text:
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Ŵafilipi 4:1-23
4 Ntheura, ŵabali ŵane ŵakutemweka, imwe nkhumunwekerani, ndimwe chimwemwe chane na mphumphu yane,+ tchinthani+ mwanthowa iyi mu Fumu.2 Nkhuchiska Yuwodiya na Sintike kuti ŵayane maghanoghano mu Fumu.+3 Nkhukulomba iwe muteŵeti munyane mwenecho, lutilira kovwira ŵanakazi aŵa, awo ŵalimbikira* pamoza na ine chifukwa cha makani ghawemi pamoza na Kilementi kweniso ŵantchito ŵanyane wose, awo mazina ghawo ghali mu buku la umoyo.+4 Sekelerani mu Fumu nyengo zose. Nkhuwerezgaso kuti, Sekelerani!+5 Mahara ghinu+ ghamanyikwe ku ŵanthu wose. Fumu yili pafupi.6 Lekani kwenjerwa na chinthu chilichose,+ kweni mu vinthu vyose, mu lurombo na maŵeyelero pamoza na kuwonga, madandawuro ghinu ghamanyikwe kwa Chiuta.+7 Ndipo mtende+ wa Chiuta uwo ukuluska maghanoghano ghose,* uvikilirenge mitima yinu+ na maghanoghano ghinu kwizira mwa Khristu Yesu.8 Paumaliro ŵabali, vinthu vyose vyaunenesko, vinthu vyose vyakuzirwa, vinthu vyose vyaurunji, vinthu vyose vituŵa, vinthu vyose vyakutemweka, vinthu vyose vya mbiri yiwemi, nkharo yiliyose yiwemi, na vinthu vyose vyakulumbika, lutilirani kughanaghanira vinthu ivi.+9 Vinthu ivyo mwasambira na kuzomera kweniso kupulika na kuwona mwa ine, ndivyo muchitenge,+ ndipo Chiuta wa mtende waŵenge namwe.10 Nkhusekelera chomene mu Fumu pakuti sono mwambaso kunighanaghanira.+ Nangauli mukaghanaghananga vya ine, kweni mukaŵavya m’pata wakulongolera kuti mukunighanaghanira.11 Nkhuyowoya ichi chifukwa cha ukavu yayi, pakuti nasambira kukhorwa na vinthu ivyo nili navyo.+12 Nkhumanya umo ningakhalira na tuchoko waka+ ndiposo umo ningakhalira para nili na vinandi. Namanya chisisi cha kuŵa wakukhorwa mu vyose ndiposo kuyana na umo vinthu vyaŵira, kuŵa wakukhuta na kuŵa wanjara, kuŵa na vinandi na kusoŵa pakukora.13 Mu vinthu vyose, nkhusanga nkhongono mwa uyo wakunipa nkhongono.+14 Ndipouli, mukachita makora kunovwira pa suzgo yane.15 Nakuti, imwe Ŵafilipi, mukumanya makora kuti mukati mwapulika kakwamba makani ghawemi, apo nkhafumanga ku Makedoniya, pakaŵavya mpingo uwo ukanovwira pa nkhani ya kupeleka na kupokera, kweni imwe pera.+16 Chifukwa apo nkhaŵa mu Tesalonika mukanitumira kanthu pakusoŵa kwane. Mukanitumira kamoza pera yayi kweni kaŵiri.17 Nkhupenja chawanangwa yayi, kweni nkhupenja vipambi vyakuti visazgikire pa ivyo muli navyo.18 Kweni nili na vinthu vyose ivyo nkhukhumba ndipo ni vinandi. Sono napika vyakukwana, pakuti napokera kwa Epafurodito+ vinthu ivyo vyafuma kwa imwe, ivyo vili nga ni sungu liwemi,+ sembe yakuzomerezgeka, yakukondweska Chiuta.19 Chiuta wane nayo kwizira mwa Khristu Yesu, wamupaninge vyose vyakukwana pakusoŵa kwinu+ kuyana na usambazi wake wauchindami.20 Sono Chiuta uyo ni Dada withu, wachindikike muyirayira swii. Ameni.21 Munitawuzgireko mutuŵa waliyose mwa Khristu Yesu. Ŵabali awo ŵali na ine ŵakumutawuzgani.22 Ŵatuŵa wose, kweni chomene ŵamunyumba ya Kesare,+ ŵakumutawuzgani.23 Lusungu lukuru lwa Fumu Yesu Khristu luŵe namwe chifukwa cha mzimu uwo mukulongora.


c: text/html

text:
Nkhani Nambara 10: Cigumula Cikuru
Kuwaro kwa cingalaŵa, ŵanthu ŵakacitanga vinthu nga ni umo ŵakacitilanga mazuŵa ghose. Ŵakaŵa ŵacali ŵandagomezge kuti Cigumula cicitikenge. Ŵakwenera kuti ŵakahoyanga comene Nowa kuluska pakwamba. Kweni mwambura kucedwa ŵakaleka kuhoya.
Mwamabuci vura yikayamba kuwa. Yikathika kufuma mu mtambo nga ni para munthu wakupungura maji mu ndowo. Nowa wakayowoya unenesko! Kweni pa nyengo iyi ŵakaŵa kuti ŵacedwa kuti ŵanjire mu cingalaŵa. Cijaro cikaŵa kuti cajalika na Yehova.
Nakalinga maji ghakabenekelera caru cose. Maji ghakaŵa nga ni mironga yikuru. Ghakawiska makuni na kugadabura malibwe ghakurughakuru, ndipo ghakapoma comene. Ŵanthu ŵakatenthema. Ŵakakwera pacanya pa malo ghakukwera. Ŵakayamba kughanaghana kuti mphanyi ŵakapulikira Nowa na kunjira mu cingalaŵa apo cijaro cikaŵa mwazi! Kweni ŵakaŵa kuti ŵacedwa kale.
Maji ghakakwelerakwelera. Kwa mazuŵa 40, muhanya na usiku, maji ghakathika kufuma kucanya. Ghakayamba kukwera mupaka kufika pacanya pa mapiri, ndipo mwambura kucedwa nanga ni mapiri ghatali ghakabira. Mwantheura nga ni umo Ciuta wakayowoyera, ŵanthu wose na nyama izo zikaŵa kuwaro kwa cingalaŵa vikafwa. Kweni waliyose mukati mu cingalaŵa wakapona.
Nowa na ŵana ŵake ŵakacita nchito yiwemi ya kuzenga cingalaŵa. Maji ghakanyamura cingalaŵa, ndipo cikayenjamanga pacanya pa maji. Zuŵa linyake, pamanyuma pakuti vura yaleka kuwa, dazi likayamba kuŵala. Mwee, nako kukaŵa kwakukondweska kuliwona! Kukaŵa waka nyanja yikuru yimoza kulikose. Ndipo cinthu cimoza ico cikawonekanga cikaŵa cingalaŵa ico cikayenjamanga pa maji.
Vinkhara vikaŵa kuti vyamara. Vikaŵakoso cara kuti vipweteke ŵanthu. Vyose vikafwa, pamoza na ŵanyinawo na ŵanthu wose ŵaheni. Kweni kasi nchivici ico cikacitikira ŵawiskewo?
Ŵawiskewo ŵa vinkhara ŵakaŵa ŵanthu nga ndise cara. Ŵakaŵa ŵangelo awo ŵakiza kuzakakhala nga ni ŵanthu pa caru capasi. Mwantheura Cigumula cikati ciza, ŵakafwira lumoza na ŵanthu cara. Ŵakavura mathupi gha taŵanthu agho ŵakaŵa nagho na kuweleraso kucanya nga mbangelo. Kweni ŵakazomerezgekaso cara kuŵa cigaŵa ca mbumba ya ŵangelo ŵa Ciuta. Mwantheura ŵakaŵa ŵangelo ŵa Satana. Mu Baibolo ŵakucemeka viŵanda.
Sono Ciuta wakacitiska mphepo kuputa, ndipo maji ghakayamba kuphwa. Myezi yinkhondi yikati yajumphapo cingalaŵa cikakhala pacanya pa mapiri. Mazuŵa ghanyake ghanandi ghakajumphapo, ndipo awo ŵakaŵa mu cingalaŵa ŵakalaŵiskanga kuwaro na kuwona pacanya pa mapiri. Maji ghakaphwilangaphwilanga.
Pamanyuma pake Nowa wakatuma ciyuni cifipa zina lake cihoŵi kuti cifumire kuwaro kwa cingalaŵa. Ico cikadukanga kuwaro kwa kanyengo kacoko na kwizaso, cifukwa kukaŵavya malo ghawemi ghakuti cingadekapo. Cikacita nthena kwa nyengo yitali ndipo nyengo yiliyose para cawerako cikapumuranga pa cingalaŵa.
Nowa wakakhumbanga kumanya usange maji ghakamuka pa caru, ntheura wakatuma nkhunda. Kweni nkhunda nayoso yikawelera cifukwa yikatondeka kusanga pakudeka. Nowa wakayitumaso kaciŵiri, ndipo yikiza na hamba la olive ku mlomo wake. Ntheura Nowa wakamanya kuti maji ghaphwa. Nowa wakatumaso nkhunda kacitatu, paumaliro pake yikasanga malo ghakomira ghakuti yidekepo.
Sono Ciuta wakayowoya na Nowa. Wakati: ‘Fuma mu cingalaŵa. Tola mbumba yako yose na nyama.’ Ŵakakhala mu cingalaŵa kwa nyengo yakujumpha cilimika cimoza. Aghanaghanira waka cimwemwe ico ŵakaŵa naco kuŵaso kuwaro na kuŵa ŵamoyo!
Genesis 7:10-24; 8:1-17; 1 Petros 3:19, 20.
Mafumbo
- Nchifukwa wuli cikaŵa cambura macitiko kuti munthu wanjire mu cingalaŵa apo vura yikati yayamba?
- Kasi Yehova wakapangiska vura kuwa kwa mazuŵa ghalinga muhanya na usiku, ndipo maji ghakaŵa ghanandi wuli?
- Nchivici cikacitikira cingalaŵa apo maji ghakamba kubenekelera caru?
- Kasi vinkhara vikapona pa Cigumula, nchivici cikacitikira ŵawiskewo ŵa vinkhara?
- Nchivici cikacitikira cingalaŵa pati pajumpha myezi yinkhondi?
- Nchifukwa wuli Nowa wakatuma cihoŵi kuwaro kwa cingalaŵa?
- Ni mwauli umo Nowa wakamanyira kuti maji ghakamuka pa caru?
- Kasi Ciuta wakayowoyaci kwa Nowa pamanyuma pakuti iye na mbumba yake ŵakhala mu cingalaŵa kwa nyengo yakujumpha cilimika cimoza?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Genesis 7:10-24.
Nchivici cikacitikira vyamoyo vyose pano pa caru? (Gen. 7:23)
Kasi maji ghakamba kukamuka pamanyuma pa mazuŵa ghalinga? (Gen. 7:24)
- Ŵazgani Genesis 8:1-17.
Ni mwauli umo lemba la Genesis 8:17 likulongolera kuti cilato cakwambilira ca Yehova cakukhwaskana na caru cindasinthe? (Gen. 1:22)
- Ŵazgani 1 Petros 3:19, 20.
Apo ŵangelo ŵakugaruka ŵakati ŵawelera kucanya, kasi ŵakapokera ceruzgo wuli? (Yuda 6)
Ni mwauli umo nkhani ya Nowa na mbumba yake yikutipira cigomezgo cikuru cakuti Yehova wakuthaska ŵanthu ŵake? (2 Pet. 2:9)
Manyani Vinandi
Nowa “Wakendanga na Chiuta Waunenesko”
Chifukwa wuli chikaŵa chakusuzga kwa Nowa na muwoli wake kulera ŵana? Kasi ŵakalongora wuli chipulikano pakuzenga chingalaŵa?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Kusopa Moleki; vyamizimu (1-6)
-
Muŵe ŵatuŵa na kuchindika ŵapapi (7-9)
-
Awo ŵaleŵa ŵakomeke (10-21)
-
Muŵe ŵatuŵa kuti mukhale mu charu (22-26)
-
Awo ŵakuchita vyamizimu ŵakomeke (27)
20 Yehova wakalutilira kuyowoya na Mozesi kuti:
2 “Uŵaphalire Ŵaisrayeli kuti: ‘Muisrayeli panji mulendo waliyose uyo wakukhala mu Israyeli, uyo wakupeleka mwana wake kwa Moleki wakomeke kwambura kutondeka.+ Ŵanthu ŵa mu charu ŵamudinye na malibwe, wafwe.
3 Chisko chane chimikanenge nayo munthu uyo, nimudumulengeko ku ŵanthu ŵakwake. Pakuti wapeleka ŵana ŵake ŵanyake kwa Moleki ndipo wafipiska malo ghane ghakupatulika+ na kunangiska zina lane lituŵa.
4 Usange ŵanthu ŵa mu charu ŵakusizimilira dala maso ghawo na kuleka kukoma+ munthu uyo wapeleka mwana wake kwa Moleki,
5 mbwenu ine nimikanenge nayo munthu uyo na mbumba yake.+ Nimudumulengeko ku ŵanthu ŵakwake pamoza na wose awo ŵakumulondezga pakuchita uzaghali na Moleki.
6 “‘Munthu uyo wakuzgokera ku ng’anga+ na ku ŵakuloska+ kuti wachite nawo uzaghali, munthu uyo nimikanenge nayo na kumudumulako ku ŵanthu ŵakwake.+
7 “‘Mujituŵiske na kuŵa ŵatuŵa,+ chifukwa ine ndine Yehova Chiuta winu.
8 Musungenge malango ghane na kughachita.+ Ine ndine Yehova, uyo wakumutuŵiskani.+
9 “‘Usange munthu watemba awiske panji anyina, wakomeke kwambura kutondeka.+ Pakuti watemba awiske panji anyina, ndopa zake zili pa iyo.
10 “‘Usange munthu wachita uleŵi na muwoli wamwene, uyo wachita uleŵi na muwoli wa munyake wakomeke kwambura kutondeka, iyo pamoza na mwanakazi uyo waleŵana nayo.+
11 Munthu uyo wagonana na muwoli wa awiske, wakhozga soni awiske.+ Wose ŵaŵiri ŵakomeke kwambura kutondeka. Ndopa zawo zili pa iwo.
12 Usange munthu wagonana na mkamwana wake, wose ŵaŵiri ŵakomeke kwambura kutondeka. Ŵachita chinthu chamusikuzi. Ndopa zawo zili pa iwo.+
13 “‘Usange munthu wagonana na mwanalume munyake nga umo wakugonera na mwanakazi, wose ŵaŵiri ŵachita chinthu chaunyankhasi.+ Ŵakomeke kwambura kutondeka. Ndopa zawo zili pa iwo.
14 “‘Usange munthu watora mwanakazi pamoza na nyina, ntchamuziro.+ Ŵamuwotche iyo pamoza na iwo pa moto+ kuti nkharo yakulengeska yileke kulutilira pakati pinu.
15 “‘Usange munthu wagona chinyama, wakomeke kwambura kutondeka, chinyama nacho mukome.+
16 Usange mwanakazi wakusendelera ku chinyama kuti wagone nacho,+ mukome mwanakazi uyo na chinyama wuwo. Ŵakomeke kwambura kutondeka. Ndopa zawo zili pa iwo.
17 “‘Usange munthu wagonana na mudumbu wake, mwana msungwana wa awiske panji wa anyina, ndipo waliyose wawona nkhule ya munyake, ntchinthu chasoni.+ Ntheura ŵadumulike pamaso pa ŵanthu ŵakwawo. Wakhozga soni mudumbu wake. Wazgore pa ubudi wake.
18 “‘Usange munthu wagonana na mwanakazi uyo wali kumwezi, ndikuti wose ŵaŵiri ŵabenura chisimi cha ndopa.+ Ntheura wose ŵaŵiri ŵadumulikeko ku ŵanthu ŵakwawo.
19 “‘Ungagonananga yayi na mukuru panji munung’una wa anyoko panji ya mudumbu wa awuso, chifukwa kuchita nthena nkhukhozga soni awo ni ndopa yimoza na iwe.+ Awo ŵachita nthena ŵazgore pa ubudi wawo.
20 Munthu uyo wagonana na muwoli wa mukuru panji munung’una wa awiske waŵakhozga soni.+ Ŵazgore pa kwananga kwawo. Ŵafwe kwambura ŵana.
21 Usange munthu watora muwoli wa mukuru panji munung’una wake, wachita chinthu chakuseluska.+ Wakhozga soni mubali wake. Ŵakhale kwambura ŵana.
22 “‘Musungenge malango ghane ghose na vyeruzgo+ vyane vyose na kuvichita,+ mwakuti charu icho nkhumutoleraniko chikaleke kumuwukurani.+
23 Muleke kwenda mu malango gha mitundu iyo nkhuyichimbizga pamaso pinu,+ chifukwa ndiyo yikuchita vinthu vyose ivi ndipo nkhuseluka nayo.+
24 Lekani nkhati kwa imwe: “Muzamupoka charu chawo, ndipo nimupaninge kuŵa chinu, charu icho mukwenda mkaka na uchi.+ Ine ndine Yehova Chiuta winu, uyo wamupaturani ku ŵanthu ŵanyake.”+
25 Mupambaniskenge pakati pa vinyama vyakutowa na vyakufipirwa, pakati pa viyuni vyakufipirwa na vyakutowa.+ Mungajikazuzganga chara na chinyama, chiyuni, panji chilichose icho chikukhwaŵa pasi, icho namuphalirani kuti ntchakufipirwa kwa imwe.+
26 Muŵenge ŵatuŵa kwa ine, chifukwa ine Yehova nili mutuŵa.+ Ndipo nkhumupaturani ku ŵanthu ŵanyake kuti muŵe ŵane.+
27 “‘Mwanalume waliyose panji mwanakazi uyo wakuchita ung’anga panji wali na mzimu wa kuloska wakomeke kwambura kutondeka.+ Ŵanthu ŵaŵadinye na malibwe, ŵafwe. Ndopa zawo zili pa iwo.’”
Tumizgani
Tumizgani
Levitiko 20
Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
https://www.jw.org/finder?docid=1001061103&Book=3&Chapter=20&wtlocale=TB&srcid=share
Chitumbuka
mailto:?body=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D1001061103%26Book%3D3%26Chapter%3D20%26wtlocale%3DTB%26srcid=share&subject=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text: 26 Penepapo ŵanthu wose ŵa Yuda ŵakatora Uziya,+ uyo wakaŵa na vyaka 16, ŵakamuŵika kuŵa themba mu malo gha wiske Amaziya.+2 Iyo wakazengaso Eloti+ na kumuwezgera kwa Yuda, themba* likati lagona na ŵasekuru ŵake.+3 Uziya+ wakaŵa themba wali na vyaka 16, ndipo wakawusa vyaka 52 mu Yerusalemu. Zina la anyina likaŵa Yekoliya wa ku Yerusalemu.+4 Wakachita vyakwenelera pamaso pa Yehova, nga umo wiske Amaziya wakachitira.+5 Wakapenja Chiuta mu mazuŵa gha Zekariya, uyo wakamusambizga kopa Chiuta waunenesko. Mu nyengo iyo wakapenjanga Yehova, Chiuta waunenesko wakamovwira kuti vinthu vimwenderenge makora.+6 Wakaluta kukarwa na Ŵafilisiti,+ wakaswa linga la Gati,+ linga la Yabine,+ na linga la Ashidodi.+ Wakazenga misumba mu chigaŵa cha Ashidodi kweniso mukati mwa Ŵafilisiti.7 Chiuta waunenesko wakalutilira kumovwira kurwa na Ŵafilisiti, Ŵaarebiya+ awo ŵakakhalanga mu Gurubala, na Ŵamewunimu.8 Ŵaamoni+ ŵakamba kupeleka mithulo kwa Uziya. Paumaliro lumbiri lwake lukathandazgika m’paka ku Eguputo, pakuti wakaŵa wankhongono chomene.9 Uziya wakazengaso vigongwe+ mu Yerusalemu pafupi na Chipata cha Pakona,+ pafupi na Chipata cha ku Dambo+ kweniso pafupi na Chipilara, ndipo wakavikhozga.10 Wakazengaso vigongwe+ mu mapopa, na kujima visimi vinandi (pakuti wakaŵa na viŵeto vinandi chomene). Wakachitaso nthena mu Shefela na mu vidika.* Wakaŵa na ŵalimi na ŵakupwelelera mpheska mu mapiri na mu Karimeli, pakuti wakatemwanga ulimi.11 Uziya wakaŵaso na chiwuru cha ŵankhondo ŵakunozgekera kurwa. Ŵakalutanga ku nkhondo mu magulu ghawo. Ŵakapendeka na kulembeka+ na Yeyiyeli mulembi+ kweniso Maseya wantchito wa themba. Ŵakalongozgekanga na Hananiya, yumoza wa ŵakaronga ŵa themba.12 Ŵalongozgi wose ŵa nyumba za ŵawiskewo awo ŵakalaŵiliranga vinkhara ivi ŵakaŵapo 2,600.13 Ŵasilikari awo ŵakaŵa pasi pawo ŵakakwana 307,500, ŵanalume ŵakunozgekera nkhondo. Ŵakaŵa ŵasilikari ŵankhongono chomene ŵakovwira themba kwimikana na mulwani.+14 Uziya wakapeleka ku ŵankhondo wose viskango, mikondo,+ visoti, vyakuvwara vyachisulo,+ mauta, na vyakuponyera malibwe.+15 Kweniso wakapanga makina mu Yerusalemu ghakulwera nkhondo agho ghakanozgeka na ŵanthu ŵaluso. Ghakaŵikika pa vigongwe+ na pa makona gha malinga kuti ghaponyenge mivi na vimalibwe vikuru. Ntheura lumbiri lwake lukathandazgika kosekose, pakuti wakawovwirikanga chomene ndipo wakaŵa na nkhongono.16 Kweni wakati waŵa na nkhongono, wakajikuzga mu mtima wake kujipweteka yekha. Wakachita mwambura kugomezgeka pamaso pa Yehova Chiuta wake, wakanjira mu tempile la Yehova na kotcha vyakununkhira pa jotchero la vyakununkhira.+17 Nyengo yeneyiyo, Azariya wasembe* na ŵasembe ŵanyake ŵa Yehova ŵachikanga 80 ŵakamulondezga mwenemura.18 Ŵakamususka Uziya themba, ŵakati kwa iyo: “Ntchakwenelera yayi kwa iwe, Uziya, kotcha vyakununkhira kwa Yehova.+ Ŵasembe pera ndiwo ŵakwenera kotcha vyakununkhira pakuti mba mphapu ya Aroni,+ ndipo ŵali kutuŵiskika. Fumamo mu malo ghakupatulika. Wachita mwambura kugomezgeka ndipo chifukwa cha ichi upokerenge uchindami chara kufuma kwa Yehova Chiuta.”19 Kweni Uziya wakakalipa+ uku jonjo lakotchapo vyakununkhira lili mu woko lake. Wakati wakwiya chomene, vyoni+ vikafuma pa chisko chake pamaso pa ŵasembe mu nyumba ya Yehova, pafupi na jotchero la vyakununkhira.20 Azariya, mulara wa ŵasembe na ŵasembe wose ŵakamulaŵiska ndipo ŵakawona kuti vyoni vyataka pa chisko chake. Ŵakamufumiskamo mwaluŵiro ndipo nayo wakafumira luŵiro kuwaro chifukwa Yehova wakamutimba.21 Themba Uziya likaŵa na vyoni m’paka pa zuŵa ilo likafwira. Likakhalanga mu nyumba yayekha,+ chifukwa likawuskikamo mu nyumba ya Yehova. Mwana wake Yotamu ndiyo wakalaŵiliranga nyumba, kweruzga ŵanthu mu charu.+22 Mdauko unyake wose wa Uziya, kwamba pakwamba m’paka paumaliro, uli kulembeka na ntchimi Yesaya+ mwana wa Amozi.23 Uziya wakagona na ŵasekuru ŵake. Ŵakamusunga pamoza na ŵasekuru ŵake, kweni mu munda uwo ukaŵa wa mathemba, pakuti ŵakati: “Ngwavyoni.” Mwana wake Yotamu+ wakaŵa themba mu malo ghake.


text:
MUTU 87
Chitani Mwavinjeru Pakunozgekera Vyamunthazi
NTHARIKA YA MUTEŴETI MULARA WAMBURA URUNJI
“SANGANI ŴABWEZI” NA USAMBAZI WINU
Ŵakusonkheska msonkho, ŵalembi, na Ŵafarisi ŵakwenera kuti ŵakakhwaskika na ntharika ya mwana wakuzgeŵa iyo Yesu wakayowoya. Ŵakamanya kuti Chiuta ngwakukhumbisiska kugowokera ŵakwananga awo ŵang’anamuka mtima. (Luka 15:1-7, 11) Sono Yesu wakamba kuyowoya na ŵasambiri ŵake. Wakaŵaphalira ntharika yinyake. Ntharika iyi yikaŵa ya munthu musambazi uyo wakapulika kuti muteŵeti wake mulara wakwendeska makora yayi vinthu.
Yesu wakayowoya kuti muteŵeti yura wakasangika na mulandu wa kunanga vinthu vya bwana wake. Ntheura bwana wake yura wakayowoya kuti wamufumiskenge ntchito. Penepapo muteŵeti yura wakati mu mtima wake: “Kasi nichitechi, pakuti bwana wane wanilekeskenge ntchito? Nilije nkhongono zakulimira, ndipo nkhuchita soni kupempheska.” Kuti vizakaŵe makora para ntchito yamumalira, wakati “Namanya icho nichitenge, mwakuti para wanilekeska ntchito, ŵanthu ŵazakanipokelere mu nyumba zawo.” Nyengo yeneyiyo wakachema awo ŵakaŵa na ngongoli kwa bwana wake, wakaŵafumba kuti: “Kasi ukakongora vichi kwa bwana wane?”—Luka 16:3-5.
Wakwamba wakazgora kuti: “Mabati 100 gha mafuta gha olive.” Agha ghakaŵa mafuta ghakukwana malita 2,200. Munthu yura wakwenera kuti wakaŵa na munda ukuru wa maolive panji wakachitanga bizinesi yakuguliska mafuta. Penepapo muteŵeti mulara yura wakati: “Tora icho ukalembapo phangano lako la ngongoli, ukhale pasi ndipo ulembepo 50 [malita 1,100] mwaluŵiro.”—Luka 16:6.
Muteŵeti yura wakafumba wangongoli munyake kuti: “Sono iwe, ukakongora vichi?” Munthu yura wakazgora kuti: “Makoro 100 gha tirigu.” Uyu wakaŵa tirigu wakukwana malita 22,000. Penepapo muteŵeti yura wakati: “Tora icho ukalembapo phangano lako la ngongoli ndipo ulembepo 80.” Ntheura wakamukhizgirako chomene ngongoli yira.—Luka 16:7.
Pa nyengo yira, muteŵeti yura wakaŵa wachali kulaŵilira vyuma vya bwana wake, ntheura wakaŵa na mazaza kuwezgako ivyo ŵanji ŵakakongora kwa bwana wake. Muteŵeti yura wakapanga ubwezi na ŵangongoli ŵara mwakuti para ntchito yamumalira, nawo ŵakamuchitire makora.
Bwana wa muteŵeti yura wakapulika ivyo vikachitika. Ivyo muteŵeti yura wakachita vikamuwezgera nyuma bwana wake. Kweni bwana yura wakazizikika ndipo wakalumba muteŵeti yura chifukwa chakuti “nangauli wakaŵa wambura urunji, wakachita mwavinjeru.” Yesu wakatiso: “Ŵana ŵa mu nyengo iyi mbavinjeru mu muwiro wawo kuluska umo ŵaliri ŵana ŵa ungweru.”—Luka 16:8.
Yesu wakakolerana navyo yayi ivyo muteŵeti yura wakachita, kweniso wakachiskanga ŵanthu kuti ŵachitenge ukhuluku pa bizinesi yayi. Kweni kasi fundo yake yikaŵa yakuti wuli? Wakachiska ŵasambiri ŵake kuti: “Sangani ŵabwezi kwizira mu usambazi wambura urunji, mwakuti para uwu wamara, ŵazakamupokelerani mu malo ghakukhalamo ghamuyirayira.” (Luka 16:9) Nadi, apa pali sambiro lakuti tiwonenge patali ndipo tichitenge vinthu mwavinjeru. Ŵateŵeti ŵa Chiuta, awo mbana “ŵa ungweru,” ŵakwenera kuchita mwavinjeru na vinthu vyathupi ivyo ŵali navyo, ŵaghanaghanenge vya umoyo wamuyirayira munthazi.
Yehova Chiuta na Mwana wake pera ndiwo ŵangapokelera munthu mu Ufumu wakuchanya panji mu Paradiso pa charu chapasi. Tikwenera kulimbikira kuti tiŵe ŵabwezi ŵawo, tigwiliskirenge ntchito usambazi wathupi uwo tili nawo kukhozgera vinthu vya Ufumu. Ntheura tizamusanga umoyo wamuyirayira nanga golide, siliva, na usambazi unyake vingamara.
Yesu wakayowoyaso kuti awo mbakugomezgeka pakupwelelera usambazi panji vinthu vyathupi ivyo ŵali navyo, ŵaŵengeso ŵakugomezgeka pakupwelelera vinthu vyakuzirwa chomene. Yesu wakati: “Ntheura usange muli ŵambura kugomezgeka pa usambazi wambura urunji, ni njani wangamuŵikizgani usambazi weneko [nga ni vinthu vya Ufumu]?”—Luka 16:11.
Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti ŵakukhumbikwira kuchita vinandi usange ŵakukhumba kuzapokelereka “mu malo ghakukhalamo ghamuyirayira.” Munthu wangaŵa muteŵeti wa Chiuta na muzga wa usambazi pa nyengo yimoza yayi. Yesu wakamalizga na mazgu ghakuti: “Palije uyo wangateŵetera nga ni muzga wa mabwana ghaŵiri, chifukwa panji watinkhenge yumoza na kutemwa munyake, panji wademelerenge kwa yumoza na kuyuyura munyake. Vingachitika yayi kuti pa nyengo yimoza muŵe ŵazga ŵa Chiuta na Usambazi.”—Luka 16:9, 13.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Uchindere uchoko waka ukunanga vinjeru (1)
-
Uheni wa kuleka kupwelelera pakuchita vinthu (2-11)
-
Umaliro wachitima wa vindere (12-15)
-
Uchindere pakati pa awo ŵakuwusa (16-20)
10 Membe zakufwa zikunanga na kununkhiska mafuta ghakuphaka, ntheura uchindere uchoko nawo ukunanga vinjeru na uchindami wa munthu.+
2 Mtima wa munthu wavinjeru ukumulongozgera mu nthowa yakwenelera, kweni mtima wa muzeleza ukumulongozgera mu nthowa yakubudika.+
3 Mulimose umo chindere chikwendera, chilije mahara.+ Ndipo chikumanyiska waliyose kuti icho ntchindere.+
4 Usange ukali wa muwusi wagolera pa iwe, ungafumangapo pa malo ghako chara,+ pakuti kuzika kukutuniska zakwananga zikuru.+
5 Pali chinthu chinyake chakukweŵeska icho nachiwona pano pasi, ubudi uwo ŵakuchita awo ŵali na mazaza:+
6 Uchindere ukukwezgeka pa maudindo ghanandi ghapachanya, kweni ŵasambazi ŵakuŵa mu maudindo ghapasi.
7 Nawonapo ŵateŵeti ŵakwenda pa mahachi, kweni ŵakaronga ŵakwenda pasi nga mbateŵeti.+
8 Uyo wakujima mbuna wawengemo yekha,+ ndipo uyo wakugumura chiliŵa chamalibwe walumikenge na njoka.
9 Uyo wakuswa malibwe ghamupwetekenge, ndipo uyo wakuŵalura vigodo vingamuŵika pangozi.
10 Usange chiteŵetero chachisulo ntchakubumpha ndipo munthu wakunorako yayi, wakukhumbikwira nkhongono zinandi. Kweni vinjeru vikovwira kuti vinthu vyende makora.
11 Usange njoka yikuluma pambere yindapenguke, ipo palije kawemi kwa uyo wakumanya kupengura njoka.
12 Mazgu gha mulomo wa munthu wavinjeru ghakwiza na uwemi,+ kweni milomo ya muzeleza yikumuparanya yekha.+
13 Mazgu ghakwamba agho ghakufuma mu mulomo wake mbuchindere,+ ndipo mazgu ghake ghaumaliro ni vifusi pera.
14 Kweni chindere chikulutilira kuyowoya.+
Munthu wakumanya yayi ivyo viŵengeko. Ni njani wangamuphalira ivyo vizenge pamanyuma pake?+
15 Mulimo uwo muzeleza wakutokatoka nawo ukumuvuska, pakuti wakumanya yayi umo wangasangira nthowa yakuyira ku msumba.
16 Charu chikuŵa mu suzgo para msepuka+ ndiyo ni themba ndipo ŵakaronga ŵakwamba chiphikiro chawo mulenjilenji.
17 Charu chikukondwa para themba ni mwana wa ŵakuchindikika ndipo ŵakaronga ŵakurya pa nyengo yakwenelera kuti ŵasange nkhongono, kuti ŵaloŵere chara.+
18 Chifukwa cha ukata ukuru, michiko yikuthifuka, ndipo chifukwa cha mawoko ghakulepweteka, nyumba yikusulura.+
19 Chingwa chikunozgeka kuti ŵanthu ŵasekenge, ndipo vinyo likovwira kuti umoyo unozgenge,+ kweni ndalama zikovwira pa chilichose icho chikukhumbikwa.+
20 Ungatembanga themba chara,+ nanga ni mu maghanoghano ghako, ndipo ungatembanga munthu musambazi chara mu chipinda chako, pakuti kayuni kangatora mazgu panji chamoyo chamapapindo chingawerezgapo ivyo wayowoya.
Tumizgani
Tumizgani
Mupharazgi 10
Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
https://www.jw.org/finder?docid=1001061103&Book=21&Chapter=10&wtlocale=TB&srcid=share
Chitumbuka
mailto:?body=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D1001061103%26Book%3D21%26Chapter%3D10%26wtlocale%3DTB%26srcid=share&subject=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
Kasi Ŵakufwa Ŵazamuwuka Nadi?
Kasi mungati . . .
enya?
yayi?
kwali?
IVYO BAIBOLO LIKUYOWOYA
“Kuzamuŵa chiwuka.”—Milimo 24:15, Mang’anamuliro gha Charu Chiphya.
VYANDULO IVYO MUNGASANGA PARA MUNGAGOMEZGA LAYIZGO ILI
Mupembuzgikenge para mubali winu wafwa.—2 Ŵakorinte 1:3, 4.
Muwopenge yayi nyifwa.—Ŵahebere 2:15.
Muŵenge na chigomezgo chakuzakawonaso ŵabali ŵinu.—Yohane 5:28, 29.
KASI TINGAGOMEZGA NADI IVYO BAIBOLO LIKUYOWOYA?
Enya. Pali vifukwa vinandi, kweni tiyowoyengepo vitatu:
Chiuta ndiyo wakalenga vyamoyo vyose. Baibolo likuti Yehova ‘ntchisimi cha umoyo.’ (Salimo 36:9; Milimo 17:24, 25) Uyo wakalenga vyamoyo vyose wali na nkhongono kuwezgerapo umoyo wa munthu para wafwa.
Chiuta wakawuskapo ŵanthu ŵakufwa kumanyuma. Mu Baibolo muli ŵanthu 8 awo ŵakawuskika ku ŵakufwa. Ŵanthu aŵa ŵakaŵa ŵana, ŵachekuru, ŵanalume, na ŵanakazi. Ŵanyake ŵakafwa kwa nyengo yichoko waka, kweni yumoza wakaŵa mu dindi kwa mazuŵa ghanayi.—Yohane 11:39-44.
Chiuta ngwakunweka kuti wazakawuskeso ŵakufwa kunthazi. Yehova wakutinkha nyifwa, nakuti ni mulwani wake. (1 Ŵakorinte 15:26) Ngwakukhumbisiska kuthereska mulwani uyu. Ngwakunweka kuwuska awo wakuŵakumbuka kuti ŵazakaŵeso na umoyo pa charu chapasi.—Yobu 14:14, 15.
FUNDO YAKUTI MUGHANAGHANIREPO
Chifukwa wuli tikuchekura na kufwa?
Baibolo likuzgora fumbo ili pa GENIZESI 3:17-19 na ŴAROMA 5:12.
Manyani Vinandi
Kasi Awo Ŵali Kufwa mbwenu Kuli Kumara?
Kasi chikuchitika ntchivichi para munthu wafwa? Kasi awo ŵali kufwa ŵazamuŵaso ŵamoyo?


text: 24 Penepapo Yehova wakanilongora viselo* viŵiri vya vikuyu panthazi pa tempile la Yehova. Ivi vikachitika Nebukadinezara* Themba la Babuloni lati latolera ku wuzga Yekoniya*+ mwana wa Yehoyakimu,+ themba la Yuda, pamoza na ŵakaronga ŵa Yuda, nkhwantha za vyakuŵaja, na ŵanthu ŵaluso pakusongonora visulo. Wakaŵatora kufuma ku Yerusalemu kuya nawo ku Babuloni.+2 Chiselo chimoza chikaŵa na vikuyu viwemi chomene, nga ni vikuyu vyakwamba kucha, kweni chiselo chinyake chikaŵa na vikuyu viheni chomene, viheni vyakuti munthu wangarya yayi.3 Yehova wakanifumba kuti: “Kasi ukuwona vichi, Yeremiya?” Nkhati: “Vikuyu. Ndipo vikuyu viwemi ni viwemi chomene, kweni viheni ni viheni chomene, vyakuti munthu wangarya yayi.”+4 Mazgu gha Yehova ghakiza kwa ine kuti:5 “Yehova Chiuta wa Israyeli wakuti: ‘Nga ni vikuyu viwemi ivi, niŵawonenge mu nthowa yiwemi Ŵayuda awo ŵakakoleka wuzga, awo naŵafumiskamo mu charu ichi kuya ku charu cha Ŵakalidi.6 Maso ghane ghaŵenge pa iwo kuŵachitira uwemi, ndipo niŵawezgerenge ku charu ichi.+ Niŵazengenge, niŵabwangandurenge yayi. Niŵapandenge, kuŵazgura yayi.+7 Niŵapenge mtima wakuti ŵanimanye, kuti ndine Yehova.+ Ŵaŵenge ŵanthu ŵane, ine niŵenge Chiuta wawo,+ pakuti ŵawelerenge kwa ine na mtima wawo wose.+8 “‘Kweni pa vikuyu viheni ivyo ni viheni chomene vyakuti vingalyeka yayi,+ Yehova wakuti: “Ndimo niwonerenge Zedekiya+ Themba la Yuda, ŵakaronga ŵake, ŵakukhalapo ŵa Yerusalemu awo ŵakhalira mu charu, na awo ŵakukhala mu charu cha Eguputo.+9 Niŵakhizgirenge soka na kuŵazgora chinthu chakutenthemeska ku maufumu ghose gha charu chapasi,+ chakuchitirika msinjiro, chinthanguni, na chakutembeka+ mu malo ghose agho naŵambininiskira.+10 Niŵatumirenge lupanga,+ njara, na nthenda yakofya,+ m’paka ŵamare mu charu icho nkhapeleka kwa iwo na ŵasekuru ŵawo.”’”


text:
Kasi Mukughanaghana Kuti Chiuta Wali Kumutayani?
SIDNEI wa ku Brazil uyo wali na vyaka 24 wakachita ngozi pa maseŵera ghakuskeneneka mu maji. Pasono wakwenda pa njinga ya ŵanthu ŵakupendera. Iyo wakadandawura kuti: “Kasi nili kunanga vichi? Chifukwa wuli Chiuta wazomerezga kuti ivi vinichitikire?”
Ŵanthu ŵakukaŵa yayi kumupa mulandu Chiuta para ŵakusuzgika chifukwa cha ngozi, ulwari, nyifwa, nkhondo panji masoka. Ivi vyamba sono yayi. Mu nyengo yakale, Yobu nayo wakasangana na masuzgo ghakupambanapambana. Mwakupuvya, wakamba kunena Chiuta kuti: ‘Nkhulilira kwa Imwe ndipo kuti mukundipulika chara; nkhwimilira, kweni kuti mukundipwelelera chara. Mwazgoka wankhaza kwa ine; na nkhongono ya woko linu mukundisuzga.’—Job 30:20, 21.
Yobu wakamanyanga yayi uyo wakachitiska masuzgo pa iyo kweniso chifukwa chake. Ise tili na mwaŵi chifukwa Baibolo likutiphalira chifukwa icho paliri masuzgo kweniso umo tikwenera kuchitira.
KASI CHIUTA WAKUKHUMBA KUTI ŴANTHU ŴASUZGIKENGE?
Baibolo likuti: ‘Chiuta ndiyo Jalawe, mulimo wake ngwakufikapo; pakuti nthowa zake zose ni urunji. Chiuta wa unenesko na wambura kwananga, Iyo ni urunji ndipo ngwakunyoloka.’ (Duteronome 32:4) Pakuti Chiuta “ngwakufikapo kweniso waurunji,” kasi wangapeleka masuzgo ku ŵanthu kuti waŵalange?
Yayi, Baibolo likutiphalira kuti: ‘Para yunji wakuyezgeka, waleke kuyowoya kuti: “Nkhuyezgeka na Chiuta.” Pakuti Chiuta wangayezgeka na vinthu viheni chara, ndipo iyo kuti wakuyezga waliyose chara.’ (Yakobe 1:13) Kweni Baibolo likuti Chiuta wakapeleka vinthu viwemi ku ŵanthu kufuma pakwamba peneko. Wakaŵika Adamu na Eva mu munda wakutowa chomene. Mukaŵa vyose vyakukhumbikwa pa umoyo kweniso wakaŵapa ntchito yiwemi. Chiuta wakaŵaphalira kuti: ‘Babanani, mwandane, muzuzge charu, muchithereske.’ Ntheura, Adamu na Eva ŵakamanya kuti Chiuta wakakhumbanga yayi kuti iwo ŵasuzgikenge.—Genesis 1:28.
Kweni mazuŵa ghano, vinthu vili makora yayi. Nakuti ŵanthu ŵali kwamba kusuzgika ni kale chomene. Baibolo likuneneska apo likuti: ‘Chilengiwa chose chikulutilira kutampha pamoza na kuŵa mu vyakuŵinya mpaka sono.’ (Ŵaroma 8:22) Kasi ntchivichi chachitika?
CHIFUKWA WULI PALI MASUZGO?
Kuti tipulikiske chifukwa icho paliri masuzgo, tiwone dankha apo ghakambira. Satana Dyabulosi wakapusika Adamu na Eva. Ŵakarya chipambi cha ‘khuni lakumanyiska uwemi na uheni’ icho Chiuta wakaŵakanizga. Ntheura ŵakakana kulondezga fundo za Chiuta pa icho ntchiwemi na chiheni. Dyabulosi wakaphalira Eva kuti ŵafwenge yayi usange ŵangaleka kupulikira Chiuta, ndipo vikaŵa nga wakuti Chiuta ni mutesi. Satana wakasuskaso Chiuta kuti wakunora ŵanthu ŵake wanangwa wa kujisankhira chiwemi na chiheni. (Genesis 2:17; 3:1-6) Fundo ya Satana yikaŵa yakuti ŵanthu ŵangakhala makora chomene kwambura kuwusika na Chiuta. Vyose ivi vikawuska nkhani yikuru chomene yakuti: Kasi Chiuta ngwakwenelera nadi kuwusa?
Dyabulosi wakawuskaso nkhani yinyake. Wakati ŵanthu ŵakuteŵetera Chiuta chifukwa cha uryezi. Pakuyowoya vya Yobu, Dyabulosi wakati: ‘Kasi asi muli kumuvikilira na mpanda, iyo na nyumba yake na vyose ivyo wali navyo zingilizge kwete? Kweni nyoloskani woko linu sono, mukhwaske vyose ivyo wali navyo, muwone usange wangaleka kumutukani.’ (Job 1:10, 11) Nangauli apa Satana wakanenanga Yobu, fundo yake yikaŵa yakuti munthu waliyose wakuteŵetera Chiuta chifukwa cha uryezi.
UMO CHIUTA WACHITIRA NA NKHANI IZI
Kasi nthowa yiwemi yakumazgira ivyo Satana wakayowoya njakuti wuli? Pakuti Chiuta ngwavinjeru chomene, wali na nthowa yiwemi yakumazgira nkhani iyi. Ndipo para tayimanya, palije uyo wangakhuŵara. (Ŵaroma 11:33) Chiuta wazomerezga kuti ŵanthu ŵajilongozge ŵekha kwa kanyengo kuti ŵajiwonere ŵekha umo vinthu vingaŵira mwakuti ŵamanye uyo ngwakwenelera kuwusa.
Vinthu viheni ivyo vikuchitika pa charu mbukaboni wakuti ŵanthu ŵatondeka kujilongozga. Maboma gha ŵanthu ghatondeka kukhazikiska mtende, kuvikilira ŵanthu, kweniso kuti ŵaŵe na chimwemwe. Kweniso ghapangiska kuti charu chinangike. Baibolo likuti: ‘Nkhwa munthu uyo wakwenda chara kurunjika mendero ghake.’ (Yeremiya 10:23) Mu Ufumu wa Chiuta ndimo ŵanthu ŵazamuŵa na mtende, chimwemwe, na ŵakuvikilirika, chifukwa ndilo khumbo lake.—Yesaya 45:18.
Kasi Chiuta wazamufiska wuli khumbo lake ku ŵanthu? Kumbukani ivyo Yesu wakasambizga ŵalondezgi ŵake pa umo ŵangalombera. Wakati: ‘Ufumu winu wize. Khumbo linu lichitike, umo kuliri kuchanya, ntheura pera pa charu chapasi.’ (Mateyu 6:10) Para nyengo yakwana, Chiuta wazamufumiskapo chilichose icho chikupangiska masuzgo ku ŵanthu. (Daniel 2:44) Ukavu, matenda, na nyifwa vizamuŵa vinthu vyakale. Baibolo likulayizga ŵakavu kuti Chiuta ‘wazamuthaska musauchi para wachema, na mukavu, na uyo walije movwiri.’ (Salmo 72:12-14) Pa nkhani ya matenda, Baibolo likuti: ‘Pazamuŵavya na yumoza mu charu uyo wazamuti, “Ndalwara.”’ (Yesaya 33:24) Kweniso ku awo ŵali kufwa, Yesu wakati: ‘Ora likwiza mu leneilo wose awo ŵali mu malaro gha chikumbusko ŵazamupulika lizgu lake na kufumira kuwaro.’ (Yohane 5:28, 29) Ivyo Chiuta wali kutilayizga ni vyakukondweska nadi!
KASI MUNGACHITA WULI?
Pakati pajumpha vyaka 17 kufuma apo wakachitira ngozi, Sidnei, uyo wazunulika kukwambilira kwa nkhani iyi wakati: “Nkhati nachita ngozi nkhakwenyelera chomene. Kweni nindaghanaghanepo kuti Chiuta ndiyo wakachitiska ngozi. Nyengo zinyake nkhudandawura na kulira para nkhujiwona umo niliri sono. Kweni Baibolo lanovwira kumanya kuti iyi yikaŵa waka ngozi. Ntchilango chakufuma kwa Chiuta yayi. Baibolo likuti ‘nyengo na mwaŵi yikuwira wose.’ Nkhulomba kwa Yehova na kuŵazga Baibolo. Ivi vyanovwira kuŵa paubwezi na Chiuta na kuzomerezga ivyo vili kunichitikira.”—Mupharazgi 9:11; Salmo 145:18; 2 Ŵakorinte 4:8, 9, 16.
Para tikumanya chifukwa icho Chiuta wazomerezgera masuzgo kweniso kuti sonosono apa ghamalenge, vitovwirenge kuti tileke kughanaghana kuti Chiuta ndiyo wakupangiska viheni. Baibolo likutiphalira kuti Chiuta ni “mupi wa njombe ku awo ŵakumupenja na mtima wose.” Waliyose uyo wali na chipulikano mwa iyo kweniso mwa Mwana wake wakhuŵarenge chara.—Ŵahebere 11:6; Ŵaroma 10:11.
Manyani Vinandi
Chifukwa Wuli Mukwenera Kusambira Baibolo?
Baibolo likuzgora mafumbo ghakuzirwa gha ŵanthu ŵanandi pa charu chose. Kasi mukukhumba kuti mafumbo ghinu ghazgoreke?


text:
Cigaŵa 7: Kufuma pa Ciwuka ca Yesu Mupaka pa Kukakika kwa Paulosi
Pakati pajumpha mazuŵa ghatatu Yesu wati wafwa, wakawuka ku ŵakufwa. Pa zuŵa ili wakawoneka ku ŵalondezgi ŵake kwa nyengo zinkhondi zakupambanapambana. Yesu wakalutilira kuwoneka kwa iwo kwa mazuŵa 40. Ndipo pa zuŵa linyake, uku ŵanyake mwa ŵasambiri ŵake ŵakuwona, Yesu wakakwera kucanya. Ghakati ghajumphapo mazuŵa 10, Ciuta wakapungulira mzimu utuŵa pa ŵalondezgi ŵa Yesu awo ŵakalindiliranga mu Yerusalemu.
Mukuluta kwa nyengo, ŵalwani ŵa Ciuta wakapangiska kuti ŵapositole ŵaŵikike mu jere, kweni mungelo wakaŵawuskamo. Ŵanthu ŵakususka ŵakadinya musambiri Stefano na malibwe mupaka wakafwa. Kweni tisambilenge umo Yesu wakasankhira yumoza wa ŵakususka aŵa kuti waŵe muteŵeti wake wapadera, ndipo wakazgoka mpositole Paulosi. Pakati pajumpha vilimika vitatu na hafu kufuma pa nyifwa ya Yesu, Ciuta wakatuma mpositole Petrosi kuti wakapharazge kwa Korneliyo uyo wakaŵa Muyuda yayi pamoza na nyumba yake yose.
Vilimika 13 pamanyuma pake Paulosi wakamba ulendo wake wakwamba wakukapharazga. Timote wakaluta nayo pa ulendo wake waciŵiri. Tisambirenge umo Paulosi na awo wakendanga nawo ŵakaŵira ŵakukondwa nyengo zinandi pakuteŵetera Ciuta. Paumaliro pake, Paulosi wakakakika mu Roma. Vilimika viŵiri pamanyuma pake wakasuturika, kweni wakakakikaso na kukomeka. Vyakucitika vya mu CIGAŴA 7 vikatora pafupifupi vilimika 32.


text:
Kasi Mukukumbuka?
Kasi muli kuŵerengapo magazini gha Gongwe la Mulinda ghasonosono apa? Yezgani kuzgora mafumbo agha:
Kasi ni zakwananga wuli izo munthu wangalondezga ulongozgi wa Yesu wa pa Mateyu 18:15-17?
Wakayowoyanga zakwananga izo ŵanthu awo ŵabudirana ŵangamazga ŵekha. Kweni munthu wangasezgekerapo para ŵatondeka kumazga ŵekha. Mwachiyelezgero, munthu wangaŵa kuti wakusesa ŵanyake panji wakuchita ukhuluku.—w16.05, p. 7.
Kasi tikwenera kuchita wuli kuti tisangenge chandulo na ivyo tikuŵazga mu Baibolo?
Tingasanga chandulo pakuŵazga Baibolo para tingachita vinthu ivi: Kuŵa na maghanoghano ghakwenelera. Kuwona fundo iyo mungalondezga; mungajifumba kuti, ‘Kasi ningawovwira wuli ŵanthu na fundo iyi?; kweniso mungafufuza fundo zinyake mu mabuku ghithu kuti mumanye vinandi.—w16.05, p. 24-26.
Kasi Mkhristu uyo wakugomezga kuti kuli chiwuka wakwenera yayi kuŵa na chitima para mubali wake wafwa?
Mkhristu wangaleka yayi kuŵa na chitima chifukwa cha kugomezga kuti kuli chiwuka. Abrahamu wakalira na kutengera apo muwoli wake Sara wakafwa. (Gen. 23:2) Kweni chitima chikuchepako para pajumpha nyengo.—wp16.3, p. 4.
Kasi munthu uyo wali na kachikwama ka mulembi ndiposo ŵanalume 6 awo ŵali na vilwero vyakukomera mu mboniwoni ya Ezekiyeli mbanjani?
Ŵanthu aŵa ŵakwimira vilengiwa vyakuchanya ivyo vikadangilira pakuparanya msumba wa Yerusalemu. Nakuti vilengiwa ivi ndivyo vizamudangiliraso pakuparanya charu cha Satana ichi pa nkhondo ya Haramagedoni. Mazuŵa ghano, mwanalume uyo wakaŵa na kachikwama ka mulembi, wakwimira Yesu Khristu uyo wakudinda ŵanthu kuti ŵazakapone.—w16.06, p. 16-17.
Kasi Baibolo lapona ku vinthu wuli?
Baibolo lapona (1) kuti lileke kuvunda pa mipukutu ya malukwa; (2) ku ŵandyali na ŵaliska ŵanyake awo ŵakakhumbanga kuti lileke kuŵapo (3) ku ŵanthu ŵanyake awo ŵakakhumbanga kusintha uthenga wake.—wp16.4, p. 4-7.
Kasi Mkhristu wangachita wuli kuti wachepeskeko vinyake?
Wakwenera kumanya ivyo wakukhumbikwira nadi. Kupanga bajeti yakwenelera. Kuguliska vinthu ivyo wakuleka kuvigwiliskira ntchito na kuwezga ngongoli. Kuchepeska maora agho wakugwilira ntchito na kuwona uteŵeti uwo wangachitako.—w16.07, p. 10.
Kasi Baibolo likuti ntchinthu wuli chakuzirwa kuluska Golide panji siliva?
Lemba la Yobu 28:12, 15 likuyowoya kuti vinjeru vya Chiuta ni vyakuzirwa chomene kuluska golide panji siliva. Apo mukupenja vinjeru ivi, lutilirani kujiyuyura na kuŵa na chipulikano chakukhora.—w16.08, p. 18-19.
Kasi ntchakwenelera kuti mubali wasungenge mwembe mazuŵa ghano?
Ku vigaŵa vinyake ŵabali ŵakuzomerezgeka kusunga mwembe chikuru ŵakuwupwelelera makora. Ku vigaŵa ivi, ŵanthu ŵakukhuŵara yayi ndipo ŵakutegherezga uthenga wa Ufumu. Kweni ŵabali ŵanyake ŵangasankha kuleka kusunga mwembe. (1 Kor. 8:9) Ku vigaŵa vinyake, ŵakuwona kuti ntchiwemi yayi kuti Ŵakhristu ŵasungenge mwembe.—w16.09, p. 21.
Chifukwa wuli tikugomezga kuti nkhani ya Davide na Goliyati yikachitika nadi?
Baibolo likuti Goliyati wakaŵa mutali mikono 6 kuluska munthu uyo ni mutali chomene mazuŵa ghano. Davide wakaŵako nadi. Ŵanthu ŵakufukura vinthu vyakale ŵali kusanga chinthu chinyake chakale chomene icho pali kulembeka nyumba ya Davide, kweniso ivyo Yesu wakayowoya nawo mbukaboni. Kweniso malo agho vinthu ivi vikachitikira ghakulongora kuti nkhani iyi njaunenesko.—wp16.5, p. 13.
Kasi pali mphambano wuli pakati pa umanyi, kupulikiska vinthu, na vinjeru?
Munthu waumanyi ni uyo wakumanya waka vinthu panji fundo. Kweni munthu wakupulikiska vinthu wakumanya waka umo fundo yinyake yikukolerana na yinyake. Ndipo munthu wavinjeru wakumanya na kupulikiska makora vinthu ndipo wakugwiliskira ntchito ivyo wakumanya.—w16.10, p. 18


text:
INDONESIA
Malonda gha Vyakunoweskera Vyakurya
Mu nyengo yakale, malonda gha vyakunoweskera vyakurya ndigho ghakasambazganga chomene charu nga umo viliri na malonda gha mafuta mazuŵa ghano. Vyakunoweskera vyakurya vyakuchemeka nutmeg na cloves, vikafumanga ku chirwa chakutchuka chomene pa nkhani ya vyakunoweskera vyakurya (uko sono kukucheka ku Maluku na North Maluku ku Indonesia). Vyakunoweskera vyakurya ivi, vikaŵanga vyakudura chomene para vyatumizgika ku Europe.
Christopher Columbus, Vasco da Gama, Ferdinand Magellan, Samuel de Champlain, na Henry Hudson wose ŵakapenja nthowa zakufikira ku malo agha. Ŵanthu ŵakamba kubowozga umo charu chiliri chifukwa cha kupenja vyakunoweskera vyakurya ivyo vili ku Indonesia.


text:
Mwaŵana, Kasi Mwanozgeka Kubatizika?
“Ni njani wa imwe uyo wakukhumba kuzenga chigongwe kwambura kukhala dankha pasi na kupendesera mtengo, kuti wawone usange wali na ndalama zakukwana kuti wachimalizge?”
SUMU: 120, 64
Nkhani iyi na yakulondezgapo zalembekera ŵana awo ŵakukhumba kubatizika
1, 2. (a) Kasi chaka chilichose ŵanthu ŵa Chiuta ŵakukondwa na vichi? (b) Kasi ŵapapi na ŵalara mu mpingo ŵangawovwira wuli ŵana kuti ŵanozgekere ubatizo?
MULARA munyake wakaphalira Christopher wa vyaka 12 kuti: “Nkhukumanya kufuma pa wanichi wako, ndipo nakondwa kuti ukukhumba kubatizika. Kweni chifukwa wuli ukukhumba kubatizika?” Fumbo ilo mulara uyu wakafumba apa ndakuzirwa chomene. Chaka chilichose tikukondwa kuwona kuti ŵana ŵakubatizika. (Muph. 12:1) Kweni ŵapapi na ŵalara mu mpingo ŵakwenera kuwoneseska kuti ŵana awo ŵakukhumba kubatizika ŵajipeleka ŵekha ndipo ŵakumanya chifukwa icho ŵabatizikirenge.
2 Mazgu gha Chiuta ghakuti para munthu wajipeleka na kubatizika wakwamba kutumbikika na Yehova, kweniso ni nyengo iyo Satana wakwamba kumususka chomene. (Zinth. 10:22; 1 Pet. 5:8) Ntheura, ŵapapi ŵakwenera kusambizga ŵana ŵawo kuti ŵamanye ivyo msambiri wa Khristu wakwenera kuchita. Ŵalara mu mpingo ŵakwenera kovwira ŵana awo ŵapapi ŵawo Mbakaboni yayi kuti nawo ŵamanye ivyo vikukhumbikwa kwa msambiri wa Yesu. (Ŵazgani Luka 14:27-30.) Munthu uyo wakukhumba kuzenga nyumba, wakwenera kunozgekera dankha. Ntheura uyo wakukhumba kuteŵetera Yehova mwakugomezgeka “m’paka kuumaliro,” nayo wakwenera kunozgekera. (Mat. 24:13) Kasi ŵana ŵangachita wuli kuti ŵasankhe ŵekha kuteŵetera Yehova umoyo wawo wose?
3. (a) Kasi mazgu gha Yesu na Petrosi ghakutisambizgachi pa nkhani ya ubatizo? (Mat. 28:19, 20; 1 Pet. 3:21) (b) Kasi tidumbiskanenge mafumbo wuli, ndipo chifukwa wuli?
3 Kasi ndimwe yumoza wa ŵana awo ŵakukhumba kubatizika? Usange ni nthena, mukwenera kuwongeka chomene. Ni mwaŵi ukuru kubatizika na kuŵa yumoza wa Ŵakaboni ŵa Yehova. Munthu uyo wakukhumba kuŵa Mkhristu wakwenera kubatizika, nakuti ubatizo ngwakukhumbikwa chomene kuti munthu wazakapone. (Mat. 28:19, 20; 1 Pet. 3:21) Ntchakuzirwa kunozgekera ubatizo chifukwa ivyo muzamulayizga Yehova, ndivyo muzamukhumbikwira kuchita umoyo winu wose. Ipo mungachita makora kujifumba kuti: (1) Kasi ndine wakukhwima mwauzimu? (2) Kasi nkhukhumba nekha kubatizika? (3) Kasi nkhumanya ivyo munthu uyo wajipeleka kwa Yehova wakuchita? Mafumbo agha ghangamovwirani kuwona usange ndimwe ŵakunozgeka kubatizika. Tiyeni tidumbiskane mafumbo agha.
KUKHWIMA MWAUZIMU
4, 5. (a) Chifukwa wuli ubatizo ngwa ŵalara pera yayi? (b) Kasi munthu wakukhwima mwauzimu wakuŵa wuli?
4 Baibolo likuyowoya yayi unandi wa vyaka ivyo munthu wakwenera kuŵa navyo kuti wabatizike. Lemba la Zintharika 20:11 likuti: “Nanga ni mwana wakumanyikwa na milimo yake, usange nkharo yake njiwemi na yakwenelera.” Lemba ili likulongora kuti ŵana ŵangamanya ivyo Chiuta wakuti ni viwemi ndipo nawo ŵangajipeleka kwa iyo. Ntheura mwana uyo ngwakukhwima mwauzimu ndipo wajipeleka kwa Yehova wakwenera kubatizika.
5 Kasi munthu wakukhwima wakuŵa wuli? Kukhwima kukung’anamura waka unandi wa vyaka vya munthu yayi. Baibolo likuti ŵanthu ŵakukhwima ni awo “ŵali kuzgoŵezga nkhongono zawo zakamanyiro kupambaniska pakati pa chiwemi na chiheni.” (Heb. 5:14) Ŵanthu ŵakukhwima mwauzimu, ŵakumanya icho ntchiwemi mu maso gha Yehova nakuti ŵakuŵikapo mtima kuchita icho ntchakwenelera. Ntheura ŵakupuluskika yayi, panji kuchita kuchichizgika waka kuti ŵachite icho ntchiwemi. Nadi, tikukhazga kuti mwana uyo wabatizika walondezgenge malango gha Chiuta nanga ni para wali kwayekha.
6, 7. (a) Kasi Daniyeli wakasangana na viyezgo wuli ku Babuloni? (b) Kasi Daniyeli wakalongora wuli kuti wakaŵa wakukhwima mwauzimu?
6 Kasi ŵana nawo ŵangalongora kuti mbakukhwima mwauzimu? Tiyeni tiwone nkhani ya Daniyeli. Apo wakatolekeranga ku wuzga ku Babuloni, wakwenera kuti wakaŵa na vyaka vyapakati pa 13 na 15. Ku Babuloni, Daniyeli wakakhalanga na ŵanthu awo ŵakatondekanga kupambaniska pakati pa chiwemi na chiheni. Kweniso ŵanthu ŵa ku Babuloni ŵakamupanga ntchindi zapadera. Nakuti Daniyeli wakaŵa yumoza mwa ŵana awo ŵakasankhika kuti ŵateŵetere themba la Babuloni. (Dan. 1:3-5, 13) Mwakuthupi, Daniyeli wakaŵa na mwaŵi ukuru ku Babuloni, uwo wakate wawusangenge yayi ku Israyeli.
7 Kasi Daniyeli wakachita wuli? Kasi wakayeyeka na vinthu vyakukopa vya ku Babuloni? Kasi wakazomerezga kuti vinthu ivi vimutimbanizge na kunanga ubwezi wake na Yehova? Yayi. Baibolo likuti apo Daniyeli wakaŵa ku Babuloni, “wakasimikizga mu mtima wake kuti wajikazuzgenge chara” na chinthu chilichose chakukolerana na kusopa kwautesi. (Dan. 1:8) Daniyeli wakalongora nadi kuti wakaŵa wakukhwima mwauzimu.
8. Kasi mwasambira vichi kwa Daniyeli?
8 Kasi mwasambira vichi kwa Daniyeli? Mwana uyo ngwakukhwima mwauzimu wakuŵa wakukhazikika maghanoghano. Iyo wakupambana na lwivi uyo wakusintha mtundu kuyana na malo agho walipo. Nyengo yiliyose mwana uyo ngwakukhwima mwauzimu, wakuŵa mubwezi wa Chiuta, kwali waŵe ku Nyumba ya Ufumu panji ku sukulu. Wakuyeyeka na vilivyose yayi, ndipo wakusunkhunyika chara para wasangana na masuzgo.
9, 10. (a) Chifukwa wuli uyo wakukhumba kubatizika wakwenera kujisanda? (b) Kasi ubatizo ukulongora vichi?
9 Ŵana na ŵalara wuwo ŵakubudiska nyengo zinyake. (Muph. 7:20) Ndipouli, uyo wakukhumba kubatizika wakwenera kujisanda usange ngwakunozgeka kulutilira kulondezga malango gha Yehova. Kasi mungajisanda wuli? Jifumbani kuti, ‘Kasi nkhulondezga malango gha Chiuta nyengo zose?’ Ghanaghanirani umo mukachitira na chiyezgo icho mwangukumana nacho mwasonosono. Kasi ivyo mukachita, vikulongora kuti mukumanya kupatura pakati pa chiwemi na chiheni? Nga ni Daniyeli, kasi mungachita wuli usange ŵanthu ŵangamba kumupani ntchindi zapadera mu charu cha Satana ichi? Kasi mungalutilira kuchita “khumbo la Yehova” usange mwayezgeka kuchita vinthu ivyo vikususkana na malango ghake?
10 Chifukwa wuli mafumbo agha ngakuzirwa? Mafumbo agha ghangamovwirani kuwona ubatizo mwakwenelera. Ubatizo ukulongora kuti muli kujipeleka kwa Yehova kuti mumuteŵeterenge kwamuyirayira. Mukulayizga Yehova kuti mumutemwenge na kumuteŵetera na umoyo winu wose. (Mrk. 12:30) Waliyose uyo wabatizika wakwenera kusimikizga kuti walutilirenge kuchita ivyo wali kulayizga Yehova.
SANKHANI MWEKHA KUBATIZIKA
11, 12. (a) Kasi munthu uyo wakukhumba kubatizika wakwenera kumanya vichi? (b) Kasi mungachita wuli kuti para mwabatizika mulutilire kuchita ivyo Yehova wakukhumba?
11 Baibolo likuti ŵanthu ŵa Yehova, ŵalara na ŵana, “ŵajipelekenge na mtima wose” kuti ŵamuteŵetere. (Sal. 110:3) Ntheura munthu uyo wakukhumba kubatizika wakwenera kusankha yekha. Kweni wakwenera kujisanda dankha. Chifukwa wuli? Chifukwa mikhaliro yikupambana. Ŵanyake ŵali kulereka na ŵapapi awo Mbakaboni ŵa Yehova, apo ŵanyake yayi.
12 Ŵanthu ŵanandi ŵakubatizika chaka chilichose. Pa ŵanthu aŵa, ŵanyake mbamsinkhu winu ndipo nyengo zinyake ŵanji ŵakuŵa ŵabali ŵinu. Usange ni nthena, kasi mukwenera kuŵa maso na vichi? Lekani kughanaghana kuti para mubali panji munyake wamsinkhu winu wabatizika ndikuti namwe mungabatizika. Kasi mungachita wuli kuti para mwabatizika mulutilire kuchita ivyo Yehova wakukhumba? Mukwenera kupatura nyengo yakughanaghanira kuzirwa kwa ubatizo. Mu nkhani iyi na yakulondezgapo musangenge vifukwa viwemi vyakubatizikira.
13. Kasi mungamanya wuli kuti mwasankha mwekha kubatizika?
13 Pali nthowa zinandi izo zingamovwirani kumanya usange mwasankha mwekha kubatizika. Mwachiyelezgero, ivyo mukulomba vingalongora usange mukukhumba kuteŵetera Yehova na mtima winu wose. Para mukulomba nyengo zose na kuzunura ivyo mukukhumba, vingavumbura usange muli paubwezi wakukhora na Yehova. (Sal. 25:4) Nthowa yikuru chomene iyo Yehova wakuzgolera malurombo yithu nkhwizira mu Mazgu ghake. Para tikulimbikira kuŵerenga Baibolo, tikulongora kuti tikukhumba nadi kuŵa paubwezi na Yehova na kumuteŵetera na mtima wose. (Josh. 1:8) Ntheura jifumbani kuti: ‘Kasi nkhutemwa kuzunura vichi mu malurombo yane? Kasi nkhusambira Baibolo nyengo zose? Kasi nkhusangikapo na kuzgorapo na mtima wose pa Nyengo Yakusopera ya Mbumba?’ Mafumbo agha ghangamovwirani kumanya usange mwasankha nadi mwekha kubatizika.
KUJIPELEKA
14. Longosorani mphambano pakati pa kujipeleka na ubatizo.
14 Ŵanji ŵakutondeka kupambaniska pakati pa kujipeleka na ubatizo. Mwachiyelezgero, ŵana ŵanyake ŵakuti ŵali kujipeleka kwa Yehova kweni ŵandanozgeke kubatizika. Kasi ŵakuneneska? Yayi. Kujipeleka kukung’anamura kuphalira Yehova kuti mumuteŵeterenge umoyo winu wose. Pa ubatizo, munthu wakulongora pakweru kuti wali kujipeleka. Ntheura, ubatizo ukulongora kuti munthu wali kujipeleka kale kwa Yehova mu lurombo. Ipo pambere mundabatizike, mukwenera kumanya makora ng’anamuro la kujipeleka.
15. Kasi kujipeleka ni vichi?
15 Para mwapeleka umoyo winu kwa Yehova, mukuŵavya mazaza pa umoyo winu. Mukulayizga Yehova kuti mu umoyo winu khumbo lake ndilo liŵenge pakwamba. (Ŵazgani Mateyu 16:24.) Nyengo zose tikwenera kufiska ivyo tapangana na ŵanyithu. Ntheura ivyo talayizga Yehova tikwenera kuviwona mwakupepuka yayi. (Mat. 5:33) Kasi mungalongora wuli kuti mwajipeleka nadi kwa Yehova?
16, 17. (a) Yowoyani chiyelezgero icho chikutovwira kupulikiska ng’anamuro la kujipeleka. (b) Kasi munthu uyo wajipeleka wakumuphalira vichi Yehova?
16 Tiyelezgere kuti mubwezi winu wamupani galimoto nga ntchawanangwa. Ndipo wakumuphalirani kuti, “Galimoto iyi njinu. Kweni makiyi nimusungiraninge ndipo galimoto nendeskenge ndine.” Kasi mungachiwona wuli chawanangwa ichi? Kasi mungamuwona wuli uyo wamupani chawanangwa ichi?
17 Sono ghanaghanirani vya munthu uyo wajipeleka kwa Yehova na kumulayizga kuti, “Nkhupeleka umoyo wane kwa imwe. Ndine winu.” Kasi Yehova wangamuwona wuli munthu wanthena usange wamba kuŵa na umoyo wa paŵiri, nga kuŵa pachibwezi na munthu uyo ni Kaboni wa Yehova yayi? Wuli usange munthu uyo wajipeleka kwa Yehova wangamba ntchito iyo yingamutondeska kuwungana panji kupharazga na mtima wose? Kasi kuchita nthena vingayana yayi na kulutilira kusunga makiyi gha galimoto iyo mwapeleka kwa munyinu? Munthu uyo wajipeleka kwa Yehova, wakuphalira Yehova kuti: “Nkhumupani umoyo wane. Nyengo zose nichitenge dankha ivyo imwe mukukhumba m’malo mwa vyakukhumba vyane.” Para namwe mwachita nthena, mukulongora kuti muli na kaghanaghaniro ka Yesu, uyo wakati: “Nili kukhira kufuma kuchanya kuzakachita khumbo lane chara, kweni khumbo la uyo wakanituma.”
18, 19. (a) Kasi ivyo wakayowoya Rose na Christopher vikulongorachi? (b) Kasi mukuwuwona wuli ubatizo?
18 Tawona kuti ubatizo ngwakuzirwa chomene ndipo tileke kuwuwona mwakupepuka. Kweniso ni mwaŵi ukuru kujipeleka na kubatizika. Ŵana awo ŵakutemwa Yehova ndipo ŵakumanya ng’anamuro la kujipeleka, ŵakuziwulika yayi kubatizika nesi kudandawura na ivyo ŵasankha. Rose ni muwukirano wakubatizika, iyo wakati: “Nkhutemwa Yehova, ndipo palije chinyake icho chinganipa chimwemwe chikuru kuluska kuteŵetera Yehova. Nkhuwona kuti nili kuchita makora chomene kubatizika.”
19 Kasi Christopher, uyo tamuzunura kukwambilira kwa nkhani iyi, vikamwendera wuli? Kasi wakachita makora kusankha kubatizika apo wakaŵa na vyaka 12? Christopher wakukondwa kuti wakasankha kujipeleka kwa Yehova na kubatizika. Wakamba upayiniya wanyengozose apo wakaŵa na vyaka 17, ndipo wakimikika kuŵa muteŵeti wakovwira apo wakaŵa na vyaka 18. Pasono wakuteŵetera pa Beteli. Iyo wakati: “Nkhachita makora kusankha kubatizika. Nkhukondwa kuteŵetera Yehova na gulu lake.” Usange namwe mukukhumba kubatizika, kasi munganozgekera wuli? Nkhani yakulondezgapo yizamuzgora fumbo ili.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Amunoni wakolelera Tamara (1-22)
-
Abisalomu wakoma Amunoni (23-33)
-
Abisalomu wachimbilira ku Geshuri (34-39)
13 Sono Abisalomu mwana wa Davide wakaŵa na mudumbu wake wakutowa chomene, zina lake Tamara.+ Ndipo Amunoni mwana wa Davide+ wakamutemwa.
2 Amunoni wakakweŵeka chomene mwakuti wakalwara chifukwa cha Tamara mudumbu wake. Pakuti wakaŵa mwali wambura kugonapo na mwanalume, Amunoni wakamanya kuti palije icho wangachita nayo.
3 Amunoni wakaŵa na mubwezi wake, zina lake Yehonadabu,+ mwana wa Shimeya,+ mukuru wa Davide. Yehonadabu wakaŵa munthu wakuchenjera chomene.
4 Ntheura wakati kwa iyo: “Chifukwa wuli, iwe mwana wa themba, ukukweŵeka nthena mulenji uliwose? Walekerachi kuniphalira?” Amunoni wakati kwa iyo: “Nkhumutemwa chomene Tamara, mudumbu+ wa Abisalomu munung’una wane.”
5 Yehonadabu wakamuzgora kuti: “Ugone pa bedi lako, upusikizgire kulwara. Para awuso ŵiza kuzakakuwona, uŵaphalire kuti: ‘Naŵeya, tumani mudumbu wane Tamara wize na kunipa chakurya. Usange waninozgera chakurya icho chikupika kwa mulwari pamaso pane, ine niryenge kufuma mu woko lake.’”
6 Ntheura Amunoni wakagona, wakapusikizgira kulwara ndipo themba likiza kuzakamuwona. Penepapo Amunoni wakati kwa themba: “Naŵeya, tumani mudumbu wane Tamara wize na kuniphikira tuvibama tuŵiri pamaso pane mwakuti ine nirye kufuma mu woko lake.”
7 Davide wakatuma mazgu kwa Tamara ku nyumba, wakati: “Luta ku nyumba ya mulongosi wako Amunoni, ukamunozgere chakurya.”
8 Ntheura Tamara wakaluta ku nyumba ya mulongosi wake Amunoni, uko wakagonanga. Wakatora nthimphwa, wakayikasa pamaso pake na kuphika tuvibama.
9 Kufuma apo, wakatora mbale na kumupa chakurya. Kweni Amunoni wakakana kurya, wakati: “Waliyose wafume muno!” Ntheura waliyose wakafuma.
10 Amunoni wakati kwa Tamara: “Chakurya zanacho kuno ku chipinda, mwakuti nirye kufuma mu woko lako.” Ntheura Tamara wakatora tuvibama uto wakaphika, wakiza nato kwa mulongosi wake Amunoni mu chipinda.
11 Wakati wiza na chakurya kuti warye, Amunoni wakamukora Tamara, wakati: “Zanga, gona nane mudumbu wane.”
12 Kweni Tamara wakati kwa iyo: “Chara, alongosi! Kuniyuyura chara, pakuti chinthu nga ni ichi chindachitikepo mu Israyeli.+ Kuchita chinthu chakulengeska ichi chara.+
13 Kasi ninjilirenge nkhu na soni zane? Ndipo imwe muŵenge nga njumoza wa ŵanthu ŵakulengeska mu Israyeli. Naŵeya, yowoyani waka na themba, pakuti limukaniraninge chara kuti munitore.”
14 Kweni Amunoni wakamupulikira yayi, wakamuvwambatira na kumukolelera, wakamuyuyura.
15 Pamanyuma Amunoni wakamba kumutinkha chomene Tamara, mwakuti thinkho ilo wakaŵa nalo pa iyo likaŵa likuru chomene kuluska chitemwa icho wakaŵa nacho pa iyo. Penepapo Amunoni wakati kwa iyo: “Wuka, fuma!”
16 Tamara wakati: “Chara alongosi, chifukwa kunichimbizga ndiko nkhuheni chomene kuluska ivyo mwanichitira!” Kweni wakamupulikira yayi.
17 Penepapo Amunoni wakachema munyamata wake, wakati: “Fumiskapo munthu uyu pamaso pane, ndipo ujare chijaro.”
18 (Tamara wakavwara munjilira wapadera. Minjilira iyi ŵakavwaranga mbana ŵanakazi ŵa themba ŵambura kugonapo na mwanalume.) Ntheura muteŵeti wake wakamufumiskira kuwaro, wakajara chijaro.
19 Tamara wakathira vyoto ku mutu wake,+ wakapalura munjilira uwemi uwo wakavwara. Wakakora mawoko pa mutu, wakaliranga uku wakwenda.
20 Mulongosi wake Abisalomu+ wakamufumba, wakati: “Kasi wanguŵa na mulongosi wako Amunoni? Sono chetama, mudumbu wane. Iyo ni mulongosi wako.+ Ungaŵikanga ku mtima nkhani iyi chara.” Ntheura Tamara wakakhalanga payekha mu nyumba ya mulongosi wake Abisalomu.
21 Themba Davide likati lapulika vinthu vyose ivi, likakwiya chomene.+ Kweni themba likakhumba yayi kumukwiyiska Amunoni chifukwa wakaŵa mwana wake wakwamba ndipo likamutemwanga.
22 Abisalomu wakayowoyapo chilichose chara kwa Amunoni, chiheni panji chiwemi. Kweni Abisalomu wakamutinkha+ Amunoni chifukwa wakayuyura mudumbu wake Tamara.+
23 Pakati pajumpha vyaka viŵiri vyamsuma, ŵakumeta mberere ŵa Abisalomu ŵakaŵa ku Baala-hazori, kufupi na Efurayimu.+ Abisalomu wakachema ŵana wose ŵa themba.+
24 Ntheura Abisalomu wakiza kwa themba, wakati: “Muteŵeti winu wakumeta mberere zake. Nkhumuŵeyani imwe themba na ŵateŵeti ŵinu kuti mulute nane.”
25 Themba likati kwa Abisalomu: “Chara, mwana wane. Usange tose tingaluta, tamuŵa mphingo kwa iwe.” Nangauli wakalikoserezga, themba likakana kuluta kweni likamutumbika.
26 Kufuma apo, Abisalomu wakati: “Usange imwe mwakana, nkhulomba kuti mukuru wane Amunoni walute nase.”+ Themba likazgora kuti: “Kasi walutirechi nawe?”
27 Kweni Abisalomu wakalikoserezga, ntheura likatuma Amunoni na ŵana wose ŵa themba pamoza nayo.
28 Abisalomu wakalangura ŵateŵeti ŵake kuti: “Muŵe maso, ndipo para mtima wa Amunoni wasangwa na vinyo, ine namuti: ‘Timbani Amunoni!’ Penepapo imwe mukamukome. Mungawopanga chara. Asi ndine nkhumulangurani? Khwimani mtima muŵe ŵankhongono.”
29 Ntheura ŵateŵeti ŵa Abisalomu ŵakachita ndendende kwa Amunoni ivyo Abisalomu wakaŵalangura. Penepapo ŵana wose ŵa themba ŵakawuka, waliyose wakakwera myulu yake na kuchimbira.
30 Apo ŵakaŵa ŵachali mu nthowa, Davide wakaphalirika kuti: “Abisalomu wakoma ŵana wose ŵa themba, palije na yumoza uyo waponapo.”
31 Ntheura themba likawuka, likapalura vyakuvwara vyake na kugona pasi thambalara. Ŵateŵeti ŵake wose ŵakimilira waka pafupi, nawo ŵakapalura vyakuvwara vyawo.
32 Kweni Yehonadabu+ mwana wa Shimeya,+ mukuru wa Davide, wakati: “Fumu yane yileke kughanaghana kuti ŵakoma ŵanyamata wose ŵa themba, pakuti Amunoni yekha ndiyo wafwa.+ Ichi chachitika chifukwa cha languro la Abisalomu, uyo wakaghanaghana kuchita ichi+ kufuma pa zuŵa lira Amunoni wakayuyulira mudumbu+ wake Tamara.+
33 Sono fumu yane themba yingaŵikangako mahara chara ku nkhani yakuti: ‘Ŵana wose ŵa themba ŵafwa.’ Amunoni yekha ndiyo wafwa.”
34 Pa nyengo yira, Abisalomu wakachimbira.+ Pamanyuma mulinda wakinuska maso, wakawona ŵanthu ŵanandi ŵakwiza mu msewu kumanyuma kwake pafupi na phiri.
35 Ntheura Yehonadabu+ wakati kwa themba: “Wonani, ŵana ŵa themba ŵawerako. Vili nga umo muteŵeti winu wanguyowoyera.”
36 Wakati wamara kuyowoya, ŵana ŵa themba ŵakanjira, ŵakakhongota chomene. Themba nalo na ŵateŵeti ŵake wose ŵakalira chomene.
37 Kweni Abisalomu wakachimbira, wakaluta kwa Talimayi+ mwana wa Amihudi themba la Geshuri. Davide wakatengelera mwana wake mazuŵa ghanandi.
38 Abisalomu wakati wachimbira na kuluta ku Geshuri,+ wakakhala kwenekura vyaka vitatu.
39 Paumaliro Themba Davide likadokera kuluta kwa Abisalomu, chifukwa likapembuzgika pa nyifwa ya Amunoni.
Tumizgani
Tumizgani
2 Samuyeli 13
Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
https://www.jw.org/finder?docid=1001061103&Book=10&Chapter=13&wtlocale=TB&srcid=share
Chitumbuka
mailto:?body=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D1001061103%26Book%3D10%26Chapter%3D13%26wtlocale%3DTB%26srcid=share&subject=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
MUTU 104
Kasi Ŵayuda Ŵakaŵa na Chipulikano Ŵakati Ŵapulika Mazgu gha Chiuta?
ŴANANDI ŴAKAPULIKA MAZGU GHA CHIUTA
CHIFUKWA CHA KUPELEKERA CHERUZGO
Yesu wakaŵa pa tempile pa Mande Nisani 10, ndipo wakayowoyanga vya nyifwa yake iyo yikaŵa pafupi. Pakufipa mtima na umo vinthu ivi vikhwaskirenge Chiuta, Yesu wakati: “Adada, chindikani zina linu.” Penepapo mazgu ghakapulikikwa kufuma kuchanya kuti: “Nalichindika ndipo nilichindikengeso.”—Yohane 12:27, 28.
Ŵanthu awo ŵakaŵa pafupi ŵakazizwa. Ŵanyake ŵakaghanaghananga kuti ŵapulika leza wakududumira. Ŵanyake ŵakati: “Mungelo wayowoya nayo.” (Yohane 12:29) Kweni unenesko ngwakuti ŵakapulika mazgu gha Yehova. Nakuti aka kakaŵa kakwamba yayi kuti ŵanthu ŵapulike mazgu gha Chiuta ghakuyowoya vya Yesu.
Apo Yesu wakabatizikanga, vilimika vitatu na hafu kumasinda, Yohane Mubatizi wakapulika Chiuta wakuyowoya vya Yesu kuti: “Uyu ni Mwana wane, wakutemweka, mweneuyo nkhukondwa nayo.” Pamanyuma, Paska likati lachitika mu 32 C.E., Yesu wakasintha mawonekero pamaso pa Yakobe, Yohane, na Petrosi. Ŵanalume ŵatatu aŵa ŵakapulika Chiuta wakuyowoya kuti: “Uyu ni Mwana wane wakutemweka, uyo nkhukondwa nayo. Mupulikirani.” (Mateyu 3:17; 17:5) Sono aka kakaŵa kachitatu kuti Yehova wayowoye mu nthowa yakuti ŵanthu ŵanandi ŵapulike.
Yesu wakati: “Mazgu agha ghapulikikwa, chifukwa cha ine chara, kweni chifukwa cha imwe.” (Yohane 12:30) Uwu ukaŵa ukaboni wakuti Yesu ni Mwana wa Chiuta nadi, Mesiya uyo wakayowoyeka kuti wizenge.
Kweniso Yesu wakaŵa munthu wakugomezgeka, ndipo vikutisambizga kuti nase tiŵenge ŵakugomezgeka. Kweniso vikutovwira kuwona kuti Satana Dyabulosi, uyo ni fumu ya charu, wakwenera nadi kukomeka. Yesu wakati: “Sono charu ichi chikweruzgika ndipo fumu ya charu ichi yiponyekenge kuwaro.” Nyifwa ya Yesu chikaŵa chilongolero chakuti watonda, wathereskeka yayi. Iyo wakati: “Kweni ine, usange nakwezgeka kufuma mu charu chapasi, nizamuguzira ŵanthu ŵa mitundu yose kwa ine.” (Yohane 12:31, 32) Yesu wakati wafwa pa khuni, wakamba kuguzira ŵanthu kwa iyomwene, kuŵajulira nthowa ya ku umoyo wamuyirayira.
Pakuzgorapo pa ivyo Yesu wakayowoya vyakuti ‘wakwezgekenge,’ mzinda ukati: “Tikapulika mu Dango kuti Khristu wakukhalilira muyirayira. Chifukwa wuli imwe mukuti Mwana wa munthu wakwenera kukwezgeka? Kasi Mwana wa munthu uyu ni njani?” (Yohane 12:34) Nangauli ŵakawona ukaboni unandi, kweniso ŵakapulika mazgu gha Chiuta, ŵanthu ŵanandi ŵakazomera yayi kuti Yesu ni Mwana wa munthu, Mesiya uyo wakalayizgika.
Yesu wakayowoyaso kuti iyo ni “ungweru,” nga umo wakayowoyerapo kale kumasinda. (Yohane 8:12; 9:5) Ntheura wakaphalira mzinda kuti: “Ungweru uŵenge pakati pinu kanyengo kachoko. Endaninge apo muchali na ungweru, mwakuti chisi chileke kumubenekelerani. . . . Muŵe na chipulikano mu ungweru apo muchali na ungweru, mwakuti muŵe ŵana ŵa ungweru.” (Yohane 12:35, 36) Penepapo Yesu wakafumapo, chifukwa Nisani 10 likaŵa zuŵa lakuti wafwire yayi. Wakenera ‘kukwezgeka’ pa Paska pa Nisani 14, na kukhomeka pa khuni.—Ŵagalatiya 3:13.
Pakuwona ivyo Yesu wakachitanga, tikuwona kuti uchimi ukafiskikanga apo Ŵayuda ŵakatondeka kupulikana mwa iyo. Yesaya wakayowoyerathu kuti maso gha ŵanthu ghazamujalika kweniso mitima yawo yizamunonopa mwakuti ŵazamusintha yayi kuti ŵachizgike. (Yesaya 6:10; Yohane 12:40) Nadi, Ŵayuda ŵanandi ŵakachita mtafu, ŵakakana ukaboni wakuti Yesu ndiyo ni Muwomboli uyo wakalayizgika, ndipo ni nthowa yakuyira ku umoyo.
Nikodemo, Yosefe wa ku Arimatiya, na ŵalongozgi ŵanandi ‘ŵakapulikana’ mwa Yesu. Kasi ŵakachita vinthu kuyana na chipulikano chawo panji ŵakagongowa? Panyake ŵakatondeka kumuzomera pakweru chifukwa ŵakawopanga kuti ŵangasezgeka mu sunagoge panji chifukwa cha ‘kutemwa uchindami wa ŵanthu.’—Yohane 12:42, 43.
Yesu wakalongosora ivyo vikukhumbikwa kuti munthu waŵe na chipulikano mwa iyo. Wakati: “Waliyose uyo wakupulikana mwa ine, wakupulikana mwa ine pera chara, kweniso mwa uyo wali kunituma. Ndipo waliyose uyo wakuwona ine wakuwonaso uyo wali kunituma.” Unenesko uwo Chiuta wakatuma Yesu kusambizga ŵanthu kweniso uwo Yesu wakalutilira kupharazga ukaŵa wakuzirwa chomene. Ntheura iyo wakati: “Waliyose uyo wakuniyuyura ndipo wakukana kupokelera mazgu ghane pali yumoza uyo wazamumweruzga. Mazgu agho nayowoya ndigho ghazamumweruzga pa zuŵa laumaliro.”—Yohane 12:44, 45, 48.
Kufuma apo, Yesu wakamalizga kuti: “Nayowoya vyane chara, kweni Adada awo ŵali kunituma ŵanipa dango pa icho nkhwenera kuphara na kuyowoya. Kweniso nkhumanya kuti dango la Adada mbumoyo wamuyirayira.” (Yohane 12:49, 50) Yesu wakamanyanga kuti pakakhala pachoko kuti wathiske ndopa zake kuŵa sembe yakuwombolera awo ŵali na chipulikano mwa iyo.—Ŵaroma 5:8, 9.
Manyani Vinandi
Kwiza kwa Mesiya
Kasi Yehova wakavumbura wuli kwizira mu ŵangelo na Yohane M’bapatizi kuti Yesu ni Mesiya? Kasi Yehova wakavumbura wuli kuti Yesu ndiyo ni Mesiya?


text:
MUTU 12
Chiuta Wake Wakamupembuzga
1, 2. Kasi vikachitika ni vichi pa zuŵa lapadera chomene kwa Eliya?
ELIYA wakachimbiranga uku vula yikuwa ndipo chisi chikasazgikiranga. Kukakhala mtunda utali kuti wakafike ku Yezireli, kweniso wakaŵa munthu mulara. Wakalutilira kuchimbira chifukwa “woko la Yehova” likaŵa pa iyo. Eliya wakawona kuti nkhongono zanthena izi wakaŵa kuti wandaŵepo nazo nakale. Wakachimbira chomene na kujumpha mahachi agho ghakaguzanga gileta la Themba Ahabu.—Ŵerengani 1 Mathemba 18:46.
2 Wakaŵa yekha mu nthowa ndipo kukakhala mtunda utali. Muŵe nga mukuwona Eliya wakufyura maji ghavula kumaso apo wakuchimbira. Kweniso panji wakaghanaghaniranga vinthu ivyo vikachitika zuŵa lira. Likaŵa zuŵa lapadera chomene kwa Yehova, Chiuta wa Eliya, kweniso pa kusopa kwaunenesko. Phiri la Karimeli likawonekangaso yayi chifukwa wakalileka kumasinda chomene kweniso chifukwa cha mdima wa vula. Pa phiri ili ndipo Yehova wakazgolera lurombo lwa Eliya na kulongora kuti Baala ni mutesi. Ntchimi za Baala zikamanyikwa kuti ni zitesi ndipo zikakomeka. Kufuma apo, Eliya wakalomba Yehova kuti wamazge chilangalanga icho chikananga charu vyaka vitatu na hafu. Vula yikiza nadi.—1 Mathe. 18:18-45.
3, 4. (a) Chifukwa wuli Eliya nkhongono zikwenera kuti zikakwera apo wakalutanga ku Yezireli? (b) Kasi tidumbiskanenge mafumbo wuli?
3 Apo Eliya wakachimbiranga kuya ku Yezireli, nkhongono zikwenera kuti zikakwera chomene. Panji wakaghanaghananga kuti vinthu visinthenge. Ahabu wakeneranga kusintha. Eliya wakakhazganga kuti Ahabu wasinthenge na kuleka kusopa Baala chifukwa cha ivyo wakawona zuŵa lira. Kweniso wakanizgenge muwoli wake, Yezebeli, na kuleka kusuzga ŵateŵeti ŵa Yehova.
4 Tose nkhongono zikukwera para vinthu vikuwoneka kuti vikutiyendera makora. Tingamba kughanaghana kuti vinthu viŵenge makora chomene, panji kuwona nga kuti masuzgo agho tanguŵa nagho ghamara. Usange ndivyo Eliya wakaghanaghananga, mphake chifukwa “wakaŵa munthu nga ndise.” (Yak. 5:17) Kweni masuzgo gha Eliya ghakamara yayi. Nakuti pakati pajumpha maora ghachoko waka, Eliya wakaŵa na wofi, wakalopwa chomene mwakuti wakakhumbanga kufwa. Kasi ntchivichi chikachitika, ndipo Yehova wakamovwira wuli kuti waŵeso na chipulikano kweniso chikanga? Tiyeni tiwone.
Vinthu Vikagadabuka
5. Kasi Ahabu wakasambira kuchindika Yehova pakuwona ivyo vikachitika pa Phiri la Karimeli? Ndipo tikumanya wuli?
5 Ahabu wakafika ku nyumba yake ku Yezireli. Kweni kasi pakaŵa ukaboni wakuti wasintha? Baibolo likuti: “Ahabu wakaphalira Yezebeli vyose ivyo Eliya wakachita na umo wakakomera ntchimi zose na lupanga.” (1 Mathe. 19:1) Wonani kuti Ahabu wakazunurapo yayi Yehova, Chiuta wa Eliya, pakulongosora ivyo vikachitika zuŵa lira. Ahabu wakawonanga minthondwe iyo yikachitika zuŵa lira kuti ‘wakachita ni Eliya.’ Uwu mbukaboni wakuti wakasambira yayi kuchindika Yehova Chiuta. Kasi muwoli wake Yezebeli wakachita wuli?
6. Kasi Yezebeli wakatuma uthenga wuli kwa Eliya, ndipo ukang’anamurangachi?
6 Yezebeli wakakalipa chomene. Wakagolera na ukali, ndipo wakatuma uthenga kwa Eliya wakuti: “Ŵachiuta ŵachite ntheura kwa ine na kusazgirapo, usange namachero kuzakafika nyengo yanthena iyi nindakuzgore iwe nga njumoza wa iwo.” (1 Mathe. 19:2) Uku kukaŵa kofya kwamaseŵera yayi. Apa Yezebeli wakang’anamuranga kuti usange watondeka kukoma Eliya kuwezgera nduzga pa ntchimi za Baala, mbwenu wafwe ndiyo. Muŵe nga mukuwona munthu wakuwuska Eliya mu tulo usiku uku vula yikulokwa. Mbwenu wakumuphalira uthenga wakofya kufuma kwa fumukazi. Kasi Eliya wakachita wuli?
Wakagongowa na Kopa Chomene
7. Kasi Eliya wakachita wuli Yezebeli wakati wamofya, ndipo wakachita vichi?
7 Eliya nkhongono zikwenera kuti zikamumalira usange wakaŵa na maghanoghano ghakuti nkhondo yakulimbana na kusopa Baala yamara. Yezebeli wakasintha yayi. Wakakoma kale ntchimi zinandi zakugomezgeka, ndipo sono Eliya wakawona kuti chikwiza pa iyo. Kasi Eliya wakachita wuli Yezebeli wakati wamofya? Baibolo likutiphalira kuti: “Wakawopa chomene.” Kasi Eliya wakamba kughanaghanira umo Yezebeli wamukomerenge? Usange ndivyo wakaghanaghananga, mbwenu mphake kuti wakalopwa chomene. Tikupulika kuti Eliya “wakachimbira kuponoska umoyo wake.”—1 Mathe. 18:4; 19:3.
Usange tikukhumba kulutilira kuŵa na chikanga, tileke kuŵika maghanoghano ghithu pa chinthu icho chikutiwofya
8. (a) Kasi suzgo la Petrosi likayananga wuli na la Eliya? (b) Kasi tikusambirako vichi kwa Eliya na Petrosi?
8 Eliya wakalopwa chifukwa cha wofi, kweni wakaŵa yekha yayi. Ŵateŵeti ŵanyake ŵakugomezgeka nawo ŵakalopwa chifukwa cha wofi. Mpositole Petrosi nayo wakaŵapo na suzgo leneliri. Ulendo unyake, Yesu wakati wamuchema kuti wende pa maji wize kwa iyo, Petrosi ‘wakawona chimphepo.’ Wakachita wofi ndipo wakamba kubira. (Ŵerengani Mateyu 14:30.) Ivyo vikachitikira Eliya na Petrosi vikutisambizga fundo yakuzirwa chomene. Usange tikukhumba kulutilira kuŵa na chikanga, tileke kuŵika maghanoghano ghithu pa chinthu icho chikutiwofya. Tikwenera kuŵika maghanoghano pa uyo wakutipa chikanga na nkhongono.
“Mbwenu!”
9. Longosorani umo Eliya wakendera kweniso ivyo wakaghanaghananga apo wakachimbiranga.
9 Chifukwa cha wofi, Eliya wakachimbilira ku Beyere-sheba, tawuni yakufupi na mphaka yakumwera kwa Yuda, mtunda wa makilomita 150. Wakaleka muteŵeti wake kwenekura ndipo wakanjira mu mapopa yekha na yekha. Baibolo likutiphalira kuti wakenda “ulendo wa zuŵa limoza.” Ntheura wakwenera kuti wakanyamuka mulenji, panji kwambura kunyamura kalikose. Chifukwa cha wofi, wakenda mu malo ghakusuzga, uku zuŵa lili dee. Apo dazi likanjiranga, Eliya wakaŵa kuti wamalirathu. Wati wavuka, wakakhala musi mwa khuni la msankhanya, mfwiri wekha uwo ukasangika mu chipalamba chira.—1 Mathe. 19:4.
10, 11. (a) Kasi ivyo Eliya wakayowoya kwa Yehova mu lurombo vikang’anamuranga vichi? (b) Longosorani umo ŵanthu ŵanyake ŵakugomezgeka ŵakachitira apo ŵakagongowa pakuwona ivyo vili mu mavesi agho ghalongoreka.
10 Eliya wakalomba apo wakaŵa mu suzgo. Wakapempha kuti wafwe waka. Wakati: “Ine nili muwemi kuluska ŵasekuru ŵane chara.” Wakamanyanga kuti ŵasekuru ŵake ŵakakhala viwangwa pera mu dindi, ŵakaŵa kuti ŵangawovwira munthu yayi. (Muph. 9:10) Eliya wakajiwonanga kuti ngwawakawaka nga ndiwo. Lekani wakati: “Mbwenu!” Kasi umoyo uli na ntchito wuli?
11 Kasi tikwenera kuzizwa kuwona kuti munthu wa Chiuta wakagongowa kufika apa? Yayi. Mu Baibolo muli nkhani zinandi za ŵanalume na ŵanakazi ŵakugomezgeka awo ŵakaŵa na chitima chomene mwakuti ŵakakhumbanga waka kufwa. Ŵanyake ŵakaŵa Rabeka, Yakhobe, Mozesi, na Yobu.—Gen. 25:22; 37:35; Maŵa. 11:13-15; Yobu 14:13.
12. Kasi mungamuyezga wuli Eliya para mwagongowa?
12 Nase tikukhala mu “nyengo zinonono na zakusuzga,” ndipo tikuzizwa yayi kuwona ŵanthu ŵanandi ŵakudandawura, nanga ŵangaŵa ŵateŵeti ŵa Chiuta. (2 Tim. 3:1) Usange namwe vyamuchitikirani, chitani nga umo Eliya wakachitira. Muphalirani Chiuta vyose ivyo vili mu mtima winu. Nakuti Yehova ni “Chiuta wa chisangulusko chose.” (Ŵerengani 2 Ŵakorinte 1:3, 4.) Kasi Chiuta wakamusanguluska Eliya?
Yehova Wakawovwira Ntchimi Yake
13, 14. (a) Kasi Yehova kwizira mwa mungelo wake wakalongora wuli kuti wakaghanaghaniranga ntchimi yake? (b) Chifukwa wuli tikupembuzgika kumanya kuti Yehova wakutimanya waliyose payekha?
13 Kasi mukughanaghana kuti Yehova wakati wuli apo wakalaŵiskanga kufuma kuchanya na kuwona ntchimi yake yakugomezgeka yagona musi mwa khuni mu mapopa kweniso yikupempha kuti yifwe waka? Tiyeni tiwone ivyo vikachitika. Eliya wakati wagona tulo tuzito, Yehova wakatuma mungelo kwa iyo. Mungelo uyu wakakhwaska Eliya na kumuwuska makoramakora, wakati: “Wuka urye.” Eliya wakawuka, ndipo mungelo wakamuŵikira chakurya chakuthukira na maji. Kasi Eliya wakamuwonga mungelo? Baibolo likutiphalira waka kuti Eliya wakati warya na kumwa wakagonaso. Kasi wakavuka chomene mwakuti wakatondekanga kuyowoya? Tikumanya yayi ivyo vikachitika, kweni mungelo yura wakamuwuskaso Eliya, panji namise. Wakaphaliraso Eliya kuti, “Wuka urye,” ndipo wakatiso “pakuti ulendo uŵenge ukuru chomene kwa iwe.”—1 Mathe. 19:5-7.
14 Mungelo wakamanya uko Eliya wakalutanga chifukwa Chiuta wakamuphalira. Wakamanyaso kuti ulendo uŵenge wakusuzga chomene kwa Eliya. Tikupembuzgika chomene kumanya kuti Chiuta uyo tikumuteŵetera wakumanya ivyo tikukhumba kuchita kweniso ivyo tingakwaniska. (Ŵerengani Salimo 103:13, 14.) Kasi chakurya chira chikamovwira wuli Eliya?
15, 16. (a) Kasi chakurya icho Yehova wakamupa Eliya chikamovwira wuli? (b) Chifukwa wuli tikwenera kuwonga umo Yehova wakupwelelera ŵateŵeti ŵake mazuŵa ghano?
15 Tikuŵazga kuti: “Wakawuka, wakarya na kumwa, ndipo na nkhongono za kachakurya kara, wakenda mazuŵa 40, muhanya na usiku, m’paka wakafika ku Horebu, phiri la Chiuta waunenesko.” (1 Mathe. 19:8) Eliya wakaziŵizga kurya mazuŵa 40, muhanya na usiku, nga umo wakachitira Mozesi vyaka vinandi chomene kumasinda kweniso Yesu. (Eks. 34:28; Luka 4:1, 2) Chakurya chira chikamazga masuzgo ghake ghose yayi, kweni chikamupa nkhongono. Muŵe nga mukuwona munthu muchekuru uyu wakwenda muthondo pera mazuŵa 40.
16 Lero napo, Yehova wakupwelelera ŵateŵeti ŵake, pakuŵapa chakurya chakuthupi mwamunthondwe yayi, kweni wakuŵapwelelera munthowa yinyake yapadera. Wakupeleka chakurya chauzimu ku ŵateŵeti ŵake. (Mat. 4:4) Para tikusambira vya Chiuta mu Baibolo na mabuku agho ghakulongosora Baibolo tikusanga nkhongono. Masuzgo ghakumalirathu yayi para tikurya chakurya ichi kweni tikuŵa na nkhongono zakuzizipizgira masuzgo ghakuru. Kweniso chakurya ichi chikutovwira kuti tizakasange “umoyo wamuyirayira.”—Yoh. 17:3.
17. Kasi Eliya wakaluta nkhu, ndipo chifukwa wuli malo agha ghakaŵa ghakuzirwa?
17 Eliya wakenda pafupifupi makilomita 320 m’paka wakafika ku Phiri la Horebu. Malo agha ghakaŵa ghakuzirwa chomene. Kwenekura ndiko Yehova Chiuta, kwizira mwa mungelo, wakawonekera kwa Mozesi mu chivwati chakugolera. Kweniso pa malo agha ndipo Yehova wakachitira phangano na Israyeli. Eliya wakanjira mu mphanji.
Yehova Wakapembuzga na Kukhozga Ntchimi Yake
18, 19. (a) Kasi mungelo wa Yehova wakafumba fumbo wuli, ndipo Eliya wakazgora wuli? (b) Kasi Eliya wakavumbura vifukwa wuli vitatu ivyo wakagongowera?
18 Pa Phiri la Horebu, “mazgu” gha Yehova, panji kwizira mwa mungelo, ghakiza kwa Eliya. Wakafumbika kuti: “Kasi ukuchitachi kuno, Eliya?” Fumbo ili likwenera kuti likafumbika makora, lekani Eliya wakasangirapo mwaŵi kuti wayowoye ivyo vikaŵa mu mtima wake. Ndipo wakapungura nadi vya mu mtima. Iyo wakati: “Ine nili na mwamphu chomene pa Yehova Chiuta wa mawumba, pakuti ŵanthu ŵa Israyeli ŵataya phangano linu, majotchero ghinu ŵabwangandulira pasi, ŵakoma ntchimi zinu na lupanga, nakhalapo nekha. Sono ŵakupenja umoyo wane kuti ŵawutore.” (1 Mathe. 19:9, 10) Ivyo Eliya wakayowoya vikutiphalira kuti pakaŵa vifukwa vitatu ivyo wakagongowera.
19 Chakwamba, Eliya wakawonanga nga kuti ivyo wakachitanga vikawa pawaka. Nangauli Eliya wakateŵetera Yehova na “mwamphu” vyaka vinandi, kweni wakawonanga kuti vinthu vikulutilira kunangika. Ŵanthu ŵakalutilira kuŵavya chipulikano na kugaluka, ndipo kusopa kwautesi kukaŵa palipose. Chachiŵiri, Eliya wakawonanga kuti wali yekha. Iyo wakati “nakhalapo nekha,” nga kuti mu mtundu wose wa Israyeli ndiyo pera wakateŵeteranga Yehova. Chachitatu, Eliya wakawopanga. Ntchimi zinyake zinandi zikakomeka kale, ndipo wakawonanga kuti kwakhala iyo kuti ŵamukome. Chikwenera kuti chikaŵa chipusu yayi kuti Eliya wayowoye vyose ivi, kweni wakamuphalira Chiuta umo wakajipulikiranga. Eliya wakaphalira Chiuta vyose ivyo vikaŵa mu mtima wake, ndipo ili ni sambiro liwemi chomene ku ŵanthu wose ŵakugomezgeka.—Sal. 62:8.
20, 21. (a) Longosorani ivyo Eliya wakawona apo wakaŵa pa mulyango wa mphanji ku Phiri la Horebu. (b) Kasi Eliya wakasambirapo vichi pa nkhongono izo Yehova wakamulongora?
20 Kasi Yehova wakamovwira wuli Eliya? Mungelo wakaphalira Eliya kuti wimilire pa mulyango wa mphanji. Eliya wakimilira nadi pa mulyango, nangauli wakamanyanga yayi icho chichitikenge. Penepapo chimphepo chikuru chikaputa. Chikwenera kuti chikapomanga chomene, chifukwa chikaŵa chankhongono mwakuti chikaswa mapiri na majalawe. Muŵe nga mukuwona Eliya wakujara kumaso, uku wakoleska chakuvwara chake apo chikukhumba kuputa na mphepo. Kufuma apo, wakutondeka kwimilira, chifukwa charu chikusunkhunyika na chindindindi icho chikuchitika. Kanyengo kachoko, moto ukujumphaso, ndipo Eliya wakuwelera mu mphanji kuti waleke kuphya.—1 Mathe. 19:11, 12.
21 Nkhani iyi yikutiphalira kuti mu vinthu vyose ivi Yehova wakaŵamo yayi. Eliya wakamanyanga kuti Yehova wakuyana yayi na Baala, uyo ŵanthu ŵake ŵakamuhayanga kuti “wakwenda pa mabingu,” panji wakulokweska vula. Yehova ndiyo mwenecho wa nkhongono zose izo tikuwona mu chilengiwa. Kweniso ni mukuru chomene kuluska vyose ivyo wali kulenga. Nanga ni machanya ghakumukwana yayi. (1 Mathe. 8:27) Kasi ivi vikamovwira wuli Eliya? Mwakumbuka wofi uwo wakaŵa nawo! Eliya wakeneranga kopa Ahabu na Yezebeli yayi chifukwa Yehova, uyo wali na nkhongono zose, wakaŵa nayo.—Ŵerengani Salimo 118:6.
22. (a) Kasi “tumazgu twamyaa, twapasipasi” tukamovwira wuli Eliya kumanya kuti ngwawakawaka yayi? (b) Kasi “tumazgu twamyaa, twapasipasi” tukafuma kwa njani? (Wonani mazgu ghamusi.)
22 Moto ukati wajumpha, kukaŵa waka yii, ndipo Eliya wakapulika “tumazgu twamyaa, twapasipasi.” Mu mazgu agha Chiuta wakamupempha Eliya kuti wayowoyeso maghanoghano ghake, ndipo Eliya wakayowoya. Wakayowoya vyose ivyo vikaŵa mu mtima wake kachiŵiri. * Panyake sono ndipo Eliya wakapepuka mu mtima. Chinyake icho chikamupembuzga Eliya ni ivyo wakapulika mu “tumazgu twamyaa, twapasipasi.” Yehova wakamuphalira kuti ngwakuzirwa chomene. Munthowa wuli? Chiuta wakamuphalira khumbo lake lakuti wawuskemo kusopa Baala mu Israyeli. Nadi, ivyo Eliya wakachita vikawa pawaka yayi, chifukwa Chiuta wakakhumbanga nipera kuparanya chisopa cha Baala. Kweniso Eliya wakaŵa wachali na ntchito kuti khumbo ili lifiskike, chifukwa Yehova wakamuwezga na kumuphalira vyakuti wakachite.—1 Mathe. 19:12-17.
23. Longosorani nthowa ziŵiri izo Yehova wakawovwilira Eliya pa dandawuro lake lakuti wakaŵa yekha.
23 Kasi Chiuta wakamovwira wuli Eliya pa dandawuro lake lakuti wakaŵa yekha? Yehova wakachita vinthu viŵiri. Chakwamba, wakaphalira Eliya kuti wakaphakazge Elisha kuŵa ntchimi iyo yizamunjira mu malo ghake. Munyamata uyu wakamba kwenda na Eliya na kumuteŵetera vyaka vinandiko. Ichi chikamovwira chomene Eliya. Chachiŵiri, Yehova wakamuphalira kuti: “Nichali na ŵanthu 7,000 awo ŵakhalapo mu Israyeli, awo ŵandajikamepo makongono ghawo kwa Baala, ndipo milomo yawo yindamufyofyonthepo.” (1 Mathe. 19:18) Eliya wakaŵa yekha yayi. Panji Eliya nkhongono zikakwera kupulika kuti pakaŵa ŵanthu ŵanandi awo ŵakakana kusopa Baala. Ŵanthu aŵa ŵakakhozgekanga pakuwona kuti Eliya wakulutilira kugomezgeka kwa Yehova mu nyengo yakusuzga yira. Eliya wakwenera kuti wakakhozgeka chomene pakupulika “tumazgu twamyaa, twapasipasi” uto Chiuta wake wakayowoya nayo kwizira mwa mungelo.
Para tikuzomerezga Baibolo kuti litilongozgenge, liŵenge nga “tumazgu twamyaa, twapasipasi”
24, 25. (a) Kasi tingapulika wuli “tumazgu twamyaa, twapasipasi” twakufuma kwa Yehova? (b) Kasi tikumanya wuli kuti Yehova wakamupembuzga nadi Eliya?
24 Nga ni Eliya, nase tingachita wofi na nkhongono za Chiuta izo tingawona mu chilengiwa, ndipo mphake kopa. Chilengiwa chikulongora kuti Mlengi wali na nkhongono nadi. (Rom. 1:20) Yehova wachali kovwira ŵateŵeti ŵake na nkhongono zake zambura chigoti. (2 Mid. 16:9) Kweni Chiuta wakuyowoya nase kwizira mu Baibolo, ilo ni Mazgu ghake. (Ŵerengani Yesaya 30:21.) Para tikuzomerezga kuti Baibolo litilongozgenge, mbwenu liyanenge waka na “tumazgu twamyaa, twapasipasi.” Mu Baibolo, Yehova wakutisambizga, kutikhozga, na kutisimikizgira kuti wakutitemwa.
25 Kasi ivyo Yehova wakamuphalira Eliya pa Phiri la Horebu vikamupembuzga nadi? Enya. Nakalinga, Eliya wakawuka, chikanga chikizamoso, ndipo wakambaso kuchenjezga ŵanthu kuti ŵaŵe maso na chisopa chautesi. Usange nase tikupulikira mazgu gha Chiuta na “kusanguluskika na Malemba,” tiŵenge na chipulikano nga ntcha Eliya.—Rom. 15:4.
^ ndime 22 Mungelo uyo wakiza na “mazgu gha Yehova,” agho ghakuzunulika pa 1 Mathemba 19:9 ndiyo wakwenera kuti wakizaso na “tumazgu twamyaa, twapasipasi.” Mu vesi 15, mungelo uyu wakuchemeka waka kuti “Yehova.” Panji tingakumbuka mungelo uyo Yehova wakamutuma kulongozga Ŵaisrayeli mu mapopa kweniso uyo Chiuta wakati: “Zina lane lili mwa iyo.” (Eks. 23:21) Nangauli tingayowoya na kusimikizga yayi, kweni tikwenera kumanya kuti apo Yesu wakaŵa wandize pa charu, wakaŵa “Mazgu,” kung’anamura Muyowoyeri wa Yehova ku ŵanthu ŵake.—Yoh. 1:1.


text: 16 Sono pakuyowoya za vyakupeleka vyakovwira ŵatuŵa,+ namwe mulondezgenge ulongozgi uwo nkhaphalira mipingo ya mu Galatiya.2 Zuŵa lakwamba lililose la sabata, waliyose waŵikenge kanthu padera mwakuyana na umo wakusangira, mwakuti para niza pazakaŵavye kusonkha.3 Kweni para niza, nizamutuma ŵanalume awo mwaŵazomerezga na makalata+ kuti ŵayeghe chawanangwa chinu kuluta nacho ku Yerusalemu.4 Kweni usange ntchakwenelera kuti ŵazakalute nane, mbwenu ŵazamuluta nane.5 Kweni nizenge kwa imwe para najumpha mu Makedoniya, chifukwa nijumphenge mu Makedoniya.+6 Panyake nizamukhala namwe panji chiwuvi chizamunimalira kwenekuko, mwakuti muzakanipelekezge uko nizamuluta.7 Pakuti nkhukhumba yayi kumuwonani kanyengo kachoko waka apo nkhujumpha nthowa, chifukwa nkhugomezga kuti, usange Yehova* wazomerezga nizamukhala namwe nyengo yitaliko.+8 Kweni nikhalenge dankha mu Efeso+ m’paka pa Chiphikiro cha Pentekoste,9 chifukwa mulyango ukuru wakulongozgera ku mulimo wanijulikira,+ kweni pali ŵakususka ŵanandi.10 Sono usange Timote+ wiza, woneseskani kuti waŵe wambura wofi pakati pinu, pakuti wakuchita mulimo wa Yehova*+ nga ndine.11 Ntheura, paŵavye wakumudelera. Muzakamupelekezge mu mtende, mwakuti wize kwa ine, chifukwa nkhumulindilira pamoza na ŵabali.12 Sono pakuyowoya vya Apolo+ mubali withu, nkhamuŵeyelera chomene kuti wize kwa imwe pamoza na ŵabali. Wakhumbanga kwiza sono yayi, kweni wizenge para wasanga m’pata.13 Muŵe maso,+ mwimilire nganganga mu chipulikano,+ chitani nga mbanalume,*+ muŵe ŵankhongono.+14 Chilichose icho mukuchita, muchite na chitemwa.+15 Mukumanya kuti ŵamunyumba ya Stefanasi ni vipambi vyakwamba mu Akaya ndipo ŵakajipeleka kuteŵetera ŵatuŵa. Sono ŵabali nkhumuchiskani kuti:16 Mphanyi mwalutilira kujilambika ku ŵanthu ŵanthena aŵa na wose awo ŵakukolerana nase na kulimbikira ntchito.+17 Kweni nili wakukondwa kuwona Stefanasi,+ Fotunato, na Akayiko kuti ŵiza. Pakuti kwiza kwawo kwaŵa nga kuti imwe mulipo.18 Pakuti ŵasanguluska mtima wane na winu wuwo. Muŵachindike ŵanthu ŵanthena.19 Mipingo ya mu Asiya yikumutawuzgani. Akwila na Prisika pamoza na mpingo uwo ukuwungana mu nyumba yawo+ ŵakumutawuzgani mu Fumu kufumira pasi pa mtima.20 Ŵabali wose ŵakumutawuzgani. Tawuzganani na mufyofyontho utuŵa.21 Ine Paulosi, nkhumutawuzgani, nalemba na woko lane.22 Usange munthu wakuleka kutemwa Fumu, watembeke. Zaninge Fumu yithu!23 Mphanyi lusungu lukuru lwa Fumu Yesu lwaŵa namwe.24 Mphanyi chitemwa chane chaŵa namwe mose mwa Khristu Yesu.


text:
MUTU 18
Ubatizo Ndiposo Ubwezi Winu na Chiuta
Kasi Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakuchita wuli pakubatiza munthu?
Kasi mukwenera kuchitachi kuti mubatizike?
Kasi munthu wakujipeleka wuli kwa Chiuta?
Kasi chifukwa chikuru cha kubatizikira ntchivichi?
1. Chifukwa wuli nduna ya ku Etiyopiya yikapempha kuti yibatizike?
“WONA maji agha, ntchivichi chikunitondeska kubatizika?” Nduna ya ku Etiyopiya ndiyo yikafumba fumbo ili mu nyengo ya Ŵakhristu ŵakwambilira. Mkhristu munyake zina lake Filipu wakayilongosolera makora kuti Yesu wakaŵa nadi Mesiya uyo Chiuta wakalayizga kuti wizenge. Nduna iyi, yikachontheka na ivyo yikasambira mu Malemba, ndipo yikachitapo kanthu. Yikalongora kuti yikukhumba nadi kubatizika.
2. Pakuti mwasambira vinandi, kasi mungajifumba fumbo wuli?
2 Para muli kusambira mitu yakwambilira ya mu buku lino na yumoza wa Ŵakaboni ŵa Yehova, namwe mungajifumba kuti, ‘Kasi ntchivichi chikunitondeska kubatizika?’ Mwasambira mu Baibolo kuti kunthazi kuzamuŵa umoyo wamuyirayira mu Paradiso. (Luka 23:43; Chivumbuzi 21:3, 4) Mwasambiraso icho chikuchitika para munthu wafwa ndiposo kuti kunthazi ŵakufwa ŵazamuwuka. (Mupharazgi 9:5; Yohane 5:28, 29) Panji muli kwambapo kale kusopa na Ŵakaboni ŵa Yehova ndipo mwajiwonera mwekha kuti Mbakhristu ŵaunenesko chifukwa ŵakutemwana nadi. (Yohane 13:35) Chakuzirwa chomene ntchakuti, mwamba kuŵa paubwezi na Yehova Chiuta.
3. (a) Kasi Yesu wakaŵaphalira vichi ŵasambiri ŵake? (b) Kasi Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakuchita wuli pakubatiza munthu?
3 Kasi mungalongora wuli kuti mukukhumba kuteŵetera Chiuta? Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti: “Lutaninge mukazgore ŵanthu ŵa mitundu yose kuŵa ŵasambiri, mukaŵabatize.” (Mateyu 28:19) Yesu wakalongora chiyelezgero chiwemi chifukwa wakabatizika mu maji. Ŵakamumijira waka maji yayi, panji kumuthira waka pa mutu. (Mateyu 3:16) Lizgu lakuti “kubatiza” ndakufuma ku lizgu la Chigiriki ilo likung’anamura “kubizga mu maji.” Ntheura Ŵakaboni ŵa Yehova pakubatiza, ŵakubizga munthu yose mu maji.
4. Kasi para mwabatizika mukulongora vichi?
4 Ŵanthu wose awo ŵakukhumba kuŵa paubwezi na Yehova Chiuta, ŵakwenera kubizgika mu maji. Para mwabatizika mukulongora kuti mukukhumba kuteŵetera Chiuta. Mukulongoraso kuti mukukondwa kuchita khumbo la Yehova. (Salimo 40:7, 8) Kweni kuti muŵe ŵakwenelera kubatizika, pali vinthu vinyake ivyo mukwenera kuchita.
MUKWENERA KUSAMBIRA NA KUŴA NA CHIPULIKANO
5. (a) Kasi ntchinthu wuli chakwamba icho munthu wakwenera kuchita kuti waŵe wakwenelera kubatizika? (b) Chifukwa wuli ntchakuzirwa kuluta ku maungano gha mpingo?
5 Muli kwambapo kale kuchita chinthu chakwamba. Chinthu wuli? Pakuti mukusambira Baibolo, mwamanya Yehova Chiuta na Yesu Khristu. (Ŵerengani Yohane 17:3.) Kweni pali vinandi vyakuti musambire. Ŵakhristu ŵakwenera ‘kumanya makora khumbo la [Chiuta].’ (Ŵakolose 1:9) Para mukuluta ku maungano gha Ŵakaboni ŵa Yehova mumanyenge khumbo la Chiuta. Ntheura ntchakuzirwa kuluta ku maungano agha. (Ŵahebere 10:24, 25) Kweniso para nyengo zose mukuluta ku maungano, mumumanyenge Chiuta.
6. Kuti muŵe ŵakwenera kubatizika, kasi mukwenera kumanya dankha vinthu vyose vya mu Baibolo?
6 Kuti muŵe wakwenelera kubatizika, chikung’anamura kuti mukwenera kumanya chilichose icho chili kulembeka mu Baibolo yayi. Nduna ya ku Etiyopiya, yikamanyangako vinthu vinyake, kweni yikakhumbikwiranga waka kuyiwovwira kuti yipulikiske makora fundo zinyake za mu Malemba. (Milimo 8:30, 31) Mwakuyana waka, namwe pali vinandi vyakuti musambire. Nakuti, kusambira vinthu vya Chiuta kukumara yayi. (Mupharazgi 3:11) Ndipouli, pambere mundabatizike, mukwenera kumanya visambizgo vikuruvikuru vya mu Baibolo na kuchita ivyo mukusambira. (Ŵahebere 5:12) Mukwenera kumanya icho chikuchitika para munthu wafwa, kumanya kuti zina la Chiuta ndakuzirwa, kweniso kumanya Ufumu wa Chiuta.
7. Kasi kusambira Baibolo kungamovwirani wuli?
7 Kumanya waka vinandi nkhwakukwana yayi, chifukwa “kwambura chipulikano ntchambura machitiko kumukondweska Chiuta.” (Ŵahebere 11:6) Baibolo likuti ŵanthu ŵanyake mu Korinte ŵakati ŵapulika uthenga uwo ŵasambiri ŵa Yesu ŵakapharazganga, “ŵakamba kugomezga na kubatizika.” (Milimo 18:8) Namwe para mukusambira Baibolo, mukwenera kugomezga kuti Baibolo ni mazgu gha Chiuta. Para mukusambira Baibolo vimovwiraninge kuti mugomezge ivyo Chiuta wali kulayizga. Mukweneraso kugomezga kuti sembe ya Yesu yingamuponoskani.
MUKWENERA KUPHALIRAKO ŴANYINU IVYO MWASAMBIRA MU BAIBOLO
8. Ntchivichi chimutumaninge kuti muphalirengeko ŵanyinu ivyo mwasambira?
8 Para chipulikano chinu chikukura, chizamuŵa chipusu kuphalirako ŵanyinu ivyo mwasambira. (Yeremiya 20:9) Ntheura chipulikano ichi chimutumaninge kuti muphalirengeko ŵanyinu vinthu vyakukhwaskana na Chiuta kweniso khumbo lake.—Ŵerengani 2 Ŵakorinte 4:13.
9, 10. (a) Kasi mbanjani awo mungamba kuŵaphalirako ivyo mwasambira mu Baibolo? (b) Kasi mukwenera kuchita vichi para mukukhumba kupharazga lumoza na Ŵakaboni ŵa Yehova?
9 Ivyo mwasambira mungamba kuphalirako ŵabali ŵinu, ŵabwezi, ŵazengezgani ŵinu, na awo mukugwira nawo ntchito. Para nyengo yajumphapo, muzamukhumba kuti mupharazgenge pamoza na Ŵakaboni ŵa Yehova. Para mukukhumba kuti mupharazgenge na mpingo, phalirani uyo wakumusambizgani Baibolo. Para muli ŵakwenelera kupharazga na mpingo, imwe na uyo wakumusambizgani Baibolo muzamukumana na ŵalara ŵaŵiri ŵa mpingo.
10 Para mwakumana nawo, vizamumovwirani kuti muŵamanye makora ŵalara ŵanyake ŵa mpingo awo ŵakuliska mskambo wa Chiuta. (Milimo 20:28; 1 Petrosi 5:2, 3) Usange ŵalara aŵa ŵawona kuti mukupulikiska ndiposo kugomezga visambizgo vikuruvikuru vya mu Baibolo, mukuchita ivyo mwasambira, kweniso mukukhumba kuti muŵe yumoza wa Ŵakaboni ŵa Yehova, ŵazamumuphalirani kuti ndimwe ŵakwenelera kuŵa mupharazgi wambura kubatizika.
11. Zunurani nkharo zinyake izo munthu wakwenera kuleka dankha pambere wandambe kupharazga na mpingo.
11 Nyengo zinyake ŵalara ŵangawona kuti mukukhumbikwira kusintha dankha tunkharo tunyake kuti muŵe ŵakwenelera kupharazga lumoza na mpingo. Tungaŵa tunkharo uto mukuchita mwakubisirizga. Ntheura, pambere mundapemphe kuti muŵe mupharazgi wambura kubatizika, mukwenera kulekerathu kuchita zakwananga zikuru. Nga ni uzaghali, uloŵevu, kweniso kumwa minkhwala yakutimbanizga wongo.
MUKWENERA KULAPA NA KUSINTHA
12. Chifukwa wuli mukwenera kulapa?
12 Pambere mundaŵe ŵakwenelera kubatizika, paliso vinyake vyakuti muchite. Mpositole Paulosi wakati: “Ng’anamukani mtima ndipo muwelere mwakuti zakwananga zinu zisisitike.” (Milimo 3:19) Kung’anamuka panji kuti kulapa, kukung’anamura kujinyumwa chifukwa cha vinthu viheni ivyo munthu wakachita. Ntchakwenelera kuti munthu uyo wakachitanga viheni wamanye kuti wakwenera kulapa. Kweniso nanga ni munthu uyo wakaŵa na nkharo yiwemiko nayo wakwenera kulapa. Chifukwa wuli? Chifukwa ntchakuti ŵanthu wose mbakwananga ndipo ŵakukhumbikwira kuti Chiuta waŵagowokere. (Ŵaroma 3:23; 5:12) Pambere mundambe kusambira Baibolo, mukamanyanga yayi ivyo Chiuta wakukhumba. Ipo kasi mukatenge muchitenge wuli vinthu mwakukolerana na khumbo la Chiuta? Ntheura, mukukhumbikwira kulapa nadi.
13. Kasi kusintha kukung’anamura vichi?
13 Munthu uyo walapa wakweneraso kusintha panji kuleka viheni. Mukwenera kuchita vinandi kuluska kujinyumwa waka. Mukwenera kulekerathu viheni ivyo mukachitanga kale, na kusimikizga kuti muchitenge viwemi. Ntheura pambere mundabatizike mukwenera dankha kulapa na kusintha.
MUKWENERA KUJIPELEKA KWA CHIUTA
14. Kasi mukwenera kuchita vichi pambere mundabatizike?
14 Paliso chinthu chinyake chakuzirwa icho mukwenera kuchita pambere mundabatizike. Mukwenera kujipeleka kwa Yehova Chiuta.
15, 16. Kasi kujipeleka kwa Chiuta chikung’anamura vichi? Ndipo ntchivichi chikutuma munthu kuti wajipeleke?
15 Kujipeleka kwa Yehova Chiuta chikung’anamura kupemphera kwa iyo kufumira pasi pa mtima, kumulayizga kuti mumuteŵeterenge na mtima winu wose kwamuyirayira. (Dotoronome 6:15) Kasi ntchivichi chikutuma munthu kuti wajipeleke kwa Chiuta? Kuti tizgore fumbo ili, tiyelezgere kuti mwanalume wasonga mwanakazi. Para wakuwona nkharo yiwemi ya mwanakazi uyu, chitemwa chake chikukura. Para nyengo yajumphapo, wangamuphalira kuti ŵatorane. Mbunenesko kuti para munthu wakukhumba kutora, ndikuti wasazgirengepo udindo unyake. Kweni chitemwa ndicho chikumutuma kuti watore.
16 Para mwamba kumumanya Yehova ndiposo kumutemwa, vimovwiraninge kuti mumuteŵetere na kumusopa na mtima wose. Waliyose uyo wakukhumba kulondezga Mwana wa Chiuta, Yesu Khristu, wakwenera ‘kujipata.’ (Mariko 8:34) Para tikujipata tiwoneseskenge kuti vinthu ivyo tikukhumba vileke kutitondeska kupulikira Chiuta na mtima wose. Pambere mundabatizike, mukwenera kuŵa na chilato chakuti muchitenge khumbo la Yehova Chiuta mu umoyo winu.
MUKWENERA YAYI KOPA
17. Chifukwa wuli ŵanthu ŵanyake ŵakuchedwa kujipeleka kwa Chiuta?
17 Ŵanthu ŵanyake ŵakuchedwa kujipeleka kwa Yehova chifukwa ŵakopa. Ŵakopa kuti para ŵajipeleka, Chiuta wazamuŵeruzga para ŵangatondeka kuchita ivyo Yehova wakukhumba. Lekani ŵakughanaghana kuti ntchiwemi kuleka waka kujipeleka kwa Yehova.
18. Ntchivichi chingamupangiskani kuti mujipeleke kwa Yehova?
18 Para mwamba kumutemwa Yehova, mujipelekenge kwa iyo ndipo muŵikengepo mtima kuchita khumbo lake. (Mupharazgi 5:4) Para mwajipeleka, muzamuyezgayezga kuti “mwendenge mwakwenelera Yehova na kumukondweska pa chilichose.” (Ŵakolose 1:10) Chifukwa chakuti mukumutemwa Chiuta, chimuŵiraninge chipusu kuchita khumbo lake. Namwe muzamuzomerezga ivyo wakayowoya mpositole Yohane. Iyo wakati: “Pakuti ili ni ng’anamuro la kutemwa Chiuta lakuti tisungilire malango ghake, ndipo malango ghake ngazito yayi.”
19. Chifukwa wuli mukwenera yayi kopa kujipeleka kwa Chiuta?
19 Mukukhumbikwira dankha kuŵa ŵarunji yayi kuti mujipeleke kwa Chiuta. Yehova wakumanya ivyo mungakwaniska kweniso ivyo mungatondeka. Ntheura wakukhazga kuti muchitenge vinthu ivyo mungakwaniska. (Salimo 103:14) Wakukhumba kuti muchitenge makora, ndipo wamovwiraninge. (Ŵerengani Yesaya 41:10.) Para mukugomezga Yehova na mtima wose, ‘wanyoloskenge nthowa zinu.’
UBATIZO UKULONGORA KUTI MWAJIPELEKA
20. Chifukwa wuli munthu wakwenera kuzomera pakweru kuti wali kujipeleka kwa Yehova?
20 Para mukughanaghanira vinthu ivyo mwasambira, vingamovwirani kuti mujipeleke kwa Yehova mu pemphero. Waliyose uyo wakutemwa nadi Chiuta, wakweneraso ‘kuzomera pakweru kuti waponoskeke.’ (Ŵaroma 10:10) Kasi mungazomera wuli?
21, 22. Kasi ‘mungazomera wuli pakweru’ chipulikano chinu?
21 Mukwenera kuphalira mulaŵiliri wa milimo ya ŵalara wa mpingo winu kuti mukukhumba kubatizika. Iyo wazamutuma ŵalara kuti ŵazakaweleremo namwe mafumbo ghanyake agho ghakulongosora visambizgo vikuruvikuru vya mu Baibolo. Para ŵalara aŵa ŵawona kuti muli ŵakwenelera kubatizika, ŵazamumuphalirani kuti mungazakabatizika pa ungano wakulondezgapo. * Nkhani yakulongosora ng’anamuro la ubatizo yikuyowoyeka pa maungano agha. Uyo wakuyowoya nkhani wakupempha awo ŵabatizikenge kuti ŵazgore mafumbo ghaŵiri mwakukwezga, kulongora kuti ‘ŵazomera pakweru’ chipulikano chawo.
22 Ubatizo ndiwo ukulongora pakweru kuti mwajipeleka kwa Chiuta ndipo ndimwe yumoza wa Ŵakaboni ŵa Yehova. Ŵanthu awo ŵakubatizika ŵakubizgika mu maji, kulongora kuti ŵali kujipeleka kwa Yehova.
ICHO UBATIZO UKWIMIRA
23. Kasi kubatizika “mu zina la Adada na la Mwana na la mzimu utuŵa,” chikung’anamura vichi?
23 Yesu wakati awo ŵakumulondezga ŵazamubatizika “mu zina la Adada na la Mwana na la mzimu utuŵa.” (Mateyu 28:19) Fundo iyi yikung’anamura kuti munthu uyo wakukhumba kubatizika wakwenera kumanya mazaza gha Yehova Chiuta, na gha Yesu Khristu. (Salimo 83:18; Mateyu 28:18) Wakweneraso kumanya ntchito iyo mzimu utuŵa wa Chiuta ukugwira.
24, 25. (a) Kasi ubatizo ukwimira vichi? (b) Kasi mutu 19 uzamuzgora fumbo wuli?
24 Ndipouli, ubatizo nkhubizgika waka mu maji yayi. Kweni ukwimira chinthu chinyake chakuzirwa chomene. Para mwabizgika mu maji chikung’anamura kuti mwafwa ku milimo yiheni iyo mukachitanga. Kuzuwuka mu maji chikung’anamura kuti sono muli ŵamoyo kuti muchite khumbo la Chiuta. Kumbukani kuti, mwajipeleka kuti muteŵeterenge ŵanthu panji mawupu yayi, kweni Yehova. Para mwajipeleka kwa Yehova na kubatizika, ndikuti mwayamba waka kuŵa paubwezi na Chiuta.
25 Para munthu wabatizika chikung’anamura kuti wapona kale yayi. Mpositole Paulosi wakalemba kuti: “Lutilirani kopa na kutenthema kuti musange chiponosko chinu.” (Ŵafilipi 2:12) Para munthu wabatizika, ndikuti wajura waka nthowa yakuti wazakapone. Kweni fumbo ndakuti, kasi mungakhalilira wuli mu chitemwa cha Chiuta? Fumbo ili lizgorekenge mu mutu 19.
^ ndime 21 Pa maungano gha dera na gha chigaŵa gha Ŵakaboni ŵa Yehova nyengo zose pakuŵa ubatizo.


text:
Kasi Nkhwenera Kulomba ku Ŵatuŵa?
Ivyo Baibolo likuyowoya
Yayi. Baibolo likuti tikwenera kulomba kwa Chiuta pera, kwizira mu zina la Yesu. Pa nkhani ya kulomba, Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti: ‘
Ntheura imwe pa kulomba mutenge, Ŵadada ŵithu mwa ŵakuchanya, litumbikike zina linu.’ (Mateyu 6:9) Iyo wakaŵaphalirapo yayi kuti ŵalombenge ku ŵatuŵa, ŵangelo, panji kwa munthu waliyose, kweni kwa Chiuta pera.
Yesu wakaphaliraso ŵasambiri ŵake kuti: “
Ine ndine nthowa, na unenesko, na umoyo. Palije munthu wakwiza kwa Ŵadada kweni mwa ine pera.” (Yohane 14:6) Chiuta wali kupeleka udindo kwa Yesu wakuŵeyelera m’malo mwa ise.—Ŵahebere 7:25.
Kasi pali suzgo usange ningalomba kwa Chiuta kweniso ku ŵatuŵa?
Limoza mwa Malango Khumi likuti: ‘
Ine Yehova Chiuta wako nili Chiuta wa Sanji.’ (Ekisodo 20:5) Kasi mazgu ghakuti Chiuta ngwa “sanji” ghakung’anamurachi? Lemba la Ekisodo 20:5 mu Baibolo la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya likuti: “
Ine Yehova Chiuta wako, ndine Chiuta uyo wakukhumba kuti ŵanthu ŵasopenge iyo pera.” Chiuta wakukhumba kuti tisopenge iyo pera. Mwakuyana waka, wakukhumbaso kuti tilombenge kwa iyo pera.—Yesaya 48:11.
Tikumukwiyiska Chiuta para tikulomba ku ŵatuŵa, ŵangelo panji waliyose. Nyengo yinyake mpositole Yohane wakakhumbanga kusopa mungelo. Kweni mungelo wakakana ndipo wakamuphalira kuti: ‘
Leka kuchita nthena. Ndine muzga munyako na iwe na ŵabali ŵako aŵo ŵali na chipanikizgo cha Yesu, lambira Chiuta.’—Chivumbuzi 19:10.


text:
NKHANI YA PA CHIKOPI | LEKANI KUCHITA VINTHU MWACHIZGOŴI WAKA
1 Yezgani Kusintha Chimozachimoza
Nyengo zinyake munthu para wakukhumba kusintha vinthu vinyake, wangakhumba kusintha vinthu vyose pa nyengo yimoza. Wangaghanaghana kuti, ‘Sabata yino nilekenge kukhweŵa hona, kutuka, kuchedwa kugona, nambenge kuchita maseŵero ghakukhozga thupi, niryenge vyakurya vyakulongosoka, panji nambenge kuyimbira foni ŵagogo ŵane.’ Kweni para mukukhumba kuti musinthe vyose ivi nyengo yimoza, manyani kuti palije icho musinthenge.
FUNDO YA MU BAIBOLO: “Vinjeru vili na ŵakujiyuyura.”—Zintharika 11:2.
Munthu wakujiyuyura wakumanya ivyo wangafiska kweniso ivyo wangatondeka. Wakumanya kuti pakukhumbikwa nyengo, nkhongono, na vinthu vinyake kuti wasinthe nadi. Ntheura wakusintha chimozachimoza m’malo mwa kuyezga kusintha vinthu vyose nyengo yimoza.
Para mukukhumba kuti musinthe vyose nyengo yimoza, manyani kuti palije icho musinthenge
IVYO MUNGACHITA
Yezgani kusintha chinthu chimoza panji viŵiri pa nyengo yimoza. Fundo izi zingamovwirani:
Torani mapepara ghaŵiri, limoza mulembepo vizgoŵi viwemi ivyo mukukhumba kuŵa navyo, linyake mulembepo vizgoŵi viheni ivyo mukukhumba kuleka. Pa pepara lililose lembanipo chilichose icho mungaghanaghana.
Pakulemba, mudankhe ivyo vikukhumbikwira chomene.
Pa pepara lililose, sankhanipo chizgoŵi chimoza panji viŵiri, ndipo yezgayezgani kuti musinthe nadi. Kufuma apo, musankheposo chimoza panji viŵiri pa pepara lililose.
Para mwaleka chizgoŵi chiheni, nyengo yeneyiyo mwambe kuŵa na chizgoŵi chiwemi. Tiyelezgere kuti pa vizgoŵi viheni muli kulembapo kuti mukuwonelera chomene TV, ndipo pa vizgoŵi viwemi muli kulembapo kuti mukukhumba kuchezga na ŵabali panji ŵabwezi ŵinu. Para mwawera waka ku ntchito, m’malo mwa kufikira pa TV, muyimbirani dankha foni mubwezi panji mubali winu na kuchezgapo nayo.


text:
NKHANI MU VITHUZITHUZI
NKHANI MU VITHUZITHUZI
Yehova Wakaponoska Ŵaisrayeli
Manyani umo Yehova wakaponoskera Ŵaisrayeli ku Ŵaeguputo na pa Nyanja Yiswesi. Mungaŵerenga nkhani iyi pa intaneti panji mungachita kupulinta kuti muŵerenge papera.
Vinyake
Ŵaisrayeli Ŵakapanga Tholi la Golide
Ŵaisrayeli ŵakapanga tholi. Ŵakatenge tholi ili likwimira Chiuta, kweni kasi Chiuta wakakondwa navyo?
Mozesi Wakakulira ku Eguputo
Chifukwa wuli Mozesi amama ŵake akamuŵikira mu Mlonga wa Nayelo? Sambira vya Mozesi, banja lake, na mwana mwanakazi wa Farawo.
Rahabi Wakapulikira Ivyo Wakaphalirika
Banja limoza pera ndilo likapona apo viliŵa vya Yeriko vikawa.