text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Phangano la Yehova pa Horebu (1-5)
-
Malango Khumi ghawerezgeka (6-22)
-
Ŵanthu ŵakopa pa Phiri la Sinayi (23-33)
5 Mozesi wakachema Israyeli yose, wakati kwa iwo: “Pulika, we Israyeli, malango na vyeruzgo ivyo nkhumuphalirani muhanya uno, muvisambire na kuvisungilira.
2 Yehova Chiuta withu wakachita nase phangano mu Horebu.+
3 Yehova wakachita phangano ili na ŵasekuru ŵithu chara, kweni na ise, tose ise tili ŵamoyo muhanya uno.
4 Yehova wakayowoya namwe chisko na chisko mu phiri mukati mwa moto.+
5 Pa nyengo yira,+ nkhimilira pakati pa Yehova na imwe na kumuphalirani mazgu gha Yehova, pakuti mukawopanga moto ndipo mukakwera chara mu phiri.+ Iyo wakati:
6 “‘Ine ndine Yehova Chiuta wako, uyo wakakufumiska mu charu cha Eguputo, mu nyumba ya wuzga.+
7 Ungaŵanga na ŵachiuta ŵanyake chara padera pa ine.+
8 “‘Ungajipangiranga chikozgo chakuŵaja chara+ panji chinthu chilichose chakukozgana na ivyo vili mu mtambo kuchanya panji pa charu chapasi panji ivyo vili mu maji pasi pa charu.
9 Ungavisindamiranga chara nesi kunyengeka kuti uviteŵetere,+ chifukwa ine Yehova Chiuta wako, ndine Chiuta uyo wakukhumba kuti ŵanthu ŵasopenge iyo pera.+ Nkhulanga ŵana chifukwa cha uheni wa ŵawiskewo m’paka ku muwiro wachitatu na muwiro wachinayi wa awo ŵakunitinkha.+
10 Kweni nkhulongora lusungu ku miwiro vikwi na vikwi vya awo ŵakunitemwa na kusunga malango ghane.
11 “‘Ungazunuranga mwambura kwenelera chara zina la Yehova Chiuta wako,+ chifukwa Yehova walekenge chara kulanga uyo wakuzunura zina lake mwambura kwenelera.+
12 “‘Usungenge zuŵa la Sabata, ulipature nga umo Yehova Chiuta wako walangulira.+
13 Mazuŵa 6, uchitenge ntchito zako na milimo yako yose.+
14 Kweni zuŵa la 7 ni sabata la Yehova Chiuta wako.+ Ungachitanga mulimo uliwose chara,+ iwe, mwana wako mwanalume panji mwanakazi, muzga wako mwanalume panji mwanakazi, ng’ombe yako, mbunda yako, panji chiŵeto chako chilichose, nanga ni mulendo uyo wakukhala mu misumba yako.+ Uchitenge nthena kuti muzga wako mwanalume panji mwanakazi wapumulenge nga ndiwe.+
15 Kumbuka kuti ukaŵa muzga mu charu cha Eguputo ndipo Yehova Chiuta wako wakakufumiskamo na woko lankhongono na woko lakunyoloskeka.+ Lekani Yehova Chiuta wako wakakulangura kuti usungenge zuŵa la Sabata.
16 “‘Chindika awuso na anyoko,+ nga umo Yehova Chiuta wako wakakuphalilira, mwakuti ukhale nyengo yitali kweniso kuti vikwendere makora mu charu icho Yehova Chiuta wako wakupenge.+
17 “‘Ungakomanga munthu chara.+
18 “‘Ungaleŵanga chara.+
19 “‘Ungibanga chara.+
20 “‘Ungapelekanga ukaboni wautesi chara kwimikana na munyako.+
21 “‘Ungadokeranga muwoli wa munyako chara.+ Ungadokeranga nyumba ya munyako chara, munda wake, muzga wake mwanalume panji mwanakazi, ng’ombe yake, mbunda yake, panji chinthu chilichose cha munyako.’+
22 “Yehova wakayowoya malango agha ku mpingo winu wose pa phiri mukati mu moto, mu bingu, mu chidima bii,+ na lizgu likuru, ndipo wakasazgirako vinyake chara. Pamanyuma, wakaghalemba pa malibwe ghapapati ghaŵiri na kughapeleka kwa ine.+
23 “Kweni mukati mwapulika lizgu kufuma mu chisi, apo phiri likagoleranga moto,+ ŵalongozgi wose ŵa mafuko ghinu na ŵalara ŵinu ŵakiza kwa ine.
24 Penepapo mukati: ‘Yehova Chiuta withu watilongora uchindami na ukuru wake, ndipo tapulika lizgu lake kufuma mukati mwa moto.+ Muhanya uno tawona kuti Chiuta wangayowoya na munthu, kweni wangaŵa wamoyo nipera.+
25 Sono, kasi tifwirechi? Pakuti moto ukuru uwu utimyangurenge. Usange tilutilirenge kupulika lizgu la Yehova Chiuta withu, tifwenge nadi.
26 Kasi ni njani pa ŵanthu wose uyo wali kupulikapo lizgu la Chiuta wamoyo likuyowoya nayo kufuma mukati mu moto nga umo ise tikapulikira, kweni wachali wamoyo?
27 Iwe ulute kufupi, ukapulike vyose ivyo Yehova Chiuta withu wayowoyenge. Ndipo ndiwe utiphalire vyose ivyo Yehova Chiuta withu wayowoya kwa iwe, ise tipulikirenge na kuvichita.’+
28 “Ntheura Yehova wakapulika mazgu agho mukayowoya nane, ndipo Yehova wakati kwa ine: ‘Napulika mazgu agho ŵanthu aŵa ŵayowoya kwa iwe. Vyose ivyo ŵayowoya ni viwemi.+
29 Usange nyengo zose ŵangaŵa na mtima wakopa ine+ na kusunga malango ghane ghose,+ mbwenu vinthu viŵayenderenge makora nyengo zose, iwo na ŵana ŵawo muyirayira.+
30 Luta, ukaŵaphalire kuti: “Welerani ku mahema ghinu.”
31 Kweni iwe ukhale kuno na ine, nikuphalire malango ghose, malanguro na vyeruzgo, kuti ukaŵasambizge mwakuti ŵakavisunge mu charu icho nkhuŵapa kuŵa chawo.’
32 Ntheura mupwelelere chomene kuti muchite nga umo Yehova Chiuta winu wamuphalilirani.+ Mungazgokeranga kumalyero panji kumazere chara.+
33 Mwendenge mu nthowa zose izo Yehova Chiuta winu wamuphalirani,+ mwakuti muŵe ŵamoyo, vinthu vimwenderani makora na kukhala mazuŵa ghanandi mu charu icho mwamupoka kuŵa chinu.+
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Dotoronome 5
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


c: text/html

text:
VYAKUSAZGIRAPO
Kasi Mikayeli, Mungelo Mulara, ni Njani?
MUNGELO wakuchemeka Mikayeli wakuzunulika mu mavesi ghanandi yayi mu Baibolo. Kweni para wazunulika, wakuŵa kuti wakuchita chinthu chinyake. Mu buku la Daniyeli, Mikayeli wakulimbana na ŵangelo ŵaheni; mu kalata ya Yuda, wakupindana na Satana, ndipo mu buku la Chivumbuzi, wakurwa nkhondo na Dyabulosi na viŵanda vyake. Pakuti Mikayeli wakuvikilira mazaza gha Yehova na kumarana na ŵalwani ŵa Chiuta, wakuchita vinthu mwakuyana na zina lake, ilo likung’anamura kuti, “Ni Njani Wali Nga ni Chiuta?” Kweni, kasi Mikayeli ni njani?
Ŵanthu ŵanyake ŵakuŵa na mazina ghaŵiri panji ghatatu. Mwachiyelezgero, zina linyake la Yakobe ni Israyeli, ndipo zina linyake la mpositole Petrosi ni Simoni. (Genizesi 49:1, 2; Mateyu 10:2) Mwakuyana waka, Baibolo likuti Mikayeli ni zina linyake la Yesu Khristu. Yesu wakachemekanga na zina ili pambere wandize pa charu chapasi kweniso wati wakwera kuchanya. Tiyeni tiwone vifukwa vya mu Malemba ivyo tikuyowoyera kuti Mikayeli ni Yesu Khristu.
Mungelo Mulara. Mazgu gha Chiuta ghakuyowoya za Mikayeli “mungelo mulara.” (Yuda 9) Fundo iyi yikulongora kuti mungelo uyu wakuluska ŵangelo wose. Kweniso yikulongora kuti pali mungelo mulara yumoza pera. Mu Baibolo, lizgu lakuti “mungelo mulara” likulongora kuti njumoza pera, mbanandi yayi. Ndipo Yesu ndiyo wali kupika udindo uwo ukulongora kuti ni mungelo mulara. Pakuyowoya za Fumu Yesu Khristu, iyo yikawuka ku ŵakufwa, lemba la 1 Ŵatesalonika 4:16, likuti: “Fumu yizamukhira kufuma kuchanya na ntchemerezgo yikuru, na mazgu gha mungelo mukuru.” Apa mazgu gha Yesu ghakulongora kuti nga mungelo mulara. Lemba ili likulongora kuti Yesu ni Mikayeli, mungelo mulara.
Mulongozgi wa Ŵasilikari. Baibolo likuti “Mikayeli na ŵangelo ŵake ŵakarwanga na chinjoka . . . na ŵangelo ŵake.” (Chivumbuzi 12:7) Lemba ili likulongora kuti Mikayeli ni Mulongozgi wa gulu la ŵangelo ŵakugomezgeka. Buku la Chivumbuzi likulongosora kuti Yesu ni Mulongozgi wa ŵasilikari ŵakugomezgeka. Ŵasilikari aŵa, mbangelo. (Chivumbuzi 19:14-16) Kweniso mpositole Paulosi wakayowoya za “Fumu Yesu” na “ŵangelo ŵake ŵankhongono.” (2 Ŵatesalonika 1:7) Baibolo likulongosora za Mikayeli na “ŵangelo ŵake” kweniso Yesu na “ŵangelo ŵake.” (Mateyu 13:41; 24:31; 1 Petrosi 3:22) Palije apo Baibolo likuyowoya kuti kuchanya kuli magulu ghaŵiri gha ŵangelo ŵakugomezgeka, gulu la Mikayeli ndipo linyake la Yesu. Ipo ntchakupulikikwa kuyowoya kuti Mikayeli ni zina ilo Yesu Khristu wakumanyikwa nalo kuchanya. *
^ ndime 1 Fundo zinyake izo zikulongora kuti Mikayeli ni Mwana wa Chiuta, zili mu buku la Kukambitsirana za m’Malemba peji 432-433 na Insight on the Scriptures, Buku 2, peji, 393-394, ghakupharazgika na Ŵakaboni ŵa Yehova.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 12 Rehobowamu wakaluta ku Shekemu,+ pakuti Israyeli yose wakiza ku Shekemu kuti ŵamwimike kuŵa themba.+2 Yerobowamu mwana wa Nebati wakapulika nkhani iyi (wakaŵa wachali mu Eguputo chifukwa wakachimbira Themba Solomoni ndipo wakakhalanga mu Eguputo).+3 Ntheura ŵakatuma ŵanthu kukamuchema. Pamanyuma, Yerobowamu na mpingo wose wa Israyeli ŵakiza kwa Rehobowamu, ŵakati:4 “Awuso ŵakatipa goliwoli lizito.+ Kweni para iwe ungapepuskako mulimo unonono wa awuso, na kupepuska goliwoli lizito* ilo ŵakaŵika pa ise, mbwenu tikuteŵeterenge.”5 Iyo wakati kwa iwo: “Lutani mukakhale mazuŵa ghatatu, ndipo mwizeso kwa ine.” Ntheura ŵanthu ŵara ŵakaluta.+6 Themba Rehobowamu likafumba ŵanalume ŵalara awo ŵakateŵeteranga Solomoni wiske apo wakaŵa wamoyo, likati: “Kasi fundo yinu njakuti wuli kuti niŵazgore ŵanthu aŵa?”7 Iwo ŵakati kwa iyo: “Usange uŵenge muteŵeti wa ŵanthu aŵa muhanya uno na kupulika pempho lawo na kuŵazgora makora, mbwenu ŵaŵenge ŵateŵeti ŵako nyengo zose.”8 Kweni iyo wakakana fundo iyo ŵanalume ŵalara ŵakamupa. Wakafumba ŵanyamata ŵanthanga yake awo sono ŵakaŵa ŵateŵeti ŵake.+9 Wakati kwa iwo: “Kasi fundo yinu njakuti wuli, tiŵazgore wuli ŵanthu aŵa, ŵeneawo ŵaniphalira kuti: ‘Upepuskeko goliwoli ilo awuso ŵakaŵika pa ise’?”10 Ŵanyamata ŵanthanga yake ŵara ŵakati: “Uŵaphalire ŵanthu awo ŵayowoya kwa iwe kuti: ‘Awuso ŵakatipa goliwoli lizito, kweni iwe utipepuskireko.’ Uŵaphalire kuti: ‘Kamunwe kane kachoko kaŵenge kakuru kuluska chiwuno cha adada.11 Adada ŵakamuthwikiskani goliwoli lizito, kweni ine nisazgirengeko. Adada ŵakamuthyapurani na maluswazu, kweni ine nimulanganinge na vikoti.’”12 Yerobowamu na ŵanthu wose ŵakiza kwa Rehobowamu pa zuŵa lachitatu, nga umo themba likaŵaphalilira, kuti: “Mwizeso pa zuŵa lachitatu.”+13 Kweni themba likaŵazgora ŵanthu mwaukali, likakana kulondezga fundo iyo ŵanalume ŵalara ŵakaliphalira.14 Likaŵazgora kuyana na fundo iyo ŵanyamata ŵakaliphalira, likati: “Adada ŵakamuthwikiskani goliwoli lizito, kweni ine nisazgirengeko. Adada ŵakamuthyapurani na maluswazu, kweni ine nimulanganinge na vikoti.”15 Ntheura themba likapulikira chara ŵanthu, pakuti ichi chikafuma kwa Yehova,+ mwakuti mazgu agho Yehova wakayowoya kwa Yerobowamu mwana wa Nebati kwizira mwa Ahiya+ Mushilo ghafiskike.16 Israyeli yose wakati wawona kuti themba lakana kuŵapulikira, ŵanthu ŵakati kwa themba: “Kasi tili na chigaŵa wuli mwa Davide? Tilije chiharo mu mwana wa Yese. Luta ku ŵachiuta ŵako, iwe Israyeli. Sono ulaŵilire wekha nyumba yako, iwe Davide.” Penepapo Israyeli yose wakawelera ku vikaya vyawo.*+17 Kweni Rehobowamu wakalutilira kuwusa Ŵaisrayeli awo ŵakakhalanga mu misumba ya Yuda.+18 Penepapo Themba Rehobowamu likatuma Adoramu,+ uyo wakalaŵiliranga awo ŵakapika ntchito ya wuzga, kweni Israyeli yose wakamudinya na malibwe m’paka wakafwa. Themba Rehobowamu likakwera gileta lake mwaluŵiro na kuchimbilira ku Yerusalemu.+19 Ŵaisrayeli ŵachali kugalukira+ nyumba ya Davide m’paka lero.20 Israyeli yose wakati wapulika kuti Yerobowamu wiza, ŵakamuchemera ku ungano na kumwimika kuŵa themba pa Israyeli yose.+ Pakaŵavya awo ŵakalondezga nyumba ya Davide, kweni fuko la Yuda pera.+21 Rehobowamu wakati wafika ku Yerusalemu, nyengo yeneyiyo wakawunganya nyumba yose ya Yuda na fuko la Benjamini, vinkhara vyakusambizgika nkhondo* 180,000, kuti ŵarwe na nyumba ya Israyeli, kuwezgeraso uthemba kwa Rehobowamu mwana wa Solomoni.+22 Penepapo mazgu gha Chiuta waunenesko ghakiza kwa Shemaya+ munthu wa Chiuta waunenesko kuti:23 “Phalira Rehobowamu mwana wa Solomoni themba la Yuda na wose ŵa nyumba ya Yuda na Benjamini kweniso ŵanthu ŵanyake wose kuti:24 ‘Yehova wakuti: “Mungakweranga chara kukarwa na ŵabali ŵinu Ŵaisrayeli. Waliyose wa imwe wawelere ku nyumba yake, pakuti ichi chafumira kwa ine.”’”+ Ntheura ŵakapulikira mazgu gha Yehova na kuwelera kukwawo umo Yehova wakaŵaphalilira.25 Yerobowamu wakazenga* Shekemu+ mu chigaŵa cha mapiri cha Efurayimu na kukhala kwenekuko. Wakafumako kura na kuzenga* Penuyeli.+26 Yerobowamu wakati mu mtima wake: “Sono ufumu uwelerenge ku nyumba ya Davide.+27 Usange ŵanthu aŵa ŵakulutilira kukwera kukapeleka sembe mu nyumba ya Yehova ku Yerusalemu,+ mbwenu mtima wawo uwelerengeso kwa fumu yawo Rehobowamu themba la Yuda. Ine ŵanikomenge ndipo ŵawelerenge kwa Rehobowamu themba la Yuda.”28 Themba likati lakhala pasi na ŵanji, likapanga matholi ghagolide ghaŵiri+ na kuphalira ŵanthu kuti: “Ntchinonono chomene kwa imwe kuti mukwerenge ku Yerusalemu. Chiuta wako ni uyu, iwe Israyeli, uyo wakakufumiska mu charu cha Eguputo.”+29 Tholi limoza wakaliŵika ku Beteli,+ linyake ku Dani.+30 Chinthu ichi chikanangiska ŵanthu,+ ndipo ŵakalutanga m’paka ku Dani kukasopa chiuta uyo wakaŵa kwenekuko.31 Wakazengaso nyumba zakusoperamo pa malo ghapachanya na kwimika ŵanthu bweka kuŵa ŵasembe, awo ŵakaŵa Ŵalevi chara.+32 Yerobowamu wakimikaso chiphikiro mu mwezi wa 8 pa zuŵa la 15 la mwezi, nga ntchipikiro cha mu Yuda.+ Pa jotchero ilo wakazenga ku Beteli+ wakapelekerapo sembe ku matholi agho wakapanga. Ndipo ku Beteli wakimika ŵasembe ŵa malo ghapachanya agho wakazenga.33 Wakamba kupeleka sembe pa jotchero ilo wakazenga ku Beteli pa zuŵa la 15 mu mwezi wa 8, mu mwezi uwo wakaghanaghana yekha. Wakimikira Ŵaisrayeli chiphikiro, ndipo wakakwera pa jotchero kupeleka sembe na kusunkhizga vyakununkhira.


text:
GONGWE LA MULINDA—LAKUSAMBIRA PA MPINGO October 2016
Magazini iyi yili na nkhani zakusambira kwambira pa Novembala 28 m’paka Disembala 25, 2016.
NKHANI YAKULONGOSORA UMOYO WA MUNTHU
Nkhalondezga Chiyelezgero Chawo Chiwemi
Ŵakhristu ŵakukhwima mwauzimu ŵangawovwira ŵanji kuti ŵaŵe na vilato vyauzimu. Thomas McLain wakulongosora umo ŵanji ŵakamovwilira, kweniso umo nayo wawovwilira ŵanyake.
“Mungaluwanga Yayi Kuchitira Lusungu Ŵalendo”
Kasi Chiuta wakuŵawona wuli ŵalendo? Kasi tingawovwira wuli ŵalendo awo ŵiza mu mpingo withu kufuma ku charu chinyake kuti ŵafwatukenge?
Lutilirani Kukhora Mwauzimu Apo Mukuteŵetera mu Charu Chachilendo
Mkhristu wakwenera kukhozga chipulikano chake pamoza na banja lake. Kweni musanganenge na masuzgo para muli ku charu chachilendo.
Kasi ‘Mukusungilira Vinjeru’ Vinu?
Kasi pali mphambano wuli pakati pa vinjeru, umanyi na kupulikiska vinthu? Pali phindu likuru para tingamanya uwemi wake.
Khozgani Chipulikano Chinu mu Vinthu Ivyo Mukugomezga
Tingasambira vinandi ku ŵanthu ŵanandi ŵachipulikano, ŵakale na ŵasono. Kasi mungakhozga wuli chipulikano chinu?
Ŵani na Chipulikano mu Malayizgo gha Yehova
Kasi chipulikano ni vichi? Ndipo, kasi mungalongora wuli kuti muli na chipulikano?
Kasi Mukumanya?
Kasi Ŵaroma ŵakaŵapa mazaza wuli ŵalaraŵalara Ŵachiyuda? Kasi mbunenesko kuti kale ŵanthu ŵanyake ŵakaseŵanga duru mu minda yaŵene?


text:
Umo Mungapharazgira
GONGWE LA MULINDA
Fumbo: Tose nyengo zinyake tikukhumbikwira chisangulusko. Kweni kasi tingachisanga nkhu?
Lemba: 2Ko 1:3, 4
Pelekani magazini: Magazini iyi yikulongosora umo Chiuta wakupelekera chisangulusko.
GONGWE LA MULINDA (peji laumaliro)
Fumbo: Ŵanthu ŵanyake ŵakuti Ufumu wa Chiuta ni mtima wa munthu. Ŵanyake ŵakuti ni ivyo ŵanthu ŵakuchita kuti pa charu chose paŵe mtende. Kasi imwe mukuti wuli?
Lemba: Da 2:44
Pelekani magazini: Baibolo likuyowoya kuti Ufumu wa Chiuta ni boma ilo liliko nadi. Nkhani iyi yikulongosora vinyake ivyo Baibolo likuyowoya pa nkhani ya Ufumu wa Chiuta.
SAMBIZGANI UNENESKO
Fumbo: Kasi tingamanya wuli kuti Chiuta wakutipwelelera?
Lemba: 1Pe 5:7
Unenesko: Chiuta wakutiphalira kuti tilombenge kwa iyo chifukwa wakutipwelelera.
IMWE MUNGAPHARAZGA WULI?
Lembani masachizgo ghinu gha umo mungakapharazgira. Mulembe kuyana na masachizgo agho ghalembeka.


text:
APRIL 5, 2017
RUSSIA
Khoti Likuru ku Russia Likulutirizga Mulandu Wakukhumba Kukanizga Ŵakaboni ŵa Yehova
Khoti Likuru ku Russia, lati lategherezga mulandu wa pakati pa boma na Ŵakaboni ŵa Yehova, lawona kuti mulandu uwu uyime dankha. Unduna wa vya Malango mu charu cha Russia ukukhumba kukanizga “Ŵakaboni ŵa Yehova kupharazga na kusopa kweniso kujara ofesi yawo chifukwa cha kuŵaghanaghanira kuti ŵakuchita vinthu mwakutalulira.” Khoti ili lilutirizgenge mulandu uwu pa April 6, 2017, nyengo ya 2:00 p.m.
Mark Sanderson, wa mu Wupu Wakulongozga wa Ŵakaboni ŵa Yehova, wanguŵapo pa mulandu uwu. Iyo wati: “Ntchakudandawuliska chomene kuti Khoti Likuru likukana madandawuro agho ofesi ya Ŵakaboni ŵa Yehova yikupeleka. Mawupu ghanandi ghakuwona vya wanangwa wa ŵanthu kweniso ŵimiliri ŵa vyaru vinyake ŵanguŵapo pa mulandu uwu. Ivi vikulongora kuti charu chose chapasi chili maso.


text:
CHIGAŴA 3
Kuguŵa—Asani Te ndi ‘Chifukwa Chakudandawuliya’
“Mzichi munyaki mumpingu widu wangundipusikiya kuti ndamubiya ndalama. Ŵanthu anyaki mumpingu anguyivwa nkhani iyi ndipu angwamba kundinena. Pati pajumpha nyengu, iyu wangundikambiya kuti wakuziŵa kuti ndini cha ndingumubiya. Chinanga kuti wangundipepesa, kweni ndawonanga kuti ndingamugowoke cha chifukwa cha vo vinguchitika.”
KUMBI namwi, Akhristu anyinu akukuguŵiskanipu nge mo venge ndi Linda? Nchachitima kuti anyaki aguŵiskika ukongwa ndi vakuchita va Akhristu anyawu mwakuti aleka kuteŵete Chiuta. Kumbi ndivu vakuchitikiyani?
Kumbi Walipu Yo ‘Wangatipatuska ku Chanju Chaku Chiuta’?
Kukamba uneneska, kungaŵa kwakusuzga kugowoke Akhristu anyidu asani atinangiya, chifukwa tiziŵa kuti Akhristu atenere kwanjana. (Yohane 13:34, 35) Asani Mkhristu munyidu watinangiya, tiguŵa ukongwa.—Sumu 55:12.
Bayibolu lilongo kuti nyengu zinyaki Akhristu angachita vinthu vo vingachitiska kuti anyawu aje ndi ‘chifukwa chakudandawuliya.’ (Ŵakolose 3:13) Asani venivi vatichitikiya, tingawona kuti nkhwakusuzga kugowoka. Kumbi pe cho chingatiwovya? Ŵanaŵaniyani fundu zitatu izi za m’Malemba:
Awiskefwi akuchanya aziŵa chechosi cho chichitika. Yehova wawona vosi vo vichitika kusazgapu vinthu vambula urunji vo vititichitikiya kweniso masuzgu ngo tikumana nangu chifukwa cha venivi. (Ŵahebere 4:13) Iyu vitimuŵaŵa asani tisuzgika. (Yesaya 63:9) Ndipu wakhumba cha kuti ‘suzgu pamwenga vinthu vakuguŵiska’ pamwenga chinthu chechosi chinanga wangaŵa mteŵeti waki kuti ‘vitipatuski ku chanju’ chaki. (Ŵaroma 8:35, 38, 39) Mwaviyo, tingazomerezganga cha kuti chinthu chechosi pamwenga munthu weyosi, vitipatuski kwaku Yehova.
Kugowoka kung’anamuwa kuti tizomerezga cha vinthu viheni vo vachitika. Asani tagowoke munthu, ving’anamuwa kuti tizomerezga cha vinthu viheni vo wanguchita pamwenga tiyuyuwa ubudi waki. Kumbukani kuti Yehova wazomerezga cha ubudi wamtundu wewosi ndipu wagowoka pijapija asani pe chifukwa chakuchitiya viyo. (Sumu 103:12, 13; Habakuku 1:13) Yehova watitichiska kuti tigowokiyengi anyidu chifukwa wakhumba kuti tichitengi vinthu nge mo iyu wachitiya. Iyu ‘wasunga cha vifukwa kwamuyaya.’
Tiyanduwa asani tigowoke anyidu. Kumbi tiyanduwa wuli? Ŵanaŵaniyani chakuyeruzgiyapu ichi. Tiyeruzgiyi kuti mwakoleze mwa wo nguzitu ukongwa cha. Mungasuzgika cha kukoleze mwa waviyo kwa kanyengu kamanavi. Kweni nchinthu wuli chingachitika asani mungawukoleze kwa nyengu yitali? Kumbi pangajumpha maminiti pamwenga ora limoza mwechendawutayi pasi? Kukamba uneneska, chinanga kuti uzitu wa mwa wo ungasintha cha, kweni asani mwawukoleze kwa nyengu yitali mungawona kuti wayamba kuzita ukongwa. Pavuli paki, janja linu lingazilirika. Venivi viyanana ŵaka ndi kuleka kugowoka. Asani tisunga chifukwa kwa nyengu yitali chinanga kangaŵa kachifukwa kamana, titijipweteka ŵaka taŵeni. Mwaviyo, mphakuvwika kuti Yehova watitichiska kuti tigowokiyengi anyidu ndipu tiyanduwa asani tigowoka.—Nthanthi 11:17.
“Ndinguvwa nge Kuti Yehova Wakambiya Ini”
Nchinthu wuli cho chinguwovya Linda kuti wagowoke Mkhristu munyaki? Iyu wangulunguruka Malemba ngo ngakonkhoska vifukwa vo titenere kogowoke anyidu. (Sumu 130:3, 4) Linda wangugowoka wati waziŵa kuti asani tigowoke anyidu, Yehova nayu watitigowoke. (Ŵaefesu 4:32–5:2) Pakukonkhoska mo wanguyanduliya ndi malemba ngenanga, iyu wangukamba kuti: “Ndinguvwa nge kuti Yehova wakambiya ini.”
Pavuli paki, Linda wasunganga cha vifukwa. Iyu wangumugowoke muzichi yo wangumuguŵiska ndipu sonu atanjana ukongwa. Linda walutirizga kuteŵete Yehova. Ziŵani kuti Yehova wakhumbisiska kukuwovyani kuti namwi muchiti venivi.


text:
Timuwongengi Yehova Chifukwa Watitiwumba
“Yehova, . . . ndimwi Muwumbi widu. Tosi te ntchitu ya manja nginu.”
SUMU: 11, 26
1. Ntchifukwa wuli tingakamba kuti Yehova ndi Muwumbi mura?
MU November 2010, mutawuni ya London ku England, agulisanga chiŵiya cha ku China cho chinguwumbika mu vyaka va m’ma 1700. Munthu munyaki wangukamba kuti wagulengi chiŵiya ichi pa mtengu wa 44 biliyoni kwacha. Ivi vilongore limu kuti munthu wangawumba chiŵiya chakutowa ndipuso chakudula kutuwa kudongu lakutchipa. Kweni palivi munthu yo wangalingana ndi Yehova pa nkhani ya kuwumba. Pa zuŵa la 6 lakulenga vinthu, Chiuta wangupanga munthu wakufikapu kutuliya ku dongu. Wangumupanga kuti waje ndi mijalidu yo iyu wenayu. (Chiy. 2:7) Munthu wakufikapu mwenuyu wangudanika “mwana waku Chiuta.”
2, 3. Kumbi tingaŵayeza wuli Ayisraele wo angulapa?
2 Kweni Adamu wanguleka kudanika mwana waku Chiuta wati wagarukiya yo wangumuwumba. Chinanga kuti venga viyo, kwa vyaka vinandi “mtambu ukulu” wa ŵana aku Adamu usankha kuja kuchigaŵa chaku Chiuta. (Ŵah. 12:1) Chifukwa chakuti avwiya Mulengi wawu, alongo kuti akhumba kuti iyu waje Da ndi Muwumbi wawu, Satana cha. (Yoh. 8:44) Kugomezeka kwa “mtambu ukulu” kutitikumbusa mazu ngo Yesaya wangukamba ngakukwasana ndi Ayisraele wo angulapa. Iyu wanguti: “Kweni Yehova, imwi ndimwi Ada ŵidu. Isi ndisi dongu, ndipu imwi ndimwi Muwumbi widu. Tosi te ntchitu ya manja nginu.”
3 Mazuŵa nganu wosi wo asopa Yehova mu mzimu ndi mu unenesa atesesa kujiyuyuwa ndi kuvwiya. Awona kuti ndi mwaŵi kuti Yehova ndi Da wawu kweniso kumuvwiya nge Muwumbi wawu. Kumbi muwona kuti mwe nge dongu lakufewa mu manja ngaku Chiuta? Kumbi mukhumbisisa kuti wakuwumbeningi alinga kuti muje chiyaŵi chakukhumbika kwaku iyu? Kumbi muwona so kuti abali ndi azichi ŵechekuwumbika ndi Chiuta? Kuti tivwisi nkhani iyi, tiyeni tikambisani vinthu vitatu ivi: Mo Yehova wasankhiya wo wakhumba kuŵawumba, chifukwa cho watiŵawumbiya ndipuso mo watiŵawumbiya.
YEHOVA WASANKHA WO WAKHUMBA KUŴAWUMBA
4. Kumbi Yehova wawonanji pakusankha ŵanthu wo wakhumba kuŵawumba? Kambani vakuyeruziyapu.
4 Asani Yehova wawona ŵanthu, wawona kubwalu cha. Kweni wawona mu mtima. (Ŵerengani 1 Samuele 16:7b.) Fundu iyi yinguwoneka umampha pa nyengu yo Chiuta wapangiyanga mpingu wachikhristu. Iyu ndi Mwana waki angusankha ŵanthu anandi wo taŵanthu tingaŵawona kuti mbambula kwenere. (Yoh. 6:44) Yumoza mwa ŵanthu yaŵa wenga Saulo. Pakwamba wenga Mufarisi, wakunyoza, “wakutomboza ndipuso wamtafu.” (1 Tim. 1:13) Kweni Chiuta yo wafufuza mitima, wanguwona Saulo nge dongu lambula ntchitu cha. (Nthanthi 17:3) M’malu mwaki, wangumuwona nge dongu lo wangaliwumba kuti lije chiyaŵi chakukhumbika. Iyu wenga chiyaŵi chakusankhika kuti wakapharazgi zina laku Chiuta “ku mitundu ya ŵanthu, kwa mafumu ndi ŵana a Yisraele.” (Mac. 9:15) Anyaki wo Chiuta watiŵawona nge viyaŵi vakukhumbika mbanthu wo kali ŵenga aroŵevu, areŵi ndipuso ankhungu. (Ŵar. 9:21; 1 Ŵakor. 6:9-11) Yiwu ŵati asambira Mazu Ngaku Chiuta ndi kuvwana, anguzomera kuti Yehova waŵawumbi.
5, 6. Kumbi kuziŵa kuti Yehova ndi Muwumbi widu vingakwasa wuli mo tiwone (a) ŵanthu wo titiŵapharazgiya? (b) abali ndi azichi?
5 Kumbi vo vakambika pachanya yapa vingatiwovya wuli? Asani tigomeza kuti Yehova wafufuza mitima ndipuso kuti wasankha wo wakhumba kuŵawumba, mbwenu tiyeruzengi anyidu cha mu uteŵeti pamwenga mumpingu. Tiyeni tiwoni vo vinguchitikiya Michael. Iyu wangukamba kuti: “Asani Akaboni aku Yehova ŵaza pa nyumba yangu, ndajalanga chisasa ndipu ndaŵatoliyangaku kanthu cha. Ndenga ndi ganyavu ukongwa. Nyengu yinyaki, ndingukumana ndi banja linyaki lo lingundikondwesa ukongwa chifukwa cha nkharu yawu yamampha. Zuŵa linyaki ndinguzizwa ukongwa kuvwa kuti ŵenga Akaboni aku Yehova. Nkharu yawu yingundiwovya kuti ndiŵanaŵaniyepu chifukwa cho ndatinkhiyanga Akaboni aku Yehova. Ndati ndaŵanaŵaniyapu, ndinguziŵa kuti ndachitanga vinthu mwambula kuziŵa kweniso ndayendiyanga vakuvwa waka mu ŵanthu.” Michael wangwamba kusambira Bayibolu kuti waziŵi unenesa. Pavuli paki, wangubatizika ndipu wangwamba uteŵeti wa nyengu zosi.
6 Asani tiziŵa kuti Yehova watitiwumba, vingakwasa mo tiwone Akhristu anyidu. Kumbi muwona abali ndi azichi nge mo Chiuta watiŵawone? Kumbi mutiŵawona kuti Yehova wechekuŵawumba? Iyu wawona mu mtima wa munthu kweniso mo wangasinthiya asani wangawumbika. Mwaviyo, Yehova wawona vinthu vamampha mu ŵanthu m’malu mwakuwona vo anangisa. (Sumu 130:3) Tingamuyeza Yehova mwakuwona Akhristu anyidu mwakwenere. Tingagwira ntchitu limoza ndi Muwumbi widu asani titovya abali ndi azichi kuti aluti panthazi mwauzimu. (1 Ŵat. 5:14, 15) Nge ‘mphasu mwa anthurumi,’ ŵara mu mpingu ndiwu atenere kuŵa panthazi pa nkhani iyi.
NTCHIFUKWA WULI YEHOVA WATITIWUMBA?
7. Ntchifukwa wuli titenere kuwona kuti chilangu chakutuwa kwaku Yehova ntchakukhumbika?
7 Panyaki mukuvwapu munthu munyaki wachikamba kuti: ‘Pakwamba ndawonanga kuti chilangu cho apapi andipasanga chenga chakukhumbika cha. Kweni ndati ndabala ŵana ndipu ndingwamba kuwona kukhumbika kwaki.’ Asani tikuwa tingasintha mo tiwone chilangu. Tingayamba kuwona chilangu nge mo Yehova wawone. Tingaziŵa kuti watitilanga chifukwa cha chanju. (Ŵerengani Ŵahebere 12:5, 6, 11.) Chifukwa chakuti Yehova watanja ŵana ŵaki, watiŵawumba mwakuzikira. Iyu wakhumba kuti ŵana ŵaki aje azeru, akondwengi ndipuso kuti nawu amuyanjengi. (Nthanthi 23:15) Iyu wakondwa cha ndi masuzu ngo tikumana nangu. Wakhumba so cha kuti tifwi nge ‘ŵana akwenere kulonde ukari’ chifukwa cha ubudi wo tikuhara kwaku Adamu.
8, 9. Kumbi Yehova watitisambiza wuli mazuŵa nganu, ndipu wazakutisambiza wuli mu charu chifya?
8 Nge ‘ŵana akwenere kulonde ukari,’ pakwamba tenga ndi mijalidu yinandi yiheni. Kweni tiwonga Yehova kuti wakutiwumba. Sonu tikusintha ndipu te nge mbereri. (Yes. 11:6-8; Ŵakol. 3:9, 10) Mwaviyo, tingakamba kuti te mu paradayisu wauzimu, mo Yehova watitiwumbiya. Tiwona kuti te akuvikilirika chinanga kuti tija mu charu chiheni. Kweniso ŵanthu wo angukuliya mu mabanja mo mwengavi chanju, sonu awona kuti atanjika ndi abali. (Yoh. 13:35) Tasambira so kwanja anyidu. Chakukhumbika ukongwa ntchakuti tamuziŵa Yehova ndipu tiwona kuti watitiyanja.
9 Mu charu chifya, tazamuyanduwa ukongwa ndi paradayisu wauzimu. Pavuli paki, charu chazamukuŵa paradayisu mu Ufumu waku Chiuta. Pa nyengu iyi, Yehova wazamulutiriza kuwumba ŵanthu ndi kuŵasambiza. (Yes. 11:9) Kweniso, Chiuta wazamuchitisa maŵanaŵanu ndi maliŵavu ngidu kuti vije vakufikapu. Ivi vazakutiwovya kuti tizivwisisengi vo wazakutisambiza ndi kuchita khumbu laki kwambula kunangisa. Mwaviyo, tiyeni tilutirizi kuvwiya Yehova. Titenere kulongo kuti tiziŵa kuti watitiwumba chifukwa chakuti watitiyanja.
KUMBI YEHOVA WATITIWUMBA WULI?
10. Kumbi Yesu wangumuyeza wuli Muwumbi Mura pa nkhani yakuzikira ndi kuchita vinthu mwalusu?
10 Nge Muwumbi walusu ukongwa, Yehova waziŵa mtundu wa “dongu” lo le mu manja mwaki ndipu watiliwumba mwakukoliyana ndi mo liliri. (Ŵerengani Sumu 103:10-14.) Wachita nasi vinthu mwakuyana ndi mo munthu weyosi waliri. Waŵanaŵaniya vo titondeka ndipuso mo tikuliya mwauzimu. Mwana waki wangulongo mo Yehova wawone ateŵeti ŵaki ambula kufikapu. Chakuyeruziyapu ndi mo iyu wachitiyanga ndi maubudi nga akusambira ŵaki, ukongwa po alimbiyananga udindu. Asani mwengapu pa nyengu yo akutumika ayambananga pa nkhani iyi, kumbi mwatingi muŵawonengi wuli? Kumbi mwatingi muŵawonengi kuti mbakufwasa ndipuso mbakuvwiya? Kweni Yesu waŵawonanga kuti angasintha. Iyu waziŵanga kuti angawumbika asani wangakamba nawu mwalisungu, mwakuzikira ndipuso asani angawona kujiyuyuwa kwaki. (Marko 9:33-37; 10:37, 41-45; Luka 22:24-27) Yesu wati wayuka ndipuso akusambira ŵaki ŵati alonde mzimu wakupaturika, anguleka kuŵika maŵanaŵanu ngawu pa maudindu, kweni anguŵika maŵanaŵanu ngawu pa ntchitu yo wanguŵapasa.
11. Kumbi Davidi wangulongo wuli kuti wenga dongu lakufewa, nanga isi tingamuyeza wuli?
11 Mazuŵa nganu, Yehova wawumba ateŵeti ŵaki kuziya mu Mazu ngaki, mzimu waki wakupaturika ndi mpingu wachikhristu. Mazu Ngaku Chiuta ngangatiwumba asani titingaŵerenga, kuŵanaŵaniyapu ndi kupempha Yehova kuti watiwovyi kuchita vo tiŵerenga. Davidi wangulemba kuti: “Nditikukumbukani asani nde pabedi langu, ndiŵanaŵana vaku imwi mu maulonda nga usiku.” (Sumu 63:6) Wangulemba so kuti: “Ndithamikengi Yehova, yo wandipasa ulongozi. Chinanga ungaŵa usiku, maŵanaŵanu ngangu ngatindilunguchiza.” (Sumu 16:7) Davidi wanguzomereza kuti ulongozi waku Chiuta usere mu mtima mwaki, uwumbi maŵanaŵanu ngaki ndi vakuchita vaki. Wachitanga viyo chinanga mphanyengu yo Chiuta wamupasanga ulongozi wanthazi. (2 Sam. 12:1-13) Iyu wenga wakujiyuyuwa ndipuso wakuvwiya. Nasi titenere kuchita viyo. Kumbi namwi muŵanaŵaniya Mazu Ngaku Chiuta ndi kungazomereza kuti ngasere mu maŵanaŵanu nginu? Kumbi mungasaziyaku kuchita viyo?
12, 13. Kumbi Yehova watitiwumba wuli ndi mzimu wakupaturika kweniso ndi mpingu wachikhristu?
12 Mzimu wakupaturika ungatiwumba munthowa zinandi. Mwakuyeruziyapu, ungatiwovya kuyeza mijalidu yaku Khristu. Mijalidu iyi ntchipasu cha mzimu waku Chiuta. (Ŵag. 5:22, 23) Chimoza chaki ntchanju. Titanja Chiuta ndipu tikhumba kumuvwiya ndi kuwumbika ndi iyu chifukwa tiziŵa kuti marangu ngaki ngambula kusuza. Mzimu wakupaturika ungatiwovya kuti tileki kuwumbika ndi mzimu wacharu. (Ŵaef. 2:2) Wakutumika Paulo weche mnyamata wangutole mzimu wakujikuza wa alongozi achiyuda. Kweni mzimu wakupaturika ungumuwovya kuti wasinthi. Pavuli paki, wangulemba kuti: “Mu vinthu vosi ndisaniya nthazi kutuwa kwaku yo watindipasa nthazi.” (Ŵaf. 4:13) Mwaviyo, tiyeni tilutirizi kupempha mzimu wakupaturika nge mo Paulo wachitiyanga. Yehova wavwengi asani tiromba kutuliya pasi pa mtima.
13 Yehova wagwirisiya ntchitu mpingu wachikhristu ndi ŵara kuti watiwumbi. Mwakuyeruziyapu, asani ŵara awona kuti tichita umampha cha mwauzimu, yiwu agwirisiya ntchitu fundu zawu cha pakutiwovya. (Ŵag. 6:1) Kweni apempha Chiuta kuti waŵapasi zeru. Pavuli paki afufuza mu Mazu Ngaku Chiuta ndi mu mabuku ngidu. Kuchita viyo kutiŵawovya kuti atipasi chovyu chakuyanana ndi suzu yidu. Asani angaza kwaku imwi kuti akuwovyeni, kumbi muzomerengi ulongozi wawu ndi kuwona kuti Chiuta watikuyanjani? Asani mungachita viyo, muŵengi nge dongu lakufewa mu manja ngaku Yehova, akunozeka kuti wakuwumbeni.
14. Chinanga kuti Yehova we ndi mazaza ngakutiwumba, kumbi walongo wuli kuti watumbika wanangwa widu wakusankha tija vakuchita?
14 Kuvwisa mo Chiuta watitiwumbiya, kungatiwovya kuti tije pa ubwezi wamampha ndi Akhristu anyidu. Kungatiwovya so kuziŵa mo titenere kuchitiya ndi ŵanthu mu uteŵeti ndipuso wo tisambira nawu Bayibolu. Asani munthu wakumba dongu, watuzaku dankha mya ndi vinthu vinyaki vambula kukhumbika wechendayambi kuwumba. Mwakuyanana waka, Chiuta watovya ŵanthu wo angawumbika. Kweni watumbika wanangwa wawu wakusankha ŵija vakuchita. Iyu watiŵachichiza cha kuti asinthi. Kweni watiŵakambiya waka fundu zaki zaurunji kuti asinthi ŵija.
15, 16. Kumbi wo tisambira nawu Bayibolu angalongo wuli kuti akhumba kuti Yehova waŵawumbi? Kambani chakuyeruziyapu.
15 Tiyeni tiwoni chakuyeruziyapu chaku Tessie, yo waja ku Australia. Mzichi yo wamusambizanga Bayibolu wangukamba kuti: “Tessie wasweranga cha kuvwa vo wasambiranga. Kweni walutanga panthazi cha ndipu ku mawunganu naku wakangaku cha. Mwaviyo ndati ndaromba, ndinguŵanaŵana kuti ndileki kusambira nayu. Pavuli paki, chinthu chinyaki chakuziziswa chinguchitika. Pa zuŵa lo ndaŵanaŵananga kuti ndakumaliya kusambira nayu, Tessie wangundifwatukiya ndi kundikambiya vo venga kukhosi kwaki. Iyu wangundikambiya kuti wajivwanga kuti wachita chinyengu chifukwa chakuti watchovanga juga. Ndipu wangundikambiya kuti wakhumba kuleka.”
16 Pati pajumpha nyengu yimanavi ŵaka, Tessie wangwamba kuwungana. Wangwamba so kuja ndi mijalidu ya Chikhristu chinanga kuti anyaki amunyozanga. Mzichi uyu wangukamba so kuti: “Tessie wangubatizika ndipu pavuli paki wangwamba kuchita upayiniya chinanga kuti wenga ndi ŵana anamana.” Asani wo tisambira nawu Bayibolu ayamba kusintha umoyu wawu kuti akondwesi Chiuta, iyu wandere kwaku yiwu ndi kuŵawumba kuti aje viŵiya vakukhumbika.
17. (a) Kumbi mutuvwa wuli chifukwa chakuti Yehova watikuwumbani? (b) Kumbi mu nkhani ya sabata yamawa tazamusambiranji?
17 Mazuŵa nganu, viŵiya vechekuwumbika ndi manja. Ndipu munthu waŵika maŵanaŵanu ngaki pa chiŵiya cho wawumba. Mwakuyanana waka, Yehova waŵika maŵanaŵanu ngaki paku isi ndipu wazikira nasi pakutiwumba. Iyu watitiwumba ndi ulongozi waki ndi kuwona mo tichitiyengi. (Ŵerengani Sumu 32:8.) Kumbi muwona kuti Yehova watikuŵanaŵaniyani? Kumbi muwona kuti watikuwumbani mu manja mwaki? Asani ndi viyo, kumbi ndi mijalidu niyi yinyaki yo yingakuwovyani kuti mulutirizi kuja nge dongu lakufewa mu manja ngaku Yehova? Kumbi ndi mijalidu niyi yo mutenere kukhwecha kuti muleki kuja nge dongu lakulama? Kumbi apapi angagwira wuli ntchitu ndi Yehova pakuwumba ŵana ŵawu? Mafumbu yanga ngazamumukika mu nkhani yo tazamusambira sabata yamawa.


text: 25 Yehova wakayowoyaso na Mozesi pa Phiri la Sinayi kuti:2 “Yowoya na Ŵaisrayeli, uŵaphalire kuti: ‘Para mwakanjira mu charu icho nkhumupani,+ charu chikamusungire sabata Yehova.+3 Mu vyaka 6 mupande mbuto mu minda yinu, ndipo mu vyaka 6 muphatilire mpheska zinu na kuwunjika vipambi vya charu.+4 Kweni chaka cha 7 chiŵenge sabata lakuti charu chipumure, sabata la Yehova. Mungapandanga mbuto mu minda yinu yayi, nanga nkhuphatilira mpheska zinu.5 Mungavunanga yayi ivyo vyamera vyekha pa mbuto izo zikakhalira mwati mwavunamo, nesi kuwunjika mpheska zambura kuphatilira. Ichi chiŵenge chaka chakuti charu chipumure.6 Kweni chakurya icho chamera mu nyengo iyo charu chikupumulira sabata lake, mungarya, imwe, ŵazga ŵinu ŵanalume na ŵanakazi, waganyu winu, na mulendo uyo wakukhala mukati mwinu.7 Kweniso chiŵenge chakurya cha viŵeto vinu na vikoko ivyo vili mu charu chinu. Chilichose icho chapambika mu charu mungarya.8 “‘Mupende masabata 7 gha vyaka, ndiko kuti, vyaka 7 kwandaniska na 7. Ndipo mazuŵa ghose gha masabata 7 gha vyaka ghaŵenge vyaka 49.9 Pa Zuŵa la Mphepiska,+ mu mwezi wa 7 pa zuŵa la 10 la mwezi uwo, mukalizge mbata mwakukwezga. Mbata yikapulikikwe mu charu chinu chose.10 Chaka cha 50 mukachituŵiske na kupharazga wanangwa mu charu ku ŵanthu wose awo ŵakukhalamo.+ Chiŵenge chaka cha Wanangwa kwa imwe. Waliyose wa imwe wawelerenge ku malo ghake kweniso waliyose wa imwe wawelerenge ku mbumba yakwake.+11 Chaka cha 50 chiŵenge chaka cha Wanangwa kwa imwe. Mungapandanga mbuto yayi panji kuvuna ivyo vyamera vyekha pa mbuto izo zikakhalira, nesi kuwunjika mpheska zambura kuphatilira.+12 Pakuti ni chaka cha Wanangwa, chiŵenge chakupatulika kwa imwe. Mungarya vyekha ivyo charu chapambika pa icho chekha.+13 “‘Mu chaka cha Wanangwa ichi, waliyose wa imwe wawelere ku malo ghake.+14 Usange mukuguliska panji kugura kanthu kwa munyinu, mungalyerananga masuku pa mutu yayi.+15 Ugure kwa munyako kutolera pa unandi wa vyaka ivyo vyajumphapo kufuma pa chaka cha Wanangwa. Wakuguliske kuyana na vyaka ivyo vyakhalako vyakuwunjikira vyakurya.+16 Usange kwakhala vyaka vinandi, wasazgireko mtengo wakuwombolera. Kweni para kwakhala vyaka vichoko waka, wakhizgeko mtengo wakuwombolera, chifukwa wakukuguliska unandi wa vyakurya ivyo vipambikenge.17 Waliyose wa imwe wangalyeranga munyake masuku pa mutu yayi.+ Mopenge Chiuta winu,+ chifukwa ine ndine Yehova Chiuta winu.+18 Para mwamulondezga malango ghane na kusunga vyeruzgo vyane, mwamukhala mwakufwasa mu charu.+19 Charu chamupeleka vipambi vyake,+ mwamurya na kukhuta, ndipo mwamukhala mwakufwasa.+20 “‘Kweni usange mwamuyowoya kuti: “Kasi tiryenge vichi mu chaka cha 7 usange tipandenge yayi mbuto panji kuwunjika vyakurya?”+21 Penepapo nizamutuma thumbiko lane kwa imwe mu chaka cha 6, ndipo charu chizamupambika vyakurya vyakukwana vyaka vitatu.+22 Muzamupanda mbuto mu chaka cha 8 na kurya vyakurya vyakale m’paka chaka cha 9. Muzamurya vyakurya vyakale m’paka vinyake viche.23 “‘Mungaguliskirangathu yayi+ charu, chifukwa charu ntchane.+ Kwa ine, imwe ndimwe ŵalendo na ŵakupanjwa.+24 Mu charu chinu chose, munthu waŵenge na wanangwa wa kuwombora charu chake.25 “‘Usange mubali wako wakavuka ndipo waguliskako malo ghake, muwomboli, uyo ni mubali wake wa ndopa yimoza wize na kuwombora malo agho mubali wake wakaguliska.+26 Usange munthu walije muwomboli, kweni mwenecho wasambazga na kusanga chakuwombolera,27 wapende mtengo wake kuyana na vyaka ivyo vyajumphapo kufuma apo wakaguliskira. Wawezge ndalama izo zakhalako kwa munthu uyo wakaguliskako. Penepapo wawelere ku malo ghake.+28 “‘Kweni usange walije chakuti wawombolere, malo agho wakaguliska ghaŵenge gha uyo wakagura m’paka mu chaka cha Wanangwa.+ Mu chaka cha Wanangwa ghawezgeke kwa mwenecho, ndipo iyo wawelere ku malo ghake.+29 “‘Sono usange munthu waguliska nyumba mu msumba uwo uli mukati mwa linga, wangayiwombora pambere chaka chimoza chindamare kufuma apo wakayiguliskira. Waŵenge na wanangwa wa kuyiwombora+ mu chaka chose.30 Kweni usange kuzakafika kuumaliro wa chaka chose chira wandayiwombore, nyumba iyi yiŵenge ya uyo wakayigura mu miwiro yake yose. Yingawezgekanga yayi mu chaka cha Wanangwa.31 Ndipouli, nyumba izo zili mu vikaya vyambura malinga ziŵenge nga ni minda mu charu. Munthu ni mwanangwa kuziwombora nyengo yiliyose ndipo zikwenera kuwezgeka mu chaka cha Wanangwa.32 “‘Kweni nyumba za Ŵalevi izo zili mu misumba yawo,+ Ŵalevi ŵali na wanangwa kuziwombora nyengo yiliyose.33 Usange malo gha Ŵalevi ghandawomboreke, nyumba yawo ya mu muzi iyo yikaguliskika, yiwezgeke mu chaka cha Wanangwa.+ Pakuti nyumba za mu mizi ya Ŵalevi ni zawo mukati mu Ŵaisrayeli.+34 Kweniso malo ghakuliskako viŵeto+ agho ghali kuwaro kwa mizi yawo ghangaguliskikanga yayi, chifukwa ngawo muyirayira.35 “‘Usange mubali wako uyo ukukhala nayo pafupi wakavuka ndipo wakusoŵa pakukora, iwe umovwire+ nga umo ungawovwilira mulendo na wakupanjwa,+ kuti waŵe wamoyo.36 Ungapokerangapo chapachanya yayi panji kusangirapo chandulo pa iyo.+ Wopenge Chiuta wako.+ Ndipo mubali wako waŵenge wamoyo.37 Ungamukongozganga ndalama zako kuti upokerepo yapachanya chara,+ nanga nkhumupa chakurya kuti usangirepo chandulo.38 Ine ndine Yehova Chiuta winu, uyo wakamufumiskani mu charu cha Eguputo+ na kumupani charu cha Kenani, kulongora kuti nili Chiuta winu.+39 “‘Usange mubali wako uyo ukukhala nayo pafupi wakavuka ndipo wajiguliska kwa iwe,+ ungamugwiliskanga ntchito nga ni muzga chara.+40 Umutore nga ngwaganyu,+ nga ni munthu wakupanjwa. Wakuteŵetere m’paka mu chaka cha Wanangwa.41 Pamasinda wafumeko kwa iwe pamoza na ŵana ŵake, wawelere ku mbumba yakwake. Wawelere ku malo gha ŵasekuru ŵake.+42 Iwo mbazga ŵane awo nkhaŵafumiska mu charu cha Eguputo.+ Ŵaleke kujiguliska nga umo muzga wakuguliskikira.43 Ungamuchitiranga nkhaza yayi,+ wopenge Chiuta wako.+44 Kweni mungasanga ŵazga ŵanalume na ŵanakazi ku mitundu iyo muli nayo pafupi. Ku mitundu iyi ndiko mugurenge ŵazga ŵanalume panji ŵanakazi.45 Mungaguraso ŵazga pa ŵakupanjwa awo ŵakukhala mukati mwinu,+ iwo na ŵana ŵawo awo ŵakubabikira mu charu chinu. Ndipo ŵaŵenge ŵinu.46 Mungaŵalekera ŵana ŵinu kuŵa chiharo chawo muyirayira na kuŵagwiliska ntchito. Kweni ŵabali ŵinu, Ŵaisrayeli, mungaŵachitiranga nkhaza yayi.+47 “‘Usange mulendo panji wakupanjwa uyo wakukhala mukati mwinu wasambazga, kweni mubali wako uyo wakukhala nayo pafupi wakavuka na kujiguliska kwa mulendo panji wakupanjwa, panji kwa yumoza wa mu mbumba ya mulendo,48 waŵenge na wanangwa wa kuwomboleka para wajiguliska. Yumoza wa ŵabali ŵake wangamuwombora.+49 Dada wake mulara panji muchoko panji mwana wawo wangamuwombora. Mubali wake wa ndopa yimoza, panji yumoza wa mbumba yakwake, wangamuwombora.“‘Panji usange mwenecho wasambazga, wangajiwombora yekha.+50 Wapenderane nyengo na uyo wakamugura kufuma mu chaka icho wakajiguliskira m’paka mu chaka cha Wanangwa.+ Ndipo ndalama izo wakajiguliskira ziyane na unandi wa vyaka.+ Nyengo yose iyo wakugwilira ntchito, waŵenge nga ni munthu waganyu.+51 Usange kwakhala vyaka vinandi, wapeleke mtengo wakujiwombolera kuyana na vyaka ivyo vyakhalako.52 Kweni usange kwakhala vyaka vichoko kufika mu chaka cha Wanangwa, wapende na kupeleka mtengo wakujiwombolera kuyana na vyaka ivyo vyakhalako.53 Wamuteŵetere chaka na chaka nga ngwaganyu, ndipo uwoneseske kuti wakumuchitira nkhaza yayi.+54 Kweni usange watondeka kujiwombora yekha, mbwenu wazamufwatuka mu chaka cha Wanangwa,+ iyo pamoza na ŵana ŵake.55 “‘Ŵaisrayeli mbazga ŵane. Mbazga ŵane awo nkhaŵafumiska mu charu cha Eguputo.+ Ine ndine Yehova Chiuta winu.


text:
UMOYO WACHIKHRISTU
Ivyo Yehova Wakutisambizga Vikutovwira Kumazga Sankho
Yehova wakutemwera yayi. (Mil 10:34, 35) Iyo wakupokelera ŵanthu wose ‘kufuma mu mitundu, mafuko na malulimi ghose.’ (Chiv 7:9) Ntheura Ŵakhristu ŵakwenera kutemwera chara panji kuŵa na sankho. (Yak 2:1-4) Tikuwonga chomene ivyo Yehova wakutisambizga chifukwa vyawovwira kuti ŵanthu ŵanandi ŵasinthe nkharo zawo ziheni na kukondwa na paradiso wauzimu. (Yes 11:6-9) Para tikuŵikapo mtima kuti tose timazge sankho, tilongorenge kuti tikuyezga Chiuta.—Efe 5:1, 2.
WONELERANI VIDIYO YAKUTI JOHNY NA GIDEON ŴAKATINKHANANGA, KWENI SONO MPHAUBWEZI. PAMASINDA SANGANI MAZGORO GHA MAFUMBO AGHA:
Kasi masambiro gha Yehova ghakovwira wuli ŵanthu kumazga sankho na kuleka kutemwera?
Kasi ntchivichi chikumukondweskani na ubali withu wa pa charu chose chapasi?
Kasi Yehova wakutitumbika wuli para tikulutira kukolerana?


text:
SAMBIRU 81
Upharazgi wa Paphiri
Yesu wati wasankha akutumika 12, wangusika kuphiri ko wenga ndipu wanguza ko kunguwungana ŵanthu anandi. Ŵanthu yaŵa angutuliya ku Galile, Yuda, Turo, Sidoni, Siriya ndi kusirya linyaki la Yordane. Anguza ndi ŵanthu wo atamanga kweniso wo asuzgikanga ukongwa ndi viŵanda. Yesu wanguŵachizga wosi. Wati wasika wanguja musina mwa phiri ndipu wangwamba kulongoro. Iyu wangukonkhosa vo titenere kuchita kuti tije mabwezi ngaku Chiuta. Titenere kuziŵa kuti tikhumbika Yehova ndipuso tiyesesengi kumuyanja. Asani tileka kwanja anyidu, tingamuyanja cha Chiuta. Titenere kwanja weyosi chinanga mbarwani ŵidu.
Yesu wangukamba kuti: ‘Mukhumbika cha kwanja abwezi ŵinu pe. Muyanjengi so ŵanthu wo atikutinkhani ndipu mugowokiyengi ŵanthu kutuliya pasi pamtima. Asani munyinu waguŵa chifukwa chaku imwi, kumanani nayu nyengu yeniyo ndipu mupepeseni. Muchitengi vinthu ndi ŵanthu mu nthowa yo namwi mukhumba kuti akuchitiyeningi.’
Yesu wangupereka so ulongozgi wamampha ku ŵanthu pa nkhani ya vinthu vo tikhumbika pa umoyu. Iyu wanguti: ‘Mbumampha kuja bwezi laku Yehova kuluska kuja ndi ndalama zinandi. Munkhungu wakhoza kuba ndalama zinu kweni palivi yo wangaba ubwezi winu ndi Yehova. Lekani kufipa mtima kuti muryengenji, mumwengenji ndipuso muvwalengenji. Leresani viyuni. Chiuta wawonesesa kuti ve ndi chakurya chakukwana. Kufipa mtima kungakusazgiyaniku zuŵa limoza cha la umoyu winu. Kumbukani kuti Yehova waziŵa vo mukhumbika.’
Ŵanthu yaŵa ŵenga ŵechendavwepu munthu wachilongoro nge mo Yesu wachitiyanga. Alongozgi a ŵanthu ŵenaŵa wo ŵenga Afarisi ndi Alembi, aŵasambizanga cha venivi. Ntchifukwa wuli Yesu wasambizanga umampha viyo? Chifukwa chakuti vosi vo wasambizanga vatuwanga kwaku Yehova.
“Pingani goli langu ndipu sambirani kwaku ini chifukwa nde wakuzika kweniso wakujiyuyuwa ndipu mwazamusisipulika.”—Mateyu 11:29


text:
Kumbi Ubwezi Winu ndi Yehova we Wuli?
“Ndereni kufupi kwaku Chiuta, ndipu wanderengi kufupi kwinu.”—YAK. 4:8.
1. Nchifukwa wuli tikhumbika kuja pa ubwezi wakukho ndi Yehova?
KUMBI mukujipatuliya ndipuso mukubatizika ndi kuja Kaboni waku Yehova? Asani ndi viyo, ndikuti mwe pa ubwezi ndi Chiuta ndipu uwu ndi mwaŵi ukulu ukongwa. Kweni ubwezi winu ungatimbanyizgika chifukwa te m’charu chaku Satana kweniso te ambula kufikapu. Ivi ndivu Akhristu wosi akumana navu. Ndichu chifukwa chaki, tikhumbika kuja pa ubwezi wakukho ndi Yehova.
2. (a) Kumbi ubwezi nchinthu wuli? (Wonani mazu ngamumphata.) (b) Kumbi tingachita wuli kuti ubwezi widu ndi Yehova uje wakukho?
2 Kumbi ubwezi winu ndi Yehova we wuli? Kumbi mungayanja kuja pa ubwezi wakukho ndi Yehova? Lemba la Yakobe 4:8 likamba vo mutenere kuchita. Ilu likamba kuti: “Ndereni kufupi kwaku Chiuta, ndipu wanderengi kufupi kwinu.” Wonani kuti lemba ili likamba vinthu viŵi. * Chakwamba, titenere kuja pa ubwezi ndi Chiuta ndipu chachiŵi, nayu wajengi so nasi pa ubwezi. Asani tichita ivi nyengu zosi, ubwezi widu ndi Yehova utamba kukho kamanakamana. Pavuli paki, tingayamba kuwona kuti te pa ubwezi nadi ndi Chiuta. Tingaja ndi chivwanu nge cho Yesu wenga nachu. Iyu wangukamba kuti: ‘Wakundituma ngwakuneneska, . . . Ini nditumziŵa.’ (Yoh. 7:28, 29) Kumbi ndi vinthu wuli vo mungachita kuti muje pa ubwezi wakukho ndi Yehova?
3. Kumbi mungakambiskana wuli ndi Yehova?
3 Kukambiskana nyengu zosi ndi Yehova nchinthu chakukhumbika ukongwa kuti tije nayu paubwezi wakukho. Kumbi mungakambiskana wuli ndi Yehova? Kumbi muchita wuli asani mukhumba kukambiskana ndi bwezi linu lo lija kutali? Tikayika cha kuti mulemberana makalata ndi kumbirana foni kaŵikaŵi. Mwakuyana ŵaka, namwi mukambiskana ndi Yehova asani muromba kwaku iyu kaŵikaŵi. (Ŵerengani Sumu 142:2.) Kweniso, muzomerezga kuti Yehova wakambiskani namwi asani nyengu zosi muŵerenga Mazu ngaki ndi kulunguruka. (Ŵerengani Yesaya 30:20, 21.) Sonu, tiyeni tikambiskani mo vinthu viŵi venivi vingatiwovye kuti ubwezi widu ndi Yehova uje wakukho vo vingachitiska kuti tiwonengi kuti te pa ubwezi nadi ndi Chiuta.
YEHOVA WALONGORO NAMWI ASANI MUSAMBIRA BAYIBOLO
4, 5. Kumbi Yehova walongoro namwi wuli kuporote m’Mazu ngaki? Kambani chakuwoniyapu.
4 Tigomezga kuti namwi muzomerezga kuti m’Bayibolo mwe uthenga waku Chiuta wo ukwaska ŵanthu wosi. Kweni kumbi Bayibolo likamba so mo imwi mungajaliya pa ubwezi ndi Yehova? Likamba nadi viyo. Nanga mungachita wuli? Asani muŵerenga ndi kusambira Bayibolo kaŵikaŵi, muŵanaŵaniyengi vo likamba ndi kuwona mo mungavigwiriskiya nchitu. Asani muchita viyo, ndikuti muzomerezga Yehova kuti walongorongi namwi kuporote m’Mazu ngaki. Ivi vingachitiska kuti muyambi kuja nayu pa ubwezi wakukho.—Ŵah. 4:12; Yak. 1:23-25.
5 Mwakuyeruzgiyapu, ŵerengani ndi kulunguruka mazu ngaku Yesu ngakuti, “mungajiŵikiya mbiku panupasi cha.” Asani muwona kuti muŵika panthazi vinthu va Ufumu ziŵani kuti Yehova wakondwa namwi. Kweni asani muwona kuti mukhumbika kusintha vinthu vinyaki pa umoyu winu kuti muŵikengi panthazi vinthu va Ufumu ndikuti Yehova wakuziŵiskani chigaŵa cho mutenere kugwiriyapu nchitu kuti muje nayu pa ubwezi.
6, 7. (a) Kumbi kusambira Bayibolo kutitiwovya wuli kuti tije pa ubwezi wakukho ndi Yehova? (b) Kumbi titenere kuja ndi chilatu wuli asani tisambira Bayibolo pakutija?
6 Kusambira Malemba kutitiwovya ŵaka kuziŵa vo tikhumbika kusintha cha, kweni kutitiwovya so kuti timuwongengi ukongwa Yehova chifukwa chakuti watitiyanja ndipu ivi vichitiska kuti nasi timuyanjengi ukongwa. Asani titimuyanja ukongwa Chiuta, nayu watitiyanja so ukongwa. Ivi vitovya kuti ubwezi widu ndi iyu uje wakukho.
7 Kuti tije pa ubwezi wakukho ndi Yehova tikhumbika kusambira Mazu ngaki ndi chilatu chamampha. Mwakuyeruzgiyapu, lemba la Yohane 17:3 likamba kuti: ‘Ndipu chenichi mbumoyu wamuyaya, kuti ŵanthu ŵakuziŵeni imwi, Chiuta yija muneneska ndi so Yesu Khristu mweniyo mungutuma.’ Mwaviyo, tikhumbika kusambira ŵaka cha kweni titenere so ‘kumuziŵa’ umampha Yehova.
8. (a) Nge mo lemba la 2 Ŵakaronga 15:1-5 likambiya, kumbi nchinthu wuli cho tingayamba kuŵanaŵana chifukwa cha mo Yehova wanguchitiya vinthu ndi Fumu Azariya? (b) Kumbi kumuziŵa umampha Yehova kungatovya wuli kuti tilekengi kukayikiya vo wachita?
8 Kuja pa ubwezi wakukho ndi Yehova kutiwovyengi kuti tileki kutimbanyizgika asani tizizwa ndi mo nkhani zinyaki za m’Bayibolo zikwende. Mwakuyeruzgiyapu, kumbi mutuvwa wuli asani muwona mo Yehova wanguchitiya ndi Fumu ya Yuda, Azariya? (2 Ŵakar. 15:1-5) Chinanga kuti “ŵanthu aperekanga mbwenu sembi ndi kocha vachema pa malu nga pachanya,” Azariya “wanguchita cho chenga chakurunjika mu masu” ngaku Yehova. Kweni pavuli paki, Yehova wangulanga Azariya ndipu “wanguŵa wamakhati mpaka nyifwa yaki.” Nchifukwa wuli wanguchita viyo? Nkhani iyi yikamba cha. Sonu kumbi tikhumbika kuŵanaŵana kuti Yehova wangulanga Azariya kwambula chifukwa? Asani tiziŵa mo Yehova wachitiya vinthu, tingaŵanaŵana viyo cha. Ivi vingasazgapu kuziŵa kuti nyengu zosi Yehova walanga “mwakwenere.” (Yer. 30:11) Kuziŵa venivi kutitovya kugomezga kuti cheruzgu chaku Yehova chenga cha urunji, chinanga kuti tiziŵa cha chifukwa cho Iyu wangulangiya Azariya.
9. Kumbi ndi fundu nizi zo zilongo chifukwa cho Yehova wangulangiya Azariya ndi makhati?
9 Pa nkhani iyi, m’Bayibolo mwe so fundu zinyaki zo zingatovya kuziŵa chifukwa cho Yehova wangulangiya Azariya. Fumu Azariya yadanikanga so kuti Fumu Uziya. (2 Ŵakar. 15:7, 32) Pa nkhani yinyaki yo ye pa 2 Mikoka 26:3-5, 16-21, tisambirapu kuti chinanga kuti Uziya wanguchita vinthu vamampha pa masu ngaku Yehova kweni pavuli paki, “wanguŵa wakujikuzga mpaka ku phalanyiku laki.” Iyu wenga ndi mbunu ndipu wangwamba kuchita nchitu zo asembi achitanga. Asembi 81 angumususka ndipu anguyesesa kumukanizga. Kumbi Uziya wanguchita wuli? Iyu wangulongo kuti wenga wakujikuzga ukongwa ndipu ‘wanguŵakaripiya.’ Ndichu chifukwa chaki, Yehova wangumulanga ndi makhati!
10. Nchifukwa wuli tikhumbika cha kuti nyengu zosi tiziŵengi chifukwa cho Yehova wachitiya vinthu, nanga tingachita wuli kuti tigomezgengi kuti Yehova wachita vinthu mwaurunji?
10 Kuti tivwisi umampha nkhani iyi, tiyeruzgiyi kuti Mazu Ngaku Chiuta ngakamba cha chifukwa cho nkhani yinyaki yikuchitikiya. Kumbi mungayamba kukayikiya kuti Chiuta wachita vinthu mwambula urunji? Pamwenga mungayamba kuŵanaŵana kuti Bayibolo le ndi fundu zakukwana zo zilongo kuti nyengu zosi Yehova wachita vinthu vamampha ndipu ndiyu watitiwovya kuziŵa chamampha ndi chiheni? (Mar. 32:4) Asani tingamuziŵa umampha Yehova, timuyanjengi kweniso timuwongengi ukongwa mwakuti tingakhumba so cha kuziŵa chifukwa cho wachitiya chinthu chechosi. Tingalongo kuti titimuwonga asani tisambira ndi kulunguruka Mazu ngaki. (Sumu 77:12, 13) Asani tichita viyo, ubwezi widu ndi Yehova ujengi wakukho ukongwa.
MULONGORO NDI YEHOVA ASANI MUROMBA
11-13. Kumbi muziŵa wuli kuti Yehova watuvwa marombu nginu? (Wonani chithuzi cho che papeji 19.)
11 Asani tiromba tija pa ubwezi ndi Yehova. Kweniso, titimuthamika, titimuwonga ndipuso titimupempha kuti watilongozgengi. (Sumu 32:8) Kweni kuti muziŵi kuti mwe nadi pa ubwezi ndi Yehova, mutenere kusimikizga kuti watuvwa marombu nginu.
12 Ŵanthu anyaki agomezga kuti rombu litovya ŵaka kuti munthu wavwengi umampha m’mtima. Yiwu akamba kuti asani uŵanaŵana kuti rombu laku lamukika, chija chifukwa chakuti ukonkhoska vo uŵanaŵana, uziŵa suzgu lo wenalu ndipuso uyesesa kusaniya nthowa yakumalisiya suzgu lo. Vinthu venivi vamampha nadi, kweni mungaziŵa wuli kuti Yehova watuvwa marombu nginu ngakutuliya pasi pa mtima?
13 Ŵanaŵaniyani nkhani iyi: Wechendazi pacharu chapasi, Yesu wawonanga Yehova wachimuka marombu nga ateŵeti Ŵaki. Pa nyengu yo wachitanga uteŵeti waki pacharu chapasi, Yesu warombanga kwa Awiski kuti waŵakambiyi maŵanaŵanu ngaki. Ndipu nyengu zinyaki, Yesu warombanga usiku wosi. Kumbi iyu watingi wachitengi nadi venivi asani waŵanaŵananga kuti Yehova wavwanga cha marombu ngaki? (Luka 6:12; 22:40-46) Kumbi iyu watingi waŵakambiyengi akusambira ŵaki kuti arombengi asani waŵanaŵananga kuti rombu litovya ŵaka kuti munthu wavwengi umampha? Viwoneke limu kuti Yesu waziŵanga kuti asani munthu waromba ndikuti walongoro nadi ndi Yehova. Nyengu yinyaki, Yesu wangukamba kuti: “Ada, ndikuwongani kuti mwandivwa. Ini ndaziŵanga kuti nyengu zosi mutindivwa.” Nasi tingaja ndi chigomezgu chakuti Yehova wamuka “marombu.”
14, 15. (a) Kumbi kuzumbuwa vinthu chayivu vo tikhumba asani tiromba kutitovya wuli? (b) Kumbi rombu lingumuwovya wuli mzichi munyaki kuti ubwezi waki ndi Yehova ukho?
14 Asani muzumbuwa vinthu chayivu vo mukhumba mu rombu, vikuwovyeningi kuziŵa kuti Yehova wamuka marombu chinanga kuti nyengu zinyaki mungaziŵa cha kuti wamuka. Kweniso, mungasimikizga kuti Yehova waliku nadi asani wamuka marombu nginu. Ndipu ubwezi winu ukho ukongwa asani mutimukambiya vo ve m’mtima winu.
15 Ŵanaŵaniyani nkhani yaku Kathy. * Iyu wakondwanga cha ndi nchitu yakupharazga chinanga kuti nyengu zosi waserenga mu uteŵeti. Iyu wangukamba kuti: “Ndakondwanga cha ndi uteŵeti wakumunda. Kukamba uneneska, ndawuyanjanga cha chinanga nkhamanavi. Ndati ndato peshoni pa nchitu yo ndagwiranga, mura munyaki m’mpingu wangundikambiya kuti ndingafiska kuchita upayiniya wa nyengu zosi ndipu wangundipasa fomu. Ndinguŵanaŵana kuti ndiyambi kuchita upayiniya, kweni ndingwamba so kuromba zuŵa lelosi kuti Yehova wandiwovyi kuti ndiwuyanjengi ukongwa uteŵeti wakumunda.” Kumbi Yehova wangumuka marombu ngaki? Kathy wangukamba kuti: “Ndachita upayiniya kwa vyaka vitatu sonu. Chifukwa chakuti ndipharazga kwa nyengu yitali ndipuso ndisambira kwa azichi anyaki, lusu langu mu uteŵeti laluta panthazi. Mazuŵa nganu nditiwuyanja ukongwa uteŵeti wakumunda. Kweniso, ubwezi wangu ndi Yehova wakho ukongwa kuluska kali.” Kukamba uneneska, rombu lingumuwovya ukongwa Kathy kuziŵa kuti we pa ubwezi nadi wakukho ndi Yehova.
TICHITENGI CHIGAŴA CHIDU
16, 17. (a) Kumbi titenere kuchitanji kuti tilutirizgi kuja pa ubwezi wakukho ndi Yehova? (b) Kumbi nkhani yakulondopu yimukengi fumbu nili?
16 Tikhumbika kuja pa ubwezi wakukho ndi Yehova kwa umoyu widu wosi. Titenere kuyesesa kuja pa ubwezi ndi Chiuta asani tikhumba kuti nayu waje nasi pa ubwezi. Mwaviyo, tiyeni tilutirizgi kulongoro ndi Chiuta nyengu zosi mwa kusambira Bayibolo ndipuso kuromba. Ndipu kuja pa ubwezi wakukho ndi Yehova kutiwovyengi kuti timalani ndi masuzgu ngo tingakumana nangu.
17 Nyengu zinyaki, tingasuzgika maŵanaŵanu asani tiwona kuti masuzgu ngidu ngamala cha chinanga kuti tiromba kutuliya pasi pa mtima. Ivi vingachitiska kuti tileki kugomezga Yehova. Kweniso tingayamba kukayikiya asani Yehova watuvwa nadi marombu ngidu, pamwenga asani iyu wawona kuti we nasi pa ubwezi. Kumbi tingamalana wuli ndi masuzgu ngenanga ndi chigomezgu chakuti ubwezi widu ndi Chiuta wulipu nadi? Nkhani yakulondopu, yimukengi fumbu lenili.
^ ndimi 2 Ubwezi ung’anamuwa mo ŵanthu ŵaŵi awonerana kweniso mo achitirana vinthu. Mwaviyo, weyosi wachitapu kanthu.
^ ndimi 15 Zina lasinthika.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Nkhavuka na Nkharo Yane Yawakawaka
Kasi ntchivichi chikawovwira Dmitry kuti wasinthe ivyo wakachitanga na kuŵa wakukondwa?
Manyani Vinandi
MAFUMBO AGHO BAIBOLO LIKUZGORA
Kasi muli kujifumbapo kuti, ‘Chifukwa wuli tili na umoyo?’ Sangani mazgoro mu Baibolo.
CHIUTA WAKUTIPHALIRA UTHENGA UWEMI!
Baibolo likuyowoya chifukwa icho Chiuta wakalengera charu, kweniso kuti masuzgo ghamalenge, charu chizamuŵa paradiso na ŵanthu awo ŵazamukhalamo.
Tumizgani
Tumizgani
KUCHITA IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA
Chitumbuka
Nkhavuka na Nkharo Yane Yawakawaka
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/502015502/univ/art/502015502_univ_sqr_xl.jpg


text: 19 Mphenduzga* yachiŵiri+ yikawira pa Simiyoni, pa fuko la Simiyoni+ kuyana na mbumba zawo. Ndipo chiharo chawo chikaŵa mukati mwa chiharo cha Yuda.+2 Chiharo chawo chikaŵa Beyere-sheba+ pamoza na Sheba, Molada,+3 Hazara-shuwala,+ Bala, Ezemu,+4 Elitoladi,+ Betuli, Horima,5 Zikilagi,+ Beti-marikaboti, Hazara-susa,6 Beti-lebayoti,+ na Sharuheni. Misumba 13 na vikaya vyake.7 Ayini, Rimoni, Eteri, na Ashani.+ Misumba yinayi na vikaya vyake,8 na vikaya vyose ivyo vikazingilizga misumba iyi m’paka ku Baalati-beyere, na Rama kumwera. Ichi chikaŵa chiharo cha fuko la Simiyoni kuyana na mbumba zawo.9 Chiharo cha mphapu ya Simiyoni chikatoleka ku chigaŵa cha Yuda, chifukwa chigaŵa cha Yuda chikaŵakulira chomene. Ntheura mphapu ya Simiyoni yikapokera malo mukati mwa chiharo cha Yuda.+10 Mphenduzga yachitatu+ yikawira pa mphapu ya Zebuloni+ kuyana na mbumba zawo, ndipo mphaka ya chiharo chawo yikafika ku Saridi.11 Mphaka yawo yikakwelera kumanjiliro gha dazi m’paka ku Mareli na kufika ku Dabasheti na kunjilira ku dambo ilo likathyana na Yokineyamu.12 Kufuma ku Saridi yikenda kumafumiro gha dazi kulazga ku mphaka ya Kisiloti-tabori m’paka ku Daberati,+ ndipo yikakwelera ku Yafiya.13 Kufuma para yikalutilira kumafumiro gha dazi kulazga ku Gati-hefere,+ ku Eti-kazini, na kuya ku Rimoni ndipo yikafika ku Neya.14 Ndipo mphaka yikazingilira kumpoto m’paka ku Hanatoni, yikamalira mu Dambo la Ifita-eli,15 na Katati, Nahalala, Shimuroni,+ Idala, na Betelehemu.+ Misumba 12 na vikaya vyake.16 Ichi chikaŵa chiharo cha mphapu ya Zebuloni kuyana na mbumba zawo.+ Iyi yikaŵa misumba yawo na vikaya vyake.17 Mphenduzga yachinayi+ yikawira pa Isakara,+ pa mphapu ya Isakara kuyana na mbumba zawo.18 Mphaka yawo yikaŵa ku Yezireli,+ Kesuloti, Shunemu,+19 Hafarayimu, Shiyoni, Anaharati,20 Rabiti, Kishiyoni, Ebezi,21 Remeti, Eni-ganimu,+ Eni-hada, na Beti-pazezi.22 Mphaka yikafika ku Tabori,+ Shahazuma, na Beti-shemeshi, ndipo mphaka yawo yikamalira pa Yorodani. Misumba 16 na vikaya vyake.23 Ichi chikaŵa chiharo cha fuko la Isakara kuyana na mbumba zawo,+ misumba yawo na vikaya vyake.24 Mphenduzga yachinkhondi+ yikawira pa fuko la Asheri+ kuyana na mbumba zawo.25 Ndipo mphaka yawo yikaŵa Helikati,+ Hali, Beteni, Akishafu,26 Alameleki, Amadi, na Mishali. Yikafika kumanjiliro gha dazi m’paka ku Karimeli+ na Shihori-libunati,27 yikazgoka kulazga kumafumiro gha dazi kuya ku Beti-dagoni, ndipo yikafika ku Zebuloni na ku Dambo la Ifita-eli kumpoto, ku Beti-emeki, Neyeli, na kulutilira ku Kabulu chakumazere,28 na ku Eburoni, Rehobu, Hamoni, na Kana m’paka ku Sidoni Mukuru.+29 Mphaka yikawelera ku Rama na kufika ku msumba wa malinga ghakukhora wa Ture.+ Yikazgokera ku Hosa, ndipo yikamalira pa nyanja mu chigaŵa cha Akizibu,30 Uma, Afeki,+ na Rehobu.+ Misumba 22 na vikaya vyake.31 Ichi chikaŵa chiharo cha fuko la Asheri kuyana na mbumba zawo.+ Iyi yikaŵa misumba na vikaya vyake.32 Mphenduzga ya 6+ yikawira pa mphapu ya Nafutali, pa mphapu ya Nafutali kuyana na mbumba zawo.33 Mphaka yawo yikambira ku Helefu, kufuma pa chikhuni chikuru mu Zananimu,+ ku Adami-nekebu, Yabinele m’paka ku Lakumu ndipo yikamalira ku Yorodani.34 Mphaka yikazgokera kumanjiliro gha dazi kulazga ku Azinoti-tabo na kujumphilira ku Hukoka kukafika ku Zebuloni kumwera m’paka ku Asheri kumanjiliro gha dazi na ku Yuda pa Yorodani kulazga kumafumiro gha dazi.35 Misumba ya malinga ghakukhora yikaŵa Zidimu, Zera, Hamati,+ Rakati, Kinereti,36 Adama, Rama, Hazori,+37 Kedeshi,+ Edireyi, Eni-hazori,38 Yironi, Migidala-eli, Horemu, Beti-anati, na Beti-shemeshi.+ Misumba 19 na vikaya vyake.39 Ichi chikaŵa chiharo cha fuko la Nafutali kuyana na mbumba zawo,+ misumba na vikaya vyake.40 Mphenduzga ya 7+ yikawira pa fuko la Dani+ kuyana na mbumba zawo.41 Ndipo mphaka ya chiharo chawo yikaŵa Zora,+ Eshitawoli, Iri-shemeshi,42 Shalabini,+ Ayijaloni,+ Itila,43 Eloni, Timuna,+ Ekironi,+44 Eliteke, Gibetoni,+ Baalati,45 Yehudi, Bene-beraki, Gati-rimoni,+46 Me-yarakoni, na Rakoni, na mphaka iyo yikathyana na Yopa.+47 Kweni chigaŵa cha Dani chikaŵaŵira chifinyi.+ Ntheura ŵakawuka kukarwa nkhondo na Leshemu,+ ŵakawupoka na kuwuparanya na lupanga. Pamanyuma ŵakawutora kuŵa wawo na kukhalamo. Ndipo ŵakasintha zina la Leshemu kuŵa Dani, kutolera zina la Dani sekuru wawo.+48 Ichi chikaŵa chiharo cha fuko la Dani kuyana na mbumba zawo. Iyi yikaŵa misumba na vikaya vyake.49 Ntheura ŵakamara kugaŵa charu kuŵa chiharo kuyana na vigaŵa vyake. Pamanyuma Ŵaisrayeli ŵakamupa chiharo Joshuwa mwana wa Nuni mukati mwawo.50 Kuyana na umo Yehova wakaŵalangulira, ŵakamupa msumba uwo wakapempha, msumba wa Timunati-sera+ mu chigaŵa cha mapiri cha Efurayimu. Wakawukhozga msumba na kukhalamo.51 Ivi ni viharo ivyo Eliyazara wasembe, Joshuwa mwana wa Nuni, na ŵalongozgi ŵa nyumba za mafuko gha Israyeli ŵakagaŵa+ pakuchita mphenduzga mu Shilo+ pamaso pa Yehova, pa mulyango wa chihema chakukumanamo.+ Ntheura ŵakamalizga kugaŵa charu.


text:
SAMBIRO 34
Gidiyoni Wakathereska Ŵamidiyani
Pakati pajumpha nyengo, Ŵaisrayeli ŵakalekaso kusopa Yehova ndipo ŵakamba kusopa ŵachiuta ŵatesi. Kwa vyaka 7, Ŵamidiyani ŵakibanga viŵeto vya Ŵaisrayeli na vyakurya vyawo. Ŵaisrayeli ŵakamba kubisama mu mphanji na mu mapiri kuti Ŵamidiyani ŵaleke kuŵasuzga. Ŵakapempha Yehova kuti waŵawovwire. Yehova wakatuma mungelo kwa mwanalume munyake zina lake Gidiyoni. Mungelo wakati: ‘Yehova wasora iwe kuti uŵe chinkhara cha nkhondo.’ Gidiyoni wakafumba kuti: ‘Kasi ningaponoska wuli Israyeli? Nili muchoko chomene.’
Kasi Gidiyoni wakatenge wagomezgenge wuli kuti Yehova wamusankha? Gidiyoni wakatora weya wa mberere na kuwuŵika pasi, ndipo wakati kwa Yehova: ‘Mulenji, usange jumi lawa pa weya pera, kweni pasi pose mphakomira, mbwenu nimanyenge kuti mukukhumba kuti niponoske Israyeli.’ Machero ghake mulenji, Gidiyoni wakasanga nadi kuti weya wazumbwa na jumi kweni pasi mphakomira. Kweni Gidiyoni wakapemphaso kuti machero ghake mulenji, wazakasange kuti weya wekha ngwakomira, kweni pasi pose paŵe jumi. Gidiyoni wakati wawona kuti ivi vyachitika, wakagomezga kuti Yehova wamusankha nadi kuti waponoske Ŵaisrayeli. Wakawunjika ŵankhondo ŵake kuti ŵakatimbane na Ŵamidiyani.
Yehova wakaphalira Gidiyoni kuti: ‘Nipangiskenge kuti Ŵaisrayeli ŵawine nkhondo. Kweni pakuti uli na ŵankhondo ŵanandi, ungazakaghanaghana kuti wawina wekha nkhondo iyi. Phalira waliyose uyo wakopa kuti wawelere ku nyumba.’ Ŵankhondo ŵakukwana 22,000 ŵakawelera ku nyumba, ndipo pakakhala 10,000. Yehova wakati: ‘Uchali na ŵankhondo ŵanandi chomene. Luta nawo ku dambo ndipo uŵaphalire kuti ŵamwe maji. Usankhe waliyose uyo pakumwa wali maso, ndipo wakulaŵiska uko kungafuma ŵalwani.’ Ŵanalume 300 pera ndiwo ŵakaŵa maso apo ŵakamwanga maji. Yehova wakalayizga Gidiyoni kuti ŵanalume ŵachoko waka aŵa ŵamuthereska ŵankhondo 135,000 ŵa Ŵamidiyani.
Mu usiku wenewura, Yehova wakaphalira Gidiyoni kuti: ‘Sono ni nyengo yakuti uwukire Ŵamidiyani!’ Gidiyoni wakapa ŵanalume ŵake mbata na viŵiya vikuru ivyo mukati mwake ŵakaŵikamo miliko. Wakaŵaphalira kuti: ‘Mulaŵiskenge ine, ndipo muchitenge ivyo ine nkhuchita.’ Gidiyoni wakalizga mbata yake, wakaswa chiŵiya chake, wakakwezga muchanya muliko wake, na kuchemerezga kuti: ‘Lupanga lwa Yehova na lwa Gidiyoni!’ Ŵanalume wose 300 ŵa Gidiyoni nawo ŵakachita ivyo iyo wakachitanga. Ŵamidiyani ŵakawopa ndipo ŵakamba kuchimbira. Ŵakatimbanizgika na kwamba kukomana ŵekhaŵekha. Apa napo, Yehova wakawovwira Ŵaisrayeli kuthereska ŵalwani ŵawo.
“Nkhongono zakuluska zakawiro ziŵe za Chiuta, zithu yayi.”—2 Ŵakorinte 4:7


text:
Chitatu, January 17
Pengavi weyosi yo waziŵanga kulongoro Chiyuda.—Nehe. 13:24.
Kuleka kuziŵa umampha chineneru, kungachitisa kuti titondekengi kuvwisa Mazu Ngaku Chiuta ndipu vingachitisa kuti tiwere vuli. Mu vyaka va m’ma 400 B.C.E., Nehemiya wangukwaskika ukongwa wati waziŵa kuti ŵana anyaki a Ayuda wo anguwe ku ukapolu ku Babiloni akambanga cha Chihebere. Kamana ndi kamana, ŵana yaŵa atingi ajengi ndi chivwanu cha mwaku Chiuta chifukwa chakuti atingi angavwisisengi cha Mazu ngaki. (Nehe. 8:2, 8) Apapi anyaki achikhristu wo ateŵete mumpingu wa chineneru chinyaki, awona kuti ŵana ŵawu ayamba kuleka kwanja uneneska. Chifukwa wuli? Asani tiŵerenga mabuku ngidu mu chineneru chinyaki, nkhani zaki zingatifika pamtima ukongwa cha nge mo zingachitiya za mu chineneru chidu. Kusazgiyapu pa fundu yeniyi, kutondeka kukambisana ndi ŵanthu mu chineneru chinyaki kungatitimbanyiza maŵanaŵanu kweniso kungatiweze vuli. Mwaviyo, tikhumbika kuvikiliya ubwezi widu ndi Yehova chinanga kuti tikhumba kulutiriza kuteŵete mumpingu wa chineneru chinyaki.—Mate. 4:4. w16.10 2:4-6
Chinayi, January 18
Chivwanu . . . mbukaboni wakusimikizika wa vinthu chayivu vo viwoneka cha.—Ahe. 11:1, mazu ngam’mphata.
Chivwanu ntchakukhumbika ukongwa kweni mbanthu wosi cha wo ŵe nachu. (2 Ate. 3:2) Chinanga kuti ve viyo, Yehova waŵapasa “chivwanu” ateŵeti ŵaki wosi. (Aro. 12:3; Aga. 5:22) Mwaviyo, wosi wo ŵe ndi chivwanu atenere kuwonga ukongwa. Yesu Khristu wangukamba kuti Awisi akuchanya aguziya ŵanthu kwaku yiwu kuporote mu Mwana wawu. (Yoha. 6:44, 65) Kuvwana mwaku Yesu, kuchitisa kuti munthu wagowokereki mphulupulu zaki ndipu waja pa ubwezi wambula kumala ndi Yehova. (Aro. 6:23) Ntchinthu wuli cho tikuchita kuti tije ndi mwaŵi wenuwu? Nge ŵanthu ambula kufikapu, ndisi akwenere nyifwa. (Sumu 103:10) Kweni Yehova wakuwona kanthu kanyaki kamampha mwaku isi. Iyu wakutilongo lisungu laki likulu ndichu chifukwa chaki wakutiwovya kuti tivwisiyi uthenga wamampha. Mwaviyo, tingwamba kuja ndi chivwanu mwaku Yesu kuti tizilonde umoyu wambula kumala.—1 Yoha. 4:9, 10. w16.10 4:1, 2
Chinkhondi, January 19
[Paulo] wangukamba vinthu vinandi vakuchiska.—Machi. 20:2.
Mukalata yo wangulemba, Paulo wangukamba vinthu vamampha vakukwaskana ndi Akhristu anyaki. Anyaki mwa Akhristu ŵenaŵa wangwenda nawu kwa vyaka vinandi ndipu tikayika cha kuti waziŵanga vo anangisanga kweni wangukamba vinthu vamampha vakukwaskana ndi yiwu. Mwakuyeruzgiyapu, Paulo wangukamba kuti Timote ndi “mwana wangu wakwanjiwa ndipuso wakugomezgeka mwa Ambuya,” ndipu waŵanaŵaniyanga vo Akhristu anyaki akhumbikanga. (1 Akori. 4:17; Afi. 2:19, 20) Wakutumika Paulo wangukambiya mpingu wa Korinto kuti Tito ndi “munyangu kweniso wakugwira nayu ntchitu pakovya yimwi.” (2 Akori. 8:23) Kukamba uneneska, Timote ndi Tito anguchiskika ukongwa ŵati ŵavwa vo Paulo wangukamba vakukwaskana ndi yiwu! Paulo ndi Barnaba anguŵika umoyu wawu pa ngozi chifukwa anguwere so ku vigaŵa vo ŵanthu anguŵayukiya. Mwakuyeruzgiyapu, chinanga kuti angutombozgeka ukongwa ku Lustra, anguweriyaku mbwenu kuti akachiski ŵanthu wo angusambira ŵaka uneneska kuti alutirizi kuja ndi chivwanu. (Machi. 14:19-22) Pa nyengu yo wenga ku Efeso, chigulu cha ŵanthu chati chamuyukiya, Paulo wanguchiska akusambira.—Machi. 20:1. w16.11 1:10, 11


text: 11 Sono Ataliya+ nyina wa Ahaziya wakati wawona kuti mwana wake wafwa,+ wakawuka na kuparanya mphapu yose yachifumu.+2 Kweni Yehosheba mwana mwanakazi wa Themba Yehoramu, mudumbu wa Ahaziya, wakatora Yehowashi+ mwana wa Ahaziya na kumwiba pakati pa ŵana ŵa themba awo ŵakeneleranga kukomeka. Wakamubisa iyo na mlezi wake mu chipinda chamukati. Ŵakafiska kumubisa kwa Ataliya, wakakomeka chara.3 Wakakhala nayo vyaka 6, wakabisika mu nyumba ya Yehova, apo Ataliya wakawusanga mu charu.4 Mu chaka cha 7, Yehoyada wakachema ŵalongozgi ŵa mahandiredi ŵa ŵalinda ŵa Ŵakariya, na ŵalinda ŵa nyumba yauthemba,+ ndipo ŵakiza kwa iyo ku nyumba ya Yehova. Wakachita nawo phangano ndipo wakaŵalapizgira mu nyumba ya Yehova, na kuŵalongora mwana wa themba.+5 Wakaŵaphalira kuti: “Muchite ichi: Gulu limoza pa magulu ghatatu gha imwe ndilo ligwirenge ntchito pa Sabata ndipo lilindenge nyumba ya themba.+6 Gulu linyake liŵenge pa Chipata cha Lufura,* ndipo linyake lachitatu liŵenge pa chipata kuseri kwa ŵalinda ŵa nyumba ya themba. Musinthanenge pakulinda nyumba iyi.7 Magulu ghaŵiri gha imwe agho ghakupumura pa Sabata ghalindenge nyumba ya Yehova kuvikilira themba.8 Muzingilizgenge themba kosekose, waliyose waŵe na vilwero mu woko lake. Waliyose uyo wanjirenge mukati mu mzere wakomeke. Muŵenge na themba kulikose uko likuluta.”*9 Ŵalongozgi ŵa mahandiredi+ ŵakachita kuyana na ivyo Yehoyada wasembe* wakaŵaphalira. Ntheura munthu waliyose wakatora ŵanthu ŵake awo ŵakagwiranga ntchito pa Sabata, pamoza na awo ŵakapumuranga kugwira ntchito pa Sabata, ŵakiza kwa Yehoyada wasembe.+10 Wasembe wakatora mikondo na viskango vya themba Davide, ivyo vikaŵa mu nyumba ya Yehova. Wakavipeleka kwa ŵalongozgi ŵa mahandiredi.11 Ndipo ŵalinda ŵa nyumba yauthemba+ ŵakimilira, waliyose na chilwero mu woko lake. Ŵakazingilizga themba kwamba kumalyero kwa nyumba m’paka kumazere kwa nyumba pafupi na jotchero+ kweniso pafupi na nyumba.12 Penepapo Yehoyada wakafumiska mwana wa themba+ na kumuvwalika mphumphu kweniso kumupa Ukaboni.*+ Ŵakamwimika kuŵa themba na kumuphakazga. Ŵakakuŵa mapi ŵakati: “Themba liŵe na umoyo utali!”+13 Ataliya wakati wapulika chongo cha ŵanthu ŵakuchimbira, nyengo yeneyiyo wakiza ku ŵanthu ku nyumba ya Yehova.+14 Wakawona themba limilira pafupi na ntchindamiro kuyana na kaluso kawo.+ Ŵalongozgi na ŵakulizga mbata+ ŵakaŵa na themba. Ŵanthu wose ŵa charu ŵakasekeleranga na kulizga mbata. Penepapo Ataliya wakapalura vyakuvwara vyake, wakachemerezga kuti: “Chiŵembu! Chiŵembu!”15 Kweni Yehoyada wasembe wakalangura ŵalongozgi ŵa mahandiredi,+ awo ŵakimikika kuŵa ŵalongozgi ŵa ŵasilikari, wakati kwa iwo: “Muwuskanipo pakati pa mzere, ndipo usange waliyose wakumulondezga, mumukome na lupanga!” Pakuti wasembe wakayowoya kuti: “Mungamukomeranga mu nyumba ya Yehova chara.”16 Ntheura ŵakamukora, ndipo wakati wafika pa malo apo mahachi ghakunjilira mu nyumba ya themba,+ ŵakamukomera penepara.17 Penepapo Yehoyada wakachita phangano pakati pa Yehova na themba kweniso ŵanthu,+ kuti ŵaŵenge ŵanthu ŵa Yehova. Wakachitaso phangano pakati pa themba na ŵanthu.+18 Pamanyuma ŵanthu wose ŵa charu ŵakiza ku nyumba ya Baala na kubwangandulira pasi majotchero ghake,+ ŵakaswerathu vikozgo vyake,+ na kukoma Matani wasembe wa Baala+ panthazi pa majotchero.Penepapo wasembe wakimika ŵalaŵiliri pa nyumba ya Yehova.+19 Wakatoraso ŵalongozgi ŵa mahandiredi,+ ŵalinda ŵa Ŵakariya, ŵalinda ŵa nyumba yauthemba,+ na ŵanthu ŵa charu, kuti ŵakapelekezge themba kufuma ku nyumba ya Yehova. Ŵakiza nalo mu nyumba ya themba kwendera nthowa ya ku chipata cha nyumba ya ŵalinda. Ndipo wakakhala pa chitengo cha mathemba.+20 Ntheura ŵanthu wose ŵa charu ŵakasekelera ndipo msumba ukaŵa waka chete, pakuti ŵakakoma Ataliya na lupanga pa nyumba ya themba.21 Yehowashi+ wakaŵa themba wali na vyaka 7.+


text:
CHIGONGWI CHA ALINDA Na. 1 2016 | Nchifukwa Wuli Tikhumbika Kuja Akugomezeka?
Anandi akamba boza chinanga kuti angalongoro ndi munthu kwa nyengu yimanavi. Nchifukwa wuli tikhumbika kukamba unenesa?
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Ŵanthu Anandi Akhumba Cha Kuja Akugomezeka
Vo vinguchitikiya Hitoshi vilongo kuti ŵanthu anandi akhumba cha kuja akugomezeka.
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Vo vingachitika asani taleka kugomezeka
Saniyani fundu za unenesa zakukwasana ndi boza.
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Nchifukwa Wuli Tikhumbika Kuja Akugomezeka?
Nkhani ya munthu yo tamuzumbuwa kukwamba yilongo kukhumbika kwa kugomezeka.
BAYIBOLU LISINTHA ŴANTHU
Ndiwovyeni Kuti Ndije Mwachimangu Kweniso Mwalikondwa Kwa Chaka Chimoza Pe
Alain Broggio wanguchisika ukongwa ndi mazu nga pa lemba la 1 Yohane 1:9.
Kumbi Muziŵa?
Kumbi mu nyengu yakali mipukutu yapangikanga wuli, ndipu ayigwirisiyanga wuli ntchitu? Kumbi “ŵara ŵa asembi” wo azumbulika mu Malemba nga Chigiriki nga Chikhristu ŵenga ayani?
Vo Tingachita Asani Tiwona Kuti te Ambula Kuvikilirika
Vinthu vitatu vo vingakuwovyani kuti muwonengi kuti mwe akuvikilirika.
FUNDU ZAKALI ZO ZINGAWOVYA MAZUŴA NGANU
Mungafipanga Mtima Cha
Yesu wangukamba ŵaka kuti tileki kufipa mtima cha kweni wangukamba so vo tingachita kuti tileki kufipa mtima.
Kumbi Bayibolu Likambanji?
Kumbi akufwa angaja so ndi umoyu?


text:
MUTU 4
Kumbi Yesu Khristu Ndiyani?
Kumbi Yesu we ndi udindu wapade nuwu?
Kumbi iyu wangutuliya nunkhu?
Kumbi iyu wenga munthu wamtundu wuli?
1, 2. (a) Kumbi nchifukwa wuli kuziŵa waka zina la munthu munyaki wakutchuka kuleka kung’anamuwa kuti mutimuziŵa umampha? (b) Kumbi ŵanthu ŵe ndi maŵanaŵanu ngakupambanapambana nanga pa nkhani yakukwaskana ndi Yesu?
PACHARU chapasi pe ŵanthu anandi akutchuka. Anyaki aziŵika ukongwa m’chigaŵa, m’msumba pamwenga m’charu chawu. Anyaki aziŵika ukongwa pacharu chosi chapasi. Kweni ndipuwuli, kuziŵa waka zina la munthu munyaki wakutchuka ndiku kung’anamuwa kuti mutimuziŵa umampha cha. Kung’anamuwa kuti muziŵa mbiri ndipuso vinthu vosi vakukwaskana ndi umunthu waki cha.
2 Chinanga kuti pajumpha vyaka 2,000 kutuliya panyengu yo Yesu Khristu wenga pacharu, ŵanthu anandi kuzunguliya charu chosi chapasi akuvwapu vakukwaskana ndi iyu. Kweni ŵanthu anandi mbakutimbanyizgika pa nkhani yakuti Yesu wenga yani. Anyaki akamba kuti iyu wenga waka munthu wamampha. Anyaki atiti wenga mchimi. Kweni anyaki so akamba kuti Yesu ndi Chiuta ndipu titenere kumusopa. Kumbi titenere kumusopa nadi?
3. Nchifukwa wuli mukhumbika kuziŵa uneneska wakukwaskana ndi Yesu?
3 Nchinthu chakukhumbika ukongwa kuti imwi muziŵi uneneska wakukwaskana ndi Yesu. Chifukwa wuli? Nchifukwa chakuti Bayibolo likamba kuti: “Ndipu chenichi mbumoyu wamuyaya, kuti ŵanthu ŵakuziŵeni imwi, Chiuta yija muneneska ndi so Yesu Kristu mweniyo mungutuma.” (Yohane 17:3) Hinya, kuziŵa uneneska wakukwaskana ndi Yehova Chiuta ndi Yesu Khristu kungachitichitiska kuti tizisaniyi umoyu wambula kumala mu paradayisu pa charu chapasi. (Yohane 14:6) Kweniso, Yesu wangulongo chakuwoniyapu chamampha pankhani ya mo tingajaliya kweniso kuchitiya vinthu ndi anyidu. (Yohane 13:34, 35) M’mutu wakwamba, tingusambira uneneska wakukwaskana ndi Chiuta. Sonu tiyeni tiwoni vo Bayibolo lisambiza weniukongwa pakukamba vaku Yesu Khristu.
MESIYA WAKULAYIZGIKA
4. Kumbi mazina nga udindu ngakuti “Mesiya” ndi “Khristu” ngang’anamuwanji?
4 Bayibolo lingukambiya limu vakukwaskana ndi munthu yo Chiuta wazamutumiza nge Mesiya pamwenga kuti Khristu, Yesu wechendawi. Zina la udindu lakuti “Mesiya,” likutuliya ku mazu nga Chiheberi ndipu zina la udindu lakuti “Khristu,” likutuliya ku mazu nga Chigiriki mazina yanga ngosi ngang’anamuwa “Wakupakika.” Wakulayizgika Uyu wanguzija wakupakika chifukwa chakuti Chiuta wangumuŵika pa udindu wapade. M’mitu yakunthazi tazamusambira vinandi vakukwaskana ndi udindu wapade waku Mesiya pakufiskika kwa malayizgu ngaku Chiuta. Tisambirengi so vitumbiku vo Yesu wangatipaska chinanga mphasonu panu. Kweni Yesu wechendawi, ŵanthu anandi atenere kuti azizwanga kuti, ‘Kumbi Mesiya uyu wazamuja yani?’
5. Kumbi akusambira aku Yesu angusimikizga kuti Yesu wenga yani?
5 Mu nyengu ya akutumika, akusambira aku Yesu wa ku Nazarete angusimikizga kuti Yesu ndiyu wenga Mesiya wakulayizgika. (Yohane 1:41) Yumoza wa akusambira yaŵa, Simone Petro, wangukambiya Yesu kuti: “Imwi ndimwi Kristu.” (Mateyu 16:16) Sonu kumbi akusambira yaŵa, atingi asimikizgengi wuli kuti Yesu ndiyu wenga Mesiya wakulayizgika nadi, nanga isi tingasimikizga wuli?
6. Konkhoskani chakuyeruzgiyapu chakulongo mo Yehova wanguwovye ŵanthu akugomezgeka kuziŵa Mesiya.
6 Achimi aku Chiuta wo ŵengaku Yesu wechendawi, angukambiya limu vinthu vinandi vakukwaskana ndi Mesiya. Vo yiwu angukamba ndivu vinguziwovya ŵanthu anyaki kuti amuziŵi. Kuti tivwisi umampha, tiyeruzgiyi kuti akutumani kuti mukakhazi mulendu yo mwechendamuwonepu kali ku sitegi. Kumbi vingakuwovyani cha asani munthu munyaki wangakukonkhoskiyani mo munthu yo wawoneke? Mwakuyana waka, Yehova wangugwiriskiya nchitu achimi wo angulemba Bayibolo, kuti akonkhoski vo Mesiya wazamuchita kweniso vo wazamukumana navu. Kufiskika kwa mauchimi nganandi yanga, kunguwovya ŵanthu akugomezgeka kuti amuŵaniki mwambula kusuzga.
7. Kumbi ndi mauchimi ngaŵi nanga mwa mauchimi nganandi ngakukwaskana ndi Yesu ngo ngakufiskika?
7 Ŵanaŵaniyani vakuyeruzgiyapu viŵi ivi. Chakwamba, kwa vyaka vakujumpha 700, mchimi Mika wangukambiya limu kuti wakulayizgika Uyu, wazamuwiya ku Betelehemu, msumba umana wa charu cha Yuda. (Mika 5:2) Kumbi Yesu wanguwiya nunkhu? Kwenga ku Betelehemu nadi! (Mateyu 2:1, 3-9) Chachiŵi, kweche vyaka mahandiredi nganandi kuvuli, uchimi wa pa Danyele 9:25, unguzumbuwa chaka chayichu cho Mesiya wazamuwoneke cha 29 C.E. * Kufiskika kwa mauchimi yanga kweniso nganyaki, mbukaboni wakuti Yesu ndiyu wenga Mesiya wakulayizgika.
8, 9. Kumbi mbukaboni nuwu wakulongo kuti Yesu ndi Mesiya wo unguwoneka umampha pa ubatizu waki?
8 Ukaboni unyaki wakuti Yesu ndi Mesiya unguwoneka kukumaliya kwa chaka cha 29 C.E. Ichi chenga chaka cho Yesu wangulutiya kwaku Yohane M’batizi kuti wakamubatizi mu Msinji wa Yordane. Yehova wangulayizga Yohane kuti wazamuwona chisimikizgu chakuziŵiya Mesiya. Yohane wanguwona chisimikizgu ichi pa ubatizu waku Yesu. Bayibolo likamba kuti ivi ndivu vinguchitika: “Watiwazuwuka mu maji, ruŵi, machanya ngangumjurikiya, ndipu wanguwona Mzimu waku Chiuta, usika ulaka ndi nkhunda, ndi kubota paku iyu. Ndipu, wonani, liu linguvwika kutuwa kuchanya, lakuti, ‘Mweniyo ndi Mwana wangu, nkhwanjiwa, mwaku mweniyo ndikondwere.’” (Mateyu 3:16, 17) Yohane wati wavwa ndi kuwona vo vinguchitika, iyu wangukayika cha kuti Yesu wangutumika ndi Chiuta. (Yohane 1:32-34) Mzimu waku Chiuta pamwenga kuti nthazi yaki yakugwira nchitu yati yafika paku Yesu, iyu wanguja Mesiya pamwenga kuti Khristu, yo wanguŵikika kuja Mulongozgi ndipuso Fumu.
9 Kufiskika kwa mauchimi nga m’Bayibolo ndipuso ukaboni wakutuwa kwaku Yehova Chiuta, vilongo kuti Yesu ndiyu wenga Mesiya wakulayizgika nadi. Kweni Bayibolo limuka so mafumbu nganyaki ngaŵi ngakukhumbika ukongwa ngakukwaskana ndi Yesu Khristu ngakuti: Kumbi iyu wangutuliya nunkhu, ndipu wenga munthu wamtundu wuli?
KUMBI YESU WANGUTULIYA NUNKHU?
10. Kumbi Bayibolo lisambizanji pa nkhani ya kuŵapu kwaku Yesu wechendazi pacharu chapasi?
10 Bayibolo lisambiza kuti Yesu wechendazi pacharu chapasi, wajanga kuchanya. Mika wangukambiya limu kuti Mesiya wazamuwiya ku Betelehemu ndipuso kuti chiyambi Chaki “nchakali ukongwa.” (Mika 5:2) Kanandi, Yesu mwenechu wakambanga kuti wenga kuchanya wechendaweku nge munthu. (Yohane 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5) Yesu wenga pa ubwezi wapade ndi Yehova panyengu yo wenga kuchanya nge chakulengeka chauzimu.
11. Kumbi Bayibolo lilongo wuli kuti Yesu ndi Mwana wapade waku Yehova?
11 Yesu ndi Mwana waku Yehova wapade, pa chifukwa chamampha ukongwa. Iyu wadanika kuti “Wakupapika danga wa ulengi wosi,” chifukwa chakuti ndiyu wangwamba kulengeka. * (Ŵakolose 1:15) Pe chinthu chinyaki so cho chichitiska kuti Mwana uyu waje wapade. Iyu ndi “Mwana waki wakuwayija.” (Yohane 3:16) Ivi ving’anamuwa kuti Yesu pe ndiyu wangulengeka ndi Chiuta kwambula kugwiriskiya nchitu munthu munyaki weyosi. Yesu ndiyu so yija yo Chiuta wangumugwiriskiya nchitu pakulenga vinthu vinyaki vosi. (Ŵakolose 1:16) Mwaviyo, Yesu wadanika so kuti “Mazu.” (Yohane 1:14) Ivi vititilongo kuti iyu walongoronga m’malu mwaku Chiuta, ndipu mwambula kukayika waperekenga mauthenga ku ŵana anyaki ŵa Awiski, auzimu ndipuso aumunthu.
12. Kumbi tiziŵa wuli kuti Mwana wakwamba kuwa walingana cha ndi Chiuta?
12 Kumbi Mwana wakwamba uyu, walingana ndi Chiuta nge mo ŵanthu anyaki akambiya? Ivi ndivu Bayibolo lisambiza cha. Nge mo tawone mu ndimi 11, Mwana wangwesa kulengeka. Mwaviyo nchachiziŵikiyevi kuti iyu we ndi chiyambi, penipo Yehova Chiuta walivi chiyambi pamwenga umari. (Sumu 90:2) Mwana wakuwa yija uyu wakuŵanaŵanapu cha kuti waje wakulingana ndi Awiski. Bayibolo lisambiza mwakuvwika umampha kuti Ada mbara kuphara Mwana. (Yohane 14:28; 1 Ŵakorinte 11:3) Yehova pe ndiyu “Chiuta Wanthazi zosi.” (Chiyambo 17:1) Mwaviyo palivi wakulingana nayu. *
13. Kumbi Bayibolo ling’anamuwanji asani lititi Mwana ndi “chikozgu chaku Chiuta wambula kuwoneka”?
13 Kwa vyaka mabiliyoni nganandi, kuchanya ndi charu chapasi vechendalengeki, Yehova ndi Mwana waki wakwamba kuwa, ŵenga pa ubwezi wakukondweska ukongwa. Yiwu atenere kuti ayanjananga ukongwa! (Yohane 3:35; 14:31) Mwana wakwanjiwa uyu wachitanga vinthu nge Awiski. Ndichu chifukwa chaki Bayibolo likamba kuti Mwana uyu ndi “chikozgu chaku Chiuta wambura kuwoneka.” (Ŵakolose 1:15) Nge mo mwana wa umunthu wangakozgiyana ndi awiski munthowa zakupambanapambana, Mwana wakuchanya uyu wachitanga vinthu vakulongo mijalidu ndipuso umunthu wa Awiski.
14. Kumbi nchinthu wuli cho chinguchitika kuti Mwana wakuwa yija waku Yehova waweku nge munthu?
14 Mwana wakuwa yija waku Yehova, wangujipereka kutuwa kuchanya ndi kuzija panu pacharu chapasi nge munthu. Kweni panyaki mungafumba kuti, ‘Kumbi vinguchitika wuli kuti chakulengeka chauzimu chizibaliki nge munthu?’ Kuti ivi vichitiki, Yehova wanguchita chakuziziswa. Iyu wangusamuska umoyu wa Mwana waki wakudankha, kutuwa kuchanya ndi kuwuŵika m’moyu mwaku Mariya, mwali wa Chiyuda. Nthumbu yaku Mariya yenga ya munthurumi weyosi cha. Mwaviyo, iyu wangubala mwana wambula ubudi wewosi ndipu wangumupaska zina lakuti Yesu.
KUMBI YESU WENGA MUNTHU WAMUTUNDU WULI?
15. Nchifukwa wuli tingakamba kuti tingamuziŵa umampha ukongwa Yehova kuporote mwaku Yesu?
15 Vo Yesu wangukamba ndi kuchita panyengu yo wenga pacharu, vititiwovya kuti timuziŵi umampha. Kusazgiyapu paku cho, Yehova titimuziŵa umampha kuporote mwaku Yesu. Nchifukwa wuli ivi ve viyo? Kumbukani kuti Mwana uyu nchikozgu chakufikapu cha Awiski. Ndichu chifukwa chaki Yesu wangukambiya yumoza wa akusambira ŵaki kuti: “Yo wawona ini, wawona Ada.” (Yohane 14:9) Mabuku nga m’Bayibolo nganayi nga Mateyu, Marko, Luka ndi Yohane ngo ngadanika kuti Mauthenga Ngamampha, ngatitikonkhoske vinandi vakukwaskana ndi umoyu, vakuchita ndipuso umunthu waku Yesu Khristu.
16. Kumbi uthenga wakwamba waku Yesu wenga wakuti wuli, ndipu visambizu vaki wavitonga nunkhu?
16 Yesu waziŵikanga kuti wenga “Msambizi.” (Yohane 1:38; 13:13) Kumbi iyu wasambizanganji? Uthenga waki wakwamba wenga ‘Uthenga wamampha wa ufumu,’ wo ukamba va Ufumu waku Chiuta, boma lakuchanya lo lazamuwusa charu chosi chapasi ndi kuzisa vitumbiku vambula kumala ku ŵanthu akuvwiya. (Mateyu 4:23) Kumbi uthenga uwu wenga waku yani? Yesu wangukamba kuti: “Chisambizgu changu kuti nchangu cha, kweni ncha Wakundituma,” mweniyo ndi Yehova. (Yohane 7:16) Yesu wanguziŵa kuti Awiski akhumba kuti ŵanthu avwi uthenga wamampha wa Ufumu. Mu Mutu 8, tazamusambira vinandi vakukwaskana ndi Ufumu waku Chiuta ndipuso vo wazamufiska.
17. Kumbi Yesu wasambiziyanga nunkhu, nanga nchifukwa wuli wajiperekanga ukongwa pakusambiza ŵanthu?
17 Kumbi Yesu wasambiziyanga nunkhu? Kwekosi ko wasaniyanga ŵanthu, mu misumba yimanayimana kweniso yikuluyikulu, m’mizi, m’misika ndipuso m’zinyumba. Yesu wakhazganga kuti ŵanthu azi kwaku iyu cha. Iyu ndiyu walutanga kwaku yiwu. (Marko 6:56; Luka 19:5, 6) Nchifukwa wuli Yesu wajiperekenga viyo ndi kumaliya nyengu yaki pa kupharazga ndi kusambiza? Chenga chifukwa chakuti kwaku iyu, kuchita viyo lenga khumbu laku Chiuta. Nyengu zosi Yesu wachitanga khumbu la Awiski. (Yohane 8:28, 29) Kweni penga so chifukwa chinyaki cho iyu wapharazgiyanga. Iyu wanguvwiya lisungu wumba wa ŵanthu wo anguza kuzimuwona. (Mateyu 9:35, 36) Ŵanthu yaŵa angujowoleka ndi alongozgi a visopa vawu wo ŵenga akwenere kuŵasambiza uneneska wakukwaskana ndi Chiuta kweniso vilatu vaki. Yesu waziŵanga kuti ŵanthu akhumbanga ukongwa kuvwa uthenga wa Ufumu.
18. Kumbi ndi mijalidu niyi yaku Yesu yo yitikukondweskani ukongwa?
18 Yesu wenga munthu wachanju ndipuso wakuŵanaŵaniya anyaki. Ndichu chifukwa chaki ŵanthu anyaki awonanga kuti iyu ngwakufikirika kweniso ngwalisungu. Chinanga mbana nawu afwatukanga nayu. (Marko 10:13-16) Yesu wengavi sankhu. Iyu watinkhanga vinyeda ndipuso vinthu vambula urunji. (Mateyu 21:12, 13) Pa nyengu yo anthukazi alekanga kutumbikika ukongwa ndipu akanizgikanga kuchita vinthu vinyaki mwakufwatuka, iyu waŵatumbikanga. (Yohane 4:9, 27) Yesu wenga wakujiyuyuwa mwakutuliya pasi pa mtima. Pa chakuchitika chinyaki, iyu wangusambiska marundi nga akutumika ŵaki, kweni nchitu iyi yagwirikanga ndi akapolu.
19. Kumbi nchakuyeruzgiyapu nichi cho chilongo kuti Yesu wakwaskikanga ndi masuzgu nga ŵanthu?
19 Yesu wakwaskikanga ndi masuzgu nga ŵanthu. Ivi vinguwoneka ukongwa panyengu yo wanguchita vakuziziswa va kuchizga akutama ndi nthazi ya mzimu waku Chiuta. (Mateyu 14:14) Mwakuyeruzgiyapu, munthu wa makhati wati waza kwaku Yesu ndi kukamba kuti: “Asani mukhumba, mwe ŵanthazi kunditozga [ndichizgeni].” Yesu wanguvwa urwirwi wo munthu uyu wasuzgikanga nawu. Ndipu chifukwa cha chitima, Yesu wangudambasuwa janja laki ndi kumukwaska, ndipu wanguti: “Ndikhumba; utozgeki.” Ndipu wakutama yo wanguchizgika! (Marko 1:40-42) Aŵanaŵaniyani likondwa lo munthu uyu wenga nalu!
WANGUGOMEZGEKA MPAKA PAKUMALIYA
20, 21. Kumbi Yesu wangulongo wuli chakuwoniyapu chakuvwiya Chiuta mwakugomekezgeka?
20 Yesu wangulongo chakuwoniyapu chamampha ukongwa pa nkhani ya kuvwiya Chiuta mwakugomezgeka. Iyu wangulutirizga kuja wakugomezgeka kwa Awiski akuchanya chinanga kuti wangukumana ndi mijalidu yakupambanapambana ndipuso kusuzgika ndi kususkika munthowa zakupambanapambana. Yesu wangukana chamutu wagaru mayeseru ngosi ngaku Satana ndipu wangupunda. (Mateyu 4:1-11) Nyengu yinyaki, abali ŵaki chayiwu amugomezganga cha ndipu angufika pakumunena kuti “Wahereuka,” pamwenga kuti wafuntha. (Marko 3:21) Kweni Yesu wanguzomerezga cha kuti amugongoweski, iyu wangulutirizga kuchita nchitu yaku Chiuta. Mwambula kuphwere kanthu kuti wangunyozeka ndi kuchitirika phuzu, Yesu wangulutirizga kuja wakujiko, wangwesesa kuleka kuwezge ŵanthu wo amususkanga.
21 Yesu wangugomezgeka mpaka nyifwa, iyu wangufwa nyifwa yiheni ndipuso yakuŵaŵa m’manja nga arwani ŵaki. (Ŵafilipi 2:8) Ŵanaŵaniyani vo wangukunthiyapu zuŵa lakumaliya la umoyu waki nge munthu. Iyu wangumangika, wangumbika mulandu waboza, wangweruzgika ndi ŵeruzgi a chinyengu, wangusekeka ndi wumba wa ŵanthu ndipuso wangutambuzgika ndi asirikali. Wati wakhomeka pa chimiti, wangututa kakumaliya ndi kukamba kuti: “Kwamala!” (Yohane 19:30) Kweni ndipuwuli, pati papita mazuŵa ngatatu, Awiski akuchanya angumuyuskiya ku umoyu wauzimu. (1 Petro 3:18) Pati papita mazuŵa 40, iyu wanguwere kuchanya. Ndipu kweniko, ‘wanguja pasi ku janja lamaryi laku Chiuta’ ndi kulindizga kuti walonde nthazi za ufumu.
22. Kumbi Yesu wangufiskanji chifukwa cha kuja wakugomezgeka mpaka nyifwa?
22 Kumbi Yesu wangufiskanji chifukwa chakuja wakugomezgeka mpaka nyifwa? Nyifwa yaku Yesu yititipaska mwaŵi wakuzija ndi umoyu wamuyaya mu paradayisu pacharu chapasi, mwakukolerana ndi chilatu chaku Yehova chakudankha. Mu Mutu 5, tazamusambira mo nyifwa yaku Yesu yitovye kuti ivi vizichitiki nadi.
^ ndimi 7 Kuti muvwisi uchimi waku Danyele wo ungufiskika mwaku Yesu, wonani Fundu Zakukumaliya pa mapeji 197-9.
^ ndimi 11 Yehova wadanika kuti Ada chifukwa chakuti ndiyu Mulengi. (Yesaya 64:8) Yesu wadanika kuti Mwana waku Chiuta chifukwa chakuti wakulengeka ndi Chiuta. Mwakuyana waka, vakulengeka vinyaki vauzimu ndipuso Adamu vidanika so kuti ŵana aku Chiuta.
^ ndimi 12 Kuti musaniyi ukaboni unyaki wakuti Mwana wakwamba kuwa walingana ndi Chiuta cha, wonani Fundu Zakukumaliya pa mapeji 201-4.


text:
SAMBIRO 44
Tempile la Yehova
Solomoni wati waŵa fumu ya Israyeli, Yehova wakamufumba kuti: ‘Kasi ungatemwa kuti nikupe vichi?’ Solomoni wakati: ‘Ndine mwana muchoko, ndipo nkhumanya vinandi yayi. Nipani vinjeru kuti nilongozgenge makora ŵanthu ŵinu.’ Yehova wakati: ‘Chifukwa chakuti wapempha vinjeru, uŵenge wavinjeru kuluska waliyose pa charu chapasi. Nikupengeso usambazi. Ndipo para unipulikirenge, ukhalenge umoyo utali.’
Solomoni wakamba kuzenga tempile. Wakagwiliskira ntchito vinthu nga ni golide, siliva, makuni, na malibwe ivyo vikaŵa vyakuzirwa chomene. Ŵanalume na ŵanakazi ŵanandi awo ŵakaŵa ŵaluso ŵakagwiranga ntchito pa tempile. Pati pajumpha vyaka 7, tempile likamara ndipo kukakhala kulipeleka kwa Yehova. Likaŵa na jotchero lakupelekerapo sembe. Solomoni wakagwada panthazi pa jotchero na kulomba kuti: ‘Imwe Yehova, tempile ili likumukwanani yayi ndipo ndakutowa chomene yayi, kweni pokelerani kusopa kwithu na kupulika mapemphero ghithu.’ Kasi Yehova wakaliwona wuli tempile lira kweniso ivyo Solomoni wakapempha? Solomoni wakati wamara waka kupemphera, moto ukafuma kuchanya na kotcha sembe izo zikaŵa pa jotchero. Yehova wakakondwa nalo tempile lira. Ŵaisrayeli ŵakati ŵawona nthena, ŵakakondwa chomene.
Fumu Solomoni yikamanyikwa mu Israyeli mose kweniso ku vyaru vinyake chifukwa cha vinjeru vyake. Ŵanthu ŵakizanga kwa Solomoni kuti waŵawovwire pa masuzgo ghawo. Fumukazi ya ku Sheba nayo yikiza kwa Solomoni kuti yimufumbe mafumbo ghanonono. Yati yapulika umo Solomoni wakazgoleranga mafumbo, yikati: ‘Nkhagomezga yayi ivyo ŵanthu ŵakaniphalira vya imwe, kweni sono nawona kuti vinjeru vinu vikuluska ivyo ŵanthu ŵakaniphalira. Chiuta winu, Yehova, wamutumbikani.’ Umoyo ukaŵa uwemi ku Ŵaisrayeli, ndipo ŵanthu ŵakakhalanga mwakukondwa. Kweni vinthu vikaŵa pafupi kusintha.
“Wonani, wakuluska Solomoni wali pano.”—Mateyu 12:42