text:
Kumbi Titenere Kuromba Kwaku Yesu?
MUNTHU munyaki wangupereka mapepala nga mafumbu kwa ampupuka 800 a m’visopa vakupambanapambana kuti amuki asani agomezga kuti Yesu wamuka marombu. Ampupuka akujumpha 480 angumuka kuti hinya. Kweni msungwana munyaki wangubayapu zina lakuti Yesu ndipu wangulembapu kuti “Chiuta” ndiyu wamuka marombu.
Nanga imwi muŵanaŵana wuli? Kumbi tikhumbika kuromba kwaku Yesu pamwenga Chiuta? * Kuti tisaniyi kwamuka, tiyeni tiwoni dankha mo Yesu wangusambiziya akusambira ŵaki mo angarombe.
KUMBI YESU WANGUKAMBA KUTI TIROMBENGI KWAKU YANI?
Yesu wangulongo yo tingarombaku.
MO WANGUSAMBIZIYA: Wakusambira munyaki wati wapempha Yesu kuti, “Ambuya, tilunguchizgeni ifwi kuromba,” Yesu wangumuka kuti: “Penipo muromba, nenani ‘Dada.’” (Luka 11:1, 2) Pa Upharazgi waki wa pa Phiri, Yesu wanguchiska wo amuvwisiyanga kuti arombengi. Iyu wanguŵakambiya kuti arombengi kwa Ada. Wanguŵakambiya so kuti: “Auskemwi aziŵa vo mukavuka, mweche mundaŵapemphi.” (Mateyu 6:6, 8) Usiku wakumaliya wakuti iyu wafwengi, Yesu wangukambiya akusambira ŵaki kuti: “Asani mwazamupempha Ada kanthu, mu zina langu azamukupaskani.” (Yohane 16:23) Yesu wakutisambiza kuti tirombengi kwa Awiski, Yehova Chiuta, wo nasi mba Da ŵidu.
VO WANGUCHITA: Nge mo wangusambiziya anyaki, Yesu nayu wanguromba kwa Awiski kuti: “Nditikurumbani, Ada, Mbuya wa kuchanya ndi panupasi.” (Luka 10:21) Kweniso nyengu yinyaki, “Yesu wanguyunuskiya kuchanya masu ngaki, wanguti, ‘Ada, nditikuwongani kuti mwandivwa.’” (Yohane 11:41) We pafupi kufwa, Yesu wanguromba kuti: “Ada, mumanja nginu ndiŵika mzimu wangu!” (Luka 23:46) Yesu wangulongo chakuwoniyapu chamamapha kwaku tosi. Iyu wanguromba kwa Awiski yo ndi Chiuta, “mweni kuchanya ndi pasi.” (Mateyu 11:25; 26:41, 42; 1 Yohane 2:6) Kumbi venivi ndivu Akhristu akwamba achitanga pakuromba?
KUMBI AKHRISTU AKWAMBIRIYA AROMBANGA KWAKU YANI?
Pati pajumpha masabata ngamanavi Yesu wati wawere kuchanya, ŵanthu akususka angwamba kusuzga akusambira ŵaki ndipuso aŵawofyezanga. (Machitidu 4:18) Yiwu arombanga kuti asaniyi chovyu. Kumbi arombanga kwaku yani? Yiwu “angusamphuskiya mazu [ngawu] kwaku Chiuta,” kuti walutirizgi kuŵawovya kuziya “mu zina la muŵanda [waki] wakupaturika, Yesu.” (Machitidu 4:24, 30) Ivi vilongo kuti yiwu angulondo vo Yesu wanguŵakambiya pa nkhani ya rombu. Yiwu arombanga kwaku Yesu cha kweni kwaku Chiuta.
Pati pajumpha vyaka, wakutumika Paulo wangukonkhoska mo iyu ndi anyaki arombiyanga. Iyu wangulembe Akhristu anyaki kuti: “Tiwonga Chiuta Awiski a Mbuyafwi Yesu Khristu, pakurombe imwi nyengu zosi.” (Ŵakolose 1:3) Paulo wangulembe so Akhristu anyaki kuti nyengu zosi awongengi “Chiuta ndi Dada pa chifukwa chaku vosi mu zina la Ambuyafwi Yesu Khristu.” (Ŵaefesu 5:20) Mazu yanga ngalongo kuti Paulo wachiskanga anyaki kuti arombengi kwaku Chiuta m’zina laku Yesu.—Ŵakolose 3:17.
Mwakuyanana ndi Akhristu akwamba, nasi tingalongo kuti titanja Yesu mwakuvwiya vo iyu wangukamba pa nkhani ya rombu. (Yohane 14:15) Asani tiromba kwa Awuskefwi akuchanya pe nyengu zosi, tiŵengi ndi chigomezgu kuti Yehova watuvwa marombu ngidu ndipu tikambengi mazu ngo wakulemba sumu munyaki wakukamba pa Sumu 116:1, 2. Iyu wangukamba kuti: ‘Nditanja Ambuya, chifukwa atindivwa; . . . nyengu zosi.’ *
^ ndimi 3 Malinga ndi vo Bayibolo likamba, Chiuta ndi Yesu ayanana cha. Kuti muziŵi vinandi, wonani mutu 4 m’buku lakuti Kumbi Bayibolo Lisambizanji Weniukongwa? lakupharazgika ndi Akaboni aku Yehova.
^ ndimi 11 Kuti Chiuta wamukengi marombu ngidu, tikhumbika kuyesesa kuvwiya vo iyu wakhumba. Kuti muziŵi vinandi, wonani mutu 17 m’buku lakuti Kumbi Bayibolo Lisambizanji Weniukongwa?


c: text/html

text:
KABUKU KA UNGANU WA UMOYU WIDU WACHIKHRISTU NDIPUSO UTEŴETI August 2017
Masachizu nga vo Mungakamba
Masachizu nga vo mungakamba pakugaŵiya magazini ya Jani Masu! ndipuso kusambiza uneneska wakukwasana ndi chifukwa cho Chiuta wakulenge ŵanthu. Gwirisiyani ntchitu masachizu nga vo mungakamba kuti mulembi vo mwanozgeke kuchikamba.
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
Yehova Wangutumbika Ŵanthu wo Alekanga Kumusopa
Yehova wangutumbika Ababiloni ŵati achita nkhondu ndi Turo kwa vyaka 13. Kumbi iyu walongo wuli kuti wawonga asani tigwira ntchitu mwakujipereka?
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Jani ndi Mijalidu Yamampha—Kujiyuyuwa
Ntchifukwa wuli kujiyuyuwa nkhwakukhumbika? Kumbi tingalongo wuli te akujiyuyuwa? Kumbi pempheru ndipuso vo Yesu wachitanga vingatiwovya wuli kuti tije akujiyuyuwa?
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
Udindu Ukulu wa Mulonda
Alonda ŵenga ndi udindu wakutcheŵesa ŵanthu asani vinthu viheni vepafupi kuchitika. Kumbi Yehova wangung’anamuwanji pakusankha Ezekiele kuti waje nge mulonda wa nyumba ya Yisraele?
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Jani ndi Mijalidu Yamampha—Kuwopa Ŵanthu Cha
Ntchifukwa wuli tikhumbika cha kuwopa ŵanthu? Kumbi kuŵanaŵaniya vo tiŵerenga, kupemphera, ndipuso kugomeza Yehova kungatiwovya wuli kuti tileki kuwopa ŵanthu?
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
Gogi wa ku Magogi Wabayikengi Pambula Kuswera Yapa
Bayibolu likonkhosa vo vazamuchitika Gogi wa ku Magogi wechendabayiki ndipuso asani wazibayika.
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Jani ndi Mijalidu Yamampha—Chivwanu
Nge Abrahamu, nasi titenere kulongo kuti tigomeza Yehova chinanga kuti nyengu zinyaki vingaja vakusuzga. Kumbi ndingachita wuli kuti ndije ndi chivwanu ndipuso wakugomezeka?
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
Kumbi Chiwona Chaku Ezekiele cha Nyumba Yakusopiyamu Chititisambizanji?
Chiwona chaku Ezekiele cha nyumba yakusopiyamu chilongo kuti Yehova we ndi fundu zapachanya ukongwa zo titenere kulondo pakusopa kwauneneska. Kumbi chiwona chenichi chititiwovya wuli?
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Kumbi Ndichitengeku So Zukwanji Upayiniya Wakovya?
Tingalongo kuti tipereka sembi zakuwonga asani tichitaku upayiniya wakovya. Kumbi mungasazgiyaku uteŵeti winu mwakuchita upayiniya wakovya?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VYAKUSAZGIRAPO
Uchimi wa mu Baibolo Ukulongora kuti Chaka cha 1914 Ntchapadera
VYAKA PAFUPIFUPI 40 pambere chaka cha 1914 chindafike, ŵasambiri ŵa Baibolo ŵakayowoyerathu kuti mu chaka ichi muzamuchitika vinthu vyapadera. Kasi vikaŵa vinthu wuli, ndipo pali ukaboni wuli wakulongora kuti chaka cha 1914 chikaŵa chapadera chomene?
Pa Luka 21:24, Yesu wakati: “Yerusalemu wazamukandilizgika na ŵamitundu m’paka nyengo zakutemeka za ŵamitundu zifiskike.” Yerusalemu ukaŵa msumba ukuru wa charu cha Yuda. Mafumu ghose ghakufuma mwa Fumu Davide ghakakhalanga mu msumba uwu. (Salimo 48:1, 2) Mafumu agha ghakaŵa ghapadera kuluska ŵalongozgi ŵanyake ŵa mu charu. Ghakakhalanga pa “chitengo cha Yehova,” kwimira Chiuta. (1 Midauko 29:23) Ntheura msumba wa Yerusalemu ukayimiranga Ufumu wa Yehova.
Kweni kasi mphawuli apo Ufumu wa Chiuta ukamba ‘kukandilizgika na ŵamitundu,’ ndipo ukakandilizgika wuli? Ukakandilizgika mu chaka cha 607 B.C.E., apo Ŵababuloni ŵakapoka msumba uwu. Pa nyengo iyi, “chitengo cha Yehova,” chikaŵa chambura munthu, ndipo ufumu wa Davide ukatimbanizgika. (2 Mathemba 25:1-26) Kasi Yerusalemu wakeneranga ‘kukandilizgika’ kwamuyirayira? Yayi. Uchimi wa Ezekiyeli ukayowoya fundo yinyake yakukhwaskana na fumu yaumaliro ya Yerusalemu, Zedekiya. Ukati: “Uskako nduŵira, ndipo vula mphumphu. . . . Mphumphu yizamuŵaso ya waliyose chara m’paka uyo wali na wenelero wize, ndipo ndiyo nizamumupa.” (Ezekiyeli 21:26, 27) “Uyo wali na wenelero” wa mphumphu ya ufumu wa Davide ni Yesu Khristu. (Luka 1:32, 33) Ntheura ‘kukandilizgika’ kukeneranga kumara para Yesu waŵa Fumu.
Kasi mphawuli apo Yesu wakeneranga kuŵa Fumu? Yesu wakalongosora kuti Ŵamitundu ŵalamulirenge mu nyengo yakuŵikika. Chaputara 4 cha buku la Daniyeli chikutovwira kumanya utali wa nyengo iyo ŵamitundu ŵakeneranga kulamulira. Chikulongosora loto la Nebukadinezara, Fumu ya Babuloni. Loto ili ni uchimi. Nebukadinezara wakalota khuni likuru ilo ŵakalidumulira pasi. Chisinga chake chikaŵa kuti chingasunda yayi chifukwa chikakakika na chisulo ndiposo mkuŵa. Mungelo wakati: “Nyengo 7 zijumphepo.”
Mu Baibolo, nyengo zinyake makuni ghakwimira ufumu. (Ezekiyeli 17:22-24; 31:2-5) Ntheura, kudumulika kwa khuni ili kukwimira kutimbanizgika kwa ulamuliro wa mafumu gha ku Yerusalemu agho ghakayimiranga Ufumu wa Chiuta. Kweni mboniwoni yikati Yerusalemu ‘wakandilizgikenge’ kwa nyengo yifupi. Kukaŵa kwa “nyengo 7.” Kasi nyengo iyi njitali wuli?
Lemba la Chivumbuzi 12:6, 14, likulongora kuti nyengo zitatu na hafu zikuyana na “mazuŵa 1,260.” Ntheura, “nyengo 7” ndikuti ni mazuŵa 2,520. Kweni vyaru vya Ŵamitundu ‘vikaponderezga’ Ufumu wa Chiuta pa mazuŵa 2,520 pera yayi pamanyuma pakuti Yerusalemu wabwangandulika. Ipo ntchakuwonekerathu kuti uchimi uwu ukulongosora vinthu ivyo vikeneranga kuchitika kwa nyengo yitali. Chifukwa chakuti pa Maŵazgo 14:34 na pa Ezekiyeli 4:6, pakuti ‘zuŵa limoza ni chaka chimoza,’ “nyengo 7” ni vyaka 2,520.
Vyaka 2,520 vikamba mu Okutobala 607 B.C.E., apo Ŵababuloni ŵakapoka Yerusalemu na ufumu wa Davide. Ndipo vikamara mu Okutobala 1914. Chaka ichi ndicho “nyengo za ŵamitundu” zikamalira, ndipo Yesu Khristu wakaŵikika na Chiuta kuŵa Fumu kuchanya. *
Yesu wakayowoyerathu vinthu ivyo vizamuchitika pa charu chapasi para wamba kulamulira kuchanya. Wakati kuzamuŵa nkhondo, njara, vindindindi, ndiposo matenda. (Mateyu 24:3-8; Luka 21:11) Vinthu ivi mbukaboni wakuti Ufumu wa Chiuta ukamba kulamulira kuchanya mu 1914. Kweniso “mazuŵa ghaumaliro” gha charu chiheni ichi ghakamba mu chaka ichi.—2 Timote 3:1-5.
^ ndime 4 Kufuma mu Okutobala 607 B.C.E., kuzakafika mu Okutobala 1 B.C.E. pakajumpha vyaka 606. Kufuma mu Okutobala 1 B.C.E., kuzakafika mu Okutobala 1914 C.E. pakajumpha vyaka 1,914. Para tasazga pamoza vyaka 606 na vyaka 1,914, tikusanga vyaka 2,520. Kuti mumanye vinandi vyakukhwaskana na kubwangandulika kwa Yerusalemu mu chaka cha 607 B.C.E., wonani nkhani ya mutu wakuti “Chronology” mu Insight on the Scriptures, Buku 1, lakupharazgika na Ŵakaboni ŵa Yehova.


text:
SAMBIRU 14
Sukulu zo Apayiniya Asere
Akaboni aku Yehova akwamba kali kuja ndi sukulu zakusambiza ŵanthu Bayibolu. Sukulu izi zitovya ŵanthu wo atijipereka kugwira ntchitu yakupharazga Uthenga wa Ufumu kuti apharazgengi mwalusu.—2 Timote 4:5.
Sukulu ya Apayiniya. Asani mupharazgi wachita upayiniya wa nyengu zosi kwa chaka chimoza wangasere sukulu yeniyi yo yichitika kwa mazuŵa 6. Sukulu iyi yichitikiya mu Nyumba ya Ufumu yakufupi ndiko ŵanthu aja. Sukulu iyi yitovya apayiniya kuti aje pa ubwezi ndi Yehova, kuti apharazgengi mwalusu ndipuso kuti alutirizi kuchita uteŵeti wawu mwakugomezeka.
Sukulu ya Apharazgi a Ufumu. Sukulu iyi yichitika kwa myezi yiŵi ndipu yikunozgeka kuti yiwovyi apayiniya alusu wo akhumba kuchiteŵete kuchigaŵa ko kwe apharazgi amana. Yiwu ayezga mupharazgi walusu Yesu Khristu ndipu akamba mazu ngakuti “Ini! Nditumeni!” (Yesaya 6:8; Yohane 7:29) Asani munthu wasamuka wakhumbika kuja ndi umoyu wambula kukhumba vinthu vinandi. Midawuku, malu ndipuso vakurya vingaja vakupambana ndi vo tinguziŵiliya. Mungakhumbika so kusambira chineneru chinyaki. Sukulu iyi yitovya abali ndi azichi ambula kuto pamwenga kuyirwa kweniso wo ŵe pa nthengwa a vyaka vakwambiya 23 mpaka 65, kuti aje ndi mijalidu yamampha ndipuso malusu ngo ngangaŵawovya kuti afiski kuchita uteŵeti wo Yehova waŵapasa.
Sukulu ya Giliyadi. Mu Chiheberi mazu ngakuti “Giliyadi” ngang’anamuwa “Ukaboni.” Kwambiya mu chaka cha 1943 po sukulu iyi yingwambiya, amishonale akujumpha 8,000 wo akusere sukulu iyi aja achitumizika m’vyaru vakupambanapambana kuti akachitiyi ukaboni “kuvigoti va charu.” (Machitidu 13:47) Mwakuyeruzgiyapu, pa nyengu yo amishonale angufikiya ku Peru, kwengavi mpingu wewosi kweni sonu kwe mipingu yakujumpha 1,000. Pa nyengu yo amishonale angwamba kuteŵete ku Japan, kwenga Akaboni ambula kukwana 10, kweni sonu kwe Akaboni akujumpha 200,000. Ku Sukulu ya Giliyadi ŵanthu asambira Bayibolu kwa myezi 5. Apayiniya apade pamwenga amishonale, wo ateŵete pa Beteli, kweniso akuwonere madera ndiwu asere sukulu iyi kuti yiŵawovyi kulutisa panthazi ntchitu ya kupharazga yo yichitika pacharu chosi.
Kumbi chilatu cha Sukulu ya Upayiniya ntchakuti wuli?
Kumbi mbayani wo asere Sukulu ya Apharazgi a Ufumu?


text:
Kumbi Tingasambiranji m’Bayibolu?
Buku ili likupangika kuti likuwovyeni kusambira vo Bayibolu likamba pa nkhani zakupambanapambana kusazgapu chifukwa cho tisuzikiya, vo vichitika asani munthu wafwa, vo mungachita kuti banja linu lije lalikondwa kweniso vinthu vinyaki.
Kumbi Chiuta Wakutilengiyanji?
Mungazizwa kuti ntchifukwa wuli pacharu pe masuzu nganandi viyo mazuŵa nganu. Bayibolu lisambiza kuti pambula kuswera yapa, Chiuta wachitengepu kanthu kuti wamalisi masuzu nga ŵanthu nge matenda ndipuso nyifwa.
MUTU 1
Kumbi Chiuta Ndiyani?
Kumbi mugomeza kuti Chiuta watikuŵanaŵaniyani? Sambirani za mijalidu yaki kweniso vo mungachita kuti muje bwezi laki.
MUTU 2
Bayibolu ndi Buku Lakutuliya Kwaku Chiuta
Kumbi Bayibolu lingakuwovyani wuli kuti mumalani ndi masuzu? Ntchifukwa wuli mutenere kugomeza mauchimi ngo nge m’Bayibolu?
MUTU 3
Vo Chiuta Wakhumba Kuchitiya Ŵanthu
Kumbi umoyu wazamuja wuli muparadayisu?
MUTU 4
Kumbi Yesu Khristu Ndiyani?
Ziŵani chifukwa cho Yesu wakambikiya kuti ndi Mesiya wakulayizika, ko wenga ndipuso chifukwa cho wadanikiya kuti Mwana wapade waku Yehova.
MUTU 5
Sembi Yaku Yesu ndi Mphasu Yapade Yakutuliya Kwaku Chiuta
Kumbi sembi yaku Yesu yingakuwovyani wuli?
MUTU 6
Kumbi Asani Munthu Wafwa Waluta Pani?
Ziŵani vo Bayibolu likamba ko munthu waluta asani wafwa kweniso kuti ntchifukwa wuli ŵanthu atufwa.
MUTU 7
Ŵanthu wo Akufwa Azamuyuka
Kumbi munthu yo mwayanjananga nayu wakutayika? Kumbi vingachitika kuzimuwona so? Ziŵani vo Bayibolu lisambiza pa nkhani ya kuyusika kwa ŵanthu akufwa.
MUTU 8
Kumbi Ufumu Waku Chiuta Ntchinthu Wuli?
Ŵanthu anandi atiliziŵa Pempheru la Ambuya. Kumbi mazu ngakuti: “Ufumu winu uzi” ngang’anamuwanji?
MUTU 9
Kumbi Charu che Pafupi Kumala?
Wonani mo vakuchitika kweniso mijalidu ya ŵanthu yilongole kuti te m’mazuŵa ngakumaliya nge mo Bayibolu likukambiya limu.
MUTU 10
Kumbi Angelu Mbayani?
Bayibolu likamba za angelu amampha kweniso aheni. Kumbi angelu ŵenaŵa aliku nadi? Kumbi angatiwovya pamwenga kutipweteka?
MUTU 11
Ntchifukwa Wuli Tisuzika?
Ŵanthu anandi aŵanaŵana kuti Chiuta ndiyu wachitisa masuzu pacharu chosi chapasi. Kumbi imwi muŵanaŵana wuli? Wonani vifukwa vo Chiuta wakamba kuti ndivu vichitisa kuti tisuzikengi.
MUTU 12
Kumbi Mungachita Wuli Kuti Muje Bwezi Laku Chiuta?
Vingachitika kuja umoyu wakukondwesa Yehova. Namwi mungaja bwezi laki.
MUTU 13
Mutumbikengi Mphasu ya Umoyu
Kumbi Chiuta watikuwona wuli kutuza nthumbu, kuŵikika ndopa kweniso umoyu wa nyama?
MUTU 14
Banja Linu Lingaja Lalikondwa
Anthurumi, anthukazi, apapi ndipuso ŵana akhumbika kulongo chanju cho Yesu wangulongo. Kumbi tisambiranji kwaku Yesu?
MUTU 15
Kusopa ko Chiuta Wazomereza
Wonani vinthu 6 vo ŵanthu wo asopa Chiuta mwaunenesa achita.
MUTU 16
Sankhani Kusopa Chiuta
Kumbi mungakumana ndi masuzu wuli asani mukambiyaku anyinu vo mugomeza? Kumbi mungachita wuli kuti muleki kuŵaguŵisa?
MUTU 17
Mupempherengi Kwaku Yehova
Kumbi Chiuta watuvwa mapempheru nginu? Kuti muziŵi kumuka kwa fumbu lenili mukhumbika kuziŵa vo Bayibolu lisambiza pa nkhani ya pempheru.
MUTU 18
Kumbi Ndikhumbika Kujipatuliya Kwaku Chiuta ndi Kubatizika?
Ndi vinthu wuli vo munthu wangachita kuti wabatiziki? Ziŵani vo ung’anamuwa kweniso mo utenere kuchitikiya.
MUTU 19
Lutirizani Kuja pa Ubwezi ndi Yehova
Kumbi tingalongo wuli kuti titanja Chiuta kweniso titimuwonga pa vosi vo watichitiya?
Fundu Zakukumaliya
Vo mazu ngo ngakulembeka mubuku lakuti, Kumbi Tingasambiranji m’Bayibolu? ngang’anamuwa.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Sembe za nyama ni zakupeleŵera (1-4)
-
Sembe ya Khristu yikapelekeka kamoza pera (5-18)
-
Kutijulira nthowa yiphya na yamoyo (19-25)
-
Chenjezgo ku awo ŵakunangira dala (26-31)
-
Chikanga na chipulikano vikovwira kuzizipizga (32-39)
10 Dango ni muzgezge+ wa vinthu viwemi ivyo vikwiza,+ ni vinthu vyeneko yayi. Dango lingaŵazgora ŵakufikapo yayi+ awo ŵakusendelera kwa Chiuta, nangauli nyengo zose ŵakupeleka sembe chaka na chaka.
2 Kuŵenge nthena, asi mphanyi sembe zili kuleka kupelekeka? Chifukwa awo ŵakuchita uteŵeti wakupatulika para ŵatozgeka waka, mphanyi ŵalije njuŵi yakuti mbakwananga.
3 Kweni chaka na chaka sembe izi zikuŵakumbuska kuti mbakwananga.+
4 Pakuti vingachitika yayi kuti ndopa za ng’ombe na za mbuzi ziwuskepo zakwananga.
5 Ntheura, para iyo wakiza mu charu wakati: “‘Sembe na vyakupeleka mukavikhumba yayi, kweni mukaninozgera thupi.
6 Mukakana sembe zakotcha zamsuma na sembe za kwananga.’+
7 Ndipo nkhati: ‘Wonani, niza (mu mupukutu muli kulembeka vya ine) kuzakachita khumbo linu, A Chiuta.’”+
8 Chakwamba, wakati wayowoya kuti: “Mukakhumba yayi nesi kuzomerezga sembe na vyakupeleka kweniso sembe zakotcha zamsuma na sembe za kwananga,” sembe izo zikupelekeka mwakuyana na Dango,
9 wakatiso: “Wonani, niza kuzakachita khumbo linu.”+ Iyo wakuwuskapo chakwamba na kuŵikapo chachiŵiri.
10 Kwizira mu “khumbo” ili,+ tatuŵiskika na sembe ya thupi la Yesu Khristu ilo likapelekeka kamoza pera.+
11 Kweniso, wasembe waliyose wakwimilira pa malo ghake zuŵa na zuŵa kuchita uteŵeti wakupatulika+ na kupeleka sembe zenezizo pera kanandi waka,+ izo zingawuskirapothu yayi zakwananga.+
12 Kweni munthu uyu wakapeleka sembe yimoza pera kuti wawuskepo zakwananga muyirayira ndipo iyo wakakhala ku woko lamalyero la Chiuta.+
13 Sono wakulindilira m’paka ŵalwani ŵake ŵaŵikike kuŵa chakukandapo malundi ghake.+
14 Iyo wazgora awo ŵakutuŵiskika kuŵa ŵakufikapo+ muyirayira kwizira mu sembe yimoza pera.
15 Mzimu utuŵa nawo ukutichitira ukaboni, pakuti chakwamba ukuti:
16 “‘Ili ni phangano ilo nizamupangana nawo pamanyuma pa mazuŵa agho,’ wakuti Yehova. ‘Nizamuŵika malango ghane mu mitima yawo, ndipo nizamughalemba mu maghanoghano ghawo.’”+
17 Pamanyuma ukuti: “Ndipo nizamukumbukaso yayi zakwananga zawo na milimo yawo yiheni.”+
18 Sono para Chiuta wagowokera zakwananga zawo palije chifukwa chakupelekeraso sembe chifukwa cha kwananga.
19 Ntheura ŵabali kwizira mu ndopa za Yesu, tili na chikanga kwenda mu nthowa iyo yikulongozgera mu malo ghatuŵa.+
20 Ndiyo wakatijulira nthowa yiphya na yamoyo. Ndipo wakatijulira apo wakajumpha katani,+ kung’anamura thupi lake.
21 Pakuti tili na wasembe mukuru chomene pa nyumba ya Chiuta,+
22 tiyeni tisendelere na mitima yaunenesko na chipulikano chikuru, pakuti mitima yithu yatozgeka ku njuŵi yiheni,+ kweniso mathupi ghithu ghakugeziskika na maji ghakutowa.+
23 Tiyeni tikoleske chigomezgo chithu icho tikuzomera pakweru ndipo tileke kusunkhunyika,+ chifukwa uyo wakalayizga ngwakugomezgeka.
24 Ndipo tiyeni tighanaghaniranenge na kuchiskana kuti titemwanenge na kuchita milimo yiwemi.+
25 Tingalekanga yayi kuwungana pamoza+ nga umo ŵakuchitira ŵanyake, kweni tikhwimiskanenge,+ tichitenge vyose ivi chomene apo tikuwona zuŵa likuneng’enera.+
26 Chifukwa usange tikuchitira dala kwananga uku tamanya makora unenesko,+ palijeso sembe yinyake ya zakwananga iyo yakhalako,+
27 kweni tilindilire waka cheruzgo chakofya ndiposo ukali wakugolera uwo uzamumyangura awo ŵakususkana na Chiuta.+
28 Munthu waliyose uyo wayuyura Dango la Mozesi wakukomeka kwambura kumuchitira lusungu para pali ukaboni wa ŵanthu ŵaŵiri panji ŵatatu.+
29 Kasi mukughanaghana kuti chizamuŵa chikuru wuli chilango icho chizamwenelera munthu uyo wakandilizga Mwana wa Chiuta na kuyuyura ndopa za phangano+ izo wakatuŵiskika nazo, ndiposo wakuchitira msinjiro mzimu wa lusungu lukuru?+
30 Pakuti tikumumanya uyo wakati: “Nduzga ni zane, nizamuwezgera.” Ndiposo kuti: “Yehova wazamweruzga ŵanthu ŵake.”+
31 Ntchinthu chakofya kuwa mu mawoko gha Chiuta wamoyo.
32 Kweni lutilirani kukumbuka mazuŵa ghakwambilira, apo mukati mwangweluskika,+ mukazizipizga viyezgo vinandi na visuzgo.
33 Nyengo zinyake mukaŵikikanga pakweru kuti mutombozgeke na kusuzgika, ndipo nyengo zinyake mukaŵanga pamoza na awo ŵakasuzgikanga na vinthu vyanthena.
34 Chifukwa mukafipiranga mtima awo ŵakaŵa mu jele ndipo mukazomera mwachimwemwe kupokeka vinthu vinu,+ pakumanya kuti imwe muli na chinthu chiwemi chamuyirayira.+
35 Ntheura, mungatayanga yayi chikanga chinu icho muzamupokerapo njombe yikuru.+
36 Chifukwa mukukhumbikwira kuzizipizga,+ mwakuti para mwachita khumbo la Chiuta, muzakapokere ivyo Chiuta walayizga.
37 Pakuti “kwakhala kanyengo kachoko,”+ ndipo “uyo wakwiza wafikenge nakuti wachedwenge yayi.”+
38 “Kweni murunji wane waŵenge wamoyo chifukwa cha chipulikano,”+ ndipo “usange wakuwelera nyuma, nkhukondwa nayo yayi.”+
39 Ntheura, ise tili mtundu uwo ukuwelera nyuma kuya ku pharanyiko yayi,+ kweni mtundu uwo uli na chipulikano chakusungilira umoyo withu.
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Ŵahebere 10
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Themba Nebukadinezara lalota loto lakusuzga (1-4)
-
Palije munthu wavinjeru uyo wangayowoya loto (5-13)
-
Daniyeli wakupempha wovwiri kwa Chiuta (14-18)
-
Wakulumba Chiuta chifukwa cha kuvumbura chisisi (19-23)
-
Daniyeli wakuphalira themba loto (24-35)
-
Ng’anamuro la loto (36-45)
-
Themba likuchindika Daniyeli (46-49)
2 Mu chaka chachiŵiri cha muwuso wake, Nebukadinezara wakalota maloto, ndipo wakasuzgika+ chomene maghanoghano mwakuti wakatondeka kugona tulo.
2 Ntheura Themba likachemeska ŵasembe ŵamasalamusi, ŵakuwukwa, ŵafwiti, na Ŵakalidi kuti ŵaphalire themba maloto ghake. Ntheura ŵakiza na kwimilira panthazi pa themba.+
3 Penepapo themba likati kwa iwo: “Nalota loto, ndipo nkhusuzgika maghanoghano chifukwa nkhukhumba kumanya ivyo nalota.”
4 Ŵakalidi ŵakayowoya kwa themba mu Chiaramu+ kuti: “Imwe themba mukhale kwamuyirayira. Longosorani loto linu ku ŵateŵeti ŵinu, ndipo timuphaliraninge ng’anamuro lake.”
5 Themba likazgora Ŵakalidi kuti: “Agha ni mazgu ghane ghaumaliro: Usange muniphalirenge yayi loto lane pamoza na ng’anamuro lake, mudumulikenge tuchokotuchoko, ndipo nyumba zinu ziŵenge vizara.
6 Kweni usange mwaniphalira loto na ng’anamuro lake, nimupaninge vyawanangwa, njombe, na ntchindi zikuru.+ Ntheura niphalirani loto na ng’anamuro lake.”
7 Ŵakazgora kachiŵiri kuti: “Themba lilongosore loto ku ŵateŵeti ŵake ndipo ise tiyowoyenge ng’anamuro lake.”
8 Themba likati: “Nkhumanya kuti mukukhumba kuguzirako waka nyengo, pakuti mukumanya mazgu ghane ghaumaliro.
9 Usange muniphalirenge yayi loto, mose mupokerenge chilango chimoza. Kweni mwapangana kuniphalira utesi na upusikizgi m’paka vinthu visinthe. Ntheura niphalirani loto, ndipo nimanyenge kuti mungalongosora ng’anamuro lake.”
10 Ŵakalidi ŵakazgora themba kuti: “Palije munthu pa charu chapasi uyo wangachita ivyo themba likukhumba, pakuti palije themba likuru panji mulongozgi uyo wali kufumbapo chinthu chanthena kwa wasembe wamasalamusi, wakuwukwa, panji kwa Mukalidi waliyose.
11 Icho themba likufumba ntchinonono, ndipo palije munthu uyo wangaphalira themba chinthu ichi, kweni ŵachiuta pera awo ŵakukhala pakati pa ŵanthu chara.”
12 Pakupulika ichi, themba likakalipa chomene ndipo likalangura kuti ŵanalume wose ŵavinjeru mu Babuloni ŵaparanyike.+
13 Languro likapelekeka ndipo ŵanalume ŵavinjeru ŵakakhala pachoko kukomeka, ŵakapenjaso Daniyeli na ŵanyake kuti ŵaŵakome.
14 Pa nyengo yira, Daniyeli wakayowoya mwavinjeru ndiposo mwakuchenjera kwa Ariyoki, mulara wa awo ŵakavikiliranga themba, uyo wakaluta kuti wakakome ŵanalume wose ŵavinjeru ŵa mu Babuloni.
15 Wakafumba Ariyoki uyo wakavikiliranga themba kuti: “Chifukwa wuli themba lapeleka languro linonono nthena?” Penepapo Ariyoki wakaphalira Daniyeli nkhani yose.+
16 Ntheura Daniyeli wakanjira na kupempha themba kuti limupe nyengo kuti waliphalire ng’anamuro la loto lake.
17 Pamanyuma Daniyeli wakaluta ku nyumba yake, ndipo wakamanyiska nkhani iyi ŵanyake, Hananiya, Mishayeli na Azariya.
18 Wakaŵapempha kuti ŵalombe Chiuta wakuchanya kuti waŵachitire lusungu na kuŵavumbulira chisisi ichi, mwakuti Daniyeli na ŵanyake ŵaleke kuparanyikira pamoza na ŵanalume ŵavinjeru ŵa ku Babuloni.
19 Nausiku, chisisi ichi chikavumbukwa kwa Daniyeli mu mboniwoni.+ Penepapo Daniyeli wakalumba Chiuta wakuchanya.
20 Daniyeli wakati:
“Zina la Chiuta lilumbike muyirayira swii,
Pakuti vinjeru na nkhongono ni vya iyo pera.+
21 Wakusintha nyengo na zinyengo,+
Wakuwuskapo mathemba na kwimika mathemba,+
Wakupeleka vinjeru ku ŵavinjeru na mahara ku awo ŵali na umanyi.+
22 Wakuvumbura vinthu vyakunyang’amira na vinthu vyakubisika,+
Wakumanya ivyo vili mu mdima,+
Ndipo ungweru ukukhala na iyo.+
23 Kwa imwe, A Chiuta wa ŵasekuru ŵane, nkhupeleka viwongo na malumbo,
Chifukwa mwanipa vinjeru na nkhongono.
Ndipo sono mwanimanyiska icho tikamulombani;
Mwatimanyiska icho themba likukhumba kumanya.”+
24 Penepapo Daniyeli wakaluta kwa Ariyoki, uyo themba likamwimika kuti waparanye ŵanalume ŵavinjeru ŵa ku Babuloni,+ ndipo wakati kwa iyo: “Mungaparanyanga chara mwanalume waliyose wavinjeru wa mu Babuloni. Nitolerani panthazi pa themba kuti nkhaliphalire ng’anamuro la maloto ghake.”
25 Mwaluŵiro Ariyoki wakatolera Daniyeli pamaso pa themba, ndipo wakati kwa themba: “Mukati mu Ŵayuda+ awo ŵali kutolekera kuno nga mbazga nasangamo munthu uyo wangamanyiska themba ng’anamuro la maloto ghake.”
26 Themba likati kwa Daniyeli, uyo zina lake likaŵa Beliteshazara:+ “Kasi unganiphalira nadi loto ilo nkhalota, na ng’anamuro lake?”+
27 Daniyeli wakazgora themba kuti: “Palije ŵanalume ŵavinjeru, ŵakuwukwa, ŵasembe ŵamasalamusi, panji ŵakumanya vya nyenyezi awo ŵangaphalira themba chisisi icho lafumba. +
28 Kweni kuli Chiuta kuchanya uyo wakuvumbura vinthu vyakubisika,+ ndipo wamanyiska Themba Nebukadinezara ivyo vizamuchitika mu mazuŵa ghaumaliro. Ili ndilo ni loto linu ndipo izi ni mboniwoni izo zikiza mu mutu winu apo mukagona pa bedi linu:
29 “Imwe themba, apo mukagona pa bedi linu, ghakamwizirani maghanoghano gha ivyo vizamuchitika munthazi, ndipo uyo wakuvumbura vinthu vyakubisika wamumanyiskani ivyo vizamuchitika.
30 Chisisi ichi chikavumbukwa kwa ine chifukwa chakuti nili na vinjeru vinandi kuluska wamoyo waliyose yayi, kweni kuti nimumanyiskani themba mwakuti mumanye maghanoghano agho ghakaŵa mu mtima winu.+
31 “Imwe themba mukaŵa maso, ndipo mukawona chikozgo chikuru chomene. Chikozgo ichi chikaŵa chikuru na chakunyezimira chomene, chikimilira panthazi pinu, ndipo mawonekero ghake ghakaŵa ghakofya.
32 Mutu wa chikozgo ichi ukaŵa wa golide liwemi,+ nganga yake na mawoko ghake vikaŵa vyasiliva,+ nthumbo yake na vigha vyake vikaŵa vyamkuŵa,+
33 malundi ghake ghakaŵa ghachisulo,+ ndipo vikandiro vyake vikaŵa vyakusazgikana chisulo na dongo.+
34 Apo mukalaŵiskanga, libwe likachekeka na mawoko chara, ndipo likatimba chikozgo ku vikandiro vyake vyachisulo na dongo na kuviteketa teketeke.+
35 Pa nyengo yira, chisulo, dongo, mkuŵa, siliva, na golide, vyose vikateketeka na kuŵa nga ni mwelero wa pa malo ghakupwanthirapo mu nyengo ya chihanya, ndipo mphepo yikaviwuluskira kutali mwakuti pakaŵavya na kamoza ako kakasangika. Kweni libwe ilo likatimba chikozgo likazgoka phiri likuru chomene, ndipo likazura charu chose chapasi.
36 “Ili ndilo ni loto, ndipo sono tiphalirenge themba ng’anamuro lake.
37 Imwe themba, themba la mathemba, mwaŵeneimwe Chiuta wakuchanya wamupani ufumu,+ nkhongono, mazaza, na uchindami,
38 imwe ndimwe Chiuta wamupani ŵanthu mu woko linu kulikose uko ŵakukhala, pamoza na vikoko vyamuthondo na viyuni vyamudera. Chiuta wamuŵikani imwe kuwusa vyose.+ Imwe ndimwe ni mutu wagolide.+
39 “Kweni pamanyuma pinu pazamuwuka ufumu unyake,+ uchoko kwa imwe. Pamasinda pazamuwuka ufumu unyake wachitatu, wamkuŵa, uwo uzamuwusa charu chose chapasi.+
40 “Ndipo ufumu wachinayi uzamuŵa wankhongono nga ntchisulo.+ Pakuti nga umo chisulo chikuteketera na kutekenyulira chilichose, enya, nga ntchisulo icho chikuphwanya, ndimo uzamutekenyulira na kuphwanyira maufumu ghose agha.+
41 “Nga umo mukawonera kuti vikandiro na minwe vikaŵa vyakusazgikana, munyake dongo munyake chisulo, ntheura ufumu uwu uzamuŵa wakugaŵikana. Kweni nkhongono za chisulo zizamuŵamo, nga umo mukawonera kuti chisulo ntchakusazgikana na dongo lakunyewa.
42 Nga umo minwe ya vikandiro yikaŵira yakusazgikana chisulo na dongo, mu vigaŵa vinyake ufumu uwu uzamuŵa wankhongono ndipo mu vigaŵa vinyake uzamuŵa wambura nkhongono.
43 Nga umo mukawonera kuti chisulo chikasazgikana na dongo lakunyewa, ntheura ŵazamusazgikana na ŵanthu bweka, kweni ŵazamudemelerana yayi yumoza na munyake, nga umo chisulo chikutondekera kudemelerana na dongo.
44 “Mu mazuŵa gha mathemba agha, Chiuta wakuchanya wazamwimika ufumu+ uwo kuti uzamuparanyika chara.+ Ufumu uwu uzamupelekeka ku ŵanthu ŵanyake chara.+ Uzamuteketa na kumazga maufumu ghose agha,+ ndipo iwo wekha ndiwo uzamuŵako kwamuyirayira,+
45 nga umo mukawonera kuti libwe likafuma ku phiri kwambura kuchekeka na mawoko, ndipo likateketa chisulo, mkuŵa, dongo, siliva, na golide.+ Chiuta Mukuru wamanyiska themba icho chizamuchitika munthazi.+ Loto ili ndaunenesko, ndipo kang’anamuliro kake nkhakugomezgeka.”
46 Penepapo Themba Nebukadinezara likawa kavunama pamaso pa Daniyeli na kumulambira. Ntheura likalangura kuti Daniyeli ŵamupe chawanangwa na vyakununkhira.
47 Themba likati kwa Daniyeli: “Unenesko wose, Chiuta winu ni Chiuta wapachanya pa ŵachiuta, na Fumu ya mathemba ndipo ngwakuvumbura vinthu vyakubisika, chifukwa iwe wamanya kuvumbura chisisi ichi.”+
48 Penepapo themba likamukwezga Daniyeli, likamupa vyawanangwa viwemi vinandi, ndipo likamwimika kuŵa muwusi wa chigaŵa chose cha Babuloni+ na kapiteni mulara wa ŵanalume wose ŵavinjeru ŵa mu Babuloni.
49 Daniyeli wakati walipempha, themba likimika Shadireki, Misheki, na Abedinego+ kuti ŵalaŵilirenge chigaŵa cha Babuloni, kweni Daniyeli wakateŵeteranga mu nyumba yauthemba.
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Daniyeli 2
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
SAMBIRO 8
Chifukwa Wuli Chiuta Walekelera Uheni na Suzgo?
1. Kasi uheni ukamba wuli?
Uheni ukanjira mu charu chifukwa cha utesi wa Satana. Pakwamba Satana wakaŵa mungelo muwemi chomene, kweni “wakima mu unenesko chara.” (Yohane 8:44) Wakamba kudokera kuti ŵanji ŵasopenge iyo m’malo mwa Chiuta. Satana wakapusika Eva na kumunyengelera kuti wapulikire iyo m’malo mwa Chiuta. Adamu nayo wakagaluka, wakalondezga muwoli wake. Ivyo Adamu wakachita ndivyo vili kunjizga suzgo na nyifwa.—Ŵazgani Genesis 3:1-6, 19.
Satana wakanyengelera Eva kuti waleke kupulikira Chiuta. Ntheura kwamba pa nyengo yira, wakugalukira mazaza gha Chiuta, uyo Ngwapachanya Nkhanira. Ŵanthu ŵanandi ŵali ku chigaŵa cha Satana. Iwo ŵakukana mazaza gha Chiuta. Ntheura Satana wazgoka “muwusi wa charu.”—Ŵazgani Yohane 14:30; 1 Yohane 5:19.
2. Kasi ivyo Chiuta wakalenga vikaŵa na kafukwa?
Yayi. Vyose ivyo Chiuta wakuchita ni vyakufikapo. Ŵanthu na ŵangelo awo Chiuta wakalenga ŵakaŵa ŵakuti ŵangamupulikira makora chomene. (Duteronome 32:4, 5) Chiuta wali kutilenga na wanangwa wakuti tisankhenge pakati pa kuchita chiwemi na chiheni. Ichi chikutipa mwaŵi kuti timutemwenge na mtima wose.—Ŵazgani Yakobe 1:13-15; 1 Yohane 5:3.
3. Chifukwa wuli Chiuta walekelera suzgo mpaka sono?
Yehova waŵaleka dankha awo ŵakumugalukira. Chifukwa? Kuti ŵanthu ŵamanye kuti kwambura iyo, palije chakovwira icho ŵangachita. (Mupharazgi 7:29; 8:9) Vilimika vyose 6,000 ivyo ŵanthu ŵakhala pa charu, ŵajiwonera ŵekha kuti fundo iyi njaunenesko. Ŵalongozgi ŵatondeka kumazga nkhondo, kuswa malango, kulyerana masuku pa mutu, na matenda.—Ŵazgani Yeremiya 10:23; Ŵaroma 9:17.
Kweni ufumu wa Chiuta ukupambana na ufumu wa ŵanthu. Iwo ukovwira ŵanthu awo ŵakuwuzomera. (Yesaya 48:17, 18) Sonosono apa, Yehova waparanyenge maboma ghose gha ŵanthu. Awo ŵakuzomera kuwusika na Chiuta ndiwo ŵekha ŵazamukhalapo pa charu chapasi.—Yesaya 11:9.—Ŵazgani Daniel 2:44.
4. Pakuti Chiuta wazikira, ise tili na mwaŵi wuli?
Satana wakati palije uyo wangateŵetera Yehova chifukwa cha chitemwa. Kasi mukukhumba yayi kususka utesi uwu? Namwe mungawovwirapo. Pakuti Chiuta wazikira, tili na mwaŵi wakuti tisankhepo boma ilo tikukhumba, la Chiuta panji la ŵanthu. Ivyo tikuchita ndivyo vikulongora boma ilo tasankha.—Ŵazgani Job 1:8-12; Zintharika 27:11.
5. Kasi tingasankha wuli Chiuta kuŵa Fumu yithu?
Tisambire vya iyo mu Mazgu ghake na kumusopa umo mwenecho wakukhumbira. (Yohane 4:23) Nase tichite nga ni Yesu. Tileke kunjilirapo pa nkhani za ndyali panji nkhondo. Ichi chilongorenge kuti tikukana kuti Satana ndiyo waŵe Fumu yithu.—Ŵazgani Yohane 17:14.
Satana ngwankhongono, ndipo wakupuluska ŵanthu kuti ŵawonenge nkharo zaukazuzi nga ndizo ziwemi. Para takana kuchitako vinthu ivi, ŵabwezi na ŵabali ŵithu ŵanyake ŵangatinena. (1 Petrosi 4:3, 4) Ise tikwenera kusorapo chimoza. Kasi tendenge na ŵanthu awo ŵakutemwa Chiuta? Kasi tipulikirenge malango ghake? Para tikupulikira, tikulongora kuti Satana ni mutesi. Iyo wakuti palije munthu uyo wangapulikira Chiuta para vyamufyenya.—Ŵazgani 1 Ŵakorinte 6:9, 10; 15:33.
Pakuti Chiuta wakutemwa ŵanthu, wawoneseskenge kuti uheni na masuzgo vyamara. Awo ŵakugomezga fundo iyi ŵazamukhala pa charu chapasi kwamuyirayira.—Ŵazgani Yohane 3:16.
Manyani Vinandi
Kasi Baibolo Likusambizgachi Chomenechomene?
Chifukwa Wuli Chiuta Wakughalaŵiska Waka Masuzgo?
Ŵanthu ŵanandi ŵakughanaghana kuti Chiuta ndiyo wakupangiska masuzgo mu charu. Imwe mukughanaghana wuli? Sambirani ivyo Chiuta wakuyowoya pa nkhani ya masuzgo agho tikusangana nagho.


text:
FUMBO 7
Kasi Baibolo Likati Ntchivichi Chichitikenge Mazuŵa Ghano?
“Mtundu uzamuwukirana na mtundu unyake, ufumu na ufumu unyake . . . Vinthu vyose ivi nkhwamba kwa masuzgo.”
“Ntchimi zitesi zinandi zizamuwuka na kupuluska ŵanandi. Chifukwa cha kwandana kwa vinthu viheni, chitemwa cha ŵanandi chizamuzizima.”
“Para mukupulika vya zinkhondo na malumbiri gha zinkhondo, kopa chara. Vinthu ivi vikwenera kuchitika, kweni umaliro uchali undize.”
“Kuzamuŵa vindindindi vikuru, kweniso njara na nthenda zakwambukira mu malo na malo. Kuzamuwoneka vyakofya na vimanyikwiro vikuru kufuma kuchanya.”
“Mu mazuŵa ghaumaliro kuzamuŵa nyengo zinonono na zakusuzga. Pakuti ŵanthu ŵazamuŵa ŵakujitemwa, ŵakutemwa ndalama, ŵakujiŵikamo, ŵakujikuzga, ŵakuyuyura Chiuta, ŵambura kupulikira ŵapapi, ŵambura kuwonga, ŵambura kugomezgeka, ŵambura chitemwa, ŵanonono, ŵakusesa, ŵambura kujikora, ŵakofya, ŵambura kutemwa uwemi, ŵakwendera mphiska, ŵakajilangi, ŵakujitukumura na kunotha, ŵakutemwa vyakusanguluska m’malo mwa kutemwa Chiuta, ŵakuwoneka nga ŵakusopa Chiuta mwakujipeleka kweni ŵakukana nkhongono zake.”


text:
SAMBIRU 13
Timote Wakhumbisiskanga Kuwovya Ŵanthu
Timote wenga mnyamata yo wayanjanga kuwovya ŵanthu. Iyu wayendanga malu ngakupambanapambana kuti wawovyi ŵanthu. Ivi vinguchitiska kuti wakondwengi ukongwa pa umoyu waki. Kumbi ukhumba kuyiziŵa nkhani yeniyi?—
Ambuyaki aku Timote a Loisi ndi anyina a Enike amusambizanga vakukwaskana ndi Yehova
Timote wangukuliya m’msumba wa Lustra. Ambuyaki a Loisi, ndi anyina a Enike angwamba kumusambiza vakukwaskana ndi Yehova weche mwana. Timote wati wakuwa wakhumbisiskanga kovya ŵanthu kuti nawu aziŵi Yehova.
Paulo wangupempha Timote weche mnyamata kuti wayendiyengi nayu limoza kuchipharazga mu vigaŵa vakupambanapambana. Timote wanguzomera. Iyu wenga wakunozgeka kuluta kuchiwovya ŵanthu.
Timote wangulutiya limoza ndi Paulo m’msumba wa Tesalonika ku Makedonia. Akhumbikanga kwenda pasi mtunda utali, pavuli paki kukwera boti kuti akafiki kwenuku. Ŵati afika, anguwovya ŵanthu anandi kuziŵa Yehova. Kweni ŵanthu anyaki angukwiya ndipu akhumbanga kuŵapuma. Ivi vinguchitiska kuti Paulo ndi Timote atuweku ndipu anguluta kuchipharazga kunyaki.
Pati pajumpha myezi yimanavi, Paulo wangutuma Timote kuti waluti ku Tesalonika kuchiwona abali kuti ŵe wuli. Timote wakhumbikanga chiganga kuti wawere m’msumba wakofya wenuwu. Kweni Timote wanguluta chifukwa wafipiyanga mtima abali wo ŵenga kweniko. Wati waweku wangukambiya Paulo nkhani yakukondweska. Abali ku Tesalonika wenga umampha ukongwa!
Timote wanguteŵete limoza ndi Paulo kwa vyaka vinandi. Nyengu yinyaki Paulo wangulemba kuti Timote ndi munthu wakwenere kumutuma kuti wakawovyi mipingu. Timote wayanjanga Yehova kweniso ŵanthu.
Kumbi nawi utanja ŵanthu ndipu ukhumba kuŵawovya kuti aziŵi Yehova?— Asani nawi uchitengi viyo, ukondwengi nge mo wanguchitiya Timote!
ŴERENGA M’BAYIBOLO LAKU
2 Timote 1:5; 3:15
Machitidu 16:1-5; 17:1-10
1 Ŵatesalonika 3:2-7
Ŵafilipi 2:19-22


text:
YAKONJECESYA
Ana Tutendeje Nawo Yindimba Yacikusa?
YINDIMBA yakumanyika mnope ya dini, soni yindimba yine yakusatendaga ŵandu m’yilambo yejinji moŵa agano, yangatyocela m’Baibulo. Sambano, ana yindimba yeleyi yatandite catuli? Naga akusawungunya ngani m’mabuku, cacimanyilila yagakusasala mabuku gane pakwamba ya yindimba yakumanyika mnope kumangwawoko. Kwende tulole yine mwa yindimba yeleyi.
Isitala (Páscoa). Buku jine jikusasala kuti: “M’Malangano ga Sambano pangali palipose pakusalosya kuti ŵandu ŵatendaga cindimba ca Isitala.” (The Encyclopædia Britannica) Ana Isitala jatandite wuli? Jatyocele kukulambila kwacikusa. Atamose kuti ŵandu akusaŵeceta kuti palisikuli akusakumbucila kwimuka kwa Yesu, nambo yakusatendaga pandaŵi ja Isitala ngaŵa ya Ciklistu. Mwambone, pakwamba ya “Acikalunga ŵa Isitala,” buku jine jatite: “Kalunga jili cimanyilo cacikusa cakulosya kuti mundu mpaka aŵelece.”
Valentine. Buku jine jikusati: “Valentine jikusatendekwa pa lisiku lya cindimba ca Aklistu ŵaŵili ŵaŵamanyikwaga ni lina lyakuti Valentine ŵaŵaliji ŵakulipeleka mnope pa dini jawo. Nambo misyungu jajikusatendekwa palisikuli komboleka kuti jatyocele ku cindimba ca Aloma cakolanjikwa Lupercalia. Cindimbaci catendekwaga pa February 15 caka cilicose. Cindimbaci catendekwaga pakusaka kucimbicisya milungu jiŵili, Juno, mlungu jwamkongwe jwa Ciloma jwakulolela acakongwe ni ulombela, soni Pan, mlungu jwa yakupanganyikwa.”
Yindimba yine. Yili yangakomboleka kusala yakwamba yindimba yosope yayikusatendekwa pacilambopa. Yehofa jwangajiticisya yindimba yayikusacimbicisya ŵandu kapena yiwanja ya ŵandu. (Yeremiya 17:5-7; Masengo 10:25, 26) Tukaliŵalilasoni kuti ndandilo ja yindimba ya dini mpaka jilosye naga Mlungu akusasangalala nayo kapena iyayi. (Yesaya 52:11; Ciunukuko 18:4) Malamusi ga m’Baibulo gagali mu Mtwe 16 wa buku ajino mpaka gakamucisye kumanyilila mwakusayiwonela Mlungu yindimba yine yangakwayana ni dini.


text:
Nkhani 49: Lumwi Lama
AMUWONI Yoswa yo. Iyu watiti: ‘Lumwi yima!’ Ndipu lumwi lama nadi. Ilu lama pakatikati kuchanya, kwa zuŵa losi lamphumphu. Yehova ndiyu wachitiska venivi. Tiyi tiwoni chifukwa cho Yoswa wakhumbiyanga kuti lumwi lilutirizgi kuŵala.
Mafumu ngankhondi ngaheni nga m’charu cha Kanani ngati ngayamba nkhondu ndi Agibeoni, yiwu angutuma munthu kuti waluti kwaku Yoswa kuchimukambiya kuti wakaŵawovyi. Munthu uyu wanguti: ‘Zani kunu liŵi, mutitaski! Mafumu ngosi ngakumapiri ngaza kuzirwana nasi nkhondu taŵateŵeti winu.’
Nyengu yeniyo, Yoswa ndi asilikali ŵaki angusoka. Yiwu angwenda usiku wosi. Ŵati afika ku Gibeoni, asilikali ŵa mafumu ngankhondi anguchita mantha ndipu angwamba kuthaŵa. Pavuli paki, Yehova wanguchitiska kuti kuwi vuwa yamatalala. Ndipu asilikali wo angufwa ndi vuwa yamatalala ŵenga anandi kuphara wo angubayika ndi asilikali aku Yoswa.
Yoswa wanguwona kuti pambula kuswela lumwi liserengi. Ndipu asani kwafipa asilikali wosi a mafumu ngankhondi akhoza kuthaŵa. Sonu ndichu chifukwa chaki Yoswa wanguromba kwaku Yehova ndipu pavuli paki wangukamba kuti: ‘Lumwi yima!’ Ndipu lumwi lati lalutirizga kuŵala, Ayisraele angusaniya mwaŵi wakupunda nkhondu.
Mu Kanani mwenga mweche mafumu nganandi ngaheni ngo ngatinkhanga ŵanthu ŵaku Chiuta. Panguto vyaka pafupifupi 6 kuti Yoswa ndi gulu laki la nkhondu athereski mafumu 31 nga mu Kanani. Vati vachitika ivi, Yoswa wangugaŵiya charu cha Kanani ku mafuku ngeningo ngengavi malu.
Vyaka vinandi vati vajumpha, Yoswa wangufwa we ndi vyaka 110. Panyengu yo iyu ndi anyaki ŵenga ŵeche ndi umoyu, ŵanthu avwiyanga Yehova. Kweni ŵanthu amampha yaŵa ŵati ŵafwa, ŵanthu angwamba kuchita vinthu viheni ndipu angukumana ndi masuzgu. Yapa ndipu angukhumbika nadi kuti Chiuta waŵawovyi.
Yoswa 10:6-15; 12:7-24; 14:1-5; Ŵeruzgi 2:8-13.
Mafumbu
- Nge mo uwone pachithuthuzi, kumbi Yoswa wakambanji ndipu nchifukwa wuli wakamba venivo?
- Kumbi Yehova wangumuwovya wuli Yoswa ndi anthurumi ŵaki a nkhondu?
- Kumbi Yoswa wanguthereska mafumu ngalinga, ndipu wanguto vyaka vilinga kuti wangathereski?
- Kumbi nchifukwa wuli Yoswa wangugaŵa charu cha Kanani?
- Kumbi Yoswa wangufwa we ndi vyaka vilinga, ndipu nchinthu wuli cho chinguchitikiya ŵanthu iyu wati wafwa?
Mafumbu ngakusazgiyapu
- Ŵerenga Yoswa 10:6-15.
Kumbi kuziŵa kuti Yehova wangumika lumwi ndi mwezi chifukwa cha Ayisraele, kutitiwovya kuja ndi chigomezgu wuli mazuŵa nganu? (Yos. 10:8, 10, 12, 13; Sumu 18:3; Ntha. 18:10)
- Ŵerenga Yoswa 12:7-24.
Kumbi ndiyani yo wanguchitiska kuti mafumu 31 nga ku Kanani ngathereskeki, ndipu nchifukwa wuli kuziŵa ivi nkhwakukhumbika kwaku isi mazuŵa nganu? (Yos. 12:7; 24:11-13; Mara. 31:8; Luka 21:9, 25-28)
- Ŵerenga Yoswa 14:1-5.
Kumbi charu chingugaŵika wuli pakati pa mafuku nga Chiyisraele, ndipu ivi vilongonji pa mwenimo ŵanthu azamuhariya Paradayisu? (Yos. 14:2; Yesa. 65:21; Ezek. 47:21-23; 1 Ŵako. 14:33)
- Ŵerenga Ŵeruzgi 2:8-13.
Nge mo wenge Yoswa mu Yisraele, ndiyani mazuŵa nganu yo watitivikiliya ku ŵanthu achigaruka? (Ŵeru. 2:8, 10, 11; Mate. 24:45-47; 2 Ŵatesa. 2:3-6; Tito 1:7-9; Chivu. 1:1; 2:1, 2)


text:
Nkhani Nambara 22: Yosefe Wakaŵikika mu Jere
Yosefe wakaŵa na vilimika 17 pera apo wakatoleka kuluta ku Eguputo. Ku Eguputo wakaguliskika kwa mwanalume munyake zina lake Potifara. Potifara wakagwiranga nchito kwa Faro, fumu ya Eguputo.
Yosefe wakateŵeteranga mwakulimbikira comene kwa bwana wake, Potifara. Yosefe wakati wakura, Potifara wakamuŵika kuŵa mulaŵiliri wa nyumba yake yose. Ipo nchifukwa wuli pera Yosefe wakaŵikika mu jere? Nchifukwa ca muwoli wa Potifara.
Yosefe wakaŵa wakutowa comene, ndipo muwoli wa Potifara wakakhumba kuti wagone nayo. Kweni Yosefe wakamanya kuti kucita ntheura ukaŵa uheni, ndipo wakakana. Muwoli wa Potifara wakakwiya comene. Mfumu wake wakati wiza, wakamuphalira utesi kuti: ‘Yosefe wakhumbanga kugona nane!’ Potifara wakagomezga muwoli wake, ndipo wakamukwiyira comene Yosefe. Wakamuŵika mu jere.
Mulara wakusunga jere nakalinga wakawona kuti Yosefe ni munthu muwemi. Mwantheura wakamuŵika kuti wawonelerenge ŵakayidi ŵanyake wose. Nyengo yati yalutapo, Faro wakakwiyira wakupelekera nkhombo na wakumuphikira wake, ndipo wakaŵaŵika mu jere. Usiku unyake wose ŵakalota maloto ghapadera, kweni ŵakamanya yayi ico maloto ghawo ghakang’anamuranga. Namulenji Yosefe wakati: ‘Niphalirani maloto ghinu.’ Ŵati ŵamuphalira, na wovwiri wa Ciuta, Yosefe wakalongosora ng’anamuro la maloto ghawo.
Kwa uyo wakupelekera nkhombo, Yosefe wakati: ‘Pandajumphe mazuŵa ghatatu uwukengemo mu jere, ndipo wamuŵaso wakupelekera nkhombo wa Faro.’ Yosefe wakasazgirapo kuti: ‘Para wafuma, ukamuphalire Faro za ine, ndipo ukanovwire kuti nifumemo muno.’ Kweni kwa wakuphika, Yosefe wakati: ‘Pandajumphe mazuŵa ghatatu Faro wazamudumura mutu wako.’
Mukati mu mazuŵa ghatatu vinthu vikacitika nga ni umo Yosefe wakayowoyera. Faro wakadumura mutu wa wakuphika. Wakupelekera nkhombo wakafuma mu jere na kwambaso kuteŵetera fumu. Kweni wakaluwa vyose vyakukhwaskana na Yosefe! Wakamuphalira yayi Faro za iye, ndipo Yosefe wakalutilira kukhala mu jere.
Genesis 39:1-23; 40:1-23.
Mafumbo
- Kasi Yosefe wakaŵa na vilimika vilinga apo wakatolekera ku Egupto, nchivici cikacitika wati wafika?
- Ni mwauli umo Yosefe wakaŵikikira mu jere?
- Ni udindo wuli uwo Yosefe wakapika mu jere?
- Apo wakaŵa mu jere, nchivici ico Yosefe wakacitira wakupelekera nkhombo na wakuphika wa Faro?
- Nchivici cikacitika apo wakupelekera nkhombo wati wafumiskika mu jere?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Genesis 39:1-23.
Pakuti pa nyengo ya Yosefe kukaŵavya dango lakulembeka la Ciuta lakukanizga uleŵi, nchivici cikamupangiska kuti wacimbire muwoli wa Potifara? (Gen. 2:24; 20:3; 39:9)
- Ŵazgani Genesis 40:1-23.
Longosorani mwakudumura maloto gha wakupelekera nkhombo na ng’anamuro lake ilo Yehova wakapeleka kwa Yosefe. (Gen. 40:9-13)
Kasi wakuphika wakalota vici, ndipo ng’anamuro lake likaŵa vici? (Gen. 40:16-19)
Ni mwauli umo gulu la muzga wamagomezgeko na wa vinjeru lalondezgera kacitiro ka vinthu ka Yosefe? (Gen. 40:8; Sal. 36:9; Yoh. 17:17; Mil. 17:2, 3)
Ni mwauli umo lemba la Genesis 40:20 likovwilira Ŵakhristu umo ŵakwenera kuwonera vikondwelero vya mazuŵa ghakubabikira? (Muph. 7:1; Mrk. 6:21-28)


text:
Fundu Zakukumaliya
1 YEHOVA
Zina laku Chiuta ndi Yehova ndipu ling’anamuwa kuti, “Wachitisa Kuja.” Yehova ndi Chiuta Wanthazizosi, ndiyu wakulenga vinthu vosi. Iyu we ndi nthazi ndipu wangachita chechosi cho waŵanaŵana.
Mu Chiheberi, zina laku Chiuta lingulembeka ndi vilembu vinayi. Mu Chingelezi vilembu venivi vilembeka kuti, YHWH pamwenga JHVH. Zina laku Chiuta lisanirika pafupifupi nyengu 7,000 mu malemba ngakwambiriya nga Chiheberi, nga m’Bayibolu. Pacharu chosi, ŵanthu alemba zina laku Yehova mwakupambanapambana ndipu atilizumbuwa mwakukoliyana ndi mo akambiya mu chineneru chawu.
2 BAYIBOLU “LIKULEMBEKA MWAKULONGOZEKA NDI CHIUTA”
Yo wakulemba Bayibolu ndi Chiuta kweni wangugwirisiya ŵaka ntchitu ŵanthu kuti alembi. Ivi vingayanana ŵaka ndi agogu wo apempha mzuku wawu kuti waŵalembe kalata. Kalata yo yijengi ndi maŵanaŵanu nga mzuku cha kweni nga agogu. Chiuta wangugwirisiya ntchitu mzimu waki utuŵa kuti ulongozi wo angulemba Bayibolu kulemba maŵanaŵanu ngaki. Mzimu waku Chiuta waŵalongozanga mu nthowa zakupambanapambana. Nyengu zinyaki waŵachitisanga kuti awoni viwona pamwenga aloti malotu ndipu pavuli paki avilembanga.
3 FUNDU
Fundu ndi vinthu vo tisambira m’Bayibolu vo vititiwovya kusankha umampha vinthu. Mwakuyeruziyapu, fundu yakuti “kwanjana ndi ŵanthu aheni kunanga mijalidu yamampha” yititisambiza kuti tingatoliyaku mijalidu yamampha pamwenga yiheni ya ŵanthu wo ticheza nawu. (1 Ŵakorinte 15:33) Ndipuso fundu yakuti “chechosi cho munthu wapanda wakolola chenicho,” yititisambiza kuti tingagwentha cha vinthu vo vingachitika chifukwa cha vakuchita vidu.
4 UCHIMI
Uchimi ndi uthenga wakutuliya kwaku Chiuta. Ungaja uthenga wakukonkhosa khumbu laku Chiuta, wakusambiza mijalidu yamampha, wakulamula pamwenga wacheruzu. Ungaja so uthenga wa vinthu vo vichitikengi kunthazi. M’Bayibolu mwe so mauchimi nganandi ngo ngakufiskika kali.
5 MAUCHIMI NGAKUKAMBA ZAKU MESIYA
Yesu ndiyu wakufiska mauchimi nganandi nga m’Bayibolu ngakukamba zaku Mesiya. Wonani bokosi lakuti, “ Mauchimi Ngakukamba Zaku Mesiya.”
▸ Mutu 2, ndimi 17, mazu ngamumphata
6 VO YEHOVA WAKHUMBA KUCHITA PACHARU CHAPASI
Yehova wangulenga charu chapasi chakutowa kuti ŵanthu wo atimuyanja ajengemu. Khumbu laki likusintha cha. Pambula kuswera yapa, Chiuta wazamutuzapu vinthu viheni vosi ndipu wazamupereka umoyu wamuyaya ku ŵanthu wo atimuvwiya.
7 SATANA DYABOLI
Satana ndi mungelu yo wangwamba kugalukiya Chiuta. Wadanika kuti Satana kung’anamuwa kuti, “Wakususa” chifukwa walimbana ndi Yehova. Iyu wadanika so kuti Dyaboli, kung’anamuwa kuti, “Waboza.” Wakupasika zina lenili chifukwa wakamba maboza ngakukwasana ndi Chiuta kweniso walandiza ŵanthu.
8 ANGELU
Yehova wati walenga angelu, pangujumpha nyengu yitali ndipu walenganga charu. Wanguŵalenga kuti ajengi kuchanya. Angelu alipu akujumpha handiredi miliyoni. (Danyele 7:10) Yiwu ŵe ndi mazina kweniso mijalidu yakupambanapambana ndipu mbakugomezeka, akana kuti ŵanthu aŵasopengi. Akupasika maudindu kweniso ntchitu zakupambanapambana. Zinyaki mwa ntchitu zenizi nkhuteŵete Yehova kuchanya, kupereka mauthenga ngaki, kuwovya kweniso kuvikiriya ateŵeti aku Chiuta pacharu chapasi, kupereka cheruzu chaku Chiuta kweniso kuwovya pa ntchitu yakupharaza. (Sumu 34:7; Chivumbuzi 14:6; 22:8, 9) Munthazi, azamuwovya Yesu pa nkhondu ya Aramagedoni.
9 UBUDI
Chechosi cho tiŵanaŵana kweniso kuchita asani chisusana ndi khumbu laku Yehova mbubudi. Chifukwa chakuti ubudi unanga ubwezi widu ndi Chiuta, iyu watipasa marangu kweniso fundu zo zititiwovya kuti tingachitiyanga dala ubudi cha. Pakwamba vinthu vosi vo Yehova wangulenga vengavi ubudi kweni Adamu ndi Eva ŵati asankha kuleka kumuvwiya, anguja akubuda. Yiwu angukota ndi kufwa ndipu chifukwa chakuti nasi tikutoliyaku ubudi waku Adamu, tikota ndipuso titufwa.
10 ARAMAGEDONI
Ndi nkhondu yaku Chiuta yo yazamutuzapu charu chaku Satana ndi vinthu vosi viheni.
11 UFUMU WAKU CHIUTA
Ndi boma lo Yehova wakujalikisa kuchanya. Yesu Khristu ndiyu Fumu ndipu walamuliya mu Ufumu wenuwu. Kunthazi, Yehova wazamugwirisiya ntchitu Ufumu wenuwu kuzituzapu vinthu vosi viheni. Ufumu waku Chiuta, wazamulamuliya charu chosi.
12 YESU KHRISTU
Yehova wangulenga Yesu wechendalengi chechosi. Iyu wangutuma Yesu pacharu kuti wazifwiyi ŵanthu wosi. Yesu wati wabayika, Yehova wangumuyusa. Sonu, Yesu ndi Fumu ndipu ndiyu walamuliya mu Ufumu waku Chiuta kuchanya.
13 UCHIMI WAKUKAMBA ZA MASABATA 70
Bayibolu lingukambiya limu nyengu yo Mesiya watingi waziziŵikiyengi. Venivi vinguchitika kukumaliya kwa masabata 69. Nyengu yeniyi yingwamba mu chaka cha 455 B.C.E. ndipu yingumala mu chaka cha 29 C.E.
Kumbi tiziŵa wuli kuti nyengu yeniyi yingumala mu chaka cha 29 C.E.? Masabata 69 ngangwamba mu chaka cha 455 B.C.E. pa nyengu yo Nehemiya wangufikiya ku Yerusalemu ndi kwamba kuzenga so tawuni ya Yerusalemu. (Danyele 9:25; Nehemiya 2:1, 5-8) Asani tavwa mazu ngakuti “sabata,” kanandi tiŵanaŵana za mazuŵa 7. Masabata ngo ngakambika mu uchimi uwu, ndi masabata nga mazuŵa 7 cha kweni sabata yeyosi yimiya vyaka 7, mwakukoliyana ndi mo kanandi mazuŵa ngaŵerengeke mu uchimi wa m’Bayibolu kuti “zuŵa limiya chaka.” (Maŵerengedu 14:34; Ezekiele 4:6) Pakuti sabata yimoza yimiya vyaka 7, mwaviyo masabata 69 ngamiya vyaka 483 (69 x 7). Asani tingatuziyaku vyaka 483 ku chaka cha 455 B.C.E., tifika mu chaka cha 29 C.E. Chenichi ndichu chaka cho Yesu wangubatizikiya kuti waje Mesiya!
Uchimi wenuwu ungukamba so za sabata yinyaki yo yamiyanga vyaka vinyaki 7. Mu nyengu yeniyi, Mesiya wazibayikanga mu chaka cha 33 C.E., ndipu kwamba mu chaka cha 36 C.E., uthenga wamampha wa Ufumu waku Chiuta wazipharazikanga kwa Ayuda pe cha kweni ku mitundu yosi.
14 CHISAMBIZU CHABOZA CHAKUTI MWAKU CHIUTA YUMOZA MWE ACHIUTA ATATU
Bayibolu lisambiza kuti Yehova Chiuta ndiyu Mulengi, ndipu wangulenga Yesu wechendalengi vinthu vinyaki vosi. (Ŵakolose 1:15, 16) Yesu ndi Chiuta Wanthazizosi cha. Iyu wakukambapu cha kuti wayanana ndi Chiuta. Yesu wakukamba kuti: “Ada mbara kuphara ini.” (Yohane 14:28; 1 Ŵakorinte 15:28) Matchalitchi nganyaki ngasambiza kuti mwaku Chiuta yumoza mwe achiuta atatu: Ada, Mwana ndi mzimu utuŵa. M’Bayibolu mulivi chisambizu chakuti mwaku Chiuta yumoza mwe achiuta atatu. Chenichi ntchisambizu chaboza.
Mzimu utuŵa ndi nthazi yaku Chiuta yo wagwirisiya ntchitu kuti wafiski khumbu laki. Mzimu utuŵa ndi munthu cha. Mwakuyeruziyapu, Akhristu a mu nyengu ya akutumika “anguzazika ndi mzimu utuŵa,” ndipu Yehova wanguti: “Ndipunguliyengeku munthu weyosi mzimu wangu.”
15 MPHINJIKA
Ntchifukwa wuli Akhristu aunenesa agwirisiya ntchitu mphinjika cha pakusopa?
Mphinjika yaja yichigwirisikiya ntchitu ndi visopa vaboza kwa nyengu yitali. Mu nyengu yakali, yagwirisikiyanga ntchitu pakusopa vinthu va muchilengedu ndipuso pa miyambu yo ŵanthu wo ŵenga Akhristu cha achitanga asani munthu wabala cha. Kwa vyaka 300 kutuliya po Yesu wangufwiya, Akhristu agwirisiyanga ntchitu mphinjika cha pakusopa. Pavuli paki, Constantine yo wenga Fumu ya Aroma wangupangisa kuti mphinjika yimiyengi Chikhristu. Mphinjika yagwirisikiyanga ntchitu kuti Chikhristu chiwandi ukongwa. Yesu Khristu wangupayikika pamphinjika cha. Buku linyaki likamba kuti: “Ŵanthu wo ŵengaku Chikhristu chechendayambi ndipuso wo ŵenga Akhristu cha ndiwu agwirisiyanga ntchitu mphinjika.”—The New Catholic Encyclopedia
Yesu wangufwiya pamphinjika cha. Mazu nga Chigiriki ngo akungafwatuliya kuti “mphinjika,” ngang’anamuwa “polu,” “ thabwa,” pamwenga “chimiti.” Bayibolu linyaki likamba kuti: “Mu Chigiriki [Chipanganu Chasonu] mulivi mazu ngo ngang’anamuwa kuti mphinjika.” Mwaviyo Yesu wangupayikika pachimiti.
Yehova wakhumba cha kuti tigwirisiyengi ntchitu vikozgu pamwenga angoza pakumusopa.
—Chituwa 20:4, 5; 1 Ŵakorinte 10:14.
16 CHIKUMBUSU
Yesu wangulamula akusambira ŵaki kuti akumbukiyengi nyifwa yaki. Yiwu achita ivi chaka chechosi pa Nisani 14. Ayisraele nawu achitanga so Phaska pa deti lenili. Chiŵandi cho chimiya liŵavu laku Yesu ndipuso vinyu yo wamiya ndopa zaki, ativiyendesa kwaku weyosi pa Chikumbusu. Wo amulamuliya ndi Yesu kuchanya ndiwu aturya chiŵandi ndipuso kumwa vinyu. Ŵanthu wosi wo alindiza kuzija pacharu chapasi kwamuyaya, atuza pa mwambu uwu kweni aturya cha chiŵandi kweniso kumwa vinyu.
17 VO VICHITIKA ASANI MUNTHU WAFWA
Visopa visambiza vinthu vakupambanapambana ndipuso vakusuza kuvivwisa pa nkhani ya vo vichitika asani munthu wafwa. Ivi vichitisa kuti ŵanthu agomezengi vinthu vakupambanapambana. Anandi agomeza kuti asani munthu wafwa, mzimu ulutiriza kuja ndi umoyu. Anyaki agomeza kuti asani munthu wafwa, wayuka ndipu wasambuka chinthu chinyaki. Penipo anyaki agomeza kuti mzimu waki uluta kuchanya pamwenga ku motu wamuyaya.
Bayibolu likonkhosa nkhani iyi mwakuvwika umampha. Ilu likambapu cha kuti mzimu ulutiriza kuja ndi umoyu. Bayibolu likamba kuti, asani munthu wafwa wawere ku fuvu. Pa nyengu yo Chiuta waperekanga cheruzu kwaku Adamu, wangukamba kuti waweriyengi ku fuvu ndipu wajengi so fuvu chifukwa wangupangika kutuliya ku fuvu. Iyu wanguti: “Chifukwa ndiwi fuvu, uweriyengi kufuvu.”
—Chiyambo 3:19.
Ntchinthu wuli chichitika asani munthu wafwa? Malemba ngatitikonkhose kuti, munthu yo wafwa ‘wagwira ntchitu cha, waŵanaŵana vakuchita cha, waziŵa vinthu cha ndipuso waja ndi zeru cha ku Masanu’ ko waluta. Umoyu waki umaliya penipo. (Wakutaula 9:10) Iyu ‘wawere kufuvu ndipu waŵanaŵana so cha.’ (Sumu 146:4) Munthu asani wafwa wangachita chechosi cha ndichu chifukwa chaki Malemba ngayeruziya nyifwa ndi tulu.—Mateyu 9:24.
18 MZIMU
Mazu nga Chiheberi ndipuso Chigiriki ngo m’Bayibolu ngakufwatulikiya kuti “mzimu,” ngang’anamuwa vinthu vinandi. Mazu ngenanga nyengu zosi ngamiya vinthu vo ŵanthu angaviwona cha nge mphepu pamwenga mvuchi wo nyama kweniso ŵanthu atuta. Ngangamiya so angelu, mzimu utuŵa wo ndi nthazi yaku Chiuta yo yigwira ntchitu. Bayibolu lisambiza cha kuti pe chinthu chinyaki cho chija ndi umoyu asani munthu wafwa.
19 GEHENA
Gehena ndi zina la chidika cho chenga kufupi ndi Yerusalemu, cho atayangaku ndipuso kuwotchiyaku viswaswa. Palivi ukaboni wewosi wo ulongo kuti mu nyengu yaku Yesu, malu ngenanga atomboziyangaku pamwenga kuwotchiyaku nyama ndi ŵanthu amoyu. Mwaviyo, Gehena ndi malu ngo awotchiyaku ŵanthu akufwa cha pamwenga kuŵatomboziyaku. Yesu wachikamba za ŵanthu wo aponyeka ku Gehena wang’anamuwanga nyifwa yambula chiyuka.
20 PEMPHERU LAKUTI ADA ŴIDU AKUCHANYA
Ndi pempheru lo Yesu wangusambiza akusambira ŵaki mo angapemphere. Pempheru lenili lidanika so kuti, pempheru la Ambuya pamwenga lakuwoniyapu. Mwakuyeruziyapu, Yesu wakutisambiza kupemphera kuti:
“Zina linu lipaturiki”
Tipempha Yehova kuti watowesi zina laki, chifukwa cha maboza ngosi ngo atimupusikiya. Tichita venivi kuti weyosi kuchanya ndi pacharu chapasi wazitumbiki zina laku Chiuta.
“Ufumu winu uzi”
Tipempha kuti boma laku Chiuta lituzepu charu chiheni chaku Satana ndipu ilu ndilu lilamuliyi charu ndi kuchisintha kuja paradayisu.
“Khumbu linu lichitiki, . . . pacharu chapasi”
Tipempha kuti vo Yehova wakhumbanga kuchita pacharu chapasi vichitiki kuti ŵanthu akuvwiya wo azamuja ambula ubudi azije mu Paradayisu nge po iyu wakhumbiyanga wachilenga ŵanthu pakwamba.
21 SEMBI YAKU YESU
Yehova wakupereka sembi yaku Yesu kuti watasi ŵanthu ku ubudi ndi nyifwa. Sembi yeniyi yenga yakukhumbika kuti umoyu wambula ubudi wo Adamu wangutaya uwezekiyepu ndipuso kuti ŵanthu aje so pa ubwezi ndi Yehova. Chiuta wangutuma Yesu pacharu chapasi kuti wazifwiyi ŵanthu wosi. Nyifwa yaku Yesu yikuwovya kuti ŵanthu wosi aje ndi mwaŵi wakuzija ndi umoyu wamuyaya kweniso wambula ubudi.
22 NTCHIFUKWA WULI CHAKA CHA 1914 NTCHAKUKHUMBIKA UKONGWA?
Uchimi wa pa Danyele chaputala 4, utitisambiza kuti Chiuta wazijalikisanga Ufumu waki mu 1914.
Uchimi: Yehova wanguchitisa kuti Fumu Nebukadanezara waloti chimiti chikulu, cho chingudumulika. Iyu wangulota kuti chisina cha chimiti cho, anguchivwalika mukombelu wo wenga wachisulu ndi mukuŵa kuti chileki kukuwa mpaka po zikwaniyengi “nyengu 7.” Pavuli paki chatingi chikuwengi so.
Vo tisambira pa uchimi wenuwu: Chimiti chimiya ulamuliru waku Chiuta. Kwa vyaka vinandi Yehova wagwirisiyanga ntchitu mafumu ku Yerusalemu kuti alamuliyengi mtundu wa Yisraele. (1 Mikoka 29:23) Mafumu ngenanga nganguleka kuja ngakugomezeka ndipu ulamuliru wawu ungumala. Yerusalemu wangubwangandulika mu 607 B.C.E. Mu chaka chenichi ndimu “nyengu 7” zingwambiya. (2 Ŵakaronga 25:1, 8-10; Ezekiele 21:25-27) Yesu wachikamba kuti, ‘Yerusalemu wazamukandikakandika ndi mitundu yinyaki mpaka po nyengu zakuŵikika za mitundu yo zafisikiya,’ wakambanga za “nyengu 7.” (Luka 21:24) Mwaviyo, “nyengu 7” zingumala pa nyengu yo Yesu wenga pacharu chapasi cha. Yehova wangulayiza kuti wazamusankha Fumu asani “nyengu 7” zamala. Ulamuliru wa Fumu yasonu yeniyi, wazichitisanga kuti ŵanthu aku Chiuta pacharu chosi alonde vitumbiku vambula kumala.
Kumbi “nyengu 7” zingumala zukwanji?: Kuti “nyengu 7” zimali, panguto vyaka 2,520. Asani tingatuziyaku vyaka 2,520 ku chaka cha 607 B.C.E., tifika mu chaka cha 1914. Mu chaka chenichi, Yehova wanguŵika Yesu yo ndi Mesiya kuti waje Fumu ya Ufumu waku Chiuta kuchanya.
Kumbi vyaka 2,520 titivisaniya wuli? Bayibolu likamba kuti nyengu zitatu ndi hafu ziyanana ndi mazuŵa 1,260. (Chivumbuzi 12:6, 14) Mwaviyo, asani tingasazga kaŵi mazuŵa 1,260 ngayanana ndi “nyengu 7,” yo ndi mazuŵa 2,520. Mazuŵa 2,520 ngamiya vyaka 2,520 mwakukoliyana ndi mo kanandi mazuŵa ngaŵerengeke mu uchimi wa m’Bayibolu kuti “zuŵa limiya chaka.”
23 MIKAELI, MURA WA ANGELU
Bayibolu likamba za mungelu yumoza kuti ndiyu mura wa angelu ndipu zina laki ndi Mikaeli.
Mikaeli ndiyu walongoza gulu lankhondu laku Chiuta, la angelu akugomezeka. Lemba la Chivumbuzi 12:7 likamba kuti: “Mikaeli limoza ndi angelu ŵaki anguchita nkhondu ndi chinjoka . . . ndi angelu ŵaki.” Buku la Chivumbuzi likamba kuti Yesu ndi Mulongozi wagulu lankhondu laku Chiuta. Mwaviyo, Mikaeli ndi zina linyaki laku Yesu.
24 MAZUŴA NGAKUMALIYA
Mazu yanga ngang’anamuwa nyengu yo vinthu vikuluvikulu vazichitikiyanga pacharu chapasi asani kwaja nyengu yimanavi kuti Ufumu waku Chiuta unangi charu chaku Satana. Bayibolu ligwirisiya so ntchitu mazu ngakuti “umali wa vinthu va mucharu” ndi “kuŵapu kwa Mwana wa munthu” pakukamba za mazuŵa ngakumaliya. (Mateyu 24:3, 27, 37) “Mazuŵa ngakumaliya” ngakwamba mu 1914 po Ufumu waku Chiuta ungwamba kulamuliya kuchanya ndipu ngazamumala pa Aramagedoni, po charu chaku Satana chazamubwangandulikiya.
25 CHIYUKA
Chiyuka ching’anamuwa kuti, munthu yo wangufwa wayusika ndi Chiuta. Bayibolu likamba za ŵanthu 9 wo anguyusika. Ŵanthu anyaki mwa ŵanthu ŵenaŵa, anguyusika ndi Eliya, Elisha, Yesu, Petro ndipuso Paulo. Vakuziziswa venivi vinguchitika chifukwa cha nthazi yaku Chiuta. Yehova wakulayiza kuti wazamuyusa ŵanthu ‘arunji ndi ambula urunji’ kuti azije so ndi umoyu pacharu chapasi. (Machitidu 24:15) Bayibolu likamba so kuti ŵanthu anyaki ayusika kuti akaje kuchanya. Ŵanthu ŵenaŵa ndi wo akusankhika ndi Chiuta ndipu ayusika kuti akaje kuchanya ndi Yesu.
26 KUGOMEZA VIŴANDA (KUCHITA VAMASENGA)
Kugomeza viŵanda pamwenga kuchita vamasenga nkhuheni. Ŵanthu wo achita venivi, akambisana navu ŵija viŵanda pamwenga kuziya kwa ang’anga ndipuso wo alose vamunthazi. Yiwu agomeza kuti asani munthu wafwa, mzimu waki utufwa cha ndipu usambuka mzukwa wanthazi kweni ichi ntchisambizu chaboza. Viŵanda vichitisa so kuti ŵanthu aleki kuvwiya Chiuta. Kugomeza viŵanda kusazapu so kugomeza nyenyezi, kuwombeza, kuchita masenga ndipuso ufwiti. Mabuku, magazini, mafilimu, vikwangwani kweniso chinanga ndi sumu vichitisa kuti ŵanthu agomezengi kuti kuchita vamasenga, vinthu vakuziziswa ndipuso viŵanda, vakofya cha kweni vakukondwesa. Miyambu yinandi yo yichitika pa maliru nge kupereka sembi kwa akufwa, kuchita sadaka, kupeyere masanu, kusere choko ndipuso miyambu yinyaki yikwasana ndi kugomeza viŵanda. Ŵanthu wo agwirisiya ntchitu nthazi za viŵanda, kanandi atumwa munkhwala wakutimbanyiza wongu.
27 YEHOVA NGWAKWENERE KULAMULIYA
Yehova ndi Chiuta Wanthazizosi ndipu wakulenga chilengedu chosi. (Chivumbuzi 15:3) Ndichu chifukwa chaki iyu ndi Mweneku wa vinthu vosi ndipu ngwakwenere kulamuliya muchilengedu chosi. (Sumu 24:1; Yesaya 40:21-23; Chivumbuzi 4:11) Chechosi cho wakulenga wakuchipasa malamuru. Yehova we ndi nthazi zakusankha ŵanthu anyaki kuti aje akulamuliya. Asani titimuyanja ndipuso titimuvwiya ndikuti titumbika ulamuliru waki.
28 KUTUZA NTHUMBU
Munthu yo watuza nthumbu wabaya mwadala mwana yo wechendaweku. Venivi vipambana ndi kufyoka. Kutuliya pa nyengu yo munthukazi wama nthumbu, mwana waja ŵaka chiŵalu cha liŵavu la anyina cha. Mwana nayu waja so munthu pakuyija.
29 KUŴIKA MUNTHU NDOPA
Ndi nthowa yo achipatala agwirisiya ntchitu. Yiwu ato vigaŵa vikuluvikulu vinayi va ndopa pamwenga chigaŵa chimoza mwa vigaŵa vinayi, kutuliya muliŵavu la munthu ndipu aŵika muliŵavu la munthu munyaki. Nyengu zinyaki ato ndopa zo akusunga kali. Vigaŵa vikuluvikulu vinayi va ndopa vidanika kuti, maji nga mundopa, maselu ngayera, maselu ngatuŵa ndipuso maselu ngo ngachitisa ndopa kuti zileki kulutiriza kutuwa asani munthu wajipweteka.
30 KUCHENYA
M’Bayibolu mazu ngakuti “kuchenya” ngang’anamuwa ŵaka kulanga pe cha. Asani tichenyeka ndikuti tilongozeka, tisambizika ndipuso tiwovyeka kuti tisinthi vakuchita vidu. Yehova wachita vinthu mwankhaza cha asani wachenya munthu. (Nthanthi 4:1, 2) Iyu walongo chakuwoniyapu chamampha kwa apapi. Asani Yehova wachenya munthu vitovya kuti munthu yo wasambirepu kanthu vo vichitisa kuti wawonengi kuti kuchenyeka nkhwamampha. (Nthanthi 12:1) Yehova watanja ŵanthu ŵaki ndipu watiŵasambiza. Watiŵapasa ulongozi wo utiŵawovya kuti aleki kuŵanaŵana vinthu viheni ndipu asambiri kuŵanaŵana vinthu vamampha ndi kuchita vinthu vo vitimukondwesa. Asani apapi achenya ŵana ŵawu, atenere kuŵawovya kuziŵa chifukwa cho akhumbikiya kuvwiya. Akhumbika so kuŵawovya kwanja Yehova ndi Mazu ngaki kweniso kuvwisa fundu za m’Bayibolu.
31 VIŴANDA
Mbangelu aheni wo tingaŵawona cha ndipu ŵe ndi nthazi kuphara ŵanthu. Ŵati aleka kuvwiya Chiuta, anguja arwani ŵaki. (Chiyambo 6:2; Yuda 6) Yiwu angugalukiya Yehova ndipu anguja chigaŵa chaku Satana.


text:
CIWUSYO 5
Ana Mpaka Ndende Wuli Ŵane Pakundagasya Kusukulu?
ANA WAWOJO MPAKA ATENDE YATULI?
Aganicisye ayi: Tujile kuti Thomas ngakusaka kwawula ku sukulu lelo. Soni akusaka kwamba kuleka kwene. Akusaka kutenda yeleyi ligongo lyakuti miyesi jitatu jipitejo acimjakwe ŵa ku sukulu ŵawandisye ngani jaunami jakwamba ya jwalakwejo. Soni ŵatandite kumkolanga mena gacipongwe. Acimjakweŵa ndaŵi sine ŵamjasikasyaga mabuku, nambo pangope yawonekaga mpela atesile mwangosi. Ndaŵi sine pekuga ŵamtwangaga suŵa, jwalakwe pagalawuka nganammanyililaga jwamtwanjile. Liso peli, mundu jwine ŵamtumicisye Thomas utenga wakumjogoya.
Yikaŵe kuti wawojo ali Thomas, ana akatesile yatuli?
AJIME NI AGANICISYE!
Ngaŵa kuti pangali campaka atende! Mpaka akombole kwagomeka ŵakwalagasya mwangamenyana nawo. Ana mpaka atende catuli yeleyi?
AKAJANGAGA CILICOSE. Baibulo jikusati, ‘Cisilu cikusalosya kutumbila kwakwe kosope, nambo mundu jwalunda akusawusimana mtima.’ (Miyambo 29:11) Naga ngakwajanga cilicose, ŵakwalagasyawo mpaka agambe kwaleka.
AKAWUCISYAGA. Baibulo jikusati, ‘Akawucisyaga cakusakala pa cakusakala.’ (Aloma 12:17) Kuwucisya mpaka kugambe kwisilila yakusawusya.
AKALIJINJISYAGA MELEPE MU YAKUSAWUSYA. Baibulo jikusati, “Jwakalamuka pati aciweni cakogoya akusajuŵaga.” (Miyambo 22:3) Naga yili yakomboleka, ŵaŵambaleje ŵandu ŵakusanonyela kwalagasya acimjawo.
ATENDEJE YINDU YAKUTI JEMANJAJO NGANAYIJEMBECEYAGA. Baibulo jikusati, ‘Kwanga mwakuwusimana mtima kukusanandiya kutumbila.’ (Miyambo 15:1) Ndaŵi sine mpaka agambeje kuŵeceta kapena kutenda yakwasekasya ŵakusaka kwalagasyawo. Mwacisyasyo, naga jwine akwagamba kuti ajimbele mnope, wawojo mpaka amjanje kuti, “Kumbila kwimbalakutu kwele!”
KWAMBA KUTYOKAPO. Nora, msikana jwa yaka 19 ŵatite, “Kwamba kutyoka ngaŵeceta cilicose kukusalosya kuti mli jwakumanyilila yindu kupunda jwakwalagasyajo. Yikusalosya kuti mli jwakuwusimana mtima.”—2 Timoteo 2:24.
AKALIKAYICILAGA. Ŵandu ŵakwalagasya acimjawo akusanonyela kwalagasya ŵandu ŵakulikayicila ligongo akusaganisya kuti nganaŵa ŵawucisye. Nambo naga akwawona kuti ali ŵakulimba mtima, jemanjaŵa mpaka alece kwalagasyako.
AKASALEJE KWA ŴANE. Mticala jwine juŵapumwile pamasengo gakwe ŵatite, “Jwalijose jwakulagasidwa ni ŵane ngusinamlimbikasya kuti akasaleje. Kutenda yeleyi kuli kwakamucisya, soni mpaka yitendekasye kuti ŵandu alece kwalagasya.”


text:
Baibulo Jikusacenga Umi Wa Ŵandu
Naliji Jwakwanguya Kupya Mtima, Soni Jwandewo
CAKA CAKUPAGWA: 1974
CILAMBO CAKUTYOCELA: MEXICO
MBILI JANGU: NALIJI MNYAMATA JWANDEWO MNOPE
KALA KANGU:
Napagwile mumsinda wakusalala wa Ciudad Mante, wawuli mu upande wa Tamaulipas, ku Mexico. Ŵandu ŵajinji mumsindawu ali ŵambone mtima, soni ŵakoloŵa magasa. Nambope, pandaŵijo msindawu waliji wakogoya ligongo lya tumakuga twakwalagasya ŵandu.
Naliji jwaŵili kupangwa m’liŵasa lya ŵanace mcece ŵacalumepe. Acinangolo ŵetu ŵaliji ŵa Katolika mwati ndili mwanace, nabatiswe mu dini jeleji. Mkupita kwa ndaŵi, najinjile m’kakuga kakwimba nyimbo kucaliciko. Nasakaga kumsangalasya Mlungu ligongo lyakogopa mnope kuti tacinjimba magambo ni kumbonya kumoto kuti ngalajeje kwa umi wangu wosope.
Baba ŵetu ŵalesile ulombela mama ndili ni yaka msano. Yeleyi yambwetece mnope mumtima soni naliwonaga kuti jwangali mate. Wosope kunyumba twanonyelaga babawo mwati nganimbikanicisya ligongo lyakwe atesile yeleyi. Mama ŵakamulaga masengo kwa ndaŵi jelewu kuti akombole kutusamalila ŵanacewe.
Muyaŵelele yindu pandaŵiji, yambaga upile wakutila kusukulu ni kujaga kukunguluka ni acimjangu. Acimjanguwo ŵanjiganyisye kutukana, kwemba, kwiŵa, soni ndewo. Pakuŵa nasakaga kwapunda acimjangu pa cilicose nalijiganyisye mnope yandewo. Nalijiganyisyesoni kamulicisya masengo yida pakumenyana. Naliji mnyamata jwandewo mnope! Ndaŵi syejinji twamenyanaga pakamulicisya masengo wuti, mwati ndaŵi sine ŵandekaga ndili miyasimiyasipe. Mama papikene yeleyi, ŵanjigalaga ni kuwutucila kucipatala. Yeleyi yajonjecesyaga yipwetesi paumi wa mama ŵangu.
Ndili ni yaka 16, kunyumba kwayice Jorge, mjangu junang’andaga najo ndili mwanace. Jwalakwe jwatusalile kuti ali Jwamboni sya Yehofa, soni kuti akusaka kutusalila utenga wakusosekwa mnope. Pakamulicisya masengo Baibulo, jwatandite kusala yakusakulupilila. Naliji mkanimbalanjeje Baibulo. Nasangalele pinamanyilile lina lya Mlungu, soni kulijiganya yakulinga ya Mlungujo. Mjanguju jwatuŵendile wosope kumangwetu kuti tulijiganyeje Baibulo yimpepe, mwati twakundile.
BAIBULO JACENJILE UMI WANGU:
Nasangalele mnope pinalijiganyisye yakuti Baibulo jangajiganya kuti ŵandu tacijawula kumoto. (Salimo 146:4; Mlaliki 9:5) Pinalijiganyisye yeleyi, nalesile kum’wona Mlungu mpela cindu cakogoya. Natandite kum’wona mpela Mtati jwacinonyelo, jwakwasosela yambone ŵanace ŵakwe.
Pinajendelecelaga kulijiganya Baibulo, nayiweni kuti ngusosekwa kucenga umi wangu. Nasosekwaga kuŵa mundu jwakulinandiya, nambosoni kuleka ndewo. Maloŵe ga pa 1 Akolinto 15:33 gangamucisye mnope. Maloŵego gakusati, “Kusyoŵekana ni ŵandu ŵakusakala kukusajonanga ndamo syambone.” Nayiweni kuti nasosekwaga kuleka kunguluka ni ŵandu ŵandamo syakusakala kuti njenje umi wangu. Nalesile kunguluka ni acimjangu ŵakala ni kutanda kunguluka ni Aklistu ŵasyesyene, ŵandu ŵakusamasya kulekangana kwawo nganisyo, ngaŵaga ni yibagela, nambo pakamulicisya masengo maloŵe ga Mlungu.
Maloŵe gane gagangamucisye gakusimanikwa pa lilemba lya Aloma 12:17-19. Maloŵego gakusati, “Akawucisya cakusakala pa cakusakala. . . . Naga yili yakomboleka kwa wawojo, atameje mwamtendele ni ŵandu wosope. Akawucisya cakusakala, . . . pakuŵa Malemba gakusati, ‘“Kuwucisya kuli kwa une, une ni jwacinjiwucisya,” akuti m’yoyo Yehofa.’” Nayikene pakumanyilila kuti Yehofa tacityosya yakusakala yosope pandaŵi jakwe. Mwapanandipanandi, nakombwele kuleka yandewo yila.
Ngasindiŵalila yayatendekwe cilo cine ndili mkwawula kunyumba. Kakuga ka anyamata ŵaciswamba kangungumucile. Mlongola jwawo jwaliji jwa m’kakuga kane kandewo katwamenyanaga nako mnope kalakala. Munduju jwambutile kumgongo, ni kuŵeceta mwakunjogoya kuti, “M’wucisye tulole!” Ndaŵi jijojo napopesile kwa Yehofa camumtima, kum’ŵenda kuti angamucisye kupilila. Atamose kuti nasacililaga kuwucisya, nambo nakombwele kuwukamula mtima. Lisiku lyakuyicisya nam’weni mlongola jwa kakuga jula ali mkwika capakutalicila ali jikape. Natumbile mnope, mwati nasakaga kum’wucisya, nambo napopesilesoni camumtima, kum’ŵenda Yehofa kuti angamucisye kuwukamula mtima. Yasimonjesye mnope kumpikana mnyamatajo ali mkuŵeceta kuti, “Bwanawe, yinatesile cilo yila, conde mungululucile. Unetu ngusacilila kuŵa mpela m’mwejo, mwati ngusaka kulijiganya Baibulo.” Nasangalele mnope ligongo lyakuti nakombwele kuwukamula mtima! Kaneko, nombe najo jwatandite kulijiganya Baibulo.
Yaliji yakutengusya kuti pandaŵijo wosope ŵamwiŵasa mwetu ŵalesile kulijiganya Baibulo. Nambo kwa unepe, nasimicisye kwendelecela kulijiganyako, soni nginingunda kuti cilicose kapena mundu jwalijose andekasye. Natandite kuyiwona kuti kusongana ni ŵandu ŵakusamnonyela Mlungu mpaka kungamucisye ganicisya yindu yambone, soni yaliji mpela ndili mliŵasa lya ŵandu ŵakamulanicika. Najendelecele kulijiganya Baibulo, mwati mu 1991 nabatiswe ni kuŵa Jwamboni sya Yehofa.
UMBONE WAMBATILE:
Naliji jwakwanguya kupya mtima, jwakusacilila kwapunda ŵane pa cilicose, soni jwandewo. Nambo maloŵe ga Mlungu gacenjile mnope umi wangu. Masiku agano ngusalalicila utenga wa m’Baibulo kwa jwalijose jwakusaka kupikanila. Kwa yaka 23 yipiteyo namalilaga ndaŵi jejinji ndili mkulalicila.
Kwakandaŵi, nalipelece kamucisya masengo ku likulu lya Mboni sya Yehofa lya ku Mexico. Kweleko, nasimene ni Claudia, jwamkongwe Jwaciklistu jwakulipeleka, mwati twalombene mu 1999. Ngusam’yamicila Yehofa ligongo lyakumba jwamkongwe jwakulupicika!
Twatumicile yimpepe mu mpingo wa Ciŵeceto Camakono ca ku Mexico, kutwajiganyaga ŵandu ya Yehofa. Kaneko, ŵatutumisye ku cilambo ca Belize kuti tukajiganyeje ŵandu Baibulo. Atamose kuti apano nganitukola yindu yejinji, nambo tukusapata yindu yakutukamucisya kuti tusangalaleje.
Pali papite ndaŵi, mama ŵatandilesoni kulijiganya Baibulo kaneko ŵabatiswe. Nambosoni, akuluŵangu, ŵamkwawo soni ŵanace ŵawo ŵaŵili ali Ŵamboni sya Yehofa. Ŵane mwa acimjangu ŵanalijiganyaga nawo Baibulo nombe nawo apano akutumicila Yehofa.
Yili yakutesya canasa kuti ŵane mwa ŵamwiŵasa mwetu ŵawile ligongo nganacenga mtima wawo wandewo. Yikaŵe kuti nganindeka yandewoyi, none apano kukaliji kwangali. Nguyamicila Yehofa ligongo lyakungamucisya kuti nam’ŵandicile, soni kuti mbe paunasi ni ŵandu ŵakusamlambila jwalakwejo. Ŵanduŵa ŵanjiganyaga mwakuwusimana mtima soni mwacinonyelo kuti ngamulicisyeje masengo Maloŵe ga Mlungu paumi wangu.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Nthukumusi ya Ŵafarisi (1-3)
-
Mopenge Chiuta, ŵanthu yayi (4-7)
-
Kuzomera Khristu (8-12)
-
Ntharika ya musambazi uyo wakaŵa muzeleza (13-21)
-
Lekani kwenjerwa (22-34)
-
Kuŵa maso (35-40)
-
Muteŵeti mulara wakugomezgeka na wambura kugomezgeka (41-48)
-
Mtende yayi, kweni kugaŵikana (49-53)
-
Kumanya zinyengo (54-56)
-
Kumazga mphindano (57-59)
12 Pa nyengo iyi, mzinda wa ŵanthu ŵanandi chomene ukawungana mwakuti ŵakakandananga. Yesu wakamba kuyowoya ku ŵasambiri ŵake kuti: “Chenjerani na nthukumusi ya Ŵafarisi, iyo mbupusikizgi.+
2 Kweni palije chinthu chakubenekelereka icho chizamuŵa chambura kubenulika, na chakubisika icho chizamuŵa chambura kumanyikwa.+
3 Ntheura vinthu ivyo mukuyowoya mu chisi vizamupulikikwa mu ungweru, ndipo ivyo mukuphwepwerezgana mu vipinda vizamupharazgika pachanya pa nyumba.
4 Kweniso, nkhumuphalirani ŵabwezi ŵane+ kuti mungopanga yayi awo ŵakukoma thupi chifukwa palije chinyake icho ŵangachita.+
5 Kweni nimulongoraninge uyo mukwenera kopa: Mopenge Uyo para wakoma munthu, wali na mazaza kumuponya mu Gehena.+ Enya, nkhumuphalirani, ndiyo mopenge.+
6 Asi mpheta zinkhondi zikuguliskika tumanjawala tuŵiri twakuzirwa pachoko? Kweni palije nanga njimoza iyo Chiuta wakuyiluwa.+
7 Kweni nanga ni masisi gha kumutu kwinu ghose ghali kupendeka.+ Kopa chara, imwe muli ŵakuzirwa kuluska mpheta zinandi.+
8 “Nkhumuphalirani kuti, waliyose uyo wakunizomera panthazi pa ŵanthu,+ Mwana wa munthu nayo wazamumuzomera panthazi pa ŵangelo ŵa Chiuta.+
9 Kweni waliyose uyo wakunikana panthazi pa ŵanthu nane nizamumukana panthazi pa ŵangelo ŵa Chiuta.+
10 Ndipo waliyose uyo wakuyowoyera mazgu ghaheni Mwana wa munthu wazamugowokereka. Kweni waliyose uyo wakuyuyura mzimu utuŵa wazamugowokereka chara.+
11 Para ŵamutolerani panthazi pa wumba, ŵalara ŵa boma, na ŵamazaza, kwenjerwa chara na umo mwamuyowoyera panji umo mwamujivikililira panji icho mwamuyowoya,+
12 chifukwa mzimu utuŵa wamumusambizgani mu ora lenelira vinthu ivyo mwamuyowoya.”+
13 Ndipo munthu munyake mu mzinda wakati kwa iyo: “Msambizgi, phalirani mukuru wane kuti wanigaŵireko chiharo.”
14 Yesu wakati kwa iyo: “Wamunthu iwe, ni njani wakanimika kuŵa mweruzgi panji wakugaŵa chiharo chinu?”
15 Penepapo wakati kwa iwo: “Muŵenge maso ndipo chenjerani na mtundu uliwose wa uryezi,+ chifukwa nanga munthu wangaŵa na vinthu vinandi, umoyo wake ukufuma mu ivyo wali navyo yayi.”+
16 Yesu wakaŵayowoyera ntharika, wakati: “Munda wa munthu munyake musambazi ukapambika makora.
17 Ntheura wakamba kughanaghana mu mtima wake kuti, ‘Sono pakuti nilije malo ghakulongapo vyakurya vyane, kasi nichitechi?’
18 Sono wakati, ‘Nichitenge ichi:+ Nipasulenge nthamba zane na kuzenga zikuruko. Mwenemumo ndimo nilongenge vyakurya vyane vyose na katundu wane yose.
19 Ndipo nitenge: “Nili na vinthu viwemi vinandi ivyo nikondwenge navyo kwa vyaka vinandi. Sono nifwase, nirye, nimwe na kusangwa.”’
20 Kweni Chiuta wakati kwa iyo, ‘Muzeleza iwe, usiku uno ufwenge. Ipo ni njani waŵenge na vinthu ivyo wasunga?’+
21 Ntheura ndimo viliri na munthu uyo wakujisungira usambazi kweni ni musambazi chara kwa Chiuta.”+
22 Penepapo wakati ku ŵasambiri ŵake: “Pa chifukwa ichi nkhumuphalirani kuti, lekani kwenjerwa na umoyo winu kuti muryengechi panji kuti mathupi ghinu mughavwalikenge vichi.+
23 Pakuti umoyo ngwakuzirwa chomene kuluska chakurya ndipo thupi likuluska chakuvwara.
24 Wonani ŵachaholi: Ŵakuseŵa chara nesi kuvuna, ndipo ŵalije nthamba nesi pakulonga, ndipouli, Chiuta wakuŵalyeska.+ Asi imwe muli ŵakuzirwa chomene kuluska viyuni?+
25 Ni njani wa imwe uyo chifukwa cha kwenjerwa wangasazgirako ora limoza ku umoyo wake?
26 Ntheura usange mungachita chara kanthu kachoko aka, chifukwa wuli mukwenjerwa na vinthu vinyake ivi?+
27 Wonani umo maluŵa ghakukulira: Ghakugwira ntchito chara nesi kupanga salu. Kweni nkhumuphalirani kuti, nanga ni Solomoni mu uchindami wake wose wandavwarepo laya lakutowa lakuyana na maluŵa agha.+
28 Sono usange ndimo Chiuta wakuvwalikira vyakumera vyamuthengere, ivyo muhanya uno vilipo ndipo namachero vikuponyeka pa moto, asi wavwalikenge chomene imwe, imwe ŵachipulikano chichoko?
29 Ntheura lekani kwenjerwa kuti muryengechi panji mumwengechi, ndipo lekani kufipa mtima.+
30 Chifukwa vyose ivi ni vinthu ivyo mitundu ya charu yikupenja chomene, kweni Awiskemwe ŵakumanya kuti mukusoŵerwa vinthu ivi.+
31 Kweni lutilirani kupenja Ufumu wake, ndipo vinthu ivi visazgikirengeko kwa imwe.+
32 “Kopa chara imwe ŵakamskambo kachoko,+ chifukwa Awiskemwe ŵazomerezga kumupani Ufumu.+
33 Guliskani vinthu ivyo muli navyo ndipo pelekani vyawanangwa vyalusungu.+ Pangani tuvikwama twa ndalama uto tukumara chara, uwo mbusambazi wambura kumara kuchanya,+ uko munkhungu wakufikako chara ndipo vidoyo vikurya yayi.
34 Pakuti uko kuli usambazi winu, ndiko kuŵengeso mitima yinu.
35 “Muvware na kunozgeka+ ndipo nyali zinu zigolerenge.+
36 Ndipo muŵe nga mbanthu awo ŵakulindilira+ fumu yawo kufuma ku chiphikiro cha nthengwa,+ mwakuti para yikwiza na kukhung’uska ŵayijulire nyengo yeneyiyo.
37 Ŵakukondwa mbazga awo fumu yawo pakwiza yikuŵasanga ŵakulinda. Nadi nkhumuphalirani, yizamunozgeka na kuŵakhalika pa thebulu ndipo yizamwiza na kuŵateŵetera.
38 Mbakukondwa usange para yikwiza pa ulinda wachiŵiri, nanga ngwachitatu, yikuŵasanga kuti mbakunozgeka.
39 Kweni manyani kuti usange mweneko wa nyumba wangamanya ora ilo munkhungu wangizira, wangazomerezga yayi kuti munkhungu wagumure na kunjira mu nyumba yake.+
40 Imwe namwe, muŵe ŵakunozgeka, chifukwa Mwana wa munthu wakwiza pa ora ilo mukughanaghana kuti ndilo chara.”+
41 Penepapo Petrosi wakati: “Fumu, kasi mukuyowoya ntharika iyi kwa ise pera panji ku waliyose?”
42 Ndipo Fumu yikati: “Kasi muteŵeti mulara wakugomezgeka, uyo ngwavinjeru ni njani, uyo fumu yake yimwimikenge pa gulu la ŵateŵeti ŵake kuti waŵapenge chakurya chakukwana pa nyengo yakwenelera?+
43 Ngwakukondwa muzga uyo, usange fumu yake pakwiza yizamumusanga wakuchita nthena.
44 Nkhumuphalirani unenesko kuti, yizamumwimika pa vyose ivyo yili navyo.
45 Kweni usange muzga yura wayowoyenge mu mtima wake kuti, ‘Fumu yane yikuchedwa kwiza,’ na kwamba kutimba ŵateŵeti ŵanalume na ŵateŵeti ŵanakazi, ndiposo kurya na kumwa na kuloŵera,+
46 fumu ya muzga yura yizenge pa zuŵa ilo wakuyilindizga yayi kweniso mu ora ilo wakumanya chara. Ndipo yizamumulanga chomene na kumupa chigaŵa pamoza na ŵambura kugomezgeka.
47 Ndipo muzga uyo wakapulikiska khumbo la fumu yake kweni wakanozgeka chara panji kuchita ivyo wakaphalirika wazamutimbika vikoti vinandi.+
48 Kweni uyo wakapulikiska chara ndipo wakachita vinthu vyakwenelera chilango, wazamutimbika vikoti vichoko waka. Nadi, waliyose uyo wapika vinandi, vinandi vizamukhumbikwa kwa iyo. Ndipo uyo ŵanthu ŵamuŵika kuŵa mulaŵiliri pa vinandi, ŵazamukhumbaso vinandi kwa iyo.+
49 “Nkhiza kuzakabuska moto pa charu chapasi, ndipo nikhumbengeso vichi usange wabuskika kale?
50 Nadi, nili na ubatizo uwo nkhwenera kubatizika, ndipo nkhutambura m’paka uzakamare.+
51 Kasi mukughanaghana kuti nkhiza kuzakapeleka mtende pa charu chapasi? Nkhumuphalirani kuti, nkhiza kuzakapeleka mtende yayi kweni kugaŵikana.+
52 Pakuti kufuma sono muzamuŵa ŵanthu ŵankhondi mu nyumba yimoza, ŵakugaŵikana, ŵatatu kwimikana na ŵaŵiri ndipo ŵaŵiri kwimikana na ŵatatu.
53 Pazamuŵa kugaŵikana, dada na mwana wake mwanalume, mwana mwanalume na wiske, mama na mwana wake msungwana, mwana msungwana na nyina, mamavyara na mkamwana wake, ndipo mkamwana na nyinavyara.”+
54 Ndipo wakayowoyaso na mizinda kuti: “Para mwawona bingu likukwera kuzambwe, nyengo yeneyiyo mukuti, ‘Vula ya mphepo yikwiza,’ ndipo vikuchitika nadi.
55 Para mwawona mphepo yamwera yikuputa, mukuti, ‘Kuŵenge chithukivu,’ ndipo vikuchitika nadi.
56 Ŵapusikizgi, mukumanya kawonekero ka charu chapasi na mtambo, kweni chifukwa wuli mukutondeka kumanya nyengo iyi?+
57 Kasi mukutondekerachi kujeruzga mwekha na kumanya icho ntchaurunji?
58 Para ukuluta kwa mweruzgi lumoza na uyo uli nayo na mulandu, apo muchali mu nthowa chitapo kanthu kuti umazge mphindano iyo yilipo, mwakuti waleke kukutolera panthazi pa mweruzgi, chifukwa mweruzgi wamukupeleka kwa msilikari wa pa khoti, ndipo msilikari wa pa khoti wamukuponya mu jele.+
59 Nkhukuphalira kuti, uzamufumamo chara mura m’paka upeleke dankha kandalama kaumaliro.”
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Luka 12
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
Nkhani 3: Ŵanthu Ŵakwamba
KUMBI nchinthu wuli cho uwona kuti chasazgikiyapu pa chithuthuzi ichi? Ungawona kuti mbanthu. Ŵanthu yaŵa ndi munthurumi ndi munthukazi akwamba. Kumbi ndiyani wanguŵapanga? Ndi Chiuta. Kumbi zina laku Chiuta utiliziŵa? Ndi Yehova. Ndipu mazina nga ŵanthu yaŵa ndi Adamu ndi Eva.
Kumbi Yehova Chiuta wangumupanga wuli Adamu? Iyu wanguto dongu ndi kuwumba liŵavu lamunthu lambula kalema. Pavuli paki, wangumuphutiya mvuchi m’mphunu zaki ndipu Adamu wanguŵa wamoyu
Yehova Chiuta wangumupaska nchitu Adamu. Wangumukambiya kuti wadani mazina nyama zosi. Adamu wakhumbikanga kuti waziwoneseski dankha nyama zosi kuti wazipaski umampha mazina ngakwenere. Adamu wachidana mazina nyama zo, wangwamba kuwona chinthu chinyaki. Kumbi wachiziŵa cho wanguwona?
Iyu wanguwona kuti nyama zosi zenga ziŵiziŵi. Kwenga njovu yinthurumi ndi yinthukazi, nkharamu yinthurumi ndi yinthukazi. Kweni Adamu wengavi munthukazi. Mwaviyo, Yehova wangumugoneska tulu tikulu Adamu ndipu wangutoku mbaŵala yaki yimoza yakurwandi. Yehova wangugwiriskiya nchitu mbaŵala yo, kupanga munthukazi yo wanguja muwoli waku Adamu.
Panyengu iyi, Adamu wangukondwa ukongwa. Eva nayu watenele kuti wangukondwa ukongwa kuja m’munda wakutowa uwu. Yapa sonu yiwu atingi abalengi ŵana ndi kuja pamoza mwalikondwa.
Khumbu laku Yehova lenga lakuti Adamu ndi Eva aje ndi umoyu wamuyaya. Iyu wakhumbanga kuti Adamu ndi Eva asambuski charu chosi kuŵa chakutowa nge munda wa Edene. Adamu ndi Eva atenele kuti angukondwa ukongwa kuti achitengi nchitu iyi. Kumbi iwi watingi ukondwengi kugwira nawu nchitu yakusambuska charu kuŵa munda wakutowa? Kweni likondwa laku Adamu ndi Eva lingulutiliya cha. Tiyi tiwoni chifukwa chaki.
Sumu 83:18; Chiyambo 1:26-31; 2:7-25.
Mafumbu
- Kumbi chithuthuzi cha M’nkhani ya nambala 3 chipambana wuli ndi chithuthuzi cha M’nkhani ya nambala 2?
- Kumbi ndiyani wangulenga munthu wakwamba, ndipu zina la munthu uyu lenga yani?
- Kumbi Yehova wangumupaska nchitu wuli Adamu?
- N’chifukwa wuli Yehova wangumugoneska tulu tikulu Adamu?
- Kumbi Adamu ndi Eva atingi ajengi ndi umoyu mpaka zukwanji ndipu Yehova wanguŵapaska nchitu wuli?
Mafumbu ngakusazgiyapu
- Ŵerenga Sumu 83:18. (NW)
Kumbi zina laku Chiuta ndiyani, ndipu we ndi udindu wapade wuli pacharu chosi chapasi? (Yere. 16:21; Dan. 4:17)
- Ŵerenga Chiyambo 1:26-31.
Kumbi nchinthu wuli cho Chiuta wangumaliya kulenga pazuŵa la nambala 6, nanga chakulengeka ichi chapambananga wuli ndi nyama? (Chiya. 1:26)
Kumbi Yehova wanguŵapaskanji ŵanthu, nanga nyama wanguzipaskanji? (Chiya. 1:30)
- Ŵerenga Chiyambo 2:7-25.
Kumbi Adamu wakhumbikanga kuchitanji kuti wadani mazina nyama zosi? (Chiya. 2:19)
Kumbi lemba la Chiyambo 2:24, lititiwovya wuli kuziŵa mo Yehova wawone nthengwa, kupatukana ndi kupatana? (Mate. 19:4-6, 9)


text:
Kasi Mukumanya?
Kasi kale ŵakapanganga wuli mipukutu, ndipo yikagwiranga wuli ntchito?
Buku la Luka likuti Yesu wakajura mupukutu wa Yesaya na kuŵazga, ndipo pamasinda wakawuzinga. Yohane nayo wakazunurapo vya mupukutu kuumaliro wa buku la Yohane. Wakayowoya kuti vyose ivyo Yesu wakachita vikaŵa vinandi chomene mwakuti charu chingakwana yayi kuŵikapo mipukutu iyo yingalembeka.
Kasi mipukutu ŵakayipanganga wuli? Ŵakatoranga vikumba (vipapa), panji malukwa na kuvibatika pamoza kupanga chipepara chitali. Kufuma apo, chipepara ichi ŵakachizinganga ku kakhuni, malemba ghakaŵanga mukati. Malemba ghakaŵanga mu makolamu ghafupighafupi. Para mupukutu ngutali, ŵakaŵikanga tumakuni kosekose. Ntheura, para munthu wakukhumba kuŵazga lemba, woko linyake likazunguluranga mupukutu apo linyake likazinganga m’paka wasange apo wakukhumba.
Buku linyake lakulongosora mazgu gha mu Baibolo likuti: “Mupukutu ukaŵanga utali (panyake mamita 10) mwakuti para wazingika, ivyo vyalembekamo vikaŵa vyakuti vingakwana buku lichoko.” Ŵanyake ŵakusachizga kuti mupukutu wa buku la Luka ukaŵa utali mamita 9 na hafu. Nyengo zinyake, ŵakadumuliranga makora muchanya na musi mwa mupukutu, ŵakakwenthangamo na libwe liwemi kweniso kudayamo na utoto.
Kasi “ŵalara ŵa ŵasembe” awo ŵakuzunulika mu Malemba Ghachigiriki ŵakaŵa anjani?
Kufuma apo mulimo wa usembe ukambira pakati pa Ŵaisrayeli, munthu yumoza pera ndiyo wakaŵanga wasembe mukuru. Pakwamba, munthu wakaŵanga pa udindo uwu umoyo wake wose. (Maŵazgo 35:25) Aroni ndiyo wakaŵa wakwamba kuŵa wasembe mukuru. Kufuma apo, mwana mulara ndiyo wakahaliranga awiske pa udindo uwu. (Ekisodo 29:9) Ŵana ŵanalume ŵa Aroni ŵanandi ŵakaŵa ŵasembe, kweni ŵachoko waka ndiwo ŵakaŵapo ŵasembe ŵakuru.
Ŵaisrayeli ŵakati ŵamba kulongozgeka na mitundu yinyake, ŵalongozgi ŵa mitundu iyi ndiwo ŵakasoranga na kuwuskapo ŵasembe ŵakuru Ŵachiyuda umo ŵakhumbira. Kweni vikuwoneka kuti ŵanthu awo ŵakasolekanga ŵakafumanga mu mbumba zapadera, chomenechomene izo zikafuma mu mphapu ya Aroni. Ntheura lizgu lakuti “ŵalara ŵa ŵasembe” likuyowoya vya ŵalaraŵalara awo ŵakaŵa mu gulu la ŵasembe. Mu gulu la ŵalara ŵa ŵasembe mukaŵa ŵalongozgi ŵa magulu 24 ghausembe; mukaŵaso ŵanthu ŵakumanyikwa kufuma mu nyumba za ŵasembe ŵakuru; na ŵasembe ŵakuru awo ŵakakhizgika pa udindo uwu, nga ni Anasi.
Manyani Vinandi
MAFUMBO AGHO BAIBOLO LIKUZGORA
Kasi Ni Njani Wakalemba Baibolo?
Awo ŵakalembako Baibolo ŵakuti ŵakatumika na Chiuta. Chifukwa wuli tikwenera kugomezga ivyo ŵali kulemba?


text:
Kasi Kuli Ŵachiuta Ŵatatu mwa Chiuta Yumoza?
Ivyo Baibolo likuyowoya
Matchalitchi ghanandi ghakusambizga kuti kuli Ŵachiuta ŵatatu mwa Chiuta yumoza. Kweni buku linyake likuti:
Mu Phangano Liphya mulije chisambizgo chakuti kuli ŵachiuta ŵatatu mwa Chiuta yumoza. Nanga ni lizgu lakuti Ŵachiuta Ŵatatu mulije. Chisambizgo ichi chikamba ni kale chomene, ndipo pakaŵa kususkana kukuru.—Encyclopædia Britannica.
Baibolo likuti Chiuta njumoza. Wonani ivyo likuyowoya:
‘Yehova Chiuta withu ni Yehova yumoza.’—Duteronome 6:4.
‘Ŵamanye nadi kuti imwe pera, mwaŵeneimwe zina linu ndi Yehova, ndimwe Wapachanyapose mu vyaru vyose.’—Salmo 83:18.
‘Kuti ŵaŵe na umoyo wamuyirayira, ŵakwenera kumumanyani imwe Chiuta waunenesko yekha, ndiposo Yesu Khristu, uyo mukamutuma.’—Yohane 17:3.
‘Chiuta njumoza pera.’—Ŵagalatiya 3:20.
Chifukwa wuli matchalitchi ghanandi ghakusambizga kuti kuli ŵachiuta ŵatatu mwa Chiuta yumoza?
Manyani Vinandi
Kasi Baibolo Likusambizgachi Chomenechomene?
Unenesko Wakuyowoya za Chiuta
Kasi mukuwona kuti Chiuta wakumupwelerani imwe pamwekha? Sambirani mikhaliro yake kweniso umo wangaŵira mubwezi winu.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
21 “Ivi ni vyeruzgo ivyo ukaŵaphalire:+
2 “Usange wagura muzga Muhebere,+ wateŵetenge vyaka 6, kweni mu chaka cha 7, wafwatulikenge kwambura kulipira kalikose.+
3 Usange wakiza yekha, wazamulutaso yekha. Usange ngwakutora, wazamuluta pamoza na muwoli wake.
4 Usange fumu yake yamupa mwanakazi ndipo wamubabira ŵana ŵanalume panji ŵanakazi, mwanakazi na ŵana ŵaŵenge ŵa fumu yake, iyo wazamuluta yekha.+
5 Kweni usange muzga uyu wakosera na kuyowoya kuti: ‘Nkhutemwa fumu yane, muwoli wane na ŵana ŵane, ndipo nkhukhumba yayi kufwatulika,’+
6 ipo fumu yake yize nayo panthazi pa Chiuta waunenesko. Yimusendezgere ku chijaro panji ku furemu ya mulyango, na kumudolora khutu lake na chitungo, ndipo waŵenge muzga wake umoyo wake wose.
7 “Usange munthu waguliska mwana wake msungwana kuti waŵe muzga, iyo wazamufwatulika nga umo wakufwatulikira muzga mwanalume yayi.
8 Usange fumu yake yindakondwe nayo ndipo yindakhumbe kuti waŵe mwanakazi wake munyake, kweni yikukhumba kuti wagulike na munthu munyake, yikuzomerezgeka chara kumuguliska ku ŵanthu ŵa mitundu yinyake, chifukwa yamuchitira upusikizgi.
9 Kweni usange yamusora kuti watorane na mwana wake mwanalume, yimupe wanangwa wakuyana na wa mwana wake msungwana.
10 Usange mwana uyu watoraso mwanakazi munyake, waleke kuchepeska chakurya, vyakuvwara, na vyakukhumbikwa vya mu nthengwa+ vya mwanakazi wakwamba.
11 Usange mwanalume wakutondeka kumuchitira vinthu vitatu ivi, mbwenu mwanakazi wazamufwatuka kwambura kulipira ndalama yiliyose.
12 “Waliyose uyo watimba munthu na kumukoma, nayo wakomeke.+
13 Kweni usange wamukoma mwangozi, ndipo Chiuta waunenesko wazomerezga kuti vichitike, nimuŵikiraninge malo agho wangachimbilirako.+
14 Usange munthu wamukwiyira chomene munyake na kumukomera dala,+ munthu uyu wafwe, nanga wachimbilire ku jotchero lane mukamutore na kumukoma.+
15 Uyo watimba awiske panji anyina wakomeke.+
16 “Uyo wiba munthu+ na kumuguliska, panji wasangika nayo,+ wakwiba uyu wakomeke.+
17 “Waliyose uyo wakutemba awiske panji anyina wakomeke.+
18 “Ichi ndicho chikwenera kuchitika usange ŵanalume ŵambana ndipo yumoza watimba munyake na libwe panji fayiti kweni wandafwe, wapwetekeka waka na kugona pasi:
19 Usange wawuka na kwamba kwenda kuwaro na ndodo, uyo wamutimba wangalangikanga chara. Kweni wamulipe waka chifukwa cha nyengo iyo wakupwetekeka yura wakukhalira waka kwambura kugwira ntchito m’paka wachilirethu.
20 “Para munthu watimba na ndodo muzga wake mwanalume panji muzga wake mwanakazi na kufwira mu woko lake, munthu uyu walangike.+
21 Kweni para muzga wakhala na umoyo kwa zuŵa limoza panji ghaŵiri kufuma apo watimbikira, mungamukomanga yayi mwenecho wa muzga, chifukwa wakamugura na ndalama zake.
22 “Usange ŵanalume ŵakutimbana ndipo ŵapweteka mwanakazi wanthumbo ndipo wababa mwana wambura kukwana myezi,+ kweni pandachitike nyifwa, munthu uyo wamupweteka walipire ivyo mfumu wa mwanakazi wayowoyenge. Walipire kwizira mu ŵeruzgi.+
23 Kweni usange pachitika nyifwa, wapeleke umoyo pa umoyo,+
24 jiso pa jiso, jino pa jino, woko pa woko, lundi pa lundi,+
25 kotcha pa kotcha, chilonda pa chilonda, fayiti pa fayiti.
26 “Para munthu watimba pa jiso la muzga wake mwanalume panji muzga wake mwanakazi, ndipo walitulura, wamufwature muzga kuti walutenge mwawanangwa chifukwa vyamalirana na jiso lake.+
27 Usange wakhura jino la muzga wake mwanalume panji la muzga wake mwanakazi, wamufwature muzga kuti walutenge mwawanangwa chifukwa vyamalirana na jino lake.
28 “Usange ng’ombe yagwaza mwanalume panji mwanakazi ndipo munthu uyu wafwa,+ ng’ombe iyi yidinyike na malibwe ndipo nyama yake yingaryekanga yayi. Kweni mwenecho wa ng’ombe walije mulandu.
29 Kweni usange ng’ombe iyi yikaŵa na chizgoŵi cha kugwaza ŵanthu ndipo mwenecho wakachenjezgeka, kweni iyo wakayipweleleranga chara, ndipo yakoma mwanalume panji mwanakazi, ng’ombe iyi yidinyike na malibwe ndipo mwenecho nayo wakomeke.
30 Usange ŵamupimira chiwombolero, walipire mtengo wose uwo ŵangamupimira kuti wawombore umoyo wake.
31 Kwali yagwaza mwana mwanalume panji mwanakazi, ichi ndicho cheruzgo icho mweneko wa ng’ombe wakwenera kupokera.
32 Usange ng’ombe yagwaza muzga mwanalume panji muzga mwanakazi, mweneko wapelekenge kwa fumu ya muzga mashekele 30, ndipo ng’ombe yidinyike na malibwe.
33 “Usange munthu wabenura pa mbuna, panji wajima mbuna kwambura kuyibenekelera, ndipo ng’ombe panji mbunda yawamo,
34 mweneko wa mbuna walipire.+ Wamupe ndalama mweneko wa chiŵeto, kweni iyo watore chiŵeto chakufwa.
35 Usange ng’ombe ya munthu yagwaza ya munyake m’paka kufwa, ŵaguliske ng’ombe yamoyo na kugaŵana ndalama. Ŵagaŵaneso ng’ombe iyo yafwa.
36 Usange ng’ombe iyo yikamanyikwanga kuti yikugwaza zinyake kweni mweneko wakayilaŵiskanga waka, wapeleke ng’ombe kulipira ng’ombe, ndipo yakufwa ndiyo yiŵe yake.
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Ekisodo 21
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
NKhani Nambara 43: Yoswa Wakaŵikika Kuŵa Mulongozgi
Mozesi wakakhumba kunjira mu caru ca Kenani na Ŵaisrayeli. Antheura wakalomba kuti: ‘A Yehova, nizomerezgani niyambuke Mronga wa Yorodani kuti nkhawone caru ciwemi.’ Yehova wakati: ‘Yayi! Ungazunurangaso ici cara!’ Kasi ukumanya cifukwa ico Yehova wakayowoyera nthena?
Cikaŵa cifukwa ca ivyo Mozesi wakacita apo wakatimba jarawe na ndodo. Kumbuka kuti iyo na Aroni ŵakamucindika yayi Yehova. Iwo ŵakaŵaphalira yayi ŵanthu kuti ni Yehova uyo wakafumiska maji mu jarawe. Pa cifukwa ici Yehova wakati waŵazomerezgenge yayi kuti ŵanjire mu caru ca Kenani.
Myezi yicoko waka Aroni wati wafwa, Yehova wakaphalira Mozesi kuti: ‘Tola Yoswa, umwimike pamaso pa Eliyazara musofi na pamaso pa ŵanthu wose. Phalira wumba wose kuti Yoswa ndiyo mulongozgi muphya.’ Mozesi wakacita mwakuyana na umo Yehova wakayowoyera, nga ni umo ukuwonera pa cithuzithuzi apa.
Yehova wakaphalira Yoswa kuti: ‘Khwima mtima, leka kopa. Unjizgenge Ŵaisrayeli mu caru ca Kenani ico nili kuŵalayizga, ndipo ine niŵenge nawe.’
Yehova wakaphalira Mozesi kuti wakwere pacanya pa Phiri la Nebo ilo lili mu caru ca Moabu. Pacanya pa phiri ili Mozesi wakalaŵiska kusirya kwa Mronga wa Yorodani na kuwona caru cakutowa ca Kenani. Yehova wakati: ‘Ici ni caru ico nkhalayizga kupeleka ku ŵana ŵa Abrahamu, Yisake na Yakobe. Nakuzomerezga kuti uciwone, kweni nikuzomerezgenge yayi kuti unjire mu caru ici.’
Mozesi wakafwira pacanya pa Phiri la Nebo. Wakaŵa na vilimika 120. Wakaŵa wacali na nkhongono zake, ndipo maso ghake ghakaŵa ghacali kulaŵiska makora. Ŵanthu ŵakaŵa na citima comene cifukwa Mozesi wakapotera. Kweni ŵakakondwa kuŵa na Yoswa mulongozgi muphya.
Maŵazgo 27:12-23; Duteronome 3:23-29; 31:1-8, 14-23; 32:45-52; 34:1-12.
Mafumbo
- Pa cithuzithuzi apa, kasi ŵanalume awo ŵali na Mozesi mbanjani?
- Kasi Yehova wakamuphalira vici Yoswa?
- Nchifukwa wuli Mozesi wakakwera pacanya pa Phiri la Nebo, ndipo Yehova wakamuphaliraci?
- Kasi Mozesi wakaŵa na vilimika vilinga apo wakafwira?
- Nchifukwa wuli ŵanthu ŵakaŵa na citima, kweni nchivici cikaŵakondweska?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Maŵazgo 27:12-23.
Ni udindo wuli ukuru uwo Yehova wakapeleka kwa Yoswa, ni mwauli umo Yehova wakulongozgera ŵanthu ŵake lero? (Maŵa. 27:15-19; Mil. 20:28; Heb. 13:7)
- Ŵazgani Duteronome 3:23-29.
Nchifukwa wuli Yehova wakakana kuti Mozesi na Aroni ŵanjire mu caru ca layizgano, ndipo tikusambirapo vici? (Dute. 3:25-27; Maŵa. 20:12, 13)
- Ŵazgani Duteronome 31:1-8, 14-23.
Ni mwauli umo mazgu agho Mozesi wakayowoya apo wakalayilananga na Ŵaisrayeli ghakulongolera kuti wakazomera mwakujiyuyura cilango cakufuma kwa Yehova? (Dute. 31:6-8, 23)
- Ŵazgani Duteronome 32:45-52.
Ni mwauli umo Mazgu gha Ciuta ghakwenera kukhwaskira umoyo withu? (Dute. 32:47; Lev. 18:5; Heb. 4:12)
- Ŵazgani Duteronome 34:1-12.
Nangauli Mozesi wakamuwona nadi Yehova maso na maso yayi, kasi lemba la Duteronome 34:10 likuvumbura vici za ubwezi uwo wakaŵa nawo na Yehova? (Ex. 33:11, 20; Maŵa. 12:8)


text:
YAKONJECESYA
Ana Ŵandu Akwete Msimu Wangawa?
ANA papikene liloŵe lyakuti “msimu” akusaganisyaga kuti cili cici? Ŵandu ŵajinji akusakulupilila kuti cili cindu cangawoneka, soni cangawa cacikusasimanikwa m’cilu mwetu. Akusakulupilila kuti mundu pawile, cindu celeci cikusatyoka m’cilu ni kuja kutama ni umi kwine kwakwe. Ligongo lyakuti cikulupi celeci cili cakuwanda, ŵandu ŵajinji akusasimonga palijigenye kuti Baibulo jangajiganya yeleyi. Sano mwakamulana ni maloŵe ga Mlungu, ana “msimu” uli cici?
Ŵakulemba Baibulo ŵakamulicisyaga masengo liloŵe lya Cihebeli lyakuti ru′ach kapena liloŵe lya Cigiliki lyakuti pneu′ma pakusala ya “msimu.” Malemba gakusalosya kugopolela kwa maloŵe gelega. Mwambone, lilemba lya Salimo 104:29 likusati: “Patyosisye [Yehofa] msimu [ru′ach] wakwe yikusawaga, ni kuwujila kuluwundu.” Soni lilemba lya Yakobo 2:26 likusati: “Cilu . . . cangali msimu [pneu′ma] cili cewe.” Malemba gelega gakulosya kuti Msimu uli cindu cacikusatendekasya kuti cilu cikole umi. Naga pangali msimu cilu cikusaŵa cewe. M’yoyo, m’Baibulo liloŵe lyakuti ru′ach lyangagopolelape kuti “msimu,” nambo likusagopolelasoni kuti “macili” kapena kuti macili ga umi. Mwambone, pakwamba ya cikumba ca m’moŵa ga Nowa, Mlungu ŵatite: “Tindumisye ula ja cikumba pacilambo capasi kuti njonanje ya umi yosope. Yaumi (“yayikwete macili [ru′ach] ga umi,” NW) yosope ya pacilambo tiyiciwa.” (Genesis 6:17; 7:15, 22) Pelepa “Msimu” ukwimila macili gangawoneka gagakusatendekasya kuti cindu ciŵe cijumi.
Cilu cikusasosekwa msimu kuti ciŵe ni umi mpela mwayikusaŵela kuti wailesi jikusasosekwa magesi kuti jikamuleje masengo. Kuti tupikanicisye yeleyi kwende tuwanicisye ni wailesi jakamulicisya masengo mabatile. Naga aŵisile mabatile mu wailesi ni kujipamba, jikusatanda kulila. Macili ga mabatile gakusatendesya wailesijo kuŵa ja umi. Naga pali pangali mabatile wailesijo jikusaŵa jewe. Yeleyi yikusatendekwasoni ni wailesi jakamulicisya masengo magesi. Naga ajityosisye kumagesi jikusaleka kulila, kapena kuti jikusaŵa jewe. Mwakulandana ni yeleyi, msimu uli macili gagakusatendekasya kuti cilu cetu ciŵe ca umi. Mpela magesi, msimu nombe nawo pajika wangapikana cilicose, atamose kuganisya. Gali macili basi. Nambo pali pangali msimu, kapena kuti macili ga umi, yilu yetu “yikusawaga, ni kuwujila kuluwundu,” mpela mujwaŵecetele jwamalumbo.
Pakusala ya ciwa ca mundu, lilemba lya Mlaliki 12:7 likusati: “Luwundu [kwambaga cilu cakwe] likusawujila ku litaka kulyatyocele, soni msimu ukusawujila kwa Mlungu jwakuwona juŵawupelece.” Naga msimu kapena kuti macili ga umi gatyosile m’cilu, ciluco cikusawa ni kuwujila kucatyocele kwakuli kwitaka. Mwakulandana ni yeleyi, macili ga umi gakusawujila kwa Mlungu juŵagapelece. (Yobu 34:14, 15; Salimo 36:9) Yeleyi ngayikugopolela kuti macili ga umiga gakusajenda ulendo kwawulaga kwinani. Nambo, yikugopolela kuti, mundujo kuti cakolesoni umi yikwegamila kwa Yehofa Mlungu, kapena kuti umi wakwe uli m’miyala mwa Mlungu. Mlungu kupitila m’macili gakwe mpaka awucisyesoni msimu, kapena kuti macili ga umi kwa mundu juŵawilejo.
Yili Yakutondoya mnope kumanyilila kuti Mlungu cacatendela yeleyi ŵandu wosope ŵali “m’malembe [gacikumbucilo, NW].” (Yohane 5:28, 29) Pandaŵi jacacijimusyaga ŵandu, Yehofa cacajimusya ŵandu ni cilu casambano mwakwapasoni msimu kapena kuti macili ga umi. Ndaŵi jeleji jiciŵa jakusangalasya kwabasi!
Naga akusaka kumanyilila yejinji yajikusajiganya Baibulo pakwamba ya “msimu,” aŵalanje kabuku kakuti, Litala lya ku Umi Wangamala Ana Mlipatile? pa mapeji 12 mpaka 14, ni buku ja Ciceŵa jakuti Kukambitsirana za m’Malemba pa mapeji 319 mpaka 323, yakuwandisya ŵa Mboni sya Yehofa.