text:
MUTU 16
Suskani Dyabulosi na Mauryarya Ghake
“Suskani Dyabulosi ndipo wamuchimbiraninge.”
1, 2. Kasi maubatizo ghakuŵa nyengo yakukondweska kwa njani?
USANGE mwateŵetera Yehova nyengo yitali, mukwenera kuti mwapulikizgapo nkhani zinandi za ubatizo pa maungano ghithu gha dera na gha chigaŵa. Ndipouli, nangauli mwawonelerapo maubatizo ghanandi, kweni mukwenera kuti muchali kukhuŵilizgika nyengo yiliyose para mukuwona awo ŵakhala pasi kunthazi kwa pulatifomu ŵakwimilira kuti ŵajipeleke iwoŵene kuti ŵabatizike. Pa nyengo iyi, ŵanthu wose ŵakuŵa ŵakusangwa, ndipo ŵakukuŵa mawoko na mtima wose. Masozi ghangafuma para mukuwonaso gulu linyake la ŵanthu awo ŵasankha kuŵa ku chigaŵa cha Yehova. Tikuŵa ŵachimwemwe nadi pa nyengo zantheura.
2 Apo ise tikuwona maubatizo nyengo zichoko waka mu chaka, ŵangelo ŵali na mwaŵi wa kughawonelera kanandi waka. Kasi mungaghanaghanira umo kukuŵira “chimwemwe” chikuru kuchanya apo ŵakuwona ŵanthu vikwi vinandi pa charu chose ŵakusazgikako ku gulu la Yehova sabata yiliyose? (Luka 15:7, 10) Tikukayika yayi kuti ŵangelo ŵakusekelera chomene pakuwona kusazgikira uku.
DYABULOSI “WAKUYINGAYINGA NGA NI NKHALAMU YAKUWULUMA”
3. Chifukwa wuli Satana wakuyingayinga “nga ni nkhalamu yakuwuluma,” ndipo wakukhumba kuchitachi?
3 Ndipouli, pali vilengiwa vinyake vyauzimu ivyo vikuwonelera maubatizo agha na ukali. Ntchakukwiyiska kwa Satana na viŵanda kuwona vikwi vya ŵanthu ŵakukana kukolerana na charu chakunangika ichi. Nakuti Satana wakabecha kuti palije munthu uyo wangateŵetera Yehova chifukwa cha kumutemwa nadi ndiposo kuti palije uyo wangalutilira kuŵa wakugomezgeka para wangayezgeka chomene. (Ŵerengani Yobu 2:4, 5.) Nyengo yiliyose para munthu wasankha kujipeleka kwa Yehova, Satana wakuwoneka kuti ni mutesi. Vikuŵa nga ni para Satana wakutimbika ku maso kanandi waka sabata yiliyose mu chilimika. Ntchakuzizika yayi kuti “wakuyingayinga nga ni nkhalamu yakuwuluma, wakupenja munthu wakuti wamumilimitizge.” (1 Petrosi 5:8) “Nkhalamu” iyi yikukhumbisiska kutimilimitizga mwauzimu, kutipangiska kuti tinange panji tidumure ubwezi withu na Chiuta.
Nyengo yiliyose para munthu wakujipeleka kwa Yehova na kubatizika, Satana wakuwoneka kuti ni mutesi
4, 5. (a) Yehova wamugulura nkhongono Satana mu nthowa ziŵiri zakuzirwa, kasi ni zini? (b) Kasi Mkhristu waunenesko wangasimikizga vichi?
4 Nangauli tili na mulwani wakofya nthena, palije chifukwa chakuti titenthemere na wofi. Chifukwa wuli? Chifukwa Yehova wayigulura nkhongono “nkhalamu yakuwuluma” iyi mu nthowa ziŵiri zakuzirwa. Ni nthowa wuli? Yakwamba, Yehova wayowoyerathu kuti “mzinda ukuru” wa Ŵakhristu ŵaunenesko uzamupona pa “suzgo yikuru” iyo yikwiza. (Chivumbuzi 7:9, 14) Mauchimi gha Chiuta ghakutondekapo yayi. Ntheura nanga ni Satana wakwenera kumanya kuti wangaŵamara yayi ŵanthu ŵa Chiuta nga ni gulu.
5 Nthowa yachiŵiri yikuwoneka mu fundo yaunenesko iyo yikayowoyeka na muteŵeti wakugomezgeka wa Chiuta mu nyengo yakale. Ntchimi Azariya yikati kwa Themba Asa: “Yehova wali namwe apo imwe muchali nayo.” (2 Midauko 15:2; ŵerengani 1 Ŵakorinte 10:13.) Viyelezgero vinandi vyakulembeka vikulongora kuti nyengo zose kumanyuma uku, Satana watondeka kumilimitizga ŵateŵeti ŵa Chiuta awo ŵakaŵa paubwezi na Chiuta. (Ŵahebere 11:4-40) Mazuŵa ghano, Mkhristu uyo wakuŵa pafupi na Chiuta wimikanenge ndiposo nanga nkhumutonda Dyabulosi. Nakuti Mazgu gha Chiuta ghakutipanikizgira kuti: “Suskani Dyabulosi ndipo wamuchimbiraninge.”
“TIKULIMBANA NA . . . MAWUMBA GHA MIZIMU YIHENI”
6. Kasi Satana wakurwa wuli na Mkhristu waliyose payekha?
6 Satana wangatonda yayi nkhondo iyi, kweni wangatithereska waliyose payekha usange tikupusa. Satana wakumanya kuti wangatimilimitizga usange wangalopweska ubwezi withu na Yehova. Kasi Satana wakuchita wuli kuti wafiske ichi? Wakutiwukira mwankhongono, wakulimbana na waliyose payekha, ndiposo mu nthowa yauchenjezi. Tiyeni tiwone nthowa zikuru izi za Satana.
7. Chifukwa wuli Satana wakuwukira ŵanthu ŵa Yehova mwankhongono?
7 Kuwukira mwankhongono. Mpositole Yohane wakati: “Charu chose chikugona mu nkhongono za muheni.” (1 Yohane 5:19) Mazgu agha ghali na chenjezgo ku Ŵakhristu ŵaunenesko wose. Pakuti Satana wamilimitizga kale charu cha ŵanthu ŵaheni, sono wakuŵika mtima ndiposo kusazgirako kuwukira kwake pa awo ŵamuchimbira, ndiko kuti, ŵanthu ŵa Yehova. (Mika 4:1; Yohane 15:19; Chivumbuzi 12:12, 17) Wali na ukali ukuru chifukwa wakumanya kuti nyengo yake njifupi. Ntheura wasazgirako ukali wake. Lero, wahaŵa chomene kuti watipweteke ndiposo kunanga ubwezi withu na Chiuta.
8. Kasi mpositole Paulosi wakang’anamurangachi apo wakayowoya kuti “tikulimbana” na mizimu yiheni?
8 Kulimbana na waliyose payekha. Mpositole Paulosi wakachenjezga Ŵakhristu ŵanyake kuti: “Tikulimbana na . . . mawumba gha mizimu yiheni mu malo ghakuchanya.” (Ŵaefeso 6:12) Chifukwa wuli Paulosi wakazunura lizgu lakuti ‘kulimbana’? Chifukwa chakuti lizgu ili likupeleka fundo ya kujunthana maso na maso. Ntheura, pakuzunura lizgu ili, Paulosi wakalongora kuti waliyose wa ise payekha wali pa nkhondo kwimikana na mizimu yiheni. Kwali tikukhala mu charu icho kugomezga mizimu yiheni nkhwakuzara panji yayi, tingaluwanga yayi kuti apo tikajipelekanga kwa Yehova, ndikuti tikayinjira nkhondo iyi. Kufuma apo wakujipelekera kuya munthazi, Mkhristu waliyose wakunjira nkhondo iyi. Ipo ntchakuzizwiska yayi kuti Paulosi wakawona kuti ntchakukhumbikwa kuchiska Ŵakhristu mu Efeso katatu kuti ‘ŵatchinthe.’
9. (a) Chifukwa wuli Satana na viŵanda ŵakugwiliskira ntchito “mauryarya” ghakupambanapambana? (b) Chifukwa wuli Satana wakuyezga kunanga maghanoghano ghithu, ndipo tingachita wuli kuti timutonde? (Wonani bokosi lakuti Chenjerani na Uchenjezi wa Satana.) (c) Kasi mburyarya wuli uwo tidumbiskanenge sono?
9 Nthowa zauchenjezi. Paulosi wakuchiska Ŵakhristu kuti ŵachinthe pakwimikana na “mauryarya” gha Satana. (Ŵaefeso 6:11) Wonani kuti Paulosi wakayowoya kuti mauryarya. Mizimu yiheni yili na nthowa yimoza pera yayi kweni zakupambanapambana, ndipo pali chifukwa chake. Ŵakhristu ŵanyake awo ŵakachintha pa chiyezgo chimoza ŵathera pa chiyezgo chinyake. Ntheura Dyabulosi na viŵanda ŵakuwona chomene nkharo ya munthu waliyose payekha kuti ŵawone apo ŵanganjilira. Ndipo para ŵawona apo tili ŵakulopwa mwauzimu ŵakunjilira penepapo. Kweni uwemi ngwakuti tingamanya nthowa zinandi za Dyabulosi, pakuti zikuvumbulika mu Baibolo. (2 Ŵakorinte 2:11) Kukwambilira kwa buku lino, tikadumbiskanapo nthowa zinyake nga nkhutemwa vinthu vyathupi, mendezgano ghaheni, ndiposo uzaghali. Sono tiyeni tiwoneso umoza mwa mauryarya gha Satana, uwo ni vyamizimu.
KUCHITA VYAMIZIMU MBUPUSIKIZGI
10. (a) Kasi vyamizimu ni vichi? (b) Kasi Yehova wakuviwona wuli vyamizimu, ndipo imwe mukuviwona wuli?
10 Para munthu wakuchita vyamizimu, panji uchiŵanda, wakuchita vinthu na mizimu yiheni. Kuwukwa, mayere, kulowa, ndiposo kufumba ku ŵakufwa njinyake mwa mitundu ya vyamizimu. Nga umo tikumanyira makora, Yehova wakuwona vyamizimu kuti “mbukazuzi.” (Dotoronome 18:10-12; Chivumbuzi 21:8) Pakuti nase tikwenera ‘kunyanyara icho ntchiheni,’ ntchambura kuzomerezgeka kuti tendezganenge na mawumba gha mizimu yiheni. (Ŵaroma 12:9) Uwu ungaŵa mtonyoro uheni chomene kwa Adada ŵithu ŵakuchanya, Yehova.
11. Chifukwa wuli kungaŵa kutonda kukuru kwa Satana usange wangatipusika kuti tambe vyamizimu? Yowoyani chiyelezgero.
11 Ndipouli, pakumanya kuti kuchita vyamizimu ni mtonyoro kwa Yehova, Satana waŵikapo mtima kuti wachitiske ŵanji ŵa ise kuti tichitengeko. Nyengo yiliyose para wapusika Mkhristu kwamba kugomezga viŵanda, Satana wakutonda. Chifukwa wuli? Wonani chiyelezgero ichi: Usange msilikari wapusikika na kwendera mphiska gulu lakwake na kunjira gulu la ŵalwani, mulongozgi wa ŵalwani wakondwenge chomene. Wangamwendeska panthazi msilikari uyo wapeleka ŵanyake, mwakuti wanyoze mulongozgi wa ŵasilikari wa kura kwafuma iyo. Mwakuyana waka, usange Mkhristu wamba vyamizimu, wakugwenthera dala Yehova na kwamba kulongozgeka na Satana. Ghanaghanirani waka umo Satana wangakondwera kumwendeska panthazi munthu uyu nga njombe iyo wasanga pa nkhondo. Kasi walipo wa ise uyo wangakhumba kuti Dyabulosi watonde nthena? Chara nadi. Tili ŵakwendera mphiska yayi.
WAKUWUSKA MAFUMBO KUTI WAKAYIKISKE ŴANTHU
12. Kasi Satana wakugwiliskira ntchito nthowa wuli kuti watimbanizge maghanoghano ghithu pa vyamizimu?
12 Para tikunyanyara vyamizimu, Satana watondenge yayi. Ntheura wakumanya kuti wakwenera kusintha maghanoghano ghithu. Wakuchita wuli? Wakupenja nthowa zakutimbanizgira Ŵakhristu kufika pakuti ŵanji ŵaghanaghanenge kuti “uwemi ndiwo uheni, uheni ndiwo uwemi.” (Yesaya 5:20) Kuti wachite nthena, kanandi Satana wakugomezga nthowa yake ya papo kale, ya kuwuska mafumbo ghakukayikiska.
13. Kasi Satana wagwiliskirapo wuli ntchito nthowa ya kuwuska mafumbo ghakukayikiska?
13 Wonani umo Satana wakagwiliskira ntchito nthowa iyi kale. Mu Edeni wakafumba Eva kuti: “Kasi mbunenesko kuti Chiuta wati mungaryanga yayi vipambi vya makuni ghose gha mu munda?” Mu nyengo ya Yobu, apo ŵangelo ŵakakumananga kuchanya, Satana wakawuska fumbo lakuti: “Kasi Yobu wakumopa Chiuta pawaka?” Ndiposo apo Yesu wakambanga uteŵeti wake pano pa charu chapasi, Satana wakamubechera mwa kuyowoya kuti: “Usange ndiwe mwana wa Chiuta, phalira malibwe agha kuti ghazgoke vingwa.” Pa nkhani ya Yesu, wonani kuti Satana wakachita chiganga kunyoza mazgu agho Yehova iyomwene wakayowoya sabata zinkhondi na yimoza kumanyuma, ghakuti: “Uyu ni Mwana wane, wakutemweka, mweneuyo nkhukondwa nayo.”
14. (a) Kasi Satana wakugwiliskira wuli ntchito uryarya wake kuti wachitiske nkhayiko pa nkhani ya vyamizimu? (b) Kasi sono tiwonenge vichi?
14 Lero napo, Dyabulosi wakugwiliskira ntchito nthowa zakuyana waka pakukhumba kuchitiska nkhayiko pa uheni wa vyamizimu. Chachitima ntchakuti wachitiska nadi Ŵakhristu ŵanyake kwamba kukayika. Ŵamba kukayika usange mitundu yinyake ya vyamizimu njiheni nadi. (2 Ŵakorinte 11:3) Kasi tingaŵawovwira wuli ŵanthu aŵa kuti ŵasinthe maghanoghano ghawo? Kasi tingachita wuli kuti uryarya wa Satana uleke kutipuluska? Kuti tizgore, tiyeni tiwone vigaŵa viŵiri vya umoyo, ivyo Satana wabinkhiska mwakabisira na vinthu vyamizimu. Vigaŵa ivi ni vyakusanguluska ndiposo wovwiri wa munkhwala.
WAKUSANGIRAPO MWAŴI PA MAKHUMBIRO NDIPOSO KUSOŴERWA KWITHU
15. (a) Kasi ŵanandi ku vyaru vya ŵazungu ŵakuwona wuli vyamizimu? (b) Kasi Ŵakhristu ŵanji ŵapusikika wuli na maghanoghano gha charu pa nkhani ya vyamizimu?
15 Chomene mu vyaru vya ŵazungu, masalamusi, ufwiti, na mitundu yinyake ya vyamizimu ŵakuviwona mwakupepuka chomene. Kanandi mafilimu, mabuku, mapulogiramu gha pa TV, ndiposo maseŵero gha pa kompyuta vikulongora vyakuchita vya viŵanda nga ni vyakusekeska, uchenjezi, ndiposo kuti ni viwemi waka. Mafilimu na mabuku ghanji ghakulongosora vya masalamusi, vyathandazgika chomene, mwakuti awo ŵakuvitemwa ŵakupanga magulu gha ŵanthu awo ŵakuviwonelera. Ntchakuwonekerathu kuti viŵanda vyasukuluska nadi kofya kwa masalamusi. Kasi kaluso ka kuwona vyamizimu mwakupepuka kakhwaskaso Ŵakhristu? Ŵanji maghanoghano ghawo ghakhwaskika. Mu nthowa wuli? Chiyelezgero chimoza ni ichi: Mkhristu munyake wakati wawonelera filimu iyo yikalongosoranga vya masalamusi, wakati, “Filimu yira nkhayiwonelera, kweni nkhachitapo yayi vyamizimu.” Chifukwa wuli kaghanaghaniro kanthena nkhakofya?
16. Chifukwa wuli ntchakofya kusankha vyakusanguluska ivyo muli vya masalamusi?
16 Nangauli pali mphambano pakati pa kuchita nadi vyamizimu na kuwonelera, ichi chikung’anamura kuti palije uheni kuwonelera vya masalamusi yayi. Chifukwa wuli? Ghanaghanirani fundo iyi: Mazgu gha Chiuta ghakulongora kuti Satana nesi viŵanda vyake ŵalije nkhongono za kumanyira maghanoghano ghithu. * Ntheura, nga umo vyayowoyekera kale, mizimu yiheni kuti yimanye maghanoghano ghithu ndiposo apo tili ŵakulopwa mwauzimu, yikulaŵisiska chomene ivyo tikuchita, kusazgapo vyakusanguluska ivyo tikusankha. Para nkharo ya Mkhristu yikulongora kuti wakusangwa na mafilimu panji mabuku agho ghakulongosora za ŵakuwukwa, kulowa, kukoleka na viŵanda, panji nkhani zinyake zakuyana waka za uchiŵanda, ndikuti wakujichemera viŵanda. Panji tiyowoye kuti wakuvilongora apo vinganjilira. Ntheura viŵanda vingalimbana nayo chomene Mkhristu uyu mwakuti vinjilire pa malo agho wavilongora m’paka vimutonde. Nakuti ŵanji awo ŵakwamba kutoleka mtima na vyamizimu kwizira mu vyakusanguluska ivyo vikulongora masalamusi, paumaliro wake wakwamba kuchita nadi vyamizimu.
17. Kasi mburyarya wuli uwo Satana wangapusikira awo ŵakulwara?
17 Satana wakuyezga kusangirapo mwaŵi pa khumbo lithu la vyakusanguluska kweniso la kupenja wovwiri wa munkhwala para talwara. Wakuchita wuli? Mkhristu wangasuzgika chomene pamanyuma pakuti wenda mu vipatala panji ku ŵadokotala, kweni wakuchira yayi. (Mariko 5:25, 26) Ichi chingapa Satana na viŵanda mwaŵi wa kumulyera masuku pa mutu. Viŵanda vingayezga mulwari kuti wakapenje wovwiri ku ng’anga panji nthowa zinyake zakuchizgira izo zikusazgapo “nkhongono zamasalamusi,” panji vyamizimu. (Yesaya 1:13) Usange uryarya wa viŵanda uwu watonda, ubwezi wa mulwari na Chiuta ungalopwa. Mu nthowa wuli?
18. Kasi ni nthowa wuli zakuchizgira matenda izo Mkhristu wangakana, ndipo chifukwa wuli?
18 Yehova wakachenjezga Ŵaisrayeli awo ŵakapenjanga wovwiri ku “nkhongono zamasalamusi.” Wakati: “Para mukutambazura mawoko ghinu, nkhubisa maso ghane kwa imwe. Nanga mukuyowoya malurombo ghanandi, nkhupulika yayi.” (Yesaya 1:15) Nadi, nyengo zose tikukhumba kugega vinthu ivyo vingajandizga malurombo ghithu ndiposo kutimbanizga wovwiri uwo tikupokera kwa Yehova, chomenechomene pa nyengo iyo tikulwara. (Masalimo 41:3) Ntheura usange pali chilongolero chakuti nthowa yinyake yakupimira panji yakuchizgira matenda yikukhwaskana na vyamizimu, Mkhristu waunenesko wakwenera kuyikana. * (Mateyu 6:13) Para wachita nthena, waŵenge na chigomezgo kuti Yehova wamovwirenge.
PARA NKHANI ZA UFWITI ZAZARA
19. (a) Kasi Dyabulosi wapusika ŵanthu ŵanandi kugomezga vichi pa nkhani ya nkhongono zake? (b) Kasi ni nkhani wuli izo Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakwenera kugega?
19 Peneapo ŵanthu ŵanandi mu vyaru vya ŵazungu ŵakuwona mwakupepuka kofya kwa nkhongono za Satana, mu vigaŵa vinyake vya pa charu ndimo ŵakuwonera yayi. Mu vigaŵa ivi Dyabulosi wapusika ŵanandi kugomezga kuti wali na nkhongono chomene kuluska izo wali nazo nadi. Ŵanthu ŵanyake ŵakukhala, kurya, kugwira ntchito, ndiposo kugona uku ŵakopa mizimu yiheni. Nkhani zakofya za ivyo viŵanda vikuchita zikuzara. Nkhani zanthena zikuyowoyeka mwa kusazgako nthendero ndipo ŵanthu ŵakukopeka nazo. Kasi nase tikwenera kuthandazgako nkhani zanthena? Yayi, ŵateŵeti ŵa Chiuta waunenesko ŵakugega kuchita nthena pa vifukwa viŵiri vyakuzirwa.
20. Kasi munthu wangathandazga wuli mautesi gha Satana kwambura kumanya?
20 Chakwamba, para munthu wakuyowoya nkhani za ivyo viŵanda vikuchita, ndikuti wakovwira Satana. Mu nthowa wuli? Mazgu gha Chiuta ghakupanikizgira kuti Satana wangamanya kuchita vinthu vyankhongono, kweni likutichenjezgaso kuti wakupeleka “vimanyikwiro vyautesi” ndiposo “upusikizgi.” (2 Ŵatesalonika 2:9, 10) Pakuti Satana ngwakupusika mulara, wakumanya umo wangatimbanizgira maghanoghano gha awo ŵakutemwa vyamizimu ndiposo umo wangaŵachitiskira kugomezga vinthu ivyo ni vyaunenesko yayi. Ŵanthu ŵanthena ŵangagomezga nadi kuti ŵakawona na kupulika vinthu vinyake ndipo ŵangamba kuviyowoya nga ni vyaunenesko. Para nyengo yajumphapo, chifukwa cha kuziyowoya kanandi waka, nkhani zawo ŵakusazgirako. Usange Mkhristu wangathandazgako nkhani zanthena, ndikuti wakuchita khumbo la Dyabulosi, uyo ni “wiske wa utesi.” Wangaŵa kuti wakuthandazga mautesi gha Satana.
21. Kasi tikukhumba kuti ivyo tikudumbiskana vijinthenge pa vichi?
21 Chachiŵiri, nanga Mkhristu wangaŵa kuti wakachitapo vinthu na mizimu yiheni kumanyuma, wakwenera kugega kusanguluska Ŵakhristu ŵanyake na nkhani zanthena. Chifukwa wuli? Tikuchiskika kuti: ‘Tilaŵisiske kwa Yesu uyo ni Mulongozgi Mulara na Wakufiska chipulikano chithu.’ (Ŵahebere 12:2) Enya, tikwenera kuŵika mtima withu pa Khristu, pa Satana yayi. Tikwenera kumanya kuti apo Yesu wakaŵa pano pa charu chapasi, wakasanguluska ŵasambiri ŵake na nkhani za mizimu yiheni yayi, nangauli mphanyi wakayowoya vinandi vyakukhwaskana na ivyo Satana wangachita panji ivyo wangatondeka kuchita. Kweni Yesu wakaŵika mtima pa uthenga wa Ufumu. Ntheura pakuyezga Yesu na ŵapositole, tikukhumba kuti ivyo tikudumbirana viŵenge “vinthu vikuru vya Chiuta.
22. Kasi tingachita wuli kuti kuchanya kuŵe “chimwemwe”?
22 Mbunenesko kuti Satana wakugwiliskira ntchito mauryarya ghakupambanapambana, kusazgapo vyamizimu, pakukhumba kunanga ubwezi withu na Yehova. Ndipouli, mwa kunyanyara icho ntchiheni na kudemelera ku icho ntchiwemi, ndikuti tikumujalira Dyabulosi m’pata uliwose kuti waleke kulopweska chisimikizgo chithu chakuti tikane mtundu uliwose wa vyamizimu. (Ŵerengani Ŵaefeso 4:27.) Ghanaghanirani waka ukuru wa “chimwemwe” icho chingaŵa kuchanya usange tikulutilira kulimbana na “mauryarya gha Dyabulosi” m’paka iyo kuzakaŵavye.
^ ndime 16 Mazina agho ghali kupika kwa Satana (nga ni Wakususka, Musesi, Wakupusika, Muyezgi, Mutesi) ghakulongora kuti wali na nkhongono za kusanda mitima na maghanoghano ghithu yayi. Kweni Yehova wakulongosoreka kuti “wakusanda mitima,” ndipo Yesu wakusanda “mukati mu maghanoghano na mitima.”—Zintharika 17:3; Chivumbuzi 2:23.
^ ndime 18 Kuti mumanye vinandi pa nkhani iyi, wonani mutu wakuti: “Kodi Kupima Matenda Kumeneko Nkoyenera kwa Inu?” mu Gongwe la Mulinda la Chicheŵa la Disembala 15, 1994, peji 19 m’paka 22, ndiposo mutu wakuti: “Lingaliro la Baibulo: Kusankha Chithandizo cha Mankhwala—Kodi N’kofunikira?” mu Galamukani! ya Janyuwale 8, 2001.
Manyani Vinandi
Chenjerani na Satani!
Pali vifukwa vitatu ivyo vikulongora kuti Satana ngwakofya chomene.


c: text/html

text:
NKHANI YA PA CHIKOPI | KASI MUNGACHITA WULI PARA MUKWENJERWA?
Kwenjerwa Chifukwa cha Ndalama
Paul, uyo wali na ŵana ŵaŵiri wakati: “Vyakurya vikadura chomene kweniso vikasoŵa mu charu chithu chifukwa chakuti ndalama yikakhira chomene nkhongono. Tikakhalanga pamzere maora ghanandi, kweni kanandi tikafikanga yayi kunthazi mbwe vyakurya vyamara. Ŵanthu ŵakaghanda na njara kwazanimuwone, ndipo ŵanyake ŵakajiwiranga waka mu msewu. Vinthu vikadura chomene. Paumaliro ndalama yikamara ntchito. Nkhaluza ndalama zane zose izo nkhaŵa nazo ku banki, za penshoni kweniso za inshuwalansi.”
Paul wakamanyanga kuti wakakhumbikwiranga kuchita vinthu ‘mwavinjeru’ mwakuti iyo na banja lake vinthu viŵaŵire makora. (Zintharika 3:21) Paul wakalongosora kuti: “Pakwamba nkhagwiranga ntchito ya vyamagesi. Kweni vinthu vikati vyasuzga, nkhagwiranga ntchito yiliyose iyo yasangika nangauli nkhapokeranga ndalama zichoko chomene. Ŵanyake ŵakanipanga waka chakurya panji vinthu vinyake vya mu nyumba. Usange munthu wanipa sopo zinayi, ziŵiri nkhagwiliskiranga ntchito nekha, zinyake ziŵiri nkhaguliskanga. Pamanyuma nkhaŵeta twana twa nkhuku 40. Tukati twakura, nkhaguliska na kugulirapo tunyake 300. Kufuma apo, nkhasinthiska nkhuku 50 na mathumba gha ufu ghaŵiri gha 50kg. Ufu uwu ukatovwira nyengo yitaliko, ise pa nyumba yithu na ŵanyithu ŵanyake.”
Paul wakamanyangaso kuti chinthu chakukhumbikwa chomene nkhugomezga Chiuta. Chiuta wakutovwira para tikuchita ivyo wakukhumba. Pa nkhani ya vyakukhumbikwa, Yesu wakati: ‘Lekani kufipa mtima; chifukwa Ŵawiskemwe ŵakumanya kuti mukukhumba vinthu ivi.’—Luka 12:29-31.
Chachitima ntchakuti Satana uyo ni mulwani mukuru wa Chiuta wapusika ŵanthu ŵanandi mu charu kuti ŵafipenge mtima chomene na vinthu vyakuthupi. Ŵanthu ŵakufipa mtima chomene na vinthu ivyo ŵakughanaghana kuti ni vyakukhumbikwa. Ntheura ŵakutangwanika chomene kuti ŵasange vinthu ivyo nyengo zinyake ni vyakuzirwa viŵi yayi. Ŵanandi ŵakunjira mu ngongoli, kweni paumaliro ŵakukhawura. Apa ndipo ŵakumanya kuti ‘wakukongora ni muzga wa wakumubwereka.’—Zintharika 22:7.
Ŵanthu ŵanyake vinthu vikuŵasuzga chifukwa cha ivyo ŵakuchita. Paul wakati: “Ŵanyithu ŵanandi ŵakaleka mabanja ghawo na ŵabwezi ŵawo na kuluta ku vyaru vinyake kukapenja ndalama. Ŵanyake ŵakaŵavya vimakalata vyakwendera ndipo ntchito ŵakazisangaso yayi. Kanandi ŵakabisamanga ŵapolisi na kugona mu misewu. Ŵakatondeka kumupa m’pata Chiuta kuti waŵawovwire. Kweni ise tikawona kuti ntchiwemi tisuzgikire lumoza, ndipo tikagomezganga kuti Chiuta watovwirenge.”
KUPULIKIRA IVYO YESU WAKAYOWOYA
Paul wakayowoyaso kuti: “Yesu wakati: ‘Kwenjerwa chara vya zuŵa lakulondezgapo, chifukwa zuŵa lakulondezgapo liŵenge na vyenjezgo vyake na vyake. Zuŵa lililose ndakukwanira na masuzgo ghake.’ Ntheura zuŵa lililose nkhalombanga Chiuta kuti watipe chakurya cha zuŵa ilo mwakuti tilutilire kuŵa ŵamoyo. Chiuta wakatovwira nadi nga umo Yesu wakayowoyera. Nyengo zinyake ivyo tikakhumbanga ndivyo tikavisanganga yayi. Ulendo unyake, nkhakhala pamzere kuti nigure chakurya, kweni nkhamanyanga yayi ivyo ŵakaguliskanga. Nkhati nafika pafupi nkhasanga kuti ni yogati. Nangauli nkhumutemwa yayi yogati, kweni nkhagura ndipo ndiyo tikagonera usiku uwo. Nkhuwonga chomene Chiuta chifukwa panyengo yakusuzga iyi, banja lane lindagonepo na njara.” *
Chiuta walayizga kuti: ‘Nikulekenge chara napachoko nesi kukutaya.’
Paul wakati: “Pasono vinthu vili makorako. Kweni pa ivyo vikachitika, tasambirapo kuti chinthu chakovwira kuti munthu waleke kufipa mtima chomene nkhugomezga Chiuta. Nyengo zose Yehova * watovwirenge chikuru tikulutilira kuchita khumbo lake. Ise tajiwonera tekha kuti ivyo wamasalmo wakayowoya pa Salmo 34:8 ni vyaunenesko. Iyo wakati: ‘Chetani ‘mwe! muwone kuti Yehova ni muwemi, ngwamwaŵi munthu uyo wakumutamira iyo.’ Ntheura nanga suzgo la vyachuma lingizaso, tikopa chara.”
Paul wakatiso: “Sono tikumanya makora kuti chakukhumbikwa pa umoyo, ni ntchito panji ndalama yayi, kweni chakurya. Tikulindilira nyengo iyo Chiuta wazamufiskira layizgo lakuti: ‘Mu charu muzamuŵa vyakurya vinandi.’ Kweni pasono chikuru tili na ‘chakurya na vyakuvwara, tiŵenge ŵakukhorwa na vinthu ivi.’ Ivyo Baibolo likuyowoya vikutipa nkhongono chomene. Likuti: ‘Umoyo winu uŵenge wambura kutemwa ndalama, uku mukukhorwa na vinthu ivyo vilipo. Pakuti iyo wati: “Nikulekenge chara napachoko nesi kukutaya mu nthowa yiliyose.” Mwakuti tiŵenge ŵakukhwima mtima na kuyowoya kuti: “Yehova ni movwiri wane; nopenge chara.”’” *
Kuti munthu ‘wende na Chiuta’ nga umo Paul na ŵamunyumba yake ŵakachitira, wakwenera kuŵa na chipulikano chakukhora. (Genesis 6:9) Kwali pasono tili na suzgo la ndalama panji tisanganenge nalo munthazi, tingachita makora kuŵa na chipulikano kweniso vinjeru ivyo vikawovwira Paul.
Kweni wuli usange tikufipa mtima chifukwa chakuti munyithu mu nthengwa watiyenda pasi?
^ ndime. 9 Wonani Mateyu 6:11, 34
^ ndime. 10 Yehova ni zina la Chiuta ilo likusangika mu Baibolo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nkhani Nambara 69: Kasungwana Kakawovwira Mwanalume Wankhongono
Kasi ukumanya ivyo kasungwana aka kakuyowoya? Kakuphalira mwanakazi uyu za Elisha, nchimi ya Yehova, na vinthu vyakuziziswa ivyo Yehova wakumovwira kucita. Mwanakazi uyu wakumumanya yayi Yehova cifukwa ni Muisrayeli cara. Ipo tiye tiwone cifukwa ico kasungwana aka kakusangikira mu nyumba ya mwanakazi uyu.
Mwanakazi uyu ni Musiriya. Mfumu wake ni Namani, mulara wa ŵasilikari ŵaku Siriya. Ŵasilikari ŵaku Siriya ŵakakora kasungwana ka Ciisrayeli aka ku nkhondo, ndipo ŵakiza nako kwa muwoli wa Namani kuti kaŵe muteŵeti wake.
Namani wakaŵa na nthenda yiheni ya vyoni. Nthenda iyi yingapangiska munofu wa munthu kunyeka. Kasungwana aka kakaphalira muwoli wa Namani kuti: ‘Usange Sekuru wane wangaluta kwa nchimi ya Yehova ku Israyeli, mbwenu yamumucizga vyoni vyake.’ Nyengo yikati yajumphapo mfumu wa mwanakazi yula wakaphalirika mazgu agha.
Namani wakakhumba comene kuti wacire; ntheura wakaghanaghana za kuluta ku Israyeli. Wakati wafika ku Israyeli, wakaluta ku nyumba ya Elisha. Elisha wakatuma muteŵeti wake kuti waphalire Namani kuti wakageze kankhondi na kaŵiri mu Mronga wa Yorodani. Ici cikakwiyiska comene Namani, ndipo wakati: ‘Mironga ya kukaya njiwemi kuluska mironga yose ya mu Israyeli!’ Wati wayowoya mazgu agha, Namani wakazgoka na kuwelera.
Kweni yumoza wa ŵateŵeti ŵake wakamuphalira kuti: ‘Sekuru wane, usange Elisha wamuphaliraninge kuti mucite cinthu cinyake cakusuzga, mwatenge mucitenge. Sono kasi mwalekeraci kukageza waka nga ni umo wayowoyera?’ Namani wakapulikira muteŵeti wake ndipo wakaluta na kubira mu Mronga wa Yorodani kankhondi na kaŵiri. Wati wacita ntheura, thupi lake likaŵa liwemi na la nkhongono!
Namani wakakondwa comene. Wakawelera kwa Elisha na kumuphalira kuti: ‘Sono namanya kuti Ciuta wa Ŵaisrayeli ndiyo yekha Ciuta waunenesko pa caru cose capasi. Ntheura, naŵeya, pokelani cawanangwa ici.’ Kweni Elisha wakazgora kuti: ‘Yayi, nipokenge cara.’ Elisha wakamanya kuti mbuheni kupoka cawanangwa, cifukwa ni Yehova uyo wakacizga Namani. Kweni Gehazi, muteŵeti wa Elisha, wakakhumba kuti cawanangwa cira ciŵe cake.
Antheura ici ndico Gehazi wakacita. Namani wati waluta, Gehazi wakacimbira pamanyuma pake na kumulondezga. ‘Elisha wanituma kuti nimuphalirani kuti mumupeko cawanangwa cicoko waka cifukwa ca ŵalendo awo ŵiza kuzakamucezgera,’ Gehazi wakayowoya mwantheura. Uwu ukaŵa utesi wa zanimuwone. Kweni Namani wakamanya yayi kuti mbutesi; wakapeleka vinyake mwa vinthu ivyo wakaŵa navyo kwa Gehazi.
Gehazi wati wawelera ku nyumba, Elisha wakamanya ivyo wacita. Yehova wakamuphalira. Mwantheura wakati: ‘Cifukwa cakuti wacita cinthu ciheni ici, vyoni vya Namani vizenge kwa iwe.’ Ndipo nyengo yeneiyo vikiza nadi!
Kasi tingatorapo sambiro wuli pa cakucitika ici? Cakwamba, tikwenera kuŵa nga nkhasungwana kara ako kakayowoya za Yehova. Kucita ntheura kungatipa vinthu viwemi vinandi. Caciŵiri, tikwenera cara kuŵa ŵakujikuzga nga ni umo Namani wakaŵira pakwamba, kweni tikwenera kupulikira ŵateŵeti ŵa Ciuta. Ndipo Cacitatu, tikwenera yayi kuyowoya utesi nga ni umo Gehazi wakacitira. Kasi tingasambira vinandi yayi usange tikuŵazga Baibolo?
2 Mathemba 5:1-27.
Mafumbo
- Pa cithuzithuzi apa, kasi kasungwana kakumuphaliraci mwanakazi uyu?
- Kasi mwanakazi uyu ni njani, ndipo kasungwana aka kakucitaci mu nyumba ya mwanakazi uyu?
- Kasi Elisha wakamutuma vici muteŵeti wake kuti wakaphalire Namani, ndipo cifukwa wuli Namani wakakwiya?
- Nchivici ico cikacitika apo Namani wakapulikira ŵateŵeti ŵake?
- Cifukwa wuli Elisha wakakana kupokera cawanangwa kufuma kwa Namani, kweni kasi Gehazi wakacitaci?
- Kasi nchivici ico cikacitikira Gehazi, ndipo tingasambirapo vici?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani 2 Mathemba 5:1-27.
Kasi ciyelezgero ico kasungwana ka Ciisrayeli kakalongora cingakhozga wuli ŵana mazuŵa ghano? (2 Mathe. 5:3; Sal. 8:2; 148:12, 13)
Cifukwa wuli nchiwemi kukumbukira ciyelezgero ca Namani para tikupika ulongozgi wa m’Malemba? (2 Mathe. 5:15; Heb. 12:5, 6; Yak. 4:6)
Para tikuyaniska ivyo wakacita Elisha na ivyo wakacita Gehazi, kasi tikusambirapo vici? (2 Mathe. 5:9, 10, 14-16, 20; Mat. 10:8; Mil. 5:1-5)
Manyani Vinandi
Yehova Wakovwirenge Kuti Uleke Kopa
Kasi ntchivichi chingakovwira kuti uleke kopa kuphalira ŵanyako vya Yehova?


text:
Nyifwa ya Sara na malo ghakusungako ŵakufwa (1-20)
23 Sara wakakhala vyaka 127. Ivi ni vyaka ivyo Sara wakaŵira wamoyo.+2 Sara wakafwira mu Kiriyati-ariba,+ ndiko kuti, Heburoni,+ mu charu cha Kenani.+ Abrahamu wakamba kumulira Sara na kumutengelera.3 Penepapo Abrahamu wakaleka chitanda cha muwoli wake na kuluta ku ŵana ŵa Heti,+ wakati kwa iwo:4 “Ine ndine mulendo ndipo nkhukhala pakati pinu.+ Nipaniko malo mu charu chinu kuti ghaŵe malaro ghakuti nisungemo wakufwa wane.”5 Ŵana ŵa Heti ŵakamuzgora Abrahamu, ŵakati:6 “Pulikani fumu yane, imwe ndimwe mulongozgi wakwimikika na Chiuta* pakati pithu.+ Mungasunga wakufwa winu mu ghamoza mwa malaro ghithu ghawemi chomene. Palije yumoza wa ise uyo wangamukanirani malaro ghake nesi kumukanizgani kusunga wakufwa winu.”7 Ntheura Abrahamu wakimilira na kusindamira ŵanthu ŵa mu charu ichi, ŵana ŵa Heti.+8 Wakati kwa iwo: “Usange imwe mwazomerezga kuti nisunge wakufwa wane, ipo munipulike ndipo muniŵeyelere kwa Efuroni, mwana wa Zohari9 kuti waniguliske mphanji yake ya Makipela, iyo yili kuumaliro wa munda wake. Waniguliske pa mtengo wenecho wa masiliva+ pamaso pinu kuti niŵe na malo ghane ghakusungapo ŵakufwa.”+10 Efuroni wakakhala pakati pa ŵana ŵa Heti. Ntheura Efuroni Muhiti wakamuzgora Abrahamu uku ŵana wose ŵa Heti ŵakupulika, na wose awo ŵakanjira pa chipata cha msumba wake,+ wakati:11 “Yayi, fumu yane. Nipulikani. Nkhumupani munda pamoza na mphanji iyo yili mwenemumo. Nkhumupani pamaso pa ŵana ŵa ŵanthu ŵakwithu. Sungani wakufwa winu.”12 Ndipo Abrahamu wakasindama panthazi pa ŵanthu ŵa charu ichi.13 Wakayowoya kwa Efuroni uku ŵanthu wose ŵakupulika, wakati: “Usange ukuzomera, nkhukuŵeya unipulike. Nikupenge ndalama zose zasiliva za mtengo wa munda. Iwe upoke ndalama izi, kuti nkhasungemo wakufwa wane.”14 Efuroni wakamuzgora Abrahamu, wakati:15 “Fumu yane, nipulikani. Malo agha mtengo wake ni mashekele* gha siliva 400, kweni kasi ndalama izi nkhanthu wuli kwa ine na imwe? Sungani waka wakufwa winu.”16 Ntheura Abrahamu wakapulikira Efuroni, ndipo Abrahamu wakamupimira Efuroni siliva lakukwana mtengo uwo wakayowoya uku ŵana ŵa Heti ŵakupulika. Wakapeleka mashekele* gha siliva 400 kuyana na chipimo chakuzomerezgeka cha ŵamalonda.+17 Ntheura munda wa Efuroni wa ku Makipela, uwo ukaŵa kunthazi kwa Mamure, na mphanji iyo yikaŵa mwenemumo na makuni gha mu mphaka za munda uwu, vikamanyikwa kuti18 Abrahamu wagura kuŵa vyake. Ivi vikachitika pamaso pa ŵana ŵa Heti na pamaso pa wose awo ŵakanjiranga pa chipata cha msumba wake.19 Pamasinda Abrahamu wakasunga Sara muwoli wake mu mphanji ya mu munda wa Makipela uwo ukaŵa kunthazi kwa Mamure, ndiko kuti, Heburoni, mu charu cha Kenani.20 Ntheura ŵana ŵa Heti ŵakapeleka munda na mphanji iyo yikaŵa mwenemumo kwa Abrahamu kuŵa malo ghake ghakusungako ŵakufwa.+


text:
Ivyo Nkhasankha Apo Nkhaŵa Mwanici
Nkhaŵa na vyaka 10 mu 1985 apo ŵana ŵakufuma ku Cambodia ŵakiza pa sukulu yithu mu Columbus, Ohio, U.S.A. Mwana yumoza pa ŵana aŵa wakacimanyangako Cingelezi. Wakanilongosolera nkhani zakukhwaskana na ŵanthu awo ŵakatambuzgikanga, kukomeka, na ŵanji awo ŵakacimbiranga, ndipo pakunilongosolera wakanilongoranga vithuzithuzi. Usiku nkhaliranga para nakumbuka ŵana aŵa. Nkhakhumbanga kuŵaphalira vya cigomezgo ca Paradiso na ciwuka, kweni ŵakapulikanga yayi ciyowoyero cane. Nangauli nkhaŵa mwanici, nkhaghanaghana kuti nisambire ciyowoyero ca ku Cambodia kuti ŵana ŵa sukulu ŵanyane niŵaphalirengeko vya Yehova. Nkhamanyanga yayi kuti ivyo nkhasankha apa vinovwirenge comene munthazi.
Cikaŵa cakusuzga comene kusambira ciyowoyero ca ku Cambodia ici. Nkhakhumba kuleka kaŵiri kose, kweni Yehova wakanikhwimiska kwizira mu ŵapapi ŵane. Nyengo yikati yajumphapo, ŵasambizgi ŵane na ŵana ŵa sukulu ŵanyane ŵakamba kuniciska kuti nisambire nchito yapacanya. Kweni nkhakhumbanga kucita upayiniya, ndipo ku sekondare nkhasankha visambizgo ivyo vinganovwira kusanga nchito yakuti yinipenge mpata wakucitira upayiniya. Para nawera ku sukulu, nkhalutanga mu upharazgi na ŵapayiniya ŵanyake. Kweniso nkhasambizganga ŵana ŵa sukulu ŵanyake Cingelezi. Ivi vikazakanovwira comene.
Apo nkhaŵa na vyaka 16, nkhapulika vya gulu la ciyowoyero ca Cikambodiya ilo likaŵa ku Long Beach, California, U.S.A. Nkhakacezgapo na gulu ili, ndipo nkhasambira kuŵazga ciyowoyero ici. Nkhati namalizga sukulu, nkhamba kucita upayiniya ndipo nkhapharazgiranga ŵanthu ŵa ku Cambodia awo ŵakakhalanga kufupi na kukwithu. Apo nkhafiskanga vyaka 18, nkhaghanaghana vya kusamira ku Cambodia. Kukaŵa kuti kucali kwakofya, kweni nkhamanyanga kuti pa ŵanthu 10 miliyoni ŵa ku Cambodia, ŵacoko waka ndiwo ŵakaŵa kuti ŵali kupulikapo makani ghawemi gha Ufumu. Pa nyengo iyi, mu caru cose ici mukaŵa mpingo umoza pera wa ŵapharazgi 13. Nkhaluta ku Cambodia kakwamba apo nkhaŵa na vyaka 19. Pakati pajumpha vyaka viŵiri, nkhasamira mu caru ici. Nkhasanga nchito ya nyengo yicoko ya kung’anamura na kusambizga Cingelezi kuti nijiwovwirenge pakucita uteŵeti wane. Nyengo yikati yajumphapo nkhatora mwanakazi uyo wakaŵa na vilato vyakuyana na vyane. Tose taŵaŵiri, tawovwira ŵanthu ŵanandi ŵa ku Cambodia kuti ŵapatulire umoyo wawo kwa Ciuta.
Yehova wanipa ivyo ‘mtima wane ukukhumbiska.’ (Sal. 37:4) Nchito ya kuzgora ŵanthu kuŵa ŵasambiri njakukondweska comene kuluska nchito zose. Mu vyaka 16 ivyo nakhala mu Cambodia, nawona gulu la ŵateŵeti ŵa Yehova ŵakukwana 13 lira likukura, ndipo sono muli mipingo 12 na magulu 4.—Yikayowoyeka na Jason Blackwell.


text:
Kasi Ŵana Ŵinu Mukwenera Kuŵalanga Wuli?
GEORGE wakati: “Nkhapulikizganga comene apo galimoto yiliyose yikajumphanga, ndipo mtima ukaŵa mucanya. Aka kakaŵa kacitatu kuti Jordan waswe dango lakuti wizenge luŵiro pa nyumba. Nkhajifumbanga kuti, ‘Wali nkhu? Kasi cinyake camucitikira? Wakumanya nthena kuti taŵanyake mitima yili mucanya?’ Apo wakafikanga, nkhaŵa pafupi kuphulika cifukwa ca ukali.”
NICOLE wakati: “Mwana wane msungwana wakakoromoka ndipo nkhaciluka. Nkhati nang’anamuka, nkhasanga kuti wakora mu mutu uku wakulira. Mudumbu wake wa vyaka vinayi wakamutimba na kumupweteka.”
STEPHEN wakati: “Mwana withu msungwana wa vyaka vinkhondi na cimoza zina lake Natalie wakati, ‘Nindibe mphete. Nangusora waka.’ Wakayowoyanga mu maso muli gwaa nga wakuneneska. Citima cikatikora comene ndipo tikalira cifukwa cakuti wakakananga ciŵenjuŵenju. Tikamanya kuti wakuteta.”
MWAŴAPAPI, kasi ivyo vyayowoyeka pacanya apa vili kumucitikiranipo? Para vinthu vyanthena ivi vyamucitikirani, kasi mukujifumba kuti mwana uyu nimulange panji yayi? Nicite wuli pakumulanga? Kasi kulanga ŵana nkhwananga?
KASI CILANGO NI VICI?
Mu Baibolo, lizgu lakuti “kulanga” likung’anamura vinandi. Lizgu ili comene likung’anamura kusambizga, kulongozga, ndiposo kunyoloska munthu. Likung’anamura kucita nkhaza yayi.—Zintharika 4:1, 2.
Cilango ca mupapi tingaciyaniska na kulima munda. Mulimi wakutipura, kuthilira, kuŵika manyowa, na kuthira munkhwala kuti vidoyo vileke kurya mbuto. Apo mbuto yikukura, mulimi wangakhumbikwira kuphatilira kuti yilutilire kukura makora. Mulimi wakumanya kuti para wacita makora milimo yose iyi mbwenu wazamuŵa na vuna yiwemi. Ŵapapi nawo ŵakupwelelera ŵana ŵawo mu nthowa zakupambanapambana. Kweni nyengo zinyake ŵakwenera kupeleka cilango. Cilango cikuyana waka na kuphatilira. Ŵakwenera kutendekera kuwuskamo nkharo ziheni mu ŵana ŵawo kuti ŵakure makora. Kweni mulimi wakwenera kuphatilira mbuto zake mwakupwelelera. Para wangaphatilira uheni, mbwenu zifotenge. Ŵapapi nawo ŵakwenera kuŵa na mtima wacitemwa pakupeleka cilango.
Pa cigaŵa ici, Yehova Ciuta wakupeleka ciyelezgero ciwemi comene ku ŵapapi. Cilango ico wakupeleka ku ŵanthu awo ŵakumusopa cikuŵa ciwemi ndiposo cakovwira mwakuti ‘ŵakucitemwa.’ (Zintharika 12:1) Iwo ‘ŵakukoleska cisambizgo’ cake panji kuti cilango ndipo ‘ŵakucitayirizga’ cara. (Zintharika 4:13) Para mwaŵapapi mungalondezga vinthu vitatu ivyo Ciuta wakucita pakupeleka cilango, mungawovwira mwana winu kuti wapokelere cilango. Vinthu ivi ni (1) citemwa, (2) vinjeru, (3) kuleka kusinthasintha.
CILANGO CILONGORE CITEMWA
Ciuta wakupeleka cilango cifukwa ca citemwa. Baibolo likuti: “Yehova wakucenya [wakulanga] mweneuyo wakumutemwa, nga ndi wiske na mwana wake uyo wakumutemwa.” (Zintharika 3:12) Kweniso Yehova ‘ngwalusungu na ucizi, wakukunthirapo.’ (Exodus 34:6) Ntheura, Yehova ngwankhaza yayi. Iyo wakuyowoya mazgu ghakupweteka yayi, nesi ghamusinjiro, kweniso wakukhalira waka kususka yayi. Wakumanya kuti ivi ‘vikulasa nga ni lupanga.’—Zintharika 12:18.
Mbunenesko kuti vingacitika yayi kuti ŵapapi ŵacite ndendende nga ni Ciuta pa nkhani ya kujikora. Nyengo zinyake vimusuzganinge kuti mujikore. Kweni manyani kuti cilango ico mupapi wakupeleka pa nyengo yakuti wathukira comene kanandi cikuŵa ciwemi yayi, cikuŵa cakujumphizga nakuti cikumovwira yayi mwana. Kweniso, cilango ico munthu wakupeleka cifukwa cakuti watukutwa, nchilango yayi. Wakulongora waka kuti wakutondeka kujikora.
Kweni vinthu vingenda makora para mukupeleka cilango mwacitemwa ndiposo mwakujikora. Wonani umo wakacitira George na Nicole, ŵapapi awo taŵazunura kukwambilira.
George wakati: “Jordan wakati wiza, ine na muwoli wane tikaŵa kuti tathukira uheni comene, kweni apo wakalongosoranga, tikati waka phee na kutegherezga. Pakuti wakafika usiku comene, tikaghanaghana kuti tizakadumbiskane namulenji para kwaca. Tikalombera lumoza na kuluta kukagona. Kukati kwaca, ukali ukatuna ndipo tikadumbiskana nayo makora mwana withu mwakuti wakakhorwa. Wakapulikiska kuti wabuda nadi, ndipo wakazomera kulondezga malango ghithu. Mwamwaŵi, tikamanya luŵiro kuti vinthu vikunangika usange mupapi wacimbilira kupeleka cilango uku wathukira. Kanandi vinthu vikwenda makora para tadankha kutegherezga.”
Nicole wakati: “Nkhakwiya comene nkhati nawona umo kamwana kane kasepuka kakapwetekera mudumbu wake kwambura na cifukwa. M’malo mwa kucitapo kanthu nyengo yeneyiyo, nkhamuphalira kuti wakakhale dankha ku cipinda cake cifukwa nkhathukira comene ndipo nkhawona kuti ningananga vinthu. Ukali ukati watuna, nkhamulongosolera mwankhongono kuti nkhaza ni ziheni ndipo nkhamulongora umo wakapwetekera mudumbu wake. Wakapulikiska, ndipo wakaphepiska kwa mudumbu wake na kumuvumbatira.”
Cilango ico capelekeka mu nthowa yiwemi, nanga ciŵe ca kuthyapura, nyengo zose cilongorenge kuti mwacipeleka cifukwa ca citemwa.
CILANGO CILONGORE VINJERU
Nyengo zose Yehova wakupeleka cilango mu nthowa ‘yakwenelera.’ (Yeremiya 30:11; 46:28) Wakughanaghanira fundo zose, kusazgapo na izo munthu wangaziwona yayi. Kasi ŵapapi ŵangacita wuli nga ni Yehova? Stephen, uyo wazunulika kukwambilira, wakalongosora kuti: “Nangauli vikatiŵinya comene ndipo tikatondekanga kupulikiska cifukwa ico Natalie wakakaniranga ciŵenjuŵenju kuti wiba mphete, kweni tikayezga kughanaghanira msinkhu wake na mahara ghake.”
Robert, mfumu wa Nicole, nayo wakuyezga kughanaghanira fundo zose. Para mwana wacita mphuvya, Robert wakujifumba mwakuwerezgawerezga kuti: ‘Kasi nkhakwamba kuti wacite nthena panji nchizgoŵi cake? Kasi mwana uyu wavuka panji wali makora yayi? Kasi nkharo iyi yikulongora kuti wali na suzgo linyake?’
Ŵapapi ŵavinjeru ŵakumanyaso kuti mwana ni mwana. Mpositole Paulosi nayo wakamanyanga fundo iyi apo wakalemba kuti: “Apo nkhaŵa mwanici nkhayowoyanga nga ni mwanici, kughanaghana nga ni mwanici.” (1 Ŵakorinte 13:11) Robert wakati: “Cinthu cimoza ico cikunovwira kuti nicite vinthu mwavinjeru na kuleka kucita mwaphyumphyu, nchakuti nkhujikumbuska umo nane nkhacitiranga apo nkhaŵa musepuka.”
Mwaŵapapi, lekani kulindizga kuti ŵana ŵinu ŵacitenge makora vyose, kweniso muleke kuŵikira kumanyuma nkharo zawo ziheni panji kulekelera makhaliro ghawo ghawakawaka. Para mukughanaghanira ivyo mwana winu wangafiska na ivyo wangatondeka, na vinyake vyantheura, cilango cinu ciŵenge cakwenelera ndiposo cakovwira.
LEKANI KUSINTHASINTHA
Lemba la Malaki 3:6 likuti: “Ine Yehova kuti nkhuzgoka cara.” Ŵateŵeti ŵa Ciuta ŵakugomezga fundo iyi ndipo ŵakuwona kuti mbakuvikilirika cifukwa ca kumanya fundo iyi. Pakulanga ŵana mukwenera kusinthasintha yayi. Para mukutemwa kusinthasintha kuyana na umo kwacira, mwana winu wangatimbanizgika ndipo wangamanya yayi fundo yakuti walondezge.
Kumbukani kuti Yesu wakati: “Mazgu ghinu ghaŵe waka Enya kung’anamura Enya, Cara winu, Cara.” Ŵapapi ŵakwenera kulondezga mazgu agha. (Mateyu 5:37) Mukwenera cara kuphalira mwana kuti para wandapulikire muzamumupa cilango ico mukumanyirathu kuti mungamupa nadi yayi. Para mwana winu mwamucenjezga kuti mumupenge cilango usange wacita mphuvya, woneseskani kuti mucite nadi ivyo mwayowoya.
Ŵapapi ŵakwenera kudumbiskana mwakuti ŵapeleke cilango cakuyana ku ŵana. Robert wakati: “Para ŵana naŵazomerezga kucita cinthu cinyake ico nangumanya yayi kuti muwoli wane wanguŵakanira, nkhusintha na kukolerana na muwoli wane.” Para mwaŵapapi mwapambana maghanoghano pa umo mukwenera kucitira vinthu, nchiwemi comene kuti mudumbiskane kumphepete na kukolerana cimoza.
CILANGO NCHAKUZIRWA
Yehova wakupeleka cilango mwacitemwa, mwavinjeru, ndiposo mwambura kusinthasintha. Para mungacita nga ndiyo, mbwenu ŵana ŵinu ŵakurenge makora. Para ŵana ŵinu mukuŵapa ulongozgi mwacitemwa muŵawovwirenge kuti ŵakure na mahara, ŵakukhwima, ndiposo ŵakulongosoka. Baibolo likuti: “Lera mwana mu nthowa iyo wakwenera kwendamo, ndipo para wakura kuti wawukengemo cara.”—Zintharika 22:6.


text: 11 Sono Yefita+ Mugiliyadi wakaŵa chinkhara cha nkhondo. Wakaŵa mwana wa mwanakazi uyo wakaŵa hule, ndipo wiske wa Yefita wakaŵa Giliyadi.2 Kweni muwoli wa Giliyadi wakamubabiraso ŵana ŵanalume. Ŵana ŵa muwoli wake ŵakati ŵakura, ŵakamuchimbizga Yefita, ŵakati: “Ulije chiharo mu nyumba ya adada, pakuti ndiwe mwana wa mwanakazi munyake.”3 Ntheura Yefita wakachimbira ku ŵabali ŵake, wakakhala mu charu cha Tobu. Ŵanthu ŵakusoŵa chakuchita ŵakakolerana na Yefita, ndipo ŵakamulondezga.4 Nyengo yikati yajumphapo, Ŵaamoni ŵakamba kurwa na Israyeli.+5 Ŵaamoni ŵakati ŵamba kurwa na Israyeli, nyengo yeneyiyo ŵalara ŵa Giliyadi ŵakaluta kukamutora Yefita ku charu cha Tobu.6 Ŵakati kwa Yefita: “Zanga, uŵe mulongozgi withu wa nkhondo kuti tirwe na Ŵaamoni.”7 Kweni Yefita wakati ku ŵalara ŵa Giliyadi: “Asi ndimwe mukanitinkha chomene na kunichimbizga mu nyumba ya adada?+ Kasi sono mwiza kwa ine pakuti muli mu suzgo?”8 Penepapo ŵalara ŵa Giliyadi ŵakati kwa Yefita: “Lekani sono tizaso kwa iwe. Usange ulutenge nase na kurwa na Ŵaamoni, uŵenge mulongozgi withu pa wose awo ŵakukhala mu Giliyadi.”+9 Ntheura Yefita wakati ku ŵalara ŵa Giliyadi: “Usange mukunitoraso kuti nkharwe na Ŵaamoni, ndipo Yehova wakanithereskera, mbwenu namuŵa nadi mulongozgi winu.”10 Ŵalara ŵa Giliyadi ŵakati kwa Yefita: “Yehova waŵe kaboni* pakati pa ise usange tatondeka kuchita ivyo wayowoya.”11 Ntheura Yefita wakaluta na ŵalara ŵa Giliyadi, ndipo ŵanthu ŵakamwimika kuŵa mulongozgi wawo na mulara wa ŵankhondo. Yefita wakawerezgaso mazgu ghake ghose pamaso pa Yehova mu Mizipa.+12 Penepapo Yefita wakatuma mathenga kwa themba la Ŵaamoni+ kuti: “Kasi nakunangira vichi* apo ukwiza kuzakawukira charu chane?”13 Themba la Ŵaamoni likati ku mathenga gha Yefita: “Ntchifukwa chakuti Israyeli wakapoka charu chane apo wakafumanga ku Eguputo,+ kwambira ku Arinoni+ m’paka ku Yaboku na kukafika ku Yorodani.+ Sono wezga charu chane mu mtende.”14 Kweni Yefita wakatumaso mathenga kwa themba la Ŵaamoni15 kukaliphalira kuti:“Yefita wakuti: ‘Israyeli wandapokepo charu cha Ŵamowabu+ na charu cha Ŵaamoni.+16 Chifukwa ntchakuti apo wakafumanga ku Eguputo, Israyeli wakenda mu mapopa m’paka ku Nyanja Yiswesi+ ndipo wakafika pa Kadeshi.+17 Penepapo Israyeli wakatuma mathenga kwa themba la Edomu+ kuti: “Utizomerezge tijumphe mu charu chako,” kweni themba la Edomu likapulika chara. Wakatumaso mazgu kwa themba la Mowabu,+ kweni nalo likazomera yayi. Ntheura Israyeli wakalutilira kukhala pa Kadeshi.+18 Apo ŵakendanga mu mapopa, ŵakagega charu cha Edomu+ na charu cha Mowabu. Ŵakenda kumafumiro gha dazi kwa charu cha Mowabu+ na kuzenga msasa mu chigaŵa cha Arinoni. Ŵakanjiramo chara mu mphaka ya Mowabu,+ chifukwa Arinoni ndiyo yikaŵa mphaka ya Mowabu.19 “‘Kufuma apo, Israyeli wakatuma mathenga kwa Sihoni themba la Ŵaamori, themba la Heshiboni. Israyeli wakati kwa iyo: “Utizomerezge tijumphe mu charu chako kuya ku charu chithu.”+20 Kweni Sihoni wakamugomezga yayi Israyeli kuti wajumphe mu chigaŵa chake. Ntheura Sihoni wakawunganya ŵanthu ŵake wose, ŵakazenga msasa pa Yahazi, ndipo ŵakarwa na Israyeli.+21 Penepapo Yehova Chiuta wa Israyeli wakapeleka Sihoni na ŵanthu ŵake wose mu woko la Israyeli, mwakuti wakaŵathereska, ndipo Israyeli wakapoka charu chose cha Ŵaamori, awo ŵakakhalanga mu charu chira.+22 Ŵakapoka chigaŵa chose cha Ŵaamori kwambira ku Arinoni m’paka ku Yaboku, kweniso kwambira ku mapopa m’paka ku Yorodani.+23 “‘Yehova Chiuta wa Israyeli ndiyo wakachimbizga Ŵaamori panthazi pa ŵanthu ŵake, Israyeli.+ Kasi iwe sono ukukhumba kuŵachimbizgamo?24 Asi uli nacho kale chose icho Kemoshi+ chiuta wako wakupa kuti chiŵe chako? Waliyose uyo Yehova Chiuta withu wamuchimbizga panthazi pithu ndiyo ise timuchimbizgenge.+25 Kasi iwe ukughanaghana kuti uli muwemi kuluska Balaki+ mwana wa Zipori themba la Mowabu? Kasi iyo wakapindako kwa Israyeli, panji kurwa nayo?26 Israyeli wakakhala mu Heshiboni na vikaya vyake,+ Aroyeri na vikaya vyake na mu misumba yose ya mumphepete mwa Arinoni vyaka 300, kasi ukalekerachi kuyipoka pa nyengo yira?+27 Ine nindakunangirepo, apa nthena ukubuda waka kuniwukira. Yehova Mweruzgi,+ ndiyo weruzge muhanya uno pakati pa Ŵaisrayeli na Ŵaamoni.’”28 Kweni themba la Ŵaamoni likapulikira chara uthenga uwo Yefita wakalitumira.29 Mzimu wa Yehova ukiza pa Yefita,+ ndipo wakasolota mu Giliyadi na Manase, wakaluta ku Mizipe wa Giliyadi,+ ndipo kufuma ku Mizipe wa Giliyadi wakalutilira m’paka ku Ŵaamoni.30 Penepapo Yefita wakachita chilapo+ kwa Yehova, wakati: “Usange mwapeleka Ŵaamoni mu woko lane,31 waliyose uyo wafumenge pa mulyango wa nyumba yane kuzakakumana nane para nawera mu mtende kufuma ku Ŵaamoni waŵenge wa Yehova,+ ndipo nimupelekenge kuŵa sembe yakotcha.”+32 Ntheura Yefita wakaluta kukarwa na Ŵaamoni, ndipo Yehova wakaŵapeleka mu woko lake.33 Wakaŵakoma na kukoma kukuru, kwambira ku Aroyeri m’paka ku Miniti, misumba 20, kujumphilira m’paka ku Abelu-keramimu. Ndimo Ŵaamoni ŵakathereskekera pamaso pa Ŵaisrayeli.34 Paumaliro, Yefita wakiza ku nyumba yake ku Mizipa,+ ndipo wonani, mwana wake msungwana wakiza kuzakakumana nayo uku wakulizga kang’oma na kuvina. Sono mwana uyu ndiyo yekha wakaŵa nayo. Padera pa iyo, wakaŵavya mwana munyake mwanalume panji mwanakazi.35 Yefita wakati wamuwona, wakapalura vyakuvwara vyake, wakati: “Mbaya mwe, mwana wane! Waswa mtima wane,* pakuti wazgoka uyo namuchimbizga. Nili kumujulira mulomo wane Yehova, ndipo ningawezga chara.”+36 Kweni mwana wakati: “Adada, usange mwamujulira Yehova mulomo winu, chitani kwa ine nga umo mwalayizgira,+ pakuti Yehova wamuwezgerani nduzga pa ŵalwani ŵinu, Ŵaamoni.”37 Wakatiso kwa awiske: “Munizomerezge kuti nichite ichi: Munizomerezge nikhale panekha myezi yiŵiri, nilute ku mapiri, nkhalilire umwali wane pamoza na ŵasungwana ŵanyane.”*38 Penepapo Yefita wakati: “Lutanga!” Wakamutuma kuti wakakhale myezi yiŵiri kwayekha, ndipo mwana yura wakaluta pamoza na ŵasungwana ŵanyake kukalilira umwali wake pachanya pa mapiri.39 Myezi yiŵiri yikati yamara, wakawelera kwa wiske. Pamanyuma wiske wakachita kuyana na chilapo icho wakalapa pa iyo.+ Msungwana yura wakagonapo na mwanalume chara. Ndipo kakazgoka kaluso mu Israyeli kakuti:40 Chaka na chaka ŵamwali mu Israyeli ŵakalutanga kukamulumba mwana wa Yefita Mugiliyadi, mazuŵa ghanayi pa chaka.


text:
MUTU 33
Wakafiska Uchimi wa Yesaya
MZINDA UKAFYENYEKEZGA YESU
WAKAFISKA UCHIMI WA YESAYA
Yesu wakati wamanya kuti Ŵafarisi na awo ŵakalondezganga chipani cha Herode ŵakukhumba kumukoma, iyo pamoza na ŵasambiri ŵake ŵakafumako na kuya ku Nyanja ya Galileya. Wumba ukuru ukiza kwa iyo kufuma ku Galileya kweniso ku misumba ya Ture na Sidoni, iyo yikaŵa mumphepete mwa nyanja. Ŵanyakeso ŵakafuma kumafumiro gha dazi kwa Mlonga wa Yorodani, ku Yerusalemu, na ku Idumeya chakumwera. Yesu wakachizga ŵalwari wose. Ŵakati ŵawona ichi, awo ŵakaŵa ŵalwari ŵakafinyilizga Yesu. Iwo ŵakalindilira yayi kuti Yesu ndiyo waŵakhwaske, kweni ŵakiza kuti ŵamukhwaske.—Mariko 3:9, 10.
Pakaŵa mzinda ukuru chomene. Ntheura Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti ŵatore kaboti kuti wakwere na kulitutuzgira pataliko kuti mzinda uleke kumufyenya. Kweniso wakakhumbanga kuŵasambizga uku wali mu boti, kufuma apo waluteso ku chigaŵa chinyake chapafupi kuti wakawovwire ŵanthu ŵanyake.
Msambiri Mateyu wakalemba kuti ivyo Yesu wakachitanga vikafiska “mazgu agho ntchimi Yesaya yikayowoya.” (Mateyu 12:17) Kasi mbuchimi wuli uwo Yesu wakafiska apa?
Uchimi wakuti: “Wonani! Muteŵeti wane uyo nkhamusankha, wakutemweka wane, uyo nkhukondwa nayo! Niŵikenge mzimu wane pa iyo, ndipo mitundu wayilongorenge makoraghene uwo mburunji. Wakwesanenge na munthu chara, panji kuchemerezga, nesi munthu kupulika mazgu ghake mu misewu. Thete lakuphwanyika waliteketenge chara, ndipo chisunda chakulota wazimwenge chara, m’paka urunji uluske. Enya, mitundu yizamugomezga mu zina lake.”—Mateyu 12:18-21; Yesaya 42:1-4.
Yesu wakaŵa nadi muteŵeti uyo Chiuta wakakondwanga nayo. Visambizgo vya chisopa chautesi vikatimbanizga urunji, kweni Yesu wakalongora urunji wenecho. Ŵafarisi ŵakakananga kovwira munthu mulwari pa Sabata, chifukwa ŵakabendezganga Dango la Chiuta. Yesu wakalongora urunji wa Chiuta kweniso kuti mzimu wa Chiuta ukaŵa pa iyo. Wakafwatura ŵanthu ku maluso ghakufyenya kweniso ghambura urunji. Ntheura ŵalongozgi ŵakakhumbanga kumukoma. Ŵakaŵa na mtima uheni chomene!
Kasi mazgu ghakuti “wakwesanenge na munthu chara, panji kuchemerezga, nesi munthu kupulika mazgu ghake mu misewu,” ghakang’anamuranga vichi? Apo Yesu wakachizganga ŵanthu, iyo wakaŵaphaliranga ‘kuti ŵaleke kumuvumbura.’ Viŵanda navyo wakavikanizganga. (Mariko 3:12) Wakakhumbanga yayi kuti ŵanthu ŵatolekenge waka mtima na ivyo ŵanthu ŵanyake ŵakuyowoya mu misewu nesi kuyegheka na nkhani izo ŵapulika.
Kweniso Yesu wakaŵa na uthenga wakupembuzga ŵanthu awo ŵakaŵa nga ni thete lakuphwanyika, ilo lagoŵeka na kuwiskika pasi. Ŵanthu aŵa ŵakaŵa nga ntchisunda chakulota, icho chakhala pachoko waka kuti moto uzimwirethu. Yesu wakaphwanya chara thete lakuteketeka panji kuzimwa chisunda chakulota icho chikusunkha josi. Kweni chifukwa cha lusungu na chitemwa, Yesu wakawuska ŵanthu ŵakuyuyuka. Nadi, ŵanthu ŵamitundu yose ŵakwenera kugomezga Yesu pera.


text:
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Ŵafilipi 3:1-21
3 Paumaliro ŵabali ŵane, lutilirani kusekelera mu Fumu.+ Kumulemberani vinthu vimoza pera ni suzgo yayi kwa ine, kweni ntchivikiliro kwa imwe.2 Chenjerani na ntcheŵe. Chenjerani na awo ŵakuchita vyakupweteka. Chenjerani na awo ŵakukhozgera ukotoli.+3 Pakuti ise ndise ŵakukotoleka zanadi,+ ise tikuchita uteŵeti wakupatulika mwa mzimu wa Chiuta ndipo tikunotha mwa Khristu Yesu+ ndiposo tikugomezga vinthu ivyo ŵanthu ŵakuviwona kuti ni vyakuzirwa yayi.4 Usange waliko uyo wali na vifukwa vyakugomezgera vinthu ivyo ŵanthu ŵakuviwona kuti ni vyakuzirwa, ndine.Usange munthu munyake wakughanaghana kuti wali na vifukwa vyakugomezgera vinthu ivyo ŵanthu ŵakuviwona kuti ni vyakuzirwa, ine nkhumuluska.5 Nkhakotoleka pa zuŵa la 8,+ ndine wa mbumba ya Israyeli, wa fuko la Benjamini, Muhebere wakubabika ku Ŵahebere.+ Kuyana na dango ndine Mufarisi.+6 Nkhajipeleka pakutambuzga mpingo.+ Pakuyowoya vya urunji uwo ukwizira mu dango, nkhaŵa wambura kafukwa.7 Kweni vinthu ivyo vikaŵa vyachandulo kwa ine, nkhuviwona kuti ni vyambura ntchito* chifukwa cha Khristu.+8 Chakuluska vyose ntchakuti nkhuwona vinthu vyose kuŵa vyambura ntchito chifukwa cha chandulo chikuru cha kumumanya Khristu Yesu Fumu yane. Chifukwa cha iyo, vyose nkhuviwona kuŵa vyambura ntchito ndipo nkhuviwona kuti ni viswaswa* pera, mwakuti niŵe paubwezi na Khristu,9 ndiposo kuti nizakasangike mu umoza na iyo, chifukwa cha urunji wane pakulondezga Dango yayi, kweni chifukwa cha urunji uwo ukwizira mu chipulikano+ mwa Khristu,+ urunji uwo ukufuma kwa Chiuta chifukwa cha chipulikano.+10 Nkhukhumba kuti nimumanye iyo ndiposo kuti nimanye nkhongono za chiwuka chake+ na kusangana nayo mu visuzgo vyake,+ kujipeleka ku nyifwa yakuyana na yake,+11 kuti mulimose umo vingaŵira, niwone usange ningazakawuka ku ŵakufwa pa chiwuka chakwambilira.+12 Kuti napokera kale chinthu ichi yayi, nesi kuzgoka wakufikapo, kweni nkhulimbikira+ kuti niwone usange ningasanga icho Khristu Yesu wakasankhira ine.+13 Ŵabali, nkhujiwona kuti nachisanga kale yayi. Kweni pali chinthu chimoza icho nkhuchita chakuti: Nkhuluwa vinthu vyakumasinda+ na kulimbikira kuti nisange vinthu vyakunthazi.+14 Nkhuchimbira na chilato chakuti nkhapokere njombe+ ya ntchemo yakuchanya+ iyo Chiuta wakupeleka kwizira mwa Khristu Yesu.15 Ndipo ise tili ŵakukhwima,+ tiŵe na maghanoghano agha. Ndipo usange muli na maghanoghano ghanyake munthowa yiliyose, Chiuta wazamuvumbura maghanoghano ghakwenelera kwa imwe.16 Mulimose umo talutira panthazi, tiyeni tilutilire kwenda mwakwenelera munthowa yeneyiyi.17 Ŵabali, mulondezgenge ine mwakukolerana,+ ndipo laŵiskani awo ŵakwenda mu nthowa iyo yikuyana na chakuwonerapo icho tikamulongorani.18 Pakuti pali ŵanandi awo nkhaŵazunuranga kanandi, kweni sono nkhuŵazunura uku nkhulira, awo ŵakwenda nga mbalwani ŵa khuni lakusuzgikirapo* la Khristu.19 Umaliro wawo ni pharanyiko, chiuta wawo ni nthumbo zawo, uchindami wawo ni vyasoni vyawo, nakuti ŵakuŵika maghanoghano ghawo pa vinthu vya pa charu chapasi.+20 Kweni ise, chikaya chithu+ chili kuchanya,+ ku malo agho kuli mponoski withu, Fumu Yesu Khristu,+ uyo tikumulindilira mwakunweka.21 Iyo wazamuzgora mathupi ghithu ghakuyuyulika agha kuti ghayane na thupi lake lauchindami+ mwakuyana na nkhongono zake zikuru izo wali nazo izo zikumovwira kuti walambike vinthu vyose kwa iyo yekha.+


text: 17 Sono Yehova wakati kwa Mozesi:2 “Yowoya na Ŵaisrayeli ndipo utore kwa iwo ndodo yimoza pa nyumba ya awiskewo, kwa mulongozgi waliyose wa nyumba ya awiske.+ Zose pamoza ziŵepo 12. Ulembepo zina la mulongozgi waliyose pa ndodo yake.3 Pa ndodo ya Levi ulembepo zina la Aroni, chifukwa mulongozgi waliyose wali na ndodo yimoza pa nyumba ya awiske.4 Uŵike ndodo izi mu chihema chakukumanamo panthazi pa Ukaboni,+ apo nkhuwonekera kwa iwe nyengo zose.+5 Ndipo ndodo ya munthu uyo namusora+ yisundenge. Ntheura nilekeskenge kudinginyika uko Ŵaisrayeli ŵakuchitira ine+ kweniso uko ŵakudinginyikira iwe.”+6 Mozesi wakaŵaphalira Ŵaisrayeli, ndipo ŵalongozgi ŵawo wose ŵakamupa ndodo. Mulongozgi waliyose pa nyumba ya awiske wakapeleka ndodo yake. Zose pamoza zikaŵa ndodo 12, ndipo ndodo ya Aroni yikaŵa yimoza yake.7 Mozesi wakaŵika ndodo izi pamaso pa Yehova mu chihema cha Ukaboni.8 Zuŵa lakulondezgapo, Mozesi wakati wanjira mu chihema cha Ukaboni, wakawona kuti ndodo ya Aroni ya nyumba ya Levi yasunda. Yikasundanga na kuzota maluŵa kweniso kupambika vipambi vyakuphya vya alimondi.9 Mozesi wakatora ndodo zose zira pamaso pa Yehova na kuzifumiskira ku Ŵaisrayeli wose. Ŵakaziwona ndipo mulongozgi waliyose wakatorapo ndodo yake.10 Yehova wakati kwa Mozesi: “Uwezgere ndodo ya Aroni+ panthazi pa Ukaboni, yisungike kuŵa chimanyikwiro+ ku ŵana ŵachigaluka,+ mwakuti ŵaleke kunidinginyikira kweniso kuti ŵaleke kufwa.”11 Nyengo yeneyiyo Mozesi wakachita nga umo Yehova wakamuphalilira. Wakachita ndendende.12 Ŵaisrayeli ŵakati kwa Mozesi: “Sono tikufwa, timalenge nadi, tose timalenge petu!13 Waliyose uyo wasendelera ku chihema cha Yehova, wafwenge.+ Kasi ndimo tifwirenge nthena?”+


text:
KASI VIKAŴAKO VYEKHA?
Nyerere Iyo Yikuphya Bweka Yayi na Zuŵa
NYERERE zinyake zakuchemeka silver ant (Cataglyphis bombycina) izo zikusangika ku chipalamba cha Sahara, ni zimoza mwa vyamoyo ivyo vikuphya bweka yayi na chithukivu cha zuŵa. Para zuŵa lawotcha chomene, vinyama vinandi vikuchimbira na kukabisama. Tunyama uto tukurya nyerere izi nato tukuchimbira na kukabisama. Kweni pa nyengo iyi, ndipo nyerere izi zikufuma mu makululu kukapenja chakurya. Chinyake mwa chakurya ichi, nthwamoyo tunyake uto tukuŵa kuti twafwa na zuŵa.
Wonani fundo iyi: Nyerere izi zili na tumaweya tunandi lekani zikuphya bweka yayi na zuŵa. Kweni kusi kwake kulije tumaweya utu. Nyerere izi nizakutowa chifukwa cha tumaweya utu. Tumaweya utu tukuwoneka nga nthumapayipi twa makona ghatatu. Ndipo tuli na tunthu uto tungawoneka yayi na maso uto utali wake ukuyana waka na tumaweya utu. Tunthu utu pachanya tuli nga nthumizere twa malata, kweni kusi nkhwakusililika. Ivi vikovwira nyerere izi mu nthowa ziŵiri. Yakwamba njakuti, vikovwira kuti nyerere izi zileke kuphya chomene na zuŵa. Yachiŵiri, vikovwira nyerere izi kufumiska chithukivu mu thupi. Ndipo chigaŵa cha kusi icho chilije tumaweya chikukanizga chithukivu kuti chileke kunjira mu thupi la nyerere izi. *
Tumaweya utu tukovwiraso kuti yikhalenge na umoyo nanga ni para kwawotcha chomene m’paka kufika madigirizi 53.6. Pasono ŵasayansi ŵakuchita kafukufuku kuti ŵawone usange nawo ŵangakwaniska kupanga vyakuvwara vyapadera ivyo vingawovwira kuti munthu wakhalenge ku malo ghakotcha chomene kwambura kugwiliskira ntchito vinthu nga ni fani na vinyake nga ni umo nyerere izi zikuchitira.
Kasi mukuti wuli? Kasi nyerere yakuzizika iyi yikaŵako yekha, panji pali munyake uyo wakayilenga?
^ ndime 4 Kweniso nyerere izi zili na pulotini wapadera uyo wakusongonoka bweka yayi para kwawotcha. Ziliso na malundi ghatali agho ghakovwira kuti zileke kuphya na chithukivu icho chikufuma mu mchenga wakotcha, kweniso ghakovwira kuti zichimbirenge chomene ndipo zikuluwa yayi apo pali khululu lake.


text:
NKHANI YAKULONGOSORA UMOYO WA MUNTHU
Kutemwa Chomene Yehova Kwanovwira Kuti Nizizipizge
MU 1970, nkhalwara chomene ndipo ŵakanigoneka mu chipatala cha Valley Forge General, ku Phoenixville, Pennsylvania, United States. Para pajumpha maminiti 30 ghalighose, dokotala wakanipimanga kuti wawone umo ndopa zane zikwendera (BP). Dokotala uyu wakaŵa mulara kuluska ine ndipo chitima chikamukora kuwona umo nkhalwalira. Nyengo yiliyose para wanipima, wakasanganga kuti BP yane yikukhilirakhilira. Ntheura nkhamufumba kuti: “Kasi muli kuwonapo kuti munthu wakufwa?” Wakazizwa chomene na ivyo nkhamufumba, ndipo wakati: “Yayi.” Pa nyengo iyi nkhaŵa na vyaka 20, ndipo nkhaŵa msilikari.
Nkhakayika usange niŵenge wamoyo. Kweni kasi vikenda wuli kuti ŵanigoneke mu chipatala? Lekani nimuphalirani ivyo vili kunichitikirapo pa umoyo wane.
KWAMBA USILIKARI
Zuŵa linyake nkhalwara chomene apo nkhawovwiranga madokotala kuchita opareshoni panyengo ya nkhondo ku Vietnam. Nkhatemwanga chomene kovwira ŵalwari na awo ŵapwetekeka ku nkhondo. Nane nkhakhumbanga kuŵa dokotala. Nkhaluta ku Vietnam mu Julayi 1969. Sabata yakwamba nkhagwira ntchito yayi, kweni ŵakanilongosolera vya malo agha kuti nighamanye makora. Ku malo agha kukotcha chomene.
Ŵakanituma ku chipatala chakuchitirako opareshoni ku Mekong Delta, Dong Tam. Zuŵa ilo nkhambira ntchito, kukiza ŵalwari ŵanandi pa ndege za ŵasilikari. Nkhanozgeka kovwira ŵalwari, chifukwa nkhatemwanga chomene ntchito na charu chane. Tikatoranga ŵalwari aŵa na kuluta nawo mu tuvipinda uto ŵakachitirangamo opareshoni. Madokotala ghaŵiri na manesi ghaŵiri ghakalimbikiranga kovwira ŵalwari. Kweni mu ndege mukaŵa vimathumba vifipa. Mu vimathumba ivi mukaŵa viŵaro vya ŵasilikari awo ŵakakomeka na mabomba. Panyengo iyi ndipo nkhambira usilikari.
NKHAKHUMBANGA KUMANYA CHIUTA
Nkhaŵa na mwaŵi wakusambira unenesko nichali mwana muchoko. Amama ŵakasambiranga Baibolo na Ŵakaboni ŵa Yehova kweni ŵakalutilira yayi. Nane nkhaŵangapo para amama ŵakusambira, ndipo vikaninozgeranga. Zuŵa linyake tikatembeyanga na adada ŵamusangapo. Tikajumpha pa Nyumba ya Ufumu yinyake apo pakaŵa ŵabali na ŵadumbu. Nkhafumba adada kuti: “Kasi ŵanthu aŵa ŵakuchita vichi apa?” Adada ŵakanizgora kuti: “Ungayezganga kuchezga na ŵanthu aŵa!” Nkhaŵapulikira chifukwa chakuti ŵakaŵa adada. Ndimo nkhalekera kuchezga na Ŵakaboni ŵa Yehova.
Nati nawerako ku Vietnam, nkhakhumbanga chomene kumanya Chiuta. Nkhakondwanga yayi para nakumbuka ivyo nkhawona ku Vietnam. Munthu uyo wandaluteko ku Vietnam, ntchakusuzga kupulikiska ivyo vikachitikanga. Ŵana ŵanandi ŵakakomeka pa nkhondo iyi. Ntheura ŵanthu ŵakachita viwoneskero ndipo ŵakatenge ŵasilikari ŵa ku America ndiwo ŵakakoma ŵana.
Nkhakhumbanga kumanya Chiuta, ntheura nkhamba kuluta ku matchalitchi ghakupambanapambana. Nkhatemwanga Chiuta kweni ivyo ŵakasambizganga ku matchalitchi agha vikanifikanga pa mtima yayi. Zuŵa linyake, nkhaluta ku Nyumba ya Ufumu ya Ŵakaboni ŵa Yehova ku Delray Beach, Florida. Pakaŵa pa Sabata, mwezi wa Febuluwale, mu 1971.
Nkhasanga kuti nkhani yachisanisani yili pafupi kumara. Kweni nkhaŵapo pa sambiro la Gongwe la Mulinda m’paka paumaliro. Nkhukumbuka yayi ivyo tikasambira. Kweni icho nkhukumbuka ntchakuti ŵana ŵachoko ŵakasuzgikanga yayi kujura Malemba mu mabaibolo ghawo. Ichi chikanikondweska chomene. Paumaliro wa maungano, mubali munyake wa vyaka pafupifupi 80, wakanitawuzga. Zina lake wakaŵa Jim Gardner. Mubali uyu wakanipa buku lakuti “Unenesko Weneuwo Ukulongozgera ku Umoyo wa Muyirayira.” Tikapangana kuti tambe kusambira Baibolo pa Chinayi mulenji.
Apo nkhaŵa ku Florida, nkhagwiranga ntchito pa chipatala cha Boca Raton. Pakuluta ku ntchito namise nkhanyamura kabuku aka. Pa zuŵa ili nkhamba kugwira ntchito 11:00 usiku m’paka 7:00 mulenji. Nkhaŵazga buku ili usiku wose chifukwa pakaŵavya chakutimbanizga. Dokotala mulara wakiza na kunikwachapura buku ili. Wakati wawona mutu wa buku ili, wakanifumba mwaukali kuti: “Kasi nawe ukukhumba kuŵa Kaboni?” Nkhamupoka buku lane na kumuphalira kuti: “Ndimo vikuwonekera, nakuti nkhukhumba kumalizga kuŵerenga buku ili.” Dokotala uyu wakafumapo ndipo nkhalutilizga kuliŵerenga na kumalizga.
Mubali Gardner wakiza kuti tisambire Baibolo umo tikapanganirana. Pambere tindambe kusambira nkhamufumba kuti: “Kasi tisambirenge vichi?” Iyo wakati: “Buku lira nkhakupa.” Ine nkhati: “Nili kuŵazga kale lose.” Mubali Gardner wakanizgora kuti: “Nawonga, ipo tiyeni tidumbiskane mutu umoza pera.” Nkhazizwa chomene kuwona kuti pakaŵa vinthu vinandi ivyo nkhavipulikiska yayi apo nkhaŵazganga panekha. Wakanovwira kujura malemba mu Baibolo lane la King James Version. Apa nkhamba nadi kusambira vya Chiuta waunenesko, Yehova. Tikatemwananga chomene na mubali Gardner ndipo nkhamuchemanga waka kuti Jim. Zuŵa lira mulenji, tikasambira mitu yitatu. Chinayi chilichose mulenji tikasambiranga mitu yitatu. Ivyo nkhasambiranga vikanifika pa mtima. Nkhawona kuti ni mwaŵi chomene kusambizgika na mubali wakuphakazgika uyo wakamanyananga na Charles T. Russell.
Pakati pajumpha masabata ghachoko waka, ŵakanizomerezga kuti nambe kupharazga makani ghawemi. Mubali Jim wakanisambizga vinandi. Wakanisambizga umo ningapharazgira nyumba na nyumba. (Mil. 20:20) Nkhakondwanga chomene kwendera lumoza na mubali Jim mu uteŵeti. Nichali kutemwa kupharazga ndipo nkhuwona kuti ni mwaŵi wapadera chomene kuchitako ntchito iyi. Ntchakukondweska chomene kuti tili ŵantchito ŵanyake na Chiuta.—1 Kor. 3:9.
KUTEMWA YEHOVA
Lekani nimuphalirani umo nkhambira kutemwa Yehova. (Uvu. 2:4) Kutemwa Yehova kwanovwira kulimbana na vinthu vyakofya ivyo vikachitikanga ku nkhondo kweniso viyezgo vinyake.—Yes. 65:17.
Kutemwa Yehova kwanovwira kuti nijipulikenge makora para namba kukumbukira viheni ivyo vikachitikanga ku nkhondo kweniso kuti nizizipizge masuzgo ghanyake
Nkhukumbuka ivyo vikachitika zuŵa linyake mu 1971. Adada ŵane ŵamusangapo ŵakakhumbanga yayi kukhala na Kaboni wa Yehova panyumba yawo ntheura ŵakanichimbizga. Panyengo iyi nkhaŵavya ndalama zakukwana. Ndalama izo nkhaŵa nazo nkhagura malaya kuti niwonekenge makora para nkhupharazga, pakuŵa Kaboni wa Yehova. Ku chipatala uko nkhagwiranga ntchito, nkhapokeranga ndalama para pajumpha masabata ghaŵiri. Ndalama zane zinyake zikaŵa ku banki ku Michigan, uko nkhakulira. Nkhaŵavya nyumba ndipo nkhagonanga mu galimoto yane. Para kwacha, nkhalutanga uko ŵakumweskera galimoto mafuta kuti nkhageze ku mabafa gha ŵalendo.
Zuŵa linyake, nkhafika pa Nyumba ya Ufumu pambere nyengo yakunozgekera uteŵeti yindakwane. Nkhaŵa kuti nafuma waka ku ntchito. Nkhakhala kuseri kwa Nyumba ya Ufumu kuti ŵanthu ŵaleke kuniwona. Panyengo iyi nkhamba kukumbukira ivyo vikachitikanga ku nkhondo ku Vietnam. Nkhaŵa nga nkhupulika sungu la ŵanthu ŵakuphya na moto, na kuwona ŵanthu ŵakupwetekeka ndipo ŵali na ndopa thupi lose. Chitima chikanikora chomene. Nkhaŵa nga nkhupulika ŵanthu awo ŵapwetekeka ku nkhondo ŵakunifumba kuti: “Kasi tichilenge?” Nkhamanyanga kuti ŵafwenge, kweni nkhayezga kuŵakhwimiska. Apo nkhaghanaghaniranga ivi, chitima chikanikora chomene.
Nkhukumana na viyezgo vyakupambanapambana kweni nkhuzizipizga chifukwa nkhutemwa Yehova
Nkhalomba kwa Yehova uku masozi ghakuthika. (Sal. 56:8) Nkhamba kughanaghanira chomene vya chiwuka. Ndipo nkhamanya kuti para Yehova wazakawuska ŵakufwa, chitima chizamumara ndipo nizamukumbukaso yayi ivyo vikachitikanga pa nyengo ya nkhondo. Yehova wazamuwuska wose awo ŵali kufwa. Para ŵawuka ŵazamusambira vya Yehova. (Mil. 24:15) Ivi vikanipangiska kuti nambe kumutemwa Yehova na mtima wane wose. Zuŵa ili likaŵa lapadera chomene kwa ine. Ntheura para nkhuyezgeka panji kusuzgika, nkhuchita chilichose kuti nileke kutaya chitemwa chane icho nkhaŵa nacho pakwamba kwa Yehova.
YEHOVA NI MUWEMI
Ku nkhondo ŵanthu ŵakachitanga vinthu viheni ndipo nane nkhachitangako. Kweni pali Malemba ghaŵiri agho ghakunovwira chomene. Lakwamba ni Uvumbuzi 12:10, 11. Lemba ili likuti Satana tingamutonda na ndopa za Mwanamberere kweniso para tikupharazga. Lachiŵiri ni Ŵagalatiya 2:20. Nkhumanya kuti Yesu Khristu wakafwa chifukwa ‘cha ine,’ ndipo Yehova wali kunigowokera. Ivi vyanovwira kuŵa na njuŵi yiwemi. Nkhulimbikira kusambizga ŵanthu kuti ŵamumanye makora Yehova, Chiuta walusungu.—Heb. 9:14.
Para nati chete, nkhuwonga chomene Yehova chifukwa nyengo zose wakunipwelelera. Jim wati wamanya kuti nkhugona mu galimoto, wakanovwira kuti nisange nyumba. Iyo wakapempha mudumbu munyake uyo wakaŵa na nyumba iyo mukaŵavya ŵanthu. Nkhugomezga kuti Yehova wakagwiliskira ntchito mubali Jim na mudumbu uyu kuti nisange pakukhala. Yehova ngwalusungu, ndipo wakupwelelera nadi ŵateŵeti ŵake ŵakugomezgeka.
KUPHARAZGA MWALUSO
Ku Florida, nkhawungananga na mpingo wa Delray Beach. Mu Meyi 1971, nkhaluta ku Michigan kuti nkhachite vinyake. Pakuluta, nkhanyamura mabuku, magazini na mathirakiti ghanandi mu galimoto yane. Nkhamalizga kugaŵira mabuku agha pambere nindajumphe charu cha Georgia. Nkhapharazga makani ghawemi gha Ufumu mu vigaŵa vinandi. Nkhagaŵira mabuku mu majele na malo ghakugonako ŵalendo. Nkhumanya yayi usange ŵanthu awo nkhaŵapharazgira ŵali kukoleska unenesko.—1 Kor. 3:6, 7.
Pakwamba nkhamanyanga yayi kupharazga mwaluso, chomenechomene para nkhupharazgira ŵabali ŵane. Nkhatemwanga chomene Yehova ndipo nkhakhumbanga kuphalirako ŵanthu vya iyo. Kweni nkhaŵavya luso pakupharazga. Nkhatemwanga ŵakuru ŵane, John na Ron. Pakuŵapharazgira, nkhachitanga kuŵachichizga. Nati namanya kuti nkhabudiskanga, nkhaŵaphepiska. Ndipouli, nkhalutilira kuŵalombera kuti nawo ŵasambire unenesko. Kweni Yehova wakanovwira kuti nipharazgenge na kusambizga mwaluso.—Kol. 4:6.
ŴANTHU ŴANYAKE AWO NKHUŴATEMWA
Nkhumutemwa chomene Yehova. Munyake uyo nkhumutemwa ni muwoli wane Susan. Nkhakhumbanga mwanakazi uyo wanganovwira kuti nichite makora ntchito ya Ufumu. Susan ngwakukhora mwauzimu. Nkhukumbuka ivyo vikachitika zuŵa linyake apo tikaŵa pa chibwezi. Nkhaluta ku kwake ku Cranston, Rhode Island. Nkhasanga wakhala pa khonde wakuŵazga Gongwe la Mulinda, na kujura malemba mu Baibolo ndipo nkhakondwa chomene. Nkhamanya kuti Susan ‘wakutemwa vinthu vyauzimu.’ Tikatorana mu Disembala 1971. Nkhuwonga kuti muwoli wane wanovwira kufuma waka apo tikatolerana, ndipo chakukondweska ntchakuti wakutemwa chomene Yehova.
Tili na ŵana ŵaŵiri, Jesse na Paul. Yehova waŵawovwira kuti ŵakure makora. (1 Sam. 3:19) Ine na muwoli wane tikunotha chifukwa ŵana ŵithu ŵakutemwa unenesko. Ivi vikuŵawovwira kuti ŵalutilire kuteŵetera Yehova. Wose ŵachita uteŵeti wanyengozose vyaka vyakujumpha 20. Kweniso tikukondwa chomene kuti ŵana ŵithu ŵali kutora ŵanakazi awo ŵakutemwa Yehova na mtima wawo wose. Ŵakamwana ŵithu aŵa, Stephanie na Racquel, ŵali nga mbana ŵakubaba tekha.—Efe. 6:6.
Nati nabatizika, nkhateŵetera vyaka 16 ku Rhode Island, ndipo nkhaŵa na ŵabwezi ŵanandi. Nkhateŵetera lumoza na ŵalara ŵawemi chomene. Kweniso nkhuwonga ŵalaŵiliri ŵadera ŵanandi awo ŵakanovwira. Chikaŵa chakukondweska kuteŵetera lumoza na ŵabali awo ŵakutemwa Yehova. Mu 1987, tikasamukira ku Carolina uko kukakhumbikwanga ŵapharazgi ŵanandi. Tikasangaso ŵabwezi ŵanandi ku malo agha. *
Mu Ogasiti 2002, ine na muwoli wane ŵakatichema kuti tikambe kuteŵetera pa Beteli ya Patterson ku United States. Ine nkhaŵa ku dipatimenti ya uteŵeti ndipo muwoli wane wakachapanga vyakuvwara (laundry). Wakayitemwanga chomene ntchito iyi. Mu Ogasiti 2005, nkhamba kuteŵetera mu Wupu Wakulongozga. Nkhawona kuti pakaŵa vinandi vyakuti nisambire. Muwoli wane wakatenthema chifukwa cha udindo uwu. Iyo wakawopanga kukwera ndege kaŵirikaŵiri. Susan wakati ŵawoli ŵa ŵabali awo ŵali mu Wupu Wakulongozga ŵakamukhozga kuti walutilire kunovwira. Wachali kunovwira ndipo nkhumutemwa chomene.
Nili na vithuzithuzi vinandi mu ofesi yane. Vikunikumbuska vinthu vinandi ivyo vyachitika pa umoyo wane. Natumbikika chomene chifukwa nkhulutilira kulongora chitemwa icho nkhaŵa nacho pakwamba.
^ ndime 31 Nkhani yakulongosora uteŵeti wanyengozose ya mubali Morris, yili mu Gongwe la Mulinda la Epulero 1, 2006 peji 18.


text:
FUMBO 5
Kasi Ningachita Wuli Para Ŵanyane Ŵakunisuzga ku Sukulu?
KASI IMWE MUNGACHITA WULI?
Wonani ivyo vyachitikira Thomas: Iyo wakukhumba yayi kuluta ku sukulu. Iyo wakukhumbako yayi chifukwa chakuti ŵakamutetera utesi wakofya. Kweniso ŵana ŵanyake ku sukulu ŵakumuchema na mazina ghamusinjiro. Nyengo zinyake ŵanyake ŵakutemwa kumuphatiska manotibuku na kulongora nga kuti yanguŵa waka ngozi. Ndipo nyengo zinyake ŵakumukankha ndipo para Thomas wang’anamuka, wakutondeka kumanya uyo wamukankha. Zuŵa linyake mwasonosono apa, ŵana ŵanyake ŵakamutumira uthenga wakumofya pa Intaneti.
Kasi imwe muŵenge Thomas, mwate muchitenge wuli?
YIMANI NA KUGHANAGHANA!
Ivi vikulongora kuti mulijirethu nkhongono yayi. Kweni mungamarana nawo ŵanyinu awo ŵakumusuzgani kwambura kukorana nawo muthupi. Kasi mungachita wuli?
KUKWIYA YAYI. Baibolo likuti: “Munthu muzeleza wakufumiska ukali wake wose, kweni wavinjeru wakuwuwezga.” (Zintharika 29:11) Para mungaleka kuŵakwiyira, awo ŵakumusuzgani soni zingaŵakora ndipo ŵangaleka kulimbana namwe.
LEKANI KUWEZGERA. Baibolo likuti: “Kuwezgera munthu uheni pa uheni yayi.” (Ŵaroma 12:17) Usange mukulimbana na kuwezgera, mbwenu ŵalutilirenge kumusuzgani.
GEGANI MASUZGO. Baibolo likuti: “Wakuchenjera wakuwona ulwani na kubisama.” (Zintharika 22:3) Para ntchamachitiko lekani kuŵa pafupi na ŵanthu awo ŵakusuzga ŵanyawo, kweniso lekani kwenda ku malo uko ŵangakamusuzgani.
ZGORANI MWAKUZIKA. Baibolo likuti: “Zgoro lakuzika likuwezga ukali.” (Zintharika 15:1) Mungayezga kuyowoya nawo waka mwakuseka para ŵakumusuzgani. Mwachiyelezgero, para ŵakumunenani kuti ndimwe duntu, mungazgora waka mwakuseka kuti, “Nadi mwee nane nkhudokera kuŵa na kathupi kachoko!”
WUKANIPO WAKA. Nora uyo ngwa vyaka 19 wakati: “Para munyako wakukusuzga, ndipo iwe wakhala chete, ukulongora kuti ndiwe mulara kweniso uli na mahara kuluska uyo wakukusuzga. Ukulongoraso kuti ndiwe wakujikora, ndipo awo ŵakusuzga ŵanyawo ŵalije mukhaliro uwu.”—2 Timote 2:24.
KUJIKAYIKIRA YAYI. Awo ŵakusuzga ŵanyawo ŵakutemwa kudelera awo ŵakujikayikira ndipo ŵakumanya kuti palije icho ŵangachita. Kweni para ŵawona kuti mukujikayikira yayi, iwo ŵangaleka kumusuzgani.
PHALIRANI MUNTHU MUNYAKE. Msambizi munyake wakati: “Nkhuchiska mwana waliyose kuti wapharenge usange ŵanyake ŵakumusuzga. Ntchiwemi chomene kuphara, ndipo vikovwira kuti mwana uyo ŵanyake ŵakumusuzga wawovwilike.”


text:
GONGWE LA MULINDA (LAKUSAMBIRA PA MPINGO) MAY 2016
Magazini iyi ili na nkhani zakusambira pa mpingo kwamba pa Juni 27 m’paka Julayi 31, 2016.
Kasi Tingamazga Wuli Mphindano Mwachitemwa?
Chifukwa wuli mukwenera kudumbiskana? Chilato ntchakusanga uyo wabuda panji uyo wandabude yayi
“Lutaninge Mukazgore Ŵanthu ŵa Mitundu Yose Kuŵa Ŵasambiri”
Mazgoro gha mafumbo ghanayi agha, ghatovwirenge kumanya awo ŵakufiska uchimi wa Yesu.
Sankhani Mwamahara
Kasi tingasankha wuli mwamahara nanga ni para palije malango ghakudunjika gha mu Baibolo?
Kasi Baibolo Lichali Kusintha Umoyo Winu?
Mwanalume munyake wakaleka kutchova njuga, kukhweŵa, uloŵevu, na mankhwala ghakuzingizga wongo kuti waŵe wakwenera kubatizika. Kweni pamasinda wakawona pakaŵa vinyake vikamusuzga kuvilekerathu
Kasi Tikugwiliskira Ntchito Mwakukwana Ivyo Yehova Wakutipa?
What assumption could cause us to miss out on the benefits of some of them?
“Awo Ŵali Kupika Mulimo”
Icho chikachitika mu 1919 chikalongora kwamba kwa ntchito yikuru yakupharazga pa charu chose.
Mafumbo Ghakufumira ku Ŵaŵazgi
Kasi ntchivichi icho chingawovwira Mkhristu kumanya usange wakwenera kupeleka chawanangwa kwa uyo wakugwira ntchito mu boma? Kasi ŵabali na ŵadumbu ŵangalongora wuli kuti ŵakondwa para ŵapulika chipharazgo chakuti munthu uyo wakasezgeka wawezgekeramo mu mpingo? Kasi ntchivichi icho chikavundulanga maji pa chiziŵa cha Betizata?


text:
MUTU 10
Kasi Ŵangelo na Viŵanda Mbanjani?
1. Chifukwa wuli tikwenera kuŵamanya makora ŵangelo?
YEHOVA wakukhumba kuti tilimanye banja lake. Ŵangelo ŵali mu banja la Chiuta. Baibolo likuti ŵangelo ni ‘ŵana ŵa Chiuta.’ (Yobu 38:7) Kasi ŵangelo ŵakuchita vichi? Kasi ŵali kovwirapo wuli ŵanthu kumanyuma? Kasi mazuŵa ghano ŵangatovwira?—Wonani Mazgu Ghakuumaliro 8.
2. Kasi ŵangelo ŵakaŵako wuli? Kasi ŵalipo ŵalinga?
2 Tikwenera kumanya umo ŵangelo ŵakaŵirako. Lemba la Ŵakolose 1:16 likutiphalira kuti Yehova wati walenga Yesu, “vinthu vinyake vyose vikalengeka kuchanya na pa charu chapasi.” Mazgu agha ghakulongora kuti ŵangelo nawo ŵakachita kulengeka. Kasi ŵalipo ŵalinga? Baibolo likuti pali ŵangelo mamiliyoni ghanandi.—Salimo 103:20; Chivumbuzi 5:11.
3. Kasi lemba la Yobu 38:4-7 likutiphalira vichi za ŵangelo?
3 Baibolo likutisambizga kuti Yehova wakalenga dankha ŵangelo pambere wandalenge charu. Kasi ŵangelo ŵakachita wuli ŵati ŵawona charu? Buku la Yobu likutiphalira kuti ŵakakondwa chomene. Wose ŵakateŵeteranga Yehova nga ni banja limoza.—Yobu 38:4-7.
ŴANGELO ŴAKOVWIRA ŴANTHU ŴA CHIUTA
4. Tikumanya wuli kuti ŵangelo ŵakutemwa ŵanthu?
4 Kwamba kale, ŵangelo ŵakutemwa chomene ŵanthu ndipo ŵakukhumba kuti khumbo la Chiuta pa charu chapasi lichitike. (Zintharika 8:30, 31; 1 Petrosi 1:11, 12) Ŵangelo ŵakwenera kuti ŵakakwiya apo Adamu na Eva ŵakagalukira Chiuta. Ndipo sono napo ŵakwenera kuti ŵakukwiya chomene kuwona kuti ŵanthu ŵanandi ŵakumupulikira yayi Yehova. Kweni ŵakukondwa para wakwananga walapa na kuwelera kwa Chiuta. (Luka 15:10) Ŵangelo ŵakutemwa chomene awo ŵakuteŵetera Chiuta. Yehova wakutuma ŵangelo kuti ŵawovwire na kuvikilira ŵateŵeti ŵake pa charu chapasi. (Ŵahebere 1:7, 14) Tiyeni tiwone viyelezgero.
5. Kasi ŵangelo ŵali kovwirapo wuli ŵateŵeti ŵa Chiuta kumanyuma?
5 Apo tawuni ya Sodomu na Gomora yikaparanyikanga, Yehova wakatuma ŵangelo ŵaŵiri kuti ŵakaponoske Loti na banja lake. (Genizesi 19:15, 16) Vyaka vinandi vikati vyajumphapo, Daniyeli ŵakamuponya mu chikhululu cha nkhalamu. Kweni zikamupweteka yayi, chifukwa ‘Chiuta wakatuma mungelo wake na kujara mulomo wa nkhalamu.’ (Daniyeli 6:22) Apo mpositole Petrosi wakajalirika mu jele, Yehova wakatuma mungelo ndipo wakamuponoska. (Milimo 12:6-11) Ŵangelo ŵakawovwiraso Yesu apo wakaŵa pa charu chapasi. Mwachiyelezgero, Yesu wakati wabatizika, “ŵangelo ŵakamuteŵeteranga.” (Mariko 1:13) Pambere Yesu wandakomeke, mungelo “wakamukhozga.”—Luka 22:43.
6. (a) Kasi tikumanya wuli kuti ŵangelo ŵakovwira ŵanthu mazuŵa ghano? (b) Kasi tisangenge mazgoro gha mafumbo wuli?
6 Mazuŵa ghano ŵangelo ŵakuwoneka yayi ku ŵanthu. Kweni Chiuta wachali kutuma ŵangelo kuti ŵawovwire ŵateŵeti ŵake. Baibolo likuti: “Mungelo wa Yehova wakuzingilizga wose awo ŵakopa Chiuta, ndipo wakuŵathaska.” (Salimo 34:7) Chifukwa wuli tikukhumba kuvikilirika? Chifukwa tili na ŵalwani awo ŵakukhumba kutipweteka. Kasi ŵalwani aŵa mbanjani? Kasi ŵali kufuma nkhu? Kasi ŵakukhumba kutipweteka wuli? Kuti tisange mazgoro gha mafumbo agha, tiyeni tiwone dankha ivyo vikachitika Adamu na Eva ŵati ŵalengeka waka.
ŴALWANI ŴITHU ŴAMBURA KUWONEKA
7. Kasi Satana wachita nawo wuli ŵanthu?
7 Mu Mutu 3 tikasambira kuti mungelo munyake wakagalukira Chiuta ndipo wakakhumbanga kulamulira ŵanyake. Baibolo likumuchema kuti Satana Dyabulosi. (Chivumbuzi 12:9) Satana wakakhumbangaso kuti ŵangelo na ŵanthu ŵanyake nawo ŵagalukire Chiuta. Wakapusika Eva ndipo kufuma nyengo yira wapusikaso ŵanthu ŵanandi. Kweni ŵanthu ŵanyake nga ni Abelu, Enoki, na Nowa, ŵakalutilira kugomezgeka kwa Yehova.—Ŵahebere 11:4, 5, 7.
8. (a) Kasi ŵangelo ŵanyake ŵakazgoka wuli viŵanda? (b) Kasi viŵanda vikapona wuli Chigumula?
8 Mu nyengo ya Nowa, ŵangelo ŵanyake ŵakagalukira Yehova. Ŵakafuma kuchanya kwiza pano pasi, na kujizgora ŵanthu. Chifukwa wuli? Baibolo likutiphalira kuti ŵakakhumbanga kutora ŵanakazi. (Ŵerengani Genizesi 6:2.) Kweni ŵangelo ŵakeneranga kuchita nthena yayi. (Yuda 6) Ŵanthu ŵanandi ŵakamba kuchita nga mbangelo ŵaheni. Ŵakamba kuchita nkhaza na nkharo ziheni. Lekani Yehova wakatuma Chigumula pa charu chose kuti waparanye ŵanthu ŵaheni. Kweni wakaponoska ŵateŵeti ŵake ŵakugomezgeka. (Genizesi 7:17, 23) Kuti ŵapone Chigumula, ŵangelo ŵaheni aŵa ŵakawelera kuchanya. Baibolo likuti ŵangelo ŵaheni aŵa ni viŵanda. Nawo ŵakagaluka na kuŵa ku chigaŵa cha Satana, ndipo wakamba kuŵalamulira.—Mateyu 9:34.
9. (a) Ntchivichi chikachitikira viŵanda apo vikawelera kuchanya? (b) Kasi tiwonenge vichi?
9 Pakuti ŵangelo aŵa ŵakagaluka, Chiuta wakaŵazomerezga yayi kuti ŵaŵe mu banja lake. (2 Petrosi 2:4) Viŵanda vingajizgoraso ŵanthu yayi, kweni vichali ‘kupuluska charu chose.’ (Chivumbuzi 12:9; 1 Yohane 5:19) Tiyeni tiwone umo vikupusikira ŵanthu ŵanandi.—Ŵerengani 2 Ŵakorinte 2:11.
KASI VIŴANDA VIKUPUSIKA WULI ŴANTHU?
10. Kasi viŵanda vikupusika wuli ŵanthu?
10 Pali nthowa zinandi izo viŵanda vikupusikira ŵanthu. Para ŵanthu ŵakuyowoya navyo, ŵakuchita nthena mwakudunjika panji kwizira mwa ng’anga panji fwiti. Kuchita nthena nkhugomezga mizimu. Kweni Baibolo likutiphalira kuti tileke kuchita chilichose icho chikukolerana na viŵanda. (Ŵagalatiya 5:19-21) Chifukwa wuli? Awo ŵakukhumba kukora nyama ŵakuthya chipingo panji waya kuti ŵakore nyama iyo ŵakukhumba. Viŵanda navyo vili na vipingo ivyo vikukolera ŵanthu.—Wonani Mazgu Ghakuumaliro 25.
11. Kasi kuwukwa ni vichi, ndipo chifukwa wuli tikwenera yayi kuwukwa?
11 Nthowa yimoza iyo viŵanda vikupusikira ŵanthu nkhuwukwa. Kuwukwa ni para munthu wakufumba ku mizimu yiheni kuti wamanye vyamunthazi panji vinthu vinyake ivyo wangavimanya yayi. Pakuchita nthena, ŵanyake ŵakulaŵiska nyenyezi, kulaŵiska pa gilasi, kufumba supa (chipindi), kukweska musi pasi, na kulaŵiska tumizere twa mu mawoko. Ŵanandi ŵakughanaghana kuti kuwukwa nkhuwemi waka, kweni nkhuheni chomene. Kuchita nthena nkhwakofya chomene. Baibolo likulongosora kuti awo ŵakuloska ŵakukolerana chomene na mizimu yiheni. Pa Milimo 16:16-18 pakuyowoya za msungwana uyo wakaŵa na “chiŵanda chakuwukwa” icho chikamovwiranga kuti waloskenge. Kweni mpositole Paulosi wakati wawuskamo chiŵanda, msungwana yura wakaleka kuloska.
12. (a) Chifukwa wuli kuyowoyeskana na ŵakufwa nkhwakofya? (b) Chifukwa wuli ŵateŵeti ŵa Chiuta ŵakuchitako yayi tumaluso twa kugomezga viŵanda?
12 Viŵanda viliso na chipingo chinyake icho vikukolera ŵanthu. Vikutipusika kuti tigomezgenge kuti tingayowoyeskana na ŵakufwa ndiposo kuti ŵakufwa ŵachali ŵamoyo ku malo ghanyake. Ndipo ŵangayowoya nase panji kutipweteka. Mwachiyelezgero, munthu uyo mubali panji mubwezi wake wafwa, wangaluta ku ng’anga ndipo yingamuphalira kuti wangayowoyeskana na munthu uyo wafwa. Yingamuphalira vinthu vinyake vyakukhwaskana na uyo wafwa panji yingayowoya mazgu ghakukozgana na gha munthu uyu. (1 Samuyeli 28:3-19) Maluso ghanandi gha pa nyifwa ghakulongora kuti ŵanthu ŵakugomezga kuti ŵakufwa ŵakuŵa ŵamoyo ku malo ghanyake. Maluso agha ni chivumbi, kukumbukira ŵakufwa, kotcha sembe, kumeta, kuhara chokoro, kuŵika malaya ku malaro, bulangete, mbale, panji moŵa na maluso ghanyake. Para Ŵakhristu ŵakukana kuchitako tumaluso utu, ŵanthu ŵakuŵanena, kuŵatuka na kuleka kuchezga nawo. Kweni Ŵakhristu ŵakumanya kuti ŵakufwa ŵakuŵaso ŵamoyo kunyake yayi. Vingachitika yayi kuyowoya nawo, ndipo ŵangatipweteka yayi. (Salimo 115:17) Ŵani maso. Kuyowoyeskana na ŵakufwa panji viŵanda yayi ndipo lekani kuchitako tumaluso tose uto tukulongora kugomezga viŵanda.—Ŵerengani Dotoronome 18:10, 11; Yesaya 8:19.
13. Kasi ŵanthu ŵanyake awo kale ŵakawopanga viŵanda ŵali kuchita wuli?
13 Viŵanda vikupusika waka ŵanthu yayi, kweni vikuŵawofyaso. Mazuŵa ghano, Satana na viŵanda vyake ŵakumanya kuti ŵali na “nyengo yifupi.” Sonosono apa, Chiuta waŵafumiskengepo pa charu, lekani mbakali chomene kuluska kale. (Chivumbuzi 12:12, 17) Kweni ŵanthu ŵanandi awo kale ŵakawopanga viŵanda ŵali kuleka kuviwopa. Kasi ntchivichi chaŵawovwira?
KANANI VIŴANDA NDIPO MUFWATUKENGE
14. Nga Mbakhristu ŵa ku Efeso, kasi tingachita wuli kuti viŵanda vileke kutisuzga?
14 Baibolo likutiphalira umo tingakanizgira viŵanda kweniso umo tingachitira kuti vileke kutisuzga. Mwachiyelezgero, Ŵakhristu ŵa ku Efeso ŵakagomezganga viŵanda pambere ŵandaŵe Ŵakhristu. Kasi ŵakachita wuli kuti ŵaleke kuvigomezga? Baibolo likuti: “Ŵanandi awo ŵakachitanga masalamusi ŵakawunjika pamoza mabuku ghawo na kughawotcha panthazi pa waliyose.” (Milimo 19:19) Pakuti ŵakakhumbanga kuŵa Ŵakhristu, ŵakawotcha mabuku ghose gha vyamasalamusi. Ndimo nase tikwenera kuchitira mazuŵa ghano. Waliyose uyo wakukhumba kuteŵetera Yehova wakwenera kotcha chinthu chilichose chakukhwaskana na mizimu. Vinthu ivi ni mabuku, magazini, mafilimu, maposta, na sumu izo zikupangiska ŵanthu kughanaghana kuti kugomezga mizimu nkhuwemi. Vinyake ivyo mukwenera kotcha ni vinthumwa panji vinthu vinyake ivyo ŵanthu ŵakuvwara kuti ŵajivikilire.—1 Ŵakorinte 10:21.
15. Ntchivichi chinyake icho chingatovwira kuti tikanizge Satana na viŵanda?
15 Vyaka vikati vyajumphapo kufuma apo Ŵakhristu ŵa ku Efeso ŵakawotchera mabuku ghamasalamusi, mpositole Paulosi wakalemba kuti iwo ŵakaŵa ŵachali ‘kulimbana’ na “mizimu yiheni.” (Ŵaefeso 6:12) Nangauli ŵakaŵa kuti ŵawotcha kale mabuku ghara, kweni viŵanda vikalimbananga nawo nipera. Vikakhumbanga kuŵapweteka. Kasi Ŵakhristu aŵa ŵakenerangaso kuchita vichi? Paulosi wakati: “Torani chiskango chikuru cha chipulikano, icho mungazimwira [kukanizga] mivi yose yakugolera ya muheni.” (Ŵaefeso 6:16) Chipulikano chingativikilira nga umo chiskango chikuvikilira msilikari panyengo ya nkhondo. Para tili na chigomezgo chose kuti Yehova wangativikilira, mbwenu timukanizgenge Satana na viŵanda vyake.—Mateyu 17:20.
16. Kasi tingachita wuli kuti timugomezgenge chomene Yehova?
16 Kasi tingachita wuli kuti timugomezgenge chomene Yehova? Tikwenera kuŵerenga Baibolo zuŵa lililose na kugomezga kuti Yehova wativikilirenge. Para tikumugomezga chomene Yehova, Satana na viŵanda vyake ŵatipwetekenge yayi.—1 Yohane 5:5.
17. Kasi ntchivichi chinyake icho chingativikilira ku viŵanda?
17 Kasi Ŵakhristu ŵa ku Efeso ŵakenerangaso kuchita vichi? Ŵakhristu aŵa ŵakakhalanga mu tawuni iyo ŵanthu ŵakagomezganga chomene vyamizimu. Lekani Paulosi wakaŵaphalira kuti: “Lutilirani kulomba mu mzimu na lurombo lwa mtundu uliwose.” (Ŵaefeso 6:18) Nyengo zose ŵakeneranga kupempha Yehova kuti waŵavikilire. Ise ke? Nase tili mu charu icho ŵanthu ŵakutemwa vyamizimu. Ipo tikwenera kupempha Yehova kuti wativikilire. Nakuti tikwenera kuzunura zina lake para tikupemphera. (Ŵerengani Zintharika 18:10.) Yehova wazgorenge pemphero lithu para tikulutilira kumupempha kuti wativikilire kwa Satana.—Salimo 145:19; Mateyu 6:13.
18, 19. (a) Kasi tingachita wuli kuti tiwine nkhondo yakulimbana na Satana na viŵanda? (b) Ni fumbo wuli ilo lizamuzgoreka mu mutu 11?
18 Satana na viŵanda vyake ŵatisuzgenge yayi para tawotcha vinthu vyose vyakukhwaskana na viŵanda kweniso para tagomezga Yehova kuti wativikilirenge. Tikwenera yayi kopa Satana na viŵanda vyake. (Ŵerengani Yakobe 4:7, 8.) Yehova ngwankhongono chomene kuluska viŵanda. Wakavilanga mu nyengo ya Nowa, ndipo kunthazi wazamuviparanya. (Yuda 6) Kumbukani kuti tili tekha yayi pa nkhondo iyi. Yehova wakutuma ŵangelo ŵake kuti ŵativikilire. (2 Mathemba 6:15-17) Tili na chigomezgo chose kuti Yehova watovwirenge ndipo tiwinenge nkhondo yakulimbana na Satana na viŵanda vyake.—1 Petrosi 5:6, 7; 2 Petrosi 2:9.
19 Usange Satana na viŵanda ndiwo ŵakupangiska masuzgo, chifukwa wuli Chiuta wakuŵawona waka kwambura kuŵaparanya? Fumbo ili lizamuzgoreka mu mutu 11.
Manyani Vinandi
Suskani Dyabulosi na Mauryarya Ghake
Tikumanya kuti Satana wali na nkhongono, ndipouli tikupharazga vya nkhongono zake yayi. Chifukwa wuli?


text:
SAMBIRO 7
Kasi Ufumu wa Chiuta Ni Vichi?
1. Kasi Ufumu wa Chiuta ni Vichi?
Ufumu wa Chiuta ni boma lakuchanya. Lizamunjira m’malo mwa maboma ghose agho ghalipo sono, ndipo uzamufiska khumbo la Chiuta kuchanya na pano pasi. Uthenga wakuyowoya za Ufumu wa Chiuta nguwemi. Ŵanthu ŵakukhumba boma liwemi, ndipo Ufumu uwu ndiwo uzamuchita ivyo ŵanthu ŵakukhumba. Nyengo iyo, ŵanthu wose pa charu chapasi ŵazamuŵa ŵakukolerana.—Ŵazgani Daniel 2:44; Mateyu 6:9, 10; 24:14.
Ufumu uliwose ukuŵa na fumu. Ntheura Yehova wali kusora Mwana wake, Yesu Khristu, kuŵa Fumu ya Ufumu Wake.—Ŵazgani Uvumbuzi 11:15.
2. Chifukwa wuli Yesu ndiyo ngwakwenelera kuŵa Fumu?
Yesu ngwakwenelera kuŵa Fumu chifukwa ngwalusungu, ndipo wakutemwa uwemi. (Yohane 1:14) Kweniso wali na nkhongono zakovwilira ŵanthu, chifukwa chitengo chake chaufumu chili kuchanya. Wakati wawuka, wakakwelera kuchanya, ndipo wakakhala ku woko lamalyero la Yehova. (Ŵahebere 10:12, 13) Nyengo yikati yajumphapo, Chiuta wakamupa mazaza kuti wambe kuwusa.—Ŵazgani Daniel 7:13, 14.
3. Kasi Yesu wazamuwusa na njani?
Pali “ŵatuŵa” awo ŵazamuwusa na Yesu kuchanya. (Daniel 7:27) Ŵatuŵa ŵakwamba kusoleka mbapositole ŵa Yesu. Yehova wachali kusora ŵanalume na ŵanakazi ŵakugomezgeka kuti ŵaŵe mu gulu la ŵatuŵa. Aŵa nawo ŵakuwuskika na thupi lamzimu nga ni Yesu.—Ŵazgani Yohane 14:1-3; 1 Ŵakorinte 15:42-44.
Kasi mbalinga awo ŵakuluta kuchanya? Yesu wakati ŵanthu aŵa ‘nkhamskambo kachoko.’ (Luka 12:32) Wose pamoza ŵazamukwana 144,000. Iwo ŵazamuwusa charu chapasi pamoza na Yesu.—Ŵazgani Uvumbuzi 14:1.
4. Yesu wakati wamba kuwusa, ntchivichi chikachitika?
Ufumu wa Chiuta ukamba kuwusa mu 1914. * Chinthu chakwamba icho Yesu wakachita wati waŵa Fumu, nkhuponya Satana na viŵanda vyake pa charu chapasi. Satana wakatukutwa na kwamba kuyungwiska ŵanthu pa charu chose chapasi. (Uvumbuzi 12:7-10, 12) Kufuma nyengo iyo, masuzgo ghakukata yayi. Nkhondo, njara, matenda ghakwambukira, na vindindindi ‘ntchimanyikwiro’ chakuti Ufumu wakhala pachoko kunjilirapo.—Ŵazgani Luka 21:7, 10, 11, 31.
5. Kasi Ufumu wa Chiuta ukuchita vichi sono?
Ufumu wa Chiuta ukovwira ŵanthu ŵa mitundu yose kuti ŵaŵe ŵakukolerana. Ivi vikuchitika chifukwa cha ntchito ya kupharazga iyo yikuchitika pa charu chose chapasi. Ŵanthu ŵanandi ŵakuzomera Yesu kuŵa Fumu yawo. Ufumu wa Chiuta uzamuŵavikilira para ŵanthu ŵaheni ŵakuparanyika. Ntheura wose awo ŵakukhumba kovwirika na Ufumu wa Chiuta, ŵambepo kupulikira Yesu.—Ŵazgani Uvumbuzi 7:9, 14, 16, 17.
Mu vilimika 1,000, Ufumu uzamuchita ivyo Chiuta wakanozgera ŵanthu pakwamba. Charu chose chapasi chizamuŵa paradiso. Kufuma apo, Yesu wazamuwezgera ufumu ku Ŵawiske. (1 Ŵakorinte 15:24-26) Kasi walipo uyo mungatemwa kumuphalirako vya Ufumu wa Chiuta?—Ŵazgani Salmo 37:10, 11, 29.
^ ndime 12 Kuti muwone vinyake ivyo Baibolo likayowoya vya 1914, wonani peji 215-218 mu buku la Kasi Baibolo Likusambizgachi Chomenechomene?
Manyani Vinandi
Kasi Tili mu “Mazuŵa Ghaumaliro”?
Wonani ivyo vikuchitika mu charu ivyo vikulongora kuti tili mu “mazuŵa ghaumaliro” agho Baibolo likayowoyerathu.
Kasi Ŵakaboni ŵa Yehova Ŵakuchita Wuli Ntchito ya Kupharazga?
Tikuchita ivyo Yesu wakachitanga apo wakaŵa pa charu chapasi. Kasi wakapharazganga wuli?


text: ל [Lamed]10 A Yehova, kasi mukwimilirachi patali?Mukujibisirachi mu nyengo za suzgo?+2 Mu kujikuzga kwake, muheni wakuskera munthu wakusoŵa pakukora,+Kweni wakolekenge mu vipingo ivyo wathya.+3 Pakuti muheni wakujithumbwa na makhumbiro ghake ghauryezi,+Ndipo wakutumbika muryezi,*נ [Nun]Wakuyuyura Yehova.4 Mu kujikuzga kwake, munthu muheni wakufumbilira yayi.Maghanoghano ghake ghose ngakuti: “Chiuta kulije.”+5 Vinthu vikumwendera makora,+Kweni vyeruzgo vinu wakuvipulikiska yayi.+Wakunyoza wose awo ŵakupindikana nayo.6 Mu mtima wake wakuti: “Nizamusunkhunyikapo yayi.Nizamuwonapo soka yayi+Mu miwiro na miwiro.”פ [Pe]7 Mulomo wake ngwakuzura na mazgu ghakutemba, mautesi, na kufinga,+Kusi ku lulimi lwake kuli suzgo na kuŵinya.+8 Wakujoŵelera ŵanthu pafupi na vikaya.Wakuvutupuka apo wabisama na kukoma munthu wambura mulandu.+ע [Ayin]Maso ghake ghakukhazga munthu wakusokwa.+9 Wakubisama nga ni nkhalamu mu muchembo wake.+Wakukhazga kuti wakore munthu wakusoŵa pakukora.Wakukora munthu wakusokwa para wakuguza ukonde wake.+10 Uyo wakoleka wakung’anyika na kuwiskika pasi,Ŵakusokwa ŵakuwira mu mawoko ghake.*11 Mu mtima wake wakuti: “Chiuta waluwa.+Walazgira chisko chake kunyake.Wakuwona chara.”+ק [Qoph]12 Wukani, A Yehova.+ Mwe Chiuta, tumphuskani woko.+Ŵakusoŵa pakukora mungaŵaluwanga chara.+13 Chifukwa wuli muheni wakuyuyura Chiuta?Mu mtima wake wakuti: “Munganifumbapo yayi.”ר [Resh]14 Kweni imwe mukuwona suzgo na soka.Mukulaŵiska na kuchitapo kanthu.+Munthu wakusokwa wakuzgokera kwa imwe,+Ndimwe movwiri wa mwana mulanda.*+ש [Shin]15 Phyorani woko la munthu mubendezi na muheni,+Mwakuti para mukupenja uheni wake,Muleke kuwusangaso.16 Yehova ni Themba muyirayira swii.+Mitundu yaparanyika kufumapo pa charu chapasi.+ת [Taw]17 Kweni imwe, A Yehova, mupulikenge pempho la ŵakuzika.+Mukhozgenge mitima yawo+ na kutegherezga kwa iwo.+18 Muchitirenge urunji mwana mulanda na ŵakuyuzgika,+Mwakuti munthu wa pa charu chapasi waleke kuŵawofyaso.+


text:
Julayi 4-10
MASALIMO 60-68
Sumu 104 na Lurombo
Mazgu Ghakwamba (Mamin. 3 panji kuchepera apa)
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
“Lumbani Yehova Uyo Wakupulika Malurombo”: (Mamin. 10)
Sa 61:1, 8—Mulombani Yehova kuti wamovwirani kufiska ivyo mwamulayizga (w99-CN 9/15 peji 9 ndime 1-4)
Sa 62:8—Mulombenge kwa Yehova na mtima wose kulongora kuti mukumuthemba (w15 4/15 peji 25-26 ndime 6-9)
Sa 65:1, 2—Yehova wakupulika malurombo gha ŵanthu wose ŵa mitima yiwemi (w15 4/15 peji 22 ndime 13-14; w10 4/15 peji 5 ndime 10; it-2 E peji 668 ndime 2)
-
Ivyo Tasambira: (Mamin. 8)
Sa 63:3—Chifukwa wuli lusungu lwa Yehova nduwemi kuluska umoyo? (w06 7/1 peji 11 ndime 9)
Sa 68:18—Kasi mbanjani awo ŵakaŵa “vyawanangwa mu ŵanthu”? (w06 7/1 peji 10 ndime 6)
Kasi ivyo nasambira pakuŵerenga Baibolo sabata iyi vikunisambizga vichi za Yehova?
Kasi nasanga fundo wuli pakuŵerenga Baibolo sabata iyi izo zinganovwira pakupharazga?
-
Kuŵerenga Baibolo: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) Sa 63:1–64:10
PHARAZGANI MWALUSO
Umo Tingapharazgira Mwezi Uno: (Mamin. 15) Kudumbiskana. Woneskani tumavidiyo, ndipo pamanyuma pa kavidiyo kalikose pemphani ŵapharazgi kuti ŵayowoye ivyo ŵasambirapo. Chiskani ŵapharazgi kuti ŵalembenge masachizgo ghawo gha umo ŵangapharazgira.
UMOYO WACHIKHRISTU
Sumu 81
“Tingalumba Makora Chiuta Para Tingachepeska Vyakukhumba pa Umoyo”: (Mamin. 15) Dumbiskanani dankha nkhani. Kufuma apo, wonelerani na kudumbiskanapo pachoko vidiyo ya pa jw.org ya mutu wakuti We Live a Simple Life. (Lutani pa VIDEO ON DEMAND > FAMILY.) Chiskani wose kuti ŵawone ivyo ŵangachita kuti ŵachepeskeko vyakukhumba pa umoyo wawo mwakuti ŵateŵetere Yehova mwakukwana.
Sambiro la Baibolo la Mpingo: (Mamin. 30) ia mutu 1 ndime 14-27 na Kuweleramo pa peji 16.
Weleranimo Ivyo Mwasambira na Kuyowoyapo Mwakudumura Ivyo Muzamusambira Sabata Yikwiza (Mamin. 3)
Sumu 88 na Lurombo