text:
“Wakuyeruzga wa Charu Chosi Chapasi” Nyengu Zosi Wachita Vinthu Mwaurunji
“Jarawi, ntchitu yaki njakufikapu, chifukwa nthowa zaki zosi zaurunji.”—MAR. 32:4.
SUMU: 2, 11
1. Kumbi Abrahamu wangulongo wuli kuti wagomezanga Yehova kuti wachita vinthu mwaurunji? (Wonani chithuzi cho che pachanya.)
ABRAHAMU wangufumba kuti: “Kumbi wakuyeruzga wa charu chosi chapasi wachitengi vinthu vaurunji cha?” (Chiy. 18:25) Iyu wachifumba fumbu ili walongonga kuti wenga ndi chigomezu kuti Yehova waperekengi cheruzgu mwaurunji ku ŵanthu a ku Sodomu ndi Gomora. Abrahamu waziŵanga kuti Yehova wangachita cha vinthu mwambura urunji, ‘mwakubaya munthu murunji pamoza ndi muheni.’ Abrahamu wanguŵanaŵanapu cha venivi. Pati pajumpha vyaka pafupifupi 400, Yehova wangukambiya Mosese kuti wakambi zaku Iyu kuti: “Jarawi, ntchitu yaki njakufikapu, chifukwa nthowa zaki zosi zaurunji. Chiuta wakugomezeka, yo nyengu zosi wachita vinthu mwaurunji. Iyu ndi murunji kweniso ngwakunyoloka.”—Mar. 31:19; 32:4.
2. Ntchifukwa wuli tingakamba kuti Yehova wangatondeka cha kuchita vinthu mwaurunji?
2 Ntchifukwa wuli Abrahamu wangulongo kuti nyengu zosi Yehova wayeruzga mwaurunji? Ntchifukwa chakuti Yehova ntchakuwoniyapu chamampha ukongwa pa nkhani yakuchita vinthu mwaurunji. Iyu ndiyu mweneku wa urunji ndichu chifukwa chaki nyengu zosi wachita vinthu mwaurunji. Mwakukoliyana ndi vo Mazu ngaki ngakamba, “iyu watanja urunji ndipuso wayeruzga mwambula kwanjiya.”—Sumu 33:5.
3. Konkhosani chakuyeruzgiyapu cha vinthu vambula urunji vo vichitika mazuŵa nganu.
3 Ŵanthu a mtima wamampha apembuzgika kuziŵa kuti Yehova wachita vinthu mwaurunji nyengu zosi. Mucharu ichi muchitika vinthu vinandi vambula urunji ndichu chifukwa chaki, nyengu zinyaki ŵanthu achitikiya vinthu viheni ukongwa. Mwakuyeruzgiyapu, anyaki atiŵamba mulandu pa vinthu vo akuchita cha ndipu atiŵaŵika mujeri. Asani milandu ya ŵanthu anyaki yafufuzika so ndipu apima ndopa zawu, asaniya kuti alivi mulandu. Yiwu atiŵatuzga mujeri pavuli pakuti ajamu vyaka vinandi pa vinthu vakuti anguchita cha. Chinanga kuti vinthu venivi vija vakuguŵisa kweniso vakukwiyisa, pe so vinthu vinyaki vambula urunji vo Akhristu angasuzgika ukongwa kukunthiyapu.
MUMPINGU
4. Kumbi chivwanu cha Mkhristu chingayeseka wuli?
4 Akhristu awona kuti ŵanthu akubwalu kwa mpingu ndiwu angaŵachitiya vinthu vambula urunji. Chinanga kuti ve viyo, chivwanu chidu chingayeseka asani tiwona kuti Akhristu anyidu mumpingu atichitiya vinthu vambula urunji pamwenga vachitikiya anyidu. Kumbi mungachita wuli asani muwona kuti Mkhristu munyinu wakuchitiyani vinthu vambula urunji pamwenga vachitikiya anyinu mumpingu? Kumbi muzomerezengi kuti venivi vikuguŵiseni?
5. Ntchifukwa wuli tikhumbika cha kuzizwa asani mumpingu mwachitika vinthu vambula urunji pamwenga asani vachitikiya isi?
5 Chifukwa chakuti tosi ndisi akubuda ndipu tinangisa, tiziŵa kuti ŵanthu angatichitiya vinthu vambula urunji pamwenga isi tingachitiya anyidu vinthu vambula urunji mumpingu. (1 Yoh. 1:8) Vinthu ivi vichitika kaŵikaŵi cha mumpingu kweni asani vachitika, Akhristu akugomezeka azizwa cha pamwenga kuguŵa. Yehova watipasa ulongozgi wamampha kutuliya m’Mazu ngaki kuti utiwovyi kulutiriza kuja akugomezeka chinanga kuti Akhristu anyidu angatichitiya vinthu viheni.—Sumu 55:12-14.
6, 7. Kumbi ndi vinthu vambula urunji nivi vo vinguchitikiya mubali munyaki mumpingu, nanga ndi mijalidu niyi yo yingumuwovya kuti nkhani zo zimali umampha?
6 Ŵanaŵaniyani vo vinguchitikiya mubali Willi Diehl. Kwambiya mu 1931, Mubali Diehl wanguteŵete mwakugomezeka pa Beteli mutawuni ya Bern, ku Switzerland. Mu 1946, wangusere kilasi la nambala 8 la Sukulu ya Giliyadi, ku New York, U.S.A. Wati wamaliza sukulu yeniyi, angumukambiya kuti wakaje wakuwonere dera ku Switzerland. Munkhani yakukonkhosa mbiri ya umoyu waki, Mubali Diehl wanguti: “Mu May 1949 ndingukambiya abali a ku ofesi ya nthambi ya ku Bern kuti ndikhumba kuto.” Kumbi yiwu angumukanji? Angumumuka kuti, “Uleki maudindu ngosi ngo we nangu, uchitengi ŵaka upayiniya wa nyengu zosi.” Mubali Diehl wangukamba so kuti: “Angundikanizga kukamba nkhani . . . . Abali anandi anguleka kutitawuzga ndipu achitanga nasi vinthu nge tikusezgeka.”
7 Kumbi Mubali Diehl wanguchita wuli? Iyu wanguti: “Tinguziŵa kuti malemba ngakanizga cha kuto pamwenga kuyirwa. Mwaviyo, tapempheranga kwaku Yehova ndipuso tamugomezanga.” Pakwamba, abali awonanga nthengwa nge mo Yehova watiyiwone cha, vo vinguchitisa kuti amuchitiyi vinthu mwambula urunji. Kweni pakumaliya angwamba kuyiwona mwakwenere ndipu Mubali Diehl angumupasa so maudindu ngo wenga nangu kali. Mubali uyu wangutumbikika chifukwa chakuja wakugomezeka kwaku Yehova. * Tingachita umampha kujifumba kuti, ‘Asani vinthu vambula urunji nge venivi vinguchitikiya ini, kumbi ndatingi ndiwonengi vinthu mwakwenere? Kumbi ndatingi ndizikirengi ndipuso kulindiza Yehova pamwenga ndatingi ndimalani navu ndija?’—Nthanthi 11:2; ŵerengani Mika 7:7.
8. Ntchifukwa wuli nyengu zinyaki tingawona nge kuti atichitiya vinthu mwambula urunji pamwenga Mkhristu munyidu mumpingu amuchitiya vinthu mwambula urunji?
8 Nyengu zinyaki tingawona nge kuti atichitiya vinthu mwambula urunji pamwenga kuti munthu munyaki mumpingu amuchitiya vinthu mwambula urunji penipo cha. Tingawona viyo chifukwa chakuti ndisi akubuda ndipu taviziŵa umampha cha vo vachitika kweniso taziŵa fundu zosi cha za nkhani yo. Mwemosi mo vingaŵiya, kaya nkhani yo titiyiziŵa umampha pamwenga cha, titenere kupemphera kwaku Yehova, kumugomeza kweniso kuja akugomezeka kwaku iyu. Venivi vingatiwovya kuti tileki “kukwiyiya Yehova.”—Ŵerengani Nthanthi 19:3.
9. Kumbi tikambisanengi nkhani za ŵanthu naŵa munkhani iyi kweniso ya sabata yamawa?
9 Tiyeni tiwoni vinthu vambula urunji vo vinguchitikiya ŵanthu aku Yehova atatu a munyengu yakali. Munkhani iyi tikambisanengi zaku Yosefe, yo wenga muzuku chivu waku Abrahamu ndipuso masuzgu ngo wangukumana nangu chifukwa cha vo abali ŵaki angumuchitiya. Munkhani ya sabata yamawa, tazamukambisana mo Yehova wanguchitiya ndi Ahabu, Fumu ya Yisraele kweniso vo vinguchitikiya wakutumika Petro mutawuni ya Antioke ya ku Siriya. Po tikambisana za ŵanthu yaŵa, saniyani fundu zo zingakuwovyani kuti mulutirizi kuteŵete Yehova kweniso kuja nayu pa ubwezi wakukho, ukongwa asani muwona kuti akuchitiyani vinthu vambula urunji.
YOSEFE ANGUMUCHITIYA VINTHU VAMBULA URUNJI
10, 11. (a) Kumbi ndi vinthu vambula urunji nivi vo Yosefe wangukumana navu? (b) Kumbi Yosefe wenga ndi mwaŵi wuli pa nyengu yo wenga mujeri?
10 Yosefe wateŵetiyanga Yehova mwakugomezeka kweni ŵanthu angumuchitiya vinthu vambula urunji. Venga vakupweteka ukongwa kuti aku ŵaki chayiwu nawu so, angumuchitiya vinthu vambula urunji. Yosefe wati wafika vyaka 17, aku ŵaki angumuba ndipu angumugulisa nge kapolu. Iyu anguluta nayu ku Egipiti mwakuchita kumuchichizga. (Chiy. 37:23-28; 42:21) Pati pajumpha nyengu we mucharu chachilendu chenichi, angumupusikiya kuti wakhumbanga kukolere munthukazi ndipu angumuŵika mujeri kwambula kumufumba mo nkhani yo yenge. (Chiy. 39:17-20) Yosefe wenga kapolu ndipuso wanguja mujeri vyaka pafupifupi 13. Kumbi tingasambiranji pa vo vinguchitikiya Yosefe vo vingatiwovya asani Mkhristu munyidu watichitiya vinthu vambula urunji?
11 Yosefe wenga ndi mwaŵi wakukonkhose nkhani yaki munthu munyaki yo nayu wangumangika. Munthu mwenuyu wagwiranga ntchitu yakupereka vinyu kwaku Farao. Pa nyengu yo Yosefe ndi munthu uyu ŵenga mujeri, iyu wangulota malotu ndipu Yosefe wangumukonkhose vo ngang’anamuwanga. Yosefe wangukambiya wakupereke vinyu kuti wamuwere pa ntchitu yaki munyumba yaku Farao. Wachikonkhosa vo Chiuta wangumukambiya vakukwaskana ndi malotu yanga, wangusaniriyapu mwaŵi wakukonkhosa vo vingumuchitikiya. Tingasambirapu fundu zakovya pa vo Yosefe wangukamba kweniso pa vo wanguleka kukamba.—Chiy. 40:5-13.
12, 13. (a) Kumbi vo Yosefe wangukambiya wakupereke vinyu, vilongo kuti wanguzomereza ŵaka vo vingumuchitikiya kwambula kuchitapu kanthu? (b) Kumbi ndi vinthu nivi vo Yosefe wangumukambiya cha wakupereke vinyu?
12 Ŵerengani Chiyambo 40:14, 15. Wonani kuti Yosefe wangukamba kuti “angumuba.” Kukamba uneneska, angumuchitiya vinthu vambula urunji. Yosefe wangukamba kuti mulandu wo angumuŵikiya mujeri wenga waboza. Ndichu chifukwa chaki wangupempha wakupereke vinyu kuti wakakambi zaku iyu kwaku Farao. Ntchifukwa wuli wanguchita viyo? Yosefe wangukonkhosa vo wakhumbanga. Iyu wanguti: “Kuti andituzi mumalu yanga.”
13 Kumbi vo Yosefe wangukambiya wakupereke vinyu, vilongo kuti wanguzomereza ŵaka vo vingumuchitikiya kwambula kuchitapu kanthu? Awa. Iyu waziŵanga kuti penga vinthu vinandi vambula urunji vo vingumuchitikiya. Yosefe wachimukambiya, wangukonkhosa mwakuvwika umampha ndipu wenga ndi chigomezu kuti wamuwovyengi. Chinanga kuti venga viyo, wonani kuti m’Malemba palivi po palongo kuti Yosefe wangukambiya munthu weyosi chinanga ndi Farao kuti aku ŵaki ndiwu angumuba. Aku ŵaki ŵati ŵaza ku Egipiti ndipuso Yosefe wati waŵagowoke, Farao wanguŵalonde ndi kuŵakambiya kuti ajengi kweniko ku Egipiti ndipu akondwi ndi ‘vinthu vamampha ukongwa va mucharu cho.’—Chiy. 45:16-20.
14. Ntchinthu wuli chingatiwovya kuti tileki kukamba vinthu viheni vakukwaskana ndi Mkhristu munyidu chinanga kuti wangatichitiya vinthu vambula urunji?
14 Asani Mkhristu wawona kuti amuchitiya vinthu vambula urunji, watenere kuphwere ukongwa kuti waleki kukamba vinthu viheni vakukwaskana ndi Mkhristu munyaki. Mbuneneska kuti mphakwenere kupenja chovyu ku ŵara ndipuso kuŵakambiya asani Mkhristu munyidu wachita ubudi ukulu. (Ŵal. 5:1) Kweni pa nkhani zinandi zimanazimana, Akhristu angamalisa nkhani yawu kwambula kukambiya munthu weyosi chinanga mbara. (Ŵerengani Mateyu 5:23, 24; 18:15.) Titenere kuyesesa kumalisa nkhani yo mwakulondo fundu za m’Bayibolu. Nyengu zinyaki tingawamu pavuli kuti anyidu angutichitiya vinthu vambula urunji cha. Vingaŵa vakukondwesa asani pakwamba tingunangisa vinthu cha mwakukamba vinthu viheni vakukwaskana ndi Mkhristu munyidu. Kumbukani kuti kaya Mkhristu munyidu watinangiya nadi pamwenga cha, kukamba vinthu viheni vaku iyu kungasintha vinthu cha. Kuja akugomezeka kwaku Yehova ndipuso kwa Akhristu anyidu, kutiwovyengi kuti tileki kunangisa vinthu mu nthowa yeniyi. Pakukamba za munthu “yo watenda mwambula kunangisa,” wakulemba sumu wanguti, “iyu wakamba vinthu viheni cha va munthu munyaki ndi lilimi laki, watimuchitiya viheni cha munyaki ndipuso wakamba vinthu viheni cha va mabwezi ngaki.”—Sumu 15:2, 3; Yak. 3:5.
UBWEZI WINU NDI YEHOVA NDIWU WAKUKHUMBIKA UKONGWA
15. Kumbi kuja pa ubwezi wakukho ndi Yehova kungumuwovya wuli Yosefe?
15 Tisambira fundu yinyaki yakukhumbika ukongwa pa ubwezi wo Yosefe wenga nawu ndi Yehova. Pa masuzgu ngo wangukumana nangu kwa vyaka 13, Yosefe wangulongo kuti wawonanga vinthu nge mo Yehova wativiwone. (Chiy. 45:5-8) Iyu wangumba mulandu Yehova cha chifukwa cha vo vingumuchitikiya. Chinanga kuti wanguviluwa cha kweni wanguŵakwiyiya cha wo angumuchitiya vinthu viheni. Chakukhumbika ukongwa chenga chakuti, wanguzomereza cha kuti vo angumuchitiya vitimbanyizgi ubwezi waki ndi Yehova. Chifukwa chakuti Yosefe wangugomezeka, vingumuwovya kuwona mo Yehova wangumalisiya vinthu vambula urunji ndipuso wangumutumbikiya limoza ndi banja laki.
16. Ntchifukwa wuli titenere kuja pa ubwezi wakukho ndi Yehova asani Akhristu anyidu atichitiya vinthu vambula urunji mumpingu?
16 Mwakuyanana ŵaka, tikhumbika kulutiriza kuja pa ubwezi wakukho ndi Yehova kweniso kuwuvikiriya. Tingazomerezanga cha kuti vo Akhristu anyidu anangisa, vitimbanyizgi ubwezi widu ndi Chiuta yo titimuyanja ndipuso titimusopa. (Ŵar. 8:38, 39) Asani Mkhristu munyidu watichitiya vinthu vambula urunji, tikhumbika kuja nge Yosefe. Titenere kulutiriza kuja pa ubwezi wakukho ndi Yehova kweniso kwesesa kuwona nkhani yo nge mo iyu watiyiwone. Asani tachita vosi vo tingafiska mwakukoliyana ndi vo Malemba ngakamba kuti timalani ndi nkhani yo, tikhumbika kuyisiya m’manja mwaku Yehova ndi chigomezu chosi kuti wanozgengi vinthu pa nyengu yaki kweniso mu nthowa yaki.
MUTHEMBENGI “WAKUYERUZGA WA CHARU CHOSI CHAPASI”
17. Kumbi tingalongo wuli kuti tithemba “Wakuyeruzga wa charu chosi chapasi”?
17 Po tija mucharu chiheni ichi, vinthu vambula urunji vitichitikiyengi. Nyengu zinyaki Akhristu anyinu angakuchitiyani vinthu vambula urunji pamwenga mungawona nge kuti mumpingu muchitika vinthu vambula urunji. Mungazomerezanga cha kuti vinthu venivi vikuguŵiseni. (Sumu 119:165) Nge ateŵeti aku Chiuta, tikhumbika kumuthemba. Titenere kupemphera ndipuso kuja akugomezeka kwaku iyu. Kusazgiyapu pa fundu zenizi, tikhumbika kuziŵa kuti panyaki tiziŵa fundu zosi cha pa nkhani yo. Tingaja ndi maŵanaŵanu ngambula kwenere pa nkhani yo chifukwa chakuti ndisi akubuda. Mwakukoliyana ndi vo tasambira pa nkhani yaku Yosefe, tikhumbika kuphwere kuti tilekengi kukamba vinthu viheni vakukwaskana ndi Mkhristu munyidu chifukwa kuchita viyo kunganangiya limu vinthu. Titenere kuyesesa kuja akugomezeka kwaku Yehova kweniso kumulindiza mwakuzizipizga kuti ndiyu wanozgi vinthu m’malu mwa kumalana nayu tija nkhani yo. Asani tachita viyo, Yehova watiyanjengi ndipuso watitumbikengi nge mo wanguchitiya ndi Yosefe. Mwaviyo, tingaja ndi chigomezu kuti Yehova, “Wakuyeruzga wa charu chosi chapasi,” nyengu zosi wachitengi vinthu vamampha “chifukwa nthowa zaki zosi zaurunji.”—Chiy. 18:25; Mar. 32:4.
18. Kumbi tazamukambisananji munkhani yakulondopu?
18 Munkhani yinyaki, tazamukambisana vinthu viŵi vambula urunji vo vinguchitika pakati pa ŵanthu aku Yehova mu nyengu yakali. Vinthu venivi vitiwovyengi kuziŵa mo kujiyuyuwa kweniso kugowoke anyidu ndi mtima wosi, kulongore mo Yehova wawone nkhani ya kuchita vinthu mwaurunji.
^ ndimi 7 Wonani nkhani ya mbiri ya umoyu waku Willi Diehl, ya mutu wakuti, “Yehova Ndiye Mulungu Wanga, Amene Ndimkhulupirira” mu Chigongwi cha Alinda cha Chichewa cha November 1, 1991.


c: text/html

text: 5 Ntheura, sono pakuti tapimika ŵarunji chifukwa cha chipulikano,+ tiyeni tiŵe pamtende* na Chiuta kwizira mwa Fumu yithu Yesu Khristu.+2 Pakuti tili na chipulikano mwa Yesu, nthowa yatijulikira kuti tipokere lusungu lukuru, ulo sono tikupokera,+ ndipo tiyeni tikondwe* mu chigomezgo cha uchindami wa Chiuta.3 Kweniso tiyeni tikondwe* uku tili mu visuzgo,+ pakuti tikumanya kuti suzgo yikubaba chizizipizgo.+4 Chizizipizgo nacho chikubaba kuzomerezgeka na Chiuta,+ kuzomerezgeka na Chiuta, chigomezgo,+5 ndipo chigomezgo chikutigongoweska yayi,+ chifukwa Chiuta watipungulira chitemwa chake mu mitima yithu kwizira mu mzimu utuŵa, uwo wali kutipa.+6 Apo tikaŵa kuti tichali ŵakulopwa,+ Khristu wakafwira ŵanthu ŵakwananga pa nyengo yakutemeka.7 Pakuti ntchakusuzga kuti munthu wafwire murunji. Kweni panyake munthu wangachita chikanga kufwira munthu muwemi.8 Kweni Chiuta watilongora chitemwa chake, pakuti apo tikaŵa kuti tichali ŵakwananga, Khristu wakatifwira.+9 Ntheura, pakuti sono tapimika ŵarunji na ndopa zake,+ tizamuponoskeka ku ukali wa Chiuta kwizira mwa iyo.+10 Sono usange apo tikaŵa ŵalwani ndipo tikaphemana na Chiuta kwizira mu nyifwa ya Mwana wake,+ ipo tizamuponoskeka na umoyo wa Yesu pakuti sono taphemana na Chiuta.11 Ni apo pera yayi, kweniso tikukondwa mwa Chiuta kwizira mwa Fumu yithu Yesu Khristu, mwa uyo sono taphemana na Chiuta.*+12 Kwananga kukanjira mu charu na munthu yumoza ndipo nyifwa yikiza chifukwa cha kwananga.+ Ntheura nyifwa yikathandazgikira ku ŵanthu wose chifukwa wose ŵakananga.+13 Pakuti kwananga kukaŵa mu charu pambere Dango lindize, kweni para dango palije, munthu wangapika mulandu wa kwananga chara.+14 Ndipouli, nyifwa yikawusa nga ni themba kufuma kwa Adamu m’paka kwa Mozesi. Yikawusa nanga ni ŵanthu awo kwananga kwawo kukuyana na kwananga kwa Adamu chara, uyo wakuyana na uyo wakenera kwiza.+15 Kweni chawanangwa chikayana na kwananga chara. Pakuti usange ŵanandi ŵakafwa chifukwa cha kwananga kwa munthu yumoza, ipo ŵanthu ŵanandi ŵakupokera lusungu lukuru lwa Chiuta na chawanangwa chake pamoza na lusungu lukuru lwa munthu yumoza,+ uyo ni Yesu Khristu.+16 Kweniso chawanangwa chikupambana na umo vinthu vikaŵira munthu yumoza wakati wananga.+ Pakuti na kwananga kwa munthu yumoza ŵanthu wose ŵakeruzgika kuti mbakwananga,+ kweni chawanangwa icho chikapelekeka pamanyuma pa kwananga kwa ŵanthu ŵanandi chikawovwira kuti ŵanandi ŵapimike ŵarunji.+17 Chifukwa usange nyifwa yikawusa nga ni themba chifukwa cha kwananga kwa munthu yumoza,+ ipo awo ŵakupokera lusungu lukuru na chawanangwa chaurunji,+ ŵazamuwusa nga ni mathemba+ pakuŵa ŵamoyo kwizira mwa munthu yumoza, uyo ni Yesu Khristu.+18 Ntheura, ŵanthu ŵa mitundu yose ŵakeruzgika kuti mbakwananga chifukwa cha kwananga kwa munthu yumoza,+ mwakuyana waka ŵanthu ŵa mitundu yose+ ŵakupimika ŵarunji kuti ŵaŵe ŵamoyo+ chifukwa cha urunji wa munthu yumoza.19 Ŵanandi ŵakaŵa ŵakwananga chifukwa cha kuleka kupulikira kwa munthu yumoza,+ mwakuyana waka, ŵanandi ŵaŵenge ŵarunji chifukwa cha kupulikira kwa munthu yumoza.+20 Sono Dango likiza kuti ŵanthu ŵawone ukuru wa kwananga kwawo.+ Kweni apo kwananga kukawoneka, lusungu lukuru lwa Chiuta lukawonekera chomene.21 Chifukwa wuli? Kuti nga umo kwananga kukawusira nga ni themba pamoza na nyifwa,+ mwakuyana waka, lusungu lukuru luwuse nga ni themba kwizira mu urunji, kulongozgera ku umoyo wamuyirayira mwa Yesu Khristu Fumu yithu.+

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MUTU 50
Ŵakanozgeka Kupharazga Nanga Ŵangatambuzgika
MATEYU 10:16–11:1 MARIKO 6:12, 13 LUKA 9:6
YESU WAKASAMBIZGA ŴAPOSITOLE NA KUŴATUMA KUKAPHARAZGA
Yesu wakaŵaphalira ŵapositole ŵake fundo ziwemi chomene za umo ŵangapharazgira apo ŵakendanga ŵaŵiriŵaŵiri. Kweni wakalekera papo yayi. Wakaŵachenjezgaso kuti ŵamukumana na ŵanthu ŵakususka. Wakati: “Wonani! nkhumutumani nga ni mberere pakati pa mphumphi . . . Chenjerani na ŵanthu, pakuti ŵazamumupelekani ku makhoti, ndipo ŵazamumuthyapurani mu masunagoge ghawo. Ndipo ŵazamumutolerani panthazi pa ŵalongozgi na mathemba chifukwa cha zina lane.”—Mateyu 10:16-18.
Yesu wakamanya kuti ŵasambiri ŵake ŵazamutambuzgika chomene, kweni wakaŵakhwimiska. Wakati: “Para ŵazakamupelekani ku khoti, mungakenjerwanga chara na umo mwamuyowoyera panji icho mwamuyowoya, chifukwa icho mwamuyowoya chamupika kwa imwe mu ora lenelilo. Pakuti awo ŵazamuyowoya ndimwe chara, kweni ni mzimu wa Ŵawiskemwe ndiwo uzamuyowoya kwizira mwa imwe.” Yesu wakalutilira kuti: “Munthu wazamupeleka mubali wake kuti wakomeke, wiske wazamupeleka mwana wake, ndipo ŵana ŵazamuwukira ŵapapi na kuŵapeleka kuti ŵakomeke. Ndipo ŵanthu wose ŵazamumutinkhani chifukwa cha zina lane, kweni uyo wazizipizgenge m’paka kuumaliro ndiyo wazamuponoskeka.”—Mateyu 10:19-22.
Kupharazga ni ntchito yakuzirwa chomene, ntheura Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti ŵakwenera kuŵa ŵakuchenjera mwakuti ŵalutilire kuŵa na m’pata wa kupharazga. Wakati: “Para ŵamutambuzgani mu msumba umoza, chimbilirani ku unyake. Nadi, nkhumuphalirani, muzamumara chara kuzingilira misumba ya Israyeli, pambere Mwana wa munthu wandize.”—Mateyu 10:23.
Yesu wakaŵaphalira fundo ziwemi chomene ŵapositole ŵake 12, kweniso wakaŵachenjezga na kuŵakhwimiska. Kweni mazgu agha wakaphaliranga ŵapositole pera yayi. Wakaphalirangaso ŵanthu awo ŵakapharazganga Ufumu iyo wati wafwa na kuwuka. Yesu wakalongora fundo iyi apo wakayowoya kuti ŵasambiri ŵake ‘ŵazamutinkhika na ŵanthu wose.’ Nakuti Baibolo likuyowoyapo yayi kuti apo ŵapositole ŵakapharazganga mu Galileya, ŵakatolekera panthazi pa ŵalongozgi na mathemba. Kweniso palije apo pakuyowoya kuti ŵabali ŵawo ŵakaŵapeleka kuti ŵakomeke.
Apa vikulongora kuti apo Yesu wakaphaliranga ŵapositole ŵake vinthu ivi, wakaghanaghananga ivyo vizamuchitika munthazi. Wonani fundo iyo wakayowoya yakuti ŵasambiri ŵake ŵazamumara yayi kupharazga kuzingilira malo ghose “pambere mwana wa munthu wandize.” Yesu wakang’anamuranga kuti ŵasambiri ŵake ŵazamumalizga yayi kupharazga Ufumu wa Chiuta pambere Chiuta wandamutume nga ni Themba lauchindami ndiposo mweruzgi.
Apo ŵapositole ŵakapharazganga, ŵakakhumbikwiranga kuzizwa yayi para ŵanthu ŵakuŵasuska, chifukwa Yesu wakati: “Msambiri wakuluska msambizgi wake chara.” Fundo ya Yesu apa yikaŵa yakupulikikwa nadi. Iyo ŵanthu ŵakamusuzganga na kumutambuzga chifukwa cha kupharazga Ufumu wa Chiuta, ntheura ŵasambiri nawo ndivyo viŵachitikirenge. Kweni wakaŵakhwimiska kuti: “Kopa awo ŵakukoma thupi chara pakuti ŵangakoma umoyo chara. Mopenge uyo wangaparanya vyose, umoyo na thupi wuwo mu Gehena.”—Mateyu 10:24, 28.
Pa nkhani iyi, Yesu wakaŵa chiyelezgero chiwemi. Wakalolera kufwa m’malo mwa kuleka kupulikira Yehova, uyo wali na nkhongono zose. Chiuta Wankhongonozose ndiyo wangaparanya “umoyo” wa munthu panji ndiyo wangawuska munthu ku ŵakufwa na kumupa umoyo wamuyirayira. Mazgu agha ghakwenera kuti ghakaŵakhwimiska chomene ŵapositole.
Yesu wakayowoya chiyelezgero chakulongora kuti Chiuta wakupwelelera ŵanthu ŵake. Wakati: “Asi mpheta ziŵiri zikugulika na kanjawala kakuzirwa pachoko? Kweni palije nanga njimoza iyo yikuwa pasi kwambura Awiskemwe kumanya. . . . Ntheura kopa chara, imwe muli ŵakuzirwa kuluska mpheta zinandi.”—Mateyu 10:29, 31.
Uthenga uwo ŵasambiri ŵa Yesu ŵakapharazganga ukapaturanga ŵanthu ŵa nyumba yimoza. Ŵanyake ŵakawupokelera apo ŵanyake ŵakawukana. Yesu wakalongosora kuti: “Mungaghanaghananga kuti nkhizira kuzakaŵika mtende pa charu chapasi” yayi. Nadi, pakukhumbikwa chikanga kuti munthu yumoza pa nyumba wapokelere ivyo Baibolo likusambizga. Yesu wakati: “Uyo wakutemwa chomene awiske panji anyina kuluska ine, ngwakwenelera ine chara. Ndipo uyo wakutemwa chomene mwana wake mwanalume panji msungwana kuluska ine, ngwakwenelera ine chara.”—Mateyu 10:34, 37.
Kweni ŵakaŵapo ŵanyake awo ŵakaŵapokelera makora ŵasambiri. Yesu wakati: “Waliyose uyo wakupeleka nkhombo ya maji ghakuzizima kwa yumoza wa ŵachoko aŵa kuti wamwe chifukwa chakuti ni msambiri, nadi, nkhumuphalirani, wazamutaya chara njombe yake.”—Mateyu 10:42.
Yesu wakati waŵasambizga, kuŵachenjezga, na kuŵakhwimiska, ŵapositole ŵakanyamuka kuya “mu chigaŵa chose, muzi na muzi, kulikose uko ŵakenda ŵakapharazga makani ghawemi na kuchizga ŵanthu.”—Luka 9:6.


text:
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA | 2 MIKOKA 29-32
Kusopa Kwauneneska Kukhumbika Phamphu
Hezekiya wasimikiza mtima kuweziyapu kusopa kwauneneska
29:10-17
746-716 B.C.E.
Muwusu Waku Hezekiya
NISANI 746 B.C.E.
Mazuŵa 1-8: Kutowesa bwalu lamukati
Mazuŵa 9-16: Kutowesa nyumba yaku Yehova
Ayisraele wosi alapa maubudi ndipu atamba kusopa kwaunenesa
-
740 B.C.E.
Kubwanganduka kwa Samaliya
Hezekiya wawunganisa ŵanthu a mtima wamampha kuti asopi Chiuta
30:5, 6, 10-12
Ŵanthu angutumizika kuti akapereki makalata ngakumemeza Phaska m’charu chosi, kutuliya ku Beresheba mpaka ku Dani
Ŵanthu anandi anguzomereza chinanga kuti anyaki asekanga


text: 5 Nimwimbirepo sumu wakutemweka waneSumu ya wakutemweka wane na munda wake wa mpheska.+Wakutemweka wane wakaŵa na munda wa mpheska mumphepete mwa kaphiri kavundira.2 Wakagawura na kuwuskamo malibwe.Wakapanda mpheska ziwemi chomene,Wakazengamo chigongweNa kujimamo chakukamiramo mpheska.+Wakakhazganga kuti upambikenge mpheska ziwemi,Kweni ukapambika mpheska zakuthengere.+3 “Imwe mukukhala mu Yerusalemu na imwe ŵanthu ŵa Yuda,Yeruzgani pakati pa ine na munda wane wa mpheska.+4 Kasi mphanyi nawuchitiraso vichi munda wane wa mpheskaIvyo nindachite?+Nkhakhazganga kuti upambikenge mpheska ziwemi,Kweni vyaŵa wuli kuti wapambika mpheska zakuthengere?5 Sono lekani nimuphaliraniIvyo nichitirenge munda wane wa mpheska:Niwuskengeko ivyo naŵighilira munda wane,Na kuwuwotcha.+Nibwangandurenge linga lake lamalibwe,Ndipo ukandilizgikenge pasi.6 Niwuzgorenge mayiyi.+Niwuphatilirenge yayi panji kuwulimilira.Mumelenge minga na vivwati,+Ndipo nilangurenge mabingu kuti ghaleke kulokweskerapo vula.+7 Pakuti munda wa mpheska wa Yehova wa mawumba ni nyumba ya Israyeli,+Ŵanthu ŵa ku Yuda ni munda uwo wakawutemwanga.Wakagomezganga kuti muŵenge weruzgi wakunyoloka,+Kweni weruzgi mukaŵavya.Wakagomezganga kuti muŵenge urunji,Kweni wonani, mukaŵa waka kulira.”+8 Soka ku awo ŵakugumatiska nyumba ku nyumba yinyake,+Na awo ŵakugumanya munda ku munda unyake+M’paka malo ghose ghamareNdipo imwe mukhale mwekha mu charu!9 Yehova wa mawumba walapa mu makutu ghaneKuti nanga nyumba zinandi ziŵe zikuru na zakutowa,Ziŵenge chinthu chakutenthemeska ŵanthu,Zambura munthu kukhalamo.+10 Pakuti maekara 10 gha munda wa mpheska ghafumiskenge bati* yumoza,Ndipo mbuto zakukwana homeri* yumoza zifumiskenge efa* yumoza.+11 Soka kwa awo ŵakuwuka mulenjilenji kukamwa moŵa,+Awo ŵakutchezera penepapo usiku wose m’paka ŵaloŵere na vinyo!12 Ŵali na bango na vyakulizgira vyachingwe,Kang’oma, fyoliro, na vinyo pa viphikiro vyawo.Kweni ŵakuŵikako mahara yayi ku ntchito za Yehova,Ndipo ŵakuwona yayi mulimo wa mawoko ghake.13 Ntheura ŵanthu ŵane ŵalutenge ku wuzgaChifukwa cha kuleka kumanya.+Ŵanthu ŵawo ŵakuzirwa ŵaŵenge na njara,+Ndipo ŵanthu ŵawo wose womirwenge na nyota.14 Dindi* lasanuzgikaNdipo lajura mulomo wake pwankhu!+Ŵakuchindikika ŵake, wumba wa ŵanthu ŵavyongo, na awo ŵakuzayaŴakhilirengemo nadi.15 Munthu wakhizgikenge,Munthu wayuyulikenge,Ndipo maso gha wakujikuzga ghakhizgikenge.16 Yehova wa mawumba wakwezgekenge mu kweruzga kwake.Chiuta waunenesko, Mutuŵa,+ wajituŵiskenge mu urunji.+17 Twana twa mberere twizenge na kurya umo twakhumbira.Ŵalendo ŵaryenge mu malo ghakupasuka agho vinyama vyakututuŵa vikaryangamo.18 Soka ku awo ŵakuguza maubudi ghawo na vingwe vyaupusikizgiKwananga kwawo na vingwe vyakuguzira gileta.19 Awo ŵakuti: “Lekani wachite luŵiro mulimo wake.Wize luŵiro kuti tiwuwone.Khumbo* la Mutuŵa wa Israyeli lifiskikeKuti tilimanye.”+20 Soka ku awo ŵakuyowoya kuti uwemi ndiwo uheni, uheni ndiwo uwemi,+Awo ŵakuŵika mdima mu malo gha ungweru, na ungweru mu malo gha mdima,Awo ŵakuŵika vyakuŵaŵa mu malo gha vyakunong’omera, na vyakunong’omera mu malo gha vyakuŵaŵa.21 Soka ku awo ŵakujiwona kuti mbavinjeruNa ŵakuchenjera mu maso ghawo!+22 Soka ku awo mbankhongono pakumwa vinyo,Na awo ni nkhwantha pakusazga vyakumwa vyakuloŵezga,+23 Awo ŵakurunjiska muheni chifukwa cha chimbundi+Na awo ŵakukana kuchitira urunji munthu murunji.+24 Ntheura nga umo chipundwe chikumyangulikira na lulimi lwa motoUtheka wakomira na dimi la moto,Misisi yawo yivundenge,Ndipo maluŵa ghawo ghachupukenge nga ni fuvu,Chifukwa ŵakana dango* la Yehova wa mawumbaNdipo ŵayuyura mazgu gha Mutuŵa wa Israyeli.+25 Lekani ukali wa Yehova ukugolera pa ŵanthu ŵake,Wanyoloskerenge woko lake pa iwo na kuŵamara.+Mapiri ghasunkhunyikenge,Vitanda vyawo viŵenge nga ni viswaswa mu misewu.+Pakuwona vyose ivi, ukali wake undawelere,Kweni woko lake lichali lakunyoloskeka kuti watimbe.26 Wimika chimanyikwiro ku mtundu wakutali,+Waŵalizgira kaluvi kuti ŵize kufuma ku vigoti vya charu.+Wonani, ŵakwiza luŵiroluŵiro.+27 Palije uyo wavuka panji kukhuŵara pakati pawo.Palije uyo wakusiwa panji kugona.Lamba wa mu viwuno vyawo wandapwelemuke,Nanga ni nthambo za skapato zawo kudosoka.28 Mivi yawo yose njakuthwa,Ndipo mauta ghawo ghose ngakupinda.Vikandiro vya mahachi ghawo vili nga ni libweNa makhwiro ghawo nga ni mphepo.+29 Ŵakubangura nga ni nkhalamu.Ŵakubangura nga nthunkhalamu.+Ŵakuwuluma na kukora nyamaŴakuluta nayo kwambura munthu wakuyithaska.30 Pa zuŵa ilo, ŵazamubangura pachanya pakeNga nkhupoma kwa nyanja.+Waliyose uyo wakulaŵiska charu wazamuwona mdima ukuru.Ungweru nawo wazgoka mdima chifukwa cha mabingu.+


text: 8 Kweni Chiuta wakakumbuka Nowa na vinyama vyose vyamuthengere na vinyama vyakuŵeta ivyo vikaŵa nayo mu chingalaŵa.+ Chiuta wakaputiska mphepo pa charu chapasi ndipo maji ghakamba kukamuka.2 Viziŵa vya ndimba za maji na vyakujalira maji vyakuchanya vikajalika, ndipo vula yikaleka kulokwa.*+3 Maji ghakamba kukamuka pachokopachoko pa charu chapasi. Kuzakafika kuumaliro wa mazuŵa 150, maji ghakaŵa kuti ghakamuka.4 Mu mwezi wa 7, pa zuŵa la 17 la mwezi uwo, chingalaŵa chikakhala pa mapiri gha Ararati.5 Ndipo maji ghakalutilira kukamuka m’paka mu mwezi wa 10. Pa zuŵa lakwamba la mwezi wa 10, mitu ya mapiri yikawoneka.+6 Ghakati ghamara mazuŵa 40, Nowa wakajura windo+ la chingalaŵa ilo wakapanga.7 Wakatuma chaholi* ndipo wakadukanga waka kuwaro na kuwerako, m’paka apo maji ghakakamukira pa charu chapasi.8 Pamanyuma wakatuma nkhunda kukawona usange maji ghaphwa pa charu.9 Nkhunda yikasanga malo ghalighose yayi ghakuti yidekepo.* Ntheura yikawelera kwa iyo mu chingalaŵa chifukwa maji ghakaŵa kuti ghachali pa charu chose chapasi.+ Ndipo Nowa wakafumiska woko lake na kuyinjizga mu chingalaŵa.10 Wakalindizga mazuŵa ghanyake 7, ndipo wakatumaso nkhunda kuwaro kwa chingalaŵa.11 Nkhunda yikati yawelera kwa iyo namise, wakawona kuti yikaŵa na hamba liteta la maolive ku mulomo wake ilo yikatonthora. Ntheura Nowa wakamanya kuti maji ghakamuka pa charu chapasi.+12 Wakalindizgaso mazuŵa ghanyake 7, wakatumaso nkhunda, kweni yikaweleraso kwa iyo chara.13 Mu chaka cha 601,+ mu mwezi wakwamba, pa zuŵa lakwamba la mwezi uwo, maji ghakakamuka pa charu chapasi. Nowa wakawuskapo chibenekelero cha chingalaŵa ndipo wakawona kuti charu chikamba komira.14 Mu mwezi wachiŵiri, pa zuŵa la 27 la mwezi uwo, charu chapasi chikawomilirathu.15 Sono Chiuta wakati kwa Nowa:16 “Fuma mu chingalaŵa, iwe, muwoli wako, ŵana ŵako, na ŵakamwana ŵako.+17 Fuma navyo vyamoyo vya mtundu uliwose,+ vyamoyo vyakuduka mudera, vinyama na vyose vyakukhwaŵa pa charu chapasi, kuti vyandane* pa charu chapasi, vibabane na kuŵa vinandi.”+18 Ntheura Nowa wakafuma pamoza na ŵana ŵake,+ muwoli wake, na ŵakamwana ŵake.19 Vyamoyo vyose, vinyama vyose vyakukhwaŵa, vyamoyo vyose vyakuduka mudera, na vyose ivyo vikwenda pa charu chapasi vikafuma mu chingalaŵa kuyana na mitundu yake.+20 Penepapo Nowa wakazengera Yehova jotchero,+ wakatorapo vinyake mwa vinyama vyose vyambura kufipirwa na vyamoyo vyose vyakuduka mudera vyambura kufipirwa,+ ndipo wakapeleka sembe zakotcha pa jotchero.+21 Yehova wakamba kupulika sungu liwemi.* Ntheura Yehova wakati mu mtima wake: “Nizamutembaso charu yayi+ chifukwa cha munthu, pakuti maghanoghano gha mtima wa munthu ngaheni kwambira waka pa wanichi wake.+ Nizamuparanyaso yayi vyamoyo vyose nga umo nachitira.+22 Kwamba sono, charu chapasi chizamulekapo yayi kuŵa na nyengo yakuseŵera mbuto na yakuvunira, yakuzizima na yakotcha, chihanya na chifuku, ndiposo muhanya na usiku.”+


text: 63 Ni njani uyo wakwiza kufuma ku Edomu,+Kufuma ku Bozira+ uku wavwara malaya ghatchesamu,Uyo wavwara vyakuchindikika,Wakwenda mu nkhongono zake zikuru?“Ndine, ine nkhuyowoya mu urunji,Ine nili na nkhongono zikuru kuponoska.”2 Kasi malaya ghako ghachesamirachi,Chifukwa wuli vyakuvwara vyako vili nga ni vya awo ŵakukanda mpheska mu chakukamiramo?+3 “Nakandanga nekha mu chakukamiramo.Palije munthu uyo wanguŵa nane.Nazikandanga mu ukali wane,Nazidyakanga mu kutukutwa kwane.+Ndopa zake zangunipililikira mu malaya,Ndipo nananga vyakuvwara vyane vyose.4 Pakuti zuŵa la kuwezgera nduzga lili mu mtima wane,+Ndipo chaka cha ŵakuwombokwa ŵane chafika.5 Nkhalaŵiska, kweni pakaŵavya wakuti wanovwire.Nkhazizwa kuti pakaŵavya wakuti wawovwirepo.Ntheura woko lane likanipa chiponosko,+Ukali wane ukanovwira.6 Nkhadyakira pasi ŵanthu mu ukali wane,Nkhaŵaloŵezga kutukutwa kwane+Na kupungulira pasi ndopa zawo.”7 Nizunurenge milimo yachitemwa* ya Yehova,Milimo yakulumbika ya Yehova,Chifukwa cha vyose ivyo Yehova watichitira,+Vinthu viwemi vinandi ivyo wachitira nyumba ya Israyeli,Kuyana na lusungu lwake na ukuru wa chitemwa chake.8 Chifukwa wakati: “Nadi mbanthu ŵane, ŵana awo ŵalekenge chara kugomezgeka.”+Ntheura wakaŵa Mponoski wawo.+9 Mu visuzgo vyawo vyose, nayo wakasuzgikanga.+Ndipo thenga* lake likaŵaponoska.+Mu chitemwa na chiwuravi chake wakaŵawombora,+Wakaŵanyamura na kuŵayegha mazuŵa ghose ghakale.+10 Kweni ŵakagaluka+ na kuchitiska chitima mzimu wake utuŵa.+Penepapo wakazgoka mulwani wawo,+Ndipo wakarwa nawo.+11 Ntheura ŵakakumbuka mazuŵa ghakale chomene,Mazuŵa gha Mozesi muteŵeti wake.“Kasi wali nkhu uyo wakaŵafumiska mu nyanja+ na ŵaliska ŵa mskambo wake?+Kasi wali nkhu uyo wakaŵika mzimu wake utuŵa mwa iyo,+12 Uyo wakaŵika woko lake lauchindami kwendera lumoza na woko lamalyero la Mozesi,+Uyo wakagaŵa maji pamaso pawo+Kuti wajipangire zina lamuyirayira,+13 Uyo wakaŵayendeska kujumpha mu maji ghakututuka,*Mwakuti ŵakenda kwambura kukhuŵara,Nga ni hachi mu mapopa?14 Nga ni viŵeto ivyo vikukhilira ku chidika,Mzimu wa Yehova ukaŵapumuzga.”+Umu ndimo mukalongozgera ŵanthu ŵinu,Kuti mujipangire zina lauchindami.*+15 Laŵiskani kufuma kuchanya muwoneKufuma mu malo ghinu ghatuŵa na ghauchindami.Kasi mwamphu na nkhongono zinu,Kuvunduka kwa chiwuravi chinu*+ na lusungu lwinu vili nkhu?+Mwaninora.16 Imwe ndimwe Dada withu.+Nangauli Abrahamu wangatimanya charaNa Israyeli kutiŵanika,Imwe, A Yehova, ndimwe Dada withu.Muwomboli withu wakale na kale ndilo zina linu.+17 A Yehova, mwazomerezgerachi kuti tipatukeko ku nthowa zinu?Mwazomerezgerachi kuti mitima yithu yiŵe yinonono, kuti tileke kumopani?+Welerani chifukwa cha ŵateŵeti ŵinu,Mafuko gha chiharo chinu.+18 Ŵanthu ŵinu ŵakupatulika ŵakaŵa nacho kwa kanyengo kachoko.Ŵalwani ŵithu ŵadyakira pasi malo ghinu ghakupatulika.+19 Kwa nyengo yitali taŵa nga mbanthu awo mundaŵawusepo,Nga ni awo ŵandachemekepo na zina linu.


text:
KUFUMA MU NTHAMBA YITHU
“Nkhuchita Mulimo Wavuna Kuti Yehova Wapike Malumbo”
GONGWE LA MULINDA la Seputembala 1, 1915 likalongosora kuti: “Nkhondo zose izo zikachitika kumasinda, zikuyana yayi na Nkhondo Yakwamba ya pa Charu Chose.” Nkhondo iyi yikakhwaska vyaru vyakujumpha 30. Magazini iyi yikalongosoraso kuti nkhondo iyi yikapangiska kuti mulimo wakupharazga utimbanizgike ku Germany na France.
Nangauli Ŵasambiri ŵa Baibolo ŵakasangana na masuzgo chifukwa cha nkhondo iyi, kweni pa nyengo iyi ŵakaŵa kuti ŵakumanya vinandi yayi pa nkhani ya kuleka kunjira nkhondo. Ntheura ŵanyake ŵakanjiranga usilikari. Ndipouli, iwo ŵakaŵikapo mtima pa mulimo wakupharazga makani ghawemi. Mubali Wilhelm Hildebrandt uyo wakaŵa msilikari, wakakhumbanga kuchita vinandi pa mulimo wakupharazga. Ntheura wakachemeska mabuku gha The Bible Students Monthly gha Chifurenchi. Pa nyengo iyi wakachitanga ukopotala [upayiniya] yayi ku France, kweni wakatumizgika nga msilikari wa boma la Germany. Nangauli wakavwaranga malaya gha usilikari, kweni wakapharazganga makani ghawemi ku ŵanthu wose ŵa ku France awo ŵakajumphanga. Ntheura ŵanthu ŵakamuwonangaso nga ni mulwani yayi.
Makalata agho ghakalembeka mu Gongwe la Mulinda ghakulongora kuti Ŵasambiri ŵa Baibolo ŵanandi ŵa ku Germany ŵakakhumbanga kupharazga makani ghawemi gha Ufumu apo ŵakaŵa ku nkhondo. Mubali Lemke uyo wakaŵa msilikari wa pa maji, wakasambizga ŵanyake 5 awo wakagwiranga nawo ntchito. Iyo wakati: “Nanga ni para nili mu sitima, nkhuchita mulimo wavuma kuti Yehova wapike malumbo.”
Georg Kayser wakaluta ku nkhondo nga msilikari, kweni apo wakawerangako, wakaŵa kuti ni muteŵeti wa Chiuta. Kasi wakazgoka wuli? Iyo wakasanga buku ilo likalongosoranga nkhani za mu Baibolo. Wakalisambira na mtima wose ndipo wakamanya unenesko. Pamanyuma wakaleka ntchito ya usilikari na kwamba ntchito yinyake. Nkhondo yikati yamara, wakaŵikapo mtima kuchita upayiniya kwa vyaka vinandi.
Nangauli Ŵasambiri ŵa Baibolo ŵakamanyanga vinandi yayi pa nkhani ya nkhondo, kweni nkharo yawo yikalongolerangathu kuti ŵakupambana chomene na ŵanthu ŵanyake pa nkhani iyi. Ŵandyali na ŵalongozgi ŵa visopa ŵakazomerezganga nkhondo. Kweni ŵasambiri ŵa Baibolo ŵakalutilira kulondezga “Karonga wa Mtende.” (Yes. 9:6) Nangauli ŵanyake ŵakanjiranga nkhondo, kweni ŵakaluwanga yayi mazgu gha msambiri wa Baibolo munyake zina lake Konrad Mörtter. Iyo wakati: “Nili kusambira mu Mazgu gha Chiuta kuti Mkhristu wangakomanga chara.”—Eks. 20:13. *
Boma la Germany likatenge waliyose wakwenera kunjira nkhondo, kwali wakukhumba panji yayi. Ndipouli Ŵasambiri ŵa Baibolo ŵakujumpha 20 ŵakakana kunjira usilikari. Ntheura ŵanthu ŵakaŵawonanga ŵasambiri ŵanyake kuti mbalwari mutu panji kuti mbakufuntha. Mwachiyelezgero, Mubali Gustav Kujath ŵakamukora na kumuŵika ku malo ghakusungirako ŵanthu ŵakufuntha ndipo ŵakamumweska mankhwala. Mubali Hans Hölterhoff nayo wakakana kunjira usilikari, ntheura ŵakamukaka na kumuponya mu jele. Apo wakaŵa ku jele, wakakana kuchita ntchito zose zakukhwaskana na usilikari. Ŵalonda ŵa jele ŵakamukaka na chijekete icho ŵakukakira ŵanthu ŵakufuntha kuti ŵaleke kupweteka ŵanyawo. Ivi vikapangiska kuti malundi na mawoko gha Mubali Hans ghachite sitiroku. Kweni ŵalinda ŵa jele ŵakati ŵawona kuti Hans wakuthera yayi, ŵakamba kumusuzga kwazanimuwone. Kweni Hans wakalutilira kuŵa wakugomezgeka.
Ŵabali ŵanyake awo ŵakaŵaphalira kuti ŵanjire usilikari, ŵakakana ndipo ŵakapempha kuti ŵachitenge ntchito zinyake izo zikukolerana chara na usilikari. * Mubali Johannes Rauthe wakati wakana kunjira usilikari, ŵakamutuma kuti wakagwirenge ntchito yakukhwaskana na maulendo gha sitima ya pa mtunda. Mubali Konrad Mörtter wakatumika kuti wakagwirenge ntchito ku chipatala, ndipo Reinhold Weber wakaŵa nesi. August Krafzig nayo wakaŵa wakukondwa kuti ntchito yake yikakhwaskananga na nkhondo yayi. Ŵasambiri ŵa Baibolo aŵa ŵakaŵikapo mtima kuteŵetera Yehova chifukwa ŵakamutemwanga ndipo ŵakakhumbanga kuŵa ŵakugomezgeka kwa iyo.
Boma la Germany likaŵika maso chomene pa Ŵasambiri ŵa Baibolo chifukwa chakuti ŵakakananga kunjira usilikari. Mu vyaka vyakulondezgapo, Ŵasambiri ŵa Baibolo ŵanandi ŵakazengeka mulandu chifukwa cha mulimo wawo wakupharazga. Ofesi ya munthavi ya ku Germany yikapanga dipatimenti yakuwona malango gha charu na chilato chakuti yiwovwirenge ŵabali na ŵadumbu awo ŵakazengeka mulandu.
Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakalutilira kupulikiska nkhani yakuleka kunjira usilikari. Ivi vikaŵawovwira kuti ŵalutilire kukana kuchitako nkhondo pa nyengo ya Nkhondo Yachiŵiri ya pa Charu Chose. Ntheura boma la Germany likawonanga Ŵasambiri ŵa Baibolo kuti mbalwani ndipo likaŵatambuzganga kwazanimuwone. Yinyake mwa nkhani za “Kufuma mu Nthamba Yithu” mu Gongwe la mulinda lakunthazi, yizamulongosora umo boma la Germany likasuzgiranga Ŵasambiri ŵa Baibolo.—Kufuma mu nthamba yithu ku Central Europe.
^ ndime 7 Wonani nkhani ya mutu wakuti “Ŵakasunkhunyika Yayi mu ‘Ora la Kuyezgeka’” mu Gongwe la Mulinda la Meyi 15, 2013, kuti mumanye ivyo Ŵasambiri ŵa Baibolo ŵakachita ku Britain pa nyengo ya Nkhondo Yakwamba ya pa Charu Chose.
^ ndime 9 Nkhani yakuleka kunjira usilikari yikalongosorekapo mu buku la Millennial Dawn, voliyumu nambara 6, ilo likafuma mu 1904, kweniso mu Gongwe la Mulinda la Chijeremani la Zion’s Watch Tower la Ogasiti 1906. Nkhani iyi yikazakalongosorekaso makora mu Zion’s Watch Tower ya Seputembala 1915, iyo yikati Ŵasambiri ŵa Baibolo ŵakwenera yayi kunjira usilikari. Ndipouli magazini ya Seputembala 1915, yikang’anamurika yayi mu Chijeremani.


text:
“Chimangu Chaku Chiuta . . . Chiluska Kuziŵa Vinthu Kosi”
“Chimangu chaku Chiuta cho chiluska kuziŵa vinthu kosi, chivikiliyengi mitima yinu ndi maŵanaŵanu nginu.”—ŴAF. 4:7.
SUMU: 39, 141
1, 2. Kumbi ndi vinthu nivi vo vinguchitisa kuti Paulo ndi Sila amangiki ku Filipi? (Wonani chithuzi cho che pachanya.)
AMISHONALE ŵaŵi Paulo ndi Sila ŵenga mujeri pakati pa usiku muchipinda cha mukati ukongwa ku msumba wa Filipi. Malundi ngawu ngangumangika ndipu avwanga kuŵaŵa kumusana chifukwa chakupumika. (Mac. 16:23, 24) Vinthu vinguchitika mwaliŵi ukongwa. Mwamabuchibuchi chigulu cha ŵanthu chinguŵako pa msika ndi kuluta nawu kukhoti. Anguŵakeluliya malaya ndipuso anguŵapuma ukongwa ndi nthonga. (Mac. 16:16-22) Uwu wenga urunji cha! Pakuŵa zika ya Roma, Paulo wakhumbikanga kuyeruzgika mwakwenere. *
2 Pa nyengu yo Paulo wenga mujeri, waŵanaŵaniyanga vo vinguchitika pa zuŵa lo. Iyu waŵanaŵaniyanga ŵanthu a ku Filipi. Yiwu ŵengavi sinagoge penipo mumisumba yinyaki yo Paulo wangulutaku, mwenga masinagoge. Ayuda asopiyanga kubwalu kwa mpanda wa msumba mumphepeti mwa msinji. (Mac. 16:13, 14) Kumbi mumsumba uwu mwengavi sinagoge chifukwa chakuti mwengavi Ayuda 10 anthurumi, nambala yo yakhumbikanga kuti amangi sinagoge? Ŵanthu a ku Filipi ajiŵikangamu chifukwa chakuti ŵenga zika za Roma. (Mac. 16:21) Kumbi panyaki chenga chifukwa chakuti yiwu aŵanaŵananga kuti Paulo ndi Sila wo ŵenga Ayuda angaja cha zika za Roma? Mwemosi mo venge, kweni cho tiziŵa ntchakuti anguŵajaliya mujeri kwambula chifukwa.
3. Ntchifukwa wuli Paulo wangutimbanyizgika maŵanaŵanu po wenga mujeri, kweni ntchinthu wuli cho wanguchita cha?
3 Panyaki Paulo waŵanaŵaniyanga so vo vinguchitika mu myezi yakuvuli. Iyu wenga kusirya linyaki la Nyanja ya Aegean ku Asia Minor. Pa nyengu yo wenga kwenuku, mzimu wakupaturika ungumukaniza mwakuwerezawereza kuchipharazga ku vigaŵa vinyaki. Venga nge kuti mzimu wakupaturika wamulongozganga kuti waluti kunyaki. (Mac. 16:6, 7) Kumbi wakhumbikanga kuluta nunkhu? Po wenga ku Troa iyu wanguziŵa ko wakhumbikanga kuluta kuziya mu chiwona. Paulo wangukambirika kuti: “Yambukiyani kunu ku Makedoniya.” Chifukwa cha vo Yehova wangumukambiya, Paulo wanguluta mwaliŵi. (Ŵerengani Machitidu 16:8-10.) Ntchinthu wuli chinguchitika pavuli paki? Wati wafika ŵaka ku Makedonia, wangumangika. Ntchifukwa wuli Yehova wanguzomereza kuti venivi vimuchitikiyi? Kumbi wangujamu nyengu yitali wuli mujeri? Chinanga kuti mafumbu yanga ngamusuzganga maŵanaŵanu, Paulo wanguleka cha kukondwa kweniso chivwanu chaki chingudewezeka cha. Iyu ndi Sila angwamba ‘kupemphera ndi kumba sumu zakuthamika Chiuta.’ (Mac. 16:25) Chimangu chaku Chiuta chinguŵawovya kuti mitima yawu yije m’malu.
4, 5. (a) Kumbi vo tikumana navu vingayanana wuli ndi vo vinguchitikiya Paulo? (b) Kumbi vo Paulo wangukumana navu vingusintha wuli mwamabuchibuchi?
4 Nge mo venge ndi Paulo, panyaki namwi nyengu yinyaki mungupempha Chiuta kuti wakuwovyeni kusankha vakuchita ndipu munguchita vo mzimu ukhumba. Kweni pavuli paki, mungukumana ndi masuzgu ngo nganguchitisa kuti musinthi vo mwakhumbanga kuchita paumoyu. (Wak. 9:11) Asani mukumbuka vo vinguchitika, panyaki muzizwa chifukwa cho Yehova wanguzomereze kuti vinthu vo vichitiki. Asani ndi viyo, ntchinthu wuli cho chingakuwovyani kuti mulutirizgi kukunthiyapu ndi kugomezga Yehova? Kuti tisaniyi kwamuka, tiyeni tiwere so ku nkhani yaku Paulo ndi Sila.
5 Pa nyengu yo Paulo ndi Sila ambanga sumu zakuthamika Chiuta, panguchitika chinthu chinyaki cho yiwu alindizganga cha. Mwamabuchibuchi kunguchitika chidilirisi chikulu. Visasa va jeri vingujulika. Simbi za akayidi wosi zingufwatuka. Paulo wangukanizga mulonda wa jeri kuti waleki kujibaya. Mulonda wa jeri ndi banja laki losi angubatizika. Ndi mlenji, arara a boma angutuma asilikali kuti akafwatuwi Paulo ndi Sila. Asilikali angupempha Paulo ndi Sila kuti atuwemu mwachimangu mumsumba. Ŵati aziŵa kuti Paulo ndi Sila ŵenga Aroma, akuyeruzga anguwona kuti angunangisa kuŵamanga. Mwaviyo anguza ŵija kuziŵatuzga. Kweni Paulo ndi Sila akhumbanga kuti akalayirani dankha ndi Lidiya, yo wangubatizika waka sonu. Yiwu angusaniriyapu so mwaŵi wakuchiska abali. (Mac. 16:26-40) Vinthu vingusintha mwaliŵi ukongwa!
“CHILUSKA KUZIŴA VINTHU KOSI”
6. Kumbi sonu tikambisanengenji?
6 Kumbi tisambiranji pa vo vinguchitikiya Paulo ndi Sila? Yehova wangachita vo isi takhazanga cha. Mwaviyo, tikhumbika cha kufipa mtima asani takumana ndi masuzgu. Fundu iyi yingumuchiska ukongwa Paulo. Tiziŵa venivi chifukwa cha kalata yo wangulembe mpingu wa ku Filipi yo yikamba za chimangu chaku Chiuta kweniso vo tingachita asani tifipa mtima. Chakwamba, tiyeni tikambisani vo Paulo wangukamba pa Ŵafilipi 4:6, 7 (Ŵerengani.) Pavuli paki, tikambisanengi za ŵanthu anyaki wo Yehova wanguŵachitiya vo yiwu alindizganga cha. Pakumaliya, tiwonengi mo “chimangu chaku Chiuta” chingatiwovye kukunthiyapu asani tithemba Yehova ndi mtima wosi.
7. Kumbi mukalata yo Paulo wangulemba waŵasambizanganji abali a ku Filipi, nanga isi tisambiranjipu?
7 Abali ku Filipi ŵati aŵerenga kalata yaku Paulo, angukumbuka vo vingumuchitikiya kweniso kuti pengavi yo walindizganga kuti Yehova wangachita vinthu nge mo wanguchitiya. Kumbi Paulo waŵasambizanganji mukalata yo wangulemba? Waŵasambizanga kuti angafipanga mtima cha. Waŵakambiyanga kuti arombengi ndipu alondiyengi chimangu chaku Chiuta. Paulo wanguŵakambiya kuti “chimangu chaku Chiuta . . . chiluska kuziŵa vinthu kosi.” Kumbi mazu yanga ngang’anamuwanji? M’Mabayibolu nganyaki, mazu yanga akungafwatuliya kuti “chiluska vosi vo tiŵanaŵana” pamwenga “chiluska vosi vo munthu wakhumba kuchita.” Paulo wang’anamuwanga kuti “chimangu chaku Chiuta” ntchamampha ukongwa kuluska mo tingaŵanaŵaniya. Mwaviyo, taŵanthu tingawona nge kuti palivi nthowa yo tingamalisiya masuzgu, kweni Yehova wangamalisa ndipu wangachita viyo munthowa yo isi talindizganga cha.—Ŵerengani 2 Petro 2:9.
8, 9. (a) Chinanga kuti Paulo wangukumana ndi masuzgu ku Filipi, kumbi ivi vinguwovya wuli? (b) Ntchifukwa wuli abali ku Filipi angugomezga vo Paulo wangukamba?
8 Abali a ku Filipi atenere kuti anguchiskika ukongwa ndi kalata yaku Paulo ŵati aŵanaŵaniya vo Yehova wanguŵachitiya kwa vyaka 10, kutuliya po ivi vinguchitikiya. Vo Paulo wangulemba venga vauneneska. Chinanga kuti Yehova wanguzomereza kuti Paulo ndi Sila asuzgiki, kweni ivi vinguwovya “pakuvikiliya ndi kujalikiska mwadangu uthenga wamampha.” (Ŵaf. 1:7) Arara aboma ku Filipi akhumbikanga kuŵanaŵaniyapu ŵechendachiti chechosi ndi mpingu wo ungupangika ŵaka sonu mumsumba uwu. Panyaki chifukwa chakuti Paulo wangukamba kuti wenga zika ya Roma, vinguwovya kuti Luka yo wenga dokotala wajaliyi ku Filipi, Paulo ndi Sila ŵati atuwaku. Mwaviyo, Luka wanguwovya mpingu wachikhristu wo ungupangika ŵaka sonu mumsumba uwu.
9 Abali ku Filipi ŵati aŵerenga kalata yaku Paulo, anguziŵa kuti iyu wakambanga vinthu vo vinguleka kumuchitikiyapu cha. Iyu wangukumana ndi masuzgu nganandi kweni wangulongo kuti wenga ndi “chimangu chaku Chiuta.” Pa nyengu yo walembanga kalata iyi ndipu wamangika ku Roma. Chinanga kuti wangumangika, kweni wangulongo kuti wenga ndi “chimangu chaku Chiuta.”—Ŵaf. 1:12-14; 4:7, 11, 22.
“MUNGAFIPANGA MTIMA NDI CHINTHU CHECHOSI CHA”
10, 11. Ntchinthu wuli cho tikhumbika kuchita asani tifipa mtima ndi suzgu yinyaki, ndipu ndi vinthu wuli vo titenere kuziŵa?
10 Kumbi ntchinthu wuli cho chingatiwovya kuti tilekengi kufipa mtima ndi chinthu chechosi kweniso kuti tije ndi “chimangu chaku Chiuta”? Vo Paulo wangukambiya abali ku Filipu vilongo kuti rombu ndilu lingatiwovya. Mwaviyo, asani tifipa mtima, tikhumbika kuromba kwaku Yehova. (Ŵerengani 1 Petro 5:6, 7.) Tingakayikanga cha asani tiromba kwaku Yehova chifukwa watitiphwere. Tirombengi ‘ndi kumuwonga’ chifukwa cha vinthu vamampha vo watitichitiya. Titimugomezga ukongwa Yehova asani tikumbuka kuti “wangachita vinthu vikulu ukongwa kuluska vinthu vosi vo tipempha pamwenga kuziŵa.”—Ŵaef. 3:20.
11 Nge mo venge ndi Paulo ndi Sila, nasi tingazizwa ndi vo Yehova wachita kuti watiwovyi. Vo wangatichitiya vingaŵa vikulu cha kweni vingaŵa vo tikhumbikiya. (1 Ŵakor. 10:13) Ivi ving’anamuwa kuti tileki kuchitapu kanthu cha chifukwa chakuŵanaŵana kuti Yehova watiwovyengi. Tikhumbika kuchita vinthu mwakukoliyana ndi marombu ngidu. (Ŵar. 12:11) Asani tichita viyo tingalongo kuti vinthu vo titivikhumba nadi ndipu Yehova watumbikengi vo tichita. Kweni titenere so kuziŵa kuti Yehova wangachita vinandi kuluska vo tamupempha pamwenga vo takhazanga kuti watichitiyengi. Nyengu zinyaki watitichitiya vinthu vo isi takhazanga cha. Tiyeni tikambisani nkhani za ŵanthu anyaki zo zingatiwovya kuti timugomezgengi ukongwa Yehova yo wachita vinthu vo isi taŵanaŵaniyangaku cha.
ŴANTHU WO CHIUTA WANGUŴACHITIYA VO AKHAZANGA CHA
12. (a) Kumbi Fumu Hezekiya wanguchitanji wati wawofyezeka ndi Fumu Senakaribu? (b) Kumbi tisambiranji pa vo Yehova wanguchita?
12 M’Bayibolu mwe nkhani za ŵanthu wo Yehova wanguŵachitiya vinthu vo yiwu akhazanga cha. Fumu Hezekiya yengaku panyengu yo Senakaribu Fumu ya Asiriya, yinguyukiya charu cha Yuda ndi kulonda misumba yosi yo yenga ndi mipanda. Msumba wa Yerusalemu pe ndiwu ungujaku. (2 Ŵakar. 18:1-3, 13) Pavuli paki, Senakaribu wanguluta kuchiyukiya Yerusalemu. Kumbi Hezekiya wanguchitanji? Iyu wanguromba kwaku Yehova kweniso wangufumba ulongozgi kwa mchimi waki Yesaya. (2 Ŵakar. 19:5, 15-20) Wangulongo so kuti wenga wazeru chifukwa wangupereka ndalama zo Senakaribu wakhumbanga. (2 Ŵakar. 18:14, 15) Pa nyengu iyi, Hezekiya wangunozgeke so asani a Asiriya azizinga Yerusalemu kwa nyengu yitali. (2 Mik. 32:2-4) Kweni kumbi nkhani iyi yingumala wuli? Yehova wangutuma mungelu yo wangubaya asilikali 185,000 aku Senakaribu. Hezekiya nayu wakhazanga cha kuti ivi vingachitika.—2 Ŵakar. 19:35.
13. (a) Kumbi tisambiranji pa vo vinguchitikiya Yosefe? (b) Kumbi ntchinthu wuli cho Sara wakhazanga cha kuti chingachitika?
13 Ŵanaŵaniyani vo vinguchitikiya Yosefe mwana waku Yakobe. Po Yosefe wenga mujeri ku Egipiti, kumbi waŵanaŵaniyangaku kuti wangaja wachiŵi ku munthu yo walamuliyanga charu? Kumbi waŵanaŵaniyangaku kuti Yehova wazakumugwirisiya ntchitu kutaska abali ŵaki pa nyengu ya nja? (Chiy. 40:15; 41:39-43; 50:20) Tikayika cha kuti Yehova wanguchitiya Yosefe vinthu vo wakhazanga cha. Ŵanaŵaniyani so za ambuyaki aku Yosefe a Sara. Kumbi Sara yo wenga wakukota waŵanaŵaniyangaku kuti Yehova wangamuwovya kubala mwana waki ndi waki m’malu mwa mwana wa kapolu waki? Sara waŵanaŵaniyangaku cha kuti wangabala Yisaki.—Chiy. 21:1-3, 6, 7.
14. Kumbi Yehova wangachitanji?
14 Tikhaza cha kuti Yehova wamalisengi masuzgu ngidu ngosi mwakuziziswa, charu chifya cho wakulayizga chechendazi. Kweni tiziŵa kuti Yehova wanguwovya ateŵeti ŵaki mwakuziziswa. (Ŵerengani Yesaya 43:10-13.) Ivi vititiwovya kuti timugomezgengi. Tiziŵa kuti iyu wangatipasa nthazi kuti tifiski kuchita khumbu laki. (2 Ŵakor. 4:7-9) Kumbi tisambiranji pa vo Yehova wanguchitiya ŵanthu yaŵa? Vo vinguchitikiya Hezekiya, Yosefe kweniso Sara, vititiwovya kuziŵa kuti asani tija akugomezgeka kwaku Yehova, watiwovyengi kumalana ndi vinthu vo tiwona kuti tingamalana navu cha pakutija.
Yehova watiwovyengi kumalana ndi vinthu vo tiwona kuti tingamalana navu cha pakutija
15. Ntchinthu wuli chingatiwovya kuti tilutirizgi kuja ndi “chimangu chaku Chiuta”? Konkhosani.
15 Kumbi tingachita wuli kuti tilutirizgi kuja ndi “chimangu chaku Chiuta” asani takumana ndi masuzgu? Tikhumbika kuja pa ubwezi wamampha ndi Chiuta widu Yehova. Tingaja pa ubwezi ndi Chiuta “kuporote mwaku Khristu Yesu” yo wangupereka sembi umoyu waki kuti watiwombo. Sembi iyi njimoza mwa ntchitu zakuziziswa zaku Yehova. Yehova wagwirisiya ntchitu sembi iyi kuti watigowoke maubudi. Ivi vitovya kuti tije ndi njuŵi yamampha ndi kuja nayu pa ubwezi.—Yoh. 14:6; Yak. 4:8; 1 Pet. 3:21.
CHIVIKILIYENGI MTIMA NDI MAŴANAŴANU NGIDU
16. Kumbi ntchinthu wuli chichitika asani te ndi “chimangu chaku Chiuta? Kambani chakuyeruzgiyapu.
16 Ntchinthu wuli chichitika asani te ndi “chimangu chaku Chiuta cho chiluska kuziŵa vinthu kosi”? Malemba ngamuka kuti chimangu chaku Chiuta ‘chivikiliya mitima yidu ndi maŵanaŵanu ngidu kuporote mwaku Khristu Yesu.’ (Ŵaf. 4:7) Mazu nga Chigiriki ngo akungafwatuliya kuti “kuvikiliya” ngenga mazu ngo asilikali agwirisiyanga ntchitu. Ngakambanga za asilikali wo angusankhika kuti avikiliyengi msumba mu nyengu yakali. Umoza mwa misumba iyi wenga wa Filipi. Ŵanthu wo ajanga mumsumba uwu, achitanga mantha cha usiku chifukwa aziŵanga kuti asilikali alonde pa geti la msumba. Mwakuyanana ŵaka, asani te ndi “chimangu chaku Chiuta” tifipa mtima cha. Tiziŵa kuti Yehova watitiphwere ndipu wakhumba kuti tikondwengi. (1 Pet. 5:10) Ivi vititivikiliya kuti tileki kufipa mtima pamwenga kugongowa.
17. Kumbi ndi vinthu wuli vo vazakutiwovya kuti tizileki kuchita mantha pa chisuzgu chikulu?
17 Pambula kuswera yapa, pacharu chapasi pachitikengi chisuzgu chikulu cho chechendachitikepu kali. (Mat. 24:21, 22) Tiziŵa vosi cha vo vazamuchitikiya weyosi pakuyija, kweni tikhumbika kufipa mtima cha. Chinanga kuti tiziŵa vosi cha vo Yehova wazamuchita, kweni Chiuta widu titimuziŵa. Kutuliya pa vinthu vo Yehova wanguchitapu kuvuli, tiziŵa kuti wangachita chechosi kuti wafiski khumbu laki ndipu nyengu zinyaki wangachita viyo munthowa yo ŵanthu aŵanaŵaniyangaku cha. Mwaviyo, vosi vo Yehova watitichitiya sonu, vititipasa mwaŵi wakuja ndi “chimangu chaku Chiuta cho chiluska kuziŵa vinthu kosi.”
^ ndimi 1 Viwoneka kuti Sila nayu wenga zika ya Roma.—Mac. 16:16-22.


text:
Vo Akuŵerenga Afumba
Kumbi Yeremiya wang’anamuwanganji po wangukamba kuti Rakele waliriyanga ŵana ŵaki?
Pa Yeremiya 31:15 pe mazu ngakuti: “Viyo Ambuya atiti: ‘Mazu ngavwika mu Rama chitenje ndi kuliya kwakuŵaŵa. Rakele waliriya ŵana ŵaki; wakana kusangaruskika, chifukwa cha ŵana ŵaki, chifukwa kuti palivi yiwu.’”
Rakele ndiyu wangwamba kufwa ŵana ŵaki ŵechendafwi. Mwaviyo, vo Yeremiya wangukamba pavuli pa vyaka 1,000 Rakele wati wafwa vingawoneka nge kuti vaboza.
Yosefe ndiyu wenga mwana wakwamba waku Rakele. (Chiy. 30:22-24) Pavuli paki, wangubala mwana munyaki yo wangudanika zina lakuti Benjamini. Kweni Rakele wangufwa pa nyengu yo wabalanga mwana mwenuyu. Mwaviyo, tingafumba kuti: Nchifukwa wuli lemba la Yeremiya 31:15 likamba kuti iyu waliyanga chifukwa cha nyifwa ya ŵana ŵaki?
Tiziŵa kuti pati pajumpha nyengu, mwana waki wakwamba Yosefe wangubala Manase ndi Efraimu. (Chiy. 41:50-52; 48:13-20) Pavuli paki, fuku laku Efraimu lingutchuka ukongwa ndipu lingupanga ufumu wakunkhondi wa Ayisraele wo wamiyanga mafuku 10. Kweni fuku laku Yuda ndipuso laku Benjamini yo wenga mwana wachiŵi waku Rakele angupanga ufumu umoza wakumwera. Mwaviyo, tingakamba kuti Rakele wamiyanga anthukazi wosi wo angubalapu ku Yisraele, wo ŵenga mu ufumu wakunkhondi ndipuso wakumwera.
Buku la Yeremiya lingulembeka Asiriya ŵati abwanganduwa ufumu wakunkhondi wa mafuku 10 kweniso ŵanthu anandi ndipu aluta kali ku uŵanda. Kweni ŵanthu anyaki a fuku laku Efraimu atenere kuti anguthaŵiya ku Yuda. Mu 607 B.C.E., Ababiloni angubwanganduwa ufumu wa mafuku ngaŵi nga kumwera kwa Yuda. Viwoneka kuti pa nyengu iyi ŵanthu anandi wo angutoleka ukapolu anguwungana ku Rama pa mtunda wa makilomita pafupifupi 8 kunkhondi kwa Yerusalemu. (Yer. 40:1) Anyaki atenere kuti angubayikiya kwenuku pamalu ngaku Benjamini ko anguŵika Rakele. (1 Sam. 10:2) Mwaviyo, mazu ngakuti Rakele waliriyanga ŵana ŵaki ngatenere kuti ngang’anamuwanga kuliriya fuku laku Benjamini pamwenga ŵanthu wo angufwiya ku Rama. Ngatenere so kuti ngang’anamuwanga kuti anthukazi wosi wo angubala Ayisraele wo ŵenga mtundu waku Chiuta aliyanga chifukwa ŵana ŵawu anyaki angubayika, anyaki anguluta ku uŵanda.
Mazu ngo Yeremiya wangukamba ngakuti Rakele waliriyanga ŵana ŵaki ngenga uchimi. Uchimi uwu wamiyanga vinthu vo vinguzichitika kunthazi po Herode wakhumbanga kubaya Yesu weche mwana. Fumu Herode yingukamba kuti ŵana wosi anthurumi a vyaka viŵi kusikiya pasi abayiki ku Betelehemu, ko kwenga kumwera kwa Yerusalemu. Mwaviyo, ŵana anthurumi angubayika. Ŵanaŵaniyani mo anthukazi anguliriya chifukwa cha kufwa kwa ŵana ŵawu! Venga nge kuti kuliya kwawu kwavwikanga mpaka ku Rama, kunkhondi kwa Yerusalemu.
Mazu ngakuti Rakele waliriyanga ŵana ŵaki ngenga ngambura kusuzga kungavwa m’nyengu yaku Yeremiya ndipuso yaku Yesu chifukwa ngakonkhoska chitima cha anthukazi achiyuda wo aliriyanga ŵana ŵawu wo angubayika. Kukamba uneneska, ŵanthu wo ŵafwa aja nge aluta “kucharu” cha murwani kweni tiziŵa kuti azamuweku pa nyengu yo azamuyuskikiya.—Yer. 31:16; 1 Ŵakor. 15:26.


text:
UMOYO WACHIKHRISTU
Ŵani na Mikhaliro Yiwemi—Kujiyuyura
UWEMI WA KUJIYUYURA:
Para tili ŵakujiyuyura tikuŵa paubwezi wakukhora na Yehova.—Sa 138:6
Para tili ŵakujiyuyura tikuŵa paubwezi wakukhora na ŵanyithu.—Fil 2:3, 4
IVYO TINGACHITA KUTI TIŴE ŴAKUJIYUYURA:
Pemphani ulongozgi na kuwugwiliskira ntchito.—Sa 141:5; Zi 19:20
Ŵani ŵakunozgeka kuteŵetera ŵanji.—Mt 20:25-27
Lekani kujikuzga chifukwa cha luso panji uteŵeti uwo mukuchita.—Ro 12:3
WONELERANI VIDIYO YAKUTI GEGANI IVYO VINGATITONDESKA KUGOMEZGEKA—KUJIKUZGA, NDIPO PAMASINDA ZGORANI MAFUMBO AGHA:
Kasi ivyo tikuchita para tapokera ulongozgi vikuvumburachi za ise?
Kasi lurombo lungatovwira wuli kuti tiŵe ŵakujiyuyura?
Kasi tingalongora wuli kuti ndise ŵakujiyuyura?


text:
SAMBIRU 70
Angelu Apharazga Kuwa Kwaku Yesu
Kaisare Augusto yo wenga fumu ya Aroma wangulamula kuti Ayuda wosi awere kwawu kuti akalembesi. Mwaviyo, Yosefe ndi Mariya angwenda kuluta ku Betelehemu, ko kwenga kwawu kwaku Yosefe. Pa nyengu iyi ndipu Mariya we pafupi kubala mwana.
Ŵati afika ku Betelehemu, angusaniya kuti malu ngamala ndipu angugona mukhola la viŵetu. Mariya wangubaliya mwana waki mwenumu. Iyu wangumuvunga musalu ndipu wangumugoneka muchakuryiyamu viŵetu.
Kufupi ndi Betelehemu kwenga aliska anyaki wo angugona kwenuku chifukwa alereziyanga mbereri zawu. Mwamabuchibuchi, kunguza mungelu yo wanguma kunthazi kwawu ndipu ukweru waku Yehova unguŵazunguliya. Aliska yaŵa ŵenga ndi mantha ndipu mungelu yo wanguti: ‘Kuwopa cha. Ndaza ndi uthenga wakukondwesa. Musanawale ku Betelehemu kwawa Mesiya.’ Po mungelu yo waŵereŵetanga, kuchanya kunguwoneka angelu anandi ndipu akambanga kuti: ‘Unkhankhu kwaku Chiuta kuchanya, chimangu pacharu chapasi.’ Pavuli paki, angelu wo anguwoneka cha. Kumbi aliska wo anguchitanji?
Aliska wo anguti: ‘Sonu viyo tiyeni tiluti ku Betelehemu.’ Yiwu anguluta mwaliŵi ndipu angusaniya Yosefe ndi Mariya ŵe mukhola ndi mwana wawu.
Wosi wo anguvwa vo mungelu wangukambiya aliska, anguzizwa. Mariya wanguviŵanaŵaniya ukongwa vo mungelu wangumukambiya ndipu wanguviluwa cha. Aliska anguwere ko kwenga mbereri zawu ndipu awonganga Yehova chifukwa cha vo anguwona kweniso kuvwa.
“Ndikutuliya kwaku Chiuta ndipu nde panu. Ndikuza mwakukhumba kwangu cha, kweni Iyu ndiyu wakundituma.”—Yohane 8:42


text:
Nchifukwa Wuli Akaboni aku Yehova Aleka Kuchita Khrisimasi?
Maboza ngo Ŵanthu Akamba Kweniso Fundu Zauneneska
Boza: Akaboni aku Yehova achita cha Khrisimasi chifukwa chakuti Yesu atimugomezga cha.
Fundu Yauneneska: Te Akhristu. Tigomezga kuti tazamulonde umoyu wambula kumala kuporote mwaku Yesu Khristu.—Machitidu 4:12.
Boza: Mupatuwa mabanja nga ŵanthu chifukwa chakuŵasambiza kuti alekengi kuchita Khrisimasi.
Fundu Yauneneska: Nkhani ya banja titiyiwona kuti njakuzirwa, ndipu tigwiriskiya nchitu Bayibolo kuti tiwovyi mabanja kuja ngakukho.
Boza: Mupambana ndi vinthu vo ŵanthu wo achita Khrisimasi asaniya nge kuja mwachimangu ndi ŵanthu, kukhumbiya charu chinu chimangu ndipuso kulonde vawanangwa.
Fundu Yauneneska: Nyengu zosi tija umampha kweniso mwachimangu ndi ŵanthu. (Nthanthi 11:25; Ŵaroma 12:18) Mwakuyeruzgiyapu, mo tichitiya maunganu ngidu ndipuso mo tipharazgiya vikoliyana ndi ulongozgi waku Yesu wakuti: “
Kwawezi mwalonde, kwawezi paskani.” (Mateyu 10:8) Tiwona so kuti Ufumu waku Chiuta pe ndiwu wazamuwovya ŵanthu kuja ndi wanangwa weneku pacharu chapasi.—Mateyu 10:7.
Nchifukwa wuli Akaboni aku Yehova aleka kuchita Khrisimasi?
Yesu wakukambapu cha kuti tikumbukengi kuwa kwaki, kweni wangukamba kuti tikumbukengi nyifwa yaki.—Luke 22:19, 20.
Akusambira aku Yesu ndipuso Akhristu a m’nyengu ya akutumika, achitanga cha Khrisimasi. Buku linyaki lingukamba kuti
ŵanthu angwamba kukondwere kuwa kwaku Yesu kukumaliya kwa chaka cha 243 C.E.Pa nyengu iyi ndipu akusambira wosi afwa.
Palivi ukaboni wo ulongo kuti Yesu wanguwa pa 25 December. Ndipu zuŵa laki lakuwiya likulembeka cha m’Bayibolo.
Tigomezga kuti Chiuta wazomerezga cha Khrisimasi chifukwa yingwamba ndi ŵanthu wo asopanga angoza kweniso wo achitanga ureŵi.—2 Ŵakorinte 6:17.
Nchifukwa wuli kuchita Khrisimasi ndi nkhani yikulu?
Anandi alutirizga kuchita Khrisimasi chinanga kuti aziŵa kuti yikwamba ndi ŵanthu wo asopanga angoza kweniso kuti Bayibolo lizomerezga cha. Ŵanthu ŵenaŵa akhumbika kujifumba kuti: Nchifukwa wuli Akhristu akhumbika cha kuchita Khrisimasi? Nchifukwa wuli kuchita Khrisimasi ndi nkhani yikulu?
Bayibolo lititichiska kuti tigwiriskiyengi nchitu
vinjeru vidu pakuchita vinthu. (Ŵaroma 12:1, 2) Lititiwovya kuti tiwonengi uneneska kuja wakukhumbika. (Yohane 4:23, 24) Mwaviyo, asani ŵanthu akamba vakukwaskana ndi isi, tivwiya ulongozgi wa m’Bayibolo chinanga kuti angayamba kutiwona nge ŵanthu akujaliya vuli.
Chinanga kuti tichita cha Khrisimasi, kweni tisankhiya ŵanthu vakuchita cha pa nkhani iyi, chifukwa weyosi we ndi wanangwa wakujisankhiya. Tichitaku cha Khrisimasi asani anyaki achita.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Kwa wakulongozga sumu. Salimo la Davide, sumu.
40 Nkhalindilira Yehova mwakuzika,Ndipo wakathya khutu lake kwa ine, wakapulika kulira kwane kupempha wovwiri.+
2 Wakanifumiska mu mbuna yakofya,Kunizuwura mu mathipa.
Wakayimika lundi lane pa jalawe.Wakakhozga mendero ghane.
3 Penepapo wakaŵika sumu yiphya mu mulomo wane,+Sumu ya kulumba Chiuta withu.
Ŵanandi ŵawonenge na kuchita wofi,Ndipo ŵathembenge Yehova.
4 Ngwakukondwa munthu uyo wakuthemba YehovaUyo wakuleka kugomezga ŵanthu ŵamtafu panji ŵatesi.
5 Mwachita vinthu vinandi chomene,A Yehova Chiuta wane,Milimo yinu yakuzizwiska na ivyo mukutighanaghanira.+
Palije uyo wangayana namwe.+Usange ningayezga kuviphara na kuviyowoya,Viŵenge vinandi chomene, vingapendeka yayi!+
6 Sembe na vyakupeleka mukavikhumba yayi,+Kweni mukajura makutu ghane kuti nipulike.+
Mundapemphepo sembe zakotcha na sembe za kwananga.+
7 Penepapo nkhati: “Wonani, niza.
Mu mupukutu muli kulembeka vya ine.+
8 Nkhukondwa kuchita khumbo linu, A Chiuta wane,+Dango linu lili mukati mwane.+
9 Nkhupharazga makani ghawemi gha urunji mu mpingo ukuru.+
Wonani! Nkhukora yayi milomo yane,+Nga umo mukumanyira, A Yehova.
10 Urunji winu nkhuwujalira mu mtima wane yayi.
Nkhupharazga kugomezgeka kwinu na chiponosko chinu.
Nkhubisa yayi lusungu lwinu na unenesko winu mukati mu mpingo ukuru.”+
11 A Yehova, munganinoranga yayi lusungu lwinu.
Lusungu lwinu na unenesko winu vinisungilire nyengo zose.+
12 Masoka agho ghanizingilizga ngambura mapendeko,+
Mphuvya zane zinandi zanibungilizga mwakuti nkhutondeka kuwona nthowa yane.+Ni zinandi chomene kuluska sisi la ku mutu wane,Ndipo nataya mtima.
13 Mwe Yehova, zomerani kuniponoska.+
A Yehova, endeskani munovwire.+
14 Wose awo ŵakupenja umoyo waneŴalengeskeke na kukhozgeka soni.
Awo ŵakukondwa na soka laneŴawelere chifukwa cha soni.
15 Awo ŵakuyowoya kwa ine kuti: “Aha! Aha!”
Ŵazizikike chifukwa cha soni zawo.
16 Kweni awo ŵakumupenjani+Ŵakondwe na kusekelera mwa imwe,+
Awo ŵakutemwa chiponosko chinu, nyengo zose ŵatenge:
“Wakuzgike Yehova.”+
17 Kweni ine nili wakusokwa na mukavu.Mphanyi Yehova wazgokera kwa ine.
Ndimwe movwiri wane na muthaski wane.+Chiuta wane, kuchedwa yayi.+
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Masalimo 40
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
Kumbi Mugwirisiya Ntchitu Mwazeru Maŵanaŵanu Nginu?
WONGU wa munthu uzita pafupifupi kilogilamu yimoza ndi hafu. Kweni ŵanthu anyaki atiti wongu ngwakuziziswa ukongwa kuphara chinthu chechosi pacharu chapasi. Wongu ngwakuziziswa nadi. Asani tisambira vinandi vakukwasana ndi wongu, tivwisa ntchitu “zakuziziswa” zaku Yehova. (Sumu 139:14) Wongu ugwira ntchitu zinandi. Sonu tiyeni tikambisanepu waka ntchitu yimoza, kuŵanaŵana.
Kumbi tingagwirisiya wuli ntchitu maŵanaŵanu? Nthowa yimoza nkhuŵa ndi chithuzi mumaŵanaŵanu cha vinthu vakukondwesa, vo vechendachitikepu ndipuso vo vechendakuchitikiyenipu. Mwakukoliyana ndi fundu iyi, namwi mungazomereza kuti kanandi tiŵanaŵana. Mwakuyeruziyapu, asani taŵerenga pamwenga kuvwa za malu ngo techendaluteku, tiŵanaŵaniya mo kuliri.
Bayibolu lititiwovya kuziŵa kuti ŵanthu akulengeka muchikozgu chaku Chiuta. (Chiy. 1:26, 27) Ivi vilongo kuti Yehova nayu waŵanaŵana. Chifukwa wakutipanga ndi lusu lakuŵanaŵana, ndikuti wakhumba kuti tiligwirisiyengi ntchitu kuti tivwisi khumbu laki. (Wak. 3:11) Kumbi tingagwirisiya wuli ntchitu mwazeru maŵanaŵanu ngidu kuti tivwisi khumbu laki? Kumbi ndi maŵanaŵanu wuli ngo titenere kukhwecha?
KUGWIRISIYA NTCHITU UHENI MAŴANAŴANU
(1) Kuŵanaŵana pa nyengu yiheni pamwenga vinthu viheni.
Kuŵanaŵana nkhuheni cha. Pe ukaboni wo ulongo kuti kuŵanaŵana nkhwakovya. Kweni lemba la Wakutaula 3:1 likamba kuti: “Chinthu chechosi che ndi nyengu yaki.” Mwaviyo, vingachitika kuchita vinthu vinyaki pa nyengu yambula kwenere. Mwakuyeruziyapu, kumbi tingayanduwa asani tingayamba kuŵanaŵana vinthu vinyaki pa nyengu ya mawunganu pamwenga pa tisambira Bayibolu pakutija? Yesu wangutcheŵesapu uheni wakuŵanaŵana vinthu viheni. (Mat. 5:28) Vinthu vinyaki vo taŵanthu tiŵanaŵana vitimukondwesa cha Yehova. Asani munthu waŵanaŵana va ureŵi, wangazichita vo waŵanaŵana. Mungazomerezanga cha kuti vo muŵanaŵana vikuchitiseni kuti muleki kuja pa ubwezi ndi Yehova.
(2) Kuŵanaŵana kuti chuma chingativikiliya.
Chuma ntchakukhumbika. Kweni tingazidandawula asani tiŵanaŵana kuti chuma chingativikiliya pamwenga kutipasa likondwa. Munthu wazeru Solomoni wangukamba kuti: “Usambasi wa munthu wa chuma we nge msumba waki wakukho, ndipu mumaŵanaŵanu ngaki we nge mpanda wakumuvikiliya.” (Nthanthi 18:11) Mwakuyeruziyapu, ŵanaŵaniyani vo vinguchitika mu tawuni ya Manila ku Philippines mu September 2009. Vuwa yingunya ukongwa ndipu maji ngangusapaliya mu vigaŵa vinandi va tawuni iyi. Kumbi ŵanthu a chuma angupona? Munthu munyaki wakukhupuka yo katundu waki munandi wangunangika wangukamba kuti, “Maji nganguchitisa kuti ŵanthu akukhuphuka ndi akavu ayanani chifukwa wosi angusuzika.” Ntchipusu kuŵanaŵana kuti chuma chingativikiliya. Kweni unenesa ngwakuti chingativikiriya cha.
(3) Kufipiya mtima vinthu vo vingachitika cha.
Yesu wangukamba kuti tingafipanga mtima ukongwa cha. (Mat. 6:34) Kujaliya waka kufipa mtima kuchitisa kuti munthu waŵanaŵanengi vinthu vo vingachitika cha. Ndipu asani munthu wachita viyo, wamaliya waka nthazi zaki pawaka. Malemba ngalongo kuti kufipa mtima kwaviyo kungachitisa kuti munthu wayambi kusuzika maŵanaŵanu. (Nthanthi 12:25) Mwaviyo, tingachita umampha kuvwiya vo Yesu wangukamba. Tingafipanga mtima ukongwa cha ndi vinthu vo vechendachitiki.
KUGWIRISIYA NTCHITU MAŴANAŴANU MWAZERU
(1) Kuwone limu ngozi ndi kukhwecha.
Malemba ngatitichiska kuti tichitengi vinthu mwazeru ndi kuŵanaŵaniya vo vingachitika. (Nthanthi 22:3) Asani tisankha vakuchita tingaŵanaŵaniya masuzgu ngo tingakumana nangu. Mwakuyeruziyapu, asani anyinu akudanani kuphwandu, kuŵanaŵana kungakuwovyani kuti muziŵi asani ntchakwenere kuluta. Mungaŵanaŵaniya fundu izi: Kumbi mbayani wo adanika? Mbalinga? Phwandu ili lamuchitikiya pani? Kumbi lamuchitika nyengu wuli? Asani mwaŵanaŵaniya fundu izi mungajifumba kuti: ‘Kumbi vinthu vamukuŵa wuli kwenuku?’ Kumbi vo vamuchitika ku phwandu lenili vamukuŵa vakukoliyana ndi fundu za m’Bayibolu? Kuchita viyo kungakuwovyani kuti muwoniyengi limu vakunthazi. Kugwirisiya ntchitu maŵanaŵanu mwaviyo kungakuwovyani kuti mukhwechi vinthu vo vingakupwetekani mwauzimu.
(2) Kuŵanaŵaniya mo mungachitiya ndi masuzu
Tingaŵanaŵaniya so mo tingachitiya ndi masuzu. Tiyeruziyi kuti mwapambana maŵanaŵanu ndi m’bali pamwenga mzichi mumpingu. Kumbi mungachita wuli kuti muwere nayu pa wezi? Pe vinthu vinandi vo mungaŵanaŵaniya. Kumbi m’bali pamwenga mzichi yo walongoro wuli ndi ŵanthu? Kumbi ndi nyengu niyi yamampha yo mungakumana nayu kuti mukambisani? Kumbi mungakambisana nayu wuli? Asani mungaŵanaŵaniya nthowa zakupambanapambana zakumalisiya suzu, mungasankhapu nthowa yo muwona kuti yingaŵa umampha ukongwa. (Nthanthi 15:28) Ivi vingawovya kuti mumpingu muje chimangu. Asani tichita viyo, ndikuti tigwirisiya ntchitu umampha maŵanaŵanu ngidu.
(3) Kuŵanaŵaniya vo muŵerenga pamwenga kusambira mu Bayibolu
Kuŵerenga Bayibolu zuŵa lelosi nkhwakukhumbika. Kweni titenere kuŵerenga waka mapeji nganandi cha. Titenere kuvwisa vo tiŵerenga ndi kuvigwirisiya ntchitu. Kuŵanaŵana kungatiwovya kuvwisa fundu zaku Yehova. Kungatiwovya wuli? Tiyeruziyi kuti tiŵerenga buku lakuti Yezgani Chivwanu Chawu. Kuŵerenga nkhani za m’buku ili kungatiwovya kuŵanaŵaniya mo vinthu ve nge kweniso mbiri ya ŵanthu wo akambika. Buku ili lititiwovya kuwona nge kuti nasi tiliku ko kwe ŵanthu wo akambika, tituvwa chiwawa ndi fungu ndipuso tiziŵa mo ŵanthu avwiyanga. Ivi vititiwovya kuti tisambirepu kanthu pa nkhani za m’Bayibolu zo tawonanga nge kuti taziziŵanga kali. Kuŵanaŵana viyo pa tiŵerenga Bayibolu kungatiwovya nadi.
(4) Kuchitiya lisungu anyidu.
Lisungu ling’anamuwa kuvwa nge mo anyidu avwiya. Chifukwa chakuti Yehova ndi Yesu mbalisungu, nasi titenere kulenge lisungu anyidu. (Chit. 3:7; Sumu 72:13) Kumbi tingachita wuli kuti tilengiyengi lisungu anyidu? Kuŵanaŵana kungatiwovya kuti tije ndi jalidu lenili. Vo vichitikiya Mkhristu munyidu vingaŵa kuti vechendatichitikiyepu. Mwaviyo, mungajifumba kuti: ‘Asani vinguchitikiya ini, kumbi ndatingi ndivwengi wuli? Kumbi ndatingi ndikhumbengi kuti anyangu andichitiyenji?’ Kuŵanaŵaniya mafumbu yanga kungatiwovya kuti tilengiyengi lisungu anyidu. Vosi vo tichita nge Akhristu vingaŵa vambula ntchitu asani tileka kulenge lisungu anyidu.
(5) Kuŵanaŵaniya mo umoyu wazamuŵiya mu charu chifya.
Bayibolu likonkhosa mo umoyu wazamuŵiya mu charu chifya. (Yes. 35:5-7; 65:21-25; Chiv. 21:3, 4) Mu mabuku ngidu musanirika vithuzi vo vilongo mo vinthu vazamuŵiya. Chifukwa wuli? Vithuzi vitovya kuti tiŵanaŵaniyengi mo tazamukondwe ndi vitumbiku vo vazamukuŵa mu charu chifya. Yehova yo wakupanga taŵanthu kuti tiŵanaŵanengi waziŵa kuti kuŵanaŵana nkhwakovya ukongwa. Asani tiŵanaŵaniyengi vo Chiuta watilayizga tikayikiyengi cha kuti vazamufiskika. Kweniso vitiwovyengi kuti tije akugomezeka chinanga tingakumana ndi masuzu.
Yehova wakutipasa mphasu yakuŵanaŵana. Mphasu iyi yingatiwovya kuti timuteŵetiyengi umampha. Mwaviyo, titenere kuwonga Yehova yo wakutipasa mphasu yeniyi mwakuyigwirisiya ntchitu mwazeru zuŵa lelosi.


text:
Kalata Yakufuma ku Wupu Wakulongozga
Wakutemweka Mkhristu munyithu:
Nga umo mukumanyira, mu Baibolo muli kulembeka ŵanthu ŵanandi chomene. Ndipo ŵanandi mbanakazi na ŵanalume ŵakugomezgeka awo ŵakaŵa na masuzgo nga ghithu. Nawo ŵakaŵa ‘ŵanthu nga ndise.’ (Yakobe 5:17) Ŵanyake masuzgo ghakaŵafyenyanga chomene kweniso ŵakenjerwanga. Ŵanyake ŵakakhuŵazgikanga na ŵabali ŵawo panji awo ŵakasoperanga lumoza. Ndipo ŵanyake ŵakakhuŵaranga na ivyo ŵachita ŵekha.
Kasi ŵanthu aŵa ŵakaleka kusopa Yehova? Yayi. Ŵanandi ŵakachita nga ngwa masalimo uyo wakalomba kuti: “Napuluka nga ni mberere yakuzgeŵa. Penjani muteŵeti winu, pakuti nindaluwe malango ghinu.” (Salimo 119:176) Kasi namwe mukujipulika nthena?
Yehova wakukhalapo waka chete yayi para awo ŵakumusopa ŵafuma mu chiŵaya chake. Iyo wakuŵapenja. Nakuti kanandi wakuŵawovwira kwizira mu awo ŵakusopera lumoza. Ghanaghanirani umo Yehova wakawovwilira muteŵeti wake Yobu, uyo wakasangana na masuzgo ghakupambanapambana. Chuma chake chikanangika, ŵana ŵake ŵakafwa, kweniso wakalwara chomene. Ndipo wakazizipizga mazgu gha msinjiro agho ŵanthu awo ŵakakhumbikwiranga kumovwira ŵakamuyowoyera. Kweni wakalekapo yayi kusopa Yehova nangauli kanyengo kanyake wakaŵapo na maghanoghano ghakubudika. (Yobu 1:22; 2:10) Kasi Yehova wakamovwira wuli Yobu kuti wambeso kughanaghana makora?
Yehova wakamovwira Yobu kwizira mwa musopi munyake Elihu. Apo Yobu wakalongosoranga masuzgo ghake, Elihu wakategherezganga na kumuzgora. Kasi Elihu wakamovwira wuli? Kasi wakamupa mulandu panji kumukhozga soni? Kasi wakajiwona nga ngwapachanya kuluska Yobu? Yayi. Elihu wakati: “Nili nga ndimwe pamaso pa Chiuta waunenesko, naneso nkhawumbika kufuma ku dongo. Wakatiso: “Mungatenthemanga chifukwa cha kopa ine chara, ndipo mungafyenyekanga chifukwa cha ine chara.” (Yobu 33:6, 7) M’malo mwa kumusazgirako masuzgo, Elihu wakamovwira Yobu. Wakamupa ulongozgi mwachitemwa kweniso wakamukhozga. Ivi ndivyo Yobu wakakhumbikwiranga panyengo iyi.
Manyani kuti nase tafumiska kabuku aka kuti kawovwire ŵanthu awo ŵali na masuzgo ghakuyana waka. Chakwamba tikategherezga chomene apo ŵakulopwa ŵakayowoyanga masuzgo ghawo na kuwona ivyo vikaŵapangiska kuti ŵalopwe. (Zintharika 18:13) Pamanyuma, tikalomba na kughanaghanirapo Malemba agho ghakuyowoya umo Yehova wakawovwilira ŵateŵeti ŵake kumasinda. Ŵateŵeti aŵa nawo ŵakaŵa na masuzgo ghakuyana na ghinu. Paumaliro, tikayaniska Malemba agha na ivyo vikuchitika mazuŵa ghano, na kufumiska kabuku aka. Tikumupemphani kuti muŵerenge mwakupwelelera kabuku aka. Manyani kuti tikumutemwani chomene.
Wupu Wakulongozga wa Ŵakaboni ŵa Yehova


text:
GONGWE LA MULINDA—LAKUSAMBIRA PA MPINGO January 2017
Gongwe la Mulinda ili lili na nkhani zakusambira mu Febuluwale 27 m’paka Epulero 2, 2017.
Ŵakajipeleka na Mtima Wose
Ŵadumbu ŵanandi awo ŵateŵeterapo ku vyaru vinyake pakwamba ŵakajikayikiranga usange ŵangafiska kukateŵetera ku charu chinyake. Kasi ŵakachita wuli kuti ŵaŵe na chikanga? Kasi ŵasambirapo vichi?
“Gomezga Yehova na Kuchita Uwemi”
Yehova wakukondwa para wakutichitira vinthu ivyo tingafiska yayi patekha. Wakukhazga kuti tichitenge ivyo tingafiska. Kasi lemba la chaka la 2017 likutovwira wuli kuti tiwonenge vinthu mwakwenelera?
Wanangwa Uwo Yehova Wali Kutipa Ngwakuzirwa
Kasi wanangwa wakusankha ni vichi, ndipo Baibolo likusambizga vichi pa nkhani iyi? Kasi mungachindika wuli wanangwa wakusankha wa ŵanyinu?
Chifukwa Wuli Ntchakuzirwa Kujiyuyura?
Kasi kujiyuyura ni vichi? Chifukwa wuli tikwenera kujiyuyura?
Mungaŵa Ŵakujiyuyura Para Mwayezgeka
Kasi tingachita wuli kuti tilutilire kujiyuyura para vinthu vyasintha, ŵakutisuska panji kutilumba, kweniso para tikumanya makora yayi icho tingachita?
‘Vinthu Ivi Uvipeleke ku Ŵanthu Ŵakugomezgeka’
Kasi ŵanthu ŵalara msinkhu ŵangawovwira wuli ŵachinyamata kuti ŵachite milimo yakusazgikira? Kasi ŵachinyamata ŵangalongora wuli kuti ŵakuchindika ŵabali awo ŵateŵetera nga ŵalara kwa nyengo yitali?
Kasi Mukumanya?
Kasi kale ŵakanyamuranga wuli moto?


text: 2 Mu mazuŵa ghara, Kesare Augusto wakapeleka dango lakuti ŵanthu wose mu charu ŵapendeke na kulembeka.2 (Kalembera wakwamba uyu wakachitika apo Kwiriniyo wakaŵa kazembe wa Siriya.)3 Ŵanthu wose ŵakalutanga kukalembeska, waliyose ku msumba wake.4 Yosefe+ nayo wakafuma mu Galileya, mu msumba wa Nazarete, wakaluta mu Yudeya, ku msumba wa Davide, uwo ukuchemeka Betelehemu,+ chifukwa chakuti wakaŵa wa nyumba na mbumba ya Davide.5 Wakaluta kukalembeska pamoza na muwoli wake Mariya, uyo wakaŵa pafupi kubaba.+6 Apo ŵakaŵa kwenekura, nyengo yikakwana kuti wababe.7 Wakababa mwana wake wakwamba msepuka,+ wakamuvungilizga salu na kumugoneka mu chakulyeramo viŵeto,+ chifukwa mukaŵavya malo ghawo mu nyumba ya ŵalendo.8 Mu chigaŵa chira mukaŵa ŵaliska awo ŵakakhalanga kuwaro usiku na kulinda miskambo yawo.9 Mwamabuchi, mungelo wa Yehova* wakimilira pafupi na iwo, uchindami wa Yehova* ukaŵaŵalira, ndipo ŵakachita wofi chomene.10 Mungelo wakati kwa iwo: “Kopa chara. Wonani, nkhumuphalirani makani ghawemi gha chimwemwe chikuru icho ŵanthu wose ŵaŵenge nacho.11 Muhanya uno kwamubabikirani mponoski,+ uyo ni Khristu Fumu,+ mu msumba wa Davide.+12 Ichi ntchimanyikwiro chinu: Mwamusanga bonda wavungilizgika salu ndipo wakugona mu chakulyeramo viŵeto.”13 Mwamabuchi, mzinda ukuru wa ŵangelo+ ŵakuchanya ukawoneka pamoza na mungelo yura, ŵakalumbanga Chiuta, ŵakatenge:14 “Uchindami kwa Chiuta kuchanya nkhanira, ndipo pa charu chapasi paŵe mtende pakati pa ŵanthu awo wakukondwa nawo.”*15 Ŵangelo ŵakati ŵafumako kwa iwo kuya kuchanya, ŵaliska ŵakamba kuyowoyeskana kuti: “Tiyeni tilute ku Betelehemu, tikawone icho chachitika, icho Yehova* watimanyiska.”16 Ŵakaluta mwaluŵiro, ŵakasanga Mariya na Yosefe, kweniso bonda wagona mu chakulyeramo viŵeto.17 Ŵakati ŵamuwona bonda, ŵakaŵaphalira uthenga uwo mungelo wakayowoya kwa iwo wakukhwaskana na mwana uyu.18 Wose awo ŵakapulika ŵakazizwa na vinthu ivyo ŵaliska ŵakaŵaphalira.19 Kweni Mariya wakamba kusunga mazgu ghose agha na kughanaghanira ng’anamuro lake mu mtima wake.+20 Penepapo ŵaliska ŵakawelera, ŵakapelekanga uchindami na kulumba Chiuta chifukwa cha vinthu vyose ivyo ŵakapulika na kuwona, nga umo wakaŵaphalilira.21 Mazuŵa 8 ghakati ghakwana gha kumukotolera,+ ŵakamuthya Yesu, zina ilo likapelekeka na mungelo pambere Mariya wandaŵe na nthumbo.+22 Mazuŵa gha kuŵatuŵiska ghakati ghakwana kuyana na Dango la Mozesi,+ ŵakaluta nayo ku Yerusalemu kukamupeleka kwa Yehova,*23 nga umo muli kulembekera mu Dango la Yehova* kuti: “Mwana mwanalume waliyose wakwamba kubabika* wakwenera kuchemeka mutuŵa kwa Yehova.”*+24 Ŵakapeleka sembe kuyana na umo Dango la Yehova,* likuyowoyera kuti: “Njiŵa ziŵiri panji viwunda viŵiri.”+25 Wonani, mu Yerusalemu mukaŵa munthu zina lake Simiyoni. Munthu uyu wakaŵa murunji na wakutemwa kusopa. Wakalindiliranga nyengo iyo Israyeli wazamupembuzgikira,+ ndipo mzimu utuŵa ukaŵa pa iyo.26 Nakuti Chiuta wakamuvumbulira kwizira mu mzimu utuŵa kuti wawonenge nyifwa chara pambere wandawone Khristu wa Yehova.*27 Mwakulongozgeka na nkhongono ya mzimu, wakiza mu tempile. Ŵapapi ŵakati ŵanjira na Yesu kuti ŵachite nayo mwakuyana na luso lwa Dango,+28 Simiyoni wakamunyamura mwana mu mawoko na kulumba Chiuta, wakati:29 “Sono Fumu Yikuru, mukuzomerezga muzga winu kuluta mu mtende+ mwakuyana na mazgu ghinu.30 Maso ghane ghawona nthowa yinu yakuponoskera+31 iyo mwanozga pamaso pa ŵanthu wose,+32 ungweru+ wakuwuskirako chakudika ku maso gha mitundu+ na uchindami wa ŵanthu ŵinu Israyeli.”33 Awiske na anyina ŵakazizwanga na ivyo Simiyoni wakayowoyanga vya mwana uyu.34 Simiyoni wakaŵatumbika, ndipo wakati kwa Mariya: “Wona, chifukwa cha mwana uyu ŵanyake mu Israyeli ŵazamuwa+ ndipo ŵanyake ŵazamuwuka.+ Wazamuŵa chimanyikwiro icho ŵanandi ŵazamususkana nacho+35 (lupanga lutali luzamupolota mwa iwe),+ mwakuti maghanoghano gha mitima yinandi ghavumbukwe.”36 Kukaŵa ntchimi yanakazi, zina lake Ana, mwana mwanakazi wa Fanuyeli, wa fuko la Asheri. Mwanakazi uyu wakaŵa muchekuru, ndipo wakakhala na mfumu wake vyaka 7 kufuma apo ŵakatolerana.*37 Wakaŵa chokoro cha vyaka 84. Nyengo zose wakasangikanga pa tempile. Wakachitanga uteŵeti wakupatulika usiku na muhanya pamoza na kuziŵizga kurya na maŵeyelero.38 Mu ora lenelira wakiza pafupi na kwamba kuwonga Chiuta na kuyowoya vya mwana ku wose awo ŵakalindiliranga kuwombokwa kwa Yerusalemu.+39 Ŵakati ŵachita vinthu vyose kuyana na Dango la Yehova,*+ ŵakawelera ku Galileya ku msumba wawo wa Nazarete.+40 Mwana wakalutilira kukura na kuŵa wankhongono, wakaŵa na vinjeru, ndipo wakatemwekanga na Chiuta.+41 Chaka chilichose ŵapapi ŵake ŵakazgoŵera kuluta ku Yerusalemu ku chiphikiro cha Paska.+42 Ndipo apo wakaŵa na vyaka 12, ŵakaluta ku chiphikiro kuyana na kaluso.+43 Mazuŵa gha chiphikiro ghakati ghamara, apo ŵakaweranga, Yesu wakakhalira mu Yerusalemu, ndipo ŵapapi ŵake ŵakamanya yayi.44 Pakuti ŵakatenge wali mkati mu ŵanthu, ŵakenda mtunda wa zuŵa limoza, ndipo ŵakamba kumupenja mu ŵabali ŵawo na mu ŵanyawo.45 Kweni ŵakati ŵatondeka kumusanga, ŵakawelera ku Yerusalemu, na kukamupenja chomene.46 Pamanyuma pa mazuŵa ghatatu ŵakamusanga mu tempile, wakhala pakati pa ŵasambizgi ndipo wakapulikizganga kwa iwo na kuŵafumba.47 Kweni wose awo ŵakamupulikizganga ŵakazizwa chomene chifukwa wakapulikiskanga luŵiro vinthu kweniso wakaŵazgoranga makora.+48 Ŵapapi ŵake ŵakati ŵamuwona ŵakazizikika, ndipo anyina ŵakati kwa iyo: “Wamwana, wachitirachi nthena? Awuso na ine tasuzgika chomene kukupenja.”49 Yesu wakati kwa iwo: “Mwanipenjerangachi? Kasi mwamanyanga chara kuti nkhwenera kuŵa mu nyumba ya Adada?”+50 Kweni ŵakapulikiska chara ivyo wakayowoyanga kwa iwo.51 Ndipo wakakhira pamoza nawo na kuwelera ku Nazarete, wakalutilira kujilambika* kwa iwo.+ Kweniso anyina ŵakasungilira mazgu ghose agha mu mtima wawo.+52 Yesu wakalutilira kukura, vinjeru vyake vikasazgikiranga ndipo wakatemwekanga na Chiuta kweniso ŵanthu.


text:
SAMBIRU 54
Yehova Wanguzikira ndi Yona
Ŵanthu wo ajanga mumsumba wa Nineve ku Asiriya, ŵenga ndi mijalidu yiheni. Yehova wangukambiya muchimi waki Yona kuti waluti ku Nineve wakaŵatcheŵesi kuti aleki kuchita vinthu viheni. Kweni Yona wanguthaŵa ndipu wanguluta kunyaki. Iyu wangukwera sitima yo yalutanga ku Tarshishi.
Pa nyengu yo sitima yayendenga panyanja, kunguza chimphepu chikulu ndipu wo agwiranga ntchitu musitima yeniyi anguchita mantha. Yiwu anguromba kwa achiuta ŵawu ndipu anguŵafumba kuti: ‘Ntchifukwa wuli ivi vititichitikiya?’ Pakumaliya, Yona wanguŵakambiya kuti: ‘Ini ndini ndachitisa. Ndithaŵa vo Yehova wandikambiya kuti nkhachiti. Ndiponyeni munyanja ndipu chimphepu chimalengi.’ Wo agwiranga ntchitu musitima akhumbanga cha kumuponya kweni iyu wanguŵachichiza. Ŵati amuponya munyanja, mphepu yo yinguleka.
Yona waŵanaŵananga kuti wafwengi. Panyengu yo wabilanga munyanja, iyu wanguromba kwaku Yehova. Pavuli paki, Yehova wangutuma chisomba. Ichu chingumumeza kweni chingumubaya cha. We mumoyu mwa chisomba cho, Yona wanguromba kuti: ‘Ndilayizga kuti ndivwiyengi imwi nyengu zosi.’ Yehova wangusunga Yona mumoyu mwa chisomba kwa mazuŵa ngatatu ndipu pavuli paki wanguchitisa kuti chimuwukuliyi kumutunda.
Pakuti Yehova wangutaska Yona, kumbi venivi ving’anamuwa kuti wakhumbikanga so cha kuluta ku Nineve? Awa. Yehova wangumukambiya so Yona kuti waluti. Pa nyengu iyi Yona wanguvwiya. Iyu wanguluta kweniko ndipu wangukambiya ŵanthu aheni wo ajanga kweniko kuti: ‘Kwaja mazuŵa 40 ndipu Nineve wambwangandulikengi.’ Pavuli paki panguchitika vinthu vinyaki. Ŵanthu a ku Nineve anguvwiya ndipu angusintha mijalidu yawu yiheni. Fumu ya ku Nineve yingukambiya ŵanthu ŵaki kuti: ‘Rombani kwaku Chiuta ndipu mulapi. Panyaki watinangengi cha.’ Yehova wati wawona kuti ŵanthu wo angulapa, wanguwunanga cha msumba wa Nineve.
Yona wangukwiya chifukwa msumba uwu ungubwangandulika cha. Ŵanaŵaniya fundu iyi: Yehova wanguzikira ndi Yona ndipuso wangumuchitiya lisungu kweni Yona wanguŵachitiya lisungu cha ŵanthu a ku Nineve. M’malu mwaki wanguja pasi pa chimiti cha monu kubwalu kwa msumba ndipu wangukondwa cha. Pavuli paki, chimiti cho chingufwa ndipu Yona wangukwiya. Mwaviyo, Yehova wangumukambiya kuti: ‘Kumbi uchitiya lisungu chimiti m’malu mwakuchitiya lisungu ŵanthu a ku Nineve? Ini ndaŵalongo lisungu ndipu abayika cha.’ Kumbi Yehova wang’anamuwanganji? Ŵanthu a ku Nineve ŵenga akukhumbika ukongwa kuluska chimiti chechosi.
“Yehova . . . wazizipizga namwi chifukwa wakhumba cha kuti weyosi waku yimwi wanangiki, kweni wakhumba kuti weyosi walapi.”—2 Petro 3:9


text:
CHIGONGWI CHA ALINDA Na. 5 2016 | Kumbi Ndiyani Yo Wangatipembuzga?
Tosi tikhumbika kupembuzgika ndi Chiuta, ukongwa asani takumana ndi masuzgu. Magazini iyi yikonkhosa mo Chiuta watitipembuzgiya asani takumana ndi masuzgu.
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Tosi Tikhumbika Kupembuzgika
Kumbi ndiyani yo wangakupembuzgani asani munthu yo mwamuyanjanga watayika, ntchitu pamwenga nthengwa yamala kweniso asani mutama?
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Mo Chiuta Watitipembuzgiya
Nthowa zinayi zo Chiuta wapembuzgiya ŵanthu wo akumana ndi masuzgu.
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Mo Chiuta Watitipembuzgiya Asani Takumana Ndi Masuzgu
Mo ŵanthu anyaki angupembuzgikiya pa nyengu yo akumananga ndi masuzgu.
YEZGANI CHIVWANU CHAWU
“Nkhondu Njaku Yehova”
Ntchinthu wuli cho chinguwovya Davidi kuti wathereski Goliati? Kumbi tisambiranji pa nkhani ya ku Davidi?
Davidi Wangupumana Ndi Goliati—Kumbi Vinguchitika Nadi?
Ŵanthu anyaki akayikiya asani nkhani yeniyi yikuchitika nadi. Kumbi mbuneneska?
BAYIBOLU LISINTHA ŴANTHU
Ndenga Wandewu Kweniso Ndasweranga Cha Kufya Mtima
Ntchinthu wuli cho chinguwovya munthu munyaki yo wenga wandewu kuti wasinthi umoyu waki?
Kumbi Bayibolu Likambanji?
Mukondwengi asani mungaziŵa vo Bayibolu likamba.


text:
Pulogilamu ya Unganu Wachigaŵa wa 2017
Wonani ndondomeku ya nkhani zo zamukambika zuŵa lelosi la unganu. Unganu wenuwu wakukuwovyani kuti mulutirizi kuchita vinthu vamampha kweniso kuti mukunthiyengepu mayeseru.
Chinkhondi
Ntchinthu wuli cho chingawovya Akhristu kuti aje ndi mijalidu yo yitovya kuti akunthiyengepu masuzgu?
Chisulu
Kumbi Chiuta Wanthazizosi watitipembuzga wuli, nanga watitiwovya wuli kuti tikunthiyengepu?
Sabata
Yesu wangukamba kuti: “Kweni yo wazamukunthiyapu mpaka pakumaliya, wazamutaskika.” Kumbi mungachita wuli kuti muvwiyi mazu ngaki?
Vo Akuwungana Atenere Kuziŵa
Panyaki mungayanja kuti mukasanirikepu pa maunganu nganyaki ngapade ngo ngamuchitika pa unganu wenuwu. Wonani penapa asani mukhumba kuziŵa vakukwaskana ndi wo alonde alendu, ubatizu, vakupereka, vinthu vo vasoŵa ndi vo vasanirika, malu ngakujapu kweniso uteŵeti wakujipereka.
Ziŵani Vinandi
KUMBI MBAYANI WO ACHITA KHUMBU LAKU CHIUTA MAZUŴA NGANU?
Ntchifukwa Wuli Akaboni aku Yehova Asanirika pa Maunganu ngakurungakuru?
Chaka chechosi, katatu tiwungana pamoza kuti tichiti maunganu ngapade ngenanga. Kumbi mungayanduwa wuli ndi maunganu ngenanga?


text:
MAFUMBU NGO ŴANTHU AFUMBA KAŴIKAŴI
Kumbi Sambiru la Bayibolo Nchinthu Wuli?
Saniyani kwamuka kwakukwaskana ndi sambiru la Bayibolo lawezi.
MAFUMBU NGO ŴANTHU AFUMBA KAŴIKAŴI
Kumbi Akaboni aku Yehova ŵe ndi Aliska wo Atiŵalipira?
Kumbi mumpingu wa Akaboni aku Yehova mwe ŵanthu apachanya kuruska anyawu? Kumbi mbayani wo ateŵete mwakujipereka?
MAFUMBU NGO ŴANTHU AFUMBA KAŴIKAŴI
Ntchifukwa Wuli Akaboni aku Yehova Achita Mwambu Wakukumbukiya Nyifwa Yaku Yesu Mwakupambana ndi Matchalitchi Nganyaki?
Akaboni aku Yehova awona kuti mwambu uwu wo uziŵika so kuti “Njonesku ya Ambuya” ndipuso Chikumbusu cha Nyifwa Yaku Yesu ngakuzirwa ukongwa. Wonani vo Bayibolu likamba vakukwasana ndi mwambu wenuwu.
VAKUKWASKANA NDI ISI
Mawunganu Ngampingu nga Akaboni aku Yehova
Ziŵani malu ngo tichitiyaku mawunganu kweniso mo tichitiya.
MAFUMBU NGO ŴANTHU AFUMBA KAŴIKAŴI
Kumbi Ndalama zo Akaboni aku Yehova Atendeske Nchitu Yawu Zituliya Pani?
Ziŵani mo nchitu yakupharazga yalutiya panthazi chinanga kuti Akaboni aku Yehova atendeska mbali yampasku cha pamwenga kupereka ndalama za mapanganu.
Lipoti Lakudumuwa—Charu Chosi
Vyaru vo Akaboni aku Yehova asopa mwakuzomerezeka: 239
Akaboni aku Yehova: 8,201,545
Masambiru nga Bayibolu: 9,499,933
Ŵanthu wo angusanirika pa Chikumbusu cha nyifwa yaku Yesu: 19,950,019
Mipingu: 115,416


text:
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI | YEREMIYA 39-43
Yehova Wazamuchita Nase Kuyana na Milimo Yithu
Zedekiya wakapulikira yayi ulongozgi wa Yehova wakuti wajipeleke waka ku Ŵababuloni
Ŵana ŵa Zedekiya ŵakakomeka iyo wakuwona. Pamasinda Zedekiya ŵakamudolora maso, ndipo ŵakamukaka na maunyoro ghamkuŵa na kuluta nayo ku Babuloni m’paka nyifwa yake
Ebedi-meleki wakathemba chomene Yehova ndipo wakavikilira ntchimi ya Yehova, Yeremiya
Yehova wakalayizga kuti wavikilirenge Ebedi-meleki apo Ŵayuda ŵazamuparanyikira
Yeremiya wakapharazga mwachikanga kwa vyaka vinandi pambere Yerusalemu wandaparanyike
Yehova wakavikilira Yeremiya apo Yerusalemu wakaparanyikanga na kumufumiska ku wuzga ku Babuloni


text:
MUTU 115
Yesu Wakaŵa Pafupi Kuchita Paska Laumaliro
MATEYU 26:1-5, 14-19 MARIKO 14:1, 2, 10-16 LUKA 22:1-13
YUDASI ISIKARIYOTI WAKAPIKA NDALAMA KUTI WAPELEKE YESU
ŴAPOSITOLE ŴAŴIRI ŴAKANOZGA PASKA
Yesu wakamalizga kusambizga ŵapositole ŵake ŵanayi pa Phiri la Maolive. Wakazgora fumbo lawo lakukhwaskana na kuŵapo kwake kweniso umaliro wa mgonezi.
Yesu wakatangwanika chomene pa zuŵa la Nisani 11! Vikuwoneka kuti apo ŵakaweleranga ku Betaniya kuti ŵakagone, Yesu wakaphalira ŵapositole kuti: “Mukumanya kuti kwakhala mazuŵa ghaŵiri kuti Paska lichitike, ndipo Mwana wa munthu wapelekekenge kuti wapayikike pa khuni.”—Mateyu 26:2.
Zuŵa lakulondezgapo pa Chitatu, Yesu wakwenera kuti wakaŵa kwayekha na ŵapositole ŵake. Pa Chiŵiri, wakasuska ŵalongozgi ŵa chisopa na kuvumbura upusikizgi wawo. Iwo ŵakakhumbanga kumukoma. Ntheura pa Nisani 12, Yesu wakawonekera yayi ku ŵanthu mwakuti paŵavye chakumutondeska kuchita Paska pamoza na ŵapositole ŵake. Paska ili likachitika zuŵa lakulondezgapo pa Nisani 14, dazi likati lanjira.
Kweni pambere Paska lindachitike, ŵalara ŵa ŵasofi na ŵalara ŵa ŵanthu ŵakakhalapo waka chete yayi. Ŵakawungana mu luŵaza lwa wasembe mukuru Kayafa. Chifukwa wuli ŵakawungana? Ŵakakwiya chifukwa chakuti Yesu wakaŵavumbura kuti mbapusikizgi. Ntheura ŵakapangana kuti “ŵamukore Yesu mwauchenjezi na kumukoma.” Kasi ŵakakhumbanga kumukora wuli ndipo nyengo wuli? Ŵakati: “Pa chiphikiro chara, mwakuti paleke kuwuka chivulupi pakati pa ŵanthu.” (Mateyu 26:4, 5) Ŵakawopanga kumukora pa chiphikiro chifukwa ŵanthu ŵanandi ŵakamutemwanga Yesu.
Nyengo yeneyira, ŵalongozgi ŵa chisopa ŵara ŵakapokera mulendo. Iwo ŵakazizwa kuwona kuti mulendo yura wakaŵa Yudasi Isikariyoti, yumoza wa ŵapositole ŵa Yesu. Satana wakapandamo maghanoghano ghaheni mwa Yudasi kuti wapeleke Fumu yake! Yudasi wakaŵafumba ŵalongozgi ŵara kuti: “Kasi munipenge vichi kuti nimupeleke kwa imwe?” (Mateyu 26:15) Iwo ŵakakondwa na “kuzomera kuti ŵamupe ndalama zasiliva.” (Luka 22:5) Kasi zikaŵa ndalama zilinga? Ŵakakolerana kuti ŵamupenge ndalama zasiliva 30. Fundo yinyake yakuti timanye njakuti mashekele 30 ukaŵa mtengo wa kugulira muzga. (Ekisodo 21:32) Ntheura ŵalongozgi ŵara ŵakamuyuyura chomene Yesu, ŵakamutora nga ngwakukhira mtengo. Sono Yudasi wakamba “kupenja m’pata uwemi wakumupelekera kwa iwo, kwambura ŵanthu kumanya.”—Luka 22:6.
Nisani 13 yikamba zuŵa likati lanjira pa Chitatu. Uwu ukaŵa usiku wa 6 kweniso waumaliro kuti Yesu wagone ku Betaniya. Zuŵa lakulondezgapo, likaŵa lakumalizgira kunozga vyakukhumbikwa pa Paska. Pakakhumbikwanga kuti ŵasange mwana wa mberere mwakuti wakomeke na kotcheka wamsuma para Nisani 14 yambako. Kasi ŵakalyera nkhu chakurya, ndipo ni njani wakanozga? Yesu wakaŵa kuti wandaŵaphalire ŵapositole vinthu ivi. Ntheura Yudasi wakaŵaphalirapo yayi ŵalara ŵa ŵasembe vinthu ivi.
Vikuwoneka kuti pa Chinayi muhanya, Yesu wakatuma Petrosi na Yohane kufuma ku Betaniya. Wakaŵaphalira kuti: “Lutani ndipo mukatinozgere Paska kuti tirye.” Iwo ŵakati: “Kasi mukukhumba kuti tikamunozgerani nkhu?” Yesu wakati: “Para mwanjira mu msumba, mwanalume uyo wayegha chiŵiya cha maji wamukumana namwe. Mukamulondezge m’paka mu nyumba iyo wamunjira. Ndipo mukati kwa mweneko wa nyumba, ‘Msambizgi wakuti kwa imwe: “Kasi chipinda cha ŵalendo chili nkhu, umo ningalyera Paska pamoza na ŵasambiri ŵane?”’ Ndipo munthu yura wamumulongorani chipinda chikuru chamuchanya chakunozgeka. Ndimo mukatinozgere.”—Luka 22:8-12.
Mweneko wa nyumba uyu wakwenera kuti wakaŵa msambiri wa Yesu. Nayo wakwenera kuti wakakhazganga kuti Yesu wapemphenge nyumba yake kuti ŵachitiremo Paska. Ŵapositole ŵaŵiri ŵara ŵakati ŵafika ku Yerusalemu, ŵakasanga kuti vyose vili nga umo Yesu wakaŵaphalilira. Ntheura ŵakawoneseska kuti mwana wa mberere walipo ndipo vyose vyakukhumbikwa pa Paska vyanozgeka kale. Ŵakawoneseska kuti viŵe vyakukwana ŵanthu 13, ndiko kuti, Yesu na ŵapositole ŵake 12.


text:
MUTU 72
Yesu Wakatuma Ŵasambiri 70 Kukapharazga
YESU WAKASORA ŴASAMBIRI 70, WAKAŴATUMA KUKAPHARAZGA
Kukaŵa kuumaliro wa 32 C.E., ndipo pakajumpha vyaka vitatu kufuma apo Yesu wakabatizikira. Iyo na ŵasambiri ŵake ŵakaŵapo pa Chiphikiro cha Mahema ku Yerusalemu. Ŵakwenera kuti ŵakaŵa ŵachali kufupi na Yerusalemu. (Luka 10:38; Yohane 11:1) Nakuti mu myezi 6 iyo yikakhalako kuti wafwe, Yesu wakapharazganga mu Yudeya panji ku sirya linyake la Mlonga wa Yorodani mu chigaŵa cha Pereya. Mu vigaŵa ivi namo wakakhumbanga kupharazgamo.
Kumasinda, Paska la mu 30 C.E. likati lajumpha, Yesu wakamara myezi yinandiko kupharazga mu Yudeya na kwenda mu Samariya. Kufuma apo, Ŵayuda ku Yerusalemu ŵakakhumbanga kumukoma pa Paska mu 31 C.E. Pakati pajumpha chaka chimoza na hafu, Yesu wakapharazga chomene kumpoto kwa Galileya. Pa nyengo yira, ŵanthu ŵanandi ŵakazgoka ŵasambiri ŵake. Mu Galileya, Yesu wakasambizga ŵapositole ŵake na kuŵatuma kuti ŵakapharazgenge. Wakaŵaphalira kuti, “Mupharazgenge kuti: ‘Ufumu wakuchanya waneng’enera.’” (Mateyu 10:5-7) Sono Yesu wakanozga upharazgi wapadera mu Yudeya.
Apo wakambanga upharazgi wapadera uwu, Yesu wakasora ŵasambiri 70 na kuŵatuma ŵaŵiriŵaŵiri. Ntheura pakaŵa magulu 35 gha ŵapharazgi ŵa Ufumu mu chigaŵa ichi. ‘Vuna yikaŵa yinandi chomene, kweni ŵantchito ŵakaŵa ŵachoko.’ (Luka 10:2) Ŵapharazgi aŵa ŵakadangira mu malo agho Yesu wakakhumbanga kuyako. Ŵasambiri 70 aŵa ŵakapika mazaza kuchizga ŵalwari na kupharazgira ŵanthu uthenga uwo Yesu wakapharazganga.
Ŵasambiri aŵa ŵakeneranga kusambizga mu masunagoge pera yayi. Yesu wakaŵaphalira kuti ŵalutenge mu nyumba za ŵanthu. Wakati: “Nyumba yiliyose iyo mwamunjiramo, pakwamba mukati: ‘Mtende uŵe mu nyumba iyi.’ Ndipo usange muli munthu wakutemwa mtende, mtende winu wamuŵa pa iyo.” Kasi uthenga wawo ukaŵa wakuti wuli? Yesu wakati: ‘Mukaŵaphalire kuti: “Ufumu wa Chiuta waneng’enera.”’—Luka 10:5-9.
Ivyo Yesu wakaphalira ŵasambiri 70 aŵa vikayananga waka na ivyo wakaphalira ŵapositole 12 apo wakaŵatuma kukapharazga mu Galileya chaka chimoza kumasinda. Wakaŵaphalira kuti ni wose yayi awo ŵamuŵapokelera makora. Kweni ivyo ŵamuchita, vyamovwira awo ŵapokelera uthenga wawo kuti para kunthazi Yesu wazakiza, ŵazakaŵe ŵakunozgeka kukumana nayo na kusambira kwa iyo.
Nyengo yichoko waka, magulu 35 gha ŵapharazgi ŵa Ufumu ghakawelera kwa Yesu. Ŵakaphalira Yesu mwakukondwa kuti: “Fumu, na viŵanda wuwo vikatipulikira mu zina linu.” Nkhani iyi yikamukondweska chomene Yesu, ntheura wakati: “Nkhuwona Satana wawa kale nga ni leza kufuma kuchanya. Wonani, namupani mazaza ghakukandira pasi njoka na ŵakalizga.”—Luka 10:17-19.
Apa Yesu wakasimikizgira ŵasambiri ŵake kuti ŵazamuchita vinthu vikuru. Ŵazamuŵa nga ŵakukandira pasi njoka na ŵakalizga. Kweniso ivyo wakayowoya vikaŵawovwira kugomezga kuti munthazi Satana wazamuwa kufuma kuchanya. Yesu wakaŵawovwiraso ŵasambiri 70 ŵara kumanya icho ntchakuzirwa chomene. Wakati: “Lekani kusekelera chifukwa chakuti mizimu yikumupulikirani, kweni sekelerani chifukwa chakuti mazina ghinu ghalembeka kuchanya.”—Luka 10:20.
Yesu wakakondwa chomene ndipo wakalumba Ŵadada ŵake pakweru chifukwa cha kuzomerezga ŵateŵeti ŵake ŵakujiyuyura aŵa kuchita milimo yankhongono. Yesu wakang’anamukira ku ŵasambiri ŵake, wakaŵaphalira kuti: “Ŵakukondwa mbanthu awo maso ghawo ghakuwona vinthu ivyo imwe mukuwona. Pakuti nkhumuphalirani kuti, ntchimi zinandi na mathemba ŵakakhumbanga kuwona vinthu ivyo imwe mukuwona kweni ŵakaviwona chara. Ŵakakhumbanga kupulika vinthu ivyo imwe mukupulika kweni ŵakavipulika chara.”—Luka 10:23, 24.


text:
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Kumbi Shelo ndi Hadesi ndi Vinthu Wuli?
BAYIBOLO ligwiriskiya nchitu mazu ngachihebere ngakuti sheʼohl ndi mazu ngachigiriki ngakukozgana nangu ngakuti haiʹdes, maulendu ngakujumpha 70, mu vinenedu vaki vakwamba. Mazu ngosi ngaŵi yanga ngakamba za nyifwa. M’ma Bayibolo nganyaki mazu yanga akungafwatuliya kuti “muunda,” “helu,” pamwenga “zenji.” Kweni mu vinenedu vinandi mulivi mazu ngo ngang’anamuliya mwakukwana mazu ngachiheberi ndi ngachigiriki yanga. Bayibolo la New World Translation, ligwiriskiya nchitu mazu ngakuti “Shelo” ndi “Hadesi.” Kumbi mazu yanga ngang’anamuwanji? Tiyeni tiwoni mo ngagwiriskikiya nchitu mu vigaŵa vakupambanapambana va Bayibolo.
Lemba la Wakutaula 9:10 likamba kuti: “Kulivi nchitu pamwenga maŵanaŵanu pamwenga kuziŵa pamwenga vinjeru mu muunda mwenimo ukarutanga.” Kumbi ivi ving’anamuwa kuti Shelo wakamba va muunda unyaki pamwenga umoza wo tikuŵikamu akwanjiwa ŵidu? Awa. Asani Bayibolo likamba va muunda unyaki, ligwiriskiya nchitu mazu nganyaki ngachihebere ndi Chigiriki, m’malu mwa mazu ngakuti sheʼohlʹ ndi haiʹdes. (Chiyambo 23:7-9; Mateyu 28:1) Kweniso Bayibolo ligwiriskiya cha nchitu mazu ngakuti “Shelo” kung’anamuwa muunda wo ŵanthu anandi aŵikikamu pamoza, nge muunda wa banja losi pamwenga chimuunda cha ŵanthu anandi.
Kumbi mazu ngakuti “Shelo” ngakamba za vinthu wuli? Mazu ngaku Chiuta ngalongo kuti mazu ngakuti “Shelo,” pamwenga “Hadesi,” ngakamba za chinthu chinyaki chikulu ukongwa kuruska muunda wa ŵanthu anandi. Mwakuyeruzgiyapu, Lemba la Yesaya 5:14 NW, likamba kuti “masanu ngakuzga malu ngaki ndipu ngajula ukongwa mulomu waki kujumpha mphaka yaki.” Chinanga kuti Shelo wameza kali ŵanthu ambula kuŵerengeka, kweni wawoneka kuti wechendaguti mbwenu. (Nthanthi 30:15, 16) Mwakupambana ndi masanu ngenechu ngo ngangakwana ŵanthu amanavi waka, “Shelo ndi malu nga pharanyiku viguta cha.” (Nthanthi 27:20 NW) Shelo wazaza cha ndipu walivi mphaka. Mwaviyo, Shelo pamwenga Hadesi ndi malu ngenechu cha. Kweni ngamiya masanu nga ŵanthu wosi, pamwenga kuti malu ngo mtundu wa ŵanthu ugonaku mu nyifwa.
Vo Bayibolo lisambiza vakukwaskana ndi chiyuka vititiwovya kuti tiziŵi vinandi vo mazu ngakuti “Shelo” ndi “Hadesi” ngang’anamuwa. Mazu ngaku Chiuta ngalongo kuti akufwa wo ŵe mu Shelo ndi Hadesi mbeniwo azamuyuskika. * (Jobu 14:13; Machitidu 2:31; Chivumbuzi 20:13) Mazu ngaku Chiuta ngalongo so kuti ŵanthu wo ŵe mu Shelo pamwenga kuti Hadesi, mbeniwo ateŵete Yehova pe cha kweni asazgapu ŵanthu anandi wo akuleka kumuteŵete. (Chiyambo 37:35; Sumu 55:15) Mwaviyo, Bayibolo lisambiza kuti kwazamuja “chiyuka cha ŵarunji ndi ŵaziraurunji.”
^ ndimi 4 Kweni akufwa wo azamuleka kuyuskika ŵe mu Shelo pamwenga mu Hadesi cha, kweni ŵe “mu Gehena.” (Mateyu 5:30; 10:28; 23:33) Gehena nayu ndi malu chayinguchayingu cha nge mo waliri Shelo ndi Hadesi.