text:
MUTU 15
Kuchitapo Kanthu Kuti Tisopenge Mwakufwatuka
1, 2. (a) Kasi muli na ukaboni wuli kuti muli ŵenekaya ŵa Ufumu wa Chiuta? (b) Chifukwa wuli Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakuchitapo kanthu mwakuti ŵasopenge mwawanangwa?
KASI muli ŵenekaya ŵa Ufumu wa Chiuta? Enya, chifukwa ndimwe yumoza wa Ŵakaboni ŵa Yehova. Kweni muli na ukaboni wuli kuti muli ŵenekaya? Ukaboni wake ni pasipoti yayi, panji vikalata vya boma. Ukaboni ni umo mukuchitira pakusopa Yehova Chiuta. Para tikuti chisopa chaunenesko tikunena ivyo mukugomezga pera yayi. Tikwenera kuchita ivyo tikugomezga. Tikwenera kupulikira malango gha Ufumu wa Chiuta. Pa chilichose icho tikuchita, tikughanaghanira dankha icho Chiuta wakukhumba. Ndimo tikuchitira pakulera ŵana, na para talwara ndipo tikukhumba wovwiri ku chipatala.
2 Ndipouli, ni ŵanthu wose yayi ŵakutipulikiska para tikuchita ivyo vikukhumbikwa mwakuti tilutilire kuŵa ŵenekaya ŵa Ufumu wa Chiuta. Nyengo zinyake maboma ghakutijandizga kusopa, ndipo ghanyake ghakutikanizga. Ntheura pakuŵa ŵanthu ŵakujilambika kwa Khristu, tikuchitapo kanthu mwakuti tiŵe ŵanangwa kulondezga malango gha Khristu, Fumu yithu. Kasi ichi ntchakuzizika? Yayi. Kale napo, ŵanthu ŵa Yehova ŵakachitangapo kanthu kuti ŵasopenge mwawanangwa.
3. Kasi ŵanthu ŵa Chiuta ŵakaŵa mu ulwani wuli mu nyengo ya Fumukazi Esitere?
3 Mu nyengo ya Fumukazi Esitere, ŵanthu ŵa Chiuta ŵakenera kuchitapo kanthu kuti ŵaleke kuparanyika. Chifukwa? Nduna yikuru Hamani yikaphalira Themba Ahasuweru kuti Ŵayuda wose awo ŵakaŵa mukati mu mphaka za ufumu wa themba ŵakomeke chifukwa ‘malango ghawo [ghakaŵa] ghakupambana na gha ŵanthu ŵanyake wose.’ (Est. 3:8, 9, 13) Kasi Yehova wakaŵaleka ŵekha ŵateŵeti ŵake? Yayi, wakatumbika ivyo Esitere na Modekayi ŵakachita pakutolera nkhani iyi kwa themba kuti ŵanthu ŵa Chiuta ŵapone.—Est. 9:20-22.
4. Kasi tisambirenge vichi mu mutu uwu?
4 Mazuŵa ghano ke? Mu Mutu uwo wajumpha tikawona kuti nyengo zinyake ŵamazaza ŵakuwukira Ŵakaboni ŵa Yehova. Mu Mutu uwu tiwonenge ivyo maboma ghachita pakuyezga kutijandizga kusopa. Tiwonenge fundo zitatu: (1) kuvikilira wanangwa withu pakuŵa gulu lakumanyikwa makora na kusopa umo takhumbira, (2) kuvikilira wanangwa withu kuti para taluta ku chipatala ŵatovwirenge kuyana na ivyo tikusambira mu Baibolo (3) kuvikilira wanangwa wakuti ŵapapi ŵalerenge ŵana mu nthowa za Yehova. Pa fundo yiliyose, tiwonenge umo ŵenekaya ŵa Ufumu wa Khristu ŵachitira mwakuti ŵavikilire wenekaya wawo na umo Chiuta waŵatumbikira.
Kuŵa Gulu Lakumanyikwa
5. Chifukwa wuli ntchiwemi kuti Ŵakhristu ŵalembeskenge ku boma?
5 Kasi ntchakukhumbikwa nadi kuti Boma ndilo litizomerezge kusopa Yehova? Yayi, kweni para talembeska ku boma tikufwatuka kusopa. Tikufwatuka kuwungana mu Nyumba za Ufumu na Malo gha Ungano, kupanga na kuchemeska mabuku, kweniso tikupharazga makani ghawemi pakweru. Mu vyaru vinandi Ŵakaboni ŵa Yehova ŵali kulembeska ku boma, ndipo nawo mbakuzomerezgeka na dango kuchita milimo yawo. Kweni ŵakuchita wuli usange boma likuŵakanira kulembeska panji kuŵapoka wanangwa unyake?
6. Ni suzgo wuli yikasanga Ŵakaboni ku Australia m’ma 1940?
6 Australia. M’ma 1940, bwana mukuru wa charu cha Australia wakati Ŵakaboni ŵakughanaghana vyaŵekha pa nkhani ya nkhondo iyo yikachitikanga mu vyaka ivyo. Ntheura ŵakakanizgika kuchita milimo yawo. Ŵakatondekanga kuwungana na kupharazga pakweru, ŵakajara ofesi, ndipo boma likapoka Nyumba za Ufumu. Ukaŵanga mulandu kuŵa na buku lakuyowoya vya Baibolo. Ntheura ŵakasopanga mwakubisilizga vyaka vinandi. Kweni paumaliro vinthu vikasintha. Pa Juni 14, 1943, khoti Likuru mu Australia likawuskapo dango lakukanizga Ŵakaboni.
7, 8. Kasi ŵabali ŵithu ku Russia ŵakachita vichi kuti ŵasopenge mwawanangwa?
7 Russia. Boma ilo likaŵapo kale likakanizga Ŵakaboni ŵa Yehova kusopa. Kweni mu 1991 ŵakazomerezgeka kulembeska. Mwaŵi uwu ukajulika chifukwa vyaru ivyo vikaŵa mu Soviet Union vikagaŵikana, ntheura mu 1992 Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakaŵaso chisopa chakumanyikwa. Kweni pakatora nyengo yayi, ŵanyake, chomenechomene ŵalara ŵa Tchalitchi la Orthodox, ŵakakwiya kuwona kuti ŵanthu ŵakuthilimukira mu mpingo withu. Ŵakaŵajulira milandu Ŵakaboni ŵa Yehova mwakulondezgana waka, ndipo yose pamoza yikakwana 5. Ivi vikachitika pakati pa 1995 na 1998. Pa milandu yose iyi, khoti likati pakaŵavya ukaboni wakuti tili ŵakubuda. Kweni ŵalwani ŵakalekapo waka yayi, ntheura mu 1998, ŵakajura mulandu unyake. Pakwamba Ŵakaboni ŵakatonda pa mulandu uwu, kweni ŵalwani ŵakasuska ivyo khoti likadumura na kuchita apilu, ntheura paumaliro Ŵakaboni ŵakatondeka pa mulandu uwu mu 2001. Kweni mulandu uwu ukawelera ku khoti mu Okutobala chaka chenechicho, ndipo pakudumura mu 2004, khoti likati wupu uwo Ŵakaboni ŵakalembeska umare mu Moscow, ndipo ŵakakanizgika kusopa.
8 Ntheura ŵanthu ŵakamba kusuzga Ŵakaboni. (Ŵerengani 2 Timote 3:12.) Ŵakaŵawofyanga na kuŵatimba wuwo. Ŵakaŵapokanga mabuku; kuŵakanizga kuchita renti panji kuzenga nyumba zakusoperamo. Ŵabali ŵithu ŵakasokwa chomene nyengo iyo. Mu 2001, Ŵakaboni ŵakadandawura ku European Court of Human Rights (ECHR), Khoti ilo likuvikilira wanangwa wa ŵanthu ku Europe. Mu 2004 ŵakalilongosolera vinyakeso Khoti ili. Mu 2010, khoti la ECHR likadumura mulandu. Likasanga kuti boma la Russia likuŵagololera waka Ŵakaboni ŵa Yehova. Likakana ivyo ghakadumura makhoti ghanyake, chifukwa pakaŵavya ukaboni wakuti Ŵakaboni ŵakaŵa ŵakubuda. Kweniso Khoti likati icho boma likachitira vyose ivi chikaŵa chakuti liŵapoke waka wanangwa Ŵakaboni. Ntheura Khoti likaŵazomerezgaso kusopa mwawanangwa. Ŵalara ŵa boma la Russia ŵakuchedwa kuchitapo kanthu pa ivyo Khoti likayowoya, ndipouli, ŵanthu ŵa Chiuta mu charu ichi ŵakhozgeka chifukwa cha ivyo vikadumulika na ECHR.
9-11. Kasi ŵanthu ŵa Yehova ŵakachita vichi ku Greece mwakuti ŵaŵe ŵanangwa kusopera lumoza? Kasi vili kumara wuli?
9 Greece. Mu 1983, Titos Manoussakis wakachita renti chipinda mu Heraklion, ku Crete, mwakuti Ŵakaboni ŵa Yehova ŵawunganengemo. (Heb. 10:24, 25) Kweni pakatora nyengo yayi, muliska wa Orthodox wakadandawura ku ŵalara ŵa boma kuti Ŵakaboni ŵakunanga kukumana mu chipinda icho. Chifukwa? Ŵati chifukwa chakuti vigomezgo vya Ŵakaboni vikupambana na vya tchalitchi la Orthodox. Boma likamba kufumbilira vya Titos na Ŵakaboni ŵanyake ŵatatu kuti ŵawone usange ŵali na milandu. Ŵakaŵalipiska na kuŵagwiliska jele myezi yiŵiri. Kweni pakuŵa ŵenekaya ŵa Ufumu wa Chiuta, Ŵakaboni ŵakawona kuti boma likananga kuchita ivi, chifukwa nawo ŵakaŵa ŵanangwa kusopa. Pa chifukwa ichi, ŵakadandawura ku makhoti, ndipo paumaliro nkhani yikafika ku ECHR.
10 Mu 1996, Khoti la ECHR likadumura mulandu, ndipo soni zikaŵakora awo ŵakatinkhanga chisopa chaunenesko. Khoti likati “Kuyana na dango la Greece, Ŵakaboni ŵa Yehova ‘ni mpingo wakumanyikwa.’” Ntheura ivyo ghakadumura makhoti ghachoko vikaŵa vyambura ntchito, chifukwa “kukaŵa kuŵapoka wanangwa wakuti ŵasopenge.” Kweniso Khoti likati boma lilije udindo wakuti lisandenge vigomezgo vya chisopa panji kuwona usange ivyo chikuchita ni vyakwenelera.” Ntheura chilango cha Ŵakaboni chikamara, ndipo ŵakambaso kusopa mwakufwatuka.
11 Nangauli mulandu uwu ukenda makora, kweni vinthu vikasintha yayi mu Greece. Mu 2012, mu tawuni ya Kassandreia khoti linyake likadumura mulandu wanthena uwu, uwo ukatora vyaka 12. Uyo wakadandawura pa mulandu uwu wakaŵa muliska wa tchalitchi la Orthodox. Mphara ya Boma, ilo ni khoti likuru chomene mu charu ichi likakhalira kumanyuma ŵanthu ŵa Chiuta. Khoti likayowoya kuti lachita nthena chifukwa charu cha Greece chikuŵapa wanangwa ŵanthu ŵake kuti ŵasopenge. Kweniso likasuska ivyo ŵakudandawura ŵakatemwanga kuyowoya, vyakuti Ŵakaboni ŵa Yehova ni mpingo wambura kumanyikwa makora. Khoti likati: “Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakuphalira ŵanthu vigomezgo vyawo.” Ŵakhristu mu mpingo wa Kassandreia mbakukondwa chifukwa sono ŵakuwungana mu Nyumba ya Ufumu yawo na yawo.
12, 13. Kasi boma la France ‘likata wuli suzgo mu zina la dango’? Kasi vili kumara wuli?
12 France. Ŵanyake awo ŵakutinkha ŵanthu ŵa Chiuta ‘ŵakwata suzgo mu zina la dango.’ (Ŵerengani Salimo 94:20.) M’ma 1990, ŵakuwona vya misonkho mu France ŵakamba kuwona umo chikwendera chuma cha wupu wa Ŵakaboni ŵa Yehova (Association Les Témoins de Jéhovah), uwo ngwakumanyikwa makora ku boma. Nduna ya boma iyo yikakhwaskika na nkhani iyi yikavumbura icho boma likachitiranga ivi, yikati: “Tingajara wupu uwu panji kumupani milandu . . . iyo yingatimbanizga ntchito zinu mu charu chithu, panji mungalekerathu waka.” Nangauli ŵakasanga kuti vyose vikwenda makora, ŵalara ŵa boma ŵakati wupu wa Ŵakaboni ŵa Yehova wambe kupeleka msonkho ukuru chomene. Ivi vichitikenge nadi, mphanyi ŵabali ŵithu ŵakajara waka ofesi na kuguliska nyumba izo zikaŵapo kuti ŵapeleke msonkho uwu. Nangauli vikaŵa nthena, ŵanthu ŵa Chiuta ŵakathera yayi. Ŵakaboni ŵakaluta ku khoti na nkhani iyi, ndipo paumaliro ŵakadandawura ku ECHR mu 2005.
13 Khoti likadumura mulandu uwu pa Juni 30, 2011. Ilo likati ŵanthu mbanangwa kusopa, ntheura boma lilije mazaza ghakuti liwonenge usange ivyo chisopa chikugomezga panji kuchita ni vyakwenelera, kupaturako usange pali vifukwa vyanadi. Kweniso Khoti likati: “Icho boma likakhumbanga pakulipiska wupu uwu ntchakuti liwupoke chuma chake, ndipo Ŵakaboni wose ŵaleke kufwatuka pakusopa. Khoti likakolerana chimoza na kukhalira kumanyuma Ŵakaboni ŵa Yehova. Boma likawezgera wupu wa Ŵakaboni ŵa Yehova msonkho uwo likapoka na kusazgirapo zapachanya, ndipo ŵanthu ŵa Yehova ŵakakondwa chomene. Kweniso pakwamba boma likapoka maofesi gha Ŵakaboni ŵa Yehova, ndipo nagho likawezga.
Mungalombera ŵabali na ŵadumbu awo boma likuŵakanizga kusopa
14. Kasi mungaŵawovwira wuli ŵabali kuti ŵasopenge mwawanangwa?
14 Nga umo vikaŵira na Esitere na Modekayi, ŵanthu ŵa Yehova mazuŵa ghano ŵakuvikilira wanangwa wakuti ŵasopenge mwakuyana na umo Chiuta wakukhumbira. (Est. 4:13-16) Kasi namwe mungawovwirapo? Enya. Mungalombera ŵabali na ŵadumbu awo boma likuŵakanizga kusopa ndipo ŵakudandawura ku khoti kuti vinthu vinyoloke. Malurombo agha ghakovwira chomene ŵabali na ŵadumbu ŵithu awo ŵali mu suzgo. (Ŵerengani Yakobe 5:16.) Kasi Yehova wakuzgora malurombo agha? Enya, wakuzgora, lekani makhoti ghakutikhalira kumanyuma.—Heb. 13:18, 19.
Para Taluta ku Chipatala
15. Chifukwa wuli ŵanthu ŵa Chiuta ŵakukana ndopa?
15 Mu Mutu 11 tikasambira kuti ŵenekaya ŵa Ufumu wa Chiuta ŵasambira ivyo Baibolo likuyowoya pa nkhani ya ndopa. Pa chifukwa ichi, ŵakuziŵizga ndopa. Ŵakukana kuchita ivyo ŵanandi ŵakuchita nazo. (Gen. 9:5, 6; Lev. 17:11; ŵerengani Milimo 15:28, 29.) Nangauli tikukana kupokera ndopa, khumbo lithu ndakuti ŵatovwirenge makora ku chipatala, ise pamoza na ŵabali ŵithu, chikuru ŵatovwira mwakuyana na malango gha Chiuta. Makhoti ghakuru chomene mu vyaru vinandi ghakumanya kuti ŵanthu mbanangwa kuzomera panji kukana nthowa yakuchizgira chifukwa cha njuŵi panji ivyo ŵakugomezga. Kweni mu vyaru vinyake ŵanthu ŵa Chiuta ŵakusanga suzgo pa nkhani iyi. Tiyeni tiwone.
16, 17. Kasi ŵakachita nayo wuli mudumbu withu ku Japan apo ŵakamovwiranga ku chipatala? Kasi Chiuta wakazgora wuli malurombo ghake?
16 Japan. Misae Takeda, mama wa vyaka 63 wakakhumbikwiranga opareshoni yikuru. Pakuŵa mwenekaya wa Ufumu wa Chiuta, wakalongosolera dokotala kuti wamovwire kwambura ndopa. Kweni pakati pajumpha myezi, wakapulika kuti ŵakamupa ndopa pa nyengo ya opareshoni. Wakawona kuti ŵamubudira na kumupusika, ntheura Mudumbu Takeda wakakaka madokotala mu Juni 1993. Nangauli wakaŵa wakuzika, kweni wakaŵa na chipulikano chakukhora. Wakayowoya ukaboni wake mwachikanga panthazi pa ŵanthu ŵanandi mu khoti. Wakimilira nyengo yitali, kujumpha ora limoza, nangauli wakaŵa mulwarilwari. Mwezi umoza kufuma apo wakalutira ku khoti kaumaliro, mudumbu uyu wakafwa. Nase tikudokera kuŵa na chikanga kweniso chipulikano chanthena. Iyo wakati wakaŵeyeleranga Yehova kuti wamutumbike pa mulandu uwu. Wakaŵa na chigomezgo chose kuti Chiuta wamuzgorenge. Kasi wakazgora nadi?
17 Vyaka vitatu kufuma apo Mudumbu Takeda wakafwira, Khoti Likuru Chomene mu Japan likadumura kuti ŵakabuda nadi kumupa ndopa mwakupambana na khumbo lake. Khoti likadumura mulandu uwu pa Febuluwale 29, 2000. Likati munthu “ni mwanangwa kusankha” umo ŵangamovwilira, ndipo “ntchakuzirwa kupulikira.” Tikuwonga kuti Mudumbu uyu wakalimbikira kuvikilira wanangwa wakuti munthu waŵenge mwanangwa kusankha umo ŵangamovwilira ku chipatala mwakuyana na njuŵi yake. Ntheura Ŵakaboni ku Japan mbanangwa kupokera wovwiri ku chipatala kwambura kopa kuti ŵaŵapenge ndopa.
18-20. (a) Kasi Khoti Likuru Chomene mu Argentina lawovwira wuli kuti ŵanthu ŵaŵenge ŵanangwa kukana ndopa para ŵali na kadi? (b) Pa nkhani ya ndopa, tingalongora wuli kuti tikupulikira Khristu pakuŵa Themba?
18 Argentina. Kasi ŵenekaya ŵa Ufumu ŵanganozgekera wuli kuti nanga ŵangatondeka kuyowoya, dokotala waŵawovwire mwakuyana na khumbo lawo? Tingayegha chikalata chakuzomerezgeka icho chingatiyowoyera para vyasuzga nga umo wakachitira Pablo Albarracini. Mu Meyi 2012, ŵankhungu ŵakakhumbanga kumwibira ndipo ŵakamulasa na futi kanandi waka. Ŵanthu ŵakamutolera ku chipatala, kweni mweneko wakamanyanga yayi icho chikuchitika. Wakaŵa kuti wangayowoya yayi kuti wakukana ndopa. Kweni wakaŵa na kadi ilo wakasayina vyaka vinayi pambere ivi vindachitike. Kuyana na umo wakaŵira, madokotala ghanyake ghakati wakakhumbikwiranga ndopa, ndipouli, wose ŵakakolerana kuti ŵapulikire ivyo mwenecho wakakhumbanga. Kweni awiske, awo Mbakaboni yayi, ŵakatora chikalata ku khoti chakuzomerezga madokotala kumupa ndopa mwakupambana na khumbo lake.
19 Loya uyo wakimira muwoli wa Pablo wakachita apilu mwaluŵiro. Mu maora ghachoko waka, khoti likasuska ivyo likadumura khoti lichoko na kuyowoya kuti ŵalondezge ivyo mulwari wakukhumba. Awiske Pablo ŵakadandawura ku Khoti Likuru Chomene mu charu ichi. Ndipouli, Khoti Likuru Chomene nalo likawona kuti pakaŵavya “chifukwa chakukanira ivyo [vikalembeka mu kadi la Pablo vyakuti ŵaleke kumupa ndopa], chifukwa wakamanyanga ivyo wakuchita pakulemba ivi, nakuti wakaŵa mwanangwa kuchita nthena.” Kweniso Khoti likati: “Munthu mulara waliyose wangalemberathu ivyo wakukhumba kuti madokotala ghachite, kweniso wangakana panji kuzomera ivyo madokotala ghayowoya . . . Ntheura uyo wakumovwira wakwenera kupulikira.”
20 Mubali Pablo Albarracini wali makora sono. Iyo na muwoli wake mbakukondwa kuti ŵakasayina makadi ghakuyowoya vya umoyo wawo. Ntchipusu kusayina, ndipouli, uwu mbukaboni wankhongono wakuti ŵakupulikira Khristu, uyo ni Themba la Ufumu wa Chiuta. Kasi imwe na ŵamunyumba yinu muli kusayina makadi?
21-24. (a) Kasi vikenda wuli kuti Khoti Likuru Chomene mu Canada lidumure icho dokotala wakwenera kuchita pakovwira ŵawukirano, kweniso pa nkhani ya ndopa? (b) Kasi nkhani iyi yikuŵakhozga wuli ŵawukirano awo ŵakuteŵetera Yehova?
21 Canada. Makhoti mu charu ichi ghakumanya kuti ŵapapi mbanangwa kusankha umo dokotala wangawovwilira ŵana ŵawo. Nakuti nyengo zinyake makhoti ghakuzomerezga kuti mwana uyo wakumanya icho wakuchita wayowoye yekha umo dokotala wangamovwilira. Ndivyo wakachita April Cadoreth. Apo wakaŵa na vyaka 14, ŵakamugoneka mu chipatala chifukwa ndopa zikendanga makora yayi mu thupi. Pambere wandize ku chipatala, wakalemberathu kadi la Mazaza gha Mwimiliri pa Umoyo Wane, ndipo wakalembapo kuti ŵaleke kumupa ndopa nanga vingasuzga. Dokotala uyo wakamovwiranga wakazerezga ivyo April wakalemba na kupempha khoti kuti lizomerezge kumupa ndopa. Ŵakamupa ndopa mwakupambana na ivyo wakakhumbanga. April wakati ivyo ŵakachita apa vikayana waka na kumukolelera.
22 April na ŵapapi ŵake ŵakadandawura ku makhoti kuti urunji uwoneke. Pakati pajumpha vyaka viŵiri, mulandu uwu ukafika ku Khoti Likuru Chomene mu Canada. Nangauli April wakamangara, dango la charu cha Canada lindasinthe pa nkhani ya kovwira ŵalwari. Ndipouli, Khoti likadumura kuti ŵamuwezgere April ndalama izo wakanangira pa mulandu uwu. Kweniso likamukhalira kumanyuma April, na kuŵapa wanangwa ŵana wose awo ŵangakhumba kusankha ŵekha umo dokotala wangaŵawovwilira. Khoti likati: “Ŵawukirano ŵa vyaka 16 kukhilira pasi ŵakwenera kuzomerezgeka kuyowoyapo na kulongora kuti mbakukwana kusankha ŵekha umo dokotala wangaŵawovwilira, kweniso kuti ŵakumanya icho ŵakuchita.”
23 Khoti Likuru likawovwira chomene apa. Likafwatura ŵawukirano awo ŵakumanya icho ŵakuchita kuti ŵayowoyenge ŵekha pa nkhani izi. Pambere mulandu uwu undadumulike, khoti likaŵa na mazaza kuzomerezga dokotala kuti wachite chilichose icho layowoya pakovwira muwukirano uyo wandakwaniske vyaka 16. Kweni Khoti Likuru likati ladumura mulandu uwu, palije khoti ilo lingazomerezga dokotala kovwira muwukirano kwambura kumupa dankha mwaŵi mwakuti nayo walongore kuti wakumanya icho wakuchita.
“Nili wakukondwa chomene chifukwa nkhawovwira kuti zina la Chiuta lichindikike, kweniso kulongora kuti Satana ni mutesi”
24 Kasi chikaŵa chakwenelera nadi kumbwata na nkhani iyi ku makhoti vyaka vitatu? April wakuti “Enya.” Sono wali makora ndipo ni mupayiniya. Iyo wakuti: “Nili wakukondwa chomene chifukwa nkhawovwira kuti zina la Chiuta lichindikike, kweniso kulongora kuti Satana ni mutesi.” Uwu mbukaboni wakuti ŵawukirano nawo ŵangachita chikanga na kulongora kuti mbenekaya nadi ŵa Ufumu wa Chiuta.—Mat. 21:16.
Kulera Ŵana mu Nthowa za Yehova
25, 26. Ntchivichi chikuchitika nyengo zinyake para ŵapapi ŵapatana?
25 Yehova wali kuŵapa ntchito ŵapapi kuti ŵasambizge ŵana nthowa zake. (Doto. 6:6-8; Efe. 6:4) Ntchito iyi njikuru, nakuti yingaŵa yinonono para ŵapapi ŵapatana. Ŵapapi ŵangapambana maghanoghano pakulera ŵana. Uyo ni Kaboni wa Yehova wangawona kuti ntchakuzirwa kuŵasambizga fundo Zachikhristu, kweni uyo ni Kaboni yayi wangasuska. Nanga vingaŵa nthena, mupapi uyo ni Kaboni wakumanya kuti nangauli nthengwa yili kumara, wose mbapapi.
26 Mupapi uyo ni Kaboni yayi wangapempha ku khoti kuti ŵana ŵakhalenge na iyo mwakuti waŵasambizge chisopa icho wakukhumba. Ŵanyake ŵakuti ŵana ŵanganangika para ŵangalereka na mupapi uyo ni Kaboni wa Yehova. Ŵakuti vinandi vingaŵapamba ŵana, nga kukumbukira mazuŵa ghakubabikira na maholide. Kweniso ŵakuti para mwana wangalwara mwamabuchi, ndikuti wangapokera yayi ndopa, ntheura wangafwa. Kweni makhoti ghanandi ghakughanaghanira icho chingaŵa chakovwira kwa mwana, kuluska kusanda chisopa cha mupapi. Tiyeni tiwone.
27, 28. Kasi Khoti Likuru Chomene mu Ohio likadumura wuli nkhani yakuti mwana wanganangika para wangalereka na Ŵakaboni ŵa Yehova?
27 United States. Mu 1992 Khoti Likuru Chomene mu Ohio, likeruzga mulandu. Dada uyo wakaŵa Kaboni yayi, wakati mwana wake msepuka wanganangika para wangalereka na mama wake, uyo wakaŵa Kaboni. Khoti lichoko likazomerezga ivyo wakapempha dada uyu na kumupa mwana. Nyina wa mwana uyu, Jennifer Pater, wakazomerezgeka kuti walutenge kukamuwona waka, kweni wakakanizgika “kumusambizga chilichose chakukhwaskana na vigomezgo vya Ŵakaboni.” Dango ili likaŵa lakusuzga chifukwa munthu wangalipulikira panandi. Lingang’anamura kuti Mudumbu Pater waleke kuyowoya vya Baibolo na mwana wake Bobby, panji malango agho likuyowoya. Mukughanaghana kuti wakajipulika wuli mama uyu? Vikamuŵinya chomene, kweni wakuti wakasambira kuzikira na kulindilira Yehova kuti wanjilirepo. Iyo wakuti, “Yehova wakaŵa nane nyengo zose.” Loya wake, mwakovwirika na gulu la Yehova, wakadandawura ku Khoti Likuru Chomene mu Ohio.
28 Khoti ili likasuska ivyo khoti lichoko likadumura. Likati “ŵapapi mbanangwa kusambizga ŵana ŵawo nkharo yiwemi kweniso vya chisopa chawo.” Ndiposo likati khoti lichoko likaŵavya nkhongono kukanizga mama kukhala na mwana wake chifukwa cha chisopa. Likayowoya kuti pakaŵavya ukaboni wakuti mwana wangapwetekeka panji kunangika na visambizgo vya Ŵakaboni ŵa Yehova.
29-31. Chifukwa wuli Mudumbu withu ku Denmark ŵakamupoka mwana? Kasi Khoti Likuru Chomene likadumura wuli nkhani iyi?
29 Denmark. Anita Hansen nayo vikamuchitikira vyanthena ivi. Uyo wakaŵa mfumu wake wakapempha ku khoti kuti mwana wawo wa vyaka 7, zina lake Amanda, wakhalenge na iyo. Pakwamba, mu 2000, khoti lichoko mu chigaŵa chawo likati mwana wakhalenge na Mudumbu Hansen. Kweni awiske ŵa mwana uyu ŵakadandawuraso ku Khoti Likuru, ndipo likasuska ivyo likadumura khoti lichoko na kupeleka mwana kwa dada. Khoti ili pakudumura likati ŵapapi ŵakapambananga maghanoghano pa nkhani ya chisopa, ndipo dada ndiyo wangamanya makora umo wangachitira na mphindano iyi. Ntheura Mudumbu Hansen ŵakamupoka Amanda, kweni chifukwa cheneko chikaŵa chakuti ni Kaboni wa Yehova.
30 Nyengo zinyake Mudumbu Hansen mahara ghakamumaliranga mwakuti wakasoŵanga na chakuyowoya wuwo pakulomba. Iyo wakati, “Ndipouli, lemba la Ŵaroma 8:26,27 likanipembuzganga chomene. Nkhamanyanga kuti Yehova wakumanya ivyo nkhukhumba kuyowoya. Jiso lake likaŵa pa ine ndipo wakanitaya yayi.”—Ŵerengani Salimo 32:8; Yesaya 41:10.
31 Mudumbu Hansen wakatolera nkhani iyi ku Khoti Likuru Chomene mu Denmark. Pakudumura mulandu uwu, Khoti likati: “Pakupeleka mwana, tighanaghanirenge icho chingaŵa chakovwira kwa iyo.” Kweniso likati chakuzirwa ni umo mupapi waliyose wakuchitira na mphindano iyo yilipo. Vyakuti munyake ni Kaboni wa Yehova, “kweniso ivyo wakugomezga” vilije kanthu. Mudumbu Hansen wakati waka ‘ndagha.’ Wakakondwa chifukwa khoti likawona kuti nayo ni mupapi wakukwana, ndipo likamuwezgera mwana wake Amanda.
32. Kasi Khoti lakuwona vya wanangwa wa ŵanthu ku Europe lavikilira wuli ŵapapi awo Mbakaboni?
32 Vyaru vinyake mu Europe. Nyengo zinyake milandu yakukhwaskana na ŵana iyi yikutondeka kumalira mu charu chenechicho. Khoti lakuwona vya wanangwa wa ŵanthu ku Europe, la European Court of Human Rights (ECHR) nalo ladumurapo nkhani izi. Pa milandu yiŵiri, Khoti la ECHR likati para mulandu uli pakati pa Kaboni na uyo ni Kaboni yayi, makhoti ghachoko ghakwendera waka chisopa pakudumura. Khoti la ECHR likati “ntchakuzomerezgeka yayi kudumura mulandu pakuwona waka chisopa cha munthu.” Mudumbu munyake uyo Khoti la ECHR likamovwirapo wakati, “Chikaniŵinya chomene kutundulika kuti nkhunanga ŵana ŵane. Ine nkhayezganga waka kulera ŵana ŵane munthowa Yachikhristu.”
33. Kasi fundo iyo yili pa Ŵafilipi 4:5 yingaŵawovwira wuli ŵapapi?
33 Ndipouli, Ŵakaboni awo ŵali na milandu ku khoti chifukwa cha ŵana, ŵakumanya kuti nangauli ŵakwenera kusambizga ŵana ivyo Baibolo likuyowoya, mahara ngakukhumbikwa. (Ŵerengani Ŵafilipi 4:5.) Ŵakumanya kuti mbanangwa kusambizga ŵana nthowa za Chiuta. Ndipouli, ŵakumanyaso kuti munyawo nayo ni mupapi, ndipo usange wakhumba, wakwenera kukorako ntchito ya kulera ŵana. Kasi uyo ni Kaboni wakuwona kuti ntchakuzirwa wuli kusambizga mwana?
34. Kasi ivyo vikachitika mu nyengo ya Nehemiya vingaŵawovwira wuli ŵapapi?
34 Tikusambirapo pa ivyo vikachitika mu nyengo ya Nehemiya. Ŵayuda ŵakafwilirapo kunozga na kuzenga viliŵa vya Yerusalemu. Ŵakakhumbanga kujivikilira, iwo, ŵawoli, na ŵana ŵawo, chifukwa ŵakazingilizgika na ŵalwani. Pa chifukwa ichi, Nehemiya wakaŵakhukiska, wakati: “Lwerani ŵabali ŵinu, ŵana ŵinu ŵanalume na ŵanakazi, ŵawoli ŵinu, na nyumba zinu.” (Neh. 4:14) Chikaŵa chakuzirwa chomene kuti Ŵayuda aŵa ŵachite ichi. Ndivyo ŵakuchita ŵapapi awo Mbakaboni ŵa Yehova. Nawo ŵakulimbikira kusambizga ŵana unenesko. Ŵakumanya kuti kulikose ŵana ŵakusangana na ŵanthu ŵankharo zawakawaka, ku sukulu na mu vikaya. Kweniso nkharo ziheni zikuwoneka pa TV, kompyuta na vinyake. Ŵapapi, kuluwa yayi kuti ntchakuzirwa kulwera ŵana ŵinu ŵanalume na ŵanakazi mwakuti ŵakure makora na kopa Chiuta.
Manyani Kuti Yehova Wakovwira Chisopa Chaunenesko
35, 36. Kasi Ŵakaboni ŵa Yehova ŵatumbikika wuli chifukwa cha kurwa mwakuti ŵaŵe ŵanangwa kusopa? Kasi imwe mwaŵikapo mtima kuchita vichi?
35 Yehova wakulitumbika gulu lake pakuvikilira wanangwa wakuti tisopenge mwakufwatuka. Apo ŵanthu ŵa Chiuta ŵakuchita ivi, ŵakuchitira ukaboni mu makhoti kweniso ku ŵanthu ŵanyake. (Rom. 1:8) Chinyake ntchakuti para ŵatonda pa milandu iyi, ŵanandi awo Mbakaboni yayi, nawo ŵakusangirapo mwaŵi. Kweni ise, pakuŵa ŵanthu ŵa Chiuta, khumbo lithu ndakuti tisinthe vinthu yayi, nesi kujilongora kuti tikumanya vinthu. Chilato chikuru icho Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakulutira ku khoti ntchakuti ŵaŵe ŵanangwa kusopa, na kovwira ŵanthu kuti ŵamanye Chiuta.—Ŵerengani Ŵafilipi 1:7.
36 Ipo tiyeni tisambireko kanthu ku ŵanyithu awo ŵalongora chipulikano chawo pakulwera kuti tiŵe ŵanangwa kusopa Yehova. Nase tiyeni tiŵe nacho chipulikano, na kugomezga kuti Yehova wakutovwira pa ntchito yithu, ndipo wakutipa nkhongono kuti tichite khumbo lake.—Yes. 54:17.


c: text/html

text:
Nkhani 31: Mosese ndi Aroni Aluta Kwaku Farao
MOSESE wati wawere ku Egipiti, wangukambiya muku waki Aroni vakuziziswa vosi vo vinguchitika. Sonu Mosese ndi Aroni ŵati alongo Ayisraele vakuziziswa ivi, wosi anguvwana kuti Yehova wenga nawu.
Pavuli paki, Mosese ndi Aroni anguluta kuchiwonana ndi Farao. Ndipu angumukambiya kuti: ‘Yehova Chiuta wa Yisraele wakamba kuti, azomerezgi ŵanthu ŵangu kwa mazuŵa ngatatu, kuti aluti akandisopi m’chipululu.’ Kweni Farao wangumuka kuti: ‘Ndigomezga Yehova cha ini. Ndipu ndizomerezgengi cha kuti Ayisraele aluti.’
Farao wangukwiya ukongwa, chifukwa ŵanthu akhumbanga kupumuwa kugwira nchitu kuti akasopi Yehova. Mwaviyo, iyu wanguŵachichizga kugwira nchitu yikulu ukongwa kuphara ya nyengu zosi. Ayisraele angwamba kumudandawuliya Mosese mo yiwu asuzgikiyanga ndipu Mosese wanguchita chitima. Kweni Yehova wangumukambiya kuti wangadandaulanga cha. Ndipu wanguti: ‘Ndichitiskengi Farao kuti watuzgi ŵanthu ŵangu.’
Mosese ndi Aroni, anguluta so kwaku Farao. Yapa sonu anguchichita chakuziziswa. Aroni wanguponya nthonga yaki pasi, ndipu yingusambuka njoka yikulu. Kweni ŵanthu azeru aku Farao nawu anguponya nthonga zawu ndipu nazu zingusambuka njoka. Kweni awona, njoka yaku Aroni yingumeza njoka zosi za ŵanthu aku Farao. Kweni Farao wanguzomerezga mbwenu cha kuti Ayisraele aluti.
Sonu nyengu yingukwana yakuti Yehova wamukhawuliski Farao. Kumbi uziŵa po wangumukhawuliskiya? Chiuta wanguchitiska milili 10 mu charu cha Egipiti.
Milili yinandi yati yachitika, Farao watumanga uthenga kwaku Mosese ndi kumukambiya kuti: ‘Lekeska milili ndipu ndiwazomerezgengi Ayisraele kuti aluti.’ Kweni asani mulili wamala, Farao wasinthanga maŵanaŵanu ngaki. Ndipu iyu wazomerezganga cha kuti ŵanthu aluti. Kweni mulili wa nambala 10 wati wachitika, Farao wanguŵazomerezga Ayisraele kuti aluti.
Kumbi utiyiziŵa milili 10 yo yinguchitika? Jura kuseri kuti tisambiri za milili yeniyi.
Chituwa 4:27-31; 5:1-23; 6:1-13, 26-30; 7:1-13.
Mafumbu
- Kumbi utiyiziŵa milili 10 yo yinguchitika? Jura kuseri kuti tisambiri za milili yeniyi.
- Kumbi Mosese ndi Aroni angumukambiyanji Farao, nanga wanguŵamukanji?
- Nge mo wawone pachithuthuzi, nchinthu wuli cho chinguchitika Aroni wati waponya pasi nthonga yaki?
- Kumbi Yehova wangumukhawulisa wuli Farao, ndipu Farao wanguchita wuli?
- Kumbi nchinthu wuli chinguchitika pavuli pa mulili wa nambala 10?
Mafumbu ngakusazgiyapu
- Ŵerenga Chituwa 4:27-31 ndi 5:1- 23.
Kumbi Farao wang’anamuwanganji pakukamba kuti: ‘Nditimuziŵa cha Yehova.’ (Chitu. 5:2; 1 Samu. 2:12; Ŵaro. 1:21)
- Ŵerenga Chituwa 6:1-13, 26-30. (NW)
Kumbi nchinthu wuli chakukwaskana ndi Yehova cho Abrahamu, Yisaki ndi Yakobe alekanga kuchiziŵa? (Chitu. 3:13, 14; 6:3; Chiya. 12:8)
Kumbi kuziŵa kuti Yehova wangumugwiriskiya nchitu mbwenu Mosese chinanga wuli iyu wangujiwona kuti wenga wambula kwenele kuchita nchitu yo wangupaskika, kutitichitiska kuti tijiwonengi wuli? (Chitu. 6:12, 30; Luka 21:13-15)
- Ŵerenga Chituwa 7:1-13.
Kumbi ateŵeti aku Chiuta a mazuŵa nganu angasambiranjipu pa mo Mosese ndi Aroni angupereke uthenga waku Yehova wacheruzgu kwaku Farao mwambula mantha? (Chitu. 7:2,3, 6; Machi. 4:29-31)
Kumbi Yehova wangulongo wuli nthazi zaki pa achiuta a ku Egipiti? (Chitu. 7:12; 1 Miko. 29:12)

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 36 Mu chaka cha 14 cha Themba Hezekiya, Senakeribu themba la Asiriya+ wakawukira misumba yose ya Yuda ya malinga ghakukhora na kuyipoka.+2 Themba la Asiriya likatuma Rabushake*+ na ŵankhondo ŵanandi kufuma ku Lakishi+ kuya kwa themba Hezekiya ku Yerusalemu. Ŵakimilira pafupi na mugelo wa chiziŵa chakunena,+ mumphepete mwa msewu ukuru wa ku munda wa wakuchapa vyakuvwara.+3 Penepapo Eliyakimu+ mwana wa Hilikiya, uyo wakalaŵiliranga vya mu nyumba ya themba, Shebina+ mulembi, na Yowa mwana wa Asafu, wakulemba mdauko ŵakafuma na kwiza kwa iyo.4 Ntheura Rabushake wakati kwa iwo: “Mumuphalire Hezekiya kuti: ‘Themba likuru, themba la Asiriya likuti: “Kasi ukugomezga vichi?+5 Iwe ukuti, ‘Nili na nthowa kweniso nkhongono zakulwera nkhondo,’ kweni agha ni mazgu ghawaka. Kasi ukuthemba njani kuti m’paka unigalukire?+6 Wona, ukuthemba thete lakuphwanyika ilo ni Eguputo, ilo usange munthu wangayegamirako, limunjirenge pa chikufi na kumulasa. Ndimo waliri Farawo themba la Eguputo ku wose awo ŵakuthemba iyo.+7 Usange uniphalirenge kuti: ‘Tikuthemba Yehova Chiuta withu,’ asi ndiyo malo ghake ghapachanya na majotchero ghake Hezekiya wali kufumiskapo,+ ndipo wakuphalira Yuda na Yerusalemu kuti: ‘Musindamirenge jotchero ili’?”’+8 Sono ubecherane na fumu yane, themba la Asiriya:+ Nikupenge mahachi 2,000, para ungasanga ŵakukwerapo ŵakukwana.9 Kweni kasi ungaskera wuli mulongozgi yumoza muchoko chomene pa ŵateŵeti ŵa fumu yane, apo ukuthemba Eguputo kuti ndiyo wakupenge magileta na ŵapamahachi?10 Asi nachita kuzomerezgeka na Yehova kuti nimikane na charu ichi na kuchiparanya? Yehova wakati kwa ine: ‘Kwera, uwukire charu ichi na kuchiparanya.’”11 Penepapo Eliyakimu, Shebina,+ na Yowa, ŵakati kwa Rabushake:+ “Muyowoye ku ŵateŵeti ŵinu mu Chiaramu,*+ chifukwa tikupulika. Mungayowoyanga nase mu chiyowoyero cha Ŵayuda chara kuti awo ŵali pa linga ŵaleke kupulikako.”+12 Kweni Rabushake wakati: “Kasi fumu yane yanituma kuti niyowoye na fumu yinu na imwe pera? Asi yanituma kuti niyowoyeso ku wose awo ŵakukhala pa linga, awo ŵaryenge mavi ghawo na kumwa matuzi ghawo pamoza na imwe?”13 Penepapo Rabushake wakimilira na kuchemerezga mu chiyowoyero cha Ŵayuda,+ wakati: “Pulikani mazgu gha themba likuru, themba la Asiriya.+14 Themba likuti: ‘Hezekiya wangamupusikaninge chara, chifukwa wangamuthaskani yayi.+15 Mungazomerezganga yayi kuti Hezekiya wamupangiskani kuthemba Yehova+ pakuyowoya kuti: “Yehova watithaskenge nadi, ndipo msumba uwu upelekekenge yayi mu woko la themba la Asiriya.”16 Mungapulikiranga Hezekiya yayi, pakuti themba la Asiriya likuti: “Chitani mtende na ine, jipelekani* ndipo waliyose waryenge vipasi mu mpheska zake na khuni lake la mkuyu, na kumwa maji mu chisimi chake,17 m’paka nize na kumutolerani ku charu chakuyana na chinu ichi,+ charu cha vyakurya na vinyo liphya, charu cha chingwa na minda ya mpheska.18 Hezekiya wangamupuluskaninge yayi kuyowoya kuti: ‘Yehova watithaskenge.’ Kasi walipo chiuta wa ŵamitundu uyo wali kuthaskapo charu chake mu woko la themba la Asiriya?+19 Kasi ŵachiuta ŵa Hamati na Aripadi ŵali nkhu?+ Kasi ŵachiuta ŵa Sefaravayimu ŵali nkhu?+ Kasi ŵakamuthaska Samariya mu woko lane?+20 Ni chiuta nju pa ŵachiuta wose ŵa vyaru ivi uyo wali kuthaskapo charu chake mu woko lane, kuti Yehova wathaske Yerusalemu mu woko lane?”’”+21 Kweni iwo ŵakakhala chete, ŵakamuzgora chara nanga ni lizgu limoza, pakuti themba likalangura kuti: “Mungamuzgoranga chara.”+22 Eliyakimu mwana wa Hilikiya, uyo wakalaŵiliranga vya mu nyumba ya themba, Shebina+ mulembi, na Yowa mwana wa Asafu, wakulemba mdauko, ŵakiza kwa Hezekiya uku ŵapalura vyakuvwara vyawo. Ŵakamuphalira mazgu gha Rabushake.


text:
SAMBIRU 21
Mulili wa Nambala 10
Mozesi wangulayizga Farawo kuti wazengeku so cha kuzikumana nayu. Kweni wechendatuweku kwaku Farawo, wangumukambiya kuti: ‘Pakati pa usiku, mwana weyosi wakwamba wa Aegipiti, kwambiya mwana munthurumi waku Farawo mpaka mwana munthurumi wa akapolu ŵaki, wafwengi.’
Yehova wangukambiya Ayisraele kuti aryi chakurya chapade. Wanguŵakambiya kuti: ‘Mubayi mwana wa mbereri pamwenga wa mbuzi wa chaka chimoza ndipu zinyaki mwa ndopa zaki muzipaki pafulemu ya khomu linu. Muwotchi nyama yo ndipu muryi limoza ndi chiŵandi chambula vakufufumisa. Muvwali vakuvwala ndi sapatu ndipu muje akunozgeka kuluta. Usiku weniwunu, ndikufwatuweningi.’ Kumbi uŵanaŵana kuti Ayisraele angukondwa wuli?
Pakati pa usiku, mungelu waku Yehova wanguluta kunyumba zosi mucharu cha Egipiti. Munyumba zo anguleka kupaka ndopa pafulemu, mwana wakwamba wangufwa. Pa nyumba zo angupaka ndopa pa fulemu, mungelu wangujumphapu ŵaka. Mubanja lelosi la ku Egipiti kwali lenga lakukhupuka pamwenga likavu, mungutayika mwana. Kweni pengavi mwana wa Ayisraele yo wangufwa.
Mwana waku Farawo nayu wangufwa ndipu ivi vingumupweteka ukongwa. Nyengu yeniyo, Farawo wangukambiya Mozesi ndi Aroni kuti: ‘Sokani. Tuwaniku kunu. Lutani kuti mukasopi Chiuta winu. Toni viŵetu vinu, kaningi!’
Mwezi uchiŵala, Ayisraele angutuwamu mucharu cha Egipiti. Yiwu anguŵagaŵa mu mabanja kweniso mafuku. Penga anthurumi 600 sawuzandi, kweniso anthukazi ndi ŵana anandi. Ŵanthu anyaki anandi wo ŵenga Ayisraele cha nawu anguluta kuti akasopengi Yehova. Ayisraele angufwatulika!
Kuti akumbukengi mo Yehova wanguŵataskiya, chaka chechosi Ayisraele aryanga chakurya chapade nge cho angurya ŵe ku Egipiti. Chakurya ichi chadanikanga kuti Phaska.
“Pa chifukwa chenichi ndakusiya ndi umoyu kuti ndikulongo nthazi zangu kweniso kuti zina langu lipharazgiki pacharu chosi chapasi.”—Ŵaroma 9:17


text:
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI | YESAYA 63-66
Ŵanthu ŵazamukondwa chomene na Machanya Ghaphya na Charu Chapasi Chiphya
Ivyo Chiuta wali kulayizga pa Yesaya chaputara 65 vyakuti charu chizamuŵaso Paradiso ni vyanadi mwakuti para Yehova wayowoya vikuŵa nga vyachitika kale
Yehova wakulenga machanya ghaphya na charu chapasi chiphya ndipo vinthu vyakale vikumbukikengeso chara
Kasi machanya ghaphya ni vichi?
Boma liphya ilo lizamwiza na urunji pa charu chapasi
Likamba kuwusa kuchanya mu 1914 apo Khristu wakimikika kuŵa themba la Ufumu wa Chiuta
Kasi charu chiphya ni vichi?
Mbanthu ŵamitundu yose, viyowoyero, na mafuko awo ŵakujilambika ku boma liphya lakuchanya
Kasi vinthu vyakale tizamuvikumbukaso yayi munthowa wuli?
Vinthu vyakukwenyerezga vizamuŵakoso yayi
Ŵanthu ŵakugomezgeka ŵazamukondwa kwazanimuwone ndipo nyengo zose ŵazamukumbukanga vinthu viwemi


text:
Ŵakajipeleka na Mtima Wose mu Vyaru vya Kumanjiliro gha Dazi kwa Africa
APO wakakuranga mu cikaya cakwake cikavu ku Côte d’Ivoire, Pascal wakakhumbanga kuti wazakakhale pawemi munthazi. Wakacitanga maseŵera gha mbembe, ndipo wakaghanaghananga kuti, ‘Kasi ni nkhu uko ningaluta kuti nkhaŵe nkhwantha pa maseŵera na kuŵa musambazi?’ Apo wakaŵa na vyaka vya m’ma 20, wakawona kuti ku Europe ndiko wangakacita ivi. Pakuti wakaŵavya vikalata vyakwendera, wakeneranga kukanjira mu Europe mwakucita kugwentha.
Mu 1998, apo wakaŵa na vyaka 27, Pascal wakawuyamba ulendo wake. Wakajumpha mu Ghana, mu Togo, na mu Benin, ndipo wakafika mu tawuni ya Birni Nkonni ku Niger. Kunthazi ndiko ulendo ukaŵa wakofya comene. Wakeneranga kudukira mu cilore na kujumpha mu Cipalamba ca Sahara kuti walute kumpoto. Para wafika ku Meditereniyani, wakeneranga kukwera boti na kunjira mu Europe. Ivi ndivyo wakaghanaghananga. Kweni vinthu viŵiri ivyo vikacitika mu Niger ndivyo vikamutondeska.
Cakwamba, ndalama zikamara. Caciŵiri, wakakumana na Noé, mupayiniya wanyengozose, uyo wakamba kumusambizga Baibolo. Ivyo wakasambira vikamucontha mtima comene, ndipo wakasintha vilato vyake. Vilato vyake vyakuti waŵe musambazi wakavileka na kuŵa na vilato vyauzimu. Mu Disembala 1999, Pascal wakabapatizika. Kuti walongore kuti wakuwonga Yehova pa ivyo wakamucitira, mu 2001 wakamba kucita upayiniya mu Niger, mu tawuni iyo wakasambiliramo unenesko. Kasi wakuti wuli na uteŵeti uwo wakucita? Iyo wakati: “Nkhukondwa comene na umoyo.”
KUKONDWA NA UTEŴETI MU AFRICA
Nga ni Pascal, ŵanthu ŵanandi ŵawona kuti munthu wakuŵa wakukondwa para wakufiska vilato vyauzimu. Kuti ŵafiske vilato ivi, ŵanji ŵasama ku Europe na kwiza ku Africa kuti ŵateŵetere uko ŵapharazgi ŵa Ufumu mbacoko. Nakuti Ŵakaboni pafupifupi 65 ŵa ku Europe ŵali kusamira uko ŵapharazgi ŵa Ufumu mbacoko mu vyaru vya kumanjiliro gha dazi kwa Africa, nga ni Benin, Burkina Faso, Niger, na Togo. * Ŵakaboni aŵa ŵali na vyaka vya pakati pa 17 na 70. Kasi nchivici ico cikaŵaciska kuti ŵasame, ndipo vikaŵendera wuli?
Anne-Rakel wa ku Denmark wakati: “Ŵapapi ŵane ŵakacitanga umishonale mu Senegal. Ŵakayowoyanga mwakuthukutera comene vya uteŵeti uwu, ndipo nane nkhakhumbanga kuti nicite uteŵeti uwu.” Vyaka 15 ivyo vyajumpha, apo Anne-Rakel wakaŵa na vyaka vya m’ma 20, wakasamira ku Togo uko wakuteŵetera mu mpingo wa ciyowoyero ca mawoko. Kasi ŵanji ŵakaciskika wuli cifukwa cakuti wakasama? Iyo wakati: “Nyengo yikati yajumphapo, munung’una wane na mudumbu wane ŵakanilondezga ku Togo.”
Aurele, mubali wakutora wa vyaka 70 wa ku France, wakati: “Vyaka vinkhondi ivyo vyajumpha, nkhapumura pa nchito. Panyengo iyi, nkhakhumbikwiranga kusankhapo cimoza pakati pa kukhala mu France mpaka apo Paradiso wizirenge, panji kusazgirako uteŵeti wane.” Aurele wakasankha kusazgirako uteŵeti. Pa nyengo yasono, pajumpha vyaka pafupifupi vitatu kufuma apo iyo na muwoli wake, Albert-Fayette, ŵakasamira ku Benin. Aurele wakati: “Tikacita makora comene kujipeleka kuti titeŵetere Yehova kuno.” Uku wakumwemwetera, wakasazgirapo kuti: “Vigaŵa vinyake ivyo tikupharazgako ni vyakutowa comene mwakuti vikunikumbuska Paradiso.”
Clodomir na muwoli wake, Lysiane, ŵali kusamira ku Benin kufuma ku France, ndipo sono pajumpha vyaka 16. Pakwamba ŵakakumbukanga comene ŵabali ŵawo na ŵabwezi ŵawo ku France, ndipo ŵakawonanga kuti ŵangazgoŵera yayi umoyo wa ku caru caŵene. Ndipouli, pakaŵavya cifukwa cakucitira wofi. Iwo ŵakakondwanga comene. Clodomir wakati: “Mu vyaka 16 ivyo takhala kuno, taŵa na mwaŵi wa kovwira ŵanthu 16 kumanya unenesko.”
Sébastien na muwoli wake, Johanna, ŵali kusamira ku Benin mu 2010 kufuma ku France. Sébastien wakati: “Mu mpingo muli nchito yinandi, ndipo ivi vyatovwira kuti tisambire vinthu mwaluŵiro.” Kasi mu uteŵeti ŵanthu ŵakucita wuli? Johanna wakati: “Ŵanthu ŵakukhumba comene kusambira unenesko. Nanga ni para tindanjire mu upharazgi, ŵakutifumba mafumbo ghakukhwaskana na Baibolo na kutipempha kuti tiŵapeko mabuku ghithu.” Kasi nthengwa yawo yakhwaskika wuli cifukwa ca kusama? Sébastien wakati: “Nthengwa yithu yakhora comene. Nchakukondweska comene kuteŵetera lumoza na muwoli wane zuŵa lose.”
Eric na muwoli wake, Katy, mbapayiniya ŵanyengozose ku mizi iyo yili patalipatali kumpoto kwa Benin. Vyaka 10 ivyo vyajumpha, pa nyengo iyo ŵakakhalanga ku France, ŵakamba kuŵazga nkhani za ŵanji awo ŵakuteŵetera uko ŵapharazgi mbacoko kweniso ŵakayowoyapo na ŵateŵeti ŵanyengozose. Ici cikaŵaciska kuti ŵakateŵetere ku caru cinyake, ndipo ndivyo ŵakacita mu 2005. Mbakukondwa comene cifukwa ca kuwona umo unandi wa ŵapharazgi wasazgikirako. Eric wakati: “Vyaka viŵiri ivyo vyajumpha, gulu lithu ilo likaŵa mu tawuni ya Tanguiéta likaŵa na ŵapharazgi 9, kweni sono ŵalipo 30. Pa Sabata, tikuwungana ŵanthu pakati pa 50 na 80. Ivi ni vyakukondweska comene kuluska cilicose.”
MANYANI MASUZGO NA KUGHATONDA
Kasi ŵanthu awo ŵakuteŵetera uko ŵapharazgi mbacoko ŵakukumana na masuzgo wuli? Benjamin, wa vyaka 33, ni mudumbu wa Anne-Rakel. Mu caka ca 2000, mu Denmark, wakakumana na mishonale munyake uyo wakateŵeteranga mu Togo. Benjamin wakukumbuka ivyo vikacitika, wakati: “Nkhati namuphalira mishonale uyu kuti nkhukhumba kucita upayiniya, iyo wakati: ‘Ungiza na kucita upayiniya mu Togo.’” Benjamin wakaghanaghanirapo nkhani iyi. Iyo wakati: “Nkhaŵa kuti nindafiske vyaka 20 pa nyengo iyo, kweni ŵadumbu ŵane ŵaŵiri ŵakaŵa kuti ŵakuteŵetera kale mu Togo. Ici cikawovwira kuti ciŵe cipusu kwa ine kuluta ku caru ici.” Ntheura wakasama. Ndipouli, pakaŵa suzgo. Benjamin wakalongosora kuti: “Cifurenci nkhacimanyanga yayi. Myezi 6 yakwambilira yikaŵa yakusuzga comene cifukwa cakuti cikaŵa cakusuzga kudumba na ŵanthu.” Kweni nyengo yikati yajumphapo, wakamba kucimanya ciyowoyero ici. Pa nyengo yasono, Benjamin wakuteŵetera pa Beteli ya Benin, wakupeleka mabuku ku mipingo na kovwira mu dipatimenti ya makompyuta.
Eric na Katy, awo ŵazunulika kale, ŵakateŵeteranga mu cigaŵa ca ciyowoyero cinyake mu France pambere ŵandasamire ku Benin. Kasi vinthu vikaŵa wuli mu vyaru vya kumanjiliro gha dazi kwa Africa? Katy wakati: “Cikaŵa cakusuzga kusanga malo ghawemi ghakukhala. Kwa myezi yinandi tikakhala mu nyumba yambura magesi ndiposo yambura maji. Eric wakasazgirapo kuti: “Pafupi na ise ŵanthu ŵakakwezganga comene mawayilesi ndipo ŵakalizganga sumu mpaka usiku comene. Munthu wakwenera kuŵa wakuzikira na vinthu nga ni ivi ndiposo wakwenera kuŵa wakunozgeka kusintha.” Wose ŵakazomerezgana, ŵakati: “Cimwemwe ico munthu wakuŵa naco para wakuteŵetera mu cigaŵa ico Ŵakaboni ŵandapharazgemo comene, cikuŵa cikuru comene kuluska suzgo lililose.”
Michel na Marie-Agnès, ŵakutorana ŵa ku France, awo ŵali na vyaka pafupifupi 60, ŵakasamira ku Benin vyaka pafupifupi vinkhondi ivyo vyajumpha. Kweni pakwamba ŵakafipanga mtima. Michel wakati: “Ŵanji ŵakayaniskanga ivyo tikacita na munthu uyo wakwera mu wilibara iyo yikukunkhuzgika pa cingwe cakuti ŵakaka sirya na sirya la mlonga. Mazgu agha ghangaŵa ghakugongoweska comene usange ungaluwa kuti uyo wakukunkhuzga wilibara iyi ni Yehova. Ntheura, tikasama cifukwa tikagomezga Yehova kuti watovwirenge kweniso kuti waŵenge nase.”
IVYO MUNGACITA KUTI MUNOZGEKERE
Awo ŵali kuteŵeterapo uko ŵapharazgi mbacoko ŵakudidimizgapo comene pa fundo yakuti munthu wanozgekerenge mwakucita vinthu ivi: Wawonerengethu vya kunthazi. Waŵe wakunozgeka kusintha. Wademelerenge ku bajeti yake. Wathembenge Yehova.—Luka 14:28-30.
Sébastien, uyo wazunulika kale, wakalongosora kuti: “Pambere tindasame, ine na Johanna tikasunga ndalama kwa vyaka viŵiri. Kuti tisunge ndalama izi tikacepeskako ndalama izo tikamaliranga pa vyakusanguluska ndiposo tikaguranga vinthu bwekabweka yayi.” Kuti ŵalutilire kuteŵetera mu caru cinyake, ŵakugwira nchito kwa myezi yicoko waka mu caka ku Europe, ndipo ndalama izo ŵakusanga zikuŵawovwira pakucita upayiniya mu Benin mu myezi yinyake yose.
Marie-Thérèse njumoza mwa ŵadumbu pafupifupi 20 ŵambura kutengwa awo ŵakuteŵetera uko ŵapharazgi mbacoko mu vyaru vya kumanjiliro gha dazi kwa Africa. Wakagwiranga nchito ya kwendeska basi mu France; ndipouli, mu 2006 wakatora holide ya caka cose kuti wakacite upayiniya ku Niger. Mwaluŵiro, wakamanya kuti uwu ndiwo umoyo uwo wakakhumbanga. Marie-Thérèse wakati: “Nkhati nawelera ku France, nkhadumba na bwana wane kuti nkhukhumba kucepeskako nyengo yakugwilira nchito, ndipo iyo wakanizomerezga. Pa nyengo yasono, kufuma mu Meyi mpaka mu Ogasiti, nkhugwira nchito ya kuchika basi mu France, ndipo kufuma mu Seputembala mpaka Epulero, nkhucita upayiniya mu Niger.”
Awo ŵakupenja “dankha ufumu” ŵakugomezga kuti Yehova waŵapenge ‘vinthu vinyake vyakukhumbikwa vyose.’ (Mat. 6:33) Mwaciyelezgero: Wonani ivyo vikacitikira Saphira, mudumbu wambura kutengwa wa ku France, uyo wali na vyaka pafupifupi 30 ndipo wakucita upayiniya mu Benin. Mu 2011, wakawelera ku France kuti wakasange ndalama zakukwana zakuti zikamovwire kwa caka cinyake (ca nambara 6) mu Africa. Saphira wakalongosora kuti: “Pakaŵa pa Cinkhondi, zuŵa laumaliro lakuti nigwire nchito, kweni nkhakhumbikwiranga kugwiraso nchito mazuŵa ghanyake 10 kuti nisange ndalama zakukwana caka cose. Kukakhala masabata ghaŵiri pera kuti nifumemo mu France. Nkhalomba kwa Yehova, kumuphalira suzgo lane. Mwaluŵiro, wupu wakuwona vya kulemba ŵanthu nchito ukaniyimbira foni na kunipempha kuti ninjire m’malo mwa munthu munyake kwa masabata ghaŵiri.” Pa Mande, Saphira wakaluta ku nchito iyi kuti wakasambizgike nchito na uyo wakaŵa pafupi kufumapo. Wakati: “Nkhazizwa comene nkhati namanya kuti wakaŵa mudumbu uyo wakakhumbanga kupumura pa nchito kwa mazuŵa 10 kuti walute ku Sukulu ya Uteŵeti wa Upayiniya. Bwana wake wakakana kumupa holide, wakati wangamupa pekha usange pangasangika munyake wakuti wagwire nchito iyo. Mudumbu uyu nayo wakalomba Yehova kuti wamovwire, nga umo ine nkhacitira.”
MUNTHU WAKUKHORWA NADI NA UTEŴETI UWU
Ŵabali na ŵadumbu ŵanji ŵateŵetera mu vyaru vya kumanjiliro gha dazi kwa Africa kwa vyaka vinandi, ndipo kwazgoka waka kukaya kwawo sono. Ŵanji ŵateŵetera ku malo agha kwa vyaka vicoko na kuwelera kukwawo. Kweni nanga ni sono, ŵabali na ŵadumbu awo ŵakateŵeterapo uko ŵapharazgi mbacoko ŵacali kusanga vyandulo cifukwa ca kuteŵetera ku vyaru vinyake. Ŵali kusambira kuti munthu wakukhorwa nadi para wakuteŵetera Yehova.
^ ndime 6 Ofesi ya munthavi ya Benin ndiyo yikulaŵilira mulimo wa mu vyaru vyose vinayi ivi. Mu vyaru ivi mukuyowoyeka Cifurenci.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Sumu ya Asafu.+
79 A Chiuta, ŵamitundu ŵanjira mu chiharo chinu.+Ŵafipiska tempile linu lituŵa.+Yerusalemu ŵamuzgora mahami.+
2 Vitanda vya ŵateŵeti ŵinu ŵavipeleka ku viyuni vyamudera kuŵa chakurya,Ŵapeleka mathupi gha ŵakugomezgeka ŵinu ku vikoko vya charu chapasi.+
3 Ŵathiska ndopa zawo kuzingilizga Yerusalemu nga ni maji,Palije uyo wakhalako kuti waŵasunge.+
4 Tazgoka chinthu icho ŵazengezgani ŵithu ŵakuchichitira msinjiro,+Awo ŵatizingilizga ŵakutigoska na kutihoya.
5 A Yehova, kasi mukalipenge m’paka pawuli? Muyirayira?+
Kasi ukali winu ugolerenge nga ni moto m’paka pawuli?+
6 Pungulirani kutukutwa kwinu pa mitundu iyo yikumumanyani chara,Pa maufumu agho ghakuleka kuchema pa zina linu.+
7 Pakuti ŵamilimitizga Yakhobe,Na kupasura charu chake.+
8 Mungatipanga mulandu yayi pa ubudi wa ŵasekuru ŵithu.+
Tichitirani lusungu mwaluŵiro,+Pakuti tabwanthulikira pasi.
9 Tovwirani, A Chiuta wa chiponosko chithu,+Chifukwa cha zina linu lauchindami.Tithaskani na kutigowokera zakwananga zithu chifukwa cha zina linu.+
10 Kasi mitundu yiyowoyerechi kuti: “Chiuta wawo wali nkhu?”+
Chimanyikwe pamaso pithu ku ŵamitunduKuti nduzga zawezgeka pa ndopa za ŵateŵeti ŵinu izo zathiskika.+
11 Pulikani kutampha kwa kayidi.+
Na nkhongono zinu zikuru muŵasunge awo ŵapika chilango cha nyifwa.+
12 Wezgerani ŵazengezgani ŵithu kankhondi na kaŵiri+Chifukwa cha misinjiro iyo ŵamuchitirani imwe, A Yehova.+
13 Penepapo ise, taŵanthu ŵinu na mberere za mu mskambo winu,+Timuwonganinge muyirayira.Tipharazgenge malumbo ghinu ku muwiro na muwiro.+
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Masalimo 79
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
Chiŵiya Chakale Chomene Icho Pali Kusangika Zina la mu Baibolo
Mu 2012, ŵakufufuza vinthu vyakale, ŵakakondwa chomene ŵakati ŵafukura madengere agho ghakhala vyaka 3,000. Chifukwa wuli chiŵiya ichi chikaŵa chakuzirwa chomene? Madengere agho ŵakasanga ndigho ghakaŵa ghakuzirwa yayi, kweni ivyo vikalembekapo.
Awo ŵakufukura vithu vyakale ŵakati ŵaghaŵika mu malo ghake madengere agha, ŵakamba kuŵerenga vilembo ivyo vikaŵa mu chiyowoyero cha ku Kenani. Vikalembeka kuti: “Eshibali Beni [mwana wa] Beda.” Aka kakaŵa kakwamba kuti ŵanthu ŵakufukura vinthu vyakale ŵasange zina ili mu vinthu vyakale chomene.
Mu Baibolo mukusangikaso zina lakuti Eshibali uyo wakaŵa mwana wa Fumu Sauli. (1 Mid. 8:33; 9:39) Munthu munyake wakusambira chomene, Yosef Garfinkel, uyo nayo wakafukurapo vinthu vyakale, wakayowoya kuti: “Ntchakukondweska kumanya kuti zina lakuti Eshibali likusangika mu Baibolo, kweniso mu vinthu vyakale chomene, ivyo vikaŵako mu nyengo iyo Fumu Davide yikalamuliranga.” Ŵanthu ŵanyake ŵakuti zina ili likaŵa lakumanyikwa chomene mu nyengo iyo. Ivyo ŵakufukura vinthu vyakale ŵakasanga, mbukaboni wakuti zina lakuti Eshibali ilo likusangika mu Baibolo likaŵako nadi.
Mu malo ghanyake mu Baibolo, zina lakuti Eshibali, ŵali kulemba kuti Ishi-bosheti. Apo pakeneranga kuŵa mazgu ghakuti “bali,” ŵali kulembapo “bosheti.” (2 Sam. 2:10) Chifukwa wuli? Ŵakufukura vinthu vyakale ŵakati: “Mu buku la 2 Samuyeli ŵakalembamo yayi zina lakuti Eshibali chifukwa chakuti likaŵakumbuskanga chiuta Baala wa ku Kenani. Kweni zina leneko lakuti Eshibali, likalembeka mu Buku la Midauko.”


text:
YATULIYA MUNKHANI ZIDU ZAKALI
“Nyengu Yakukhumbika Ukongwa”
MU 1870, kagulu kanyaki mumsumba wa Pittsburgh (Allegheny) ku Pennsylvania, U.S.A., kangwamba kufufuza Malemba. Kagulu yaka kalongozgekanga ndi Charles Taze Russell ndipu angwamba kufufuza nkhani yakukwaskana ndi sembi yaku Khristu. Pambula kuswera, angusaniya kuti sembi iyi njakukhumbika ukongwa pakufiska chilatu chaku Yehova. Yiwu angukondwa ukongwa kuziŵa kuti sembi iyi yitovya kuti ŵanthu azitaskiki chinanga ndi wo akuleka kuvwapu vaku Yesu. Ndichu chifukwa chaki angwamba kukumbukiya nyifwa yaku Yesu chaka chechosi kuti alongo kuwonga vo wakuŵachitiya.
M’bali Russell wangwamba kulemba magazini ya Chigongwi cha Alinda. Magazini iyi yakonkhoskanga kuti sembi yaku Yesu ndiyu nthowa yikulu yo Chiuta wakulongore kuti watitiyanja ukongwa. Magazini ya Chigongwi cha Alinda yingukamba kuti nyengu yakukumbukiya nyifwa yaku Khristu ndi “Nyengu Yakukhumbika Ukongwa” ndipu yinguchiska ŵanthu wo ayiŵerenganga kuti nawu akumbukiyengi nyifwa yaku Yesu mutimagulu, kaya ndi mumsumba wa Pittsburgh pamwenga muvigaŵa vinyaki. Magazini iyi yingukamba so kuti: “Kaya kungaja munthu yumoza, ŵaŵi pamwenga ŵatatu, mbakuzirwa ukongwa ndipu atuŵa ndi Ambuya.”
Chaka chechosi, ŵanthu anandi azanga mumsumba wa Pittsburgh kuzikumbukiya nyifwa yaku Yesu. Kapepala kakudaniya ŵanthu ku mwambu uwu kangukamba kuti: “Mwazamulondereka ndi manja ngaŵi.” Vakukondwesa ukongwa kuti Akusambira Bayibolo angupereka malu ngakugona kweniso chakurya kwa abali ndi azichi wo angutuwa kutali. Mu 1886, kunguchitika “Unganu Ukulu” kwa mazuŵa nganandi mu nyengu ya Chikumbusku. Magazini ya Chigongwi cha Alinda yingupempha ŵanthu kuti aluti ku unganu uwu chifukwa chakuti atanja ukongwa Yesu, abali ŵaki ndi uneneska.
Kwa vyaka vinandi, Akusambira Bayibolo mumsumba wa Pittsburgh achitanga unganu ndi abali wo azanga ku Chikumbusku. Pavuli paki, chiŵerengeru cha Akusambira Bayibolo chingwamba kukuwa ndipu ivi vinguchitiska kuti ŵanthu anandi asanirikengi pa Chikumbusku pacharu chosi chapasi. Ray Bopp wa mpingu wa Chicago wangukamba kuti mu m’ma 1910, patonga nyengu yitali kuti mumalizi kwendesa vinyu ndi chiŵandi pa Chikumbusku chifukwa pafupifupi ŵanthu wosi aryanga ndi kumwa.
Kumbi ndi vinthu wuli vo agwiriskiyanga nchitu pa Chikumbusku? Chinanga kuti aziŵanga kuti Yesu wangugwiriskiya nchitu vinyu pa Chakurya cha Ambuya, kweni pa nyengu iyi magazini ya Chigongwi cha Alinda yinguzomerezga kugwiriskiya nchitu juwisi wa mphereska ziŵisi pamwenga zakumila kuti awovyi wo alekanga kumwa vinyu. Kweni anyaki apaskikanga vinyu chifukwa awonanga kuti ndiyu wakukhumbika kugwiriskikiya nchitu. Pavuli paki, Akusambira Bayibolo anguwona kuti vinyu muyera wambula kusazgaku chechosi ndiyu wamiya nadi ndopa zaku Yesu.
Chikumbusku chinguwovya ŵanthu kuŵanaŵaniya ukongwa nyifwa yaku Yesu. Ndipu abali ndi azichi a mipingu yinyaki achitanga chitima ukongwa pa Chikumbusku ndipu asani mwambu uwu wamala, weyosi wajanga ŵaka cheti. Mu 1934, buku la Jehovah lingukamba kuti tikhumbika “kukondwa” pa nyengu ya Chikumbusku chifukwa chakuti Yesu wakwamba kuwusa nge Fumu kutuliya mu 1914 m’malu mwakuchita “chitima” chifukwa cha mo wangutombozgeke wachifwa.
Mu 1935, vinthu vinyaki vingusintha. Abali anguvwisa fundu ya “mzinda ukulu” yo yisanirika pa Chivumbuzi 7:9 ndipu ivi vingukwaska ŵanthu wosi wo achitangaku Chikumbusku. Chechendafiki chaka ichi, ateŵeti aku Yehova awonanga kuti kagulu yaka nkha Akhristu akujipereka wo alekanga kuteŵete mwaphamphu. Kweni kutuliya nyengu iyi, abali angwamba kuziŵa kuti mzinda ukulu umiya ateŵeti akugomezgeka wo alindizga kuzija m’paradayisu pacharu chapasi. Chifukwa chakusintha kwenuku ndipuso wati wajisanda, Russell Pogense wangukamba kuti: “Yehova wakundisankha cha ndi mzimu waki kuti ndiluti kuchanya.” M’bali Pogense ndi ateŵeti anyaki akugomezgeka nge iyu, anguleka kurya chiŵandi ndi kumwa vinyu kweni angulutirizga kuchita Chikumbusku.
Pa “nyengu yakukhumbika ukongwa” iyi, nchitu yapade yakupharazga yinguwovya wosi kulongo kuti awonga sembi yaku Yesu. Uteŵeti Widu wa Ufumu wa 1932, wo pa nyengu iyi wadanikanga kuti Bulletin ungukamba kuti, abali ndi azichi wo aryanga chiŵandi ndi kumwa vinyu akhumbikanga cha kusanirika ŵaka pa Chikumbusku kweni akhumbikanga so kupharazga uneneska. Ndipu Uteŵeti Widu wa Ufumu wa 1934, ungupempha ŵanthu akujipereka kuti awovyi pa nchitu yakupharazga ndipu wenga ndi fumbu lakuti: “Kumbi kungasanirika ŵanthu 1,000 wo angapharazga pa nyengu ya Chikumbusku?” Pa nkhani ya Akhristu akusankhika, Uteŵeti Widu wa Ufumu unyaki wo pa nyengu iyi wadanikanga kuti Informant ungukamba kuti: “Yiwu angaja alikondwa pijapija asani apharazga nawu uthenga wa Ufumu.” Ndipu ivi ndivu abali ndi azichi wo alindizanga kuzija pacharu chapasi akhumbikanga so kuchita. *
Zuŵa la Chikumbusku ndi nyengu yapade ukongwa ku ŵanthu wosi aku Yehova chaka chechosi. Yiwu atesesa kuchita Chikumbusku chinanga kuti nyengu zinyaki vija vakusuzga. Mwakuyeruzgiyapu, mu 1930, Pearl English ndi mzichi waki Ora angwenda mtunda wa makilomita pafupifupi 80 kuti akasaniriki pa Chikumbusku. Kweniso, pa nyengu yo m’mishonale Harold King wenga mujeri yakuyija ku China, wangulemba ndakatulu ndi sumu zakukwaskana ndi Chikumbusku ndipu wangupanga chiŵandi ndi vinyu kutuliya ku mpunga ndi mphereska zakumila. Ndipu abali ndi azichi ku zambwi kwa Europe, chigaŵa chapakati cha ku America ndipuso ku Africa angulongo chiganga chifukwa chakuti achitanga mbwenu Chikumbusku chinanga mphanyengu ya nkhondu pamwenga pa nyengu yo uneneska wakanizgikanga mu vyaru vawu. Kaya te nunkhu pamwenga tikumana ndi masuzgu wuli, tichita mbwenu Chikumbusku ndi chilatu chakutumbika Yehova Chiuta ndi Yesu Khristu ndipu tiwona kuti iyi ndi nyengu yakukhumbika ukongwa.
^ ndimi 10 Pakwamba Uteŵeti Widu wa Ufumu wadanikanga kuti Bulletin ndipu pavuli paki ungwamba kudanika kuti Informant.


text:
Vo Bayibolu Limuka
Kumbi uheni ukwamba wuli?
Ŵanthu anandi akhumba kuchita vinthu mwachimangu, mwauneneska ndipuso mwalisungu. Kweni nchifukwa wuli pacharu chosi pachitika nkhaza, ndipuso vinthu vambula urunji? Kanandi tituvwa nkhani zakupasa chitima. Kumbi pe munthu munyaki yo wachitiska kuti ŵanthu achitengi vinthu viheni?
Kumbi Chiuta wangulenga ŵanthu ndi maŵanaŵanu ngaheni? Awa! Yehova Chiuta wangulenga ŵanthu muchikozgu chaki, kuti atoliyeku jalidu laki lachanju. (Chiyambo 1:27; Jobu 34:10) Kweniso wanguŵalenga ndi wanangwa wakusankha ŵija vakuchita. Apapi ŵidu akwamba ŵati asankha kuchita vinthu viheni, angulongo kuti akana kutole mijalidu yaku Chiuta ndipu anguja ambula kufikapu. Ndipu tosi tikutoliyaku kwananga kwawu.
Kumbi ŵanthu alutirizgengi kuchita vinthu viheni?
Chiuta wakhumba kuti tiyesesengi kukana maŵanaŵanu ngaheni. (Nthanthi 27:11) Mwaviyo, iyu watitisambiza mo tingakaniya vinthu viheni ndipuso vo tingachita kuti tikondwengi. Panyengu yinu yasonu vakusuzga kuti tiyezgi chanju chaku Chiuta mwakufikapu.
Chinanga kuti vinthu viheni vawanda ukongwa sonu, Chiuta wavizomereza kuti vichitiki kwakanyengu kamanavi kuti ŵanthu awoni masuzgu ngo ngatuza chifukwa cha kuchita vinthu viheni. (2 Petro 3:7-9) Kweni pambula kuswera yapa pacharu chosi pazamuja ŵanthu akuvwiya Chiuta ndipu azamuja ndi umoyu walikondwa.


text:
BAYIBOLU LISINTHA ŴANTHU
Ndagomezganga Kuti Chiuta Kulivi
NDIKUWA MU: 1974
CHARU CHO NDIKUWIYA: GERMAN DEMOCRATIC REPUBLIC
MBIRI YANGU: NDAGOMEZGANGA KUTI CHIUTA KULIVI
UMOYU WANGU WAKALI
Ndikuwiya mumuzi wa Saxony, mucharu cho kali chadanikanga kuti German Democratic Republic (GDR). Panyumba pidu tayanjananga ndipu apapi ŵangu angundisambiza mijalidu yamampha. Pa nyengu iyi, boma lenga la Chikomyunizimu. Mwaviyo, ŵanthu anandi mumuzi wa Saxony ayanjanga cha kupemphera. Ndipu nani ndagomezganga kuti Chiuta kulivi. Kutuliya pa unamana wangu mpaka po ndingufikiya vyaka 18, ndachitanga vinthu vinyaki chifukwa chakugomezga kuti Chiuta kulivi kweniso ndawonanga kuti boma la Chikomyunizimu ndilu lamampha.
Ntchifukwa wuli ndawonanga kuti boma la Chikomyunizimu ndamampha? Venga viyo chifukwa ndagomezganga kuti ŵanthu wosi mbakuyanana. Kweniso ndagomezganga kuti vinthu vitenere kugaŵika mwakuyanana, chifukwa ivi vitovya kuti ŵanthu anyaki aleki kuŵa akukhupuka ukongwa pamwenga akavu ukongwa. Mwaviyo, ndingwamba kutangwanika ukongwa ndi gulu la achinyamata lo lalutisanga panthazi Chikomyunizimu. Ndati ndafika vyaka 14, ndingwamba kugwira ntchitu yakovya kuti chilengedu chileki kunangika. Tapanganga mapepala kutuliya ku mapepala ngo angagwirisiya ntchitu kali. Arara a mutawuni ya Aue anguwonga ukongwa chifukwa cha vo ndachitanga ndipu angundizomereza kuja zika. Chinanga kuti ndenga munamana, ndaziŵananga ndi andali anyaki akutchuka mucharu chidu. Ndawonanga kuti ndachitanga vinthu vamampha kweniso kuti kunthazi vinthu vazakundiyende umampha.
Kweni vinthu vingusintha mwamabuchibuchi. Mu 1989, mpanda wo wagaŵanga charu cha Berlin ndi charu cha German Democratic Republic wungubwangandulika. Ndipu maboma nga Chikomyunizimu Kuvuma kwa Europe ngangwamba kumala. Ivi vinguwovya kuti ndiziŵi kuti mucharu chidu mwachitikanga vinthu vinandi vambula urunji. Mwakuyeruzgiyapu, ŵanthu wo alekanga kukoliyana ndi boma la Chikomyunizimu aŵawonanga kuti mbakusika. Ndingujifumba kuti, ntchifukwa wuli achitanga viyo? Asi wo akoliyananga ndi boma la Chikomyunizimu agomezganga kuti ŵanthu wosi mbakuyanana? Kumbi Chikomyunizimu chenga chakubisamiyaku ŵaka? Ndingwamba kufipa mtima.
Mwaviyo, ndinguleka vo ndachitanga ndipu ndingwamba kumba sumu ndi kujambula vithuzi. Ndakhumbanga kuti ndizije wakumba sumu. Mwaviyo, ndingwamba sukulu yakusambiza kumba sumu ndi chilatu chakuti ndiziluti ku yunivesite. Pa nyengu iyi, ndinguleka mijalidu yamampha yo apapi ŵangu angundisambiza ndeche mwana. Ndawonanga kuti kukondwa ndi umoyu ndiku kwakukhumbika ukongwa. Ndenga ndi vibwezi vinandi pa nyengu yimoza. Kweni kumba sumu, kujambula vithuzi kweniso kuja ndi vibwezi vinandi vingundiwovyapu cha kuti ndileki kufipa mtima. Vithuzi vo ndajambulanga navu, valongonga kuti ndafipanga mtima. Ndajifumbanga kuti, Kumbi ndi vinthu wuli vo vichitikengi kunthazi? Kumbi Chiuta wakutilengiyanji?
Ndinguzizwa ndati ndamukika mafumbu yanga. Zuŵa linyaki kusukulu, ndakambisananga ndi ŵana a sukulu anyangu vo vichitikengi kunthazi. Ndasambiranga limoza sukulu ndi Kaboni munyaki zina laki Mandy. * Pa zuŵa ili, iyu wangundipasa ulongozgi wamampha. Iyu wanguti: “Andreas, asani ukhumba kumukika mafumbu ngakukwaskana ndi umoyu kweniso vo vichitikengi kunthazi, ukaŵerengi Bayibolu.”
Ndingukayikiya vo Mandy wangundikambiya kweni ndinguŵanaŵana kuti ndiŵerengi Bayibolu kuti ndiwoni asani mafumbu ngangu ngangamukika. Mandy wangundikambiya kuti nkhaŵerengi Danyele chaputala 2 ndipu ndinguzizwa ndi vo ndinguŵerenga. Uchimi uwu ukamba za maufumu ngakulungakulu pamwenga kuti maboma nganthazi ukongwa ngo ngalamuliyanga charu kuvuli ndipuso ngo ngalamuliya sonu. Mandy wangundilongo so mauchimi nganyaki ngo ngakamba vo vazamuchitika kunthazi. Mafumbu ngangu ngangwamba kumukika. Chinanga kuti venga viyo, ndingwamba kujifumba kuti, kumbi ndiyani wakulemba mauchimi yanga ndi kukonkhosa vo vichitikengi kunthazi? Kumbi panyaki aneneska kuti Chiuta waliku?
MO BAYIBOLU LINGUSINTHIYA UMOYU WANGU
Mandy wangundiwoya kuti nkhakumani ndi Horst ndipuso muwolu waki Angelika, wo ŵenga Akaboni. Banja ili lingundiwovya kuti ndiyambi kungavwisa Mazu Ngaku Chiuta. Ndinguswera cha kuziŵa kuti Mbakaboni aku Yehova pe wo agwirisiya ntchitu ukongwa zina laku Chiuta lakuti Yehova. (Sumu 83:18; Mateyu 6:9) Ndingusambira kuti Yehova Chiuta wakhumba kuti ŵanthu azije mu paradayisu pacharu chapasi kwamuyaya. Lemba la Sumu 37:9 likamba kuti: “Wo agomezga Yehova azamuhara charu chapasi.” Ndingukondwa ukongwa kuziŵa kuti weyosi yo watesesa kuvwiya marangu ngaku Chiuta ngo ngasanirika m’Bayibolu wangazija mucharu chenichi.
Vingundisuzga ukongwa kusintha vo ndachitanga kuti ndiyambi kuchita vo Bayibolu likamba. Kumba sumu kwandichitisanga kuti ndije wakunyada. Mwaviyo, ndakhumbikanga kusintha kuti ndije wakujiyuyuwa. Kweniso chenga chipusu cha kuti ndileki kwanja anthukazi. Ndiwonga ukongwa kuti Yehova wazizipizga, wachitiya lisungu kweniso watiŵavwisa wosi wo ayesesa kuchita vo Bayibolu lisambiza.
Pakwamba ndagomezganga kuti Chiuta kulivi kweniso kuti boma la Chikomyunizimu ndilu lamampha mpaka po ndingufika vyaka 18. Kweni kutuwa pa nyengu iyi mpaka sonu, Bayibolu lasintha umoyu wangu. Vo ndingusambira vingundiwovya kuti ndileki kufipa mtima kweniso kuti ndiziŵi chilatu cha umoyu. Ndingubatizika kuja Kaboni waku Yehova mu 1993, ndipu mu 2000 ndingutorana ndi Tabitha, mzichi waphamphu. Tiyesesa kuchita vo tingafiska kuwovya ŵanthu kuziŵa Bayibolu. Anandi wo tikumana nawu agomezga kuti Chiuta kulivi kweniso awona kuti boma la Chikomyunizimu ndilu lamampha. Ndikondwa ukongwa asani nditiŵawovya kuti amuziŵi Yehova.
MO NDAYANDULIYA
Ndati ndayamba kusambira ndi Akaboni aku Yehova, apapi ŵangu akondwanga cha. Kweni kutuliya pa nyengu iyi, yiwu awona mo ndasinthiya chifukwa cha kusambira Bayibolu ndi Akaboni.Ndikondwa ukongwa chifukwa sonu apapi ŵangu aŵerenga Bayibolu kweniso aluta ku maunganu nga Akaboni aku Yehova.
Tabitha ndi ini te ndi banja lamampha chifukwa tilondo ulongozgi wa m’Bayibolu wakukwaskana ndi nthengwa. Mwakuyeruzgiyapu, kuvwiya ulongozgi wakugomezgeka mu nthengwa, kwawovya kuti nthengwa yidu yije yakukho.—Ŵahebere 13:4.
Sonu ndikuleka kufipa mtima chifukwa ndiziŵa vo vichitikengi kunthazi. Ndipu nde mubanja la pacharu chosi la akaboni aku Yehova, lo lichita vinthu mwakukoliyana. Mubanja ili tiwona kuti tosi te akuyanana. Venivi ndivu ndagomezganga kweniso ndakhumbanga pa umoyu wangu.
^ ndimi 12 Zina lasinthika.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
4 Mungelo uyo wakayowoyanga nane wakizaso na kuniwuska, nga ni para wakuwuska munthu mu tulo.
2 Wakati kwa ine: “Kasi ukuwonachi?”
Ntheura nkhati: “Wonani! nkhuwona chakuŵikapo nyali cheneicho chose ntchagolide,+ pachanya pake pali bakule. Pali nyali 7,+ enya, 7, ndipo nyali izo zili pachanya pake zili na tumapayipi 7.
3 Pafupi pake pali makuni ghaŵiri gha maolive,+ linyake kumalyero kwa bakule, linyake kumazere.”
4 Penepapo nkhafumba mungelo uyo wakayowoyanga nane, nkhati: “Kasi vinthu ivi vikung’anamurachi fumu yane?”
5 Mungelo uyo wakayowoyanga nane wakazgora kuti: “Kasi ukumanya yayi ng’anamuro la vinthu ivi?”
Ine nkhati: “Yayi, fumu yane.”
6 Penepapo wakati kwa ine: “Agha ni mazgu gha Yehova kwa Zerubabeli: ‘“Ivi vichitikenge na nkhondo chara, nesi nkhongono,+ kweni na mzimu wane,”+ wakuti Yehova wa mawumba.
7 Ndiwe njani, iwe phiri likuru? Pamaso pa Zerubabeli+ uzgokenge malo ghachidika.+ Ndipo wazamutora libwe lapachanya uku ŵakuchemerezga kuti: “Mwe kutowa! Mwe kutowa!”’”
8 Mazgu gha Yehova ghakizaso kwa ine, ghakati:
9 “Mawoko gha Zerubabeli ghaŵika fawundeshoni ya nyumba iyi,+ ndipo mawoko ghake ghayimalizgenge.+ Penepapo mumanyenge kuti Yehova wa mawumba wanituma kwa imwe.
10 Pakuti ni njani wakuyuyura zuŵa la jando lichoko?+ Pakuti ŵazamusekelera na kuwona chingwe chakunyoloskera mu woko la Zerubabeli, ndipo maso 7 nagho ghazamusekelera. Maso 7 agha ni maso gha Yehova agho ghakulaŵiska uku na uku pa charu chose chapasi.”+
11 Penepapo nkhamufumba kuti: “Kasi makuni agha ghaŵiri gha maolive agho linyake lili kumalyero ndipo linyake kumazere kwa chakuŵikapo nyali ghakung’anamurachi?”+
12 Nkhamufumbaso kachiŵiri kuti: “Kasi minthavi yiŵiri ya makuni gha maolive iyo yikupungura mafuta ghagolide agho ghakwenda mu tumapayipi tuŵiri twagolide yikung’anamurachi?”
13 Ntheura wakanifumba kuti: “Kasi ukumanya yayi ng’anamuro la vinthu ivi?”
Nkhazgora kuti: “Yayi, fumu yane.”
14 Iyo wakati: “Aŵa mbakuphakazgika ŵaŵiri awo ŵakwimilira pafupi na Fumu ya charu chose chapasi.”+
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Zekariya 4
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
NKHANI YA PA CHIKOPI | KASI NTCHAWANANGWA WULI ICHO CHIKULUSKA VYOSE?
“Chikaŵa Chawanangwa Chakuzirwa Chomene”
Msungwana wa vyaka 13 ndiyo wakayowoya mazgu agha wati wapika kantcheŵe. Mwanakazi munyake uyo wakuchita bizinesi wakati kompyuta iyo adada ŵake ŵakamupa apo wakaŵa ku sekondare yikamovwira chomene. Mwanalume munyake wakati kadi ilo muwoli wake wakamupa ŵati ŵamara chaka pa nthengwa ndilo likaŵa chawanangwa chakuzirwa chomene.
Chaka chilichose, ŵanthu ŵakutangwanika chomene kupenja chawanangwa chiwemi kuti ŵakapeleke kwa munyawo panji mubali wawo. Ŵanandi ŵakutemwa kuti ŵanyawo ŵaŵawongenge para ŵapeleka chawanangwa. Imwe ke? Kasi mungatemwa kuti mupelekenge panji kupika vyawanangwa vyapanyengo yake?
Munthu wakuŵa wakukondwa para wamanya kuti uyo wamupokera chawanangwa wamukondwa. Baibolo likuti: “Uyo wakupeleka wakukondwa chomene kuluska uyo wakupokera.” (Milimo 20:35) Nakuti tikukondwa chomene para uyo tamupa nayo wakuchizirwiska.
Kasi mungachita wuli kuti imwe na uyo wamupokera chawanangwa muŵenge ŵakukondwa? Usange mungafiska yayi kupeleka chawanangwa chiwemi chomene, kasi mungachita wuli kuti uyo mwamupa wawongenge nipera?


text:
VYAKOVWIRA MABANJA | ŴACHINYAMATA
Kasi Ntchiwemi Kuchita Maseŵera Ghakuŵika Umoyo Pangozi?
SUZGO
Leon wakati: “Nkhaŵa ku chikhululu uko kukajumphanga tireni iyo yikaŵa pa sipidi yakofya. Nkhakondwanga chomene ndipo nkhaluwangako masuzgo.” *
Larissa wakati: “Nkhajipulikanga makora para nadukira mu maji kufuma pachanya chomene. Kanandi nkhakondwanga chomene, kweni nyengo zinyake nkhachitanga wofi.”
Nga ni Leon na Larissa, ŵachinyamata ŵanandi ŵakukondwa para ŵakuchita maseŵera ghanyake ghapadera, nangauli ghangaŵa ghakofya. Kasi namwe mukudokera kuchitako maseŵera ghanthena agha? Usange ni nthena, nkhani iyi yingamovwirani.
IVYO MUKWENERA KUMANYA
Maseŵera ghakuŵika umoyo pangozi ghangamunjirani mu ndopa. Munthu wangakondwa mu kanyengo kachoko waka na maseŵera agha, kweni vingamupangiska kuŵa na khumbo lakuchita vikuru kuluska pakwamba. Nga ni Leon, Marco uyo nayo wakalutanga ku chikhululu uko kukajumphanga tireni wakati: “Chikaŵanga chakofya kujumpha ku malo agha. Kwa nyengo yichoko waka nkhaŵanga wakukondwa ndipo nkhakhumbangaso kuti nizakendemoso kuti nizakakondweso.”
Justin wakachitanga maseŵera gha skating (kuthelereka pa chinthu chakuwoneka nga ni skapato zamatayara). Iyo wakachitanga maseŵera agha pa sipidi yakofya chifukwa wakadeweranga magalimoto agho ghakujumpha. Iyo wakati: “Pakuti vikanikondweskanga, nyengo zose nkhaŵanga na khumbo lakuti nichiteso. Nkhakhumbanga kuti ŵanthu ŵanilumbenge, kweni zuŵa linyake nkhakamalira ku chipatala.”
Munthu wangaŵika umoyo pangozi chifukwa cha kuchichizgika na ŵanji. Munyamata munyake zina lake Marvin wakati: “Ŵabwezi ŵane ŵakanichichizganga kukwera chinyumba chitali, iwo ŵakati: ‘Lutilira kukwera. Ufikenge pachanya.’ Nkhajiwonanga kuti nyengo yiliyose ningaphazamuka. Apo nkhakweranga nkhamba kunjenjemera.” Larissa uyo tamuzunura kale wakati: “Nkhachitanga waka chilichose icho ŵanthu ŵakuchita ndipo nkhapwelerangako yayi.”
Kweniso pa Intaneti ŵanji ŵakulumba awo ŵakuchita maseŵera ghakofya ndipo ŵakughawona nga ngawemi waka. Nakuti ŵanyake ŵakufika na pakuŵika mavidiyo gha maseŵera ghakofya agha pa Intaneti. Ivi vyapangiska ŵanthu ŵanyake kuwona kuti nawo ŵangafiska kuchita ivyo ŵanyawo ŵachita.
Mwachiyelezgero, mavidiyo ghanyake ghakulongora maseŵera ghakapingizgoli agho ŵanthu ŵakuduka viliŵa, nyumba na vinyake. Ŵakuchimbira, kukwera panji kugadabuka uku ŵalije chilichose chakuti chiŵavikilire. Kweni ŵakuwoneka kuti ŵakuchita makora kwambura suzgo. Ivi vingapangiska munthu kujipusika pa vigaŵa viŵiri: (1) Wangaghanaghana kuti ngambura kusuzga ndipo munthu wangajipweteka viŵi yayi. (2) Waliyose wakuchita maseŵera agha. Kasi ntchivichi chingachitika paumaliro? Namweso mungayezgeka kukachita maseŵera ghakuŵika umoyo pangozi ghanthena agha.
Pali vinyake ivyo vingamovwirani kuti mujiŵikirenge mphaka. Baibolo likuti: “Maseŵero ghakukhozga thupi ghali na chandulo chichoko waka.” (1 Timote 4:8) Kweniso likutichenjezga kuti “tiŵenge ŵamahara.” (Tito 2:12) Kasi mungachita wuli?
IVYO MUNGACHITA
Ghanaghanirani kofya kwake. Baibolo likuti: “Munthu wakuchenjera wakuchita vinthu mwamahara, kweni chindere chikuvumbura uchindere wake.” (Zintharika 13:16) Pambere mundambe kuchita maseŵera, ghanaghaniranipo dankha kofya kwake. Jifumbani kuti, ‘Kasi para ningachita maseŵera agha ningachita ngozi mwakuti nigapwetekeka panji kufwa?’—Fundo ya mu Baibolo: Zintharika 14:15.
Sankhani ŵabwezi awo ŵakuchindika umoyo. Ŵabwezi ŵanadi ŵangamuchiskani yayi kuchita vinthu ivyo vingaŵika umoyo winu pangozi. Larissa wakati: “Ŵabwezi ŵawemi ŵakanovwira chomene kuchita vinthu mwamahara. Nati nasintha ŵabwezi, umoyo wane nawo ukasintha.”—Fundo ya mu Baibolo: Zintharika 13:20.
Jifumbani kuti, ‘Kasi para ningachita maseŵera agha ningachita ngozi mwakuti nigapwetekeka panji kufwa?’
Kondwani na maluso ghinu kwambura kuŵika umoyo pangozi. Buku linyake likati: “Para munthu wakukura wakusambira kuŵa na fundo izo wakwendera na kujiŵikira mphaka.” (Adolescent Risk Behaviors) Namwe mungajiŵikira mphaka kwambura kuŵika umoyo winu pangozi.
Mujichindikenge. Kuti ŵanthu ŵakuchindike vikuthemba pa maseŵera agho ukuchita yayi, kweni umo ukuchitira para wasangana na masuzgo. Larissa wakati: “Kuchita maseŵera ghakofya chikaŵa chimoza mwa vinthu ivyo vikatenge vinangenge umoyo wane. Nimanyenge mphanyi nkhakana kuchitako vinthu ivi.”
Fundo yikuru: M’malo mwakuchita maseŵera ghakuŵika umoyo pangozi, ntchiwemi kusankha vyakusanguluska mwamahara.—Fundo ya mu Baibolo: Zintharika 15:24.
^ ndime 4 Mazina ghanyake mu nkhani iyi ghasintha.


text:
MUTU 22
Ufumu Ufiska Khumbu Laku Chiuta Pacharu Chapasi
1, 2. (a) Nchifukwa wuli nyengu zinyaki vingaŵa vakusuzga kugomezga kuti Paradayisu wazamuŵaku nadi? (b) Kumbi nchinthu wuli cho chingatiwovya kuti tigomezgengi malayizgu ngaku Chiuta?
TIYERUZGIYI kuti m’bali wakugomezgeka wafika pa maunganu ndipu wavuka ukongwa. Kunchitu bwana waki wamuchitiya phuzu, wafipiya mtima mo wangaphwerere banja laki, kweniso muwolu waki watama. Sumu yakujuliya yichiyamba, wasisiya mtima ndipu wakondwa kuti wafika ku Nyumba ya Ufumu limoza ndi abali ndi azichi ŵaki. Sumu iyi yikonkhoska va umoyu m’charu cha Paradayisu ndipu yikamba kuti wajiwoni kuti nayu we m’charu chenichi. Iyu watiyiyanja ukongwa sumu iyi ndipu asani watumba limoza ndi banja laki, chilindizga cha m’nthazi chitimuchiska chinanga kuti wakumana ndi masuzgu.
2 Kumbi venivi vikukuchitikiyanipu? Tanandi vikutichitikiyapu. Kukamba uneneska, masuzgu nga m’charu chidala ichi, ngangatichitiska kuti tileki kugomezga kuti Paradayisu wazamuŵaku nadi. Te ‘m’nyengu zizitu’ ndipu charu ichi chiyanana cha ndi paradayisu. (2 Tim. 3:1) Kumbi nchinthu wuli cho chingatiwovya kuti tije ndi chilindizga chakukho? Kumbi tiziŵa wuli kuti Ufumu waku Chiuta wazamuwusa nadi ŵanthu wosi pambula kuswera yapa? Tiyeni tikambiskani mauchimi ngamanavi ngaku Yehova ngo ŵanthu ŵaki akali anguwona ngachifiskika. Pavuli paki tiwonengi mo mauchimi ngenanga ngafiskikiya mwakuziziswa mazuŵa nganu. Ndipu pakumaliya, tikambiskanengi mo mauchimi ngenanga ngazamufiskikiya so kunthazi.
Mo Yehova Wangufiskiya Malayizgu Ngaki M’nyengu Zakali
3. Kumbi ndi layizgu wuli lo linguchiska Ayuda wo ŵenga ku uŵanda ku Babiloni?
3 Ŵanaŵaniyani mo vinthu venge pa umoyu wa Ayuda wo ŵenga ku uŵanda ku Babiloni cha m’ma 500 B.C.E. Mwakuyanana ndi apapi ŵawu, Ayuda anandi angukuliya ku uŵanda kwenuku ndipu asuzgikanga ukongwa. Yiwu anyozgekanga ndi ŵanthu a ku Babiloni chifukwa chakugomezga Yehova. (Sumu 137:1-3) Kweni kwa vyaka vinandi, Ayuda anguleka cha kugomezga layizgu laku Yehova lakuti azamuwere so kucharu chawu. Yehova wangukamba kuti vinthu vazamukuŵa so umampha asani aziwere kwawu. Iyu wangukamba kuti charu cha Yuda chazamuja nge munda wa Edene wo wenga paradayisu! (Ŵerengani Yesaya 51:3.) Malayizgu ngenanga nganguperekeka kuti ŵanthu aku Chiuta aje ndi chilindizga kweniso kuti aleki kudandawula. M’nthowa wuli? Wonani vo mauchimi nganyaki ngakamba.
4. Kumbi Yehova wanguŵasimikizgiya wuli Ayuda kuti amuja akuvikilirika m’charu chawu?
4 Kuvikilirika. Aŵanda ŵenaŵa aziweriyanga kuparadayisu chayiyu cha, kweni kucharu chakutali cho chinguja kwambula ŵanthu kwa vyaka 70, ndipu anandi mwa aŵanda ŵenaŵa aziŵangaku cha. Kali, m’vyaru vo vizumbulika m’Bayibolo, mwenga nkharamu, mphumphi, anyalubwi kweniso vinyama vinandi vakofya. Mwaviyo, anthurumi akuto atenere kuti ajifumbanga kuti, ‘Kumbi ndakuŵavikiriya wuli ŵana ndi muwolu wangu? Nanga mbereri ndi ng’ombi ndakuzivikiriya wuli?’ Penga pakwenere kujifumba mafumbu yanga. Ŵanaŵaniyani mo anguchiskikiya ndi layizgu laku Yehova la pa Yesaya 11:6-9. (Ŵerengani.) M’mazu ngakunozga ngenanga, Yehova wangulayizga Ayuda wo ŵenga ku uŵanda kuti wakuŵavikiriya limoza ndi viŵetu vawu. Lemba ili likamba kuti nkharamu yaziryanga uteka chifukwa chakuti yazibayanga ng’ombi za Ayuda cha. Ŵanthu akugomezgeka aziwopanga vinyama vakofya cha. Yehova wangulayizga kuti ŵanthu ŵaki azijanga akuvikilirika m’charu cha Yuda chinanga ndi m’matundu kweniso m’malisuwa.
5. Kumbi ndi malayizgu nanga ngo nganguchitiska kuti Ayuda agomezgi kuti Yehova wazakuŵapaska chakurya chinandi kweniso nyumba?
5 Chakurya ndi nyumba. Yiwu atenere kuti ajifumbanga so kuti: ‘Kumbi ndamufiska kuliska banja langu? Tamuja pani? Kumbi tamugwiranga nchitu kwenuku, nanga nchitu zaki zamukuŵa zamamphaku kuluska zo tigwira kunu ku uŵanda?’ Yehova wangumuka so mafumbu ngenanga kuporote m’mauchimi. Yehova wangulayizga kuti ŵanthu ŵaki azamulonde vuwa yamampha, mwaviyo charu chawu chazijanga ndi vakurya “vakunozga ndi vakuzara.” (Yes. 30:23) Pa nkhani ya nyumba ndi nchitu, Yehova wangulayizga ŵanthu ŵaki kuti: “Akazenganga zinyumba akajanga mwaku zo; akapandanga minda ya mphereska ndi kurya vipasu vaki. Kuti akazenganga ndi kujamu munyaki cha; kuti akapandanga kuti waryengi ndi munyaki cha.” (Yes. 65:21, 22) Umoyu wachijanga wakunozga ukongwa kuyeruzgiya ndi mo vinthu venge ku uŵanda. Nanga anguwovyeka wuli pa nkhani yakukhumbika ukongwa yo yinguŵachitiska kuti aluti ku uŵanda?
6. Kumbi kwa nyengu yitali ŵanthu aku Chiuta atamanga matenda wuli, nanga Yehova wanguŵasimikizgiyanji Ayuda wo aweriyanga kucharu chawu?
6 Kusopa Yehova. Ŵanthu aku Chiuta anguleka kumusopa kweche vyaka vinandi kuti aluti ku uŵanda. Kuporote mwa mchimi Yesaya, Yehova wangukamba vakukwaskana ndi ŵanthu ŵaki kuti: “Mutu wosi ngwakutama, mtima wosi utufwa chipoyu.” (Yes. 1:5) Mwauzimu, yiwu ŵenga achibulumutiya kweniso ambula kuvwa chifukwa avwiyanga cha ulongozgi wo Yehova waŵapaskanga ndipu akhumbanga cha kuwona ukweru wo iyu waperekanga. (Yes. 6:10; Yer. 5:21; Ezek. 12:2) Kumbi asani Ayuda angulutiriya kutama matenda ngauzimu ngenanga pavuli pakuti aweku ku uŵanda atingi avikilirikengi wuli? Kumbi Yehova watingi waŵajowongi so cha? Wonani layizgu lakuchiska laku Yehova: “Mu zuŵa liya ŵamgota [ambula kuvwa] ŵakavwanga mazu nga buku, ndipu kutuwa mumunkhorwi wawu ndi mumdima masu nga achibulumutiya ngakalereskanga.” (Yes. 29:18) Yehova wazichizganga mwauzimu ŵanthu ŵaki wo angulapa kutuliya pasi pa mtima. Asani angulutirizga kumuvwiya kweniso kuchita vo iyu wakhumba, Yehova watingi waŵapaskengi ulongozgi wakovya.
7. Kumbi vo Chiuta wangulayizga ŵanthu ŵaki wo ŵenga ku uŵanda vingufiskika wuli, nanga nchifukwa wuli titenere kuchiskika ndi venivi?
7 Kumbi Yehova wangufiska malayizgu ngaki? Vo vinguchitika vimuka fumbu lenili. Ayuda wo anguwere kwawu angutumbikika chifukwa ajanga mwakuvikilirika, ŵenga ndi nyumba zamampha kweniso chakurya chinandi ndipuso asopanga Yehova. Mwakuyeruzgiyapu, Yehova wanguŵavikiriya ku mitundu yo ajanga nayu pafupi ya ŵanthu wo ŵenga anandi kweniso anthazi kujumpha yiwu. Vinyama vakofya vingubaya cha viŵetu va Ayuda. Mbuneneska kuti nganyaki mwa malayizgu ngo Yesaya, Yeremiya, Ezekiele kweniso achimi anyaki akulemba ngangufiska ŵaka kamanavi m’nyengu ya Ayuda, kweni vo vingufiskiya ŵanthu aku Chiuta venga vakukondweska ukongwa, chifukwa ndivu akhumbikiyanga. Asani tisambira vo Yehova wanguchitiya ŵanthu ŵaki m’nyengu yakali chivwanu chidu chikho. Asani malayizgu ngamanavi ngenanga ngo ngangufiskika ngenga ngakukondweska, kwe wuli asani ngazifiskika ngosi? Wonani vo Yehova watichitiya mazuŵa nganu.
Mo Yehova Wafiskiya Malayizgu Ngaki Mazuŵa Nganu
8. Kumbi ŵanthu aku Chiuta akondwa ‘m’charu’ chamtundu wuli?
8 Ŵanthu aku Yehova mazuŵa nganu apanga mtundu chayiwu cha ndipuso aja m’charu chimoza cha. M’malu mwaki, Akhristu wo amuwusiya limoza ndi Yesu apanga mtundu wauzimu wa “Yisraele . . . waku Chiuta”. (Ŵag. 6:16) Yiwu ndi anyawu a “mbereri zinyaki” achitiya vinthu limoza ‘m’charu’ chauzimu pamwenga kuti gulu laki lo litiŵawovya kuti asopengi Yehova Chiuta mwakukoliyana. Nyengu zosi yiwu achita vinthu mwakukoliyana ndi vo agomezga. (Yoh. 10:16; Yes. 66:8) Kumbi Yehova watipaska “charu” chamtundu wuli? Iyu watipaska paradayisu wauzimu. M’paradayisu wauzimu wenuwu tiwona kufiskika kwa malayizgu ngaku Chiuta ngakukwaskana ndi charu change Edene. Wonani vakuwoniyapu ivi.
9, 10. (a) Kumbi uchimi wa pa Yesaya 11:6-9, ufiskika wuli mazuŵa nganu? (b) Kumbi nchinthu wuli cho chilongo kuti ŵanthu aku Chiuta aja mwachimangu?
9 Kuvikilirika. Uchimi wa pa Yesaya 11:6-9, ukamba kuti paŵengi chimangu ndi wanangwa pakati pa nyama zakudondu, ŵanthu kweniso viŵetu vawu. Kumbi uchimi wenuwu ufiskika mazuŵa nganu? Hinya! Nchifukwa wuli m’uchimi uwu nyama zakudondu zileka kubaya ŵanthu ndi viŵetu vawu? Vesi 9 limuka kuti: “Pakuti charu chapasi chikazazikanga ndi zeru za Ambuya nge ndimo maji ngazaziya nyanja.” Kumbi nyama zingasintha mijalidu chifukwa cha “zeru za Ambuya” pamwenga kuti kuziŵa Yehova? Awa, ŵanthu ndiwu asintha mijalidu yawu asani asambira vaku Chiuta Wapachanya kweniso kuyezga mijalidu yaki ya chimangu. Ndichu chifukwa chaki tiwona kufiskika kwa uchimi wenuwu, m’paradayisu widu wauzimu mazuŵa nganu. Mwakuwovyeka ndi Ufumu, Akhristu asambira kuleka mijalidu yawu yakofya ndipu aja mwachimangu ndi abali kweniso azichi ŵawu auzimu.
10 Mwakuyeruzgiyapu, m’buku ili tasambira vifukwa va m’Malemba vo Akhristu aleke kuchitaku vacharu kweniso tawona masuzgu ngo akumana nangu chifukwa cha venivi. Kumbi nchinthu chakukondweska cha kuti m’charu chachiwawa ichi, mwe “mtundu” umana wa ŵanthu wo akana kuchitaku viwawa vamtundu wewosi chinanga kuti angawofyezgeka kuti abayikengi? Uwu mbukaboni wambula kususkika wakuti ŵanthu wo awusika ndi Ufumu waku Mesiya aja mwachimangu nge mo ukambiya uchimi waku Yesaya! Yesu wangukambiya limu kuti Akhristu azamuziŵika chifukwa cha chanju cho azamulongorana yumoza ndi munyaki. (Yoh. 13:34, 35) M’gulu laki, Khristu wagwiriskiya nchitu ‘muŵanda wakugomezgeka ndi wakuwamu’ kuti wasambizi Akhristu kuja achimangu, achanju kweniso akufwasa.
11, 12. Kumbi ndi nja yamtundu wuli yo ye m’charu mazuŵa nganu, nanga Yehova waŵapaska wuli chakurya chinandi ŵanthu ŵaki?
11 Chakurya. Charu che ndi nja ya mazu ngaku Chiuta. Bayibolo likukambiya limu kuti: “‘Wonani, mazuŵa ngakazanga,’ atiti Ambuya Chiuta, ‘penipo nkhatumanga nja mucharu; kuti ndi nja ya sima cha, pamwenga nyota ya maji; kweni yakuvwiya mazu nga Ambuya.’” (Amosi 8:11) Kumbi ŵanthu wo awusika ndi Ufumu waku Chiuta nawu ŵe ndi nja yeniyi? Yehova wangukambiya limu mphambanu yo yazamuŵapu pakati pa ŵanthu ŵaki ndi arwani ŵawu, iyu wangukamba kuti: “Ehe, ateŵeti ŵangu akaryanga, kweni imwi mukaŵanga anja; ehe, ateŵeti ŵangu akamwanga, kweni imwi mukaŵanga anyota; ehe, ateŵeti ŵangu akakondwanga, kweni imwi mukalengeskekanga.” (Yes. 65:13) Kumbi mwawona kufiskika kwa mazu ngenanga?
12 Chakurya chauzimu cho tilonde chenge maji nga m’msinji wandimba kweniso ukulu ukongwa. Mabuku ngidu, vinthu vakuvwisiya, mavidiyo, maunganu ngampingu kweniso ngakulungakulu ndipuso vo visanirika pa Webusayiti yidu ve nge maji ngakusapariya m’charu cha nja ichi. (Ezek. 47:1-12; Yoele 3:18) Kumbi mukondwa cha kuti Yehova wafiska layizgu laki lakuti wazakutipaska chakurya zuŵa lelosi? Kumbi muwonesesa kuti zuŵa lelosi muturya pathebulu laku Yehova?
13. Kumbi mwawona wuli kufiskika kwa layizgu laku Yehova lakuti achibulumutiya akalereskanga ndipu ambula kuvwa akavwanga?
13 Kusopa Yehova. Mazuŵa nganu ŵanthu anandi mbambula kuvwa kweniso mbachibulumutiya mwauzimu. (2 Ŵakor. 4:4) Kweni Khristu wachizga matenda ngakupambanapambana pacharu chosi mazuŵa nganu. Kumbi mwawonapu ŵanthu achibulumutiya achilereska kweniso ambula kuvwa achiyamba kuvwa? Asani mwawonapu ŵanthu achiziŵa umampha uneneska wa Mazu ngaku Chiuta ndi kuleka kugomezga maboza nga visopa ngo ngaŵachitiskanga kuti aje ambula kuvwa kweniso achibulumutiya pa uneneska, ndikwesa mwawona kufiskika kwa layizgu lakuti: “Mu zuŵa liya ŵamgota ŵakavwanga mazu nga buku, ndipu kutuwa mumunkhorwi wawu ndi mumdima masu nga achibulumutiya ngakalereskanga.” (Yes. 29:18) Pacharu chosi, ŵanthu masauzandi nganandi achizgika mwauzimu chaka chechosi. Munthu weyosi yo watuwa mu Babiloni Mukulu ndi kwamba kusope nasi limoza m’paradayisu wauzimu, wapereka ukaboni wakuti Yehova wafiska malayizgu ngaki mazuŵa nganu!
14. Kumbi kuŵanaŵaniya vitumbiku vo Yehova watipaska m’paradayisu wauzimu kungatiwovya wuli?
14 Mutu wewosi m’buku ili upereka ukaboni wanthazi wakuti Khristu wawovya ŵanthu ŵaki kuti aje m’paradayisu wauzimu m’mazuŵa nganu ngakumaliya. Tiyeni tilutirizgi kuŵanaŵaniya vitumbiku vakupambanapambana vo talonde m’paradayisu mwenuyu mazuŵa nganu. Asani tichitengi venivi, tijengi ndi chigomezgu chakukho chakuti Yehova wazamufiska malayizgu ngaki kunthazi.
“Ufumu Winu Uzi”
15. Nchifukwa wuli tingasimikizga kuti charu chazamuja paradayisu?
15 Kwamba kali chilatu chaku Yehova nchakuti charu chije paradayisu. Iyu wanguŵika Adamu ndi Eva m’munda wa paradayisu, ndipu wanguŵapaska dangu lakuti abalani ndi kuzaza charu chapasi kweniso kuti aphwere vamoyu vosi. (Chiy. 1:28) M’malu mwaki, Adamu ndi Eva anguvwiya Satana ndipu anguchitiska kuti ŵana ŵawu aje ambula kufikapu, akubuda kweniso kuti afwengi. Kweni chilatu chaku Yehova chingusintha cha. Nyengu zosi asani iyu walongoro, mazu ngaki ngafiskika. (Ŵerengani Yesaya 55:10, 11.) Mwaviyo, tingasimikizga kuti m’paradayisu wa pacharu chosi, ŵana aku Adamu ndi Eva azamuzaza charu chapasi, ndipu azamuphwere mwachanju vinthu vo Yehova wakulenga. Pa nyengu yeniyi, malayizgu ngosi ngo Yehova wangulayizga Ayuda wo ŵenga ku uŵanda ngakukwaskana ndi umoyu wamampha ngazamufiskika! Ŵanaŵaniyani vakuyeruzgiyapu ivi.
16. Kumbi Bayibolo likonkhoska wuli mo tazamuvikilirikiya m’Paradayisu?
16 Kuvikilirika. Pakumaliya, malayizgu ngosi ngo ngakulembeka pa Yesaya 11:6-9 ngazamufiskika. Anthurumi, anthukazi kweniso ŵana azamuvikilirika kwekosi ko angaluta pacharu. Palivi nyama pamwenga munthu yo wazamuwofyeza anyaki. Ŵanaŵaniyani nyengu yo mwazamuja mwachimangu pacharu ndipu mwazamusambiranga m’misinji kweniso m’nyanja, mwazamukweranga m’mapiri, kweniso kwenda m’dondu kwambula kopa. Ndipu asani kwafipa, mwazamufipanga mtima cha. Mazu nga pa Ezekiele 34:25, ngazamufiskika, mwakuti ŵanthu aku Chiuta azamuja ‘mwakufwasa m’bozwa ndi kugona’ m’matundu.
17. Nchifukwa wuli tisimikizga kuti Yehova wazamupereka vakukhumbika vosi asani Ufumu waki waziyamba kuwusa charu chosi?
17 Chakurya ndi nyumba. Ŵanaŵaniyani nyengu yo kwazamuŵavi ukavu, nja, kweniso malu ngakuphweriyaku ŵanthu. Chakurya chauzimu chakuzara cho ŵanthu aku Chiuta alonde mazuŵa nganu, mbukaboni wakuti Ufumu waku Mesiya wazamuliska ŵanthu ŵaki wosi. Pa nyengu yo Yesu wenga pacharu, wangulongo kuti wazamufiska malayizgu ngenanga chifukwa iyu wanguliska ŵanthu masauzandi nganandi ndi tisomba timanavi kweniso tiviŵandi. (Mat. 14:17, 18; 15:34-36; Marko 8:19, 20) Po Ufumu waku Chiuta wazamuyambiya kuwusa charu chosi, wazamufiska malayizgu nge ili: “Akapaskanga vuwa pa mbutu [mbewu] yo mumija panyata, ndi vakurya, vakume munyata, vo vikaŵanga vakunozga ndi vakuzara. Muzuŵa liya viŵetu vinu vikaryanga muvipozwa vikulu.”
18, 19. (a) Kumbi uchimi wa pa Yesaya 65:20-22 ung’anamuwanji kwaku yimwi? (b) Kumbi mazu ngakuti mazuŵa ngidu ngazamukuŵa nge “mazuŵa nga chimiti,” ngang’anamuwanji?
18 Mazuŵa nganu ŵanthu anandi awona kuti mphakusuzga kuja ndi nyumba yamampha kweniso kusaniya nchitu yamampha. M’charu chiheni ichi, ŵanthu anandi agwira nchitu yakufyo kwa nyengu yitali kweni atondeka kujiphwere kweniso kuphwere mabanja ngawu chifukwa malipiru ngawu ngatuŵa ngamana ukongwa, penipo akukhupuka akhupukiyakhupukiya chifukwa cha mbunu. Ŵanaŵaniyani mo vinthu vazamuŵiya pacharu chosi asani layizgu ili lazifiskika: “Akazenganga zinyumba akajanga mwaku zo; akapandanga minda ya mphereska ndi kurya vipasu vaki. Kuti akazenganga ndi kujamu munyaki cha; kuti akapandanga kuti waryengi ndi munyaki cha; pakuti nge ndi mo ngaliri mazuŵa nga chimiti ndimu ngakaŵiyanga mazuŵa nga ŵanthu ŵangu, ndipu akusankhika ŵangu akakondwanga nyengu yitali ndi nchitu ya manja ngawu.”
19 Kumbi mazu ngakuti mazuŵa ngidu ngazamukuŵa nge “mazuŵa nga chimiti” ngang’anamuwanji? Asani mwama musina mwa chimiti chikulu, kumbi mukuŵanaŵanapu kuti chimiti cho chaja vyaka vilinga? Vingachitika kuti ambuyawu ŵa ambuyamwi akuchisaniya. Kukamba uneneska, chinanga imwi mungalutiriya kuja ndi umoyu m’charu chakali ichi, yifikengi nyengu yo imwi mufwengi, kweni chimiti cho chilutiriyengi kukuwa kwa vyaka vinandi akhumba mpaka pa nyengu yo ŵanthu aluŵiyengi kuti imwi mwengaku. Yehova wakutilongo lisungu pakutilayizga kuti tazamuja ndi umoyu kwa nyengu yitali kweniso mwachimangu m’Paradayisu! (Sumu 37:11, 29) Yituza nyengu yo tazamuja ndi umoyu kwamuyaya ndipu tazamuwonanga vimiti vichikuwa kwa nyengu yitali ndi kufwa nge mbuteka!
20. Kumbi ŵanthu akugomezgeka ku Ufumu azamuja ndi umoyu wamtundu wuli?
20 Umoyu wambula kutama. Mazuŵa nganu, munthu weyosi watama ndipuso wangafwa nyengu yeyosi. Tosi te akubuda ndipu yeniyi ndi nthenda yikulu ukongwa. Munkhwala wa nthenda iyi ndi sembi ya uwombozi yaku Khristu pe. (Ŵar. 3:23; 6:23) Mu Muwusu waki wavyaka 1,000, Yesu ndi wo wazamuwusa nawu azamuwovya ŵanthu kuti ayanduwi ndi sembi yeniyi kweniso azamutuzgapu vinthu vosi vo ŵanthu akumana navu chifukwa cha ubudi. Pa nyengu iyi uchimi waku Yesaya uwu wazamufiskika: “Pakaŵangavi wakujamu mumuzi wo yo wakakambanga kuti, ‘Ndatama’; ŵanthu ŵakuja mwenimuwa ŵakagowokerekanga mauheni ngawu.” (Yes. 33:24) Ŵanaŵaniyani nyengu yo pazamuŵavi munthu wambula kuwona, wambula kuvwa pamwenga wakupunduka. (Ŵerengani Yesaya 35:5, 6.) Pazamuŵavi matenda ngo Yesu wazamutondeka kuchiza, kaya nkhupunduka, kufuntha pamwenga kusuzgika maŵanaŵanu. Ŵanthu wosi akugomezgeka ku Ufumu azamuja ndi umoyu wambula nthendewuzi!
21. Kumbi nchinthu wuli cho chazamuchitikiya nyifwa, nanga muchiskika wuli ndi layizgu lenili?
21 Nanga nchinthu wuli cho chazamuchitikiya nyifwa? “Wamawongu [widu] wakumariya” ndi nyifwa, ndipu munthu weyosi wambula kufikapu wathera ku murwani mwenuyu. (1 Ŵakor. 15:26) Kweni kumbi Yehova wangatondeka kuzituzgapu nyifwa? Wonani vo Yesaya wangukambiya limu: “Akameziyanga limu nyifwa muyaya, ndipu Ambuya Chiuta akaleskanga masozi ku visku vosi.” (Yes. 25:8) Kumbi mutiyiwona nyengu yeniyi mumaŵanaŵanu mwinu? Pa nyengu iyi, kwazamuŵavi nyifwa, masanu kweniso kuliya! Kweni ŵanthu azamutuzga masozi ngalikondwa chifukwa Yehova wazamufiska layizgu laki lakuti wazamuyuska akufwa! (Ŵerengani Yesaya 26:19.) Pakumaliya, masuzgu ngosi ngo ngatuza chifukwa cha nyifwa ngazamumala.
22. Kumbi nchinthu wuli cho chazamuchitika asani Ufumu wazifiska khumbu laku Chiuta panu pacharu chapasi?
22 Uchimala Muwusu wavyaka 1,000, Ufumu wazamuja kuti wafiska khumbu laku Chiuta pacharu ndipu Khristu wazamupereka Ufumu kwa Awiski. (1 Ŵakor. 15:25-28) Pa nyengu iyi, ŵanthu wosi azamuja akufikapu kweniso akunozgeka kuyeseka kakumaliya ndi Satana yo wazamutuzgika m’chizenji. Pavuli paki, Khristu wazamuphwanya chinjoka kweniso gulu laki losi. (Chiy. 3:15; Chiv. 20:3, 7-10) Kweni ŵanthu wosi wo atanja Yehova azamukondwa ndi umoyu. Bayibolo pe ndilu likonkhoska umampha mo umoyu wazamuŵiya. Bayibolo lilayizga kuti ŵanthu akugomezgeka azamusaniya “wanangwa wa unkhankhu wa ŵana ŵaku Chiuta.”
23, 24. (a) Nchifukwa wuli tikayika cha kuti malayizgu ngaku Chiuta ngazamufiskika? (b) Kumbi mwasimikizga mtima kuchitanji?
23 Malayizgu yanga kuti ngakambika chifukwa cha kukhumbira pamwenga kulota ŵaka cha. Kufiskika kwa malayizgu ngaku Yehova nkhwambula kukayikiska! Chifukwa wuli? Kumbukani mazu ngaku Yesu ngo tingukambiskana m’mutu wakwamba wa buku ili. Iyu wangusambiza akusambira ŵaki kuti arombengi kwaku Yehova kuti: “Ufumu winu uzi. Khumbu linu lichitiki, panu pasi nge ndiko kuchanya.” (Mat. 6:9, 10) Ufumu waku Chiuta ndi maŵanaŵanu ŵaka nga munthu cha, kweni uliku nadi! Po tikambiya panu uwusa kuchanya. Sonu wawusa kwa vyaka 100 ndipu wafiska malayizgu ngaku Yehova ngakupambanapambana ngo tiwona m’mpingu wachikhristu. Mwaviyo, titenere kusimikizga kuti malayizgu ngaku Yehova ngosi ngazamufiskika asani Ufumu waku Chiuta waziyamba kuwusa charu chosi!
24 Tiziŵa kuti Ufumu waku Chiuta uzengi. Tiziŵa so kuti malayizgu ngosi ngaku Yehova ngazamufiskika. Chifukwa wuli? Chifukwa chakuti UFUMU WAKU CHIUTA UWUSA! Weyosi wangachita umampha kujifumba kuti, ‘Kumbi Ufumu waku Chiuta utindiwusa?’ Tiyeni tosi tiyesesi kuchita vo tingafiska kuti tilutirizgi kuja akugomezgeka ku Ufumu waku Chiuta ndi chilatu chakuti tiziyanduwi ndi Ufumu wenuwu kwamuyaya m’charu chambula masuzgu!