text:
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Ŵafilipi 2:1-30
2 Ntheura, usange pali chikhwimisko chilichose mwa Khristu, usange pali chipembuzgo cha chitemwa, usange pali umoza wa mzimu, usange pali mtima wachitemwa ndiposo chiwuravi,2 chitani nthena kuti niŵe na chimwemwe chikuru, pakulongora kuti muli na maghanoghano ghakuyana, chitemwa chakuyana, ndipo mukukolerana chomene* na kuŵa na maghanoghano ghamoza.+3 Lekani kuchita kanthu chifukwa cha mphindano+ panji chifukwa cha kujiwona,+ kweni muŵe ŵakujiyuyura na kuwona ŵanyinu kuti ŵakumuluskani.+4 Kulaŵiska pa ivyo imwe mukukhumba pera yayi,+ kweniso ivyo ŵanyinu ŵakukhumba.+5 Muŵenge na maghanoghano agha, agho Khristu Yesu nayo wakaŵa nagho.+6 Nangauli wakaŵa nga ni Chiuta,+ wakaghanaghanapo yayi kuti wapoke mazaza gha Chiuta kuti wayane nayo.+7 Ndimo wakachitira yayi, kweni wakajikhutura na kuŵa nga muzga+ ndipo wakayana na ŵanthu.+8 Kuluska apa, wakati wayana na munthu, wakajiyuyura ndipo wakapulikira m’paka nyifwa,+ nyifwa ya pa khuni lakusuzgikirapo.*+9 Pa chifukwa ichi, Chiuta wakamukwezga pa malo ghapachanya+ na kumupa zina ilo lili pachanya pa zina linyake lililose,+10 mwakuti mu zina la Yesu, khongono lililose lijikame, la ŵakuchanya na ŵa pa charu chapasi ndiposo la awo ŵali kusi ku charu.+11 Ndipo lulimi lulilose luzomere pakweru kuti Yesu Khristu ni Fumu,+ kuti Chiuta Adada wachindikike.12 Ntheura ŵakutemweka, umo mwaŵira ŵakupulikira nyengo zose, para nilipo pera yayi, kweni chomene sono apo ine kulije, lutilirani kopa na kutenthema kuti musange chiponosko chinu.13 Pakuti Chiuta, chifukwa cha khumbo lake liwemi, ndiyo wakumuchiskani, wakumupani khumbo kweniso nkhongono kuti muchite vyose ivyo wakukhumba.14 Lutilirani kuchita vinthu vyose kwambura kudinginyika+ na kukwesana,+15 mwakuti muŵe ŵambura kafukwa na ŵambura mulandu, ŵana ŵa Chiuta+ ŵambura kalema pakati pa muwiro uwu wakubendera na wakunyongoloka,+ pakati pa uwo mukuŵala nga ni miliko mu charu,+16 ŵakukoleska mazgu gha umoyo.+ Mwakuti nizakaŵe na chifukwa chakukondwera mu zuŵa la Khristu, pakuwona kuti nkhachimbira pawaka yayi nesi kufukafuka pawaka.17 Nangauli nkhujipeleka nga ni sembe ya chakumwa+ iyo yikupungulika pa sembe+ ndiposo pa uteŵeti wakupatulika, ivyo namwe mukuchita pakuŵa na chipulikano, nkhukondwa na kusekelera pamoza na imwe mose.18 Mwakuyana waka, namwe mukondwenge na kusekelera pamoza na ine.19 Nkhugomezga mwa Fumu Yesu kutuma Timote+ kwa imwe sonosono, mwakuti nikhozgeke para napulika vya imwe.20 Pakuti nilije munyake uyo wali na maghanoghano ghakuyana na ghake, uyo wazamupwelelera nadi vya imwe.21 Chifukwa ŵanyake wose ŵakupenja vyakukhumba vyawo, vya Yesu Khristu yayi.22 Kweni mukumanya ukaboni uwo wakalongora, kuti nga ni mwana na wiske,+ wakateŵetera pamoza na ine pakupharazga makani ghawemi.23 Ntheura, uyu ndiyo nkhugomezga kumutumirani mwaluŵiro, usange nawona umo vinthu vyaŵira kwa ine.24 Nkhugomezga mu Fumu kuti nane nizenge sonosono.+25 Kweni sono, nkhuwona kuti ntchakwenelera kumutumirani Epafurodito, uyo ni mubali wane na wantchito munyane na msilikari munyane, kweni ni thenga linu na muteŵeti wane wakunovwira pa ivyo nkhusoŵa.+26 Pakuti wakukhumba chomene kumuwonani imwe mose, ndipo wakusuzgika maghanoghano chifukwa mukapulika kuti wakalwara.27 Wakalwara nadi, wakakhala pachoko kufwa. Kweni Chiuta wakamuchitira lusungu, iyo pera yayi kweni na ine wuwo kuti nileke kuŵa na chitima pa chitima chinyake.28 Ntheura nkhumutuma kwa imwe mwaluŵiro chomene, mwakuti para mwamuwona, musekelereso ndipo ine nane chitima chichepeko.29 Ntheura mupokelerani umo mukuchitira mu Fumu na chimwemwe chose, ndipo lutilirani kuwona ŵanthu ŵanthena kuŵa ŵakutemweka chomene.+30 Pakuti wakaŵa pafupi kufwa chifukwa cha mulimo wa Khristu.* Wakaŵika umoyo wake pangozi, mwakuti waniteŵetere m’malo mwa imwe, apo imwe kukaŵavya.+


c: text/html

text:
Mafumbo Agho Baibolo Likuzgora
Kasi Yesu wakawuskanga nadi ŵakufwa?
Baibolo likuyowoya makora kuti Yesu wakawuskanga ŵanthu ŵakufwa. Nkhani za mu Baibolo ni vidokoni waka yayi, chifukwa zikuzunura malo na nyengo iyo Yesu wakawuskira ŵakufwa. Mwachiyelezgero, mu 31 C.E., Yesu wakafuma ku Kaperenaumu na kuluta ku Nayini pamoza na wumba ukuru. Apo wakafikanga ku Nayini wakasanganaso na wumba unyake. Mungagomezga kuti Yesu wakawuskanga nadi ŵanthu chifukwa vili kulembeka mu Baibolo, ndipo pakaŵanga ŵanthu ŵanandi awo ŵakawonanga.—Ŵazgani Luka 7:11-15.
Yesu wakawuskaso Lazaro mubwezi wake uyo wakaŵa kuti wafwa mazuŵa ghanayi. Nkhani iyi nayo mungayigomezga, chifukwa pakaŵaso ŵanandi awo ŵakawona.—Ŵazgani Yohane 11:39-45.
Chifukwa wuli Yesu wakawuskanga ŵakufwa?
Yesu wakawuskanga ŵakufwa chifukwa wakaŵa walusungu. Kweniso wakachitanga ivi kuti walongore kuti Adada ŵake ŵali kumupa nkhongono zakuwuska ŵakufwa.—Ŵazgani Yohane 5:21, 28, 29.
Ivyo Yesu wakachita pakuwuska ŵakufwa, vikutipa chigomezgo kuti wazamufiska ivyo wali kutilayizga. Wazamuwuska ŵakufwa ŵanandi. Wazamuwuskaso ŵanthu ŵakwananga awo ŵakamumanyanga yayi Chiuta waunenesko. Ŵanthu aŵa ŵazamupika mwaŵi kuti ŵamumanye Yehova na kumutemwa.—Ŵazgani Milimo 24:15.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
א [Aleph]
119 Mbakukondwa awo mbambura kafukwa mu mendero ghawo,Awo ŵakwenda mu dango la Yehova.+
2 Mbakukondwa awo ŵakusunga vikumbusko vyake,+Awo ŵakumupenja na mtima wawo wose.+
3 Ŵakuchita ubendezi chara,Ŵakwenda mu nthowa zake.+
4 Imwe mwalanguraKuti ŵasungilire mwakupwelelera malanguro ghinu.+
5 Mphanyi naŵa wakukhazikika+Kuti nisungilire ulongozgi winu.
6 Penepapo nikhozgekenge soni chara,+Para nkhughanaghanira malango ghinu ghose.
7 Nimulumbaninge na mtima wakunyoloka,Para nasambira vyeruzgo vinu vyaurunji.
8 Nisungilirenge ulongozgi winu,
Munganisidirangathu yayi.
ב [Beth]
9 Kasi muwukirano wangatozga wuli mendero ghake?
Wajisungilire kuyana na mazgu ghinu.+
10 Nkhumupenjani na mtima wane wose.
Mungazomerezganga yayi kuti nipulukeko ku malango ghinu.+
11 Nkhusungilira ivyo mwayowoya mu mtima wane,+Mwakuti nileke kumunangirani.+
12 Mwe Yehova, mulumbike.Nisambizgani ulongozgi winu.
13 Nkhupharazga na milomo yaneVyeruzgo vinu vyose ivyo mwayowoya.
14 Nkhusekelera na vikumbusko vinu+Kuluska vinthu vinyake vyose vyakuzirwa.+
15 Nighanaghanirenge pa malanguro ghinu,+Na kuŵika maso ghane pa nthowa zinu.+
16 Nkhukondwa na fundo zinu.
Niluwenge yayi mazgu ghinu.+
ג [Gimel]
17 Muchitirani makora muteŵeti winu,Mwakuti niŵe wamoyo na kusungilira mazgu ghinu.+
18 Julani maso ghane kuti niwone makoraVinthu vyakuzizwiska vya mu dango linu.
19 Ndine mulendo mu charu,+
Munganibisiranga chara malango ghinu.
20 Namalizgika chifukwa cha kunwekeraVyeruzgo vinu nyengo zose.
21 Mukuchenya ŵanthu ŵakujiŵikamo,Ŵakutembeka awo ŵakupulukako ku malango ghinu.+
22 Wuskaniko kwa ine msinjiro na muyuyuro,Pakuti nkhusunga vikumbusko vinu.
23 Nanga ŵakaronga ŵakukhala pasi na kuninena,Muteŵeti winu wakughanaghanira pa ulongozgi winu.
24 Nkhukondwa na vikumbusko vinu,+Ndivyo vikunipa fundo.+
ד [Daleth]
25 Nagona mu fuvu thafya.+
Nisungilirani wamoyo kuyana na mazgu ghinu.+
26 Nkhamuphalirani mendero ghane, ndipo mukanizgora.Nisambizgani ulongozgi winu.+
27 Novwirani kuti nipulikiske ng’anamuro la malanguro ghinu,Mwakuti nighanaghanire pa milimo yinu yakuzizwiska.+
28 Natondeka kugona chifukwa cha chitima.
Nikhozgani kuyana na mazgu ghinu.
29 Wuskaniko nthowa ya upusikizgi kwa ine,+Munichitire lusungu kuyana na dango linu.
30 Nasankha nthowa yakugomezgeka.+
Nkhumanya kuti vyeruzgo vinu ni vyakwenelera.
31 Nkhudemelera ku vikumbusko vinu.+
A Yehova, mungazomerezganga yayi kuti nikhuŵare.+
32 Nilondezgenge na mtima wose nthowa ya malango ghinu,Chifukwa mwaghanozgera malo mu mtima wane.
ה [He]
33 Nisambizgani, A Yehova,+ nthowa ya ulongozgi winu,Ndipo nendengemo m’paka kuumaliro.+
34 Novwirani kuti nipulikiske vinthu,Mwakuti nisungilire dango linuNa kulichita na mtima wane wose.
35 Nilongozgani mu nthowa ya malango ghinu,+Pakuti nkhukondwa nayo.
36 Lazgiskani mtima wane ku vikumbusko vinu,Ku vyandulo vyauryarya chara.+
37 Zgorani maso ghane kuti ghaleke kulaŵiska vyawaka.+Nisungilirani wamoyo mu nthowa yinu.
38 Fiskani layizgo linu kwa muteŵeti winu,Mwakuti muwopeke.
39 Wuskaniko soni izo nkhopa,Pakuti vyeruzgo vinu ni viwemi.+
40 Wonani umo nkhunwekera malanguro ghinu.
Nisungilirani wamoyo mu urunji winu.
ו [Waw]
41 Mphanyi nawona chitemwa chinu, A Yehova,+Chiponosko chinu kuyana na layizgo linu,+
42 Penepapo nimuzgorenge uyo wakuninena,Pakuti nkhuthemba mazgu ghinu.
43 Lekani kuwuskiramothu mazgu ghinu gha unenesko mu mulomo wane,Pakuti nkhugomezga cheruzgo chinu.
44 Nisungenge dango linu nyengo zose,Muyirayira swii.+
45 Nendendekenge mu malo gha chivikiliro,+Pakuti nkhupenja malanguro ghinu.
46 Niyowoyenge za vikumbusko vinu pamaso pa mathemba,Ndipo nikhozgekenge soni chara.+
47 Nkhukondwa na malango ghinu,Enya, nkhughatemwa.+
48 Nitumphuskirenge mawoko ghane ku malango ghinu, agho nkhughatemwa,+Ndipo nighanaghanirenge pa ulongozgi winu.+
ז [Zayin]
49 Kumbukani mazgu ghinu kwa muteŵeti winu,Agho mukunipiramo chigomezgo.
50 Ichi ntchisangulusko chane mu visuzgo vyane,+Pakuti mazgu ghinu ghanisungilira wamoyo.
51 Ŵakujiŵikamo ŵakuninena uheni chomene,Kweni nkhupatukako yayi ku dango linu.+
52 Nkhukumbuka vyeruzgo vinu vyakale,+ A Yehova,Ndimo nkhusanga chisangulusko.+
53 Nagolera na ukali chifukwa cha ŵaheni,Awo ŵakusida dango linu.+
54 Ulongozgi winu ni sumu kwa ineKulikose uko nkhukhala.
55 Usiku nkhukumbuka zina linu, A Yehova.+Mwakuti nisunge dango linu.
56 Vinthu ivi ndivyo nkhuchitaChifukwa nasungilira malanguro ghinu.
ח [Heth]
57 Yehova ntchigaŵa chane.+Nalayizga kuti nisungenge mazgu ghinu.+
58 Nkhuŵeya kwa imwe na mtima wane wose,+Nilongorani lusungu+ kuyana na layizgo linu.
59 Nasanda mendero ghane,Mwakuti niwezgere malundi ghane ku vikumbusko vinu.+
60 Nkhuchita luŵiro, nkhuziwulika yayiKuti nisunge malango ghinu.+
61 Vingwe vya muheni vyanipombezga,Kweni nkhuluwa yayi dango linu.+
62 Nkhuwuka usiku pakati kuti nimuwongani+Chifukwa cha vyeruzgo vinu vyaurunji.
63 Nili mubwezi wa wose awo ŵakumopani,Na awo ŵakusunga malanguro ghinu.+
64 Chitemwa chinu, A Yehova, chikuzura charu chapasi.+Nisambizgani ulongozgi winu.
ט [Teth]
65 Mwamuchitira makora muteŵeti winu,A Yehova, kuyana na mazgu ghinu.
66 Nisambizgani mahara na umanyi,+Pakuti nkhuthemba malango ghinu.
67 Pambere nindasuzgike, nkhatemwanga kupuluka,Kweni sono nkhusunga ivyo mwayowoya.+
68 Ndimwe muwemi,+ milimo yinu nayo njiwemi.
Nisambizgani ulongozgi winu.+
69 Ŵakujiŵikamo ŵakuniphaka mautesi,Kweni ine nkhusungilira malanguro ghinu na mtima wane wose.
70 Mtima wawo ngwakukulungara,+Kweni ine nkhukondwa na dango linu.+
71 Mbuwemi kuti nasuzgika,+Mwakuti nisambire ulongozgi winu.
72 Dango ilo mwapharazga ndiwemi kwa ine,+Ndiwemi chomene kuluska vikwi na vikwi vya golide na siliva.+
י [Yod]
73 Mawoko ghinu ndigho ghakanipanga na kuniwumba.
Novwirani kuti nipulikiske,Mwakuti nisambire malango ghinu.+
74 Awo ŵakumopani ŵakuniwona na kusekelera,Pakuti mazgu ghinu ntchigomezgo chane.+
75 Nkhumanya, A Yehova, kuti vyeruzgo vinu ni vyaurunji+Kuti mwanisuzga mu kugomezgeka kwinu.+
76 Mphanyi chitemwa+ chinu chanisanguluska,Kuyana na layizgo ilo mukapeleka kwa muteŵeti winu.
77 Nilongorani lusungu, mwakuti niŵe wamoyo,+Pakuti nkhukondwa na dango linu.+
78 Ŵakujiŵikamo ŵakhozgeke soni,Pakuti ŵakunibudira kwambura chifukwa.
Kweni ine nighanaghanirenge pa malanguro ghinu.+
79 Awo ŵakumopani ŵawelere kwa ine,Awo ŵakumanya vikumbusko vinu.
80 Mtima wane uŵe wambura kafukwa pakulondezga ulongozgi winu,+Mwakuti nileke kulengeskeka.+
כ [Kaph]
81 Nkhunwekera chiponosko chinu,+Pakuti mazgu ghinu ntchigomezgo chane.
82 Maso ghane ghakunwekera mazgu ghinu+Apo nkhuti: “Kasi munisanguluskenge pawuli?”+
83 Pakuti nili nga ni thumba lachikumba ilo labinkha na josi,Kweni nkhuluwa yayi ulongozgi winu.+
84 Kasi muteŵeti winu walindilirenge mazuŵa ghalinga?
Kasi mweruzgenge pawuli awo ŵakunitambuzga?+
85 Ŵakujiŵikamo ŵakunijimira mbuna zinandi,Awo ŵakuzerezga dango linu.
86 Malango ghinu ghose ngakugomezgeka.
Ŵanthu ŵakunitambuzga kwambura chifukwa, novwirani!+
87 Ŵakakhala pachoko kuti ŵaniphyerepo pa charu chapasi,Kweni nkhasida chara malanguro ghinu.
88 Nisungilirani wamoyo chifukwa cha chitemwa chinu,Mwakuti nisunge vikumbusko ivyo mwayowoya.
ל [Lamed]
89 Mazgu ghinu ghakhalilirenge kuchanyaM’paka muyirayira, A Yehova.+
90 Kugomezgeka kwinu kukufika ku miwiro yose.+
Mwakhozga chomene charu chapasi, mwakuti chichali kwimilira nganganga.+
91 Na vyeruzgo vinu, vichali m’paka muhanya uno,Pakuti vyose mbateŵeti ŵinu.
92 Niŵenge kuti nkhukondwa yayi na dango linu,Mphanyi nkhamalira mu suzgo yane.+
93 Niluwengepo yayi malanguro ghinu,Chifukwa mwanisungilira wamoyo mwa igho.+
94 Nili winu, niponoskani,+Chifukwa nkhupenja malanguro ghinu.+
95 Ŵaheni ŵakukhazga kuti ŵaniparanye,Kweni nkhuŵika chomene mahara ku vikumbusko vinu.
96 Nawona kuti chose icho ntchakufikapo chili na chigoti,Kweni dango linu lilije chigoti.
מ [Mem]
97 Dango linu nkhulitemwa nadi.+
Ndilo nkhughanaghanirapo zuŵa lose.+
98 Dango linu likunizgora wavinjeru kuluska ŵalwani ŵane,+Chifukwa lili nane muyirayira.
99 Nili na mahara chomene kuluska ŵasambizgi ŵane wose,+Pakuti nkhughanaghanira vikumbusko vinu.
100 Nkhupulikiska makora vinthu kuluska ŵanalume ŵalara,Chifukwa chakuti nkhusungilira malanguro ghinu.
101 Nkhukana kwenda mu nthowa yiliyose yiheni,+Mwakuti nisunge mazgu ghinu.
102 Nkhuzgokako yayi ku vyeruzgo vinu,Pakuti mwanisambizga.
103 Ivyo mukuyowoya vikunong’omera para nkhuvicheta,Vikuluska uchi mu mulomo wane.+
104 Nkhupulikiska vinthu chifukwa cha malanguro ghinu.+
Lekani nkhutinkha nthowa yiliyose yautesi.+
נ [Nun]
105 Mazgu ghinu ni nyali ku malundi ghane,Na ungweru mu nthowa yane.+
106 Nalapa chilapo, ndipo nichifiskenge,Kuti nisungilirenge vyeruzgo vinu vyaurunji.
107 Nasuzgika chomene.+
A Yehova, nisungilirani wamoyo kuyana na mazgu ghinu.+
108 A Yehova naŵeya, kondwani na sembe zane zawanangwa za malumbo,+Ndipo nisambizgani vyeruzgo vinu.+
109 Umoyo wane uli pangozi nyengo zose,Kweni ine nindaluwe dango linu.+
110 Ŵaheni ŵakunithya chipingo,Kweni ine nindapulukeko ku malanguro ghinu.+
111 Vikumbusko vinu nkhuvitora nga ni katundu wane wamuyirayira,Pakuti ndivyo chimwemwe cha mtima wane.+
112 Nadumura kuti nipulikirenge ulongozgi winuNyengo zose, m’paka umaliro.
ס [Samekh]
113 Nkhutinkha awo ŵali na mtima wapaŵiri,+Kweni nkhutemwa dango linu.+
114 Ndimwe chigongwe chane na chiskango chane.+Pakuti mazgu ghinu ntchigomezgo chane.+
115 Khalani kutali na ine, imwe ŵanthu ŵaheni,+Mwakuti nisungilire malango gha Chiuta wane.
116 Nifighilirani nga umo mwalayizgira,+Mwakuti nilutilire kuŵa wamoyo,Mungazomerezganga chara kuti chigomezgo chane chizgoke chikhuŵazgo.+
117 Nifighilirani kuti niponoskeke,+Apo ndipo niŵikenge mahara ku ulongozgi winu nyengo zose.+
118 Mukukana wose awo ŵakupatuka ku ulongozgi winu,+Pakuti mbatesi na ŵapusikizgi.
119 Ŵaheni wose pa charu chapasi mukuŵataya nga ni makhalang’anjo.+
Lekani ine nkhutemwa vikumbusko vinu.
120 Thupi lane likumbwambwantha chifukwa cha kutenthema na imwe.Nkhopa vyeruzgo vinu.
ע [Ayin]
121 Nachita icho ntchakwenelera na chaurunji.
Munganipelekanga yayi ku awo ŵakuniyuzga.
122 Simikizgirani muteŵeti winu kuti vimwenderenge makora.Ŵakujiŵikamo ŵaleke kuniyuzga.
123 Maso ghane ghafuŵilira chifukwa cha kulindilira chiponosko chinu+Na layizgo linu laurunji.+
124 Longorani chitemwa chinu kwa muteŵeti winu,+Ndipo nisambizgani ulongozgi winu.+
125 Ndine muteŵeti winu. Novwirani kuti nipulikiske vinthu,+Mwakuti nimanye vikumbusko vinu.
126 Nyengo yakwana kuti Yehova wachitepo kanthu,+Pakuti ŵaswa dango linu.
127 Lekani nkhutemwa malango ghinuKuluska golide, enya, golide liwemi.+
128 Ntheura, nkhuwona chilichose icho mukunisambizga kuŵa chakwenelera.+Nkhutinkha nthowa yiliyose yautesi.+
פ [Pe]
129 Vikumbusko vinu ni vyapachanya.
Lekani nkhuvisungilira.
130 Para mazgu ghinu ghajulika, ungweru ukuwoneka,+Kovwira munthu wambura mahara kupulikiska vinthu.+
131 Nkhuyasamura mulomo wane na kuŵeŵefuka,Chifukwa nkhunwekera malango ghinu.+
132 Zgokerani kwa ine na kunilongora lusungu,+Kuyana na cheruzgo chinu ku awo ŵakutemwa zina linu.+
133 Longozgani makora mendero ghane kuyana na ivyo mwayowoya,Chinthu chiheni chileke kuŵa na mazaza pa ine.+
134 Nithaskani ku ŵanthu ŵakuyuzga,Ndipo nisungenge malanguro ghinu.
135 Ŵaliskani chisko chinu pa muteŵeti winu,+Ndipo nisambizgani ulongozgi winu.
136 Masozi ghakukhira geregere mu maso ghaneChifukwa chakuti ŵanthu ŵakusunga yayi dango linu.+
צ [Tsade]
137 Ndimwe ŵarunji, A Yehova,+Ndipo vyeruzgo vinu ni vyakunyoloka.+
138 Vikumbusko ivyo mukupeleka ni vyaurunjiNa vyakugomezgeka nkhanira.
139 Mwamphu wane wanirya,+Chifukwa awo ŵakupindikana nane ŵaluwa mazgu ghinu.
140 Ivyo mukuyowoya ni vyakwengeka makora,+Ndipo muteŵeti winu wakuvitemwa.+
141 Nili muchoko na wakupepulika.+Kweni nindaluwe malanguro ghinu.
142 Urunji winu ni urunji wamuyirayira,+Ndipo dango linu mbunenesko.+
143 Nangauli suzgo na unonono vyaniwira,Kweni nkhulutilira kukondwa na malango ghinu.
144 Urunji wa vikumbusko vinu ngwamuyirayira.
Novwirani kuti niŵe wakupulikiska,+ mwakuti niŵe wamoyo.
ק [Qoph]
145 Nkhuchema na mtima wane wose. Nizgorani, A Yehova.
Nisungilirenge ulongozgi winu.
146 Nkhuchema imwe, niponoskani.
Nisungenge vikumbusko vinu.
147 Nawuka usikusiku kundache kuti nipemphe wovwiri,+Pakuti mazgu ghinu ntchigomezgo chane.
148 Nkhuŵa maso pambere maulinda ghausiku ghandafike,Mwakuti nighanaghanire pa ivyo mukuyowoya.+
149 Pulikani lizgu lane chifukwa cha lusungu lwinu.+
A Yehova, nisungilirani wamoyo kuyana na urunji winu.
150 Awo ŵali na nkharo yakulengeska ŵakwiza kufupi.Ŵali kutali chomene na dango linu.
151 Imwe muli pafupi, A Yehova,+Ndipo malango ghinu ghose mbunenesko.+
152 Nkhasambira nikale za vikumbusko vinu,Kuti muli kuviŵika kuti viŵeko muyirayira.+
ר [Resh]
153 Laŵiskani pa suzgo yane, ndipo munithaske,+Pakuti nindaluwe dango linu.
154 Nivikilirani na kunithaska.+Nisungilirani wamoyo kuyana na layizgo linu.
155 Chiponosko chili kutali chomene na ŵaheni,Pakuti ŵakupenja yayi ulongozgi winu.+
156 Lusungu lwinu ndukuru, A Yehova.+
Nisungilirani wamoyo kuyana na urunji winu.
157 Awo ŵakunitambuzga na kupindikana nane mbanandi,+Kweni ine nindapatukeko ku vikumbusko vinu.
158 Nkhulaŵiska ŵaryarya na kuseluka,Chifukwa ŵakusunga yayi ivyo mukuyowoya.+
159 Wonani umo nkhutemwera malanguro ghinu.
A Yehova, nisungilirani wamoyo chifukwa cha lusungu lwinu.+
160 Mazgu ghinu ghose mbunenesko,+Ndipo vyeruzgo vinu vyose vikukhalilira muyirayira.
ש [Sin] panji [Shin]
161 Ŵakaronga ŵakunitambuzga+ kwambura chifukwa,Kweni mtima wane ukopa mazgu ghinu.+
162 Nkhusekelera na ivyo mukuyowoya+Nga ni munthu uyo wasanga vinthu vinandi.
163 Nkhutinkha utesi, nkhuseluka nawo,+Nkhutemwa dango linu.+
164 Nkhumulumbani kankhondi na kaŵiri pa zuŵaChifukwa cha vyeruzgo vinu vyaurunji.
165 Awo ŵakutemwa dango linu ŵakuŵa na mtende ukuru,+Palije icho chingaŵakhuŵazga.
166 Nkhugomezga chiponosko chinu, A Yehova,Ndipo nkhusungilira malango ghinu.
167 Nkhusunga vikumbusko vinu,Ndipo nkhuvitemwa chomene.+
168 Nkhusungilira malanguro ghinu na vikumbusko vinu,Pakuti mukumanya vyose ivyo nkhuchita.+
ת [Taw]
169 Mphanyi kulira kwane kuti munovwire kwafika kwa imwe, A Yehova.+
Novwirani kuti nipulikiske kuyana na mazgu ghinu.+
170 Kuŵeya kwane kuti munichitire lusungu kwize pamaso pinu.
Niponoskani, nga umo mwalayizgira.
171 Milomo yane yizure na malumbo,+Pakuti mukunisambizga ulongozgi winu.
172 Lulimi lwane luyimbe vya mazgu ghinu,+Pakuti malango ghinu ghose ngaurunji.
173 Woko linu liŵe lakunozgeka kunovwira,+Chifukwa nasankha kupulikira malanguro ghinu.+
174 Nkhunwekera chiponosko chinu, A Yehova,Ndipo nkhukondwa na dango linu.+
175 Nizomerezgani kuŵa wamoyo kuti nimulumbani,+Vyeruzgo vinu vinovwire.
176 Napuluka nga ni mberere yakuzgeŵa.+ Penjani muteŵeti winu,Pakuti nindaluwe malango ghinu.+
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Masalimo 119
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
Umo Mungatisangira
Tili ŵakunozgeka kumovwirani usange mukukhumba kusambira Baibolo panji kumanya ntchito iyo tikuchita pa charu chose. Sankhanipo chimoza musi umu kuti Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakufupi na kukwinu ŵamovwirani.
Tiyimbirani foni panji kutilembera pa maadiresi na manambara agho ghali musi umu
Norway
Jehovah’s Witnesses
Scandinavia Branch
Stenhusvej 28
DK-4300 HOLBAEK
DENMARK
+47 64-92-68-00
Nyengo ya Ntchito
Mande m’paka Chinkhondi
8:00 a.m. m’paka 12:00 p.m. na 1:00 p.m. m’paka 5:00 p.m.


text:
Chifukwa ntchivichi bamwiza baku Rwanda awo bali muno mwithu mu Malawi bakukanilila mumuno ndipo bakuti chiwekochiweko bazamulutaso kwawo yayi?
Chalo chaku Rwanda chilikuphalazga mu chikalata chake kupempha ba Malawi kuti banthu bawo wose awo bakachimbilila muno baweleleso kwawo. Muno mwithu tikusunga banthu baku Rwanda bakukwana 9,000 kwene pala bakupulika kuti sono batumizgikenge kwawo mbwenu banandi bakukana bakuti iwo ntchiwemi bafwile mumuno mu Malawi.
Kwene pa figala ilo tazunula banthu 400 ndiwo balikuzomela kuti bawelelenge kwawo ku Rwanda. Kwene boma laku Rwanda likapeleka mwezi wa December uwo tajumpha kale kuti ndiwo ngwa umalilo kupokelela banthu bawo awo bakachimbila muchalo mwawo pavifukwa vakupambana-pambana.
Boma laku Rwanda likayamba kupeleka uthenga wake ku vyalo vose kuti mwezi wa December 2017 ndiwo ngwawumalilo kupokelela banthu bawo chifukwa wupu wakuwona vya wanangwa wa banthu ukajipeleka ndalama zakunyamula waliyose uyo walikuchimbila kwake chifukwa cha nkhondo.
“Ise tikapeleka dazi lapa 31 December 2017 kuti ndilo ndawumalilo kudumula tikiti wa ndege kwa waliyoye uyo walikuchimbila mu chalo cha Rwanda chifukwa cha viwawa. Sono tikati pala dazi ili lajumpha mbwenu wupu wa UNHCR wupelekengeso ndalama zakudumulila tikiti wa ndege yayi.” Ndimo mulala wakuwona vya masuzgo ku chalo cha Rwanda Mama Seraphine Mukantabana wakayowoyela .
Kwene wakalutizgaso kuti banthu wose baku Rwanda awo balikuchimbilila mu vyalo vakupambanapambana muno mu Africa bangawopanga kuwelela yayi chifukwa wupu wa UNHCR ndiwo ulikusimikizga kuti kulimakola chomene.
Ndipo mama uyu walikusimikizga kuti awo balikujumphiska dazi la pa 31 December mbwenu sono ni shauri yawo chifukwa ndalama yachiphepesko pamoza na ya tikiti ya ndege vabila mumaji.
“Kwene kuyowoya uwo mbunenesko kuno ku Rwanda sono kwawelelapo mwakuti mutende wanjila mwaunenesko nadi kwambula kuteta boza! Waliyose uyo wakachimbila viwawa wizenge waka chifukwa kulijeso kulondana vizaza,” bwana wa UNHCR Saber Azam ndimo wakayowoyela.
Nkhani Mchitumbuka yangukwaskana na mabwana agho ghakuwona vya bamwiza muchalo chithu chino cha Malawi ndipo iwo bangulongosolapo kuti banthu baku Rwanda bachali kuchita mantha na nkhondo iyo yikachitika mu chaka cha 1994 yikatchuka chomene na zina la chingelezi lakuti Rwandan genocide. Ntheula bachali kuchita mantha kulutaso kwawo bakuwona ngeti vamuyambilaso. Banyake mbakuti bakatolapo lwande pa nkhondo iyo yikachitika sono bakuwona ngeti pala baluta ku chalo chawo mbwenu bamubakaka nakubajulila mulandu.
Kwene gulu linandi ilo likakakika chifukwa chakutolapo lwande pa nkhondo ya 1994 balikubafumiska mu gadi ndipo boma lilikuyowoya kuti lagowoka chifukwa bakukhumba kuti bayambileso jando lipsya la chalo chawo.
Bamwiza banandi bakukanilila muno mwithu mu Malawi chifukwa sono bajula ma business ndipo umoyo wawo ukwenda makola. Sono mbwenu bakusanga kuti kuwelela kwawo kukayambilaso kumasinda mbwenu ngeti bataya nyengo yawo pawaka.
Nkhondo iyo yikachitika mu myezi ya April mpaka July 1994 ku Rwanda pakati pa Hutu nama Tutsi yilikukomeska banthu bakujumpha 1 million


text:
SAMBIRO 86
Yesu Wakawuska Lazaro
Yesu wakaŵa na ŵabwezi ŵatatu ŵapamtima, awo ŵakakhalanga ku Betaniya. Ŵabwezi ŵake ŵakaŵa Lazaro na ŵadumbu ŵake ŵaŵiri, Mariya na Marita. Zuŵa linyake, apo Yesu wakaŵa sirya linyake la Yorodani, Mariya na Marita ŵakamutumira uthenga wakuti: ‘Lazaro walwara chomene. Zani mwaluŵiro.’ Kweni Yesu wakaluta nyengo yeneyiyo yayi. Pakati pajumpha mazuŵa ghaŵiri kufuma apo wakapulikira za ulwari, Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti: ‘Tiyeni ku Betaniya. Tikawone Lazaro wali mu tulo, ndipo nkhukhumba kuti nkhamuwuske.’ Ŵapositole ŵakati: ‘Usange Lazaro wali mu tulo, mbwenu vimovwirenge kuti waŵe makora.’ Kweni Yesu wakaŵaphalira waka unenesko kuti: ‘Lazaro wali kufwa.’
Apo Yesu wakafikanga ku Betaniya, pakajumpha mazuŵa ghanayi kufuma apo Lazaro wakasungikira. Ŵanthu ŵanandi ŵakiza kuzakapembuzga Marita na Mariya. Marita wati wapulika kuti Yesu wiza, wakamuchimbilira kuti wakakumane nayo. Ndipo wakati: “Fumu, muŵenge kuno, mphanyi mudumbu wane wandafwe.” Kweni Yesu wakati: ‘Mudumbu wako waŵengeso wamoyo. Kasi ukugomezga ichi?’ Iyo wakati: ‘Nkhugomezga kuti wazamuwuka pa chiwuka.’ Yesu wakati: “Ndine chiwuka na umoyo.”
Marita wakaluta kwa Mariya na kumuphalira kuti: ‘Yesu wiza.’ Mwaluŵiro, Mariya wakaluta kwa Yesu ndipo mzinda ukamulondezga. Uku wakulira, wakawa pa malundi gha Yesu. Ndipo wakati: ‘Fumu, muŵenge kuno, mphanyi mudumbu withu ngwamoyo!’ Yesu wakawona umo Mariya vikamukhwaskira, ntheura nayo chitima chikamukora ndipo wakalira. Ŵanthu ŵati ŵawona kuti Yesu wakulira, ŵakayowoya kuti: ‘Wonani umo Yesu wakamutemweranga Lazaro.’ Kweni ŵanyake ŵakatenge: ‘Wakalekerachi kumuchizga mubwezi wake?’ Kasi Yesu wakachita vichi pamasinda?
Yesu wakaluta ku dindi ilo ŵakajarapo libwe likuru. Wakaŵaphalira kuti: ‘Wuskanipo libwe.’ Marita wakati: ‘Kweni sono wakwenera kuti wakununkha chifukwa ili ni zuŵa lachinayi.’ Ŵati ŵawuskapo libwe, Yesu wakalomba kuti: ‘Nawonga Adada kuti mwanipulika, ndipo nkhumanya kuti nyengo zose mukunipulika. Kweni nkhulomba mwakukwezga kuti ŵanthu aŵa ŵamanye kuti ndimwe mukanituma.’ Ndipo wakachemerezga kuti: “Lazaro, fuma!” Chinthu chakuzizwiska chikachitika. Lazaro, uyo wakaŵa wakufwa wakawuka, wakuvungika na salu. Yesu wakati: “Musuturani ndipo mulekani walutenge.”
Ŵanthu ŵanandi awo ŵakawona ichi ŵakamba kuŵa na chipulikano mwa Yesu. Kweni ŵanyake ŵakaphalira Ŵafarisi. Ndipo kufuma waka pa nyengo iyo, Ŵafarisi ŵakakhumbanga kukoma Lazaro na Yesu. Yudasi Isikariyoti, uyo wakaŵa yumoza wa ŵapositole 12 ŵa Yesu, wakakumana na Ŵafarisi pamphepete na kuŵafumba kuti: ‘Kasi munipenge ndalama zilinga usange ningamovwirani kukora Yesu?’ Ŵakamulayizga kuti ŵamupenge ndalama 30 za masiliva, ndipo Yudasi wakamba kupenja m’pata wakuti wapelekere Yesu ku Ŵafarisi.
“Kwa ise, Chiuta waunenesko ni Chiuta uyo wakuponoska. Yehova Fumu Yikuru wakuthaska ku nyifwa.”—Salimo 68:20


text:
Mu Africa tikumanyikwa makola chomene na nkhalo yakulimbana chitengo. Mu chaka cha 2017, mbembe zakulimbilana udindo zanguchepako kuluska vyaka vakumanyuma. Kwene pali vyalo nthena Nigeria na Somalia, kukomana kwanguya panthazi chomene chifukwa cha gulu la vigebenga ilo likuchemeka kuti terrorist. Gulu ili nalo pala tingakozganiska na vyaka vakumasinda kufumila 2015 lapangako nkhasako kuluska kale chomene.
Suzgo ilo lazala chomene mu Africa kwasono pano ndakuwoneska kukwiya kwa banthu pa ivo bawona kuti vindabakondweske. Pachifukwa ichi bakutimbika kwambula kubalengela chitima kweneso kubakaka. Vivulupu ivi vikuyamba chifukwa chakuti banthu bakusuzgika ndiposo chitukuko chikuwoneka yayi. Sono pala mungati muwoneseske vyalo vinandi kufumila apo bakatolela wanangwa wakujilamula bekha chitukuko cheneko chakoneka na maso ntchichoko chomene.
Chinthu chinyake icho chikupangiska kuti banthu bayambe vivulupi ntchakuti wanangwa wa munthu uwo ukuchemeka kuti democracy madazi ghano banandi bawumanya ndipo bakupanga vili vose ivo bakukhumba. Sono chifukwa cha wanangwa uwu mbwenu banthu lelo bakukhumba chaa kulamulika mwakuchita kutinyilizgika. Pachifukwa ichi mbwenu ntchakuziziska yayi kuwona vyalo vinandi kukuchitika vivulupi. Pala tingati tizunulepo vyalo vichoko waka nthena Burundi, Uganda, DRC, mbwenu nkhani njeneyiyi.
Mu Africa, vyalo ivo ndalama yawo yikwenda makola kweneso ulongozgi ngwakwenelela, muzamusanga kuti vanthena ivi nkhamoza-kamoza kuchitika.
Sono suzgo lagona pakuti vinthu ivi vifiskike. Ndipo icho chikwenelela kuti chichitike ntchivichi? Chakwamba dankha woneseskani kuti malango ghakutetezga ndalama ya chalo chinu ndipo vya ukatangali vilekeke, kwiba nako kulekeke, ulongozgi wakukanilila pa chitengo nawo ulekeke. Pala vose ivi vanozgeka ndipo sono musangenge nthowa zakukanizga ma terrorist attack.
Kendelo ka ndalama mu Africa
Kwasono pano Africa wakwenela kuti ndalama yake nthena yakwelako kuti pa chaka chilichose yikwelenge na 7%. Ndipo pala pangajumpha vilimika-na-vilimika yikukwela nthena mbwenu ukavu uchepengeko. Pala tikuti ndalama yikwele na 7% tikung’anamula ndondomeko yakanjizgila ka ndalama ndiyo yikwelenge.
Panji iyi sono ni nyengo yakuti Africa wayambe kuganizila magulu gha banthu. Apa tikung’anamula kuchepeska unandi wa banthu nthena kubaba bana bachoko mu banja, chomene kwa awo bali pa ntchito yayi. Pala mungati muwone nthowa iyi yingawovwila chomene pala bangayamba kusambizga ba womama kuti batolenge kulela. Kwene ivi kuti viyende makola vikukolelanakoso na malo agho mukukhala ghabe ghakulongosoka makola, maji ghabenge ghawemiso. Kafukufuku uyu wakapangikapo ku chalo cha Ethiopia.
Africa wakwenela kuti wayezgeso kuti ntchito zisangikenge kuti banthu bavwilenge mendelo ya ndalama. Ivi vingapangiskaso kuti ma company ghakuwalo ghanjile kuzakhazikika.
Kafukufuku walikuwoneskaso kuti vyalo ivo vikavu ntchito nkhugomezga kupempha wovwili ku banyawo apo vinyake ivo vikukana kukhalila mu ukavu vikutangwanika kuti visange zinthowa zakuti ma company ghakuwalo ghize kuzakhazikika kuti ndalama yaywo yiyambe kwenda makola.
Nangauli lelo vyakupempha wovwili ku vyalo va banyinu ni mbili yakale kwene yichali yakovwila banthu mbwenu batambulilengethu mu vyalo va nthena ivi. Pali vyalo vinyake ivo namwahuno pano vichali kugomezga ndalama yakupempheska kuti bajime visimi mumizi, masukulu kuti ghende makola na vitukuko vinandi ivo bangavipanga pabekha yayi.
Chinyakeso ntchakovwila malango kuti ghende makola. Nthena misonkho, banthu babe nama ID, kweneso kukhozga malo ghakunjilila mu chalo! Vyose ivi vikovwila chomene pa nkhani ya ndalama kuti yende makola mu chalo.
Wanangwa wa munthu na chitetezgo
Vyalo vinandi sono vimphonongo vamala chifukwa democracy bayimanya chomene. Ndipo muzamusanga kuti dazi na dazi banthu sono bakukhumba kuti unenesko uwonekelenge pakwelu. Nanga banji bayezge kubatinyilizgila pasi kwene vikutondeka.
Vinthu vibili ivi tizunulenge apa ndivo vikusuzga chomene kuti vifiskike: (a) Kukhazikiska boma la unenesko (b) Boma kuti lipulikile ivo banthu bakukhumba. Apa ndipo pagona suzgo likulu. Mu vyalo vinandi vamu Africa balongozgi bakukhumba chaa kuti banthu bayowoyenge maghanoghano ghawo.
Ma wupu ghanthena Southern African Development Community (SADC) pamoza na Central African Economic Monetary Community ghakwenela kuwoneseskanga chomene kuti wanangwa wa banthu ukulondezgeka pambele bandapeleke wovwili ku vyalo vya nthena ivi.
Pekhapekha vinthu ivi baviwoneseske makola, magulu gha vigebenga gha extremist ghazalenge chomene chifukwa ghakusangilapo mwabi.


text:
Tikhumbika Kuja Akujiyuyuwa
“Zeru ze ndi ŵanthu akujiyuyuwa.”
SUMU: 38, 11
1, 2. Ntchifukwa wuli Chiuta wangukana munthu yo pakwamba wenga wakujiyuyuwa? (Wonani chithuzi cho che pachanya.)
SAULI yo wenga fumu ya Yisraele, wenga wakujiyuyuwa wachiyamba kulamuliya ndipu ŵanthu amutumbikanga. (1 Sam. 9:1, 2, 21; 10:20-24) Pati pajumpha nyengu yimanavi, wangwamba kujikuzga. Mchimi waku Chiuta Samuele, wati waswera kuza ku Gilgala, Sauli wangulindiza cha. Pa nyengu iyi, Afilisti anozgekiyanga kuchita nkhondu ndi Ayisraele ndipu chifukwa cha mantha, Ayisraele anandi angwamba kumusiya Sauli. Panyaki wanguŵanaŵana kuti, ‘Ndikhumbika kuchitapu kanthu mwaliŵi.’ Mwaviyo, wangupereka sembi yo wenga wakwenere cha kupereka. Yehova wangukondwa cha.—1 Sam. 13:5-9.
2 Samuele wati wafika ku Gilgala, wanguchenya Sauli. M’malu mwakuti Sauli wazomeri kunanga kwaki, wangupereka vifukwa vakujigowoke, wangumba mulandu anyaki ndipuso wangulongo kuti vo wanguchita venga viheni ukongwa cha. (1 Sam. 13:10-14) Ivi vinguchitisa kuti wachiti vinthu vinandi viheni vo pavuli paki, vinguchitisa kuti waleki kuja fumu kweniso kuti ubwezi waki ndi Yehova umali. (1 Sam. 15:22, 23) Pakwamba vinthu venga umampha pa umoyu waku Sauli kweni pakumaliya, vingunangika ukongwa.—1 Sam. 31:1-6.
3. (a) Kumbi ŵanthu anandi aŵanaŵananji za jalidu lakujiyuyuwa? (b) Kumbi ndi mafumbu nanga ngo tikambisanengi?
3 Mucharu cha maphara ichi, ŵanthu anandi awona kuti vinthu vingaŵayende umampha cha asani angajiyuyuwa. Mwaviyo, akhumba kuti achitengi vinthu vo vingalongo kuti mbapachanya kuluska anyawu. Chifukwa chakuti achita viyo, aja akujiyuyuwa cha. Mwakuyeruzgiyapu, wakupanga mafilimu munyaki wakutchuka yo wanguzija wandali, nyengu yinyaki wanguti: “Ndini wakujiyuyuwa cha ndipu ndazamujapu cha wakujiyuyuwa.” Kweni ntchifukwa wuli tikhumbika kuja akujiyuyuwa? Kumbi kujiyuyuwa kung’anamuwanji, nanga munthu wakujiyuyuwa wakhumbika cha kuchitanji? Kumbi tingachita wuli kuti tilutirizi kuja akujiyuyuwa pa nyengu yo takumana ndi masuzgu kweniso asani takumana ndi vinthu vo vingachitisa kuti kuje kwakusuzga kujiyuyuwa? Munkhani iyi timukengi mafumbu ngaŵi ngakwamba. Fumbu lachitatu lazamumukika munkhani yakulondopu.
NTCHIFUKWA WULI TIKHUMBIKA KUJA AKUJIYUYUWA?
4. Kumbi munthu wakujikuzga wachitanji?
4 Bayibolu lipambanisa jalidu la kujikuzga ndi la kujiyuyuwa. (Ŵerengani Nthanthi 11:2.) Davidi wangupempha Yehova kuti wamuwovyi kuti ‘wangachitanga cha vinthu mwakujikuzga.’ (Sumu 19:13) Kumbi munthu ‘wakujikuzga’ wachitanji? Bayibolu lilongo kuti iyu wachita vinthu vo ngwakwenere cha kuvichita ndipu wachita venivi kwambula kuŵanaŵaniya dankha kweniso wativichita mwambula ulemu. Chifukwa chakuti tikuhara ubudi, nyengu zinyaki tosi tichita vinthu mwakujikuzga. Nge mo venge ndi Fumu Sauli, asani titijikuzga, pakumaliya paki ubwezi widu ndi Chiuta umalengi. Lemba la Sumu 119:21 likamba kuti Yehova ‘wachenya akujikuzga.’ Ntchifukwa wuli wachita viyo?
5. Ntchifukwa wuli kujikuzga nkhwakofya?
5 Kujikuzga nkhwakofya ukongwa kuluska vinthu vinyaki vo tinangisa kwambula kuziŵa. Chakwamba, asani tichita vinthu mwakujikuzga titondeka kulongo kuti Yehova ndiyu Fumu yidu. Chachiŵi, asani tichita vinthu mwakujumpha mazaza ngo te nangu, vingachitisa kuti tiyambanengi ndi anyidu. (Nthanthi 13:10) Chachitatu, asani ŵanthu aziŵa kuti tichita vinthu mwakujikuzga, tichitengi soni kweniso angatipasa ulemu cha. (Luka 14:8, 9) Munthu wakujikuzga, nyengu zosi vinthu vitimuyende umampha cha. Nge mo Malemba ngalongore, mbumampha kujiyuyuwa.
KUMBI KUJIYUYUWA KUNG’ANAMUWANJI?
6, 7. Kumbi kujiyuyuwa kung’anamuwanji, nanga munthu wakujiyuyuwa wachita wuli vinthu?
6 Bayibolu lilongo kuti kujiyuyuwa nkhuleka kunyada pamwenga kujikuzga. Likonkhosa so kuti munthu waviyo waja ‘wakujiyuyuwa mumtima.’ (Ŵaf. 2:3) Munthu wakujiyuyuwa waziŵa vo wangafiska kuchita, wazomereza vo wanangisa, vo anyaki asachizga ndipuso fundu zinyaki zasonu. Kujiyuyuwa kutimukondwesa ukongwa Yehova.
7 Bayibolu likamba so kuti kujiyuyuwa kung’anamuwa kujiwona mwakwenere ndipuso kuziŵa kuti pe vinthu vinyaki vo tingatondeka kuchita. Viwoneka kuti mazu ngachigiriki ngo akungafwatuliya kuti kujiyuyuwa, ngalongo kuti tikhumbika kuziŵa mo jalidu lidu lingakwaskiya so ŵanthu anyaki.
8. Kumbi ndi vinthu vinyaki nivi vakutitcheŵesa vo vingalongo kuti tayamba kuja ndi maŵanaŵanu pamwenga jalidu lakujikuzga?
8 Kumbi tingayamba wuli kuŵanaŵana pamwenga kuchita vinthu mwakujikuzga? Ŵanaŵaniyani vinthu vimanavi ivi vakutitcheŵesa. Tingayamba kujiwona kuti ndisi akukhumbika ukongwa pamwenga tingawona kuti te apachanya chifukwa cha maudindu ngo tenangu. (Ŵar. 12:16) Tingayamba so kujiwona kuti ndisi apachanya mu nthowa zambula kwenere. (1 Tim. 2:9, 10) Pamwenga tingakhumba kuti ŵanthu ayendiyengi maŵanaŵanu ngidu chifukwa cha udindu wo tenawu, ŵanthu a maudindu wo tiziŵana nawu ndipuso chifukwa chakuti ndivu isi tikhumba. (1 Ŵakor. 4:6) Kanandi asani tichita viyo, tingaziŵa cha kuti taleka kujiyuyuwa ndipu tayamba kuchita vinthu mwakujikuzga.
9. Kumbi ndi vinthu nivi vo vachitisa ŵanthu anyaki kuti achiti vinthu mwakujikuzga? Kambani chakuwoniyapu cha m’Bayibolu.
9 Weyosi wangachita vinthu mwakujikuzga asani wazomereza kuti nyengu zinyaki wachitengi ntchitu za liŵavu. Kujiyanja, sanji kweniso ukali wambula kukanizika, vachitisa kuti ŵanthu anandi achitengi vinthu mwakujikuzga. Ŵanthu wo azumbulika m’Bayibolu nge Absalomu, Uziya ndi Nebukadanezara anguchita ntchitu za liŵavu zenizi ndipu Yehova wanguŵasisa chifukwa cha kujikuzga kwawu.—2 Sam. 15:1-6; 18:9-17; 2 Mik. 26:16-21; Dan. 5:18-21.
10. Ntchifukwa wuli tikhumbika cha kuŵanaŵana vinthu viheni pa vo anyidu achita? Kambani chakuwoniyapu cha m’Bayibolu.
10 Pe vifukwa vinyaki vo vingachitisa kuti munthu wachiti vinthu mwakujikuzga. Mwakuyeruzgiyapu, ŵanaŵaniyani nkhani za m’Bayibolu zo zisanirika pa lemba la Chiyambo 20:2-7 ndi Mateyu 26:31-35. Vingawoneka nge kuti Abimeleke ndi Petro anguchita vinthu mwakujikuzga. Kumbi yiwu anguchita vinthu venivi chifukwa chakuti ŵenga ambula kufikapu? Panyaki chifukwa chakuti ayiziŵanga umampha cha nkhani yosi pamwenga anguyiŵanaŵaniya dankha cha? Chifukwa chakuti tingaziŵa cha vo ve mumtima wa munthu, tingalongo kuti te ndi zeru kweniso chanju asani tileka kuŵanaŵaniya vinthu viheni pa vinthu vo anyidu achita.—Ŵerengani Yakobe 4:12.
TIZIŴENGI NTCHITU YIDU
11. Kumbi kujiyuyuwa kutovya wuli kuziŵa ntchitu yo tikupasika mugulu laku Chiuta?
11 Asani munthu ngwakujiyuyuwa waziŵa ntchitu yo wakupasika mugulu laku Chiuta. Yehova ndi Chiuta yo wachita vinthu mwandondomeku, iyu wapereka ntchitu kwaku weyosi mugulu laki. Ntchitu yeyosi yo munthu wachita mumpingu njakukhumbika ndipu tosi ndisi akukhumbika. Chifukwa cha lisungu laki likulu, Yehova wakupasa weyosi mphasu, vinthu vo te navu, zeru ndi malusu. Vinthu venivi tingavigwirisiya ntchitu pakumukankhuska kweniso kuwovye anyidu. (Ŵar. 12:4-8) Iyu watipasa ntchitu yo yichitisa kuti titumbikikengi, watigomezengi ndipuso timuteŵetiyengi.—Ŵerengani 1 Petro 4:10.
12, 13. Ntchifukwa wuli tikhumbika cha kuzizwa asani uteŵeti wo Chiuta watipasa usinthasintha?
12 Ntchitu yo tikupasika ndi Chiuta yingasintha nyengu yeyosi. Ŵanaŵaniyani vo vinguchitikiya Yesu. Pakwamba wenga ndi Yehova kuchanya. (Nthanthi 8:22) Pavuli paki, wanguwovya Yehova pakulenga angelu anyaki, vinthu vo ve kuchanya ndipuso ŵanthu. (Ŵakol. 1:16) Wati waza pacharu chapasi, Yesu wangupasika ntchitu yasonu. Iyu wanguwa nge mwana ndipu wangukuwa. (Ŵaf. 2:7) Yesu wati wafwa, pavuli paki wanguyusika kuluta kuchanya nge mungelu ndipu wakuchija Fumu ya Ufumu waku Chiuta mu 1914. (Ŵah. 2:9) Ntchitu yeniyi yenga yakumaliya cha. Asani vyaka 1000 vo wazamulamuliya vazimala, Yesu wazamuweze Ufumu kwaku Yehova kuti “Chiuta waŵi vinthu vosi kwaku weyosi.”—1 Ŵakor. 15:28.
13 Kanandi vo tasankha ndivu vichitisa kuti uteŵeti wo tichita usinthi. Mwakuyeruzgiyapu, kumbi mwenga ambula kuto pamwenga kuyirwa ndipu sonu mukuto pamwenga mukuyirwa? Kumbi mwe ndi ŵana? Kumbi mwasintha vinthu vinyaki pa umoyu winu kuti muchiti uteŵeti wa nyengu zosi? Vosi vo tingasankha vingachitisa kuti tichiti uteŵeti unyaki pamwenga tije ndi maudindu nganyaki. Kusintha kwa vinthu pa umoyu widu kungachitisa kuti tichiti vinandi pamwenga vimana. Kumbi ndimwi achinyamata pamwenga akukota? Kumbi mutamatama pamwenga cha? Yehova waziŵa mo weyosi wangamugwirisiya ntchitu umampha mugulu laki. Iyu wakhumba kuti tichitengi vo tingafiska ndipu wawonga ukongwa chechosi cho tichita.—Ŵah. 6:10.
14. Kumbi kujiyuyuwa kungatiwovya wuli kuti tigutisikengi ndipuso tikondwengi ndi uteŵeti wewosi?
14 Yesu wakondwanga ndi uteŵeti wewosi wo wapasikanga ndipu nasi tingachita so viyo. (Nthanthi 8:30, 31) Munthu wakujiyuyuwa wagutisika ndi uteŵeti wo wachita pamwenga udindu wo we nawu mumpingu. Iyu wafipa mtima cha ndi mauteŵeti ngo wangazipasika kunthazi pamwenga watijiyeruzgiya cha ndi vo anyaki achita. M’malu mwaki, waŵika mtima pa uteŵeti wo wachita ndipu wakondwa nawu chifukwa waziŵa kuti Yehova ndiyu wakumupasa. Iyu wayuyuwa cha ntchitu ya anyaki, yo Yehova wakuŵapasa. Kujiyuyuwa kutitiwovya kuti titumbikengi anyidu kweniso tiŵawovyengi.—Ŵar. 12:10.
VO MUNTHU WAKUJIYUYUWA WAKHUMBIKA CHA KUCHITA
15. Kumbi tingasambiranji pa kujiyuyuwa kwaku Gideoni?
15 Gideoni ntchakuwoniyapu chamampha pa nkhani ya kujiyuyuwa. Mungelu waku Yehova wati wamuwoneke, Gideoni wanguchita vinthu mwakujiyuyuwa chifukwa wangukamba za ko wangutuliya ndipuso vo watingi wafiskengi cha kuchita. (Ŵer. 6:15) Wati wazomera kugwira ntchitu yo Yehova wangumupasa, Gideoni wanguwonesesa kuti wavwisa vo wakhumbikanga kuchita ndipu wanguthemba Yehova kuti ndiyu wamulongozgengi. (Ŵer. 6:36-40) Gideoni wenga wanthazi ndipuso wambula mantha. Chinanga kuti venga viyo, wanguchita vinthu mwakuphwere kweniso mwakuchenje. (Ŵer. 6:11, 27) Iyu wangusaniriyapu mwaŵi cha pa ntchitu yo wangupasika kuti watchukiyepu. M’malu mwaki, wati wamaliza ŵaka ntchitu yo Chiuta wangumupasa, wanguwere ko wajanga.—Ŵer. 8:22, 23, 29.
16, 17. Kumbi munthu wakujiyuyuwa waŵanaŵaniyanji asani wakhumba kuluta panthazi?
16 Kujiyuyuwa kung’anamuwa kuti tilekengi kusazgiyapu ma uteŵeti nganyaki cha pamwenga tikanengi udindu unyaki wo atitipasa. Malemba ngatitichiska kuti tiyesesengi kuluta panthazi. (1 Tim. 4:13-15) Kumbi venivi vithemba kuti nyengu zosi munthu wasinthi uteŵeti? Awa. Mwakuwovyeka ndi Yehova, tingaluta panthazi pa uteŵeti wewosi wo tichita. Tingalutiriza kuja ndi malusu ngo Chiuta wakutipasa ndipuso kuchita vinandi pakuchita ntchitu zamampha.
17 Munthu wakujiyuyuwa wechendazomeri uteŵeti unyaki, wawona dankha asani wangawufiska. Iyu waŵanaŵaniya mo vinthu viliri pa umoyu waki. Mwakuyeruzgiyapu, kumbi wafiskengi uteŵeti pamwenga udindu wo wapasika kwambula kuziŵanizga vinthu vinyaki vakukhumbika ukongwa? Kumbi zinyaki mwa ntchitu zo wagwira zingapasika ku munthu munyaki kuti iyu wafiski kuchita uteŵeti wo akhumba kumupasa? Asani wawona kuti wangafiska cha, vingaŵa umampha kuti uteŵeti wo akhumba kumupasa uperekeki ku munthu munyaki. Kuromba ndipuso kuyiŵanaŵaniya umampha nkhani yo, kungatiwovya kuti tileki kukhumba maudindu nganyaki ngo tingafiska cha. Asani ndisi akujiyuyuwa tikanengi kupasika udindu unyaki.
18. (a) Kumbi kujiyuyuwa kutiwovyengi kuchitanji asani tapasika udindu pamwenga uteŵeti unyaki? (b) Mwakukoliyana ndi lemba la Ŵaroma 12:3, kumbi munthu wakujiyuyuwa wachita wuli vinthu?
18 Asani tazomera uteŵeti wasonu, chakuwoniyapu chaku Gideoni chititikumbusa kuti vinthu vingatiyende umampha cha kwambula kulongozgeka kweniso kutumbikika ndi Yehova. Ve viyo chifukwa tipempheka kuti ‘tiyendengi mwakujiyuyuwa ndi Chiuta [widu].’ (Mika 6:8) Mwaviyo, nyengu yeyosi yo tingapasika udindu unyaki, tikhumbika kupemphera kweniso kuŵanaŵaniya vo Yehova watitikambiya kuziya m’Mazu ngaki ndi gulu laki. Tikhumbika kusambira kusintha vo titondeka kusintha kuti tikoliyani ndi ulongozgi waku Yehova. Tikumbukengi kuti ndi zeru zidu cha zo zititichitisa kuti ‘tikwezeki’ kweni ntchifukwa cha kujiyuyuwa kwaku Yehova. (Sumu 18:35) Asani tasankha kwenda mwakujiyuyuwa ndi Chiuta widu, tijiwonengi kuti ndisi apachanya cha pamwenga akusika.—Ŵerengani Ŵaroma 12:3.
19. Kumbi ndi vifukwa nivi vo tikhumbikiya kuja akujiyuyuwa?
19 Munthu wakujiyuyuwa watumbika Yehova ndi mtima wosi chifukwa ndi Mulengi kweniso ndi Fumu ya Chilengedu Chosi. (Chiv. 4:11) Kujiyuyuwa kutitiwovya kuti tigutisikengi ndi uteŵeti wo tapasika mugulu laku Chiuta ndipuso tiyanduwengi nawu. Kutitiwovya so kuchita vinthu mwaulemu kweniso kuti tijengi mwakukoliyana ndi Akhristu anyidu. Kujiyuyuwa kutitiwovya kuti tilekengi kujiwona kuti ndisi apachanya kuluska anyidu ndipuso tichitengi vinthu mwakuphwere, vo vingachitisa kuti tilekengi kuchita maubudi ngakulungakulu. Pa vifukwa venivi, ŵanthu wosi aku Chiuta akhumbika kujiyuyuwa ndipu Yehova watanja ŵanthu wo ŵe ndi jalidu lenili. Nanga tingachita wuli asani takumana ndi vinthu vo vingachitisa kuti kujiyuyuwa kuje kwakusuzga? Nkhani yakulondopu yazakutiwovya kuziŵa vo tingachita kuti tilutirizi kuja akujiyuyuwa asani takumana ndi vinthu vakuguŵisa.


text:
Kumbi Yesu Wawonekanga Wuli?
Palivi munthu yo we ndi chithuzi chayichu chaku Yesu, chifukwa iyu wangujambulisapu chithuzi chechosi cha. Kweni ŵanthu aja achijambula vithuzi vaki kwa vyaka vinandi.
Chinanga kuti ve viyo, ŵanthu wo ajambula vithuzi vaku Yesu aziŵa cha kuti iyu wawonekanga wuli. Kweni kanandi midawuku ya ŵanthu ndipuso vinthu vo agomezga ku matchalitchi ndivu vichitisa kuti ŵanthu amujambulengi viyo. Kweniso ŵanthu wo akhumba vithuzi vaku Yesu akambiya wo ajambula vithuzi venivi mo angamujambuliya. Vithuzi vo ajambula vichitisa kuti ŵanthu aŵanaŵanengi vinthu vaboza vakukwaskana ndi Yesu kweniso vo iyu wasambizanga.
Ŵanthu anyaki ajambula Yesu we ndi sisi litali, mwembi umanavi, wawoneka wakulopwa ndipuso wachitima. Anyaki atimujambula nge mungelu, vithuzi vinyaki vilongo kuti kuvuli kwaki kuwoneka ukweru kweniso vinyaki vilongo kuti wayanjanga kucheza ndi ŵanthu cha. Kumbi vithuzi venivi vilongo nadi mo Yesu wawonekiyanga? Kumbi tingaziŵa wuli mo iyu wawonekiyanga? Kusambira vo Bayibolu likamba ndi nthowa yimoza yo yingatiwovya kuziŵa mo iyu wawonekiyanga. Kungatiwovya so kuti tije ndi maŵanaŵanu ngakwenere pa nkhani yaku Yesu.
“MUNGUNDINOZGE LIŴAVU”
Mazu yanga ndingu Yesu wangukamba wachipemphera pa nyengu yo wabatizikiyanga. (Aheberi 10:5; Mateyu 3:13-17) Kumbi liŵavu lenili lawonekanga wuli? Vyaka 30 ivi vechendachitiki mungelu Gabiriyeli wangukambiya Mariya kuti: “Wazamuja ndi nthumbu ndipu wazamubala mwana munthulumi . . . Mwana waku Chiuta.” (Luka 1:31, 35) Mwaviyo, Yesu wenga wambula ubudi nge po Adamu wenge pakwamba. (Luka 3:38; 1 Akorinto 15:45) Yesu watenere kuti wenga wakutowa ukongwa ndipu wawonekanga nge Myuda nge po ŵenge anyina a Mariya.
Yesu wasunganga mwembi mwakukoliyana ndi mudawuku wa Ayuda. Kweni Aroma asunganga mwembi cha. Kusunga mwembi kwalongonga kuti munthu ngwapade ndipuso kuti ŵanthu amutumbikengi. Mwembi wo asunganga wajanga utali cha ndipuso awuphweriyanga. Tikayika cha kuti Yesu nayu wawuphweriyanga mwembi waki ndipuso wajanga ndi sisi linandi cha. Ŵanthu wo ŵenga Anaziri nge Samsoni ndiwu alekanga kusenga sisi.—Maŵerengedu 6:5; Ŵeruzgi 13:5.
Kwa vyaka vinandi, Yesu wagwiranga ntchitu ya ukalipentala. Ndipu wagwirisiya ntchitu vidya va mazuŵa nganu cha. (Mariko 6:3) Ivi vilongo kuti iyu wenga ndi nthazi. Kukwambiriya kwa uteŵeti waki, Yesu “wangudikisa ŵanthu wosi wo ŵenga ndi mbereri kweniso ng’ombi munyumba yakusopiyamu. Ndipu wangudira so ndalama za ŵanthu akusintha ndalama ndi kugudubuwa mathebulu ngawu.” (Yohane 2:14-17) Pakhumbikanga munthu wanthazi kuti wafiski kuchita venivi. Yesu wangugwirisiya ntchitu liŵavu laki lo Chiuta wangumupaska kuti wafiski vo Yehova wangumutuma. Iyu wangukamba kuti: “Nditenere so kuchipharazga uthenga wamampha wa Ufumu waku Chiuta ku matawuni nganyaki, chifukwa chenichi ndichu ndikuziya.” (Luka 4:43) Iyu wangugwirisiya ntchitu nthazi zinandi kuti wafiski kwenda wapasi kuchipharazga chigaŵa chosi cha Palestina.
“ZANI KWAKU INI, . . . NDIPU INI NDAZAKUKUSISIPUWANI”
Mo Yesu wawonekiyanga kweniso mo wachitiyanga vinthu vinguchitisa kuti ŵanthu wosi “akulakatuka ndi ntchitu ndipuso akufyoka ndi katundu muzitu” avwisiyi uthenga wo wapharazganga. (Mateyu 11:28-30) Kufikirika kweniso lisungu laki valongonga kuti iyu waŵasisipuwengi nadi ŵanthu wo akhumbisisa kusambira kwaku iyu. Chinanga mbana nawu, akhumbanga kuja pafupi ndi Yesu. Bayibolu likamba kuti, ‘wanguŵanyamuwa ŵana.’—Mariko 10:13-16.
Chinanga kuti Yesu wavwanga urwirwi ukulu we pafupi kufwa, iyu wawonekanga mwakuvwisa lisungu cha. Mwakuyeruzgiyapu, pa zowala zo zinguchitika ku Kana, iyu wangusambusa maji kuja vinyu. (Yohane 2:1-11) Pa vakuchitika vinyaki, Yesu wangusambiza fundu zambula kuluwika.—Mateyu 9:9-13; Yohane 12:1-8.
Kuphara vosi, uthenga wo Yesu wapharazganga unguchitisa kuti ŵanthu wo amuvwisiyanga alindizengi umoyu wa muyaya wo ngwakukondwesa ukongwa. (Yohane 11:25, 26; 17:3) Pa nyengu yo akusambira ŵaki 70 amukambiyanga vinthu vo vinguŵachitikiya achipharazga, Yesu ‘wangukondwa ukongwa’ ndipu wangukamba ndi nthazi kuti: “Kondwani chifukwa chakuti mazina nginu ngalembeka kuchanya.”—Luka 10:20, 21.
“KWENI YIMWI MUNGACHITANGA VIYO CHA”
Alongozgi a matchalitchi a munyengu yaku Yesu achitanga vinthu mwakujiwonesa ndipuso ajiwonanga kuti mbapachanya ukongwa. (Maŵerengedu 15:38-40; Mateyu 23:5-7) Mwakupambana ndi alongozgi ŵenaŵa, Yesu wangukambiya akusambira ŵaki kuti ‘angawusanga’ anyawu cha. (Luka 22:25, 26) Iyu wangutcheŵesa kuti: “Tcheŵani ndi alembi wo atanja kwendakwenda avwala mikhanju kweniso atanja kuti ŵanthu aŵatawuzgengi mwaulemu mumisika.”—Mariko 12:38.
Yesu wayanjanga kuja pamoza ndi ŵanthu ndipu nyengu zinyaki ŵanthu amuziŵanga cha asani we pa gulu la ŵanthu. (Yohane 7:10, 11) Iyu wawonekanga mwakupambana cha ndi akusambira ŵaki 11 akugomezgeka. Ndichu chifukwa chaki, kuti ŵanthu wo akhumbanga kuko Yesu ‘amuziŵi,’ Yudasi yo wangumupereka wangumufyofyontha.—Mariko 14:44, 45.
Chinanga kuti tiziŵa vinandi cha, vilongole limu kuti Yesu wawonekanga nge po ŵanthu atimujambuliya cha. M’malu mwakuŵanaŵaniya ukongwa mo iyu wawonekiyanga, chakukhumbika ukongwa nkhuŵanaŵaniya vo sonu tiziŵa vakukwaskana ndi iyu.
“KWAJA KANYENGU KAMANAVI, CHARU CHINDIWONENGI SO CHA”
Pa zuŵa lo Yesu wangukambiya mazu yanga, iyu wangufwa ndipu wanguŵikika m’masanu. (Yohane 14:19) Iyu wangupereka umoyu waki nge “sembi yakuwombole ŵanthu anandi.” (Mateyu 20:28) Pati pajumpha mazuŵa ngatatu, Chiuta wangumuyuska “mu mzimu” ndipu “wangumuzomereza kuti wawoneke” kwa akusambira ŵaki anyaki. (1 Peturo 3:18; Machitidu 10:40) Kumbi Yesu wawonekanga wuli pa nyengu yo wanguwoneke kwa akusambira ŵaki wati wayuskika? Viwoneka kuti wangupambana ndi po wenge pakwamba mwakuti akusambira ŵaki angumuziŵa liŵi cha. Mariya wa ku Magadala wati wamuwona wanguŵanaŵana kuti wenga mlimi. Ndipu akusambira ŵaki ŵaŵi nawu angumuziŵa cha ŵati akumana nayu pa nthowa yakuluta ku Emawusi.—Luka 24:13-18; Yohane 20:1, 14, 15.
Kumbi sonu Yesu wawoneka wuli? Pati pajumpha vyaka 60 kutuliya po Yesu wangufwiya, wakutumika Yohane wanguwona Yesu m’chiwona. Yohane wanguwona Yesu we pa mphinjika cha nge po ŵanthu anyaki atimujambuliya. M’malu mwaki, iyu wanguwona “Fumu ya mafumu kweniso Mbuya wa ambuya.” Sonu Yesu ndi Fumu ya Ufumu waku Chiuta ndipu pambula kuswera watuzgengepu arwani wosi aku Chiuta, ŵanthu kweniso angelu aheni. Pavuli paki wazisengi vitumbiku vambula kumala ku ŵanthu wosi.—Chivumbuzi 19:16; 21:3, 4.


text:
MBIRI YA UMOYU WANGU
Adandawulanga cha Ndi vo Angusankha pa Unyamata Wawu
ASIBWENI a Nikolai Dubovinsky ŵepafupi kufwa, angulemba mbiri ya umoyu wawu. Angulemba vinthu vakukondwesa ndi masuzgu ngo angukumana nangu po ateŵetiyanga Yehova. Vinandi vo angulemba vinguchitika pa nyengu yo Akaboni angukanizgika kusopa mu muwusu wa Soviet Union. Chinanga kuti angukumana ndi mayeseru, yiwu angulutirizga kuja akugomezgeka. Kanandi asibweni a Nikolai akambanga kuti akhumbanga kuti achinyamata aziŵerengi mbiri ya umoyu wawu. Sonu ndikukonkhoskiyeni vinthu vinyaki vo vinguŵachitikiya pa umoyu wawu. Yiwu anguwa mu 1926 mumuzi wa Podvirivka m’charu cha Ukraine.
A NIKOLAI AKONKHOSKA MO ANGUSAMBIRIYA UNENESKA
Asibweni a Nikolai angukamba kuti: “Zuŵa linyaki mu 1941, muku wangu Ivan wanguza ndi buku la The Harp of God ndi la The Divine Plan of the Ages, magazini nga Chigongwi cha Alinda ndi timabuku tinandi. Ndinguŵerenga vosi. Ndinguzizwa ndati ndasambira kuti ndi Chiuta cha yo wachitiska masuzgu pacharu chapasi, kweni ndi Diabolo. Ndinguŵerenga so buku la Mateyu, Marko, Luka ndi Yohane ndipu ndinguziŵa kuti ndasaniya uneneska. Ndati ndaŵerenga mabuku ngenanga, ndinguziŵa vinandi ndipu ndakhumbanga kuteŵete Yehova. Ndingwamba kukambiyaku anyangu vo ndingusambira vakukwaskana ndi Ufumu.
“Ndinguziŵa kuti nditambuzikengi chifukwa cha vo ndigomezga. Iyi yenga nyengu ya nkhondu kweni ndakhumbanga cha kubaya munthu. Kuti ndinozgeke masuzgu ngo ngenga kunthazi, ndingwamba kuloŵeza mavesi nga m’Bayibolu nge Mateyu 10:28 ndi 26:52. Ndingusimikizga mtima kuja wakugomezgeka kwaku Yehova chinanga angakhumba kundibaya.
“Mu 1944, ndingukwanisa vyaka 18 ndipu angundidana kuti nkhayambi ntchitu ya usilikali. Ndingukumana ndi abali achinyamata wo nawu angudanika kuti akayambi ntchitu ya usilikali. Yaka kenga kakwamba kuti ndije pakati pa Akhristu anyangu. Tingukambiya alongozgi ŵa asilikali kuti tichitengeku cha nkhondu. Yiwu angukwiya ndipu angutiwofyeza kuti atinolengi chakurya, atikumbisengi galandi pamwenga atichutengi. Tinguŵamuka kuti: ‘Te mumanja nginu. Kweni vosi vo mungachita nasi, tilekengi cha kuvwiya dangu laku Chiuta lakuti, “Ungabayanga cha.”’
“Ini ndi abali ŵaŵi angutitumiza ku Belarus kuti tikagwirengi ntchitu m’munda ndi kunozga nyumba zakunangika. Ndeche kukumbuka vinthu viheni vo vachitikanga mutawuni ya Minsk chifukwa cha nkhondu. Vimiti vo anguviwotcha venga mumsewu. Muvimphwamphwazi ndi mudondu mwenga viŵanda va ŵanthu ndi akavalu akufwa. Ndinguwona ngolu zo ŵanthu angusiya, futi zakofya ndi ndegi yakunangika. Yapa ndawonanga ndi masu ngangu uheni wakuleka kuvwiya marangu ngaku Chiuta.
“Nkhondu yingumala mu 1945, kweni isi tenga teche mujeri. Angutiyeruzga kuti tijengemu vyaka 10 chifukwa chakuleka kuchitaku nkhondu. Kwa vyaka vitatu, tawungananga cha kweniso tengavi mabuku kuti tiŵerengengi. Tingulembe kalata azichi anyaki, kweni nawu so anguŵamanga ndipu anguŵakambiya kuti ajengi mujeri kwa vyaka 25.
“Angutituza liŵi mujeri mu 1950 ndipu tinguwere kunyumba. Pa nyengu yo ndenga mujeri ama ndi mzichi wangu Maria angubatizika. Aku ŵangu atatu ŵenga ŵeche ndabatiziki, kweni asambiranga Bayibolu. Chifukwa ndapharazganga mwaphamphu, akhumbanga so kundimanga. Pavuli paki, abali wo alongozganga ntchitu yakupharazga angundipempha kuti nkhagwirengi ntchitu yakupanga mabuku mwakubisa. Pa nyengu iyi ndenga ndi vyaka 24.”
KUPANGA MABUKU
“Akaboni ayanjanga kukamba kuti, ‘Asani ntchitu ya Ufumu yakanizgika, tichitengi mwakubisa.’ (Nthanthi 28:28) Pa nyengu iyi, mabuku nganandi ngasindikizikanga mwakubisa, muvipinda va pasi. Pakwamba ndagwiriyanga ntchitu ‘muchipinda’ cha pasi mu nyumba yo mwajanga muku wangu Dmitry. Nyengu zinyaki ndatuwanga cha muchipinda ichi kwa masabata ngaŵi. Asani nyali yazimwa chifukwa chakuti mphepu ya okusijini yamala, ndagonanga pasi ndi kulindizga kuti muchipinda musele so mphepu.
“Zuŵa linyaki, m’bali yo ndagwiranga nayu ntchitu wangundifumba kuti, ‘Nikolai, kumbi ukubatizika?’ Chinanga kuti ndinguteŵete Yehova vyaka 11, kweni ndenga ndechendabatiziki. Mwaviyo, wangukambiskana nani ndipu ndingubatizika zuŵa lenili. Ndingubatizikiya munyanja nde ndi vyaka 26. Pati pajumpha vyaka vitatu, ndingupaskika udindu unyaki. Ndingupempheka kuti ndije mu Komiti ya Charu. Pa nyengu yo, abali wo ŵenga mujeri cha aŵikikanga pa udindu uwu kuti ato malu nga wo amangika. Ivi vawovyanga kuti ntchitu ya Ufumu yilutiriyi.”
MASUZGU NGO AKUMANANGA NANGU
“Ntchitu yakusindikiza mabuku muchipinda chapasi yenga yakusuzga ukongwa kuluska kuja mujeri. Ndinguja vyaka 7 kwambula kuwungana chifukwa chakopa apolisi. Mwaviyo, ndakhumbikanga kusambira pakundija. Abali ŵangu ndawonanga pija asani ndaluta kunyumba, kweni ivi vachitikanga pafupipafupi cha. Yiwu avwisanga ndipu ivi vandichiskanga ukongwa. Nyengu zosi ndajaliyanga mantha pe chifukwa chakopa apolisi. Takhumbikanga kunozgeke chechosi. Mwakuyeruzgiyapu, zuŵa linyaki ndi mazulu, kunyumba kunguza apolisi ŵaŵi. Ndingutuliya pa windu ndi kuchimbiliya ku dondu. Pavuli paki ndinguvwa chiwawa. Ndati ndavwa kuliya kwa futi, ndinguziŵa kuti chiwawa cho ndavwanga chenga cha mpholopolu. Wapolisi munyaki wandichutanga we pahachi mpaka po mpholopolu zingumaliya. Mpholopolu yimoza yingundifikiya pa janja. Ŵati andichimbiza kwa makilomita 5, ndingubisama. Pa nyengu yo andiyeruzganga ndipu ndinguvwiya kuti angundichuta maulendu 32.
“Chifukwa chakuti ndinguja nyengu yitali muchipinda chapasi, liŵavu langu lingusintha ukongwa. Ivi vinguchitisa kuti ndileki dankha ntchitu yo ndachitanga. Mwaviyo, ndajanga nyengu yitali pa lumwi. Kuja muchipinda chapasi kwa nyengu yitali kunguchitiska so kuti ndiyambi kutama. Nyengu yinyaki ndingutondeka kukumana ndi abali anyaki chifukwa ndatuwanga ndopa mumphunu ndi mumulomu.”
A NIKOLAI ANGUMANGIKA
“Pa 26 January 1957, ndingumangika. Ndipu pati pajumpha myezi 6, Khoti Likulu la ku Ukraine lingugamuwa kuti nkhabayiki. Kweni chifukwa chakuti chilangu chakubaya munthu chingumala m’charu ichi, angundikambiya kuti nkhaje mujeri vyaka 25. Isi angutimanga tengapu 8 ndipu vyaka vo angutikambiya kuti tikaje mujeri vosi pamoza vingukwana 130. Angutitumiza ku jeri la ku Mordvinia, ko kwenga Akaboni 500. Tawungananga mwakubisama m’timagulu kuti tisambirengi Chigongwi cha Alinda. Mulonda munyaki wati wawona magazini ngo boma lingutilonda, wangukamba kuti: ‘Takulondani magazini yanga chifukwa asani mungalutirizga kuŵerenga, mujengi akukho ukongwa.’ Ntchitu yo atipasanga tamalizanga ndipu kanandi tasazgiyangapu yinyaki. Kweni yo wawoneliyanga jeri wangukamba kuti: ‘Ntchitu yo mugwira njakuzirwa cha kwaku isi. Isi tikhumba kuti muvwiyengi ndi kugomezgeka ku boma.’”
“Ntchitu yo atipasanga tamalizanga ndipu kanandi tasazgiyangapu yinyaki”
ANGULEKA CHA KUGOMEZGEKA
Asibwezi a Nikolai ŵati atuwa mujeri mu 1967, angwamba kupanga mipingu mu Estonia ndi mutawuni ya St. Petersburg, ku Russia. Kukwambiriya kwa chaka cha 1991, chilangu cho khoti lingupereka mu 1957 chingusintha chifukwa chakuti pengavi ukaboni. Akaboni anandi wo anguŵatambuzga anguŵakambiya kuti ŵengavi mlandu. Mu 1996, a Nikolai angusamukiya mutawuni ya Velikiye Luki m’charu cha Pskov Oblast, cho che pa mtunda wamakilomita 500 kutuliya ku St. Petersburg. Angugula kanyumba ndipu mu 2003 Nyumba ya Ufumu yinguzengeka pa malu ngawu. Mazuŵa nganu, mipingu yiŵi yiwungana pa Nyumba ya Ufumu yeniyi.
Ini ndi murumu wangu titeŵete pa ofesi ya nthambi ya Akaboni aku Yehova ku Russia. Mu March 2011, kwati kwaja myezi yimanavi kuti Asibweni a Nikolai ŵafwi, yiwu anguza kuzitiwona. Vo angukamba vingutikwaska ukongwa. Yiwu angukamba kuti: “Nge mo viwoneke, ndiwona kuti zuŵa la 7 lakuzunguliya Yeriko lakwana.” (Yos. 6:15) Yiwu ŵenga ndi vyaka 85. Chinanga kuti angukumana ndi masuzgu pa umoyu wawu, yiwu angukamba kuti: “Nde wakukondwa ukongwa chifukwa chakuti ndingusankha kuteŵete Yehova pa unyamata wangu! Ndidandawula cha chifukwa chakusankha viyo!”


text: 38 Mu mazuŵa ghara, Hezekiya wakalwara vwitivwiti pafupi kufwa.+ Ntchimi Yesaya+ mwana wa Amozi yikiza ndipo yikati: “Yehova wakuti: ‘Ulayilirethu ŵamunyumba yako, pakuti ufwenge, uchirenge yayi.’”+2 Penepapo Hezekiya wakalazgira chisko chake ku chiwumba* na kwamba kulomba kwa Yehova kuti:3 “Nkhumuŵeyani, A Yehova, kumbukani+ umo nendera pamaso pinu mwakugomezgeka kweniso na mtima wakufikapo,+ ndipo nachita icho ntchiwemi mu maso ghinu.” Hezekiya wakamba kulira chomene.4 Penepapo mazgu gha Yehova ghakiza kwa Yesaya kuti:5 “Welera kwa Hezekiya,+ ukamuphalire kuti: ‘Yehova Chiuta wa Davide sekuru wako wakuti: “Napulika lurombo lwako.+ Nawona masozi ghako.+ Ndipo nisazgirengeko vyaka 15 ku umoyo wako.*+6 Nithaskenge iwe na msumba uwu mu woko la themba la Asiriya, ndipo nivikilirenge msumba uwu.+7 Ichi ntchimanyikwiro chakufuma kwa Yehova kukulongora kuti Yehova wachitenge mazgu agho wayowoya:+8 Wona, niwezgerenge nyuma muzgezge wa dazi pa makwelero gha Ahazi na masitepu 10.”’”+ Ntheura dazi likawelera kumanyuma na masitepu 10 pa makwelero agho likajumphapo kale.9 Mazgu agho Hezekiya themba la Yuda wakalemba, wakati walwara na kuchira.10 Ine nkhati: “Nikhilirenge ku vipata vya Dindi*Apo umoyo wane uli pakatikati.Ninorekenge vyaka vyane ivyo vyakhalako.”11 Nkhati: “Nimuwonenge chara Ya,* Ya mu charu cha ŵamoyo.+Nilaŵiskengeso chara ŵanthuPara nili pamoza na awo ŵakukhala mu malo agho chilichose chikumara.12 Malo ghane ghakukhalamo ghazgulika na kuwuskikako kwa ine+Nga ni hema la muliska.Nazinga umoyo wane nga ni munthu wakuluka vinthu.Wakunidumura nga ni wuzi wakwimilira.Kwamba muhanya m’paka usiku mukunimalizga.+13 Nkhujipembuzga m’paka mulenji.Nga ni nkhalamu, wakuphwanya viwangwa vyane vyose.Kwamba muhanya m’paka usiku mukunimalizga.+14 Nga ni kaŵeruŵeru na chabwelekera, nkhulutilira kulira.+Nkhulira nga ni njiŵa.+Maso ghane ghakulaŵiska kuchanya dodoli:+‘A Yehova, nili mu suzgo yikuru.Muŵe movwiri wane.’+15 Kasi niyowoyechi?Iyo wayowoya kwa ine na kuchitapo kanthu.Nendenge sindisindi vyaka vyane vyoseChifukwa cha suzgo yane yakuŵinya.16 ‘A Yehova, munthu waliyose ngwamoyo chifukwa cha vinthu ivi,*Ndipo umoyo wa mzimu wane uli mwa ivyo.Muwezgerengepo thupi lane na kunisunga wamoyo.+17 Wonani, m’malo mwa mtende, nkhaŵa mu ulwilwi ukuru.Kweni chifukwa chakuti mukunitemwa,Mukanisungilira kuti nileke kuya ku khululu la pharanyiko.+Mwaponya zakwananga zane zose ku msana winu.*+18 Pakuti Dindi* lingamuchindikani yayi,+Nyifwa yingamulumbani chara.+Awo ŵakukhilira ku khululu ŵangalindilira chara kugomezgeka kwinu.+19 Ŵamoyo, ŵamoyo pera ndiwo ŵangamulumbani,Nga umo nkhuchitira muhanya uno.Dada wangasambizga ŵana ŵake kuti ŵamanye vya kugomezgeka kwinu.+20 Mwe Yehova, niponoskani,Ndipo tiyimbenge sumu zane pa chakwimbira cha vingwe+Mazuŵa ghose gha umoyo withu pa nyumba ya Yehova.’”+21 Penepapo Yesaya wakati: “Torani bulunga la vikuyu vyakudinya, kamatirani pa phumba kuti wachire.”+22 Hezekiya wakafumba kuti: “Kasi chimanyikwiro chakuti nikwelerenge ku nyumba ya Yehova ntchakuti wuli?”+


text:
Ntchitu Zakuzenga
NTCHITU ZAKUZENGA
Kuzenga Nyumba za Ufumu Kumadera Ngakutali
Wonani vo magulu 5 nganguchita kuti ngafiski kuzenga Nyumba za Ufumu ziŵi mu mazuŵa 28.
NTCHITU ZAKUZENGA
Kuzenga Nyumba za Ufumu Kumadera Ngakutali
Wonani vo magulu 5 nganguchita kuti ngafiski kuzenga Nyumba za Ufumu ziŵi mu mazuŵa 28.
Kuvikiliya Vinyama Kweniso Vimiti ku Warwick
Akaboni aku Yehova akwamba kuzenga likulu lawu lasonu ku New York. Kumbi achita wuli kuti avikiliyi vinyama kweniso vimiti ku Warwick?
Nyumba za Ufumu 1000 Zazengeka Kweniso Zinyaki Zeche Kuzengeka
Akaboni aku Yehova ku Philippines anguchita chinthu chapade mu pulogilamu yawu yakuzenga nyumba za Ufumu.
Ntchitu Yakuzenga Likulu Lidu Lasonu
Akaboni aku Yehova azenga likulu lawu lasonu ku Warwick, New York. Yiwu agomezga kuti alongozgeka ndi Chiuta pa ntchitu yawu yeniyi.


text:
Kasi Viŵanda Viliko Nadi?
Ivyo Baibolo likuyowoya
Enya viliko. Viŵanda mbangelo “awo ŵakananga” na kugalukira Chiuta. (2 Petrosi 2:4) Satana Dyabulosi ndiyo wakaŵa mungelo wakwamba kujizgora kuŵa chiŵanda. Baibolo likuti Satana ni “fumu ya viŵanda.”—Mateyu 12:24, 26.
Ŵangelo awo ŵakagaluka mu nyengo ya Nowa
Baibolo likuyowoya vya ŵangelo awo ŵakagaluka pambere Chigumura cha mu nyengo ya Nowa chindachitike. Likuti: “Ŵana ŵa Chiuta waunenesko ŵakawona ŵana ŵanakazi ŵa ŵanthu kuti mbakutowa. Ntheura ŵakamba kutora ŵanakazi wose awo iwo ŵakhumba, kuŵa ŵawoli ŵawo.” (Genizesi 6:2) Ŵangelo ŵaheni aŵa “ŵakaleka malo ghawo ghakwenelera kukhalako” kuchanya, ndipo ŵakavwara mathupi gha ŵanthu kuti ŵagone na ŵanakazi.—Yuda 6.
Pa Chigumura, ŵangelo ŵakugaluka aŵa ŵakavura mathupi gha ŵanthu na kuwelera kuchanya. Kweni Chiuta wakaŵazomerezga yayi kuti ŵalutilire kuŵa mu banja lake la ŵangelo ŵakugomezgeka. Pakuŵalanga, Chiuta wali kuŵapoka nkhongono kuti ŵaleke kujizgoraso kuŵa ŵanthu.—Ŵaefeso 6:11, 12.


text:
MUTU 5
Themba Likuvumbura Vinandi vya Ufumu
1, 2. Ntchivichi chikulongora kuti Yesu ni mulongozgi wavinjeru?
TIYELEZGERE kuti muli mu msumba wakutowa chomene ndipo munthu uyo wakuwumanya makora ndiyo wakumulongorani umo msumba uwu uliri. Imwe pamoza na ŵanyinu nkhakwamba kufika mu msumba uwu, ndipo mukupulikira vyose ivyo iyo wakuyowoya. Apo mukwenda, imwe na ŵanyinu mukuzukuma chifukwa mukuwona vinthu vinyake ivyo chiwiro mundaviwonepo! Kweni para mukumufumba vinthu ivi, iyo wakuti wamuzgoraninge para mwafika pa malo ghanyake kuti mupulikiske. Ndipo paumaliro, mukukondwa chomene chifukwa wamulongosolerani vinthu ivi pa nyengo yakwenelera.
2 Ndimo viliri na Ŵakhristu ŵaunenesko. Nase tili nga mbanthu awo ŵakuwona msumba wakutowa. Tikunweka kumanya vinthu vinandi vya Ufumu wa Chiuta uwo ni “msumba wa fawundeshoni yanadi.” (Heb. 11:10) Apo Yesu wakaŵa pano pasi, wakalongozga ŵasambiri ŵake na kuŵawovwira kuti ŵamanye makora unenesko wa Ufumu uwu. Kasi Yesu wakazgoranga mafumbo ghose nyengo yeneyiyo, na kuŵaphalira vyose vya Ufumu? Yayi. Iyo wakati: “Nichali na vinthu vinandi vyakuti nimuphalirani, kweni mungavipulikiska sono chara.” (Yoh. 16:12) Nga umo wakuchitira munthu yura wakulongozga ŵanthu pakuwona msumba, Yesu pakuŵa wavinjeru chomene, wakaŵaphaliranga vinandinandi yayi ŵasambiri ŵake.
3, 4. (a) Kasi Yesu wakawovwira wuli ŵanthu ŵake kuti ŵapulikiske vya Ufumu? (b) Kasi tisambirenge vichi mu mutu uwu?
3 Yesu wakayowoya mazgu gha pa Yohane 16:12, pausiku wakuti namachero wafwenge. Kweni kasi Yesu wakati wafwa, ntchito ya kusambizga ŵanthu vya Ufumu wa Chiuta yikamalira papo? Pambere wandafwe, wakasimikizgira ŵapositole ŵake, wakati: “Mzimu wa unenesko, uzamumulongozgerani ku unenesko wose.” * (Yohane 16:13) Ipo tingati mzimu utuŵa ukuzikira pakulongozga. Na mzimu uwu, Yesu wakusambizga ŵalondezgi ŵake vya Ufumu wa Chiuta pa nyengo yakwenelera.
4 Pasono, tisambirenge umo mzimu utuŵa ukulongozgera Ŵakhristu ŵaunenesko kuti ŵamanye makora vya Ufumu uwu. Chakwamba, tiwonenge icho chikatovwira kumanya apo Ufumu wa Chiuta ukambira kuwusa. Chachiŵiri, tisambirenge vya awo ŵamuwusa na ivyo ŵakulindilira, kweniso awo ŵazamuwusika na ivyo ŵakulindilira. Ndipo paumaliro, tiwonenge ivyo vikawovwira ŵasambiri ŵa Yesu kuti ŵapulikiske ng’anamuro la kugomezgeka ku Ufumu.
Kumanya Chaka Chapadera
5, 6. (a) Kasi Ŵasambiri ŵa Baibolo ŵakaŵa na maghanoghano wuli ghakubudika? (b) Chifukwa wuli ntchakwenelera yayi kughanaghana kuti Yesu wakaleka kulongozga ŵalondezgi ŵake?
5 Nga umo tikasambilira mu Mutu 2, Ŵasambiri ŵa Baibolo ŵakamanyirathu kuti mu 1914, uchimi unyake wa mu Baibolo uzamufiskika. Nyengo iyo, ŵakagomezganga kuti Yesu wakamba kuŵapo mu 1874, ndipo wakamba kuwusa kuchanya mu 1878, kweniso kuti Ufumu uzamwamba kuwusa fikepo kwamba mu Okutobala 1914. Chinyake icho ŵakagomezganga ntchakuti mulimo wa kuvuna wambenge mu 1874 m’paka mu 1914, apo ŵakuphakazgika wose ŵazamutolekera kuchanya. Pakuti ŵasambiri aŵa ŵakapuvya, kasi ndikuti Yesu wakaleka kuŵalongozga na mzimu utuŵa? Yayi.
6 Kumbukani chiyelezgero chira. Wuli usange awo ŵakuwona malo ŵakufumba, kweni uyo wakuŵalongozga wakuŵazgora dankha yayi ndipo iwo ŵakuchita kughanaghanira waka mazgoro; kasi chingalongora kuti mulongozgi wawo ngwambura kovwira? Yayi. Mwakuyana waka, nyengo zinyake Ŵakhristu ŵangayowoya kuti ŵamanya khumbo la Yehova, uku nyengo yakuti mzimu utuŵa uŵavumbulire yindakwane. Ndipouli, ichi chikung’anamura kuti Yesu waleka kuŵalongozga yayi. Ntheura, awo mbakugomezgeka ŵakujiyuyura na kusintha maghanoghano para ungweru waŵalirapo.—Yak. 4:6.
7. Kasi ŵanthu ŵa Chiuta ŵakapokera ungweru wuli wauzimu?
7 Ŵanthu ŵa Chiuta ŵakapokera ungweru wauzimu chaka cha 1919 chati chajumpha. (Ŵerengani Salimo 97:11.) Mu 1925, mu Gongwe la Mulinda mukaŵa nkhani yakukondweska chomene ya mutu wakuti: “Kubabika kwa Mtundu.” Nkhani iyi, yikalongosora makora ukaboni wakufuma mu Malemba wakuti Ufumu ukababika mu 1914. Ntheura uchimi wa pa Chivumbuzi chaputara 12 wakuyowoya vya mwanakazi wa Chiuta kuchanya uyo wakababa mwana ukafiskika. * Nkhani iyi yikalongoraso kuti masuzgo agho ŵanthu ŵa Chiuta ŵakakumana nagho pa nyengo ya nkhondo, ukaŵa ukaboni wakuti Satana wachimbizgika kuchanya, ndipo “wali na ukali ukuru, pakumanya kuti wali na nyengo yifupi.”—Chivu. 12:12.
8, 9. (a) Chifukwa wuli Ufumu wa Chiuta ngwakuzirwa chomene? (b) Kasi tidumbiskanenge mafumbo wuli?
8 Chifukwa wuli Ufumu wa Chiuta ngwakuzirwa? Mu 1928, Gongwe la Mulinda likamba kulongosora kuti Ufumu wa Chiuta ngwakuzirwa kuluska kuwombokwa na sembe. Chifukwa chake ntchakuti Ufumu uwu ndiwo uzamutuŵiska zina la Yehova, kukwezga muwuso wake, na kufiska khumbo lake pa charu chapasi.
9 Kasi mbanjani awo ŵazamuwusira lumoza na Khristu mu Ufumu uwu? Kasi mbanjani awo ŵazamuwusika na Ufumu uwu pano pasi? Ndipo kasi ŵalondezgi ŵa Khristu ŵakwenera kuchita mulimo wuli?
Kuwunganya Ŵakuphakazgika
10. Kasi ŵanthu ŵa Chiuta ŵakamanyangachi pa nkhani ya ŵa 144,000?
10 Vyaka vinandi pambere chaka cha 1914 chindafike, Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakamanyanga kuti ŵanthu 144,000, ndiwo ŵazamuwusa pamoza na Khristu kuchanya. * Ŵakamanyangaso kuti nambara iyi njanadi, kweniso kuti ŵakuphakazgika ŵakamba kusoleka mu nyengo ya Ŵakhristu ŵakwambilira.
11. Kasi Ŵakhristu ŵakuphakazgika ŵakuchita mulimo wuli apo ŵachali pa charu chapasi?
11 Kasi ŵakuphakazgika aŵa, ŵakapika mulimo wuli pano pasi? Ŵakawona kuti Yesu wakayowoya chomene vya kupharazga ndipo wakati ntchito iyi yikwenera kuchitika mu nyengo ya vuna. (Mat. 9:37; Yoh. 4:35) Mu Mutu 2, tikawona kuti ŵanthu aŵa ŵakaghanaghananga kuti nyengo ya vuna yitorenge vyaka 40, ndipo yizamufikapo nkhanira para ŵakuphakazgika wose ŵatolekera kuchanya. Pakuti mulimo wa vuna ukalutilira vyaka 40 vyati vyajumpha, ipo ŵakakhumbikwiranga kungweluskika. Kweni pasono tikumanya makora kuti mulimo wa vuna ukamba mu 1914. Iyi yikaŵa nyengo ya kupatura tirigu ku duru, kweniso Ŵakhristu ŵakuphakazgika ku Ŵakhristu ŵatesi. Ŵakamanya kuti nyengo yakwana yakuti ŵaŵike mtima pa mulimo wa kuwunganya awo ŵakakhalako kuti ŵakwaniske nambara ya awo ŵakuluta kuchanya.
12, 13. Kasi Yesu wakayowoyachi mu ntharika ya ŵamwali 10 na ya matalente, ndipo ŵakuphakazgika ŵachita wuli?
12 Kwamba mu 1919, Khristu wachali kulongozga muzga wakugomezgeka na wavinjeru pa mulimo wa kupharazga. Mulimo uwu, Yesu wakadankha kupa Ŵakhristu ŵakale. (Mat. 28:19, 20) Iyo wakayowoyaso ivyo vikukhumbikwa kuti ŵakuphakazgika ŵafiske mulimo uwu. Kasi wakati wuli? Mu ntharika ya ŵamwali 10, Yesu wakalongora kuti ŵakuphakazgika ŵakwenera kuŵa maso. Ichi ntchakuzirwa kuti khumbo lawo lifiskike, lakuti ŵazakaŵepo pa chiphikiro cha nthengwa apo Khristu wazamukumana na “mwali” wake, awo mba 144,000. (Chivu. 21:2) Kweniso mu ntharika ya matalente, Yesu wakati ŵakuphakazgika ŵakwenera kuŵikapo mtima pa mulimo wa kupharazga uwo wali kuŵapa.—Mat. 25:1-30.
13 Ŵakuphakazgika ŵalongora kuti ŵali maso, kweniso ŵalimbikira kuchita ntchito iyi vyaka 100 ivyo vyajumpha. Ntheura, ŵazamupokera nadi njombe yawo. Kweni kasi mulimo wa kuvuna ukumalira pa kuwunganya ŵa 144,000?
Kuwunganya ŵa pa Charu Chapasi
14, 15. Kasi kale ŵakatenge pali magulu ghalinga gha ŵanthu? Longosorani.
14 Ŵateŵeti ŵa Chiuta ŵakanweka chomene kuti ŵamanye makora “mzinda ukuru” uwo ukuzunulika pa Chivumbuzi 7:9-14. Lekani ivyo ŵakayowoyanga pambere Yesu wandaŵavumbulire vikupambana na ivyo tikumanya sono.
15 Mu 1917, buku linyake likati “pali magulu ghaŵiri gha ŵanthu awo ŵazamupona kuya kuchanya, kweniso magulu ghaŵiri gha ŵanthu awo ŵazamupona na kukhala pano pasi.” (The Finished Mystery) Kasi ŵakatenge magulu ghanayi agha ni nga? Lakwamba, ŵakatenge mba 144,000 awo ŵamuwusa pamoza na Khristu. Lachiŵiri, ŵakatenge ni mzinda ukuru. Ŵakaghanaghananga kuti ŵa mzinda ukuru aŵa, Mbakhristu awo ŵakaŵa kuti ŵachali mu visopa vyautesi. Ŵakatenge ŵanthu aŵa chipulikano chikaŵa chichoko, chakuti chingaŵawovwira yayi kuti ŵalutilire kugomezgeka. Ntheura ŵakatenge gulu ili lamupika malo ghapasi kuchanya. Ndipo gulu lachitatu ŵakatenge mbanthu awo ŵazamukhala pa charu chapasi. Ŵakatenge mu gulu ili muli “ŵanthu ŵakale” ŵakugomezgeka nga ni Abrahamu, Mozesi, na ŵanyake. Ndipo ŵakatenge aŵa ndiwo ŵazamuwusanga gulu lachinayi, ilo ni ŵanthu wose pa charu chapasi.
16. Kasi ni ungweru wuli wauzimu uwo ukaŵala mu 1923 na 1932?
16 Kasi mzimu utuŵa ukaŵawovwira wuli ŵabali aŵa kuti ŵamanye makora unenesko? Ungweru ukaŵalirangapo pachokopachoko. Mu 1923, Gongwe la Mulinda likalongosora gulu linyake la ŵanthu awo ŵazamukhala pa charu chapasi, ndipo ŵazamuwusika na Ufumu wa Khristu. Mu 1932, Gongwe la Mulinda likalongosora vya Yehonadabu uyo wakajibatika kwa Yehu, Themba lakuphakazgika la Israyeli, kuti wamovwire kumazga chisopa chautesi. (2 Mathe. 10:15-17) Gongwe la Mulinda ili likati pali gulu la ŵanthu mazuŵa ghano, ilo lili nga ni Yehonadabu. Likatiso gulu ili, Yehova wazamuliponoska pa “nkhondo ya Aramagedoni,” ndipo lizamukhala pa charu chapasi.
17. (a) Kasi ni ungweru wuli uwo ukaŵala mu 1935? (b) Kasi Ŵakhristu ŵakachita wuli ŵakati ŵapulikiska vya mzinda ukuru? (Wonani bokosi la mutu wakuti “ Tikangweluskika.”)
17 Mu 1935, ungweru ukaŵaraso. Pa ungano wa chigaŵa uwo ukachitikira ku Washington, D.C., vikamanyikwa makora kuti wumba ukuru uzamukhala pano pasi. Aŵa ndiwo Yesu wakazunura mu ntharika ya mberere na mbuzi. (Mat. 25:33-40) Ŵasambiri ŵakamanya kuti wumba ukuru uwu, ukwenera kuŵa chigaŵa cha “mberere zinyake” izo Yesu wakati: “Nazo nkhwenera kuzitora.” (Yoh. 10:16) Apo Mubali J.F. Rutherford wakayowoyanga nkhani, wakati: “Wose awo ŵali na chigomezgo cha kuzakakhala pa charu chapasi, ŵayimilire!” Ŵanandi ŵakayimilira. Iyo wakati: “Wonani, mzinda ukuru!” Ŵanandi ŵakakondwa chomene, chifukwa ŵakamanya makora chigaŵa chawo.
18. Kasi ntchivichi icho chikovwira ŵalondezgi ŵa Yesu kuŵika mtima pa uteŵeti? Ndipo ŵatumbikika wuli?
18 Kwamba nyengo iyo, Yesu wakulongozga ŵanthu ŵake kuti ŵaŵikenge mtima pa mulimo wa kuwunganya mzinda ukuru uwo uzamupona pa suzgo yikuru. Pakwamba, ntchito ya kuwunganya mzinda ukuru yikaŵa nga yilutenge patali yayi. Mubali Rutherford wakati: “Vikuwoneka kuti ŵa ‘mzinda ukuru’ ŵaŵenge ŵanandi viŵi yayi.” Kweni Yehova watumbika mulimo wa vuna uwu kwamba pakwamba. Yesu kweniso mzimu utuŵa wawovwira kuti ŵakuphakazgika na ‘ŵamberere zinyake,’ ŵaŵe “mskambo umoza” na “muliska yumoza.”
19. Kasi tingachita wuli kuti nase tichiteko mulimo wa kuwunganya ŵa mzinda ukuru?
19 Ŵanthu ŵanandi ŵakugomezgeka ŵazamukhala kwamuyirayira mu paradiso pa charu chapasi, ndipo ŵazamukondwa apo Khristu pamoza na ŵa 144,000 ŵazamuŵawusa. Ntchakukondweska chomene kumanya umo Khristu wawovwilira ŵalondezgi ŵake kuti ŵamanye makora ivyo ŵakulindilira munthazi. Ipo ni mwaŵi wapadera kuphalirako ŵanyithu vya chigomezgo chiwemi ichi. Ntheura tiyeni tichite chilichose icho tingafiska pa mulimo wa kuwunganya mzinda ukuru, kuti zina la Yehova lilumbike chomene.—Ŵerengani Luka 10:2.
Kasi Kugomezgeka ku Ufumu Chikung’anamurachi?
20. Kasi mbanjani ŵali mu gulu la Satana, ndipo Ŵakhristu ŵakwenera kuchita wuli?
20 Ŵanthu ŵa Chiuta ŵakalutilira kusambira vya Ufumu. Kweni ŵakeneranga kumanya ng’anamuro la kugomezgeka ku Ufumu uwu. Ntheura mu 1922, Gongwe la Mulinda likalongosora kuti pali magulu ghaŵiri agho ghakulimbana, la Yehova na la Satana. Mu gulu la Satana ili muli ŵamalonda, ŵavisopa, na ŵandyali. Wose awo mbakugomezgeka ku Ufumu wa Chiuta ŵakwenera kuchenjera chomene na chigaŵa chilichose cha gulu la Satana. (2 Kor. 6:17) Kasi fundo iyi yikung’anamurachi?
21. (a) Kasi muzga wakugomezgeka wakutichenjezga vichi? (b) Kasi Gongwe la Mulinda mu 1963 likati “Babuloni Mukuru” ni vichi?
21 Muzga wakugomezgeka wali kuvumbura kuti ŵamalonda ŵakutemwa ukhuluku, ndipo wakamba ni kale kutichenjezga vya uheni wa kutemweseska vinthu vyakuthupi. (Mat. 6:24) Kweniso mabuku ghithu ghakuchenjezga chomene vya visopa vyautesi. Mu 1963, Gongwe la Mulinda likalongosora makora kuti “Babuloni Mukuru” ni visopa vyose vyautesi. Mu Mutu 10, tizamusambira umo ŵanthu ŵa Chiuta pa charu chose ŵawovwilikira ‘kufumamo mwa iyo’ [Babuloni Mukuru] na kuleka chilichose chakukhwaskana na chisopa chautesi.—Chivu. 18:2, 4.
22. Kasi lemba la Ŵaroma 13:1, ŵakatenge likung’anamurachi?
22 Wuli pa nkhani ya ndyali? Kasi ntchakwenelera kuti Ŵakhristu ŵaunenesko ŵachitengeko? Kasi ŵakwenera kuchitako nkhondo na vivulupi? Apo Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose yikaŵa mukati, Ŵasambiri ŵa Baibolo ŵakapulikiska kuti ntchiwemi yayi kukoma ŵanthu. (Mat. 26:52) Ndipouli, ŵanji fundo iyo yili pa Ŵaroma 13:1, yakuti tikwenera kupulikira “ŵamazaza,” ŵakayipulikira mphuvya. Iwo ŵakawonanga nga ŵangaluta ku nkhondo, kuvwara vyankhondo, na kunyamura vilwero, chikuru ŵakuleka kukoma munthu.
23, 24. Pa nyengo ya nkhondo yachiŵiri, kasi tikatenge lemba la Ŵaroma 13:1 likung’anamurachi? Ndipo ni fundo wuli iyo yikawovwira kuti tipulikiske?
23 Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose yikati yamba mu 1939, Gongwe la Mulinda, likalongosora vinandi pa nkhani ya kuleka kuchitako vya charu. Gongwe la Mulinda ili, likalongosora makora kuti Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakwenera yayi kurwa nkhondo, nesi kunjilirapo pa viwawa. Uwu ukaŵa ulongozgi wapanyengo yake. Ivi vikawovwira kuti Ŵakhristu ŵaleke kuŵa na mulandu wa ndopa uwo vyaru vinandi vikaŵa nawo. Kwamba mu 1929, mu mabuku ghithu ŵakatenge ŵamazaza awo ŵakuzunulika pa Ŵaroma 13:1, mba ku charu yayi, kweni ni Yehova na Yesu. Ndipouli, ŵakakhumbikwiranga kuyipulikiska fundo iyi.
24 Mzimu utuŵa ukawovwira ŵalondezgi ŵa Khristu kuti ŵapulikiske fundo iyi. Mu 1962, mu Gongwe la Mulinda la Novembala 15 na la Disembala 1, mukaŵa nkhani izo zikalongosora makora ivyo lemba la Ŵaroma 13:1-7, likung’anamura. Fundo iyo Yesu wakayowoya yakuti “Pelekani vinthu vya Kesare kwa Kesare, ndipo vya Chiuta kwa Chiuta,” yikawovwira ŵanthu kuti ŵapulikiske ng’anamuro la kujilambika ku ŵamazaza. (Luka 20:25) Kweni sono Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakumanya kuti ŵamazaza mbalongozgi ŵa maboma gha charu ichi, ndipo ŵakwenera kuŵapulikira. Kweni kupulikira uku kuli na mphaka. Usange ŵalara ŵa boma ŵakutichichizga kuti tileke kupulikira Yehova, nase tikuzgora nga mbapositole, awo ŵakati: “Tikwenera kupulikira Chiuta nga muwusi m’malo mwa ŵanthu.” (Mil. 5:29) Mu Mutu 13 na 14, tizamusambira umo Ŵakhristu ŵakuchitira kuti ŵaleke kunjilirapo pa vya charu.
25. Chifukwa wuli tikwenera kuwonga?
25 Ŵanthu ŵa Chiuta ŵasambizgika vinandi pa nkhani ya Ufumu mu vyaka 100 ivi. Tikumanya apo Ufumu wa Chiuta ukambira kuwusa kuchanya, kweniso tikumanya kuzirwa kwa Ufumu uwu. Sono tikumanya makora kuti ŵanthu ŵakugomezgeka ŵalipo magulu ghaŵiri, ŵanyake ŵazamuluta kuchanya apo ŵanyake ŵazamusangwa na umoyo pa charu chapasi. Ndipo tikumanya umo tingaŵira ŵakugomezgeka ku Ufumu wa Chiuta uku tikupulikira ŵalongozgi ŵa maboma gha charu. Ntchiwemi kujifumba kuti, ‘Kasi nkhate nimanyenge wuli unenesko wose uwu, Yesu Khristu walekenge kovwira muzga wakugomezgeka? Ni mwaŵi wapadera chomene kuti tili na Khristu kweniso mzimu utuŵa uwo ukutilongozga.
^ ndime 3 Buku linyake likuti lizgu Lachigiriki ilo lili kung’anamulika kuti ‘kumulongozgerani,’ likung’anamura “kulongora nthowa.”
^ ndime 7 Pakwamba ŵakatenge mboniwoni iyi yikuyowoya vya nkhondo ya pakati pa Boma la Ŵaroma na Tchalitchi la Katolika.
^ ndime 10 Mu Juni 1880, mu Gongwe la Mulinda mukaŵa fundo yakuti ŵa 144,000 ŵazamuŵa Ŵayuda ŵakuthupi awo kufika mu 1914 ŵazamuŵa kuti ŵazgoka Ŵakhristu. Kweni kuumaliro wa 1880, ŵakapulikiska, ntheura ŵakalongosora mu Gongwe la Mulinda. Ivyo ŵakalemba vikuyanako na umo tikupulikiskira sono.


text:
Mavidiyo ngo Ngakondwesa Ŵanthu
Pakukonkhosa za mavidiyo ngamutu wakuti, Jani Bwezi Laku Yehova, da munyaki wa ku Malaysia wangukamba kuti, “Venga nge kuti Yehova wavwisiya vo ve m’mitima ya apapi.”
Kutuliya po angutuziya mavidiyo ngakwamba, Akaboni aku Yehova alutiriza kutuza mavidiyo nganyaki nga makatuni ngo mwe Kalebe ndi ŵanthu a m’banja laki. Mavidiyo yanga ngo ngasanirika pa jw.org, ngasambiza ŵana mijalidu yamampha kweniso fundu za m’Bayibolu nge mo angapemphere kwaku Chiuta kweniso kuti kuba nkhuheni.
Mavidiyo ngakwamba ngakufwatulika kali mu vineneru 131, ndipu ngatovya ŵana pacharu chosi.
Mo Ŵanthu Angungalondere Mavidiyo Yanga
Ma yo we ndi ŵana 5 wangulemba kuti: “DVD yamutu wakuti, Muvwiyengi Kuti Mutumbikiki tayiwonere maulendu 50 kutuliya po tikuyilonde sabata yamala.”
Msungwana munyaki zina laki Millie yo we ndi vyaka 12 ndipu waja ku England, we ndi mzichi waki wa vyaka 15 zina laki Thomas. Mzichi waki mwenuyu watama matenda nganyaki nga muwongu. Millie wangukamba kuti: “Thomas we ndi mavidiyo ngaku Kalebe mu tabuleti yaki ndipu wawonesa anyaki kusukulu. Iyu watanja sumu za mavidiyo ngenanga. Ndipu watizimba umampha ukongwa mwakuti nyengu yinyaki mzichi munyaki wanguliya chifukwa chakuwona mo iyu wambiyanga. Ivi vitindikondwesa ukongwa.”
Ava yo wangukamba kuti we ndi vyaka 8, myezi 9 ndi mazuŵa 25, wangukamba kuti: “Kalebe ndi mzichi waki asambiza umampha ukongwa ŵana.”
Mikaylah wangukamba kuti: “Nde ndi vyaka 6. Ndawonga ukongwa chifukwa chakutipasa DVD ya Muvwiyengi Kuti Mutumbikiki. Yitindisambiza kuti nditenere kuvwiya apapi chifukwa kuchita viyo kukondwesa Yehova.”
Ngaja ndi Uthenga Wakukhumbika Ukongwa
Mnyamata munyaki yo wapanga mavidiyo nga makatuni kweni ndi Kaboni waku Yehova cha wanguwonere vidiyo yakuti Kuba Nkhuheni. Iyu wanguzizwa wati waziŵa kuti vidiyo iyi yingupangika ndi ŵanthu amanavi waka. Mnyamata uyu wanguti: “Ndiziŵana ndi ŵanthu wo agwira ntchitu mu masitudiyo ngakulungakulu kweniso ngamanangamana ngakupangiya mavidiyo nga makatuni. M’malu yanga muja ntchitu yikulu ukongwa ndipu atiyigwira kwa nyengu yitali. Mavidiyo ngo yiwu apanga kwa nyengu yitali, ŵanthu atingawonere ndi kusekapu kwa nyengu yimanavi waka. Kweni mavidiyo nginu ngasintha maumoyu nga ŵana chifukwa ngatiŵasambiza kupambanisa chamampha ndi chiheni kweniso kuti asankhengi umampha. Asani mupanga mavidiyo nginu muja ndi chilatu chifukwa ngatovya ŵanthu.”
Apapi pacharu chosi akoliyana ndi vo anyaki akambapu. Ma munyaki wangukamba kuti: “Zuŵa linyaki mwana wangu wa vyaka vitatu zina laki Quinn, wawoneriyanga vidiyo ya mutu wakuti, Gaining Jehovah’s Friendship. Mukatikati mwa sumu wangundileresa kumasu, wanguko janja laki pa mtima ndipu wangundikambiya kuti: ‘Ama, mtima wangu ukondwa ukongwa chifukwa chakuwonere vidiyo iyi.’ ”


text:
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Kulondere Alendu
Viwoneka kuti pa March 23, ŵanthu akujumpha 12 miliyoni azengi ku Chikumbusu. Tikayika cha kuti azamuyanduwa ndi nkhani yo yazamukonkhosa sembi yo Yehova wakutipasa kweniso vitumbiku vo ŵanthu azamulonde chifukwa cha sembi yeniyi. (Yes. 11:6-9; 35:5, 6; 65:21-23; Yoh. 3:16) Kweni ngwakukamba nkhani pe cha yo we ndi udindu wakuwovya ŵanthu kuti avwisisi fundu za m’Bayibolu pachakuchitika ichi. Tosi tikhumbika kuziŵalondere umampha ŵanthu ŵenaŵa ndipuso kuŵawovya. (Ŵar. 15:7) Tiyeni tiwoni vinthu vinyaki vo tingazichita.
M’malu mwakuja pasi ndi kulindiza kuti maunganu ngayambi, tikhumbika kuŵalondere umampha alendu ndipuso wo akuleka kuwungana. Kweniso tiziŵatawuzengi mwakukondwa
Pa nyengu yo tazamulondere alendu wo tingudana, tiziwonengi so alendu wo angudanika ndi ŵanthu anyaki. Tiziŵapemphi kuti aje nasi pamoza ndipuso kuti tiziwoniyengi limoza Bayibolu ndi sumu yidu
Asani nkhani yamala, nozekiyani kumuka mafumbu ngo angakufumbani. Asani mpingu unyaki uchitiyengi Chikumbusu mu Nyumba ya Ufumu yeniyo ndipu nyengu yawu yakwana, mungapangana waka kuti mukakumani nayu so mwaliŵi. Asani mulivi nambala yaki ya foni, mungamukambiya kuti: “Ndikhumba kuti ndizi kunyumba kwinu kuti ndizivwi asani mwe ndi mafumbu ngakukwasana ndi vo mwavwa. Tingachita wuli kuti tikumani so?”


text:
Kumbi Akaboni aku Yehova Apharazga Kunyumba ndi Nyumba Kuti Azilonde Umoyu Wambula Kumala?
Awa. Titesesa kujipereka kugwira nchitu yidu yakupharazga kunyumba ndi nyumba. Kweni tigomezga kuti kugwira nchitu yeniyi ndiku kwazakutipaska umoyu wambula kumala cha. (Ŵaefesu 2:8) Chifukwa wuli?
Ŵanaŵaniyani chakuyeruzgiyapu ichi: Yeruzgiyani kuti munthu munyaki walisungu walayizga kupereka chawanangwa chamampha ukongwa ku munthu weyosi yo wangachifika pamalu nganyaki pa zuŵa lo wangakamba. Asani mutimugomezga munthu yo wakulayizgani, kumbi mulutengi cha ku malu ngo? Mwambula kukayika ndivu muchitengi! Ndipu mungayanja so kukambiyaku anyinu ndipuso ŵanthu a m’banja linu mwaŵi wenuwu ndi chilatu chakuti nawu asaniyi mwaŵi wenuwu. Chinanga kuti ivi vingaŵa viyo kweni mwalonde chawanangwa chifukwa chakuti munguchifika kumalu ngo cha, kweni chifukwa chakuti munthu yo wakhumba kukupaskani chawanangwa.
Mwakuyana waka Akaboni aku Yehova agomezga kuti Chiuta wazamupereka umoyu wambula kumala ku ŵanthu wo atimuvwiya. (Ŵaroma 6:23) Titijipereka kukambiyaku anyaki vo tigomezga ndi chilatu chakuti nawu azilonde umoyu wambula kumala wo Chiuta wakulayizga. Kweni tigomezga kuti nchitu yidu yakupharazga ndiyu yazamuchitiska kuti tizilonde umoyu wambula kumala cha. (Ŵaroma 1:17; 3:28) Palivi nchitu yo munthu wangagwira, yo chingachitiska kuti wazilonde umoyu wambula kumala kwaku Chiuta. Wazakutitaska chifukwa cha nchitu zidu zamampha cha, kweni chifukwa cha lisungu laki


text:
KABUKU KA UNGANU WA UMOYU WIDU WACHIKHRISTU NDIPUSO UTEŴETI October 2017
Masachizu nga vo Mungakamba
Masachizu nga vo mungakamba pakugaŵiya magazini ya Jani Masu! ndipuso kusambiza uneneska wa mo tingalongore kuti titanja Chiuta. Gwirisiyani ntchitu masachizu nga vo mungakamba kuti mulembi vo mwanozgeke kuchikamba.
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
Uchimi Waku Danyele Ungukambiya Limu za Kuza Kwaku Mesiya
Danyele chaputala 9 chikamba umampha za kuza kwaku Mesiya. Kumbi ndi vakuchitika vinyaki nivi vo vikambika mu uchimi uwu?
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Vo Vingatiwovya Kuti Tisambirengi Malemba Mwaphamphu
Kusambira Bayibolu mwaphamphu kungatiwovya kuti tilutirizi kuja akugomezgeka asani tiyeseka. Kumbi tingayamba wuli kusambira Bayibolu?
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
Yehova Wanguwone Limu vo Vazamuchitikiya Mafumu
Yehova wangugwirisiya ntchitu mchimi Danyele kuti wakambiyi limu zakujaku kweniso kubwangandulika kwa maufumu ndi mafumu ngaki.
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
Kumbi Mwe ndi Chanju Chambula Kumala Nge Chaku Yehova?
Kumbi tingachita wuli kuti tije ndi chanju chambula kumala? Kumbi tingasambiranji pa vo vinguchitikiya Hoseya ndi muwolu waki Gomere yo wenga wambula kugomezgeka?
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
Muperekengi Vinthu Vamampha Ukongwa Kwaku Yehova
Yehova wakondwa ndipu wakutumbikeningi asani mutimupasa vinthu vamampha ukongwa. Kumbi ndi sembi niyi yo Yehova wawona kuti njamampha ukongwa?
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Mutumbikengi Yehova!
Umoyu ndi mphasu yakuzirwa ukongwa. Tiyesesa kugwirisiya ntchitu nthazi kweniso malusu ngo tenangu kuti titumbikengi ukongwa Yehova, yo wakutipasa umoyu.
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
“Ŵana Ŵinu Anthurumi ndi Anthukazi Azamuja Achimi”
Kumbi ndingawovyana nawu wuli Akhristu akusankhika pa ntchitu ya uchimi?


text:
Nkhani 82: Mordikayi ndi Estere
TIYI tiwere dankha kuvuli, vyaka vimanavi Ezra wechendaluti ku Yerusalemu. Mordikayi ndi Estere ndiwu ŵenga Ayisraele akuzwira mu ufumu wa Perese. Estere wenga fumukazi ndipu mzichi waki Mordikayi wenga wachiŵi kwa fumu. Tiyi tiwoni mo vinguchitikiya.
Apapi ŵaku Estere angufwa iyu weche mwanamana ukongwa ndipu Mordikayi ndiyu wangumulera. Ahaswerusi fumu ya ku Perese yenga ndi nyumba yachifumu ku Susa, ndipu Mordikayi wenga yumoza wa anchitu ŵaki. Sonu zuŵa linyaki Vashite muwoli wa fumu wanguchitiya mtafu arumu ŵaki, sonu fumu yingusankha munthukazi munyaki kuja fumukazi. Kumbi utimuziŵa munthukazi yo fumu yingusankha? Wenga msungwana wakutowa Estere.
Kumbi wamuwona munthu wakujikuzga yo ŵanthu atimusindamiya yapa? Iyu ndi Hamani. Ndipu wenga munthu wakuzirwa ukongwa m’charu cha Perese. Hamani wakhumbanga kuti Mordikayi yo waja pasi po wachitengi vo anyaki achitanga. Kweni Mordikayi wangukana. Iyu waziŵanga kuti nkhunanga kugwadiya munthu muheni uyu. Ivi vingumukwiyiska ukongwa Hamani. Sonu iyu wanguchita chinthu chinyaki.
Hamani wangukambiya fumu vinthu vaboza vakukwaskana ndi Ayisraele. Iyu wanguti: ‘Yiwu mbanthu aheni, avwiya cha malangu nginu. Ndipu atenere kubayika.’ Ahaswerusi waziŵanga cha kuti muwoli waki Estere wenga wa Chiyisraele. Sonu iyu wanguvwiya Hamani ndipu wangupanga dangu kuti zuŵa linyaki Ayisraele wosi abayiki.
Sonu Mordikayi wati wavwa za dangu lo, wangudandawula ukongwa. Ndipu wangutumiza uthenga kwaku Estere wakuti: ‘Uyikambiyi ndi kuyipempha fumu kuti yititaski.’ Malangu nga charu cha Perese ngazomerezganga cha munthu kuwonana ndi fumu kwambula kudanika. Kweni Estere wanguluta kwambula kudanika. Sonu fumu yingumulongo ndi nthonga yaki yagolidi, kung’anamuwa kuti wabayikengi cha. Estere wangukambiya fumu ndi Hamani kuti ŵazi ku chakurya cho iyu wanguŵanozge. Ndipu panyengu yo aryanga chakurya, fumu yingufumba Estere cho wakhumbanga. Estere wangumuka kuti wazakuyimuka asani fumu ndi Hamani ŵaza kuzirya chakurya cho wazakuŵanozge mawa laki.
Panyengu yo aryanga chakurya ichi, Estere wangukambiya fumu kuti: ‘Ini ndi ŵanthu a mtundu wangu tibayikengi.’ Fumu yingukwiya ukongwa. Ndipu yingufumba kuti: ‘Ndiyani yo wakhumba kuchita chinthu ichi?’
Estere wangukamba kuti: ‘Munthu waki ndi uyu Hamani, murwani ndipuso muheni.’
Sonu fumu yingukwiya ukongwa. Ndipu yingulamula kuti Hamani wabayiki. Pavuli paki fumu yinguŵika Mordikayi kuti waje wachiŵi waki. Sonu Mordikayi, wanguwoneseska kuti paje dangu lifya lakuzomerezga Ayisraele kuti ajivikiliyengi asani ŵanthu akhumba kuŵabaya. Chifukwa chakuti sonu Mordikayi wenga munthu wakuzirwa, ŵanthu anandi aŵawovyanga Ayisraele ndipuso ataskikanga ku arwani ŵawu.
Buku la m’Bayibolo la Estere.
Mafumbu
- Kumbi Mordikayi ndi Estere ŵenga ayani?
- Nchifukwa wuli Fumu Ahaswerusi yapenjanga so munthukazi munyaki, nanga yingusankha yani?
- Kumbi Hamani wenga yani ndipu nchinthu wuli cho chingumukwiyiska?
- Kumbi ndi dangu wuli lo lingupangika, nanga Estere wanguchitanji wati walonde uthenga kutuwa kwaku Mordikayi?
- Kumbi nchinthu wuli chinguchitikiya Hamani kweniso Mordikayi?
- Kumbi Ayisraele angutaskika wuli ku arwani ŵawu?
Mafumbu ngakusazgiyapu
- Ŵerenga Estere 2:12-18.
Kumbi Estere wangulongo wuli kukhumbika kwa kuja ndi ‘mzimu wakuzika ndi wakufwasa’? (Este. 2:15; 1 Pet. 3:1-5)
- Ŵerenga Estere 4:1-17.
Nge mo Estere wangupaskikiya mwaŵi wakovya kusopa kwauneneska, kumbi isi tapaskika mwaŵi wuli mazuŵa nganu kuti tilongo kujipereka ndi kugomezgeka kwaku Yehova? (Este. 4:13, 14; Mate. 5:14-16; 24:14)
- Ŵerenga Estere 7:1-6.
Kumbi ŵanthu anandi aku Chiuta mazuŵa nganu aŵika wuli umoyu wawu pangozi nge mo Estere wanguchitiya? (Este. 7:4; Mate. 10:16-22; 1 Pet. 2:12)


text:
NKHANI YA PA CHIKOPI | BAIBOLO LAPONA KU VINANDI
Baibolo Lapona Kuvunda
SUZGO ILO LIKAŴAPO: Kale, ŵanthu awo ŵakalembanga na kukopera Baibolo, ŵakalembanga waka pa malukwa na pa vikumba. * (2 Timote 4:13) Kasi vinthu ivi vikaŵa na suzgo wuli?
Malukwa ghakachedwanga yayi kukeluka, kutchujuka, na kuveveluka. Ŵanthu ŵanyake ŵakumanya mdauko wa ku Eguputo Richard Parkinson na Stephen Quirke, ŵakati: “Mupukutu wa malukwa ukavundanga, na kuzgoka tumiguluzi waka panji fuvu. Nyengo zinyake para mwawusunga, mupukutu ukachitanga chuku panji kuvunda chifukwa cha mtika. Para ŵawundira pasi, ukalyekanga na mbeŵa panji chimehe.” Mipukutu yinyake ya malukwa iyo ŵakayibowozga yikanangika luŵiro chifukwa chakuti ŵakayiŵika pa muhanya panji pa mtika.
Chikumba ntchakukhora kuluska malukwa. Kweni nacho chikukaŵa yayi kunangika para ŵandachisunge pawemi panji para ŵachiŵika pa malo ghakotcha chomene na ghakuzizima chomene, panji pa zuŵa. * Chikumba nacho ni chubu na tayara ku mbeŵa na chimehe. Buku linyake likuti, chikaŵanga chakusuzga kuti vyakulembeka vyakale “visungike nyengo yitali.” Baibolo nalo liŵenge kuti likavunda, mphanyi uthenga wake nawo kulije pasono.
NTCHIVICHI CHIKAWOVWIRA KUTI BAIBOLO LILEKE KUVUNDA?: Dango la Ŵayuda likachiskanga fumu yiliyose kuti ‘yilembenge mu buku mazgu gha mu Dango ili,’ kung’anamura mabuku 5 ghakwambilira gha mu Baibolo. (Dotoronome 17:18) Chinyakeso icho chikawovwira ntchakuti, ŵanthu ŵakumanya kukopera, ŵakalemba mipukutu yinandi mwakuti mu nyengo ya Yesu yikasangikanga mu masunagoge mu Israyeli mose kweniso ku vigaŵa vyakutali chomene, nga ni Makedoniya. (Luka 4:16, 17; Milimo 17:11) Kasi vikenda wuli kuti mipukutu yinyake yakale chomene yisungike m’paka sono?
Nkhwantha yinyake zina lake Philip W. Comfort, yikati: “Ŵayuda ŵakatemwanga kusunga mipukutu ya Malemba gha mu Baibolo mu viŵiya vyadongo kuti yileke kunangika.” Ŵakhristu nawo ndimo ŵakwenera kuti ŵakachitiranga. Ntheura mipukutu yinyake yikasangika mu viŵiya, mu mphanji, mu vinyumba vyakubwangasuka, kweniso mu vipalamba.
NTCHIVICHI CHACHITIKA?: Mipukutu yakale chomene ya Baibolo, yinyake yakuti yakhala vyaka vyakujumpha 2,000, yilipo m’paka sono. Palije buku linyake lakale ilo lili na mipukutu yinandi nthena kweniso yakale chomene.
^ ndime 3 Malukwa ni vyakumera vya mu maji, ndipo ŵakavinozganga na kulembapo. Vikumba vikafumanga ku nyama zakupambanapambana.
^ ndime 5 Chikalata icho boma la United States likasayinira chakuti lijiyimirenge palekha, ŵakachilemba pa chikumba. (U.S. Declaration of Independence) Sono pajumpha vyaka vyambura kukwana 250, kweni chili kutchujuka chomene mwakuti malemba ghakuwoneka viŵi yayi.


text:
“Munthu Wambula Kuziŵa Vinthu Wagomezga Mazu Ngengosi”
“Munthu yo waleka kuŵerenga nyuzipepala ngwakupusa. Kweni yo ngwakupusa ukongwa ndi munthu yo wagomezga vosi vo waŵerenga munyuzipepala.”—Ndivu wangukamba August von Schlözer, wakulemba mbiri kweniso mutolankhani wa ku Germany (1735-1809).
VYAKA 200 vo vajumpha, ŵanthu agomezganga chechosi cha cho aŵerenganga mu nyuzipepala. Mazuŵa nganu napu, tikhumbika cha kugomezga chechosi cho tingaŵerenga pa Intaneti. Pa Intaneti pasanirika vinthu vinandi ukongwa. Vinyaki vija vauneneska, vakovya ndipuso vambula kofya, kweni vinandi vija vaboza, vakofya kweniso vambula kovya. Mwaviyo, titenere kusankha vo tingaŵerenga. Ŵanthu wo ayamba waka sonu kugwiriskiya ntchitu Intaneti angaŵanaŵana kuti nkhani yo aŵerenga njauneneska chifukwa chakuti ye pa Intaneti pamwenga chifukwa chakuti munyawu ndiyu waŵatumiziya. Ndichu chifukwa chaki, Bayibolu litititcheŵeska kuti: “Munthu wambula kuziŵa vinthu wagomezga mazu ngengosi, kweni wakuchenje waŵanaŵaniya mo watende.”
Munthu “wakuchenje” waphwere ndipu wagomezga vinthu vija vo wawona kuti vauneneska. Tipusisikengi cha ndi kugomezga nkhani zaboza zo tingaŵerenga pa Intaneti, kaya yingatchuka wuli. Kumbi ndi vinthu wuli vo vingatiwovya kuti tije wakuchenje? Chakwamba, jifumbeni kuti: ‘Kumbi nkhani iyi yatuliya pa webusayiti yakugomezgeka kweniso yakuzomerezgeka? Kumbi yatuwa pa webusayiti yo munthu walembapu vo wangakhumba? Kumbi munthu yo walemba ndamuziŵa?’ * Pavuli paki, mutenere kusankha ‘mwazeru.’ (Nthanthi 7:7) Asani muwona kuti nkhani yo njaboza ndikuti njaboza nadi. Kweniso, asani nkhani yo mwaŵerenga yikamba vinthu viheni va ŵanthu anyaki, mutenere kujifumba kuti, kumbi ndiyani wamuyanduwa ndi nkhani iyi asani ndingayitumiza? Nchifukwa wuli ndikhumba kuwandisa nkhani iyi?
KUMBI NYENGU ZOSI MUTUMIZIYA SO ANYINU MAMESEJI NGO MWALONDE?
Anyaki angayamba kutumiziya anyawu uthenga ŵechendasimikizgi kuti uthenga wo ngwauneneska pamwenga kuŵanaŵaniyapu vo vingachitika asani angatumiza. Yiwu achita viyo chifukwa akhumba kutchuka. (2 Sam. 13:28-33) Kweni asani te “wakuchenje,” tiŵanaŵaniyengi asani uthenga wo tingatumiza ungananga mbiri ya munthu pamwenga wupu.
Munthu yo watumiza uthenga wangawona cha kuti uthenga wo ngwauneneska pamwenga cha chifukwa waŵavi nyengu. Iyu waŵanaŵana kuti wo amulonde uthenga waki ndiwu achitengi venivi. Kweni nawu ŵe ndi nyengu yimanavi. (Ŵaef. 5:15, 16) Mwaviyo, m’malu mwakutumiza vinthu vo titivikayikiya, tingachita umampha kuŵanaŵana kuti, “Asani nditiwukayikiya uthenga uwu, ndikhumbika waka kuwufufuta.”
Jifumbeni kuti: ‘Kumbi nyengu zosi nditumiziya so anyangu mameseji ngo ndalonde? Kumbi ndikuŵapepesapu anyangu chifukwa chakuŵatumiziya uthenga uheni pamwenga waboza? Kumbi pe munthu yo wakundikambiyapu kuti ndileki kumutumiziya mameseji?’ Mutenere kukumbuka kuti wo mutiŵatumiziya nawu ŵe ndi mwaŵi wakuluta pa Intaneti ndipu angafufuza ŵija vinthu vo vitiŵakondwesa. Yiwu akhumbikiya cha kuŵatumiziya nkhani zakukondwesa, timavidiyo pamwenga vithuzi. Mukhumbika so cha kutumiza nkhani za m’Bayibolu zo mwajambula pamwenga zo mwalemba asani munthu wakamba nkhani. * Kweniso kutumiziya anyinu vo mwafufuza, mavesi nga m’Bayibolu ngo mwasaniya pamwenga vo mwamumuka pa mawunganu, vingachitiska kuti anyinu aleki kuwona phindu lakunozgeke.
Kumbi mutenere kuchitanji asani mwawona nkhani yinyaki yaboza pa Intaneti yo yikamba za gulu laku Yehova? Nkhani za viyo zikhumbika cha kuziŵerenga pamwenga kuzigomezga. Anyaki awona kuti akhumbika kutumiziyaku anyawu kuti avwi mo yiwu atiziwone, kweni kuchita viyo nkhuwandisa nkhani zakofya ukongwa. Asani tisuzgika maŵanaŵanu ndi vo tawona pa Intaneti, titenere kupempha Yehova kuti watipasi zeru. Titenere so kukambiya abali akukhwima nkhani yo. (Yak. 1:5, 6; Yuda 22, 23) Yesu nayu amupusikiyanga. Ndipu wangutcheŵeska akusambira ŵaki kuti arwani ŵawu azakuŵatombozga ndi “kuŵapusikiya viheni” va mtundu wewosi. (Mat. 5:11; 11:19; Yoh. 10:19-21) Tikhumbika “kuŵanaŵana umampha” ndi “kuwamu” kuti tiziŵi “ŵanthu wo akamba vinthu vakulandizga” kweniso “ŵanthu wo vakuchita vawu vosi vachinyengu.”
MUTUMBIKENGI ANYINU
Titenere so kuphwere ndi nkhani zauzimu zo tilonde. Chinanga kuti nkhani yo yingaŵa yauneneska, titenere cha kuyiwandisa. Nyengu zinyaki mbumampha cha kutumiziya anyidu nkhani chinanga kuti yingaja ya uneneska. Kuchita viyo kungalongo kuti tilivi chanju. (Mat. 7:12) Mwakuyeruzgiyapu, tingalongo kuti tilivi chanju asani tiwandisa nkhani za anyidu chinanga kuti zingaja za uneneska. (2 Ŵat. 3:11; 1 Tim. 5:13) Nkhani zinyaki zija zachisisi, ndipu ŵanthu anyaki angakhumba kuzizikamba kunthazi pamwenga pa nyengu yakwenere. Mwaviyo, titenere kutumbika wanangwa wawu wakusankha nyengu ndi nthowa yo angakhumba kuzikambiya nkhani iyi. Kuwandisa nkhani nyengu yaki yechendakwani nkhuheni ukongwa.
Mazuŵa nganu nkhani yingaŵanda mwaliŵi ukongwa. Titenere kuziŵa kuti munthu yo tatumiziya meseji wangatumiziya so ŵanthu anandi pacharu chosi chapasi kwa kanyengu kamanavi ŵaka. Mwaviyo, titenere kuyesesa kuleka kutumiziya anyidu mwaliŵi mameseji ngo talonde. Chinanga kuti chanju chigomezga vinthu vosi ndipuso chikayikiya cha, kweni titenere cha kugomezga nkhani yeyosi yo tavwa. Kweniso, tingagomezga cha vinthu vaboza vo ŵanthu akamba vakukwaskana ndi gulu laku Yehova. Chanju chingagomezga cha vinthu vaboza vo ŵanthu akamba vakukwaskana ndi abali ndi azichi, chifukwa ŵanthu yaŵa ateŵete “wiskewu waboza,” Satana Diabolo. (Yoh. 8:44; 1 Ŵakor. 13:7) Kuŵanaŵana umampha kweniso kuwamu kutiwovyengi kuja “wakuchenje” ndi kuwona vo tingachita ndi mameseji ngo tilonde zuŵa lelosi. Bayibolu likamba kuti, “Munthu wambula kuziŵa vinthu wazamuja wakupusa, kweni akuchenje azamuvwalikika chinjeru.”