text:
MUTU 8
Kasi Ufumu wa Chiuta ni Vichi?
1. Kasi tidumbiskanenge pemphero wuli?
ŴANTHU ŵanandi ŵakulimanya pemphero ilo likuchemeka kuti Lurombo lwa Fumu. Yesu wakayowoya pemphero ili kuti wasambizge ŵanthu umo ŵangapemphelera. Kasi wakapempha vichi? Ndipo chifukwa wuli pemphero ili ndakuzirwa kwa ise?
2. Zunurani vinthu vitatu ivyo Yesu wakati tilombenge.
2 Yesu wakati: “Pakulomba mutenge: ‘Adada ŵithu imwe muli kuchanya, zina linu lituŵiskike. Ufumu winu wize. Khumbo linu lichitike pano pasi nga nkhuchanya.’” (Ŵerengani Mateyu 6:9-13.) Chifukwa wuli Yesu wakati tilombenge vinthu vitatu ivi?—Wonani Mazgu Ghakuumaliro 19.
3. Kasi tidumbiskanenge mafumbo wuli ghakukhwaskana na Ufumu wa Chiuta?
3 Tasambira kuti zina la Chiuta ni Yehova. Tamanya chifukwa icho Chiuta wakalengera taŵanthu na charu chapasi. Kweni kasi Yesu wakang’anamuranga vichi apo wakati tilombenge kuti: “Ufumu winu wize”? Tiyeni tidumbiskane mafumbo agha, kasi Ufumu wa Chiuta ni vichi? Kasi uzamuchita vichi? Ndipo kasi uzamutuŵiska wuli zina la Chiuta?
KASI UFUMU WA CHIUTA NI VICHI?
4. Kasi Ufumu wa Chiuta ni vichi, ndipo Fumu yake ni njani?
4 Yehova wali na boma kuchanya ndipo wali kusankha Yesu kuti ndiyo waŵe Fumu ya boma ili. Baibolo likuti boma ili ni Ufumu wa Chiuta. Yesu ni “Themba la mathemba na Fumu ya mafumu.” (1 Timote 6:15) Yesu wangachita vinthu viwemi vinandi kuluska fumu panji pulezidenti waliyose. Ndipo wali na nkhongono kuluska mafumu ghose.
5. Kasi Ufumu wa Chiuta uzamulamulira kufuma nkhu? Ndipo uzamulamulira vichi?
5 Pakati pajumpha mazuŵa 40 kufuma apo wakawukira ku ŵakufwa, Yesu wakawelera kuchanya. Pamanyuma, Yehova wakamupa Ufumu. (Milimo 2:33) Ufumu wa Chiuta uli kuchanya, kweni uzamulamulira charu chapasi. (Chivumbuzi 11:15) Lekani Baibolo likuwuchema kuti ‘Ufumu wakuchanya.’—2 Timote 4:18.
6, 7. Chifukwa wuli Yesu wazamuŵa Fumu yiwemi kuluska mafumu ghose?
6 Baibolo likuti Yesu wakuluska mafumu ghose chifukwa “iyo yekha ngwambura kufwa.” (1 Timote 6:16) Mafumu ghose gha pa charu chapasi ghazamufwa, kweni Yesu wazamufwa yayi. Viwemi vyose ivyo Yesu wazamuchita vizamuŵako kwamuyirayira.
7 Uchimi unyake mu Baibolo ukuti Yesu wazamuŵa Fumu yaurunji na yalusungu. Baibolo likuti: “Mzimu wa Yehova uzamuŵa pa iyo, mzimu wa vinjeru na wa kupulikiska, mzimu wa kulongozga na wa nkhongono, mzimu wa kumanya tunthu na wa kopa Yehova. Wazamukondwa kumopa Yehova. Wazamweruzga kutolera waka ivyo maso ghake ghawona yayi, nesi kuchenya kuyana na ivyo wapulika waka na makutu ghake. Ŵakuyuyuka [panji kuti ŵakavu] wazamuŵeruzga mwaurunji.” (Yesaya 11:2-4) Kasi mungakondwa yayi kuzakaŵa na Fumu yanthena iyi?
8. Kasi Yesu wazamulamulira yekha? Longosorani.
8 Chiuta wali kusankhaso ŵanthu ŵanyake kuti ŵakalamulire lumoza na Yesu kuchanya. Mpositole Paulosi wakaphalira Timote kuti: “Usange tikulutilira kuzizipizga, tizamuwusa pamoza nayo nga ni mathemba.” (2 Timote 2:12) Kasi awo ŵazamulamulira lumoza na Yesu ŵalipo ŵalinga?
9. Kasi mbanthu ŵalinga awo ŵamulamulira na Yesu? Kasi Chiuta wakamba pawuli kusankha ŵanthu aŵa?
9 Nga ni umo tikasambilira mu Mutu 7, mpositole Yohane wakawona mboniwoni. Wakawona Yesu kuti ni Fumu ndipo wakaŵa pamoza na mafumu ghanyake 144,000. Kasi ŵanthu aŵa mbanjani? Yohane wakati ŵanthu aŵa “ŵali na zina [la Yesu] na zina la Awiske lakulembeka pa visko vyawo.” Yohane wakatiso: “Aŵa ndiwo ŵakulutilira kulondezga Mwana wa mberere kulikose uko wakuya. Iwo ŵakagulika pakati pa ŵanthu.” (Ŵerengani Chivumbuzi 14:1, 4.) Ŵanthu 144,000 aŵa Mbakhristu ŵakugomezgeka ndipo Chiuta waŵasankha kuti ŵazakalamulire “charu chapasi nga ni mathemba” pamoza na Yesu. Para ŵanthu aŵa ŵafwa, ŵakuwuskika na kuluta kuchanya. (Chivumbuzi 5:10) Kwambira mu nyengo ya ŵapositole, Chiuta wakusankha Ŵakhristu ŵakugomezgeka kuti ŵaŵe mu gulu la 144,000.
10. Chifukwa wuli Yehova walongora chitemwa pakusankha Yesu na ŵanthu 144,000 kuti ŵazakalamulire ŵanthu?
10 Yehova wakutighanaghanira chomene, lekani wasora ŵanthu kuti ŵakalamulire lumoza na Yesu. Yesu wazamuŵa Fumu yiwemi chifukwa wakutimanya makora. Wakumanya masuzgo agho munthu wakukumana nagho, chifukwa nayo wakasuzgikapo. Paulosi wakati Yesu wakutichitira “chitima pa kulopwa kwithu,” ndipo “wakayezgeka mu vyose nga ndise.” (Ŵahebere 4:15; 5:8) Awo ŵamulamulira na Yesu nawo ŵakumanya makora masuzgo agho tikukumana nagho. Nawo ŵakulimbana na kwananga na ulwari. Tili na chigomezgo chose kuti ŵa 144,000 ŵazamupulikiska masuzgo ghithu na umo tikujipulikira.
KASI UFUMU WA CHIUTA UZAMUCHITA VICHI?
11. Chifukwa wuli Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti ŵalombenge kuti khumbo la Chiuta lichitike kuchanya?
11 Yesu wakasambizga ŵasambiri ŵake kuti ŵalombenge kuti khumbo la Chiuta lichitike kuchanya. Chifukwa wuli? Mu Mutu 3, tikasambira kuti Satana wakagalukira Yehova. Satana wakati wagaluka, Yehova wakamuzomerezga kuti wakhale kuchanya nyengo yichoko waka pamoza na ŵangelo ŵanyake ŵambura kugomezgeka. Pa nyengo iyi, ni wose yayi ŵakachitanga khumbo la Chiuta kuchanya. Mu Mutu 10, tizamusambira vinandi vyakukhwaskana na Satana na viŵanda.
12. Yowoyani vinthu viŵiri vyakuzirwa ivyo lemba la Chivumbuzi 12:10 likuyowoya.
12 Baibolo likuti Yesu wakati waŵa waka Fumu ya Ufumu wa Chiuta, wakachita nkhondo na Satana. (Ŵerengani Chivumbuzi 12:7-10.) Vesi10 likuyowoya vinthu viŵiri vyakuzirwa. Chakwamba, Ufumu wa Chiuta ukwamba kulamulira ndipo Fumu yake ni Yesu Khristu. Chachiŵiri, Satana wakuponyeka pasi kufuma kuchanya. Kunthazi uku tisambirenge kuti vinthu ivi vili kuchitika kale.
13. Kasi ntchivichi chikachitika kuchanya Satana wati wachimbizgika?
13 Baibolo likuti ŵangelo ŵakugomezgeka kuchanya ŵakakondwa apo Satana na viŵanda vyake ŵakachimbizgika kuchanya. Likuti: “Kondwani imwe machanya na imwe mukukhala mwenemumo!” (Chivumbuzi 12:12) Sono kuchanya kuli mtende na kukolerana, chifukwa waliyose wakuchita khumbo la Chiuta.
14. Kasi ntchivichi chikuchitika pa charu chapasi chifukwa chakuti Satana wali kuchimbizgika kuchanya?
14 Kweni pa charu chapasi vinthu vili nthena yayi. Ŵanthu ŵakusuzgika chomene “chifukwa Dyabulosi” wali kukhilira kwa ise ndipo “wali na ukali ukuru pakumanya kuti wali na nyengo yifupi.” (Chivumbuzi 12:12) Satana ni mukali chomene. Wali kuchimbizgika kuchanya ndipo wakumanya kuti sonosono apa waparanyikenge. Lekani wakuchita ivi na ivi kuti wasuzge ŵanthu pa charu chose chapasi.
15. Chifukwa wuli Chiuta wakalenga charu chapasi?
15 Chifukwa icho Chiuta wakalengera charu chapasi chindasinthe. Wakukhumba kuti ŵanthu ŵarunji ŵakhale mu paradiso pa charu chapasi kwamuyirayira. (Salimo 37:29) Kasi Ufumu wa Chiuta uzamufiska wuli ivi?
16, 17. Kasi lemba la Daniyeli 2:44 likutiphalira vichi za Ufumu wa Chiuta?
16 Uchimi uwo uli pa Daniyeli 2:44 ukuti: “Mu mazuŵa gha mathemba agha, Chiuta wakuchanya wazamwimika Ufumu uwo kuti uzamuparanyika chara. Ufumu uwu uzamupelekeka ku ŵanthu ŵanyake chara. Uzamuteketa na kumazga maufumu ghose agha, ndipo iwo wekha ndiwo uzamuŵako kwamuyirayira.” Kasi lemba ili likutiphalira vichi za Ufumu wa Chiuta?
17 Chakwamba, likutiphalira kuti Ufumu wa Chiuta wambenge kulamulira “mu mazuŵa gha mathemba [mafumu] agha.” Ichi chikung’anamura kuti para Ufumu wa Chiuta wamba kulamulira, maboma ghanyake ghaŵenge kuti ghachali kulamulira. Chachiŵiri, likutiphalira kuti Ufumu uwu uzamuŵako kwamuyirayira. Palije boma ilo lizamutora malo ghake. Ndipo chachitatu, likuti pazamuŵa nkhondo pakati pa Ufumu wa Chiuta na maboma gha charu ichi. Ufumu wa Chiuta ndiwo uzamuwina nkhondo iyi ndipo ndiwo pera uzamulamulira charu. Ŵanthu ŵazamuŵa na boma liwemi chomene kuluska maboma ghose.
18. Kasi zina la nkhondo yaumaliro ya pakati pa Ufumu wa Chiuta na maboma gha charu ni vichi?
18 Kasi vizamwenda wuli kuti Ufumu wa Chiuta uzakambe kulamulira charu chapasi? Pambere nkhondo yaumaliro ya Aramagedoni yindambe, viŵanda vizamupusika “mathemba gha charu chose, kuŵawunganyira wose pamoza ku nkhondo ya zuŵa likuru la Chiuta Wankhongonozose.” Maboma gha ŵanthu ghazamuchita nkhondo na Ufumu wa Chiuta.—Chivumbuzi 16:14, 16; wonani Mazgu Ghakuumaliro 10.
19, 20. Chifukwa wuli tikukhumba kuti Ufumu wa Chiuta uzakalamulire charu chapasi?
19 Chifukwa wuli Ufumu wa Chiuta ukukhumbikwa? Pali vifukwa vitatu. Chakwamba, tili ŵakwananga, tikulwara na kufwa. Kweni Baibolo likuti mu Ufumu wa Chiuta, tizamukhala kwamuyirayira. Lemba la Yohane 3:16 likuti: “Chiuta wakachitemwa chomene charu, lekani wakapeleka Mwana wake wapadera, kuti waliyose uyo wakupulikana mwa iyo waleke kuparanyika kweni waŵenge na umoyo wamuyirayira.”
20 Chachiŵiri ntchakuti tikukhala pakati pa ŵanthu ŵaheni. Ŵanandi ŵakuteta ndipo mbazaghali. Palije icho tingachita kuti tiŵawuskepo, kweni Chiuta wazamuŵawuskapo. Ŵanthu awo ŵakulutilira kuchita viheni ŵazamufwa pa Aramagedoni. (Ŵerengani Salimo 37:10.) Chifukwa cha chachitatu ntchakuti, maboma gha ŵanthu ngaheni, ngankhaza, kweniso muli katangali wa zani muwone. Ghakukhumba yayi kovwira ŵanthu kuti ŵapulikirenge Chiuta. Baibolo likuti “munthu wakuwusa munyake na kumupweteka.”—Mupharazgi 8:9.
21. Kasi Ufumu wa Chiuta uzamuchita vichi kuti khumbo la Chiuta lichitike pa charu chapasi?
21 Para Aramagedoni yamara, Ufumu wa Chiuta uzamuwoneseska kuti khumbo la Chiuta likuchitika pa charu chapasi. Uzamuwuskapo Satana na viŵanda vyake. (Chivumbuzi 20:1-3) Ndipo palije uyo wazamulwara panji kufwa. Chifukwa cha Sembe yakuwombora, ŵanthu wose ŵakugomezgeka ŵazamukhala kwamuyirayira mu Paradiso. (Chivumbuzi 22:1-3) Ufumu uzamutuŵiska zina la Chiuta. Kasi fundo iyi yikung’anamura vichi? Yikung’anamura kuti para Ufumu wa Chiuta wamba kulamulira charu chapasi, ŵanthu wose ŵazamuchindika zina la Chiuta.—Wonani Mazgu Ghakuumaliro 20.
KASI YESU WAKAMBA PAWULI KULAMULIRA?
22. Kasi Yesu wakaŵa Fumu apo wakaŵa pa charu chapasi? Longosorani. Kasi Yesu wakaŵa Fumu wati wawuka ku ŵakufwa? Longosorani.
22 Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti ŵalombenge kuti: “Ufumu winu wize.” Apa vikawonekerathu kuti kunthazi Ufumu wa Chiuta wizenge. Yehova wakeneranga kunozga dankha boma lake, na kuŵika Yesu kuŵa Fumu. Kasi Yesu wakaŵa Fumu wati waluta waka kuchanya? Yayi. Wakeneranga kulindilira. Pakati pajumpha nyengo kufuma apo Yesu wakawuskikira, Petrosi na Paulosi ŵakati uchimi wa pa Salimo 110:1 ukafiskika pa Yesu. Mu uchimi uwu Yehova wakati: “Khala ku woko lane lamalyero, m’paka niŵike ŵalwani ŵako kuŵa chakukandapo malundi ghako.” (Milimo 2:32-35; Ŵahebere 10:12, 13) Kasi Yesu wakeneranga kulindilira nyengo yitali wuli?
Ufumu wa Chiuta uzamuwoneseska kuti khumbo la Chiuta likuchitika pa charu chapasi
23. (a) Kasi Yesu wakamba pawuli kulamulira? (b) Kasi mu mutu 9 tizamusambira vichi?
23 Vyaka 40 pambere chaka cha 1914 chindafike, Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakamanyanga kuti chaka ichi chizamuŵa chapadera. Vinthu ivyo vyachitika kwambira mu 1914 vikulongora kuti Ŵakhristu aŵa ŵakaneneskanga. Yesu wakamba kulamulira mu chaka cha 1914. (Salimo 110:2) Kufuma waka nyengo iyi, Satana wakaponyeka pa charu chapasi, ndipo sono “wali na nyengo yifupi.” (Chivumbuzi 12:12) Mu mutu 9, tiwonenge ivyo vikulongora kuti tili nadi mu nyengo yaumaliro. Tisambirengeso kuti sonosono apa Ufumu wa Chiuta wovwirenge kuti khumbo la Chiuta lichitike pa charu cha pasi.—Wonani Mazgu Ghakuumaliro 21.


c: text/html

text:
Sabata, Meyi 28
Kwambira apo Chiuta wakalengera charu, makhaliro ghake ghambura kuwoneka, agho ni nkhongono yake yamuyirayira na Uchiuta wake, ghakuwoneka makora chomene chifukwa ghakumanyikwa kwizira mu vinthu ivyo wali kulenga.—Rom. 1:20.
Yehova walongora chitemwa chake mu nthowa zinandi. Ghanaghanirani waka za ukuru na kutowa kwa ivyo wali kulenga. Yehova wali kulenga mabiliyoni ghanandi gha vipingausiku, ndipo chipingausiku chilichose chili na nyenyezi mabiliyoni ghanandi chomene ndiposo mapulaneti. Zuŵa nalo lili mu gulu la nyenyezi. Kuŵavyenge zuŵa, mphanyi pa charu chapasi palije vyamoyo. Vyose ivi vili kulengeka na Yehova, ndipo vikutilongora kuti Chiuta wali na nkhongono, vinjeru, na chitemwa. Yehova wali kulenga charu chapasi kuti mukhalenge vyamoyo. Mu charu muli vinthu ivyo vikovwira ŵanthu na vinyama. Chiuta wakati walenga ŵanthu ŵakwamba, wakaŵaŵika mu munda wakutowa kuti ŵakhalengemo kwamuyirayira. (Chivu. 4:11) Kweniso Yehova ‘wakupeleka chakurya ku chamoyo chilichose, pakuti lusungu lwake lukukhalilira muyirayira.’—Sal. 136:25. w15 11/15 3:7, 8
Mande, Meyi 29
Ine nili namwe.—Mat. 28:20.
Fumu yithu yatipa vinthu ivyo vikovwira pa mulimo wa kupharazga. Vinthu vinyake vikawovwira kwa nyengo yichoko waka, kweni vinyake vichali kovwira. Ndipouli vinthu vyose ivyo Fumu yatipa, vyawovwira kuti tipharazgenge mwaluso. Mu 1933, ŵapharazgi ŵakamba kugwiliskira ntchito makadi pakupharazga. Makadi agha ghakawovwira ŵanandi kuti ŵambe kupharazga. Makadi ghakaŵanga na uthenga ufupi kweniso upusu wa mu Baibolo. Makadi ghakawovwira ŵapharazgi mu nthowa zinandi. Mwachiyelezgero, ŵapharazgi ŵanyake ŵakaŵa na soni. Nangauli ŵanyake ŵakakhumbanga kupharazga, kweni ŵakamanyanga yayi vyakuti ŵayowoye. Ŵanyake ŵakamuphaliranga munthu chilichose icho ŵakamanyanga mu maminiti ghachoko waka, kweni ŵakayowoyangaso mwaluso yayi. Makadi ghakawovwira ŵapharazgi wose kupharazga munthowa yipusu. w15 11/15 5:3-6
Chiŵiri, Meyi 30
Wose ŵalumbe zina la Yehova.—Sal. 148:13.
Mavesi ghanandi mu Baibolo ghakulongora kuti zina la Chiuta ndakuzirwa chomene ndipo likwenera kutuŵiskika. (Eks. 3:15; Sal. 83:18; Yes. 42:8; 43:10; Yoh. 17:6, 26; Mil. 15:14) Ŵanthu awo Yehova Chiuta wakaŵatuma kulemba Mazgu ghake, wakaŵaphalira kuti ŵalembe zina lake. (Ezek. 38:23) Mu mipukutu yakale ya Baibolo, zina la Chiuta likusangika mu malo ghanandi. Ntheura awo ŵakuliwuskamo mu Baibolo ŵakuyuyura Chiuta uyo ni Mwenecho wa Baibolo. Pali Baibolo ilo likuchindika zina la Chiuta. Baibolo la Chingelezi la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya ilo likafumiskika mu 2013, likuzunura zina la Chiuta mu malo ghakukwana 7,216. Mu Baibolo ili zina la Chiuta likusangikaso pa 1 Samuyeli 2:25; 6:3; 10:26; 23:14, 16. Mipukutu ya ku Nyanja Yakufwa yikulongora kuti mu mavesi agha muli zina la Chiuta. Mipukutu iyi njakale chomene kuluska iyo yikalembeka na Ŵamasoreti. Mwakukolerana na mipukutu yakwambilira iyi ya Baibolo, zina la Chiuta likusangikaso pa Ŵeruzgi 19:18. w15 12/15 2:5, 6

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
SAMBIRO 11
Ŵakalemba vya Yesu
Kasi waŵawona ŵanalume awo ŵali pa cithuzithuzi ici?— Pali Mateyu, Mariko, Luka, Yohane, Petrosi, Yakobe, Yuda na Paulosi. Ŵanalume aŵa ŵakaŵako panyengo iyo Yesu wakaŵa pa caru capasi. Ŵakalemba vya Yesu. Tiye tisambire vinandi vya iwo.
Kasi ukumanyapo vici vya ŵanalume aŵa?
Pa ŵanalume aŵa, ŵatatu ŵakaŵa ŵapositole awo ŵakapharazganga na Yesu. Kasi ŵanalume ŵatatu aŵa ukuŵamanya?— Ŵakaŵa Mateyu, Yohane na Petrosi. Mateyu na Yohane ŵakamumanyanga makora Yesu, ndipo wose ŵaŵiri ŵakalemba vya Yesu. Mpositole Yohane wakalembaso buku la Uvumbuzi na makalata ghatatu. Makalata agha ni Yohane Wakwamba, Yohane Waciŵiri na Yohane Wacitatu. Mpositole Petrosi wakalemba makalata ghaŵiri agho ghali mu Baibolo. Ghakucemeka Petrosi Wakwamba na Petrosi Waciŵiri. Mu kalata yaciŵiri, Petrosi wakalemba ivyo Yehova wakayowoya vya Yesu kufuma kucanya kuti: ‘Uyu ni mwana wane wakutemweka, uyo namwene nkhukondwa nayo.’
Pa cithuzithuzi apa paliso ŵanalume ŵanyake awo ŵakalemba vya Yesu. Yumoza wawo ni Mariko. Wakwenera kuti wakaŵapo apo Yesu wakakolekanga, ndipo wakawona vyose ivyo vikacitikanga. Munyakeso ni Luka. Wakaŵa dokotala ndipo wakwenera kuti wakazgoka Mkhristu Yesu wati wafwa.
Ŵanalume ŵanyake ŵaŵiri awo ukuŵawona pa cithuzithuzi apa ŵakaŵa ŵanung’una ŵa Yesu. Nawo ŵakalembako Baibolo. Kasi mazina ghawo ukughamanya?— Ni Yakobe na Yuda. Pakwamba, ŵakagomezganga mwa Yesu yayi. Ŵakaghanaghananga kuti ngwakufuntha. Kweni pamanyuma ŵakamba kugomezga mwa Yesu ndipo ŵakazgoka Ŵakhristu.
Munthu waumaliro pa ŵanalume awo ŵali pa cithuzithuzi apa ni Paulosi. Nayo wakalembako Baibolo. Pambere wandaŵe Mkhristu, wakacemekanga Saulosi. Wakatinkhanga Ŵakhristu ndipo wakaŵacitiranga nkhaza. Kasi ukumanya ico cikapangiska kuti Paulosi waŵe Mkhristu?— Zuŵa linyake Paulosi wakendanga mu nthowa, ndipo mwamabuci wakapulika munthu munyake wakuyowoya kufuma kucanya. Munthu uyu wakaŵa Yesu! Wakafumba Paulosi kuti: ‘Cifukwa wuli ukucitira nkhaza ŵanthu awo ŵakunigomezga?’ Ivi vyati vyacitika, Paulosi wakazgoka Mkhristu. Iyo wakalemba mabuku 14 mu Baibolo, kwamba pa Ŵaroma mpaka Ŵahebere.
Tikuŵazga Baibolo zuŵa lililose, asi nthe?— Para tikuŵazga Baibolo tikumanya vinandi vya Yesu. Kasi ungatemwa kumanya vinandi vya Yesu?—


text:
Kumbi Sambiru la Bayibolo Nchinthu Wuli?
Akaboni aku Yehova achitiska sambiru la Bayibolo lo limuka mafumbu nge:
Kumbi Chiuta ndi yani?
Kumbi Chiuta watindiŵanaŵaniya nge munthu pakundija?
Kumbi ndingachita wuli kuti nthengwa yangu yiyendengi umampha?
Kumbi ndingachita wuli kuti ndikondwengi pa umoyu wangu?
Mumphata umu mwe kwamuka kwa mafumbu ngo ŵanthu afumba kaŵikaŵi ngakukwaskana ndi sambiru la Bayibolo.
Kumbi sambiru la Bayibolo lichitika wuli? Tisankha mutu wa nkhani nge wakuti “Chiuta” pamwenga “nthengwa” ndipu tikambiskana malemba ngakupambanapambana nga m’Bayibolo ngakukwaskana ndi nkhani yo tasankha. Asani tawona malemba ngakupambanapambana tiziŵa vo Bayibolo likamba pa nkhani yo tasankha, ndipu kuchita viyo kutovya kuti Bayibolo lijikonkhoski lija.
Buku la Kumbi Bayibolo Lisambizanji Weniukongwa? ndilu lititiwovya pakusambira Bayibolo. Buku ili likonkhoska mwakuvwika umampha nkhani zakupambanapambana nge vo Bayibolo likamba pa nkhani yakukwaskana ndi Chiuta, Yesu kweniso umoyu widu wa munthazi.
Kumbi ndakulipiliska? Sambiru la Bayibolo ndawezi ndipu vinthu vo tigwiriskiya nchitu pakusambira navu vawezi.
Kumbi lito nyengu yitali wuli? Ŵanthu anandi asankha kusambira nawu Bayibolo kwa ora limoza pamwenga kujumpha, sabata yeyosi. Kweni munthu wangasankha yija utali wa nyengu yo wangasambiriya. Isi tingasambira namwi pa nyengu yo mungayanja.
Kumbi nchinthu wuli cho chichitikengi asani ndapempha sambiru la Bayibolo? Asani mwapempha sambiru la Bayibolo, yumoza wa Akaboni aku Yehova wazengi kuzikumana namwi pa malu ngo imwi mungayanja kweniso pa nyengu yo mungayanja. Wachitengi namwi sambiru ili kwa maminisi ngamanavi ndipu asani mwaliyanja mungalutirizga.
Asani ndazomera kuti muchitengi nani sambiru la Bayibolo, kumbi ndikhumbika kuja yumoza wa Akaboni aku Yehova? Awa. Akaboni aku Yehova atanja kusambiza ŵanthu Bayibolo, kweni tichichizga ŵanthu cha kuti asere m’chisopa chidu. M’malu mwaki titiŵakambiya mwaulemu vo Bayibolo lisambiza ndipu tiziŵa kuti munthu weyosi we ndi wanangwa wakugomezga vo wakhumba.
Ziŵani Vinandi
PEMPHANI SAMBIRU LA BAYIBOLU
Nchifukwa Wuli Tikhumbika Kusambira Bayibolo?
Bayibolo litovya ŵanthu anandi kusaniya kwamuka kwa mafumbu ngo ngatitisuzga pa umoyu. Kumbi mungayanja kusaniya kwamuka kwa mafumbu ngenanga?
PEMPHANI SAMBIRU LA BAYIBOLU
Kumbi Sambiru la Bayibolo Lichitika Wuli?
Pacharu chosi chapasi Akaboni aku Yehova aziŵika ndi nchitu yakusambiza ŵanthu Bayibolo. Wonani mo achitiya.
VAKUKWASKANA NDI ISI
Pemphani Kuti Munthu Wasambirengi Namwi Bayibolu
Pemphani kuti munthu wasambirengi namwi Bayibolu kwawezi pa malu ndi nyengu yo mungayanja.


text:
Mbali 9
Ana Paladaiso Caciyika Cakaci?
Kutupa kwa yakusawusya pacilambo capasi kukulosya kuti Ucimwene wa Mlungu usigele panandi kumasya yakusawusyayi. Luka 21:10, 11; 2 Timoteo 3:1-5
Baibulo jalocesye ya yindu yejinji yayikutendekwa moŵa agano. Jaŵecete kuti ŵandu caciŵa ŵakuŵika mtima pa cipanje, ŵangapikanila acinangolo ŵawo, ŵaukali, soni ŵakunonyela yakulinonyelesya.
Jalocesyesoni kuti kuciŵa yisicinya yekulungwa, ngondo, kusoŵa kwa yakulya, soni kuwanda kwa yilwele. Yeleyi yikutendekwa moŵa agano.
Nambosoni, Yesu ŵaŵecete kuti utenga wambone wakwamba ya Ucimwene wucilalicikwa pacilambo cosope capasi.—Matayo 24:14.
Ucimwene wucijonanga kusakala kosope. 2 Petulo 3:13
Pangakaŵapa, Yehofa cajonanje ŵandu ŵakusakala wosope.
Satana ni yiŵanda yakwe cacipocela cilango.
Ŵakupikanila Mlungu cacikulupuka ni kwinjila m’cilambo casambano cakulungama, mucacitamaga mwangali woga, soni caciŵa ŵakulupililana ni ŵakunonyelana.


text:
MUTU 13
Tikwenera Kuchindika Umoyo
1. Ni njani wali kutipa umoyo?
YEHOVA “ni Chiuta wamoyo.” (Yeremiya 10:10) Ndiyo wali kutilenga, na kutipa umoyo. Baibolo likuti: “Mukalenga vinthu vyose, ndipo chifukwa cha khumbo linu vikaŵako ndipo vikalengeka.” (Chivumbuzi 4:11) Ni Yehova wakakhumba kuti tiŵe na umoyo. Umoyo ntchawanangwa chapadera chakufuma kwa Iyo.—Ŵerengani Salimo 36:9.
2. Kasi tingachita wuli kuti vinthu vitiyendere makora pa umoyo?
2 Yehova wakutipa vyose vyakukhumbikwa kuti tilutilire kuŵa na umoyo. Ndiyo wakutipa chakurya na maji. (Milimo 17:28) Kweni chakuzirwa chomene ntchakuti wakukhumba kuti tikondwenge na umoyo. (Milimo 14:15-17) Kuti vinthu vitiyendere makora pa umoyo, tikwenera kupulikira malango gha Chiuta.—Yesaya 48:17, 18.
UMO CHIUTA WAKUWONERA UMOYO
3. Kasi Yehova wakachita nayo wuli Kayini apo wakakoma Abelu?
3 Baibolo likusambizga kuti Chiuta wakuwuwona mwakupepuka yayi umoyo withu na wa ŵanyithu. Mwachiyelezgero, apo Kayini, mwana wa Adamu na Eva, wakakwiyira munung’una wake Abelu, Yehova wakamuchenjezga kuti wakwenera kukora mtima wake. Kweni Kayini wakapulikira yayi. Wakakwiya chomene ndipo “wakawukira munung’una wake Abelu na kumukoma.” (Genizesi 4:3-8) Yehova wakamulanga Kayini chifukwa cha kukoma Abelu. (Genizesi 4:9-11) Ukali na kutinkha ŵanyithu ni viheni chomene chifukwa vingatipangiska kuti tiŵe ŵankhaza. Munthu uyo wali na nkharo iyi wazamusanga yayi umoyo wamuyirayira. (Ŵerengani 1 Yohane 3:15.) Kuti tikondweske Yehova, tikwenera kutemwa ŵanthu wose.—1 Yohane 3:11, 12.
4. Kasi limoza mwa malango agho Chiuta wakapeleka ku Ŵaisrayeli ghakutisambizga kuti Chiuta wakuwuwona wuli umoyo?
4 Pakati pajumpha vyaka vinandi, Yehova wakapeleka Malango 10 kwa Mozesi. Malango agha ghakalongora kuti Yehova wakuwona umoyo kuti ngwakuzirwa. Dango limoza likaŵa lakuti: “Ungakomanga munthu chara.” (Dotoronome 5:17) Para munthu wakomera dala munyake, nayo wakakomekanga.
5. Kasi Chiuta wakuzomerezga kufumiska nthumbo? Longosorani.
5 Kasi Chiuta wakuwona wuli para munthu wafumiska nthumbo? Nanga ni umoyo wa mwana uyo wandababike ngwakuzirwa kwa Yehova. Dango ilo Yehova wakapa Ŵaisrayeli likatenge para munthu wapweteka mama wa nthumbo ndipo nthumbo yafuma, uyo wamupweteka wakomeke. (Ŵerengani Ekisodo 21:22, 23; Salimo 127:3.) Fundo iyi yikulongora kuti kufumiska nthumbo nkhwananga.—Wonani Mazgu Ghakuumaliro 27.
6, 7. Kasi tikumanya wuli kuti Yehova wakuwona umoyo kuŵa wakuzirwa?
6 Kasi Yehova wangamanya wuli kuti tikuchindika umoyo withu na wa ŵanyithu? Para tikuleka kuchita chilichose icho chingananga umoyo withu na wa ŵanyithu. Pa chifukwa ichi, tikwenera yayi kukhweŵa hona, chamba, panji kumwa munkhwala wakutimbanizga wongo. Vinthu ivi vingatipweteka ndiposo kutikoma.
7 Chiuta ndiyo wakatipa umoyo na thupi ilo tili nalo. Lekani thupi na umoyo withu tikwenera kuchita navyo umo iyo wakukhumbira. Ipo tikwenera kupwelelera thupi lithu. Para tikuleka kulipwelelera, Chiuta wawonenge kuti ndise ŵakazuzi. (Ŵaroma 6:19; 12:1; 2 Ŵakorinte 7:1) Para tikuleka kuwona umoyo kuti ngwakuzirwa, mbwenu tingamusopa yayi Yehova, uyo wakatipa umoyo. Nangauli chingaŵa chakusuzga kuleka tunkharo tuheni uto tili kuzgoŵera, kweni Yehova wangatovwira kuti tituleke, chifukwa tikukhumba kuwona umoyo kuŵa wakuzirwa.
8. Kasi tingachita wuli kuti tileke kujipweteka panji kupweteka ŵanyithu?
8 Tasambira kuti umoyo ntchawanangwa chakuzirwa chomene. Yehova wali na chigomezgo chose kuti tiyezgeyezgenge kuti tileke kuchita vinthu ivyo vingatikoma panji kukoma ŵanyithu. Tiŵenge maso pakwendeska galimoto, muthuthuthu, njinga, na vinyake. Kweniso tichitengeko yayi maseŵera agho ghangatipweteka panji kupweteka ŵanyithu. (Salimo 11:5) Tiwoneseskenge kuti panyumba pithu palije chilichose icho chingatipweteka. Yehova wakaphalira Ŵaisrayeli kuti: “Usange wazenga nyumba yiphya, uŵikeposo kachiliŵa pachanya pa mtenje, kuti uleke kuŵa na mulandu wa ndopa para munthu wawapo.”—Dotoronome 22:8.
9. Kasi tikwenera kuchita wuli na vinyama?
9 Umoyo wa nyama nawo ngwakuzirwa kwa Yehova. Yehova wakuzomerezga kukoma nyama para tiryenge panji kutorako vyakuvwara, kweniso para yikukhumba kutipweteka. (Genizesi 3:21; 9:3; Ekisodo 21:28) Kweni wakukanizga kuchitira nkhaza vinyama panji kukoma mwamaseŵera waka.—Zintharika 12:10.
NDOPA NI ZAKUPATULIKA
10. Kasi tikumanya wuli kuti ndopa zikwimira umoyo?
10 Yehova wakuwona kuti ndopa ni zakupatulika chomene chifukwa zikwimira umoyo. Kayini wakati wakoma Abelu, Yehova wakamuphalira kuti: “Ndopa za munung’una wako zikulilira ine kufuma pasi.” (Genizesi 4:10) Ndopa za Abelu zikayimiranga umoyo wake, ndipo Yehova wakalanga Kayini chifukwa cha kukoma Abelu. Pamanyuma pa Chigumula cha mu nyengo ya Nowa, Yehova wakalongoraso kuti ndopa zikwimira umoyo. Yehova wakazomerezga Nowa na banja lake kuti ŵangarya nyama. Wakati: “Vyamoyo vyose ivyo vikwenda viŵenge chakurya chinu. Namupani vyose nga umo nkhamupirani vyakumera vyakubiliŵira.” Kweni Yehova wakaŵakanira chinthu chimoza kuti ŵaleke kurya. Wakati: “Mungaryanga nyama lumoza na umoyo wake yayi, uwo ni ndopa zake.”—Genizesi 1:29; 9:3, 4.
11. Kasi ni dango wuli lakukhwaskana na ndopa ilo Chiuta wakapeleka ku Ŵaisrayeli?
11 Pakati pajumpha vyaka 800 kufuma apo Yehova wakaphalilira Nowa kuti wangaryanga yayi ndopa, wakaphaliraso ŵanthu ŵake kuti: “Usange Muisrayeli panji mulendo uyo wakukhala mukati mwinu wazengera na kukora nyama panji chiyuni, ivyo ni vyakuzomerezgeka kurya, wathire pasi ndopa na kuwundapo fuvu.” Wakatiso: “Mungaryanga yayi ndopa.” (Levitiko 17:13, 14) Yehova wakukhumba kuti ŵanthu ŵake ŵawonenge ndopa kuti ni zakupatulika. Ŵakazomerezgekanga kurya nyama, kweni ndopa yayi. Para ŵakoma nyama kuti ŵarye, ŵakeneranga kuthira pasi ndopa.
12. Kasi Ŵakhristu ŵakuchita wuli na ndopa? Chifukwa wuli?
12 Pakati pajumpha vyaka vinandi kufuma apo Yesu wakafwira, ŵapositole na ŵanalume ŵalara mu mpingo Wachikhristu ku Yerusalemu ŵakakumana kuti ŵawone kuti ni malango ngani pa malango agho Chiuta wakapa Ŵaisrayeli agho Ŵakhristu ŵakeneranga kulutilira kulondezga. (Ŵerengani Milimo 15:28, 29; 21:25.) Yehova wakaŵawovwira kumanya kuti Iyo wachali kuwona ndopa kuŵa zakupatulika ndipo kuti nawo ŵakeneranga kuziwona kuti zakupatulika. Ŵakhristu ŵakwambilira ŵakaryanga yayi ndopa panji kumwa. Kweniso ŵakaryanga yayi nyama iyo ŵandachinje panji kuti kucheka pasingo. Para ŵarya, vikayananga waka na munthu uyo wakusopa vikozgo, panji uyo wachita uzaghali. Kufuma nyengo yira m’paka sono, Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakukana kurya panji kumwa ndopa. Kasi mazuŵa ghano Yehova wakuwona wuli ndopa? Yehova wachali kukhumba kuti tiwonenge ndopa kuti ni zakupatulika.
13. Chifukwa wuli Ŵakhristu ŵakukana kupokera ndopa?
13 Kasi fundo izi zikung’anamura kuti Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakwenera yayi kupokera ndopa ku chipatala? Enya. Yehova wakukanizga kurya panji kumwa ndopa. Para dokotala wangamukanizgani kumwa moŵa, kasi mungaŵika mu sindano panji mu dilipi, na kujilasa kuti unjire mu thupi? Yayi. Apa napo vikuyana waka na kumwa. Dango lakuti tileke kurya panji kumwa ndopa likung’anamura kuti ntchiwemi yayi kupokera ndopa ku chipatala.—Wonani Mazgu Ghakuumaliro 28.
14, 15. Kasi Ŵakhristu ŵakwenera kuwuwona wuli umoyo? Ndipo chifukwa wuli?
14 Wuli para dokotala watiphalira kuti tifwenge para takana kupokera ndopa? Waliyose wakuchindika chomene umoyo chifukwa ntchawanangwa chakufuma kwa Chiuta. Ndipo Ŵakhristu ŵakuzomera nthowa zinyake izo ŵangachilira mwakuti ŵalutilire kuŵa na umoyo. Kweni ŵakukana kupokera ndopa.
15 Pakuti umoyo ngwakuzirwa chomene pamaso pa Chiuta, tikuyezgayezga chomene kuwupwelelera m’malo mwa kupokera ndopa. Kweni ntchakuzirwa chomene kupulikira Yehova m’malo mwa kuleka kumupulikira chifukwa cha kukhumba kusazgirako tumazuŵa twa umoyo withu. Yesu wakati: “Waliyose uyo wakukhumba kuponoska umoyo wake wawutayenge, kweni waliyose uyo wakutaya umoyo wake chifukwa cha ine wawusangenge.” (Mateyu 16:25) Tikukhumba kupulikira Yehova chifukwa chakuti tikumutemwa. Iyo ndiyo wakumanya icho ntchiwemi kwa ise. Tikuwona kuti umoyo ngwakuzirwa ndiposo ngwakupatulika chomene nga umo Yehova wakuwuwonera.—Ŵahebere 11:6.
16. Chifukwa wuli Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakupulikira Chiuta?
16 Ŵateŵeti ŵa Chiuta awo mbakugomezgeka ŵakupulikira dango la Chiuta lakukhwaskana na ndopa nanga vingasuzga wuli. Ŵakurya yayi ndopa panji kumwa, kweniso ŵakuzomera yayi kuti ŵaŵaŵike ndopa. * Kweni ŵakuzomera munkhwala panji nthowa zinyake izo ŵangaŵachizgira. Ŵakumanya kuti uyo wakalenga umoyo wakumanya icho ntchiwemi kwa iwo. Kasi imwe mukugomezga kuti Chiuta wakumanya icho ntchiwemi kwa imwe?
NTHOWA YIMOZA PERA IYO YEHOVA WAKAZOMEREZGA KUGWILISKIRA NTCHITO NDOPA
17. Kasi mpha vichi pera apo Yehova wakazomerezganga Ŵaisrayeli kugwiliskira ntchito ndopa?
17 Mu dango ilo Chiuta wakapa Ŵaisrayeli kwizira mwa Mozesi, Yehova wakaphalira Ŵaisrayeli kuti: “Umoyo wa chamoyo chilichose uli mu ndopa, ndipo namupani izo pa jotchero kuphepiskira umoyo winu, pakuti ndopa ndizo zikuphepiska.” (Levitiko 17:11) Para Ŵaisrayeli ŵananga, ŵakapemphanga Yehova kuti waŵagowokere ndipo ŵakapelekanga sembe za nyama na kupempha wasembe kuti wathire ndopa zinyake pa jotchero ilo likaŵanga pa tempile. Apa pekha ndipo Yehova wakazomerezganga Ŵaisrayeli kugwiliskira ntchito ndopa.
18. Kasi ŵanthu ŵali na mwaŵi wuli chifukwa cha sembe ya Yesu?
18 Yesu wakati wiza pa charu chapasi, wakapeleka umoyo wake panji kuti ndopa zake kuŵa sembe kuti zakwananga zithu zigowokereke. Sembe iyi ndiyo yikanjira m’malo mwa sembe za nyama. (Mateyu 20:28; Ŵahebere 10:1) Umoyo wa Yesu ukaŵa wakuzirwa chomene mwakuti Yehova wakamuwuska ndipo wakaluta kuchanya. Chifukwa cha sembe iyi, Yehova wali kupa ŵanthu wose mwaŵi wakuti ŵazakaŵe na umoyo wamuyirayira.—Yohane 3:16; Ŵahebere 9:11, 12; 1 Petrosi 1:18, 19.
19. Kasi tingachita vichi kuti tileke kuŵa na “mulandu wa ndopa za ŵanthu wose”?
19 Tikuwonga chomene Yehova chifukwa cha kutipa umoyo uwo ntchawanangwa chapadera chomene. Tikukhumba kuphalira ŵanthu kuti para ŵakugomezga mwa Yesu, ŵazamuŵa na umoyo wamuyirayira. Tikutemwa chomene ŵanthu, ndipo tichitenge chilichose icho tingafiska kuti tiŵasambizge ivyo ŵangachita kuti ŵazakasange umoyo wamuyirayira. (Ezekiyeli 3:17-21) Para tachita nthena, nase tizamuyowoya nga ni mpositole Paulosi kuti: “Nilije mulandu wa ndopa za ŵanthu wose. Pakuti nkhalekapo chara kumuphalirani khumbo lose la Chiuta.” (Milimo 20:26, 27) Tikulongora kuti tikuwona umoyo na ndopa kuti ni vyakuzirwa para tikuphalirako ŵanthu za Yehova ndiposo umo iyo wakuwonera umoyo.
^ ndime 16 Kuti mumanye vinandi pa nkhani ya kuŵikika panji kupokera ndopa, wonani peji 77 m’paka 79 mu buku la “Jisungilirani mu Chitemwa cha Chiuta,” lakupharazgika na Ŵakaboni ŵa Yehova.


text:
Sambiru 11
Kumbi Marangu Ngaku Chiuta Ngatitiwovya Wuli?
1. Nchifukwa wuli taŵanthu tikhumbika kurunguchizgika?
Mulengi widu ngwazeru kuruska isi. Iyu watitiŵanaŵaniya ukongwa chifukwa Mbawiskefwi achanju. Kweniso wakutilenga kuti tijimiyengi pakutija cha. (Yeremiya 10:23) Nge mwana yo wakhumbika kurunguchizgika ndi apapi ŵaki, isi tosi tikhumbika kurunguchizgika ndi Chiuta. (Yesaya 48:17, 18) Marangu ngo ngasanirika m’Bayibolo ngatitirunguchizga ndipu ichi nchawanangwa chakutuwa kwaku Chiuta.
Marangu ngaku Yehova ngatitisambiza vinthu vo tingachita kuti tije ndi umoyu wamampha pasonu panu ndipuso kuti tizisaniyi umoyu wambula kumala kunthazi. Asani Chiuta watitilunguchizga, titenere kukondwa ukongwa chifukwa chakuti iyu ndiyu wakutilenga.
2. Kumbi mazu ngaku Chiuta ngatitirunguchizga wuli?
Fundu zinyaki za m’Bayibolo zititilongo vo Chiuta wakhumba kuti tichitengi nyengu zinandi. Marangu nganyaki ngagwira nchitu pa vakuchitika vinyaki vapade. (Marangu 22:8) Titenere kugwiriskiya nchitu lusu lidu lakuziŵa vinthu kuti tivwisi umampha mo fundu yinyaki ya m’Bayibolo yititikambiya vo titenere kuchita. (Nthanthi 2:10-12) Mwakuyeruzgiyapu, Bayibolo lititisambiza kuti umoyu nchawanangwa chakutuwa kwaku Chiuta. Fundu yauneneska iyi yikhoza kutiwovya asani te kunchitu, panyumba ndipuso asani titenda.
3. Kumbi marangu ngaŵi ngakwamba ndi nanga?
Yesu wangukamba za marangu ngaŵi ngakuzirwa ukongwa. Dangu lakwamba lilongo kuti chilatu cha umoyu wa ŵanthu nkhuvwiya Chiuta, kumwanja ndi kumuteŵete mwakugomezgeka. Nyengu zosi titenere kukumbuka dangu ili asani tikhumba kusankha vakuchita. (Nthanthi 3:6) Ŵanthu wo alondo dangu ili pa umoyu wawu aja pa ubwezi ndi Chiuta, aja ndi likondwa lenechu kweniso azamulonde umoyu wamuyaya.
Dangu lachiŵi lingatiwovya kuti tije pa ubwezi wamampha ukongwa ndi anyidu. (1 Ŵakorinte 13:4-7) Kuti munthu wagwiriskiyi nchitu dangu ili watenere kuyezga mo Chiuta wachitiya ndi ŵanthu.
4. Kumbi marangu ngaku Chiuta ngatitiwovya wuli?
Marangu ngaku Chiuta ngasambiza mabanja mo chanju chingaŵawovye kuti ajengi mwakukoliyana. (Ŵakolose 3:12-14) Mazu ngaku Chiuta ngavikiriya so mabanja mwakungasambiza fundu yauneneska yakuti ŵanthu akutorana atenere kujaliya limoza kwa umoyu wawu wosi.
Kulondo fundu za m’Bayibolo kungativikiriya ukongwa pa umoyu widu. Mwakuyeruzgiyapu, mabwana nganandi ngatanja kulemba nchitu ŵanthu wo agwiriskiya nchitu fundu za m’Bayibolo pa umoyu wawu. Fundu izi zisazgapu kuchita vinthu mwauneneska ndipuso kugwira nchitu mwaphamphu. (Nthanthi 10:4, 26; Ŵahebere 13:18) Mazu ngaku Chiuta ngatitisambiza so kuti tikhorwengi ndi vinthu vakukhumbika vo te navu ndi kuwona kuti ubwezi widu ndi Chiuta ndiwu wakuzirwa ukongwa kuruska katundu.
Kugwiriskiya nchitu marangu ngaku Chiuta kungavikiriya so umoyu widu. (Nthanthi 14:30; 22:24, 25) Mwakuyeruzgiyapu, kuvwiya dangu laku Chiuta pa nkhani yakuroŵe kungativikiriya ku matenda ngakofya kweniso ngozi. (Nthanthi 23:20) Yehova watitikanizga cha kumwa moŵa kweni wakamba kuti tingamwanga mwakujumpha mwesu cha. (Sumu 104:15; 1 Ŵakorinte 6:10) Marangu ngaku Chiuta ngatitiwovya mwakutisambiza kuti titcheŵengi ndi vo tichita kweniso vo tiŵanaŵana. (Sumu 119:97-100) Kweni Akhristu auneneska avwiya marangu ngaku Chiuta ndi chilatu chakuti ngaŵawovyi ŵaka pe cha. Yiwu achita ivi kuti atumbiki Yehova.
Ziŵani Vinandi
Kumbi Bayibolo Lisambizanji Weniukongwa?
Kuja ndi Umoyu Wakukondweska Chiuta
Tingamukondwesa Yehova. Ndipu mungaja nayu pa ubwezi.
Kumbi Bayibolo Lisambizanji Weniukongwa?
Wonani Umoyu Nge mo Chiuta Watiwuwone
Kumbi Chiuta watiyiwona wuli nkhani yakutuzga ndopa, kuŵikika ndopa ndipuso umoyu wa nyama?
VAKUKWASKANA NDI ISI
Pemphani Kuti Munthu Wasambirengi Namwi Bayibolu
Pemphani kuti munthu wasambirengi namwi Bayibolu kwawezi pa malu ndi nyengu yo mungayanja.


text:
LIJIGANYO 12
Ana Masengo Getu Gakulalicila ya Ucimwene Tukusagakamula Catuli?
Ali asigele panandi kuwa, Yesu ŵasasile kuti, “Ngani Syambone syakwamba ya Ucimwene tisicilalicikwa pacilambo capasi kuti ŵandu ŵangosyo syosope asipikane. Pelepo nipo mbesi tijiciyika.” (Matayo 24:14) Nambo ana masengo gakulalicila pacilambo cosopega gacikomboleka catuli? Mwakuya cisyasyo caŵatamikasisye Yesu pacilambo capasi.—Luka 8:1.
Tukusalinga kwajawulila ŵandu kumangwawo. Yesu ŵajigenye ŵakulijiganya ŵakwe kulalicila ngani syambone kunyumba ni nyumba. (Matayo 10:11-13; Masengo 5:42; 20:20) Ŵakulalicila ŵa mu yaka 100 yandandaŵa ŵapele mikuli jakuti alalicileko. (Matayo 10:5, 6; 2 Akolinto 10:13) Lelo jinosoni, masengo getu gakulalicila gakusajenda cenene, soni mpingo uliwose ukwete mkuli wakwe wakulalicila. Yeleyi yikusakombolekasya kuti tukwanilisye lilamusi lya Yesu lyakuti, ‘tulalicile ngani syambone kwa ŵandu ni kutendela umboni mwakwanila.’—Masengo 10:42.
Tukusalingaga kwasimana ŵandu pamalo gampaka asimanikwe. Yesu ŵatupele cisyasyo cambone pakulalicila m’malo gakusimanikwa ŵandu ŵajinji, mpela mungulugulu nyasa kapena pacisima ca m’musi. (Maliko 4:1; Yohane 4:5-15) M’wejisoni tukusaŵeceta ni ŵandu ya Baibulo kumalo kulikose kwatuli, mpela mwitala, pamsika, m’mapaki, kapena patelefoni. Naga pana lipesa lyambone tukusalalicilasoni ŵatuŵandikene nawo nyumba, acimjetu ŵakumasengo, ŵatukusalijiganya nawo sukulu, soni acanasi ŵetu. Ligongo lya mtawu welewu ŵandu mamiliyoni gejinji pacilambo cosope apikene “ngani syambone sya cikulupusyo.”—Masalimo 96:2.
Ana mpaka aganisye ya mundu jwampaka amsalile ngani syambone sya Ucimwene wa Mlungu, soni kuti ngani syambonesyo sikugopolela cici pakwamba ya m’bujo mwakwe? Akagamba kutama ni utenga wa cembeceyowu. Alinje kwasalila ŵane mwacitema!
Ana “ngani syambone” syapi syasikusosekwa kusilalicila?
Ana Mboni sya Yehofa sikukuya catuli cisyasyo ca Yesu ca kulalicila?
ALIJIGANYE YEJINJI
DOCUMENTARIES


text:
Maloŵe Gagaliji Gakulimbikasya Mnope!
“JWAMKONGWE.” Yesu ndaŵi sine ŵakamulicisyaga masengo maloŵe gelega pakumkolanga mundu jwakulekangana najo yiŵalo. Mwambone, paŵamposyaga mundu jwine juŵaliji jwampindice mgongo kwa yaka 18, jwalakwe jwatite, “Jwamkongwe, mgopwece ku ulemwa wenu.” (Luk. 13:10-13) Mundaŵi ja m’Baibulo maloŵega galiji gakucimbicisya. Yesu ŵakamulicisyesoni masengo maloŵega pakwakolanga mama ŵakwe. (Yoh. 19:26; 20:13) Nambo papali maloŵe gane gagaliji gakupunda pakucimbicisya.
Baibulo jikusakamulicisya masengo maloŵe gane gakulosya cinonyelo soni kuganicisya pakusala ya acakongwe ŵane. Yesu ŵakamulicisye masengo maloŵega paŵaŵecetaga ni jwamkongwe jwine juŵalwasile ulwele wakwasa miyasi kwa yaka 12. Yaŵatesile jwamkongweju pakwawula kuŵaliji Yesu yaliji yangakamulana ni Cilamusi ca Mlungu, ligongo Cilamusico casalaga kuti mundu jwakulwala ulwele welewo nganaŵaga jwamswela. Jwalakwejo ŵasosekwaga kutama kwajika ligongo lya ulwele wakwewo. (Lev. 15:19-27) Nambope jwalakwe ŵaliji ali asingalilwe. Sonitu, ‘ŵalasile kwa madokotala gejinji gagalinjilile kumposya, mpaka ŵajonasile cipanje cakwe cosope, nambo nganapola kose, m’malomwakwe ulwelewo wakulilagakulilagape.’—Maliko 5:25, 26.
Jwamkongweju ŵajesile mwagwala m’likuga lya ŵandu ni kwika kunyuma kwa Yesu, kaneko ŵakwayiye lujenje lwa cakuwala cakwe cakusa. Ndaŵi jijojo ulwele wakwe wula wamasile. Jwalakwe ŵaganisyaga kuti Yesu ngamanyilila yeleyi, nambo Yesu ŵawusisye kuti, ‘Ŵani ŵangwayiye?’ (Luk. 8:45-47) Jwamkongwejo juŵaliji ali mkutenda woga soni kutetemela ŵatindiŵele pameso pa Yesu ‘ni kumsalila yisyesyene yosope.’—Maliko 5:33.
Pakusaka kumtamika mtima pasi jwamkongwejo, Yesu mwacinonyelo ŵamsalile kuti, “Mkadandawula mwanangu.” (Mat. 9:22) Mwakamulana ni yakusasala acinamatetule ŵa Baibulo, maloŵe ga Cihebeli soni ga Cigiliki gaŵagagopolele kuti “mwanangu” mpaka gakamulicisidwe masengo pakusaka kulosya ‘cinonyelo soni kuganicisya.’ Yesu ŵajendelecele kumlimbikasya jwalakwe mwakumsalila kuti, “Cikulupi cenu cimposisye. Mjawule mwamtendele, soni ulwele wenu wekulungwawo umasile.”—Maliko 5:34.
“Mwanangu.” Bowasi juŵaliji jwamlume jwakusicila mnope ku Yisalayeli ŵasasile maloŵe gelega pakumkolanga Lute jwa ku Mowabu. Nombe najo Lute ŵakwete magongo gakumtendekasya kulipikana kuŵa jwangali mate ligongo ŵawululaga mu mgunda wa mundu jwanganammanyililaga. Bowasi ŵasasile kuti, “Mpikane, mwanangu.” Jwalakwe ŵamlimbikasisye Lute kuti ajendelecele kuwulula mu mgunda mwakwe. Lute ŵatindiŵele mpaka ngope jakwe pasi pameso pa Bowasi ni kum’wusya ligongo lyakwe atesile yindu yambone cati m’yoyo kwa jwalakwe, mundu jwakuti ali mlendo. Bowasi ŵajanjile mwakumlimbikasya kuti, ‘Mbikene yosope yamwatendele akwegwe ŵenu [jwamkongwe jwamasije Naomi] . . . Yehofa ampe majali pa yosope yamtesile.’—Rute 2:8-12.
Yesu soni Bowasi ali yisyasyo yambone kwa acakulungwa ŵa mumpingo. Ndaŵi sine, acakulungwa ŵa mumpingo ŵaŵili mpaka amjendele mlongo jwakusosecela cikamucisyo ca m’Malemba soni kumlimbikasya. Panyuma pakuŵenda cikamucisyo kwa Yehofa soni kupikanila mwakusamala yakusala mlongojo, acakulungwa ŵa mumpingowo mpaka amlimbikasye soni kumtondoya pakamulicisya masengo Maloŵe ga Mlungu.—Alo. 15:4.


text:
MTWE 6
Ana Patuwile Tukusajawula Kwapi?
1-3. (a) Ana ŵandu akusawusyaga yiwusyo yapi yakwamba ciwa? (b) Ana dini sikusajanga yiwusyo yeleyi mwatuli?
BAIBULO jikusatusalila kuti lisiku line “ciwa ngasicipagwasoni.” (Ciunukuko 21:4) Mu Mtwe 5 twalijiganyisye kuti ciwombolo ca Yesu cikusatukamucisya kuti tupakombole kuwupata umi wangamala. Nambo ŵandu akwendelecepe kuwa. (Mlaliki 9:5) M’yoyo mpaka tuliwusyeje kuti, Ana cikusatutendecela ni cici patuwile?
2 Tukusasaka kumanyilila kwanga kwa ciwusyo celeci mnopemnope naga jwakunonyelwa jwetu ajasice. Komboleka kuliwusyaga kuti, ‘Ana jwalakwe apite kwapi? Ana akutuwona? Ana mpaka atukamucisye? Soni ana tucim’wonasoni?’
3 Dini sikusajangaga yiwusyo yeleyi mwakulekanganalekangana. Dini sine sikusajiganya kuti mundu jwambone pawile, akusajawula kwinani, nambo mundu jwakusakala, akusajawula kukupya kumoto. Dini sine sikusati mundu pawile akusaŵaga msimu nikuja kutamaga ni acinangolo ŵaŵawile kalakala. Nambo sine sikusajiganya kuti mundu pawile akusamjelusya, kaneko akusapagwasoni kwine kwakwe kapena akusasuka cilu cine mwine mpela mundu kapena cinyama.
4. Ana dini sikusakamulana pa cijiganyo capi pakwamba ya ŵawe?
4 Yikuwoneka kuti dini sikusajiganya yakulekanganalekangana panganiji. Nambo ciŵandika dini syosope sikusakamulana pa cijiganyo cakuti mundu pawile, mbali jine ja mundujo jikusajendelecela kutama ni umi. Nambo ana yeleyi yili yisyene?
ANA PATUWILE TUKUSAJAWULA KWAPI?
5, 6. Ana yikusatutendecela yatuli patuwile?
5 Yehofa akusamanyilila yayikusatutendecela patuwile. Jwalakwe akusatusalila kuti Mundu pawile, umi wakwe ukusamalaga. Ciwa cili ungakola umi. M’yoyo, mundu pawile, ngakusakola msimu wawukusajendelecela kutama kwine kwakwe ucilolaga, kupikana, soni kuganisya. * Patuwile ngaŵa mkupakombola kulola, kupikana, soni ngaŵa mkuganisya atapanandi.
6 Mwenye Solomo jwalembile kuti “ŵawe ŵangamanyilila cilicose.” Ŵawe ngaŵa mkumnonyela soni kum’ŵenga mundu, soni kumalembe “kwangali masengo, kuganisya yakutenda, kumanyilila kapena lunda.” (Aŵalanje Mlaliki 9:5, 6, 10.) Pa lilemba lya Salimo 146:4, Baibulo jikusatusalila kuti mundu pawile, “yakuganisya yakwe” yikusamalaga.
YAŴAŴECETE YESU PAKWAMBA YA CIWA
7. Ana Yesu ŵasasile yatuli yakwamba ciwa?
7 Lasalo mjakwe jwa Yesu, ali awile, Yesu jwasalile ŵakulijiganya ŵakwe kuti, “Lasalo mjetu ali mlugono.” Nambo Yesu nganagopolelaga kuti Lasalo atenda kupumula. Yesu jwajendelecele kuŵeceta kuti, “Lasalo awile.” (Yohane 11:11-14) M’yoyo Yesu jwaciwanicisyaga ciwa ni lugono. Jwalakwe nganasala kuti Lasalo jwaliji kwinani kapena jwaliji ni acinangolo ŵakwe ŵaŵawile kala. Nganasalasoni kuti Lasalo ŵalagaga kumoto, kapena ŵapagwile kwine mpela mundu kapena cinyama. Yaliji mpela Lasalo agonile mnope. M’Baibulo, malemba gane gakusacilandanya ciwa ni lugono. Baibulo jikusati Sitefano paŵawulajidwe, “ŵagonile lugono lwa ciwa.” (Masengo 7:60) Ndumetume Paulo jwasasilesoni kuti Aklistu “ŵane ŵagonile m’ciwa.”—1 Akolinto 15:6.
8. Ana tukusamanyilila catuli kuti Mlungu nganiŵapanganya ŵandu kuti aweje?
8 Ana Mlungu ŵampanganyisye Adamu ni Hawa kuti cawe kusogolo? Iyayi! Yehofa ŵapanganyisye kuti atameje ni umi wamlama kwandaŵi syosope. Yehofa ali ŵapanganyisye ŵandu, ŵapele mtima wakusacilila kutama ni umi kwandaŵi syosope. (Mlaliki 3:11) Pangali nangolo jwampaka asangalale kwawona ŵanace ŵakwe ali mkalambala soni kuwa. Mwelemu ni mwakusapikanilasoni Yehofa kwa m’weji. Nambo naga Yehofa ŵatupanganyisye kuti tutameje ni umi wangamala, ligongo cici tukusawaga?
ANA LIGONGO CICI TUKUSAWAGA?
9. Ana ligongo cici lilamusi lyaŵapelece Yehofa kwa Adamu ni Hawa lyaliji lyakuŵajilwa soni lyangasawusya?
9 Mumgunda wa Edeni, Yehofa ŵamsalile Adamu kuti, “Yisogosi ya citela cilicose ca mu mgundamu komboleka kulyaga mwacimsacile. Nambo pakwamba ya citela cakumanyisya yambone ni yakusakala, celeco yisogosi yakwe mkalya. Ligongo lisiku lyacimcigamba kulyalyo, kweli cimciwa.” (Genesis 2:9, 16, 17) Lilamusi lyakupikananika ceneneli, nganiliŵa lyakusawusya kulipikanila, soni Yehofa ni juŵaliji jwakuŵajilwa kumsalila Adamu ni Hawa yayili yambone soni yakusakala. Mwakumpikanila Yehofa, jemanjaji akalosisye kuti akusacimbicisya ulamusi wakwe. Jemanjaji akalosisyesoni kuyamicila kwawo pa yindu yosope yaŵapele Yehofa.
10, 11. (a) Ana Satana ŵasomkonasisye mwatuli Adamu ni Hawa? (b) Ligongo cici Adamu ni Hawa nganakola ligongo lililyose lyakulikululucila?
10 Nambo yakutesya canasa yaliji yakuti, Adamu ni Hawa ŵasagwile kuti akampikanila Yehofa. Satana ŵamsalile Hawa kuti, “Ana yisyene kuti Mlungu ŵatite mkalya yisogosi ya m’citela cilicose ca mumgundamu?” Hawa ŵajanjile kuti, “Yisogosi ya m’yitela yosope ya mu mgundamu ŵatusalile kuti tulyeje. Nambo cisogosi ca m’citela cacili pasikati pa mgunda, Mlungu ŵatite, ‘tukalya yisogosi yakwe, tukasitucikwaya kogopela kuti mpaka tuwe.’”—Genesis 3:1-3.
11 Kaneko Satana ŵatite, “Kuwa ngasawa. Ligongo Mlungu akumanyilila kuti lisiku lyacacilya cisogosi ca m’citelaci, meso genu gaciwuguka, ni caciŵa mpela Mlungu jwakumanyilila yambone ni yakusakala.” (Genesis 3:4-5) Pelepa Satana ŵasakaga kuti Hawa aganisye kuti yili yakomboleka kusagula jika yayili yambone soni yakusakala. Soni pandaŵi jijojo, jwalakwe ŵasasile yaunami pakwamba yampaka yitendekwe naga ngakumpikanila Mlungu. Satana ŵasasile kuti Hawa ngasawa, m’yoyo jwalakwe ŵalile cisogosico soni ŵapele ŵamkwakwe cisogosi cine. Adamu ni Hawa ŵamanyililaga yaŵasalile Yehofa yakuti akalya cisogosico. Nambo jemanjaji paŵalile, ŵasagwile mele kuti akapikanila lilamusi lyakupikanika cenene soni lyakuŵajilwa. Ligongo lyakuti jemanjaji ŵalile yisogosi, ŵalosisye kuti ngakwacimbicisya Atati ŵawo ŵakwinani ŵaŵanonyelaga. Jemanjaji nganakola ligongo lililyose lyakulikululucila.
12. Ligongo cici yili yakutesya canasa kuti Adamu ni Hawa nganampikanila Yehofa?
12 Yili yakutesya canasa kuti acinangolo ŵetu ŵandandaŵa nganamcimbicisya Mkupanganya jwawo. Ana mpaka apikane wuli naga aŵele mkutenda yakomboleka pakulela mnyamata ni msikana nambo kaneko jemanjaji ni kwajimucila soni ni kutendaga yindu yakulekangana ni yaŵasalile kuti atendeje? Mpaka yiŵe yakupweteka mnope, ngati m’yoyo?
13. Ana Yehofa ŵagopolelega cici paŵaŵecete kuti “kwitakako cimciwujila?
13 Adamu ni Hawa panganapikanila, ŵajasile upile wakutama ni umi wangamala. Yehofa ŵamsalile Adamu kuti, “Pakuŵa mli litaka, kwitakako cimciwujila.” (Aŵalanje Genesis 3:19.) Yeleyi yagopolelaga kuti Adamu ŵaŵelesoni litaka, kapena kuti kwaliji kuli kwangali mpela muyaŵelele mkanampanganye. (Genesis 2:7) Adamu ali alemwisye, ŵawile soni kwaliji kwangali jwalakwe.
14. Ana ligongo cici tukusawaga?
14 Adamu ni Hawa akapikanile Mlungu, akajendelecele kutama ni umi mpaka lelojino. Nambo panganampikanila, jemanjaji ŵalemwisye ni kaneko ŵawile. Ulemwa uli mpela ulwele wakogoya watukusajigalila kwa acinangolo ŵetu. Wosopewe tukusapagwa ŵakulemwa, lyeleli ni ligongo lyakwe tukusawaga. (Aloma 5:12) Nambo lyeleli nganiliŵa lisosa lya Mlungu pandanda. Mlungu nganasakaga kuti ŵandu aweje, soni Baibulo jikusakolanga kuti ciwa cili “mmagongo.”—1 Akolinto 15:26.
USYESYENE UKUSATUGOPALA
15. Ana usyesyene pakwamba ya ŵawe ukusatugopola catuli?
15 Usyesyene pakwamba ya ciwa, ukusatugopola ku yikulupi yaunami. Nambo Baibulo jikusatujiganya kuti ŵawe ngaŵa mkupikana kupweteka kapena kututumbilila. Nganituŵa tuŵecete nawo, soni nganaŵa aŵecete ni m’weji. Ngakomboleka kwakamucisya ŵawe, soni ŵawewo nganaŵa atukamucisye. Ngaŵa mkukombolekasoni kutuwulasya, m’yoyo ngatukusosekwa kwajogopa jemanjajo. Nambope dini syejinji sikusatusalila kuti, ŵawe akusaŵa cijumi kwine kwakwe, soni mpaka twakamucisyeje mwakupeleka mbiya kwa ŵambopesi kapena kwa ŵakusiŵakolangaga kuti ŵaswela. Nambo patumanyilile usyesyene wakwamba ŵawe, ŵandu ngaŵa mkutuloŵesya ni yaunamiyi.
16. Ana dini syejinji sikusajiganya yaunami yatuli pakwamba ya ŵawe?
16 Satana akusakamulicisya masengo dini jaunami pakusaka kutulambusya, kuti tukulupilileje kuti ŵawe ali cijumi. Mwambone, dini sine sikusajiganya kuti patuwile mbali jine ja m’weji jikusajendelecela kuŵa cijumi kwine kwakwe. Ana dini jawo jikusajiganya yeleyi, kapena jikusajiganya yajikusasala Baibulo pakwamba ya ŵawe? Satana akusakamulicisya masengo unami pakusaka kuti ŵandu akammanyilila Yehofa.
17. Ligongo cici cikulupi cakuti ŵandu akusajawula kumoto cikusamnyosya Yehofa?
17 Dini syejinji sikusajiganya yindu yakutesya woga. Mwambone, dini sine sikusajiganya kuti ŵandu ŵakusakala cacijawula kumoto kuti akapye mpaka kalakala. Unami welewu ukusamnyosya Yehofa. Jwalakwe ngaŵa mkukunda kuti ŵandu alagasice m’litala lyeleli. (Aŵalanje 1 Yohane 4:8.) Ana mpaka am’wone catuli mundu jwine ali kumpa mwanace cilango mwakumjoca makono pamoto? Jweleju mpaka am’wone kuŵa mundu jwa ngalwe mnope. Nganaŵa asacile kuti aŵe mjawo. M’yoyo, Satana akusiŵatendekasya ŵandu kuti am’woneje Yehofa kuŵa jwa ngalwe.
18. Ana ligongo cici ngatukusosekwa kwajogopa ŵawe?
18 Dini sine sikusati ŵandu pawile akusaŵaga misimu. Dini syelesi sikusajiganya kuti tukusosekwa kujicimbicisya misimuji atamose kujijogopaga kwene, ligongo mpaka jiŵe acimjetu ŵamacili kapena acimmagongo ŵetu ŵakogoya. Ŵandu ŵajinji akusakulupililaga unami welewu. Ni akusiŵajogopaga ŵandu ŵawe mwati akusiŵalambilaga m’malo mwakumlambila Yehofa. Akumbucile kuti ŵawe ngaŵa mkupikana kapena kutenda cilicose. M’yoyo ngatukusosekwa kwajogopa ŵawe. Yehofa ni jwali Mkupanganye jwetu. Jwalakwe ni jwali Mlungu jusyesyene, ni tukusosekwa kumlambilaga jwalakwe.—Aŵalanje Ciunukuko 4:11.
19. Ana kumanyilila yisyesyene yakwamba ŵawe kukusatukamucisya catuli?
19 Patumanyilile yisyesyene yakwamba ŵawe, tukusaŵaga ŵagopoka ku unami wa dini. Usyesyene ukusatukamucisya kupikanicisya cilanga cambone casasile Yehofa pakwamba ya umi wetu soni sogolo jetu.
20. Ana mu mtwe wakuyicisya tucilijiganya yatuli?
20 Kalakalako, jwakutumicila jwa Mlungu Yobu, jwawusisye kuti, “Ali awile mundu, ana cacitamasoni ni umi?” (Yobu 14:14) Nambo ana mpaka yikombolece kuti mundu jwawile kolasoni umi? Yakusajanga Mlungu m’Baibulo panganiji yili yakusangalasya. Mumtwe wakuyicisya tucitagulilana yeleyi.
^ ndime 5 Ŵandu ŵane akusakulupilila kuti msimu ukusajendelecela kutama ni umi mundu pawile. Kuti amanyilile yejinji, alole Maloŵe gakumbesi 17.


text:
MUTU 1
Kasi Chiuta ni Njani?
1, 2. Kasi ŵanthu ŵakutemwa kujifumba vichi?
ŴANA ŵakutemwa kufumba mafumbo ghanandi. Para mwaŵalongosolera chinthu chinyake, kanandi ŵakufumba kuti, ‘Chifukwa wuli?’ Para mwazgora, ŵakufumbaso fumbo linyake lakuti: ‘Kweni chifukwa?’
2 Tose tikufumba mafumbo. Kwali ndise ŵana panji ŵalara. Tingajifumba icho tiryenge, icho tivwarenge, panji ivyo tikukhumba kugura. Nyengo zinyake tingajifumba mafumbo ghakuzirwa gha ivyo vikutichitikira pa umoyo kweniso ivyo vizamuchitika munthazi. Kweni para tikughasanga yayi mazgoro ghenecho gha mafumbo agha, tingalekerathu kupenja mazgoro.
3. Chifukwa wuli ŵanthu ŵanyake ŵakughanaghana kuti ŵangasanga yayi mazgoro gha mafumbo ghakuzirwa agho ŵakujifumba?
3 Kasi Baibolo lingazgora mafumbo ghakuzirwa agho tikujifumba? Ŵanthu ŵanyake ŵakuwona kuti likuzgora, kweni ŵakughanaghana kuti ndakusuzga kulipulikiska. Ŵangaghanaghana kuti ŵaliska na ŵasembe pera ndiwo ŵangazgora. Ndipo ŵanthu ŵanyake ŵakuchita soni kuyowoya kuti ŵakumanya yayi mazgoro. Imwe mukuti wuli?
4, 5. Ni mafumbo wuli ghakuzirwa agho mungajifumba? Chifukwa wuli mukwenera kupenja mazgoro ghake?
4 Mukwenera kuti namwe mukukhumba kumanya mazgoro gha mafumbo nga ghakuti: ‘Chifukwa wuli nili na umoyo? Kasi nizamuluta nkhu para nafwa? Kasi Chiuta wali wuli?’ Yesu Khristu, uyo wakaŵa msambizgi waluso, wakati: “Lutilirani kulomba, ndipo mupikenge. Lutilirani kupenja, ndipo musangenge. Lutilirani kukhung’uska, ndipo kumujulikiraninge.” (Mateyu 7:7) Kuleka yayi kupenja mazgoro m’paka musange mazgoro ghenecho.
5 Para ‘mulutilirenge kupenja,’ musangenge mazgoro mu Baibolo. (Zintharika 2:1-5) Mazgoro agha, nganonono yayi. Para mwamanya mazgoro gha mafumbo agha, muŵenge ŵakukondwa ndipo mulindizgenge viwemi kunthazi. Sono tiyeni tidumbiskane dankha fumbo ilo lasuzga ŵanthu ŵanandi.
KASI CHIUTA WAKUTIPWELELERA PANJI NGWANKHAZA?
6. Chifukwa wuli ŵanthu ŵanyake ŵakughanaghana kuti Chiuta wakuŵikako mahara yayi ku masuzgo ghithu?
6 Ŵanthu ŵanandi ŵakuwona kuti Chiuta wakuŵikako mahara yayi ku masuzgo ghithu. Iwo ŵakuti Chiuta waŵikengeko mahara, mphanyi vinthu viheni vikuchitika yayi mu charu. Mu charu muli nkhondo, ŵanthu ŵakutinkhana, ndipo viheni vili palipose. Ŵanthu ŵakulwara, kusuzgika, na kufwa. Lekani ŵanthu ŵanyake ŵakufumba kuti, ‘Para Chiuta wakuŵikako mahara ku masuzgo ghithu, chifukwa wuli wakulekeska yayi vinthu ivi?’
7. (a) Kasi ŵaliska ŵa matchalitchi ŵakuyowoya vichi? Ndipo ivi vyapangiska ŵanthu kughanaghana vichi? (b) Chifukwa wuli tingagomezga kuti ni Chiuta yayi wakupangiska masuzgo?
7 Nyengo zinyake ŵaliska ŵa matchalitchi ndiwo ŵakupangiska ŵanthu kughanaghana kuti Chiuta ngwankhaza. Para chinthu chiheni chachitika, ŵakuti ni khumbo la Chiuta. Ŵakuti wakalemberathu kuti vizamuchitika. Apa ndikuti ŵakunena Chiuta kuti ndiyo wakupangiska viheni. Kweni Baibolo likuti ni Chiuta yayi uyo wakupangiska vinthu viheni. Lemba la Yakobe 1:13 likutiphalira kuti Chiuta wakuyezga munthu na vinthu viheni yayi. Likuti: “Para munthu wakuyezgeka, waleke kuyowoya kuti: ‘Nkhuyezgeka na Chiuta.’ Pakuti Chiuta wangayezgeka na vinthu viheni yayi, ndipo iyo wakuyezga munthu na vinthu viheni yayi.” Lemba ili likung’anamura kuti nangauli Chiuta wakulekeska yayi vinthu viheni, kweni ndiyo yayi wakupangiska vinthu ivi. (Ŵerengani Yobu 34:10-12.) Tiyeni tiwone chiyelezgero.
8, 9. Chifukwa wuli chingaŵa chambura mahara kuyowoya kuti Chiuta ndiyo wakupangiska masuzgo? Yowoyani chiyelezgero.
8 Tiyelezgere kuti mwana munyamata wakukhala na adada ŵake pa nyumba. Adada ŵake ŵakumutemwa chomene ndipo ŵamusambizga umo wangachitira vinthu mwamahara. Pamanyuma mwana uyu wakugalukira adada ŵake na kuwukapo pa nyumba. Wakwamba kuchita vinthu viheni chomene na kunjira mu masuzgo. Kasi mungati adada ŵake ndiwo ŵapangiska masuzgo pakuti ŵakamukanizga yayi kufumapo pa nyumba? Yayi. (Luka 15:11-13) Vikuyana waka na umo Chiuta wachitira. Para ŵanthu ŵakukhumba kugaluka na kuchita vinthu viheni, Chiuta wakuŵachichizga yayi kuti ŵaleke. Lekani para viheni vyachitika, tikwenera kukumbuka kuti ni Chiuta yayi wapangiska. Chingaŵa chambura mahara kunena Chiuta.
9 Chiuta wali na chifukwa chakupulikikwa icho wakulekera kukanizga ŵanthu kuti ŵachitenge vinthu viheni. Mu Mutu 11 muzamusambira ivyo Baibolo likuyowoya pa nkhani iyi. Manyani kuti Chiuta wakutitemwa ndipo tileke kughanaghana kuti ndiyo wakupangiska masuzgo ghithu. Nakuti ndiyo pera wangawuskapo masuzgo agha.—Yesaya 33:2.
10. Chifukwa wuli tikugomezga kuti Chiuta wazamuwezgerapo vinthu vyose ivyo ŵanthu ŵaheni ŵananga?
10 Chiuta ni mutuŵa. (Yesaya 6:3) Chilichose icho wakuchita ntchituŵa kweniso ntchiwemi. Lekani tikumugomezga chomene. Ŵanthu tingaŵagomezga chomene yayi. Chifukwa nyengo zinyake ŵakuchita vinthu viheni. Nanga ni ŵanthu ŵamazaza awo ŵakuti mbakugomezgeka, ŵalije nkhongono zakuwuskirapo viheni ivyo ŵanthu ŵaheni ŵakuchita. Palije munthu uyo wali na nkhongono nga ni Chiuta. Chiuta wali na nkhongono chomene ndipo wazamuwezgerapo vyose ivyo ŵanthu ŵaheni ŵananga. Chiuta wazamuwuskapo viheni ivi ndipo vizamuŵakoso yayi.—Ŵerengani Salimo 37:9-11.
KASI CHIUTA WAKUJIPULIKA WULI PARA ŴANTHU ŴAKUSUZGIKA?
11. Kasi Chiuta wakujipulika wuli para tikusuzgika?
11 Kasi Chiuta wakujipulika wuli para wakuwona vinthu viheni ivyo vikuchitika mu charu na ivyo vikumuchitikirani? Baibolo likutiphalira kuti Chiuta “wakutemwa urunji.” (Salimo 37:28) Chiuta wakumanya icho ntchiweni na chiheni. Wakukwenyelera para ŵanthu ŵakusuzgika. Baibolo likutiphalira kuti Chiuta “wakakwenyelera mu mtima wake” chifukwa cha viheni ivyo vikachitika mu nyengo yakale. (Genizesi 6:5, 6) Chiuta wandasinthe. (Malaki 3:6) Baibolo likutiphalira kuti Chiuta wakutipwelelera.—Ŵerengani 1 Petrosi 5:7.
12, 13. (a) Chifukwa wuli tikutemwa ŵanyithu? Kasi tikujipulika wuli para tikuwona vinthu viheni ivyo vikuchitika mu charu? (b) Chifukwa wuli tikugomezga kuti Chiuta wazamuwuskapo nadi masuzgo na vinthu viheni ivyo vikuchitika mu charu?
12 Baibolo likutiphaliraso kuti Chiuta wali kutilenga mu chikozgo chake. (Genizesi 1:26) Ichi chikung’anamura kuti wali kutipako mikhaliro yiwemi iyo wali nayo. Para imwe mukukwenyelera kuwona ŵanthu ŵambura mulandu ŵakusuzgika, manyani kuti Chiuta ndiyo wakukwenyelera chomene. Kasi tikumanya wuli?
13 Baibolo likutiphalira kuti “Chiuta ntchitemwa.” (1 Yohane 4:8) Chilichose icho Chiuta wakuchita, wakuchita chifukwa cha chitemwa. Tili na chitemwa chifukwa Chiuta ntchitemwa. Imwe muŵenge kuti muli na nkhongono zakuwuskirapo masuzgo agha, kasi mphanyi mwawuskapo? Enya, chifukwa mukutemwa ŵanthu. Chiuta ke? Chiuta wazamumazga masuzgo ghose na viheni ivyo vikuchitika chifukwa wakutitemwa ndipo wali na nkhongono. Ivyo Chiuta walayizga kukwambilira kwa buku lino vizamuchitika nadi. Ndipo vyose ivyo Chiuta wali kulayizga vizamuchitika nadi. Kweni kuti mugomezge kuti Chiuta wazamuchita nadi ivyo walayizga, mukwenera kumumanya makora.
CHIUTA WAKUKHUMBA KUTI MUMUMANYE
14. Kasi zina la Chiuta ni njani? Ndipo chifukwa wuli tikwenera kulizunura?
14 Para mukukhumba kuti muŵe paubwezi na munthu munyake, kasi mukumuphalira dankha vichi? Mukumuphalira dankha zina linu. Kasi Chiuta wali na zina? Matchalitchi ghanandi ghakuyowoya kuti zina lake ni “Chiuta” panji “Fumu.” Kweni agha ni mazina ghake ghenecho yayi. Ni mazina waka ghantchindi panji kuti ghaudindo, nga ni umo tikuyowoyera kuti “fumu” panji “pulezidenti.” Chiuta watiphalira kuti zina lake ni Yehova. Lemba la Salimo 83:18 likuti: “Ŵanthu ŵamanye kuti imwe, mwaŵeneimwe zina linu ni Yehova, ndimwe mwekha Wapachanya Nkhanira pa charu chose chapasi.” Awo ŵakalemba Baibolo ŵakazunuranga na kugwiliskira ntchito zina la Chiuta. Yehova wakukhumba kuti mulimanyenge zina lake na kulizunura. Chiuta wakumuphalirani zina lake kuti muŵe nayo paubwezi.
15. Kasi zina lakuti Yehova likung’anamura vichi?
15 Zina la Chiuta lakuti Yehova lili na ng’anamuro. Likung’anamura kuti Chiuta wangafiska layizgo lake lililose ilo wayowoya ndipo wangachita chilichose icho wakukhumba. Palije icho chingatondeska Chiuta kuchita icho wakukhumba. Yehova pera ndiyo wangachemeka na zina ili. *
16, 17. Kasi mazina agha ghakung’anamura vichi: (a) “Wankhongonozose”? (b) “Themba lamuyirayira”? (c) “Mlengi”?
16 Tanguŵerenga pa Salimo 83:18 kuti Yehova yekha ndiyo “Wapachanya Nkhanira.” Kweniso lemba la Chivumbuzi 15:3 likuti: “Yikuru na yakuzizwiska ni milimo yinu, Yehova Chiuta, Wankhongonozose. Imwe Themba lamuyirayira, nthowa zinu ni zaurunji na zaunenesko.” Kasi zina lakuti “Wankhongonozose” likung’anamura vichi? Likung’anamura kuti Yehova ngwankhongono chomene kuluska waliyose kweniso chilichose. Ndipo zina lakuti “Themba lamuyirayira” likung’anamura kuti Yehova wakaŵako, waliko, ndipo wazamuŵako. Lemba la Salimo 90:2 likuti Chiuta wali kuŵako kufuma ku muyirayira m’paka muyirayira. Yehova ngwapadera nadi, asi nthena?
17 Yehova yekha ndiyo Mlengi. Lemba la Chivumbuzi 4:11 likuti: “Ndimwe ŵakwenelera Yehova Chiuta withu, kupokera uchindami, ntchindi na nkhongono, chifukwa mukalenga vinthu vyose, ndipo chifukwa cha khumbo linu vikaŵako ndipo vikalengeka.” Chilichose icho mungaghanaghanira, kwali mbangelo awo ŵali kuchanya, kwali ni nyenyezi, kwali ni vipambi, kwali ni somba izo zili mu milonga na nyanja, vyose ivi ni Yehova wali kulenga.
KASI MUNGAŴA PAUBWEZI NA CHIUTA?
18. Chifukwa wuli ŵanthu ŵanyake ŵakughanaghana kuti ŵangaŵa yayi paubwezi na Chiuta? Kasi Baibolo likusambizga vichi?
18 Ŵanthu ŵanyake para ŵasambira umo Yehova waliri, ŵakumuwopa. Ŵakuti, ‘Pakuti Chiuta ngwankhongono, ngwapachanya chomene, ndiposo wali kutali chomene, kasi wangaŵa wuli paubwezi na ine?’ Kweni kasi Chiuta wakukhumba kuti tighanaghanenge nthena? Yayi. Yehova wakukhumba kuŵa nase paubwezi. Baibolo likuti: “Wali kutali yayi na waliyose wa ise.” (Milimo 17:27) Chiuta wakukhumba kuti ise tisendelere kwa iyo ndipo wakulayizga kuti: “Wasendelerenge kwa imwe.”—Yakobe 4:8.
19. (a) Kasi mungachita wuli kuti muŵe paubwezi na Chiuta? (b) Kasi ni mikhaliro wuli ya Chiuta iyo imwe yikumukondweskani chomene?
19 Kasi mungachita wuli kuti muŵe paubwezi na Chiuta? Yesu wakati: “Kuti ŵaŵe na umoyo wamuyirayira, ŵakwenera kumumanyani imwe Chiuta waunenesko yekha, ndiposo Yesu Khristu, uyo mukamutuma.” (Yohane 17:3) Para mulutilirenge kusambira Baibolo mumumanyenge makora Yehova na Yesu. Ndipo muzamusanga umoyo wamuyirayira. Tasambira kale kuti “Chiuta ntchitemwa.” (1 Yohane 4:16) Kweni Yehova waliso na mikhaliro yinyake yiwemi chomene. Baibolo likuti Yehova ni “Chiuta walusungu na wachiwuravi, wakukalipa luŵiro chara na wakuzara na chitemwa, na unenesko.” (Ekisodo 34:6) Yehova ‘ni muwemi, ndipo ngwakunozgeka kugowokera.’ (Salimo 86:5) Chiuta wakuzikira ndipo ngwakugomezgeka. (2 Petrosi 3:9; Chivumbuzi 15:4) Para mulutilirenge kusambira Baibolo, muwonenge umo Yehova wakulongolera mikhaliro yiwemi iyi.
20-22. (a) Pakuti Chiuta tikumuwona yayi, kasi wangaŵa wuli mubwezi withu? (b) Kasi mungachita wuli para ŵanthu ŵanyake ŵakumukanizgani kusambira Baibolo?
20 Kasi vingachitika kuti muŵe paubwezi na Chiuta uku mukumuwona yayi? (Yohane 1:18; 4:24; 1 Timote 1:17) Para musambirenge za iyo mu Baibolo, mumumanyenge makora chomene. (Salimo 27:4; Ŵaroma 1:20) Para mwamumanya makora Yehova, mwambenge kumutemwa chomene ndiposo muŵenge nayo paubwezi.
21 Mumanyenge kuti Yehova ni Dada withu. (Mateyu 6:9) Wali kutipa umoyo ndipo wakukhumba kuti tikondwenge nawo. Ivi ndivyo dada waliyose wakukhumbira ŵana ŵake. (Salimo 36:9) Kweniso Baibolo likusambizga kuti mungaŵa ŵabwezi ŵa Yehova. (Yakobe 2:23) Yehova, Mlengi wa vyose, wakukhumba kuti muŵe ŵabwezi ŵake.
22 Ŵanthu ŵanyake ŵangamukanizgani kusambira Baibolo. Ŵangawopa kuti musinthenge tchalitchi linu. Kweni lekani kuzomerezga munthu waliyose kumutondeskani kuti muŵe paubwezi na Chiuta. Palije mubwezi muwemi uyo mungaŵa nayo kuluska Yehova.
23, 24. (a) Chifukwa wuli mukwenera kulutilira kufumba mafumbo? (b) Kasi mu mutu 2, tizamusambira vichi?
23 Apo mukusambira Baibolo, paŵenge vinthu vinyake ivyo mupulikiskenge yayi. Mungawopanga yayi kufumba panji kupempha wovwiri. Yesu wakati ntchiwemi kujiyuyura nga mbana ŵachoko. (Mateyu 18:2-4) Ŵana ŵakufumba mafumbo ghanandi. Chiuta wakukhumba kuti mumanye mazgoro. Ipo ŵikanipo mtima kusambira Baibolo kuti musimikizge kuti ivyo mukusambira ni vyaunenesko.—Ŵerengani Milimo 17:11.
24 Nthowa yiwemi chomene yakuti timumanyire Yehova nkhusambira Baibolo. Mu mutu 2, tizamusambira chifukwa icho Baibolo likupambanirana na mabuku ghanyake ghose.
^ ndime 15 Para mu Baibolo linu mulije zina lakuti Yehova panji mukukhumba kumanya vinandi pa nkhani ya ng’anamuro na umo mungazunulira zina la Chiuta, wonani Mazgu Ghakuumaliro 1.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
3 Njoka+ yikaŵa yakuchenjera chomene kuluska vinyama vyose vyamuthengere ivyo Yehova Chiuta wakapanga. Ntheura yikati ku mwanakazi: “Kasi mbunenesko kuti Chiuta wati mungaryanga yayi vipambi vya makuni ghose gha mu munda?”+
2 Mwanakazi wakati ku njoka: “Vipambi vya makuni gha mu munda wati tiryenge.+
3 Kweni vipambi vya khuni la pakatikati pa munda,+ Chiuta wati: ‘Mungaryanga yayi, nesi kulikhwaska, chifukwa mungafwa.’”
4 Njoka yikati ku mwanakazi: “Kufwa mufwenge yayi.+
5 Chiuta wakumanya kuti pa zuŵa ilo muzamulyera vya mu khuni ili, maso ghinu ghazamujulika ndipo muzamuŵa nga ni Chiuta, kumanya uwemi na uheni.”+
6 Ntheura, mwanakazi wakawona kuti khuni likaŵa liwemi kurya na lakukondweska mu maso, likaŵa khuni lakudokeka pakulilaŵiska. Ndipo wakatora chipambi chake na kurya.+ Pamanyuma, wakapako mfumu wake apo ŵakaŵa lumoza, ndipo nayo wakarya.+
7 Penepapo maso ghawo ghakajulika, ŵakamanya kuti ŵali nkhule. Ntheura ŵakasona mahamba gha mkuyu na kuvwara mu chiwuno.+
8 Pamanyuma ŵakapulika mazgu gha Yehova Chiuta apo wakendanga mu munda chakumise apo kamphepo kakaputanga, ndipo mwanalume na muwoli wake ŵakabisama pamaso pa Yehova Chiuta mu makuni gha mu munda.
9 Yehova Chiuta wakachemanga mwanalume na kuyowoya kuti: “Kasi uli nkhu?”
10 Paumaliro, mwanalume wakati: “Naghapulikanga mazgu ghinu mu munda, kweni nangopa chifukwa nanguŵa nkhule, ntheura nangubisama.”
11 Chiuta wakati: “Ni njani wakuphalira kuti uli nkhule?+ Kasi ndikuti warya vya mu khuni ilo nkhakukanizga kurya?”+
12 Mwanalume wakati: “Mwanakazi uyo muli kunipa kuti wakhalenge nane, ndiyo wangunipa chipambi cha khuni ili, lekani nangurya.”
13 Yehova Chiuta wakati ku mwanakazi: “Ntchivichi icho wachita?” Mwanakazi wakazgora, wakati: “Njoka ndiyo yangunipusika, lekani nangurya.”+
14 Ndipo Yehova Chiuta wakati ku njoka:+ “Chifukwa chakuti wachita ichi, ndiwe wakutembeka pa vinyama vyose vyakuŵeta na vinyama vyose vyamuthengere. Wenderenge nthumbo na kurya fuvu mazuŵa ghose gha umoyo wako.
15 Niŵikenge ulwani+ pakati pa iwe+ na mwanakazi+ kweniso pakati pa mphapu yako+ na mphapu yake.+ Iyo wazamudinya mutu wako+ ndipo iwe uzamuluma chitende chake.”+
16 Chiuta wakati ku mwanakazi: “Nizamusazgirako vyakuŵinya para waŵa na nthumbo. Uzamupulika vyakuŵinya pakubaba ŵana. Khumbo lako lizamuŵa ku mfumu wako, ndipo iyo wazamukuwusa.”
17 Kwa Adamu wakati: “Pakuti wapulikira mazgu gha muwoli wako na kurya vya mu khuni ilo nkhakukanizga kuti,+ ‘Ungaryanga yayi,’ dongo latembeka chifukwa cha iwe.+ Mazuŵa ghose gha umoyo wako uzamusanga chakurya mwakusuzgikira.+
18 Dongo likumezgerenge minga na nthura, ndipo uryenge vyakumera vyamuthengere.
19 Pakusanga chingwa uzamufumanga vuchi pa chisko chako m’paka uwelere ku dongo, chifukwa ndiko ukatoleka.+ Ndiwe fuvu ndipo uzamuwelera ku fuvu.”+
20 Pamasinda pa ivi, Adamu wakathya muwoli wake zina lakuti Eva, chifukwa ndiyo waŵenge nyinawo wa ŵamoyo wose.+
21 Yehova Chiuta wakapangira Adamu na muwoli wake vyakuvwara vitali vyavikumba na kuŵavwalika.+
22 Penepapo Yehova Chiuta wakati: “Munthu waŵa nga ndise, wakumanya uwemi na uheni.+ Sono kuti waleke kunyoloska woko lake na kutoraso chipambi cha khuni la umoyo+ na kurya na kukhala kwamuyirayira,—”
23 Ntheura Yehova Chiuta wakafumiska munthu mu munda wa Edeni+ kuti wakalimenge dongo ilo wakatolekako.+
24 Wakamuchimbizga munthu, ndipo chakumafumiro gha dazi kwa munda wa Edeni wakaŵikako ŵakerubi+ na lupanga lwamoto ulo lukazingiliranga, kujanda nthowa ya ku khuni la umoyo.
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Genizesi 3
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Yobu wakuzgora (1-35)
-
Munthu wangapindana na Chiuta yayi (2-4)
-
‘Chiuta wakuchita vinthu vyambura mapenjeko’ (10)
-
Palije uyo wangalimbana na Chiuta (32)
9 Yobu wakazgora kuti:
2 “Nkhumanya makora kuti vili nthena.
Kweni kasi munthu wangaŵa wuli murunji pakwimikana na Chiuta?+
3 Usange munthu wakukhumba kupindana nayo,+
Munthu uyo, wangazgorapo nanga ni fumbo lake limoza chara pa mafumbo 1,000.
4 Iyo ngwavinjeru mu mtima ndipo ngwankhongono chomene.+
Ni njani wangalimbana nayo na kuleka kupwetekeka?+
5 Iyo wakusezga mapiri kwambura waliyose kumanya,
Wakughagadabura para wakalipa.
6 Wakusunkhunya charu chapasi na kuchiwuskapo pa malo ghake,
Ndipo ntchindamiro zake zikusunkhunyika.+
7 Wakuphalira dazi kuti lileke kufuma,
Ndipo wakujalira ungweru wa nyenyezi,+
8 Wakutandazga yekha kuchanya,+
Ndipo wakukanda pa majigha ghakuru gha nyanja,+
9 Iyo wakapanga chipingausiku cha Ashi, chipingausiku cha Kesili, chipingausiku cha Kima,+
Na vipingausiku vya mu mlengalenga wa kumwera,
10 Wakuchita vinthu vikuru na vyambura mapenjeko,+
Vinthu vyakuzizwiska vyambura mapendeko.+
11 Wakujumpha pafupi na ine, kweni ine nkhumuwona chara,
Wakunijumpha kweni ine nkhumumanya chara.
12 Para wakukwachapura chinthu, ni njani wangamukanizga?
Ni njani wangamufumba kuti, ‘Kasi mukuchitachi?’+
13 Chiuta wawezgengeko chara ukali wake,+
Nanga ni awo ŵakovwira Rahabi+ ŵamusindamirenge.
14 Lekani para nkhumuzgora
Nkhwenera kusankha makora mazgu ghane pakususkana nayo.
15 Nanga ningaŵa kuti nkhuneneska, ningamuzgora yayi.+
Ningaŵeyelera waka kuti mweruzgi wane wanichitire lusungu.
16 Usange ningamuchema, kasi wanganizgora?
Nkhugomezga chara usange wangapulika mazgu ghane,
17 Pakuti wakunitekenyura na chivula champhepo
Ndipo wakwandaniska vilonda vyane kwambura chifukwa.+
18 Wakunizomerezga chara kuti nithute,
Kweni wakulutulira kunizuzga na vinthu vyakuŵaŵa.
19 Pa nkhani ya nkhongono, iyo ngwankhongono chomene.+
Pa nkhani ya urunji, iyo wakuti: ‘Ni njani wanganeruzga?’
20 Niŵenge wakunyoloka, mphanyi mulomo wane wanisuska,
Nanga niŵenge wambura kafukwa, mphanyi wanguti ndine wakwananga.
21 Nanga ningaŵa wambura kafukwa, nkhujithemba chara,
Umoyo wane uwu nkhuwukana.
22 Vyose vikuyana waka. Lekani nkhuti,
‘Wakuparanya wambura mulandu na muheni wuwo.’
23 Usange pangaŵa nyifwa yamabuchi chifukwa cha kututuka kwa maji,
Iyo wangahoya ŵambura mulandu awo ŵakwenjerwa.
24 Charu chapasi chapelekeka kwa muheni,+
Wakujara maso gha ŵeruzgi ŵake.
Usange ndiyo yayi, ipo ni njani?
25 Sono mazuŵa ghane ghakwenda luŵiro kuluska munthu uyo wakuchimbira,+
Ghakuchimbira kwambura kuwona viwemi.
26 Ghakwenda nga ni maboti ghamatete,
Nga ni nombo izo zikuwulukira luŵiro pa vyakurya vyawo.
27 Usange nkhuti, ‘Niluwenge kudinginyika kwane,
Nisinthenge chisko chane na kwamba kusanguluka,’
28 Nopenge nipera chifukwa cha vyakuŵinya vyane vyose,+
Ndipo nkhumanya kuti munisangenge na mulandu.
29 Nisangikenge wakwananga.
Ipo niphyokerechi pawaka?+
30 Nanga nigeze mu maji gha chiwuvi,
Na kutozga mawoko ghane na sopo,+
31 Imwe munibizgenge mu khululu,
Mwakuti nanga ni malaya ghane nagho ghanitinkhenge.
32 Pakuti iyo ni munthu nga ndine chara kuti nimuzgore,
Kuti tilutire lumoza ku khoti.+
33 Palije munthu uyo wangadumura mulandu withu,
Wakuti waŵe mweruzgi withu.
34 Usange wangaleka kunitimba,
Na kuleka kunitenthemeska na kofya kwake,+
35 Penepapo niyowoyenge nayo kwambura wofi,
Pakuti ine ni viŵi yayi kuyowoya mwawofi.
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Yobu 9
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
GONGWE LA MULINDA—LAKUSAMBIRA PA MPINGO September 2017
Gongwe ili muli nkhani zakusambira kwambira Okutobala 23 m’paka Novembala 26, 2017.
Mujikorenge
Kasi ivyo ŵakachita ŵanthu awo ŵakuyowoyeka mu Baibolo vingatovwira wuli kuti tiŵe ŵakujikora? Chifukwa wuli Ŵakhristu ŵakwenera kujikora?
Muŵe Ŵalusungu nga ni Yehova
Nyengo yinyake, Yehova wakawonekera kwa Mozesi na kumuphalira zina lake na mikhaliro yake. Mukhaliro uwo Chiuta wakamba kuyowoya ni lusungu. Kasi lusungu ni vichi, ndipo chifukwa wuli tikwenera kuwusambira?
NKHANI YAKULONGOSORA UMOYO WA MUNTHU
Natumbikika Chifukwa cha Kuteŵetera na Ŵanthu Ŵakukhwima Mwauzimu
David Sinclair wakukumbuka vitumbiko ivyo wasanga chifukwa cha kuteŵetera na ŵabali na ŵadumbu ŵakugomezgeka vya 61 pa Beteli ya Brooklyn.
“Mazgu gha Chiuta Withu Ghakukhalilira Muyirayira”
Baibolo likwenda malonda chomene nangauli likalembeka ni kale, kweniso chiyowoyero chikusintha, ulamuliro ukusintha, ndiposo ŵanthu ŵayezgayezga kukanizga kuti ling’anamulike.
“Mazgu gha Chiuta . . . Ngankhongono”
Ŵanthu ŵanandi ŵasintha nkharo zawo chifukwa cha kusambira Mazgu gha Chiuta. Kasi tikwenera kuchita wuli kuti Mazgu gha Chiuta ghatovwire?
“Khwima Mtima. . . Luta Ukagwire Ntchito”
Chifukwa wuli tikwenera kuŵa ŵachikanga, ndipo tingaŵa wuli ŵachikanga?


text:
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Kumbi Mugwirisiya Ntchitu Makadi Ngakuziŵisa Ŵanthu za JW.ORG?
Ntchitu yakupharazga yikhumbika kuchitika mwaliŵi chifukwa chisuzgu chikulu chepafupi. (Nthanthi 24:11, 12, 20) Kuti tiwovyi ŵanthu, tingagwirisiya ntchitu kadi lakuziŵisa ŵanthu za Mazu Ngaku Chiuta kweniso webusayiti yidu. Kadi lenili le ndi kachidindu ko kalongozge ŵanthu ku vidiyo yamutu wakuti, Nchifukwa Wuli Tikhumbika Kusambira Bayibolo? Kadi ili lilongozge so ŵanthu pa malu ngo angalemba asani akhumba kuziŵa vinandi pamwenga asani akhumba kuti asambirengi Bayibolu. Ŵanthu anyaki akhumba cha kulonde mabuku ngidu kweni azomera kusere pa webusayiti yidu. Ndichu chifukwa chaki tikhumbika kuyesesa kuŵagaŵiya kadi lenili. Kweni tikhumbika cha kusiya kadi panyumba asani taleka kusaniyapu ŵanthu pamwenga kugaŵiya munthu yo wakhumba cha kuziŵa vinandi.
Nyengu zosi mujengi akunozgeka kuwovya ŵanthu kuti ayambi kusere pa webusayiti yidu. Mungaŵakambiya kuti: “Nde ndi kanthu kanyaki kakuti ndikupaseni. Kadi ili lingakuwovyani kuti musere pa webusayiti yidu po mungasaniya nkhani zinandi kweniso mavidiyo ngakupambanapambana.” (Yoh. 4:7) Chifukwa chakuti timakadi iti nthimanatimana, muyendengi natu nyengu zosi kuti mugaŵiyengi wo mukumanengi nawu.


text:
MUTU 3
Muyanjengi Ŵanthu wo Chiuta Watiŵayanja
“Mweniyo watenda pamoza ndi ŵanthu azeru, wasanduka kuŵa wazeru.”
1-3. (a) Kumbi ndi fundu niyi yauneneska yo Bayibolo likamba? (b) Kumbi tingasankha wuli mabwezi ngo ngangatiwovya kuchita vinthu vamampha?
ŴANTHU ŵe nge thonji lenilo asani aliponya m’maji lisintha mtundu ndipu liyanana ndi maji ngo aliponyamu. Nchipusu ukongwa kutole maŵanaŵanu ndi mijalidu ya ŵanthu wo titanjana nawu chinanga kuti tingakhumba cha kuchita viyo.
2 Bayibolo lipusika cha pakukamba kuti: “Mweniyo watenda pamoza ndi ŵanthu azeru, wasanduka kuŵa wazeru, kweni wakukwatikana ndi wakupusa wakapwetekekanga.” (Nthanthi 13:20) Ntharika iyi yikamba kwenda ŵaka ndi munthu kamoza cha. Mazu ngakuti “watenda” ngang’anamuwa nyengu zosi. * Buku linyaki lakukonkhoska nkhani za m’Bayibolo pakukonkhoska vesi ili likamba kuti: “Kwenda pamoza ndi munthu kung’anamuwa kwanjana ukongwa.” Kumbi mungazomerezga cha kuti titanja kuchita vinthu vakuyanana ndi ŵanthu wo titiŵayanja? Mbuneneska kuti ŵanthu wo titiŵayanja nawu angatichitiska kuti tichiti vinthu vamampha pamwenga viheni.
3 Kuti tilutirizgi kuja m’chanju chaku Chiuta, tikhumbika kwanjana ndi ŵanthu wo angatiwovya kuchita vinthu vamampha. Kumbi tingachita wuli venivi? Titenere kwanjana ndi ŵanthu wo Chiuta watanja. Titenere kwanjana ndi ŵanthu wo ŵe ndi mijalidu yo Yehova watanja. Sonu tiyeni tikambiskani vakukwaskana ndi ŵanthu wo Chiuta watanja. Kuziŵa venivi kutiwovyengi kusankha mabwezi ngamampha.
ŴANTHU WO CHIUTA WATANJA
4. Nchifukwa wuli Yehova we ndi wanangwa wakusankha ŵanthu wo wakhumba kuti aje mabwezi ngaki, nanga nchifukwa wuli Yehova wangudana Abrahamu kuti “bwezi langu”?
4 Pa nkhani yakuja ndi mabwezi, Yehova wasankha mwazeru ukongwa. Kumbi iyu ngwakwenere cha kuchita viyo? Iyu ndi Chiuta, Mbuya Wachilengedu Chosi ndipu kuja nayu pa ubwezi nchinthu chamampha ukongwa kuruska chechosi. Nanga wasankha ŵanthu amtundu wuli kuti waje nawu pa ubwezi? Yehova waja pafupi ndi ŵanthu wosi wo atimugomezga. Ŵanaŵaniyani chakuyeruzgiyapu chaku Abrahamu, munthu yo waziŵika chifukwa cha chivwanu chaki. Chivwanu cha munthu chingayeseka ukongwa asani wangapempheka kuti wapereki mwana waki sembi. * Kweni Abrahamu wenga wakunozgeka kupereka Yisaki chifukwa wenga ndi chivwanu kuti, “Chiuta wenga wanthazi kumuyuska, chinanga nkhu ŵakufwa.” (Ŵahebere 11:17-19) Chifukwa chakuti Abrahamu wanguvwiya kweniso wangulongo chivwanu, Yehova wangumudana kuti “bwezi langu.”
5. Kumbi Yehova watiŵawona wuli ŵanthu wo atimuvwiya mwakugomezgeka?
5 Yehova wawona kuti kuvwiya ndi mtima wosi nkhwakuzirwa ukongwa. Iyu watanja wosi wo akhumbisiska kuja akugomezgeka kwaku iyu pe. (Ŵerengani 2 Samuele 22:26.) Nge mo tinguwone m’Mutu 1, Yehova wakondwa ukongwa ndi ŵanthu wo atimuvwiya chifukwa chakuti atimuyanja. Lemba la Nthanthi 3:32 lilongo kuti Iyu watanja ŵanthu a mtima wamampha. Ŵanthu wo afiska vo Chiuta wakhumba mwakugomezgeka adanika kuti aje alendu “muhema” laki ndipu watiŵazomerezga kuti amusopengi kweniso kuromba nyengu yeyosi yo angakhumba.
6. Kumbi tingalongo wuli kuti titanja Yesu, nanga Yehova watuvwa wuli asani wawona ŵanthu wo atanja Mwana waki?
6 Yehova watanja ŵanthu wo atanja Yesu, Mwana waki wapade. Yesu wangukamba kuti: “Asani yumoza watindanja, wasungengi mazu ngangu, ndipu Ada amwanjengi, tizengi kwaku iyu, ndipu tijichitiyengi uja [tijengi] pamoza nayu.” (Yohane 14:23) Kumbi tingalongo wuli kuti titanja Yesu? Tingachita venivi asani tivwiya marangu ngaki, ngo ngasazgapu nchitu yakupharazga uthenga wamampha ndi kupanga akusambira. (Mateyu 28:19, 20; Yohane 14:15, 21) Nge ŵanthu ambula kufikapu, tilongo so kuti titanja Yesu asani ‘tindondoloskamu mu menderu ngaki,’ ndi kwesesa kutole vo wakambanga ndi kuchita. (1 Petro 2:21) Yehova wakondwa ndi ŵanthu wo atesesa kuti chanju chawu pa Mwana waki chiŵachitiskengi kuti aje ndi mijalidu yo Khristu wenayu.
7. Nchifukwa wuli nchinthu chazeru kuja pa ubwezi ndi ŵanthu wo atanja Yehova?
7 Yehova wakhumba kuti mabwezi ngaki ngajengi ngachivwanu, ngakugomezgeka, ngavwiyengi ndipuso ngayanjengi Yesu ndi mijalidu yaki. Weyosi wangachita umampha kujifumba kuti: ‘Kumbi ŵanthu wo nditanjana nawu ŵe ndi mijalidu yeniyi? Kumbi yiwu ndi mabwezi ngaku Yehova?’ Nchinthu chazeru kujifumba mafumbu ngenanga. Ŵanthu wo ŵe ndi mijalidu yaku Chiuta ndipuso wo apharazga uthenga wamampha wa Ufumu mwaphamphu, angatiwovya ukongwa kuti tichitengi vinthu vakukondweska Chiuta.
VO TISAMBIRA PA VAKUWONIYAPU VA M’BAYIBOLO
8. Nchinthu wuli cho chitikukondweskani pa ubwezi waku (a) Naomi ndi Ruti? (b) anyamata achiheberi atatu? (c) Paulo ndi Timote?
8 M’Bayibolo mwe vakuwoniyapu vinandi va ŵanthu wo anguyanduwa chifukwa chakusankha mabwezi ngamampha. Mungaŵerenga va ubwezi wo wengapu pakati paku Naomi ndi mukumwana waki Ruti, anyamata achiheberi atatu wo ŵenga ku Babiloni ndipuso Paulo ndi Timote. (Ruti 1:16; Danyele 3:17, 18; 1 Ŵakorinte 4:17; Ŵafilipi 2:20-22) Kweni tiyeni tikambiskani chakuwoniyapu chinyaki chamampha ukongwa cha ubwezi wa pakati paku Davidi ndi Jonafani.
9, 10. Kumbi nchinthu wuli cho chinguchitiska kuti Davidi ndi Jonafani ayanjanengi?
9 Bayibolo likamba kuti Davidi wati wabaya Goliyati, “mtima waku Jonafani ungubatikana ndi mtima waku Davidi, ndipu Jonafani wangumwanja Davidi nge mbumoyu waku iyu mweneku.” (1 Samuele 18:1) Uku kwenga kwamba kwa ubwezi wambula kumala chinanga kuti apambananga vyaka vinandi, ndipu ubwezi wawu ungulutiriya mpaka po wangufwiya Jonafani ku nkhondu. * (2 Samuele 1:26) Kumbi nchinthu wuli cho chinguchitiska kuti ŵanthu yaŵa aje pa ubwezi wakukho?
10 Davidi ndi Jonafani ŵenga pa ubwezi chifukwa chakuti ayanjanga Chiuta ndipu akhumbisiskanga kuti aje akugomezgeka kwaku iyu. Yiwu ayanjananga chifukwa chakuti akhumbanga kukondweska Chiuta. Weyosi wenga ndi mijalidu yo yachitiskanga kuti ayanjanengi. Jonafani wangukondwa chifukwa cha chiganga ndi phamphu laku Davidi yo wengavi mantha pakuvikiriya zina laku Yehova. Tikayika cha kuti Davidi watumbikanga Jonafani yo wakhumbisiskanga kuti khumbu laku Yehova lichitiki ndipu wenga wakunozgeka kovya Davidi. Mwakuyeruzgiyapu, ŵanaŵaniyani vo vinguchitika pa nyengu yo Davidi wangusuzgika ukongwa maŵanaŵanu ndipu wajaliyanga ŵaka kuthaŵathaŵa kopa ukari wa Fumu Sauli, awiski aku Jonafani. Pakukhumba kulongo kugomezgeka, Jonafani ndiyu wangwamba kuchitapu kanthu, ‘wanguruta kwaku Davidi . . . kuchikhozga chiganga chaki mwaku Chiuta.’ (1 Samuele 23:16) Viwoneka kuti Davidi wangukondwa ukongwa mubwezi waki wati waza kuzimuwovya ndi kumuchiska. *
11. Kumbi tisambiranjipu pa chakuwoniyapu cha ubwezi waku Jonafani ndi Davidi?
11 Kumbi tisambiranjipu pa chakuwoniyapu chaku Jonafani ndi Davidi? Tisambira kuti chinthu chakukhumbika ukongwa nkhwanjana ndi ŵanthu wo atanja Chiuta. Asani titanjana ndi ŵanthu wo tiyanana nawu chigomezgu, mijalidu ndipuso wo akhumba kulutirizga kuja akugomezgeka kwaku Chiuta, tingakambiskana nawu vinthu vakuchiska. (Ŵerengani Ŵaroma 1:11, 12.) Tingasaniya ŵanthu wo atanja Yehova m’mpingu wachikhristu. Kumbi ivi ving’anamuwa kuti munthu weyosi yo watuza ku Nyumba ya Ufumu ndi bwezi lamampha? Awa.
MO TINGASANKHIYA ŴANTHU AKUCHEZA NAWU
12, 13. (a) Nchifukwa wuli titenere kusankha mwazeru ŵanthu akucheza nawu chinanga angaŵa Akhristu anyidu? (b) Kumbi m’mipingu ya m’nyengu ya akutumika mwenga suzgu wuli, nanga venivi vinguchitiska kuti Paulo waŵatcheŵeskenji?
12 Chinanga mungaŵa m’mpingu wachikhristu, titenere kusankha umampha ŵanthu akucheza nawu ndi chilatu chakuti tilutirizgi kuja pa ubwezi ndi Yehova. Ivi vakuziziswa cha. Nchifukwa wuli tikamba viyo? Akhristu anyaki akuwa kamanakamana mwauzimu nge mo vipasu vinyaki viswere kukhoma m’chimiti chimoza. Ndichu chifukwa chaki m’mpingu wewosi musanirika Akhristu wo aluta panthazi mwauzimu mwakupambanapambana. (Ŵahebere 5:12–6:3) Kweni tikhumbika kuzizipizga ndi kulongo chanju kwa Akhristu wo atamba ŵaka sonu ndipuso akulopwa chifukwa tikhumbika kuŵawovya kuti akuwi mwauzimu.
13 Nyengu zinyaki m’mpingu mungaŵa Akhristu wo tikhumbika kutcheŵa nawu. Akhristu anyaki angaja ndi mijalidu yinyaki yaŵakaŵaka. Anyaki angaŵa ndi jalidu lakusunga vifukwa pamwenga mtima wakudandawuladandawula. Mumipingu ya m’nyengu ya akutumika namu mwenga suzgu yeniyi. Chinanga kuti ŵanthu anandi ŵenga akugomezgeka, anyaki achitanga vinthu vambula kwenere. Chifukwa chakuti anyaki m’mpingu wa ku Korinte ŵengavi kukoleska chisambizu chachikhristu, wakutumika Paulo wanguŵatcheŵeska kuti: ‘Mungarandanga cha: “Mabwezi ngaheni ngananga mijaridu yamampha.”’ (1 Ŵakorinte 15:12, 33) Paulo wangutcheŵeska Timote kuti chinanga mphakati pa Akhristu pangaŵa anyaki wo angachita vinthu vambula urunji. Iyu wangukambiya Timote kuti wangwenere kuŵaziŵa ŵanthu aviyo ndi kuleka kuyanjana nawu.
14. Kumbi tingayigwiriskiya wuli nchitu fundu yo Paulo wangukamba pa nkhani ya ŵanthu akucheza nawu?
14 Kumbi tingagwiriskiya wuli nchitu fundu ya m’mazu ngakutcheŵeska ngaku Paulo? Tikhumbika cha kwanjana ndi weyosi yo wangatichitiska kuti titoliyeku mijalidu yiheni kaya ndi m’mpingu pamwenga kubwalu kwa mpingu. (2 Ŵatesalonika 3:6, 7, 14) Titenere kuvikiriya ubwezi wo te nawu ndi Yehova. Mwakuyana ndi thonji, titole mijalidu ya ŵanthu wo titanjana nawu. Kumbukani kuti asani tabizga thonji m’maji ngakufipa lingatuwamu lakutowa cha. Mwakuyana ŵaka, vingachitika cha kuti tije ndi mijalidu yamampha asani titanjana ndi ŵanthu a mijalidu yiheni.
Mungasaniya mabwezi ngamampha m’mpingu wachikhristu
15. Kumbi mungachita wuli kuti musaniyi mabwezi ngo ngatanja Yehova m’mpingu?
15 Te ndi mwaŵi ukulu wakuti tingasaniya mabwezi ngamampha pakati pa Akhristu anyidu. (Sumu 133:1) Kumbi mungasaniya wuli mabwezi ngo ngatanja Yehova m’mpingu? Asani mutesesa kuja ndi mijalidu yo yikondweska Chiuta, ŵanthu anyaki wo angaŵa ndi mijalidu yakuyanana ndi yinu angakondweskeka namwi. Mutenere kuziŵa so kuti, nyengu zinyaki mungakhumbika kwamba ndimwi kusaniya ŵanthu wo mungaja nawu pa ubwezi. (Wonani bokosi lakuti: “ Mo Tingusaniriya Mabwezi Ngamampha.”) Mupenjengi ŵanthu wo ŵe ndi mijalidu yo imwi mukhumba. Muvwiyengi ulongozgi wa m’Bayibolo wakuti, “mutandauliki mitima,” mwakupenja mabwezi pakati pa Akhristu anyinu mwambula kuphwere kanthu za mtundu, charu pamwenga midawuku yawu. (2 Ŵakorinte 6:13; ŵerengani 1 Petro 2:17.) Mungayanjananga ndi nthanga zinu pe cha. Kumbukani kuti Jonafani wenga mura ukongwa kwaku Davidi. Kwanjana ndi ŵanthu ŵaraŵara kukuwovyeningi kuti ubwezi winu uje wachandulu chifukwa cha vinthu vo akumana navu pa umoyu wawu kweniso zeru zo ŵenazu.
ASANI PASANIRIKA MASUZGU
16, 17. Asani Mkhristu munyidu watiguŵiska m’nthowa yinyaki, nchifukwa wuli titenere cha kuleka kuluta ku mawunganu?
16 Chifukwa chakuti m’mpingu mwe ŵanthu a mijalidu yakupambanapambana kweniso akukuliya malu ngakupambana, nyengu zinyaki mungasanirika masuzgu. Mkhristu munyidu wangalongoro pamwenga kuchita vinthu vo vingatikwiyiska. (Nthanthi 12:18) Masuzgu nganyaki ngatamba chifukwa chakupambana mijalidu, kuleka kuvwanana pamwenga kupambana maŵanaŵanu. Kumbi tiguŵengi ndi vinthu venivi ndi kuleka kuwungana? Tingachita viyo cha asani titanja Yehova ndipuso ŵanthu wo iyu watiŵayanja.
17 Titenere kwanja Yehova ndipuso kujipereka kwaku iyu ndi mtima wosi chifukwa ndi Mulengi widu kweniso ndiyu watitiphwere. (Chivumbuzi 4:11) Kusazgiyapu pa fundu yeniyi, mpingu wo iyu watiwugwiriskiya nchitu ukhumbika chovyu chidu. (Ŵahebere 13:17) Mwaviyo, asani Mkhristu munyidu watikwiyiska pamwenga watiguŵiska, tingalekanga cha kuluta ku mawunganu chifukwa chakukhumba kulongo kuti takwiya. Titenere kukumbuka kuti ndi Yehova cha yo watikwiyiska. Tingamukana cha Yehova ndipuso ŵanthu ŵaki chifukwa chakuti titimuyanja.
18. (a) Kumbi tingachita wuli kuti m’mpingu muje chimangu? (b) Kumbi titumbikika wuli asani tigowoke anyidu pa vifukwa vakuvwika?
18 Kwanja Akhristu anyidu kutitichitiska kuja ŵanthu achimangu m’mpingu. Yehova walindizga kuti ŵanthu wo watiŵayanja achitengi vinthu mwakufikapu pe cha, mwaviyo nasi tikhumbika kuchita viyo. Chanju chititichitiska kuti tizizipizgengi tinthu timanatimana to anyidu anangiska ndipu tikumbukengi kuti tosi te ambula kufikapu ndipuso tinangiska. (Nthanthi 17:9; 1 Petro 4:8) Chanju chititiwovya kuti tilutirizgengi kugowokiyana “yumoza ndi munyaki.” (Ŵakolose 3:13) Nchipusu cha kugwiriskiya nchitu ulongozgi wenuwu. Asani tilekere maŵanaŵanu ngaheni kuti ngatilongozgengi, tingalutirizga kukwiya tichiŵanaŵana kuti tilanga yo watinangiya. Kukamba uneneska, titijipweteka ŵaka tija asani tilutirizga kukwiya. Titumbikika asani tigowoke anyidu pa vifukwa vakuvwika. (Luka 17:3, 4) Tija ndi chimangu m’mtima ndipuso tisunga chimangu m’mpingu kweni kuruska vosi, tilutirizga kuja pa ubwezi wamampha ndi Yehova.
VO VINGACHITISKA KUTI TILEKI KWANJANA NDI MKHRISTU MUNYIDU
19. Kumbi ndi vifukwa nivi vo vingachitiska kuti tileki kwanjana ndi Mkhristu munyidu?
19 Nyengu zinyaki tikhumbika kuleka kwanjana ndi munthu yo wenga Mkhristu munyidu. Tileka kwanjana ndi munthu yo wasezgeka m’mpingu chifukwa chakuti waswa marangu ngaku Chiuta ndipu walapa cha, pamwenga wasuska ndi kusambiza visambizu vaboza pamwenga asani wakujisezga. Mazu ngaku Chiuta ngatitikambiya kuti “kusangana nayu cha” munthu waviyo. * (Ŵerengani 1 Ŵakorinte 5:11-13; 2 Yohane 9-11) Kungaja kwakusuzga ukongwa kuleka kwanjana ndi mubali widu pamwenga munthu yo kali wenga mubwezi widu. Kumbi tivwiyengi ulongozgi wenuwu kulongo kuti te akugomezgeka kwaku Yehova ndi marangu ngaki kuruska chinthu chechosi? Kumbukani kuti Yehova wawona kuti kugomezgeka ndipuso kuvwiya, vakukhumbika ukongwa.
20, 21. (a) Nchifukwa wuli kusezga wo aleka kulapa nkhulongo chanju? (b) Nchifukwa wuli tikhumbika kusankha mwazeru mabwezi?
20 Kusezga ŵanthu ambula kulapa m’mpingu kulongo chanju chakutuliya kwaku Yehova. Nchifukwa wuli tikamba viyo? Kusezga munthu wambula kulapa yo wabuda, kulongo kuti titanja zina lakupaturika laku Yehova ndi marangu ngaki. (1 Petro 1:15, 16) Kuchita viyo kuvikiriya so m’mpingu, chifukwa Akhristu akugomezgeka avikilirika ku mijalidu yiheni ndipu alutirizga kusopa achiziŵa kuti mpingu ndi malu ngamampha ukongwa m’charu chinu chiheni. (1 Ŵakorinte 5:7; Ŵahebere 12:15, 16) Kumuchenya mwanthazi munthu yo wachita ubudi kulongo kumwanja. Ndipu kungamuwovya kuziŵa kuti wakhumbika kusintha ndipuso kuchitapu kanthu kuti wawere kwaku Yehova.
21 Mbuneneska nadi, mabwezi ngidu ngangatichitiska kuti titoliyeku mijalidu yawu. Mwaviyo, tikhumbika kusankha mwazeru mabwezi. Asani titanjana ndi ŵanthu wo atanja Yehova ndipuso wo iyu watanja, tijengi ndi mabwezi ngamampha ukongwa. Vo tingasambira kwaku yiwu, vingatiwovya kuti tichitengi vinthu vo vikondweska Yehova.
^ ndimi 2 Mazu nga Chiheberi ngo ngakufwatulikiya kuti “wakukwatikana” ngakufwatulikiya so kuti “kwanjana” ndipuso “kuja pa ubwezi.”
^ ndimi 4 Mwakupempha Abrahamu kuti wapereki sembi mwana waki, Yehova wakhumbanga kulongo kuti iyu wazamupereka sembi ya Mwana waki wapade. (Yohane 3:16) Kweni Abrahamu wechendapereki mwana waki, Yehova wangusereriyapu ndipu wangupereka mbereri kuti ndiyu yiperekeki.
^ ndimi 9 Davidi wenga m’nyamata pamwenga kuti “mhurwa” pa nyengu yo wangubaya Goliyati ndipu wenga ndi vyaka pafufupi 30 pa nyengu yo Jonafani wangufwiya. (1 Samuele 17:33; 31:2; 2 Samuele 5:4) Jonafani wangufwa we ndi vyaka pafufupi 60 ndipu wapambananga vyaka pafufupi 30 ndi Davidi.
^ ndimi 10 Mwakukoliyana ndi lemba la 1 Samuele 23:17, Jonafani wangukamba vinthu vinkhondi kuti wachiski Davidi: (1) Wangukambiya Davidi kuti wangachitanga mantha cha. (2) Wangusimikizgiya Davidi kuti Sauli wamuchitengi kanthu cha. (3) Wangumukumbuska kuti wajengi fumu nge mo Chiuta wangulayizgiya. (4) Wangulayizga kuti wajengi wakugomezgeka kwaku Davidi. (5) Wangumukambiya so kuti chinanga ndi Sauli waziŵa kuti iyu ngwakugomezgeka kwaku Davidi.
^ ndimi 19 Kuti muziŵi fundu zinyaki za mo mungachitiya ndi munthu wakusezgeka pamwenga wakujisezga, wonani Fundu Zakukumaliya pamutu wakuti, “Mo Tingachitiya ndi Munthu Wakusezgeka.”


text:
A1
Fundo Izo Zikovwira pa Kung’anamura Baibolo
Pakwamba Baibolo likalembeka mu Chihebere, Chiaramu, na Chigiriki. Ŵanthu ŵanandi awo ŵakuŵerenga Baibolo ŵakumanya yayi viyowoyero ivi, lekani pakukhumbikwira kung’anamura Baibolo. Mazuŵa ghano, Baibolo likusangika mu viyowoyero pafupifupi 2,600. Kasi awo ŵakung’anamura Baibolo ŵakwenera kulondezga fundo wuli? Kasi fundo izi zikawovwira wuli awo ŵakang’anamura Baibolo la Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya?
Baibolo ilo lang’anamurika lizgu pa lizgu ndilo ŵanyake ŵakuti lang’anamurika makora. Kweni nyengo zinyake ivi vingachitika yayi. Wonani fundo izi:
Palije viyowoyero ivyo vikuyana ndendende mazgu na kalembero. Kaswiri munyake wakumanya Chihebere wakalemba kuti, viyowoyero vikupambana mazgu pera yayi kweniso umo fundo zikulembekera. Chiyowoyero chilichose chili na nthowa yake ya kalembero.—Professor S. R. Driver.
Palije chiyowoyero chasono icho chikuyana ndendende na Chihebere, Chiaramu, na Chigiriki chakale. Ntheura kung’anamura lizgu pa lizgu kungapangiska kuti fundo yiŵe yambura kupulikikwa kweniso yakubudika.
Lizgu likusintha ng’anamuro kuyana na nkhani iyo yikuyowoyeka.
Nyengo zinyake munthu wangang’anamura lizgu pa lizgu kweni wakwenera kuŵa maso chomene chifukwa wangapeleka ng’anamuro lakubudika mu malo ghanyake.
Wonani masuzgo agho ghangaŵapo usange munthu wang’anamura lizgu pa lizgu:
Mu Baibolo muli mazgu ghakuti “tulo” na “kugona tulo,” kung’anamura tulo twanadi panji nyifwa. (Mateyu 28:13; Milimo 7:60) Para mazgu agha ghakung’anamura nyifwa, uyo wakung’anamura Baibolo wangalemba kuti “kugona tulo mu nyifwa,” ndipo ivi vingawovwira uyo wakuŵazga kuti waleke kutimbanizga na tulo twanadi.—1 Ŵakorinte 7:39; 1 Ŵatesalonika 4:13; 2 Petrosi 3:4.
Pa Ŵaefeso 4:14, usange mazgu ghake ghangang’anamulika lizgu pa lizgu nga umo Paulosi wakayowoyera, pangalongora nga kuti pakuyowoya vya ŵanthu awo ŵakutchova njuga. Mazgu agho Paulosi wakayowoya apa, ghakayowoyanga vya kupusika ŵanthu nga umo ŵakuchitira pa kutchova njuga. Mu viyowoyero vinandi, fundo iyi kuying’anamura lizgu pa lizgu yikuŵavya ng’anamuro lililose. Kweni para mazgu agha ghang’anamulika kuti “ŵanthu ŵaryarya” fundo yake yikupulikikwa makora.
Lizgu Lachigiriki ilo likaŵa pa Ŵaroma 12:11, likung’anamura “ku mzimu kukubwata.” Pa Chitumbuka mazgu agha ghalije ng’anamuro, ntheura mu Baibolo ili pali kulembeka kuti “golerani na mzimu.”
Mazgu agho Yesu wakayowoya apo wakapharazganga pa Phiri agho ghali pa Mateyu 5:3, usange ghangalembeka lizgu pa lizgu mu viyowoyero vinyake, ng’anamuro lake lingasoŵa. Mu viyowoyero vinyake ghangang’anamura ŵanthu awo mbakavu, awo kamutu kakwenda makora yayi panji awo ŵalije nkhongono. Kweni apa Yesu wakasambizganga ŵanthu kuti munthu wakuŵa wakukondwa chifukwa cha vinthu ivyo wali navyo yayi, kweni wakuŵa wakukondwa para wakumanya kuti wakukhumbikwira ulongozgi wa Chiuta. (Luka 6:20) Ng’anamuro leneko likupulikikwa makora para palembeka kuti “awo ŵakumanya kuti ŵali na njara yauzimu” panji “awo ŵakumanya kuti ŵakukhumbikwira Chiuta.”—Mateyu 5:3.
Lizgu Lachihebere ilo lili kung’anamulika kuti sanji mu malo ghanandi mu Baibolo likung’anamura kukwiya chifukwa chakuti munyako waleka kugomezgeka panji kuchita bina chifukwa cha katundu wa munyako. (Zintharika 6:34; Yesaya 11:13) Kweni lizgu Lachihebere ili liliso na ng’anamuro liwemi. Likung’anamura mwamphu uwo Yehova wakulongora pa ŵanthu ŵake. Kweniso likuyowoya za khumbo la Yehova lakuti ŵanthu ŵake ŵasopenge iyo pera. (Ekisodo 34:14; 2 Mathemba 19:31; Ezekiyeli 5:13; Zekariya 8:2) Likung’anamuraso kuti ŵateŵeti ŵa Chiuta mbakukhumbisiska kumusopa iyo pera ndiposo ŵakulekelera munthu waliyose yayi uyo wakulimbana na Chiuta.—Salimo 69:9; 119:139; Maŵazgo 25:11.
Lizgu Lachihebere ilo lili kung’anamulika kuti “woko,” likung’anamura vinandi. Lizgu ili lingang’anamura “mazaza,” “mtima wakupeleka,” panji “nkhongono.” (2 Samuyeli 8:3; 1 Mathemba 10:13; Zintharika 18:21) Lizgu Lachihebere ili, lili kung’anamulika mwakupambanapambana mu Baibolo ili.
Kuyana na fundo izi, kung’anamura Baibolo kukukhumba vinandi kuluska kung’anamura waka lizgu pa lizgu. Uyo wakung’anamura wakwenera kusankha makora mazgu mwakuti fundo zeneko zipulikikwe makora. Kweniso mazgu ghakwenera kulembeka makora kuti munthu waleke kusuzgika kuŵerenga.
Pa nyengo ya kung’anamura, wakwenera kulemba mazgu mwakudumura yayi. Uyo wakung’anamura Baibolo para wangalemba mwakudumura kuyana na umo iyo wakumanyira, fundo yeneko ya mu Baibolo yingasintha. Para uyo wakung’anamura wangachita nthena, wangasazgirako fundo yinyake panji wangawuskako fundo yinyake. Nangauli Baibolo ilo fundo zake zalembeka mwakudumura lingaŵa lambura kusuzga pakuŵazga, kweni nyengo zinyake vingapangiska kuti uyo wakuŵazga waleke kumanya fundo yeneko.
Kanandi visambizgo vya tchalitchi ndivyo vikutimbanizga uyo wakung’anamura. Mwachiyelezgero, pa lemba la Mateyu 7:13 pakuti: “Nthowa yisani iyo yikuya ku pharanyiko.” Chifukwa cha visambizgo vyawo, ŵanyake ŵakulemba kuti, ‘nthowa yisani iyo yikuya ku malo gha moto ghakuyuzgirako ŵakwananga,’ m’malo mwa ng’anamuro leneko lakuti “pharanyiko.”
Uyo wakung’anamura Baibolo wakwenera kumanya kuti kale Baibolo likalembeka mu chiyowoyero chipusu icho ŵalimi, ŵaliska, na ŵalovi ŵakayowoyanga na kupulika. (Nehemiya 8:8, 12; Milimo 4:13) Baibolo ilo lang’anamulika makora, ni ilo ŵanthu ŵanandi awo ŵakuyowoya chiyowoyero icho ŵakulipulika makora. Mazgu ghapusu ndiposo agho ŵanthu ŵakuyowoya nyengo zose ndigho ghakwenera kulembeka mu Baibolo.
Ŵanandi awo ŵakung’anamura Baibolo ŵawuskamo zina la Chiuta lakuti Yehova, nangauli zina ili likusangika mu mipukutu yakale ya Baibolo. (Wonani Vyakusazgirapo A4.) Mu Mabaibolo ghanandi ŵawuskamo zina la Chiuta na kulembamo waka kuti Fumu. Ŵanyake ŵakubisa fundo yakuti Chiuta wali na zina. Mwachiyelezgero, mu Mabaibolo ghanyake, mazgu gha Yesu gha pa Yohane 17:26 ghali kulembeka kuti: “Namumanyiskani kwa iwo,” ndipo pa Yohane 17:6, “Namuvumburani kwa awo mwanipa.” Kweni Baibolo ilo lili kung’anamura makora fundo yeneko ya ivyo Yesu wakalomba, lili na mazgu ghakuti: “Naŵamanyiska zina linu,” kweniso “Navumbura zina linu ku ŵanthu awo mukanipa.”
Mazgu ghakwamba mu Baibolo lakwamba la Chingelezi la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya, ghakuti: ‘Malemba taghang’anamura mwakudumura yayi. Apo fundo yake yikupulikikwa makora, talemba lizgu pa lizgu nga umo mazgu ghake ghakaŵira pakwambilira.’ Ntheura komiti iyo yikang’anamura Baibolo ili yikayezgayezga kulemba lizgu pa lizgu apo mphakwenelera, ndipo apo yikawona kuti ŵanthu ŵangapuluka para pangalembeka lizgu pa lizgu, pali kulembeka waka fundo yake yeneko. Baibolo ili lili na mazgu ghambura kusuzga kuŵazga, ndipo awo ŵakuŵazga ŵakwenera kuŵa na chigomezgo chose kuti ŵakuŵazga mazgu gha Chiuta agho ghang’anamulika makora.—1 Ŵatesalonika 2:13.