text:
INDONESIA
Tikasanganaso
Yikayowoyeka na Linda na Sally Ong
Linda wakati: Apo nkhaŵa na vyaka 12, amama ŵakaniphalira kuti nkhaŵa na munung’una wane uyo ŵakamupeleka ku ŵanthu ŵanyake kuti ŵamulerenge. Nkhajifumbanga usange nayo wali kubabika wakumangwa makutu nga ndine. Kweni nkhakura kwambura kumumanya.
Sally wakati: Nkhamanyanga yayi kuti awo ŵakanileranga ŵakaŵa ŵapapi ŵane yayi. Iwo ŵakanitchayanga chomene ndipo ŵakanitoranga nga ndine muzga. Nkhakura wachitima chomene kweniso nkhaŵa na phukwa. Pakuti nkhaŵa wakumangwa makutu, ivi vikasazgirangako waka masuzgo. Nyengo yinyake nkhakumana na Ŵakaboni ŵa Yehova ndipo nkhamba kusambira Baibolo. Amama awo ŵakanileranga ŵati ŵamanya kuti nkhusambira Baibolo, ŵakanitchaya na lamba. Kweniso ŵakasintha maloko gha vijaro na kunijalira mu nyumba kuti nileke kufuma. Apo nkhaŵa na vyaka 20, nkhachimbira pa nyumba ndipo nkhamba kukhala na Ŵakaboni. Kukwambilira kwa 2012, nkhabatizika.
Linda wakati: Apo nkhaŵa na vyaka 20, nkhamba kusambira Baibolo na Ŵakaboni ŵa Yehova. Nkhamba kuluta ku maungano gha chigaŵa ku Jakarta, chifukwa nkhani zikang’anamulikanga kuya mu chiyowoyero cha mawoko. Ku maungano agha nkhakumananga na ŵanyane ŵanandi ŵakumangwa makutu, kusazgapo Sally uyo wakaŵa Kaboni wa ku North Sumatra. Nkhamba kuzgoŵerana chomene na Sally, kweni nkhamanyanga yayi chifukwa chake.
Sally wakati: Tikamba kutemwana chomene na Linda. Nkhawonanga kuti tikukozgana, kweni nkhaghanaghanirangapo chomene yayi.
Linda wakati: Mu Ogasiti 2012, zuŵa lakuti machero ghake nibatizikenge, nkhaŵa na chitima chomene chifukwa nkhakhumbanga kuti nimuwone munung’una wane. Nkhapempha Yehova kuti: “Chonde mphanyi mwanovwira kuti nisange munung’una wane chifukwa nkhukhumba kuti nimuphalire vya imwe.” Nkhati nalomba waka, mwamabuchi amama ŵakapokera meseji kufuma kwa munthu uyo wakamanyanga uko kuli munung’una wane. Kufuma nyengo iyi pakachitika vinthu vinandi ivyo vikawovwira kuti nisangane na Sally.
Sally wakati: Linda wati wanilongosolera kuti ndine munung’una wake uyo wakasoŵa, nkhakwera ndege mwaluŵiro na kuluta ku Jakarta kuti tikawonane. Nkhati nafika pa chiŵanja cha ndege nkhasanga Linda wali na adada, amama, na mukuru wane munyake ŵakunilindilira. Nkhakondwa chomene uku nkhunjenjemera. Tose tikavumbatirana na kufyofyonthana. Amama ndiwo ŵakanivumbatira nyengo yitali. Waliyose wakaliranga. Apo amama na adada ŵakaniphepiskanga kuti ŵakanipeleka ku ŵanthu ŵanyake kuti ŵanilerenge, tose tikambaso kulira na kuvumbatirana.
Linda wakati: Chifukwa chakuti tikalereka mwakupambana, tikeneranga kumanyana na kuzizipizgirana. Kweni tose tikutemwana chomene.
Sally wakati: Pasono tikukhala lumoza na Linda ndipo tikuwungana lumoza ku mpingo wa Chiyowoyero cha Mawoko ku Jakarta.
Linda wakati: Tikalekana na Sally kwa vyaka vyakujumpha 20. Tikuwonga chomene Yehova kuti paumaliro tikasanganaso.


c: text/html

text: 45 “‘Para mukugaŵa charu kuŵa chiharo,+ mupelekenge chigaŵa chituŵa cha charu+ kuŵa chakupeleka kwa Yehova, muutali chiŵe mikono* 25,000, ndipo muusani mikono 10,000.+ Malo ghose* ghaŵenge chigaŵa chituŵa.2 Mukati mwa malo agha, muŵe malo ghatuŵa ghakuyana waka madera ghose ghanayi, muutali mikono 500, muusani mikono 500.+ Ghaŵe na malo ghakuliskako viŵeto ndipo ku vigaŵa vyose kuŵe mikono 50.+3 Pa chigaŵa icho mwapima, mupimeso mikono 25,000 muutali, na mikono 10,000 muusani, ndipo mukati mwa malo agha muŵe malo ghakupatulika, agho ghaŵenge ghatuŵa chomene.4 Malo ghakupatulika agha ghaŵenge chigaŵa cha malo gha ŵasembe,*+ ŵateŵeti ŵa mu malo ghakupatulika awo ŵakusendelera kwa Yehova na kumuteŵetera.+ Ghaŵenge malo ghakuzengapo nyumba zawo na malo ghakupatulika ghakuti paŵe malo ghatuŵa.5 “‘Ŵalevi, awo ŵakuteŵeta mu tempile, ŵaŵe na chigaŵa chakukwana mikono 25,000 muutali, mikono 10,000 muusani,+ ndipo ŵaŵe na vipinda 20 vyakulyeramo.+6 “‘Msumba muwupe chigaŵa chakukwana mikono 25,000 muutali (chakuyana waka na chakupeleka cha malo ghatuŵa), muusani mikono 5,000.+ Chiŵenge cha nyumba yose ya Israyeli.7 “‘Malo gha mulongozgi ghaŵe ku madera ghose ghaŵiri gha chakupeleka chituŵa ndiposo kwa malo gha msumba. Ghathyane na chakupeleka chituŵa na chiharo cha msumba. Ghaŵe kumanjiliro gha dazi na kumafumiro gha dazi. Utali wake kufuma mu mphaka ya kumanjiliro gha dazi kukafika mu mphaka ya kumafumiro gha dazi, uyane na chigaŵa chimoza cha mafuko.+8 Malo agha ghaŵenge chiharo chake mu Israyeli. Ŵalongozgi ŵane ŵayuzgengeso ŵanthu ŵane chara,+ ndipo ŵapelekenge charu ku nyumba ya Israyeli kuyana na mafuko ghawo.’+9 “‘Ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yayowoya: ‘Mwatalulira chomene mwaŵalongozgi ŵa Israyeli!’“‘Lekani kuchita nkhaza na kuyuzga ŵanthu, ndipo chitani vinthu mwaurunji ndiposo mwakunyoloka.+ Lekani kuphanga vinthu vya ŵanthu ŵane,’+ ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova.10 ‘Mupimirenge sikelo zaunenesko, efa* waunenesko na bati* waunenesko.+11 Efa na bati viŵenge vya mweso wakuyana. Bati yumoza waŵenge chigaŵa chimoza cha vigaŵa 10 vya homeri,* ndipo efa waŵenge chigaŵa chimoza cha vigaŵa 10 vya homeri. Homeri ndicho chiŵenge chakupimira chakuzomerezgeka.12 Shekele*+ liŵenge magera* 20. Mashekele 20 kusazgapo mashekele 25 kusazgapo mashekele 15, ghaŵenge mane* yinu yimoza.’13 “‘Chakupeleka icho mupelekenge ni ichi: Chimoza pa vigaŵa 6 vya efa kufuma pa homeri waliyose wa tirigu, na chimoza pa vigaŵa 6 vya efa kufuma pa homeri waliyose wa balere.14 Bati ndicho ntchakupimira mafuta. Bati yumoza ntchigaŵa chimoza cha vigaŵa 10 vya koro,* ndipo mabati 10 ni homeri yumoza, pakuti mabati 10 ghakuyana na homeri.15 Kweniso pa mskambo wa viŵeto vya Israyeli, mupelekenge mberere yimoza pa mberere 200 zilizose. Izi ziŵenge sembe za vyamuminda,+ sembe yakotcha yamsuma,+ na sembe yawenenawene,+ kuti yiŵe yakuphepiskira ŵanthu,’+ ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova.16 “‘Ŵanthu wose ŵa mu charu ŵapelekenge chakupeleka ichi+ kwa mulongozgi mu Israyeli.17 Kweni mulongozgi ndiyo waŵenge na mulimo wa kunozga sembe zakotcha zamsuma,+ sembe ya vyamuminda,+ na sembe ya vyakumwa pa nyengo ya viphikiro,+ myezi yiphya, Masabata,+ na viphikiro vyose vyakwimikika vya nyumba ya Israyeli.+ Iyo ndiyo wapelekenge sembe ya kwananga, sembe ya vyamuminda, sembe yakotcha yamsuma, na sembe yawenenawene, kuti yiŵe yakuphepiskira nyumba ya Israyeli.’18 “Ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yayowoya: ‘Mu mwezi wakwamba, pa zuŵa lakwamba la mwezi uwo, mutorenge mwana mwanalume wa ng’ombe wambura kalema, na kutozga malo ghakupatulika ku kwananga.+19 Wasembe watolengepo ndopa za sembe ya kwananga na kuziphaka mumphepete mwa mulyango wa tempile,+ mu makona ghose ghanayi gha tumalukoro twa jotchero, na mumphepete mwa mulyango wa chipata cha luŵaza lwamukati.20 Ichi ndicho uchite pa zuŵa la 7 la mwezi chifukwa cha waliyose uyo wananga mwakupuvya waka panji mwambura kumanya.+ Ndipo muphepiskire tempile.+21 “‘Mu mwezi wakwamba, pa zuŵa la 14 la mwezi uwo, muŵenge na chiphikiro cha Paska.+ Kwa mazuŵa 7, muryenge chingwa chambura nthukumusi.+22 Pa zuŵa ilo, mulongozgi wapelekenge mwana mwanalume wa ng’ombe kuŵa sembe ya kwananga. Wajipelekerenge iyomwene ndiposo wapelekerenge ŵanthu wose ŵa mu charu.+23 Mu mazuŵa 7 gha chiphikiro, iyo wazamupeleka sembe yakotcha yamsuma kwa Yehova ya ŵana ŵanalume ŵa ng’ombe 7 ŵambura kalema na mberere zanalume 7 zambura kalema mu zuŵa lililose la mazuŵa 7,+ kweniso mbuzi yanalume zuŵa lililose kuŵa sembe ya kwananga.24 Wapelekeso sembe ya vyamuminda, efa yumoza pa mwana mwanalume waliyose wa ng’ombe, na efa yumoza pa mberere yiliyose yanalume, ndiposo hini* wa mafuta pa efa waliyose.25 “‘Mu mwezi wa 7, pa zuŵa la 15 la mwezi uwo, kwa mazuŵa 7 gha chiphikiro,+ wapelekenge sembe ya kwananga yakuyana waka, sembe yakotcha yamsuma, sembe ya vyamuminda, na mafuta.’”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
UMOYO WACHIKHRISTU
Ivyo Tingachita Kuti Tizgorenge Vyakupulikikwa
Para tikuzgora vyakupulikikwa, ŵanyithu ŵakukhozgeka mu mpingo. (Ro 14:19) Awo ŵakuzgora nawo vikuŵawovwira. (Zi 15:23, 28) Ntheura, tikwenera kuyezgayezga kuti tizgorengepo pa maungano, nanga kangaŵa kamoza. Kweni timanye kuti ni nyengo zose yayi ŵatiwuskenge para tawuska waka woko. Ipo chingaŵa chiwemi kuti tinozgekerenge fundo zinandi.
Uyo wakuzgora vyakupulikikwa . . .
wakuyowoya munthowa yipusu, wakuzingilira yayi, kweniso wakuyowoya mwakudumura. Kanandi wakuyowoya waka mu masekondi 30 panji kuchepera apa
wakuyowoya mu mazgu ghake na ghake
wakuwerezgapo waka ivyo ŵanyake ŵazgora yayi
Usange ŵadankha kuwuska imwe, . . .
yowoyani munthowa yipusu, zgorani kuyana na fumbo
Usange ŵanyinu ŵazgora kale fumbo, imwe . . .
mungalongosora waka umo lemba la mu ndime likukolerana na fundo iyo mukudumbirana
mungayowoya umo nkhani iyi yikutikhwaskira pa umoyo withu
mungalongosora umo tingalondezgera fundo iyo
mungayowoyapo mwakudumura chakukumana nacho icho chikukolerana na fundo yikuru


text:
Nkhani Nambara 89: Yesu Wakatozga Tempele
Yesu wakuwoneka wakukwiya comene pa cithuzithuzi ici, kasi ni nthena yayi? Kasi ukumanya cifukwa ico wakwiyira nthena? Nchifukwa cakuti ŵanalume awo ŵakaŵa mu tempele la Ciuta mu Yerusalemu ŵakaŵa ŵazukusi comene. Ŵakakhumbanga kusanga ndarama zinandi kufuma ku ŵanthu awo ŵakizanga kuzakasopa Ciuta.
Kasi ukuziwona ng’ombe na mberere na nkhunda pa cithuzithuzi apa? Ŵanthu aŵa ŵakuguliska viŵeto ivi muno mu tempele. Kasi ukumanya cifukwa cake? Nchifukwa cakuti Ŵaisrayeli ŵakakhumbikwiranga nyama na viyuni kuti ŵapeleke sembe kwa Ciuta.
Dango la Ciuta likati para Muisrayeli wananga, wakwenera kupeleka sembe kwa Ciuta. Ndipo pakaŵaso nyengo zinyake apo Ŵaisrayeli ŵakeneranga kupeleka sembe. Kweni kasi ni nkhu uko Ŵaisrayeli ŵakatoranga viyuni na nyama kuti ŵapeleke sembe kwa Ciuta?
Ŵaisrayeli ŵanyake ŵakaŵetanga viyuni na nyama. Ntheura ŵakapelekanga viŵeto ivi. Kweni Ŵaisrayeli ŵanandi ŵakaŵavya viŵeto vilivyose. Ndipo ŵanyake ŵakakhalanga kutali comene na Yerusalemu mwakuti ŵakatondekanga kukhwema viŵeto vyawo kuluta navyo ku tempele. Mwantheura ŵanthu ŵakizanga kufupi na tempele na kugula nyama panji viyuni ivyo ŵakakhumbanga. Kweni ŵanalume aŵa ŵakachajanga mtengo ukuru comene. Ŵakibiranga ŵanthu. Ndiposo, ŵakeneranga kuguliskira mukati mwa tempele la Ciuta yayi.
Ici ndico cikakwiyiska Yesu. Ntheura wakagadabura mathebulo gha ŵanalume aŵa na kuparanya ndarama zawo. Ndiposo, wakatora cingwe na kuzifumiskira kuwaro kwa tempele nyama zose. Wakaphalira ŵanalume awo ŵakaguliskanga nkhunda kuti: ‘Vifumyanimo muno! Muleke kuzgora nyumba ya Ŵadada ŵane kuŵa ya malonda!’
Ŵasambiri ŵanyake ŵa Yesu ŵakaŵa nayo pa tempele mu Yerusalemu. Ŵakazizwa na ivyo Yesu wakacitanga. Pamanyuma pake ŵakakumbuka vesi linyake mu Baibolo ilo likuyowoya za Mwana wa Ciuta kuti: ‘Phamphu la nyumba ya Ciuta limuryenge petu.’
Peneapo Yesu wakaŵa ku Yerusalemu kucita nawo ciphikiro ca Paska, wakacita minthondwe yinandi. Pamanyuma pake, Yesu wakafumamo mu Yudeya na kwamba ulendo wake wakuwelera ku Galileya. Kweni pakuluta ku Galileya, wakajumpha mu cigaŵa ca Samariya. Tiye tiwone ico cikacitika uku.
Yohane 2:13-25; 4:3, 4.
Mafumbo
- Cifukwa wuli ŵanthu ŵakaguliskanga viŵeto mu tempele?
- Nchivici ico cikamukwiyiska Yesu?
- Nga ni umo mukuwonera pa cithuzithuzi apa, kasi Yesu wakucitaci, ndipo wakaŵaphalira vici ŵanalume awo ŵakaguliskanga nkhunda?
- Ŵakati ŵawona ivyo Yesu wakacitanga, kasi ŵasambiri wake ŵakakumbuka vici?
- Kasi Yesu wakendera nkhu apo wakaweleranga ku Galileya?
Fumbo linyake
- Ŵazgani Yohane 2:13-25.
Mwakughanaghanira ivyo Yesu wakacitira ŵanthu awo ŵakasinthanga ndarama mu tempele, kasi kucita malonda mu Nyumba ya Ufumu tikwenera kukuwona wuli? (Yoh. 2:15, 16; 1 Kor. 10:24, 31-33)
Manyani Vinandi
Yesu Wakaŵa na Mwamphu pa Kusopa Kwaunenesko
Dango la Chiuta likazomerezganga ŵanthu kugura viŵeto mu Yerusalemu kuti ŵapeleke sembe, ipo ntchifukwa wuli pera Yesu wakakwiyira ŵamalonda awo ŵakaŵa mu tempile?


text:
KUFUMA MU NTHAMBA YITHU
Galimoto ya Masipika Iyo Yikamanyikwa na Ŵanthu Ŵanandi
Nathaniel A. Yuille wakati: “Mu Brazil muli galimoto yimoza iyo yikugwira ntchito pa mulimo wa Fumu, ndipo ŵanthu ŵanandi ŵakuyichema kuti, ‘Galimoto ya masipika ya Watch Tower.’”
NTCHITO ya Ufumu ku Brazil yikendanga pachokopachoko m’ma 1930. Kweni mu 1935, ŵapayiniya ŵaŵiri, Nathaniel na Maud Yuille ŵakalembera kalata Mubali Joseph F. Rutherford, uyo pa nyengo iyo wakalongozganga ntchito yakupharazga. Iwo ŵakajipeleka kuchita uteŵeti ndipo ŵakalemba kuti mbakunozgeka kuluta kulikose uko kukukhumbikwira wovwiri.
Pa nyengo iyi, Nathaniel wakaŵa na vyaka 62 ndipo wakaŵa kuti wapumura pa ntchito. Iyo wakaŵa mulaŵiliri wa uteŵeti mu mpingo wa Ŵakaboni ŵa Yehova ku San Francisco, California, U.S.A. Wakanozganga ndondomeko ya upharazgi ndipo wakagwiliskiranga ntchito vyakukuzgira mazgu pakupharazga makani ghawemi. Mubali Nathaniel wakaŵa waluso ndiposo wakujipeleka. Ivi vikamovwira chomene wati waŵa muteŵeti wa munthavi mu charu cha Brazil icho chili na ŵanthu ŵa viyowoyero vinandi.
Mu 1936, Nathaniel na Maud, pamoza na mupayiniya munyake, kweniso Antonio P. Andrade ŵakafika mu Brazil. Antonio wakamanyanga chiyowoyero cha ku Brazil ndipo wakaŵawovwiranga kung’anamulira. Ŵabali aŵa ŵakiza na magiramafoni 35 ndiposo galimoto ya masipika. Nangauli charu cha Brazil ntcha nambara 5 pa vyaru vikuruvikuru, kweni pa nyengo iyi chikaŵa waka na ŵapharazgi 60 ŵa Ufumu. Magiramafoni na galimoto ya masipika vikawovwira kuti ŵanthu ŵanandi ŵapulike makani ghawemi gha Ufumu mu vyaka vichoko waka.
Pakati pajumpha mwezi umoza kufuma apo Yuille na ŵanyake ŵakafikira mu Brazil, munthavi ukanozga kuti mu Brazil muchitike ungano wa uteŵeti wakwamba. Ungano uwu ukachitikira mu msumba wa São Paulo. Galimoto ya masipika yikenda mu msumba wose kumanyiska ŵanthu za ungano uwu. Pa ungano uwu pakiza ŵanthu 110. Maud wakwenera kuti ndiyo wakendeskanga galimoto iyi. Ungano uwu ukakhuŵilizga ŵabali kuti ŵaŵike mtima pa ntchito yakupharazga. Ŵabali ŵakasambira umo ŵangapharazgira na mabuku, makadi, kweniso magiramafoni agho ghakaŵa na nkhani zakujambulika mu Chingelezi, Chijeremani, Chihangariya, Chipolishi, Chisipanishi, ndipo pamanyuma zikaŵaso mu Chiphwitikizi.
Mu 1937, ku São Paulo, Rio de Janeiro, na Curitiba kukachitika maungano gha uteŵeti agho ghakachiska ŵabali kuti ŵalimbikirenge chomene ntchito yakupharazga. Galimoto ya masipika pamoza na ŵabali awo ŵakiza pa maungano agha, ŵakenda nyumba na nyumba kupharazga uthenga. José Maglovsky, uyo pa nyengo iyo wakaŵa muwukirano wakalemba kuti: “Tikaŵikanga mabuku pa sitandi uku uthenga ukupharazgika pa galimoto ya masipika, ndipo tikadumbiskananga na ŵanthu awo ŵakafumanga mu nyumba zawo kuzakawona ivyo vikuchitika.”
Pa maungano agha, ubatizo ukachitikiranga mu milonga, ndipo mu mphepete mwa milonga iyi mukaŵa ŵanthu ŵanyake awo ŵakawotheranga zuŵa. Galimoto ya masipika yikawovwira chomene pa mulimo wakupharazga makani ghawemi. Mubali Rutherford wakadumba nkhani ya ubatizo iyo yikabanguranga mu masipika. Ŵanthu awo ŵakakopeka ŵakazgingirizga galimoto na kutegherezga nkhani ya ubatizo iyo yikang’anamurikanga mu Chiphwitikizi. Yikati yamara nkhani ya ubatizo, awo ŵakaŵa kuti ŵabatizikenge ŵakimba nawo sumu za Ufumu izo zikajambulika mu Chipolishi. Pakaŵa ŵabali na ŵadumbu ŵa viyowoyero vyakupambanapambana ndipo waliyose wakimbanga mu chiyowoyero chake. Buku Lapachaka la 1938, likati: “Ivyo vikachitika pa zuŵa ili, vikayana na ivyo vikachitika pa Pentekoste apo waliyose wakapulikanga mu chiyowoyero chake.”
Pamanyuma pa maungano agha, zuŵa lililose la Sabata, kwali kuŵe vula panji zuŵa, galimoto ya masipika yikapharazganga uthenga wakujamburika wa mu Baibolo. Uthenga uwu ukafikiranga ŵanthu mu malo ghakuchezgera, mu zinyumba, mu mafakitare gha mu São Paulo, na matawuni ghanyake ghapafupi. Kweniso kamoza pa mwezi, galimoto ya masipika yikalutanga kukapeleka uthenga ku gulu la ŵanthu ŵavyoni 3,000 awo ŵakakhalanga pa mtunda wa makilomita 97 kufuma ku São Paulo. Pamasinda, mpingo ukapangika ku malo agha. Nangauli ŵanthu aŵa ŵakaŵa na vyoni, kweni boma likaŵazomerezga kupharazga uthenga wakupembuzga wa mu Baibolo ku ŵavyoni ŵanyawo awo ŵakakhalanga ku malo ghanyake ghakusungirako ŵavyoni.
Mu 1938, uthenga wa Ufumu wakujambulika ukamba kusangikaso mu Chiphwitikizi. Pa zuŵa lakukumbukira ŵanthu ŵakufwa ku Brazil, galimoto ya masipika yikenda mu malaro ghanandi kupharazga uthenga wa mu Baibolo. Ŵanthu ŵakujumpha 40,000 ŵakategherezga nkhani zakuti, “Kasi ŵakufwa ŵali nkhu?,” “Yehova,” na “Usambazi.”
Ŵalongozgi ŵa matchalitchi ŵakakondwanga yayi, ndipo kanandi ŵakachiskanga ŵalara ŵa boma kuti ŵakanizge galimoto ya masipika kupharazga uthenga wa mu Baibolo. Mudumbu Yuille wakati nyengo yinyake wasembe wakakocha ŵanthu kuti ŵaswe galimoto iyi. Kweni pa nyengo iyi kukiza meya na ŵapolisi ndipo ŵakategherezga pulogiramu yose, ndipo pakuwera meya wakapoka buku. Ntheura chiŵembu cha wasembe chikatondeka. Nangauli pakaŵa ŵakususka, kweni Buku Lapachaka la 1940, likati chaka cha 1939 ntchito yakupharazga vya Chiuta na zina lake yikenda makora chomene mu charu cha Brazil.
Galimoto ya masipika ya Watch Tower yikawovwira chomene pa ntchito yakupharazga mu Brazil. Yikawovwira kuti uthenga wa Ufumu ufikire ŵanthu ŵanandi. Nangauli galimoto yakutchuka iyi yikaguliskika mu 1941, kweni Ŵakaboni ŵa Yehova ŵanandi ŵalutilira kupharazga makani ghawemi mu charu cha Brazil.


text:
NKHANI YA PA CHIKOPI | CHIFUKWA WULI TIKWENERA KUCHITA VINTHU MWAUNENESKO?
Umo Ukhuluku Ukumukhwaskirani
Samantha wa ku South Africa wakati: “Nyengo zinyake vinthu vikusuzga mwakuti para ungachitapo kaukhuluku pachoko mbwenu vyayenda.”
Kasi mukukolerana nayo fundo iyi? Nga ni Samantha, nase nyengo zinyake vinthu vingatisuzga. Tose tingayezgeka kuti tichite ukhuluku, kweni umo tingachitira pa nkhani iyi vingalongora fundo izo ise tikwendera. Nyengo zinyake munthu wangayowoya utesi chifukwa cha kopa kuti soni zingamukora. Kweni para unenesko wavumbukwa, ndipo munthu wakumanya kuti ukhuluku nguheni. Wonani fundo zakulondezgapo izi.
PARA MUNTHU NI KHULUKU ŴANTHU ŴAKULEKA KUMUGOMEZGA
Ŵanthu ŵakutemwana usange ŵakugomezgana. Usange ŵanthu ŵaŵiri ŵakugomezgana, ŵakufwatukirana ndipo ŵakopana yayi. Kweni pakutora nyengo kuti ŵanthu ŵambe kugomezgana. Ŵanthu ŵakwamba kugomezgana para ŵakuchitira vinthu pamoza na kudumbiskana makora kwambura kubisirana vinthu. Kweni para yumoza wangachita ukhuluku nanga nkhamoza pera, mbwenu munyake wangaleka kumugomezga. Para vyaŵa nthena, mphakusuzga chomene kuti ŵambeso kugomezgana.
Kasi munyinu uyo mukamugomezganga chomene wali kumupusikanipo? Usange vili kumuchitikiranipo, kasi mukajipulika wuli? Mukwenera kuti mukadandawura chomene. Ntchakupulikikwa nadi kudandawura. Ukhuluku ungachitiska ŵanthu awo ŵakakolerananga chomene kuti ŵatinkhane.
UKHULUKU UKWAMBUKIRA
Robert Innes, pulofesa wa vyachuma pa yunivesite ya California, wakachita kafukufuku ndipo wakasanga kuti “ukhuluku ukwambukira.” Ntheura ukhuluku tingawuyaniska na kachibungu ako kakwambiska matenda. Para munthu wakuchezga chomene na munyake uyo ni khuluku, nayo wangakaŵa yayi ‘kutorako’ ukhuluku.
Kasi mungachita wuli kuti muleke kuŵa khuluku? Baibolo lingamovwirani. Wonani fundo zinyake izo Baibolo likuyowoya mu nkhani yakulondezgapo.


text:
NKHANI YA PA CHIKOPI | NAMWE MUNGALIPULIKISKA BAIBOLO
Chifukwa Wuli Ntchakukhumbikwa Kulipulikiska Baibolo?
LIN wa ku China wakati: “Pa mabuku ghose gha visopa, Baibolo ndilo ndakumanyikwa chomene. Kweni kwa ise Matchayinizi buku ili ndachilendo ndipo ndambura kukhumbikwa.”
AMIT wa ku India wakati: “Para nkhutondeka kupulikiska mabuku gha chisopa chane cha Chihindu, so Baibolo ni kuno!”
YUMIKO wa ku Japan wakati: “Baibolo nkhulichindika chifukwa ni buku lakale ndipo nili kupulika kuti likwenda chomene malonda. Kweni ine nindaliwonepo.”
Pa charu chose, ŵanthu ŵanandi ŵakulichindika Baibolo. Kweni ŵanandiso ŵakumanya yayi ivyo vili mu Baibolo. Chiyelezgero mbanthu mamiliyoni ghanandi awo ŵakukhala ku Asia. Kweniso ŵanyake ŵanandi awo ŵakukhala mu vyaru ivyo Baibolo likusangika, nawo ŵakulimanya makora yayi.
Kweni mungafumba kuti: “Chifukwa wuli ntchakukhumbikwa kuti nilipulikiske Baibolo?’ Para mwapulikiska ivyo buku lakupatulika ili likusambizga, vimovwiraninge:
Kuŵa ŵakukondwa na ŵakukhorwa
Kusanga nthowa zakumazgira masuzgo mu nthengwa
Kuti muleke kwenjerwa chomene
Kuti mukhalenge makora na ŵanthu
Kuti mugwiliskirenge ntchito ndalama mwamahara
Wonani ivyo wakachita Yoshiko, wa ku Japan. Wakajifumbanga kuti mu Baibolo muli vichi ndipo wakaghanaghana kuti waliŵazge. Kasi chikachitika ntchivichi? Iyo wakati: “Baibolo lanovwira kumanya chifukwa icho niliri wamoyo kweniso lanovwira kumanya kuti kunthazi kuli viwemi. Pasono nkhujiwonaso wawakawaka yayi.” Amit, uyo wazunulika pakwambilira, nayo wakaghanaghana kuti wajiwonere yekha ivyo vili mu Baibolo. Iyo wakati: “Nkhazizwa chomene. Mu Baibolo muli fundo zakovwira waliyose.”
Baibolo lawovwira ŵanthu ŵanandi chomene. Namwe mwalekerachi kuti mulisambire na kuwona umo lingamovwilirani?


text:
NKHANI ZAKWAMBILIRA | KASI CIUTA WAKUMUGHANAGHANIRANI?
Ciuta Wakumumanyani Makora
“A Yehova mwandisanda, mwandimanya!”—SALMO 139:1.
CIFUKWA WULI ŴANJI ŴAKUKAYIKA?: Ŵanandi ŵakughanaghana kuti Ciuta wakuwona waka ŵanthu kuti mbakwananga, ŵakufipirwa ndipo walije nawo nchito. Kendra wakasuzgikanga maghanoghano kweniso wakajiyimbanga mulandu cifukwa wakawonanga kuti wakutondeka kufiska ivyo Ciuta wakukhumba. Iyo wakati: “Nkhaleka kulomba.”
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA: Nangauli muli ŵakwananga, kweni Yehova wakuwona vinandi mwa imwe ndipo wakumupulikiskani. Baibolo likuti: “Wakumanya kalengekero kithu, wakukumbuka kuti tili fuvu ise.” Ciuta wakucita nase “kwakuyana na kwananga kwithu” yayi, kweni wakutilengera lusungu na kutigowokera para talapa.—Salmo 103:10, 14.
Kumbukani Davide uyo tamuzunura mu nkhani yakwamba. Iyo wakalomba kwa Ciuta kuti: ‘Maso ghinu ghakawona apo nkhaŵa mu nthumbo; mu buku linu vikalembeka vyose . . . Ndisandani, A Ciuta, na kumanya mtima wane!’ (Salmo 139:16, 23) Davide wakacita kwananga kwakwenelera nyifwa. Kweni wakamanya kuti para walapa, Yehova wamucitirenge lusungu.
Yehova wakumumanyani makora kuluska munthu waliyose. Baibolo likuti: “Munthu wakulaŵiska kawonekero kakuwaro kweni Yehova wakulaŵiska mu mtima.” (1 Samuel 16:7) Ciuta wakumanya makora cifukwa ico mukucitira vinthu vinyake. Panji nchifukwa ca umo muli kubabikira, uko muli kukulira, uko mukukhala, na wunthu winu. Ciuta wakuwona ivyo mukuyezgayezga kucita kuti musinthe, nangauli nyengo zinyake vikumusuzgani.
Pakuti Yehova Ciuta wakumumanyani makora, kasi wakucita wuli kuti wamukhozgani?


text:
Nkhani Nambara 88: Yohane Wakabapatiza Yesu
Wona nkhunda iyo yikwiza pa mutu wa munthu uyu. Munthu uyu ni Yesu. Pa nyengo iyi wakaŵa na vilimika pafupifupi 30. Ndipo uyo wali nayo ni Yohane. Tili kusambirapo kale vinthu vinyake vyakukhwaskana na iyo. Kasi ukukumbuka apo Mariya wakaluta kwa mbali wake Elizabeti, ndipo mwana mu nthumbo ya Elizabeti wakabwalanthika na cimwemwe? Mwana wambura kubabika yura wakaŵa Yohane. Kweni kasi Yohane na Yesu ŵakacitangaci apa?
Yohane wakabizga Yesu mu Mronga wa Yorodani. Umu ndimo munthu wakubapatizikira. Cakwamba wakubizgika mu maji, ndipo pamanyuma pake ŵakumuzuwuraso. Cifukwa cakuti ici ndico Yohane wakacitanga ku ŵanthu, wakacemeka kuŵa Yohane Mbapatizi. Kweni kasi nchifukwa wuli Yohane wakabapatiza Yesu?
Yohane wakacita ici cifukwa cakuti Yesu wakiza na kumulomba kuti wamubapatize. Yohane wakabapatizanga ŵanthu awo ŵakakhumbanga kulongora kuti mbacitima cifukwa ca vinthu viheni ivyo ŵacita. Kweni kasi Yesu wakacitapo cinthu cilicose ciheni cakuti cimucitiske citima? Yayi, Yesu wakacitapo cinthu ciheni cilicose cara, cifukwa ni Mwana wa Ciuta uyo wakafuma kucanya. Ntheura, pakaŵa cifukwa cinyake ico wakalombera Yohane kuti wamubapatize. Tiye tiwone cifukwa ici.
Yesu wakaŵa wakupara mathabwa pambere wandize kwa Yohane. Wakapanganga mathebulo, mipando na mabenchi. Yosefe, mfumu wa Mariya, wakaŵa wakupara mathabwa, ndipo wakasambizga Yesu kuti nayo waŵe wakupara mathabwa. Kweni Ciuta wakatuma Mwana wake kwiza pa caru capasi kuti wazakaŵe wakupara mathabwa yayi. Wakamutuma kuti wazakacite mulimo wapadera, ndipo nyengo yikakwana kuti Yesu wayambe mulimo uwu. Mwantheura kulongora kuti nyengo yakwana yakucitira khumbo la Ŵawiske, Yesu wakalomba Yohane kuti wamubapatize. Kasi Ciuta wakakondwa na ici?
Enya, wakakondwa, cifukwa Yesu wati wafuma mu maji, kucanya kukafuma lizgu lakuti: ‘Uyu ni Mwana wane wakutemweka, mweneuyo nkhukondwa nayo.’ Ndiposo, kucanya kukajurika ndipo nkhunda iyi yikiza pa Yesu. Kweni ni nkhunda yeneco yayi. Yikuwoneka waka nga ni nkhunda. Ukaŵa mzimu utuŵa wa Ciuta.
Yesu wakaŵa na vinandi vyakuti waghaneghane, ntheura wakaluta ku malo gha yekha kwa mazuŵa 40. Wacali kuko, Satana wakiza kwa iyo. Kwa nyengo zitatu Satana wakayezga kunyenga Yesu kuti waswe malango gha Ciuta. Kweni Yesu wakakana.
Pamanyuma pake, Yesu wakawerako ndipo wakakumana na ŵanalume awo ŵakaŵa ŵalondezgi panji ŵasambiri ŵake ŵakwamba. Ghanyake mwa mazina ghawo ni Andireya, Petrosi (wakucemekaso Simone), Filipu na Nataniyele (wakucemekaso Bartolomeyu). Yesu na ŵasambira ŵaphya aŵa ŵakanyamuka kuluta ku Galileya. Ŵali mu Galileya ŵakima pa Kana, cikaya ca Nataniyele. Wali ku Kana, Yesu wakaluta ku ciphikiro cikuru ca ukwati, uko wakacita munthondwe wake wakwamba. Kasi munthondwe uwo wakacita ukuwumanya? Wakazgora maji kuŵa vinyo.
Mateyu 3:13-17; 4:1-11; 13:55; Marko 6:3; Yohane 1:29-51; 2:1-12.
Mafumbo
- Kasi ŵanalume ŵaŵiri awo ŵali pa cithuzithuzi apa mbanjani?
- Kasi munthu wakubapatizika wuli?
- Kasi Yohane wakabapatizanga ŵanthu awo ŵacita vici?
- Kasi pakaŵa cifukwa wuli capadera ico cikapangiska Yesu kulomba Yohane kuti wamubapatize?
- Ciuta wakalongora wuli kuti wakakondwa na kubapatizika kwa Yesu?
- Nchivici ico cikacitika apo Yesu wakaluta ku malo gha yekha kwa mazuŵa 40?
- Kasi ŵanyake mwa ŵasambiri ŵa Yesu ŵakwamba mbanjani, ndipo munthondwe wakwamba uwo wakacita ukaŵa vici?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Mateyu 3:13-17.
Nchiyelezgero wuli ca kubapatiza ico Yesu wakapeleka ku ŵalondezgi ŵake? (Sal. 40:7, 8; Mat. 28:19, 20; Luka 3:21, 22)
- Ŵazgani Mateyu 4:1-11.
Kasi kusambizga Malemba mwaluso kwa Yesu kukutikhozga wuli kuti tiŵazgenge Baibolo nyengo zose? (Mat. 4:5-7; 2 Pet. 3:17, 18; 1 Yoh. 4:1)
- Ŵazgani Yohane 1:29-51.
Kasi Yohane Mbapatizi wakaŵatuma nkhu ŵasambiri ŵake, ndipo tingamulondezga wuli mazuŵa ghano? (Yoh. 1:29, 35, 36; 3:30; Mat. 23:10)
- Ŵazgani Yohane 2:1-12.
Kasi munthondwe wakwamba uwo Yesu wakacita ukulongora wuli kuti Yehova wakuŵanora yayi ŵateŵeti ŵake vinthu viwemi? (Yoh. 2:9, 10; Sal. 84:11; Yak. 1:17)
Manyani Vinandi
Yohane Mubatizi Wakanozga Nthowa
Ŵafarisi na Ŵasaduki ŵakati ŵiza kwa iyo, Yohane wakaŵasuska. Chifukwa wuli?
Wakachita Munthondwe Wakwamba pa Ukwati
Yesu wakalongora kuti sono wakulongozgeka na anyina yayi, kweni na awiske ŵakuchanya.


text: 6 Ŵaisrayeli ŵakachitaso uheni pamaso pa Yehova.+ Ntheura Yehova wakaŵapeleka mu woko la Midiyani vyaka 7.+2 Woko la Midiyani likaŵa na nkhongono pa Israyeli.+ Chifukwa cha Midiyani, Ŵaisrayeli ŵakajinozgera malo ghakubisamako* mu mapiri, mu mphanji, na malo ghakusuzga kufikako.+3 Para Israyeli waseŵa mbuto, Midiyani, Amaleki,+ na ŵanthu ŵakumafumiro gha dazi+ ŵakaŵawukiranga.4 Ŵakazenganga misasa kwimikana nawo na kuparanya vipasi vya charu m’paka ku Gaza. Ŵakalekangako kalikose yayi kuti Ŵaisrayeli ŵarye, nanga ni mberere, ng’ombe, panji mbunda.+5 Ŵakizanga na viŵeto vyawo na mahema, unandi nga ni zombe.+ Ndipo ŵakaŵa ŵambura mapendeko,+ iwo na ngamila zawo. Ŵakizanga mu charu na kuchiparanya.6 Ntheura Israyeli wakakavuka chomene chifukwa cha Midiyani. Ndipo Ŵaisrayeli ŵakalira kwa Yehova kuti waŵawovwire.+7 Ŵaisrayeli ŵakati ŵalira kwa Yehova kuti waŵawovwire kwa Midiyani,+8 Yehova wakaŵatumira ntchimi iyo yikaŵaphalira kuti: “Yehova Chiuta wa Israyeli wakuti: ‘Nkhamufumiskani mu Eguputo, mu nyumba ya wuzga.+9 Nkhamuthaskani mu woko la Eguputo na ku wose awo ŵakamuyuzganinge, nkhaŵachimbizga pamaso pinu ndipo nkhapeleka charu chawo+ kwa imwe.10 Nkhatiso kwa imwe: “Ine ndine Yehova Chiuta winu.+ Mungopanga chara ŵachiuta ŵa Ŵaamori awo mukukhala mu charu chawo.”+ Kweni mukanipulikira yayi.’”*+11 Mungelo wa Yehova wakiza+ na kukhala musi mwa khuni likuru ilo likaŵa mu Ofura, ilo likaŵa la Yowashi Muabi-ezeri.+ Pa nyengo iyi, Gidiyoni+ mwana wa Yowashi wakapwanthanga tirigu mu chakukamiramo mpheska, kumubisa kwa Midiyani.12 Mungelo wa Yehova wakawonekera kwa iyo, wakati: “Yehova wali nawe,+ iwe chinkhara cha nkhondo.”13 Gidiyoni wakati kwa iyo: “Phepani fumu yane, usange Yehova wali nase, ipo chifukwa wuli vinthu vyose ivi vyatiwira?+ Kasi yili nkhu milimo yake yose yakuzizwiska iyo ŵadada ŵithu ŵakatiphalira+ kuti: ‘Asi Yehova wakatifumiska mu Eguputo?’+ Sono Yehova watitaya,+ watipeleka mu woko la Midiyani.”14 Penepapo Yehova wakang’anamukira kwa iyo, wakati: “Luta na nkhongono zako, ndipo uponoskenge Israyeli mu woko la Midiyani.+ Asi ndine nakutuma?”15 Gidiyoni wakamuzgora kuti: “Phepani Yehova. Kasi ningaponoska wuli Israyeli? Wonani! Fuko lane ndichoko chomene mwa Manase, ndipo nili muchoko chomene mu nyumba ya ŵadada.”16 Kweni Yehova wakati kwa iyo: “Utimbenge Midiyani nga ni munthu yumoza chifukwa niŵenge nawe.”+17 Ntheura wakati kwa iyo: “Usange nasanga uwemi* mu maso ghinu, nilongorani chimanyikwiro chakuti ndimwe nadi mukuyowoya nane.18 Naŵeya, mungafumangapo yayi pano m’paka nize na chawanangwa na kumuŵikirani panthazi.”+ Ntheura wakati: “Niŵenge penepano m’paka uwereko.”19 Gidiyoni wakanjira na kunozga kana ka mbuzi na kuphika chingwa chambura nthukumusi cha ufu wakukwana efa yumoza.*+ Wakaŵika nyama mu chidunga na msuni mu m’phika, ndipo wakiza navyo kwa iyo na kuvipeleka musi mwa chikhuni chikuru.20 Mungelo wa Chiuta waunenesko wakati kwa iyo: “Tora nyama na chingwa chambura nthukumusi, uviŵike pa jalawe lira na kuthirapo msuni.” Gidiyoni wakachita ntheura.21 Mungelo wa Yehova wakanyoloska ndodo iyo yikaŵa mu woko lake ndipo yikakhwaska nyama na chingwa chambura nthukumusi. Ndipo moto ukagolera pa jalawe na kumyangura nyama na chingwa chambura nthukumusi.+ Penepapo mungelo wa Yehova wakazgeŵelekera kwa iyo.22 Ntheura Gidiyoni wakamanya kuti wakaŵa mungelo wa Yehova.+Nyengo yeneyiyo, Gidiyoni wakati: “Awe ine, Fumu Yikuru Yehova, chifukwa nawona mungelo wa Yehova chisko na chisko!”+23 Kweni Yehova wakati kwa iyo: “Mtende uŵe nawe. Ungawopanga chara,+ ufwenge yayi.”24 Ntheura Gidiyoni wakamuzengera jotchero Yehova penepara, ndipo likuchemeka kuti Yehova-shalomu*+ m’paka lero. Lichali mu Ofura wa Ŵaabi-ezeri.25 Mu usiku wura, Yehova wakati kwa iyo: “Tora kang’ombe kachiŵiri ka vyaka 7 ka awuso, ndipo ubwangandulire pasi jotchero la Baala la awuso na kudumulira pasi chikhuni chakupatulika* icho chili pafupi nalo.+26 Para wamuzengera jotchero lamalibwe Yehova Chiuta wako pachanya pa jalawe ili, utore kang’ombe kachiŵiri, ukapeleke sembe yakotcha pa nkhuni za chikhuni chakupatulika* icho wadumulira pasi.”27 Ntheura Gidiyoni wakatora ŵateŵeti ŵake ŵanalume 10 ndipo wakachita nga umo Yehova wakamuphalilira. Kweni wakatondeka kuchita muhanya chifukwa wakawopanga ŵamunyumba ya awiske na ŵanthu ŵa mu msumba, ndipo wakachita usiku.28 Ŵanthu ŵa mu msumba ŵakati ŵawuka mulenji, ŵakasanga kuti jotchero la Baala labwangandulikira pasi, ndipo chikhuni chakupatulika* icho chikaŵa pafupi chadumulikira pasi, kweniso kang’ombe kachiŵiri kapelekeka sembe pa jotchero ilo likazengeka.29 Ŵakafumbana ŵekhaŵekha: “Ni njani wachita ichi?” Ŵakati ŵafumbilira, ŵakati: “Gidiyoni mwana wa Yowashi ndiyo wachita ichi.”30 Ntheura ŵanthu ŵa mu msumba ŵakati kwa Yowashi: “Fumiska mwana wako kuti wakomeke, chifukwa wabwangandulira pasi jotchero la Baala na kudumulira pasi chikhuni chakupatulika* icho chikaŵa pafupi nalo.”31 Yowashi+ wakati ku wose awo ŵakimikana nayo: “Kasi mukukhumba kuvikilira Baala? Kasi mukukhumba kumuponoska? Waliyose uyo wakukhumba kumuvikilira wakomeke mulenji uno.+ Usange ni chiuta, mulekani wajivikilire yekha,+ pakuti munthu munyake wabwangandulira pasi jotchero lake.”32 Ndipo pa zuŵa lira, wakamuthya Gidiyoni zina lakuti Yerubibaala,* wakati: “Lekani Baala wajivikilire yekha, chifukwa munthu munyake wabwangandulira pasi jotchero lake.”33 Midiyani yose,+ Amaleki,+ na ŵanthu ŵakumafumiro gha dazi+ ŵakakolerana, ndipo ŵakambukira* ku Dambo la Yezireli na kuzenga msasa.34 Kweni mzimu wa Yehova ukiza* pa Gidiyoni+ ndipo wakalizga mbata,+ ntheura Ŵaabi-ezeri+ ŵakawungana kwa iyo.35 Penepapo wakatuma mathenga ku ŵanthu wose ŵa kwa Manase, ndipo nawo ŵakawungana kwa iyo. Kweniso wakatuma mathenga kwa Asheri, Zebuloni, na Nafutali, ndipo ŵakiza kuzakakumana nayo.36 Penepapo Gidiyoni wakati kwa Chiuta waunenesko: “Usange muponoskenge Israyeli kwizira mwa ine, nga umo mwalayizgira,+37 wonani ine nkhuŵika weya wa mberere pa malo ghakupwanthirapo mbuto. Usange jumi lawa pa weya pera, kweni pasi pose mphakomira, mbwenu nimanyenge kuti muponoskenge Israyeli kwizira mwa ine, nga umo mwalayizgira.”38 Umu ndimo vikachitikira nadi. Wakati wawuka mulenjilenji na kukamata weya, jumi likafuma ndipo maji ghakazura bakule.39 Ndipouli, Gidiyoni wakati kwa Chiuta waunenesko: “Ukali winu uleke kugolera pa ine, kweni lekani nifumbeso kamoza pera. Nkhulomba kuti niyezgeso kamoza pera na weya. Pa weya pekha paŵe pakomira, kweni jumi liwire pasi pose.”40 Ivi ndivyo Chiuta wakachita usiku wura. Pa weya pekha ndipo pakaŵa pakomira, kweni pasi pose pakaŵa jumi.


text:
MUTU 8
Chiuta Wakutemwa Ŵanthu Ŵakutowa
“Kwa wakutowa mukuwoneka wakutowa.”
1-3. (a) Chifukwa wuli mama wakuwoneseska kuti mwana wake watowa ndiposo wakuwoneka makora? (b) Chifukwa wuli Yehova wakukhumba kuti awo ŵakumusopa ŵaŵenge ŵakutowa, ndipo ntchivichi chikutikhuŵilizga kuti tiŵenge ŵakutowa?
MAMA wakutozga mwana wake msepuka, apo wakuwukapo pa nyumba. Wakuwoneseska kuti wageza ndiposo kuti malaya ghake ngawemi na ghakutowa. Wakumanya kuti utozi ngwakukhumbikwa kuti mwana wake waŵe na umoyo uwemi. Wakumanyaso kuti kawonekero ka mwana wake kakulongora umo ŵapapi ŵaliri.
2 Yehova, Dada withu wakuchanya, wakukhumba kuti ŵateŵeti ŵake ŵaŵenge ŵakutowa. Mazgu ghake ghakuti: “Kwa wakutowa mukuwoneka wakutowa.” * (Masalimo 18:26) Yehova wakutitemwa; wakumanya kuti kuŵa ŵakutowa ntchachandulo kwa ise. Kweniso wakukhazga kuti ise Ŵakaboni ŵake tilongorenge makora umo iyo waliri. Nadi, kawonekero kithu kawemi ndiposo nkharo yiwemi vipelekenge uchindami kwa Yehova na zina lake lituŵa, m’malo mwa nthombozgo.—Ezekiyeli 36:22; ŵerengani 1 Petrosi 2:12.
3 Tikukhuŵilizgika kuti tiŵenge ŵakutowa pakumanya kuti Chiuta wakutemwa ŵanthu ŵakutowa. Tikukhumba kuti umoyo withu upelekenge ntchindi kwa iyo chifukwa tikumutemwa. Kweniso tikukhumba kukhalilira mu chitemwa chake. Ipo tiyeni tisande chifukwa icho tikwenera kuŵira ŵakutowa, icho kuŵa ŵakutowa kukung’anamura, ndiposo umo tingajisungira ŵakutowa. Kusanda uku kungatovwira kuwona usange pali vigaŵa ivyo tikukhumbikwira kusintha kuti tichite makora.
CHIFUKWA WULI TIKWENERA KUŴA ŴAKUTOWA?
4, 5. (a) Kasi chifukwa chakwamba chakuŵira ŵakutowa ntchivichi? (b) Kasi utozi wa Yehova ukuwoneka wuli mu chilengiwa?
4 Nthowa yimoza iyo Yehova wakutilongozgera nkhwizira mu ivyo iyo wakuchita. Lekani Mazgu ghake ghakutichiska kuti ‘tiyezge Chiuta.’ (Ŵaefeso 5:1) Chifukwa chakwamba icho tikwenera kuŵira ŵakutowa ntchakuti Yehova, Chiuta uyo tikumusopa, ngwakutowa, muwemi, ndiposo mutuŵa mu vyose.
5 Utozi wa Yehova, makhaliro ndiposo nthowa zake zinandi, vikuwonekera mu chilengiwa. (Ŵaroma 1:20) Charu chapasi chikanozgeka kuŵa chikaya chakutowa kuti ŵanthu ŵakhalengemo. Yehova wali kuŵika ndondomeko iyo yikutozga mphepo na maji ghithu. Charu chapasi chili na nkhongono yapadera yakujitozga chekha. Ntchakuwonekerathu kuti utozi ni nkhani yakuzirwa kwa uyo “wakapanga charu chapasi.” (Yeremiya 10:12) Nase tikwenera kuyiwona kuŵa nkhani yakuzirwa.
6, 7. Kasi Dango la Mozesi likadidimizga wuli kuti utozi ukaŵa wakukhumbikwa ku awo ŵakasopanga Yehova?
6 Chifukwa chinyake icho tikwenera kuŵira ŵakutowa ntchakuti Yehova, Muwusi withu Mukuru, wakukhumba kuti awo ŵakumusopa ŵaŵenge ŵakutowa. Mu Dango ilo Yehova wakapeleka kwa Israyeli, utozi na kusopa vikenderanga lumoza. Dango likadumura kuti pa Zuŵa la Mphepiska, wasembe mukuru wakeneranga kugeza kamoza chara kweni kaŵiri. (Levitiko 16:4, 23, 24) Ŵasembe awo ŵakateŵeteranga ŵakeneranga kugeza mawoko na malundi pambere ŵandapeleke sembe kwa Yehova. (Ekisodo 30:17-21; 2 Midauko 4:6) Dango likayowoya za mitundu 70 ya ukazuzi wa thupi ndiposo kufipirwa. Para Muisrayeli wafipirwa, wakeneranga yayi kuchitako kalikose pa nkhani ya kusopa, ndipo para wachitako wakeneranga kukomeka. (Levitiko 15:31) Waliyose uyo wakakananga kulondezga ndondomeko ya kujitozga, kusazgapo kugeza thupi lose na kuchapa vyakuvwara, wakeneranga ‘kudumulikako ku mpingo.’
7 Nangauli ise tikulondezga Dango la Mozesi yayi, kweni likutovwira kumanya maghanoghano gha Chiuta pa nkhani zinandi. Ntchakuwonekerathu kuti Dango likadidimizgapo kuti utozi ukaŵa wakukhumbikwa ku awo ŵakasopanga Chiuta. Yehova wandasinthe. (Malaki 3:6) Kusopa kwithu kungazomerezgeka yayi kwambura kuti kwaŵa “kwakutowa na kwambura kufipiskika.” (Yakobe 1:27) Ntheura tikwenera kumanya ivyo iyo wakukhumba kwa ise pa nkhani iyi.
NG’ANAMURO LA KUŴA ŴAKUTOWA MU MASO GHA CHIUTA
8. Kasi Yehova wakukhazga kuti tiŵenge ŵakutowa mu vigaŵa vini?
8 Mu Baibolo, fundo ya kuŵa wakutowa yikung’anamura vinandi kuluska kuyowoya waka vya kutowa mwakuthupi. Kuŵa wakutowa mu maso gha Chiuta kukukhwaska vigaŵa vyose vya umoyo withu. Yehova wakukhazga kuti tiŵenge ŵakutowa mu vigaŵa vikuru vinayi; mwauzimu, makhaliro, maghanoghano, ndiposo mwakuthupi. Tiyeni tiwone ng’anamuro la chigaŵa chilichose pachekha.
9, 10. Kasi kuŵa ŵakutowa mwauzimu kukung’anamurachi, ndipo Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakukana kuchita vichi?
9 Kutowa mwauzimu. Kuyowoya mwakudumura, kuŵa ŵakutowa mwauzimu kukung’anamura kuleka kusazga chisopa chaunenesko na chautesi. Apo Ŵaisrayeli ŵakafumanga ku Babuloni kuwelera ku Yerusalemu, ŵakenera kupulikira mazgu agha: “Fumaniko uko, mungakhwaskanga chinthu chakufipirwa chara! . . . Muŵe ŵakutowa.” (Yesaya 52:11) Ŵaisrayeli ŵakaweranga kukwawo, chomene kuti ŵakambireso kusopa Yehova. Kusopa uku kukeneranga kuŵa kwakutowa, kwambura kubinkhiskika na visambizgo, maluso, ndiposo mitheto yakuyuyura Chiuta ya visopa vya Ŵababuloni.
10 Ise lero, pakuŵa Ŵakhristu tikwenera kupwelelera chomene mwakuti tileke kubinkhiskika na chisopa chautesi. (Ŵerengani 1 Ŵakorinte 10:21.) Tikwenera kuchenjera chomene pa nkhani iyi, chifukwa nkhongono ya chisopa chautesi yili palipose. Mu vyaru vinandi, maluso ghakupambanapambana, vyakuchita, ndiposo midauko, vikukolerana na visambizgo vya chisopa chautesi, nga ni fundo yakuti chinthu chinyake mwa ise chikufwa yayi. (Mupharazgi 9:5, 6, 10) Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakukana maluso agho ghakukolerana na vigomezgo vya visopa vyautesi. * Titherenge yayi para ŵanji ŵakutichichizga kuti tileke kwendera fundo za mu Baibolo za kasopero kakutowa.—Milimo 5:29.
11. Kasi kutowa mu makhaliro kukung’anamurachi, ndipo chifukwa wuli ntchakuzirwa kuti tiŵenge ŵakutowa pa chigaŵa ichi?
11 Kutowa mu Makhaliro. Kuŵa ŵakutowa mu makhaliro chikung’anamura kukana mtundu uliwose wa uzaghali. (Ŵerengani Ŵaefeso 5:5.) Ntchakuzirwa kuti tiŵenge ŵakutowa mu makhaliro. Nga umo tiwonerenge mu mutu wakulondezgapo mu buku lino, kuti tikhalilire mu chitemwa cha Chiuta, tikwenera ‘kuchimbira uzaghali.’ Ŵazaghali ŵambura kupera “ŵazamuhara yayi Ufumu wa Chiuta.” (1 Ŵakorinte 6:9, 10, 18) Mu maso gha Chiuta, ŵanthu ŵanthena ŵali mu gulu la awo “ŵakuchita vinthu vyaukazuzi na vyakuseluska.” Usange ŵakutondeka kuŵa ŵakutowa mu makhaliro, “chigaŵa chawo chizamuŵa . . . nyifwa yachiŵiri.”
12, 13. Kasi pali kukolerana wuli pakati pa ivyo tikughanaghana na ivyo tikuchita, ndipo tingachita wuli kuti tiŵenge ŵakutowa mu maghanoghano?
12 Kutowa mu maghanoghano. Ivyo tikughanaghana ndivyo tikuchita. Usange tikuzomerezga maghanoghano ghaheni kukhazikika mu mutu ndiposo mu mtima withu, ntchakuwonekerathu kuti nyengo yiliyose tingachita vinthu viheni. (Mateyu 5:28; 15:18-20) Kweni usange tikuzuzga maghanoghano ghithu na vinthu viwemi na vyakutowa, tingakhuŵilizgika kuŵa na nkharo yakutowa. (Ŵerengani Ŵafilipi 4:8.) Kasi tingachita wuli kuti tiŵe ŵakutowa mu maghanoghano? Chakwamba, tikwenera kugega mtundu uliwose wa vyakusanguluska ivyo vingananga maghanoghano ghithu. * Mwakusazgirapo, tingazuzga maghanoghano ghakutowa mu mutu withu mwa kusambira Mazgu gha Chiuta nyengo zose.
13 Kuti tikhalilire mu chitemwa cha Chiuta, ntchakuzirwa kuti tiŵenge ŵakutowa mwauzimu, makhaliro, ndiposo maghanoghano. Vigaŵa ivi vya utozi vikulongosoreka makora chomene mu mitu yinyake ya buku lino. Sono tiyeni tisande chigaŵa chachinayi, kutowa mwakuthupi.
KASI TINGACHITA WULI KUTI TIŴENGE ŴAKUTOWA MWAKUTHUPI?
14. Chifukwa wuli utozi wakuthupi ni nkhani ya munthu payekha yayi?
14 Utozi wakuthupi ukusazgapo kupwelelera thupi na malo agho tikukhala. Kasi utozi wanthena ni nkhani ya munthu waliyose payekha mwakuti ŵanthu ŵanyake vikuŵakhwaska yayi? Ndimo viliri yayi ku awo ŵakusopa Yehova. Nga umo tawonera kale, utozi withu wakuthupi ngwakuzirwa chomene kwa Yehova. Tikuŵa ŵakutowa chifukwa chakuti ndipo tikuŵa na umoyo uwemi kweniso tikulongora umo iyo waliri. Ghanaghanirani za chiyelezgero cha mwana icho chili mu ndime yakwamba. Asi para mwawona mwana uyo nyengo zose wakuŵa wakubinkha panji wambura kupwelelereka makora mukughanaghanira za umo ŵapapi ŵake ŵaliri? Tingakhumba yayi kuti kawonekero kithu panji umoyo withu utukiske Dada withu wakuchanya panji kutimbanizga uthenga uwo tikupharazga. Mazgu gha Chiuta ghakuti: “Tikuchita chinthu chilichose yayi chakukhuŵazga mwakuti uteŵeti withu uleke kusangika na kafukwa. Kweni munthowa yiliyose tikulongora kuti ndise ŵateŵeti ŵa Chiuta.” (2 Ŵakorinte 6:3, 4) Ipo tingachita wuli kuti tiŵe ŵakutowa mwakuthupi?
15, 16. Kasi utozi ukusazgapo vichi, ndipo vyakuvwara vithu vikwenera kuŵa wuli?
15 Utozi ndiposo kawonekero kithu. Nangauli mitheto yikupambana mu vyaru na vyaru, kweni tingasanga sopo yakukwana ndiposo maji ghakugeza nyengo zose na kuwoneseska kuti ise na ŵana ŵithu tili ŵakutowa. Utozi ukusazgapo kugeza mawoko na sopo pambere tindarye panji kukora chakurya, para tafuma ku chimbuzi, ndiposo para tageziska mwana panji kumusintha theŵera. Kugeza mu mawoko na sopo kungativikilira ku matenda na kuponoska umoyo. Kungawovwira kuti majeremusi agho ghakwambiska matenda ghaleke kuthandazgika, ntheura kukovwira ŵanthu kuti ŵaleke kulwara matenda gha pamoyo. Mu vyaru ivyo nyumba zilije vimbuzi vya maji, vinthu viheni vingawundilika waka, nga umo vikaŵira mu Israyeli kale.
16 Ivyo tikuvwara navyo vikwenera kuchapika nyengo zose mwakuti viŵenge vyakutowa na vyakuwoneka makora. Mkhristu wakukhumbikwira kuti waŵe na vyakuvwara vyapachanya yayi nesi mafashoni ghaphya, kweni vikwenera kuŵa viwemi, vyakutowa, ndiposo vyantchindi. (Ŵerengani 1 Timote 2:9, 10.) Kwali tikukhala nkhu, tikukhumba kuti kawonekero kithu katozgenge “chisambizgo cha Chiuta, Mponoski withu.”
17. Chifukwa wuli nyumba ndiposo katundu withu vikwenera kuŵa vyakutowa na vyakuwoneka makora?
17 Nyumba ndiposo katundu withu. Nangauli nyumba yithu yingaŵa yapachanya yayi, kweni yikwenera kuŵa yakutowa na yakuwoneka makora umo tingakwaniskira. Mwakuyana waka, usange tikwenda pa galimoto panji njinga pakuya ku maungano ndiposo mu uteŵeti wa m’munda, tingachita makora kuvipwelelera kuti viwonekenge makora mukati na kuwaro. Tingaluwanga yayi kuti nyumba na luŵaza lwakutowa vikupeleka ukaboni ukuru. Nakuti tikusambizga ŵanthu kuti Yehova ni Chiuta wakutowa, kuti wazamuparanya “awo ŵakunanga charu chapasi,” ndiposo kuti sonosono apa Ufumu wake uzamuzgora chikaya chithu, icho ntcharu chapasi, kuŵa paradiso. (Chivumbuzi 11:18; Luka 23:43) Nadi, tikukhumba kuti kawonekero ka nyumba yithu ndiposo vinthu ivyo tili navyo vilongorenge ŵanji kuti nanga ni sono tikukuzga makhaliro ghakutowa agho ghazamuŵa ghakwenelera mu charu chiphya icho chikwiza.
18. Kasi tingalongora wuli kuti tikuchindika Nyumba yithu ya Ufumu?
18 Malo ghithu ghakusoperapo. Kutemwa Yehova kukutituma kuti tichindikenge Nyumba zithu za Ufumu, agho ni malo gha kusopa kwaunenesko mu chigaŵa. Para ŵanthu ŵachilendo ŵiza pa Nyumba ya Ufumu, tikukhumba kuti ŵatoreke mtima na malo ghithu ghakuwunganapo. Ntchakukhumbikwa kuti nyengo zose tiyitozgenge na kuyinozga mwakuti yilutilire kuŵa malo ghakukondweska na ghakukopa. Tikulongora kuti tikuchindika Nyumba yithu ya Ufumu para tikuchita vyose ivyo tingakwaniska kuti yiŵenge yiwemi. Ni mwaŵi ukuru kupatura nyengo yithu kuti tovwire kutozga ndiposo ‘kunozga’ malo ghithu ghakusoperapo. (2 Midauko 34:10) Ndimo tikwenera kuchitiraso para tikuwungana mu Malo Ghakuchitirapo Maungano Ghakuru panji malo ghanyake agho tikuchitirapo ungano wa dera panji wa chigaŵa.
KUJITOZGA KU VIZGOŴI NDIPOSO MALUSO GHAUKAZUZI
19. Kuti tijisungilire taŵene ŵakutowa mwakuthupi, kasi tikwenera kukana vichi, ndipo Baibolo likutovwira wuli pa nkhani iyi?
19 Kuti tiŵe ŵakutowa mwakuthupi, tikwenera kukana vizgoŵi ndiposo maluso ghaukazuzi, nga nkhukhweŵa hona, kumwa chomene vyakumwa vyakuloŵezga, ndiposo kugwiliskira ntchito minkhwala kwambura kulwara panji vinthu vyakutimbanizga wongo. Baibolo likuzunurapo yayi vizgoŵi ndiposo maluso ghaukazuzi na ghakuseluska ghose agho ghandana mazuŵa ghano, kweni lili na fundo izo zikutovwira kumanya umo Yehova wakujipulikira na vinthu ivi. Chifukwa chakuti tikumanya maghanoghano gha Yehova pa nkhani izi, chitemwa chikutituma kuti tichitenge vinthu ivyo wakukondwa navyo. Tiyeni tiwone fundo zinkhondi za mu Malemba.
20, 21. Kasi Yehova wakukhumba kuti tiŵe kutali na maluso gha mtundu wuli, ndipo tili na chifukwa wuli chankhongono chakuŵira ŵakupulikira?
20 “Pakuti tili na malayizgo agha, tiyeni tijitozge ku ukazuzi wose wa thupi na wauzimu, mwakuti tilutilire kuŵa ŵatuŵa apo tikopa Chiuta.” (2 Ŵakorinte 7:1) Yehova wakukhumba kuti tiŵe kutali na maluso agho ghangananga thupi ndiposo mutu withu. Ntheura tikwenera kukana vizgoŵi viheni ivyo vikumanyikwa kuti ni vyakupweteka mwakuthupi kweniso mu maghanoghano.
21 Baibolo likutipa chifukwa chankhongono chakuti ‘tijitozgere taŵene ku ukazuzi wose.’ Wonani kuti lemba la 2 Ŵakorinte 7:1 likwamba na mazgu ghakuti: “Pakuti tili na malayizgo agha.” Malayizgo nga? Nga umo vyazunulikira mu mavesi ghakumasinda, Yehova walayizga kuti: “Nizamumupokelerani. . . . Nizamuŵa wiskemwe.” (2 Ŵakorinte 6:17, 18) Imwe ghanaghanani waka: Yehova walayizga kuti wazamumuvikilirani ndiposo kumutemwani nga umo dada wakuchitira na mwana wake msepuka panji msungwana. Kweni Yehova wazamufiska malayizgo agha pekha usange imwe mukukana ukazuzi wa “thupi na wauzimu.” Ipo ungaŵa uchindere chomene kuzomerezga vizgoŵi panji maluso ghakuseluska kumutondeskani kuŵa paubwezi wakuzirwa ndiposo uwemi uwu na Yehova.
22-25. Kasi ni fundo wuli za mu Malemba izo zingatovwira kuti tikane vizgoŵi ndiposo maluso ghaukazuzi?
22 “Utemwenge Yehova Chiuta wako na mtima wako wose na umoyo wako wose na maghanoghano ghako ghose.” (Mateyu 22:37) Yesu wakasora dango ili kuŵa likuru pa ghose. (Mateyu 22:38) Yehova ngwakwenelera nadi kuti ise timutemwenge. Kuti timutemwe na mtima withu wose, umoyo, ndiposo maghanoghano, tikwenera kukana maluso agho ghangadumulizga umoyo withu panji kugotomaliska nkhongono ya kughanaghana iyo Chiuta wali kutipa.
23 “[Yehova] wakupeleka ku ŵanthu wose umoyo na mvuchi na vinthu vyose.” (Milimo 17:24, 25) Umoyo ntchawanangwa chakufuma kwa Chiuta. Tikutemwa uyo wali kutipa, ntheura tikukhumba kumuchindika chifukwa cha chawanangwa ichi. Tikukana vizgoŵi vilivyose panji maluso ivyo vingananga umoyo withu, chifukwa tikumanya kuti vinthu vyantheura vikulongora kuyuyura chomene chawanangwa cha umoyo.
24 “Utemwenge mzengezgani wako umo ukujitemwera wamwene.” (Mateyu 22:39) Vizgoŵi ndiposo maluso ghaukazuzi kanandi vikupweteka uyo wakuvichita pera yayi kweniso awo ŵali nayo pafupi. Mwachiyelezgero, munthu uyo wakukhala pafupi na uyo wakukhweŵa, nayo wakukhwaskika nangauli iyo wakukhweŵa yayi. Munthu uyo wakupweteka awo ŵali pafupi nayo wakuswa dango la Chiuta lakuti titemwenge ŵazengezgani ŵithu. Kweniso wakuteta para wakuti wakutemwa Chiuta.
25 “Ŵajilambikenge na kupulikira maboma na ŵamazaza.” (Tito 3:1) Mu vyaru vinandi, kusunga panji kugwiliskira ntchito minkhwala yinyake nkhuswa malango. Pakuŵa Ŵakhristu ŵaunenesko, tikusunga yayi nesi kugwiliskira ntchito minkhwala yakukanizgika.—Ŵaroma 13:1.
26. (a) Kasi tikwenera kuchitachi kuti tikhalilire mu chitemwa cha Chiuta? (b) Chifukwa wuli kuŵa ŵakutowa mu maso gha Chiuta ni nthowa yiwemi chomene yakuŵira ŵamoyo?
26 Kuti tikhalilire mu chitemwa cha Chiuta, tikwenera kuŵa ŵakutowa, mu chigaŵa chimoza panji viŵiri pera yayi kweni mu vigaŵa vyose. Ntchipusu yayi kuleka na kutalikirana na vizgoŵi ndiposo maluso agho ghakukazuzga, kweni ntchamachitiko kuchita nthena. * Nadi, palijeso nthowa yinyake yakuŵira ŵamoyo, chifukwa nyengo zose Yehova wakutisambizga kuti tisange chandulo. (Ŵerengani Yesaya 48:17.) Chakuzirwa chomene ntchakuti para tikuŵa ŵakutowa tingaŵa ŵakukhorwa chifukwa cha kumanya kuti tikulongora uwemi wa Chiuta uyo tikumutemwa, ntheura tikukhalilira mu chitemwa chake.
^ ndime 2 Lizgu la Chihebere ilo apa lalembeka kuti “wakutowa” nyengo zinyake likulongosora za utozi wakuthupi kweni chomene likulongosora za makhaliro panji utozi wauzimu.
^ ndime 10 Wonani Mutu 13 mu buku lino kuti muwone za vikondwelero ndiposo maluso agho Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakukana.
^ ndime 12 Mutu 6 mu buku lino ukulongosora umo mungasankhira vyakusanguluska viwemi.
^ ndime 26 Wonani mabokosi ghakuti “ Kasi Nkhufwilirapo Kuchita Icho Ntchiwemi?” ndiposo “ Kwa Chiuta Vinthu Vyose ni Vyamachitiko.”
^ ndime 67 Zina lasinthika.
Manyani Vinandi
Kusintha Nkharo Chifukwa Chiuta Ni Mutuŵa
Vipinda vya ŵalonda na mumphepete mwa vipata vya tempile ilo Ezekiyeli wakawona mu mboniwoni vili na ng’anamuro lapadera ku ŵanthu ŵa Chiuta kwambira mu 1914.


text:
UMOYO WACHIKHRISTU
Kasi Mungayezgapo Waka Chaka Chimoza?
Kuyezga vichi? Upayiniya wanyengozose! Muzamusanga vitumbiko vinandi chomene!—Zi 10:22.
PARA MUKUCHITA UPAYINIYA . . .
mungasambira maluso ghanyake pakupharazga kweniso mukondwenge chomene na uteŵeti
ubwezi winu na Yehova ukhorenge chomene. Para mukuphalira ŵanthu vya Yehova, vimovwiraninge kuti mukumbukenge makhaliro ghake ghawemi
muŵenge ŵakukhorwa chifukwa cha kuŵika vinthu vya Ufumu pakwamba ndipo muŵenge ŵakukondwa chifukwa cha kujipeleka kovwira ŵanthu.—Mt 6:33; Mil 20:35.
mungaŵapo pa ungano wa ŵapayiniya uwo ukuchitika pa nyengo iyo mulaŵiliri wa dera wakuchezgera mpingo winu, pa ungano wapadera uwo ukuŵako para kuli ungano wa dera, kweniso pa Sukulu ya Uteŵeti wa Upayiniya
mungaŵa na mwaŵi wakusanga na kuchitiska masambiro gha Baibolo ghanandi
muŵenge na nyengo yinandi yakuchezga na awo mukupharazgira lumoza, ndipo mukhwimiskanenge.—Ro 1:11, 12.


text: 2 Wunganani pamoza, enya, wunganani,+Imwe mtundu wambura soni.+2 Pambere dango lindambe kugwira ntchito,Pambere zuŵa lindajumphe nga ni mwelero,Pambere undize pa imwe ukali wakugolera wa Yehova,+Pambere zuŵa la ukali wa Yehova lindize pa imwe,3 Penjani Yehova+ imwe mose ŵakuzika* ŵa pa charu chapasi,Imwe mukusunga dango* lake laurunji.Penjani urunji, penjani kuzika.*Panyake mungazakabisika pa zuŵa la ukali wa Yehova.+4 Pakuti msumba wa Gaza uzamuŵa mahami,Ashikeloni wazamuŵa mayiyi.+Ashidodi wazamuchimbizgika zuŵa lili ngee,*Ndipo Ekironi wazamuzgulika.+5 “Soka kwa awo ŵakukhala mumphepete mwa nyanja, mtundu wa Ŵakereti!+Mazgu gha Yehova ghimikana namwe.Imwe Ŵakenani, charu cha Ŵafilisiti, nizamumuparanyani,Mwakuti pazamuŵavya na yumoza uyo wazamukhalapo.6 Malo gha mumphepete mwa nyanja ghazamuŵa ghakuliskako viŵeto,Ghazamuŵa na visimi vya ŵaliska ndiposo viŵaya vyamalibwe vya mberere.7 Chizamuŵa chigaŵa cha ŵakukhalapo ŵa nyumba ya Yuda,+Ŵazamurya kwenekura.Namise ŵazamugona mu nyumba za Ashikeloni.Pakuti Yehova Chiuta wawo wazamuŵakumbuka,*Ndipo wazamuwunjika ŵakukoleka ŵawo.”+8 “Napulika msinjiro wa Mowabu+ na kutuka kwa Ŵaamoni,+Awo ŵanyoza ŵanthu ŵane na kujitukumura kwimikana na charu chawo.+9 Ntheura, umo ine niliri wamoyo,” ndimo wayowoyera Yehova wa mawumba, Chiuta wa Israyeli,“Mowabu waŵenge nga ni Sodomu,+Ndipo Ŵaamoni nga ni Gomora,+Malo gha nkhunga, khululu la mchere, na mayiyi ghamuyirayira.+Ŵanthu ŵane awo ŵakhalapo ŵazamuŵaphanga vinthu vyawo,Ndipo ŵakukhalapo ŵa mtundu wane ŵazamuŵapoka malo.10 Ivi ndivyo vizamunjira m’malo mwa kujikuzga kwawo,+Chifukwa chakuti ŵakanyoza na kujikwezga pa ŵanthu ŵa Yehova wa mawumba.11 Yehova wazamuŵa wakofya kwa iwo,Chifukwa wazamumara* ŵachiuta wose ŵa pa charu chapasi,Ndipo virwa vyose vya mitundu ya ŵanthu vizamumusindamira,*+Chilichose kufuma pa malo ghake.12 Imwe Ŵaetiyopiya, namwe muzamukomeka na lupanga lwane.+13 Wazamunyoloskera woko lake kumpoto na kuparanya Asiriya,Ndipo wazamuzgora Nineve kuŵa mayiyi,+ kuŵa charu chakomira nga ntchipalamba.14 Vyakuŵeta vizamugona pasi mukati mwake, vinyama vyamuthengere vyamtundu uliwose.Nyangenyange na chinungu vizamukhala pa ntchindamiro zake usiku wose.Mazgu ghazamwimba pa windo.Pa mulyango pazamuŵa pharanyiko,Pakuti wazamuŵika pakweru mathabwa gha sidara.15 Uwu ni msumba wakujikuzga uwo ukakhalanga mwakufwasa,Uwo mu mtima wake ukatenge: ‘Ndine pera, kulijeso munyake.’Sono wazgoka chinthu chakuchitiska wofi,Malo ghakugonamo vinyama vyamuthengere!Waliyose uyo wakujumpha pafupi wazamulizga lukhweru na kusunkhunya woko lake.”+


text:
Nkhani Nambara 94: Wakutemwa Ŵana
Wona Yesu apa wakora mwana musepuka. Nawe ungawona kuti Yesu wakutemwa nadi ŵana. Ŵanalume awo ŵakulaŵilira mbasambiri ŵake. Kasi Yesu wakuŵaphalira vici? Tiye tiwone.
Yesu na ŵapositole ŵake ŵakiza waka kufuma ku ulendo utali. Ŵapositole ŵakapindananga mu nthowa. Ntheura ŵati ŵafika Yesu wakaŵafumba kuti: ‘Kasi mwapindanangaci mu nthowa?’ Mwambura kukayika, Yesu wakamanya ico ŵakapindananga. Kweni wakafumba kuti wawone usange ŵapositole ŵamuphalirenge.
Ŵapositole ŵakazgora yayi, cifukwa mu nthowa ŵakapindananga za uyo ngwakuzirwa pakati pawo. Ŵapositole ŵanyake ŵakakhumba kuŵa ŵakuzirwa kuluska ŵanyawo. Kasi Yesu wakaŵaphalira wuli kuti mbuwemi yayi kukhumba kuŵa wakuzirwa kuluska ŵanji?
Wakacema musepuka mucoko na kumwimika panthazi pawo. Wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti: ‘Nkhukhumba kuti imwe mumanye ici kuti, kwambura kuti mwasintha na kuŵa nga ni twana tucoko, mwamunjira yayi mu ufumu wa Ciuta. Mukuru mu ufumu wakucanya ni uyo wakujipepura nga ni mwana uyu.’ Kasi ukumanya cifukwa ico Yesu wakayowoyera nthena?
Ŵana ŵacoko ŵakwenjerwa yayi za kuŵa mukuru panji wakuzirwa kuluska ŵanji. Ntheura ŵapositole ŵakenera kusambira kuŵa nga ni ŵana mu nthowa iyi na kuleka kupindana za uyo ni mukuru panji wakuzirwa.
Paliso nyengo zinyake apo Yesu wakalongora kuti wakapwelelera comene ŵana. Pati pajumpha myezi yicoko waka, ŵanthu ŵakiza na ŵana ŵawo kwa Yesu. Ŵapositole ŵakaŵakanizganga. Kweni Yesu wakaphalira ŵapositole ŵake kuti: ‘Ŵalekani ŵana ŵize kwa ine, mungaŵakanizganga yayi, cifukwa ufumu wa Ciuta ngwa ŵanthu wantheura.’ Pamanyuma pake Yesu wakatora ŵana na kuŵapakata na kuŵatumbika. Kasi nchakukondweska yayi kumanya kuti Yesu wakutemwa ŵana?
Mateyu 18:1-4; 19:13-15; Marko 9:33-37; 10:13-16.
Mafumbo
- Kasi ŵapositole ŵakapindananga vici mu nthowa apo ŵakafumanga ku ulendo utali?
- Cifukwa wuli Yesu wakacema musepuka mucoko na kumwimika panthazi pa ŵapositole?
- Kasi ŵapositole ŵakenera kusambira vici kuti ŵaŵe nga ni ŵana?
- Pati pajumpha myezi yicoko waka, kasi Yesu wakalongora wuli kuti wakutemwa ŵana?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Mateyu 18:1-4.
Cifukwa wuli Yesu wakayowoyanga ntharika pakusambizga? (Mat. 13:34, 36; Mrk. 4:33, 34)
- Ŵazgani Mateyu 19:13-15.
Kasi ni mikhaliro wuli ya ŵana iyo tikwenera kulondezga usange tikukhumba kuti tisange vitumbiko vya Ufumu? (Sal. 25:9; 138:6; 1 Kor. 14:20)
- Ŵazgani Marko 9:33-37.
Kasi Yesu wakasambizga vici ŵasambiri ŵake pa nkhani yakukhumba kuŵa wakuzirwa? (Mrk. 9:35; Mat. 20:25, 26; Gal. 6:3; Fil. 2:5-8)
- Ŵazgani Marko 10:13-16.
Nchifukwa wuli ŵanthu ŵakawopanga yayi kwiza kwa Yesu, ndipo Ŵalara ŵa mpingo ŵangasambirapo vici kwa iyo? (Mrk. 6:30-34; Fil. 2:1-4; 1 Tim. 4:12)
Manyani Vinandi
Wakasambizga vya Kupatana na Kutemwa Ŵana
Umo Yesu wakachitiranga na ŵana vikapambananga na ŵasambiri ŵake. Chifukwa wuli?


text: 29 Yobu wakalutilira kuyowoya mwantharika, wakati:2 “Nkhudokera kuti mphanyi nanguŵa mu myezi iyo yajumpha,Mu mazuŵa agho Chiuta wakaŵa mulinda wane,3 Apo wakaŵaliskanga nyali yake pa mutu wane,Apo nkhendanga mu mdima ndipo ungweru wake ukaniŵaliranga,+4 Apo nkhaŵa mu* uwukirano wane,Apo Chiuta wakaŵa mubwezi wane wapamtima ndipo wakaŵa mu hema lane,+5 Apo Wankhongonozose wakaŵa kuti wachali nane,Apo ŵana* ŵane ŵakanizingilizganga,6 Apo malundi ghane ghakagezanga mu chambiko,Ndipo majalawe ghakanipunguliranga tumilonga twa mafuta.+7 Apo nkhalutanga ku chipata cha msumba+Na kukhala mu luŵaza lwa msumba,+8 Ŵanyamata ŵakaniwonanga na kusezgekera kumphepete,*Nanga ŵangaŵa ŵalara ŵakawukanga na kwimilira.+9 Ŵakaronga ŵakalekanga kuyowoya.Ŵakaŵikanga woko lawo pa mulomo wawo.10 Mazgu gha ŵakumanyikwa ghakapulikikwanga yayi.Malulimi ghawo ghakademelera ku chavu chawo.11 Waliyose uyo wakanipulikanga wakayowoyanga viwemi vya ine,Ndipo awo ŵakaniwonanga ŵanganikhalira ukaboni.12 Pakuti nkhathaskanga mukavu uyo wakaliliranga wovwiri,+Pamoza na mwana mulanda na waliyose uyo wakaŵavya movwiri.+13 Munthu uyo wakaŵa pafupi kuparanyika wakanitumbikanga,+Ndipo mtima wa chokoro nkhawukondweskanga.+14 Nkhavwara urunji nga ntchakuvwara chane.Urunji wane ukaŵa nga ni munjilira* na nduŵira.15 Nkhaŵa jiso ku ŵachibulumutiraNa lundi ku ŵakupendera.16 Nkhaŵa dada wa ŵakavu,+Nkhapejerezganga mulandu wa awo nkhaŵamanyanga yayi.+17 Nkhaphyoranga miskati ya wakwananga,+Na kupokeska nyama ku jino lake.18 Nkhatemwanga kuyowoya kuti, ‘Nifwirenge mu nyumba yane,*+Ndipo mazuŵa ghane ghaŵenge ghanandi nga ni mchenga.19 Misisi yane yithazirenge mu maji,Ndipo jumi likhalenge usiku wose pa minthavi yane.20 Uchindami wane ukuŵa uphya nyengo zose,Uta uwo uli mu woko lane ulutilirenge kulasa.’21 Ŵanthu ŵakategherezganga mwakunweka,Ŵakakhalanga chete kulindilira ulongozgi kwa ine.+22 Para namara kuyowoya, ŵakaŵavyanga chakuyowoya,Mazgu ghane ghakanjiranga makora* mu makutu ghawo.23 Ŵakanilindiliranga nga ŵakulindilira vula,Ŵakayasamanga mulomo wawo pwankhu nga ŵakukhazga vula ya chizimwaluphya.+24 Para nkhaŵamwemweteleranga, ŵakagomezganga yayi,Kuŵala kwa chisko chane kukaŵakhozganga.*25 Pakuŵa mulongozgi wawo nkhaŵapanga ulongozgi,Ndipo nkhakhalanga nga ni themba pakati pa ŵankhondo ŵake,+Nga ni munthu uyo wakusanguluska ŵakulira.+


text:
NKHANI YA PA CHIKOPI | KASI MUNGACHITA WULI KUTI MUKONDWENGE NA NTCHITO?
Kasi Mungachita Wuli Kuti Mukondwenge na Ntchito?
‘Munthu waliyose waryenge na kumwa na kusekelera mu mulimo wake. Ntchawanangwa cha Chiuta.’ (Mupharazgi 3:13) Yehova wakukhumba kuti tikondwenge, ntheura wakutiphalira umo tingachitira. (Yesaya 48:17) Wakutiphalira kwizira mu Mazgu ghake Baibolo. Ulongozgi wakulondezgapo uwu ungawovwira kuti mukhorwenge na ntchito iyo mukugwira.
WONANI NTCHITO MWAKWENELERA
Kwali mukugwira ntchito ya mu ofesi, panji ya mawoko, manyani kuti ‘ntchito yiliyose iyo munthu wakugwira yili na phindu.’ (Zintharika 14:23) Yikutovwira kusanga vinthu ivyo tikukhumba. Nangauli Yehova wali kutilayizga kuti watipenge ivyo tikukhumba para tikumusopa na mtima wose, kweni tikwenera kulimbikira ntchito. (Mateyu 6:31, 32) Nadi, tikwenera kuchitapo kanthu.—2 Ŵatesalonika 3:10.
Ntheura ntchito njakuzirwa, yikutovwira kusanga ivyo tikukhumba. Ndipo tikwenera kugwira ntchito kuti tifiske udindo withu. Joshua wakati: “Para ntchito iyo ukugwira yikukovwira kusanga vyakukhumbikwa, mbwenu njiwemi.”
Kweniso munthu wakuchindikika para wakulimbikira ntchito nangauli ntchipusu yayi kugwira ntchito yinonono. Nangauli ntchito yingaŵa yinonono, kweni para munthu wagwira mwakugomezgeka wakuŵa ŵakukondwa. Mwakupambana na ivyo ŵanthu ŵakuyowoya, ise tikuwona kuti ntchito zinonono ni zakuzirwa. (Zintharika 26:14) Ntchito yingatovwira kuti tiŵe ŵakukondwa. Aaron uyo wazunulika mu nkhani iyo yajumpha, wakati: “Nkhukondwa para nagwira ntchito zuŵa lose. Nyengo zinyake nkhuŵa kuti navuka chomene nangauli ntchito iyo nagwira ŵanji ŵangayiwona yayi, ndipouli nkhumanya kuti nachita chinthu chakuzirwa.”
LIMBIKIRANI NTCHITO
Baibolo likuyowoya za munthu “waluso pa mulimo wake” kweniso mwanakazi uyo ‘wakukondwa kugwira ntchito na mawoko ghake.’ (Zintharika 22:29; 31:13) Vikuchitika vyekha yayi kuti munthu waŵe waluso. Ŵanandi ŵakukondwa yayi kugwira ntchito iyo ŵakuyimanya makora yayi. Panji lekani ŵakukondwa yayi na ntchito yawo ndipo ŵakuŵikapo mtima yayi kuti ŵayimanye makora.
Kweni unenesko ngwakuti, munthu wangakondwa na ntchito yiliyose usange wakuyiwona mwakwenelera ndipo wakuŵikapo mtima kuti wayimanye. William wa vyaka 24, wakati: “Para munthu wakulimbikira ntchito na kuwona uwemi wake, wakuŵa wakukondwa ndipo wakuchita vyose ivyo vikukhumbikwa pa ntchito.”
GHANAGHANIRANI UMO NTCHITO YINU YIKOVWILIRA ŴANJI
Lekani kughanaghanira waka vya ndalama izo mukusanga. Mungachita makora kujifumba mafumbo agha: Chifukwa wuli ntchito iyi njakuzirwa? Kasi ntchivichi chingachitika usange yindachitike panji usange yindachitike makora? Kasi yikovwira wuli ŵanji?
Fumbo laumaliro ili ndakuzirwa chomene kughanaghanirapo, chifukwa ntchito yikuŵa yakukondweska para yikovwira ŵanji. Yesu wakati: “Muli kukondwa kukuru mu kupeleka kuluska mu kupokera.” (Milimo 20:35) Para tikulimbikira ntchito, yikovwira makasitomara na mabwana ghithu pera yayi. Ŵanyake awo yikuŵawovwira mba munyumba yithu kweniso ŵanyithu.
Ŵamunyumba yithu. Para dada wakulimbikira ntchito wakovwira ŵamunyumba yake pa vigaŵa viŵiri. Chakwamba, wakuwoneseska kuti ŵamunyumba yake ŵali na chakurya, vyakuvwara na pakugona. Para wachita nthena ndikuti ‘wakupwelelera awo mbake’ umo Chiuta wakukhumbira. (1 Timote 5:8) Chachiŵiri, wakusambizga ŵanyake uwemi wa kulimbikira ntchito. Shane uyo wazunulika mu nkhani iyo yajumpha, wakati: “Adada ŵane ŵakulimbikira ntchito ndiposo mbakugomezgeka chomene pa ntchito yawo yaukalipentala. Nasambirako ntchito za mawoko, nga nkhuzenga ndipo nkhovwira ŵanji.”
Ŵanyithu. Paulosi wakachiska Ŵakhristu kuti ‘ŵagwirenge ntchito mwakuti ŵaŵe na kanthu kakuti ŵamupeko uyo wakusoŵerwa.’ (Ŵaefeso 4:28) Para tikulimbikira ntchito tikovwira banja lithu kweniso ŵakusoŵerwa. (Zintharika 3:27) Ntheura tikuŵa ŵakukondwa chifukwa tikovwira ŵanyithu.
CHITANI VINANDI
Yesu wakati: ‘Usange munyake wamazaza wakuchichizga kuchita mulimo kilomita limoza, ulute nayo makilomita ghaŵiri.’ (Mateyu 5:41) Kasi mungalondezga wuli fundo iyi apo mukugwira ntchito? M’malo mwakugwira waka ntchito iyo mwapika, sangani mpata kuti musazgireko. Ŵani na chilato kuti mugwirenge makora ntchito yinu kweniso mwaluŵiro. Nanga ntchito yingaŵa yichoko wuli, ŵikanipo mtima kuti mugwire makora.
Para tikuchita nthena, tikuŵa ŵakukondwa na ntchito chifukwa tikugwira na mtima wose. Tikugwira kwambura kuchichizgika. (Filemoni 14) Nkhani iyi yikutikumbuska fundo iyo yili pa Zintharika 12:24, iyo yikuti: ‘Woko la ŵachitatata liwusenge, kweni ŵakata ŵathereskekenge na kuzgoka ŵantchito.’ Mbunenesko kuti mbachoko waka awo ŵangazgoka nadi ŵazga mwakuyana na lemba ili. Ndipouli, munthu mukata wakuŵa muzga chifukwa nyengo zose wakuwona kuti ŵanji ŵakumuchichizga kuti wamalizge ntchito. Kweni uyo wakulimbikira, na kuchita vinandi chifukwa chakuti wakhumba yekha, wakuŵa wakukondwa. Ndipo wakuŵa bwana pa ntchito yake.
ŴIKANI NTCHITO PAMALO GHAKWENELERA
Munthu wakulumbika para wakulimbikira ntchito, nakuti Baibolo likutichiska kuti tilimbikirenge ntchito. (Zintharika 13:4) Kweni fundo iyi yikung’anamura kuti nyengo zose tikhalirenge waka kugwira ntchito yayi. Lemba la Mupharazgi 4:6 likuti: ‘Woko limoza lakuzura na chimango ndiwemi kwakuluska mawoko ghaŵiri ghakuzura na suzgo na kukweŵeka kwa mtima.’ Kasi fundo njakuti wuli? Munthu uyo wakupumura yayi wangakondwa yayi na ntchito chifukwa yikumumalira nyengo na nkhongono zake. Ntchito yake yikuŵa yambura phindu chifukwa vili nga ‘wakuchimbizga waka mphepo.’
Baibolo likutovwira kuti tiwonenge ntchito mwakwenelera. Nangauli likuti tilimbikirenge ntchito, kweni likutiso ‘tisandenge vinthu ivyo ni vyakuzirwa chomene.’ (Ŵafilipi 1:10) Kasi vinthu vyakuzirwa chomene ni vichi? Ni vinthu vyauzimu, nga nkhuŵazga Mazgu gha Chiuta na kughanaghanirapo, kuchezga na banja lithu kweniso ŵabwezi ŵithu.
Awo ŵakuwona ntchito mwakwenelera, nyengo zose ŵakuŵa ŵakukondwa. William uyo tangumuzunura pakwamba, wakati: “Bwana wane wakale wakuchita mwamahara chomene pa nkhani ya ntchito. Wakukolerana na makasitomara ghake. Nangauli wakulimbikira chomene ntchito, kweni zuŵa lililose wakuchezga na kusopa na banja lake. Njumoza wa ŵanthu awo mbakukondwa chomene.”


text:
MUTU 67
“Palije Munthu Uyo Wali Kuyowoyapo Nthena”
ŴAKATUMA ŴALINDA KUTI ŴAKAKORE YESU
NIKODEMO WAKAYOWOYAPO KUTI WAVIKILIRE YESU
Yesu wakaŵa kuti wachali ku Yerusalemu, ku Chiphikiro cha Mahema (panji Visakasa). Wakakondwa kuti “ŵanandi mu mzinda ŵakapulikana mwa iyo.” Kweni ichi chikakwiyiska ŵalongozgi ŵa chisopa. Ntheura ŵakatuma ŵalinda kuti ŵakamukore. (Yohane 7:31, 32) Kweni Yesu wakabisama yayi.
Yesu wakalutilira kusambizga pakweru mu Yerusalemu. Iyo wakati: “Niŵenge namwe kanyengo kachoko. Muzamunipenja, kweni muzamunisanga chara, ndipo uko nizamuŵa mungizako chara.” (Yohane 7:33, 34) Ŵayuda ŵakatorapo kanthu yayi, ntheura ŵakafumbananga kuti: “Kasi munthu uyu wakukhumba kuya nkhu apo wakuti tizamumusanga chara? Kasi wakukhumba kuya ku Ŵayuda awo ŵali kumbininikira pakati pa Ŵagiriki na kusambizga Ŵagiriki? Kasi wakung’anamurachi apo wakuti, ‘Muzamunipenja, kweni muzamunisanga chara, ndipo uko nizamuŵa mungizako chara’?” (Yohane 7:35, 36) Kweni Yesu wakang’anamuranga kuti wafwenge ndipo wazamuwuka na kuluta kuchanya. Ŵalwani ŵake ŵangamulondezga yayi kuchanya.
Zuŵa la 7 lakuti chiphikiro chichitike likakwana. Mulenji uliwose pa chiphikiro, wasembe wakathiranga maji pasi agho ŵakatekanga mu Chiziŵa cha Siloamu, ndipo ghakendanga musi mwa jotchero la pa tempile. Ntheura Yesu wakachemerezga kuti: “Usange munthu wali na nyota, wize kwa ine wazakamwe maji. Waliyose uyo wakupulikana mwa ine, nga umo Malemba ghakuyowoyera, ‘Mukati mwake muzamufuma tumilonga twa maji gha umoyo.’”—Yohane 7:37, 38.
Yesu wakayowoyanga ivyo vizamuchitika para ŵasambiri ŵake ŵaphakazgika na mzimu utuŵa na kuchemeka kuti ŵakapokere umoyo wakuchanya. Ŵasambiri ŵakaphakazgika Yesu wati wafwa. Kwambira pa zuŵa la Pentekoste mu chaka chakulondezgapo, mlonga wa maji gha umoyo ukamba kwenda apo ŵasambiri ŵakuphakazgika na mzimu ŵakamba kusambizga ŵanthu unenesko.
Ŵanthu ŵanyake ŵakati ŵapulika visambizgo vya Yesu, ŵakati: “Uyu ni Ntchimi nadi,” panji ŵakanenanga ntchimi iyo yikayowoyeka kale yakuluska Mozesi. Ŵanyake ŵakatenge: “Uyu ni Khristu.” Kweni ŵanyake ŵakatenge: “Khristu wangafuma mu Galileya yayi. Asi Malemba ghakuti Khristu wafumenge mu mphapu ya Davide, ndiposo mu Betelehemu, muzi uwo Davide wakakhalanga?”—Yohane 7:40-42.
Wumba ukagaŵikana. Nangauli ŵanyake ŵakakhumbanga kuti Yesu wakoleke, kweni palije uyo wakamukhwaska. Ŵalinda awo ŵakatumika kuti ŵakakore Yesu ŵakawerako mawoko ghawaka. Ntheura ŵalara ŵa ŵasembe na Ŵafarisi ŵakaŵafumba kuti: “Chifukwa wuli mundize nayo?” Ŵalinda ŵakazgora kuti: “Palije munthu uyo wali kuyowoyapo nthena.” Ndipo ŵalara ŵa chisopa aŵa ŵakakwiya na kwamba kukalipa, ŵakati: “Kasi namwe mwapuluskika? Kasi walipo yumoza wa ŵalongozgi panji Ŵafarisi uyo wapulikana mwa iyo? Kweni mzinda wa ŵanthu ŵambura kumanya Dango uwu, ngwakutembeka.”—Yohane 7:45-49.
Nikodemo, uyo wakaŵa Mufarisi kweniso wakaŵa mu Sanihedirini wakati wapulika nthena, wakayowoya mwakuti wavikilire Yesu. Pakajumpha vilimika viŵiri na hafu kufuma apo Nikodemo wakizira kwa Yesu nausiku na kulongora chipulikano mwa iyo. Sono Nikodemo wakati: “Kasi dango lithu likutizomerezga kweruzga munthu kwambura kuti tamupulika dankha na kumanya ivyo wakuchita?” Kasi ŵakamuzgora vichi? Ŵakati: “Kasi nawe ukufuma ku Galileya? Penja ndipo uwonenge kuti palije ntchimi iyo yikwenera kufuma mu Galileya.”—Yohane 7:51, 52.
Palije Lemba ilo likuyowoya mwakudunjika kuti mu Galileya muzamufuma ntchimi. Kweni Mazgu gha Chiuta ghakayowoyapo kuti Khristu wazamufuma ku Galileya. Ghakati “ungweru ukuru” uzamuwoneka mu “Galileya wa ŵamitundu.” (Yesaya 9:1, 2; Mateyu 4:13-17) Kweniso nga umo uchimi ukayowoyera, Yesu wakababikira mu Betelehemu, ndipo wakaŵa mphapu ya Davide. Nangauli panji Ŵafarisi ŵakamanyanga ichi, kweni ndiwo ŵakwenera kuti ŵakathandazganga mautesi, lekani ŵanthu ŵakamuyowoyeranga uheni Yesu.


text:
Febuluwale 15-21
Nehemiya 9-11
Sumu 84 na Lurombo
Mazgu Ghakwamba (Mamin. 3 panji kuchepera apa)
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
“Ŵateŵeti Ŵakugomezgeka Ŵakukhozgera Ndondomeko ya Gulu la Yehova”: (Mamin. 10)
Neh. 10:28-30—Ŵakazomera kuti ŵatoleranenge yayi na “ŵanthu ŵa mu charu” (w98-CN 10/15 peji 21 ndime 11)
Neh. 10:32-39—Ŵakakhozgera kusopa kwaunenesko mu nthowa zakupambanapambana (w98-CN 10/15 peji 21 ndime 11 na 12)
Neh. 11:1, 2—Ŵakajipeleka na mtima wose kuti ŵakhozgere ndondomeko ya gulu la Yehova (w06 2/1 peji 31 ndime 6; w98-CN 10/15 peji 22 ndime 13)
-
Ivyo Tasambira: (Mamin. 8)
Neh. 9:19-21—kasi Yehova walongora wuli kuti wakupwelelera ŵanthu ŵake? (w13 9/15 peji 9 ndime 9 na 10)
Neh. 9:6-38—Kasi tingasambirako vichi kwa Ŵalevi pa nkhani ya lurombo? (w13 10/15 peji 22 na 23 ndime 6 na 7)
Kasi ivyo naŵerenga mu Baibolo sabata iyi, vikunisambizgachi za Yehova?
Kasi nasambira fundo wuli mu Baibolo sabata iyi izo ningakaphalirako ŵanthu mu upharazgi?
-
Kuŵerenga Baibolo: Neh. 11:15-36 (Mamin. 4 panji kuchepera apa)
PHARAZGANI MWALUSO
Paulendo Wakwamba: (Mamin. 2 panji kuchepera apa) Chiyelezgero. Kugaŵira Wukani! Mugwiliskire ntchito mutu wakuti “Vyakovwira Mabanja—Kasi Ŵabwezi Ŵanadi Ningaŵasanga Wuli?” Panganani nayo ivyo muzamusambira para mwizaso.
Ulendo Wakuwelerako: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) Chiyelezgero. Kuwelerako kwa munthu uyo wakatemwa nkhani ya mu Wukani! ya mutu wakuti “Vyakovwira Mabanja—Kasi Ŵabwezi Ŵanadi Ningaŵasanga Wuli?” Panganani nayo ivyo muzamusambira para mwizaso.
Sambiro la Baibolo: (Mamin. 6 panji kuchepera apa) Yezgelerani umo mungasambilira Baibolo na munthu. (bh peji 32 na 33, ndime 13 na 14
UMOYO WACHIKHRISTU
Sumu 19
“Uwu Ndiwo Umoyo”: (Mamin. 15) Kudumbiskana. Chakwamba, wonelerani vidiyo. Kufuma apo dumbiskanani mafumbo. Fumbani mupharazgi uyo wali yekha panji uyo ngwakutora panji kutengwa. Waŵe uyo wakakhala panji wakhala nyengo yitali kwambura kutora panji kutengwa, ndipo wachita vinandi mu gulu la Yehova. (1 Kor. 7:35) Kasi watumbikika wuli?
Sambiro la Baibolo la Mpingo: cl mutu 26 ndime 1-9 (Mamin. 30)
Weleranimo Ivyo Mwasambira na Kuyowoyapo Mwakudumura Ivyo Muzamusambira Sabata Yikwiza (Mamin. 3)
Sumu 76 na Lurombo


text:
MUTU 131
Themba Lambura Mulandu Likasuzgika pa Khuni
MATEYU 27:33-44 MARIKO 15:22-32 LUKA 23:32-43 YOHANE 19:17-24
YESU WAKAKHOMEKA PA KHUNI
CHIPHAMBANO ICHO ŴAKAŴIKA PA MUTU CHIKAMBISKA SUZGO
YESU WAKALAYIZGA MUNTHU UMOYO MU PARADISO PA CHARU CHAPASI
Yesu ŵakaluta nayo kuti ŵakamupayike, iyo na ŵankhungu ŵaŵiri, ku malo agho ghakaŵa kutali yayi na msumba. Malo agha ghakachemekanga Gologota, panji kuti Malo gha Bwaza, ndipo ‘ghakawonekeranga patali.’—Mariko 15:40.
Ŵanthu ŵatatu ŵara, wose ŵakaŵavura malaya. Kufuma apo, ŵakaŵatolera vinyo lakusazgako munkhwala wa mure na nyongo. Ŵanakazi ŵa mu Yerusalemu ndiwo ŵakwenera kuti ŵakanozga vinyo lira. Ŵaroma ŵakakanizganga yayi kupeleka munkhwala wakuchepeska ulwilwi wura ku ŵanthu awo ŵakomekenge. Kweni Yesu wakati walicheta, wakakana kumwa. Chifukwa wuli? Iyo wakakhumbanga kuti waŵe na mahara ghake ghose pa suzgo yira. Wakakhumbanga kuti wamanyenge ivyo vikuchitika kweniso waŵe wakugomezgeka m’paka nyifwa.
Ŵakamunyoloska Yesu pa khuni. (Mariko 15:25) Ŵasilikari ŵakamukhoma na misumali mu mawoko na malundi, ndipo wakanyongozeka na ulwilwi. Apo ŵakimikanga khuni lira, Yesu wakapulika ulwilwi ukuru wakusazgikira, pakuti vilonda vikasazgikiranga chifukwa cha uzito wa thupi lake. Kweni Yesu wakaŵakalipira yayi ŵasilikari ŵara. Yesu wakalomba kuti: “Adada, muŵagowokere, chifukwa ŵakumanya chara icho ŵakuchita.”—Luka 23:34.
Kanandi Ŵaroma ŵakakhomanga kachiphambano pa munthu uyo ŵamupayika. Pa kachiphambano aka ŵakalembangapo mulandu uwo munthu wasangika nawo. Pa nyengo iyi, Pilato wakalemba pa kachiphambano kara kuti: “Yesu Munazarete, Themba la Ŵayuda.” Wakalemba mu Chihebere, Chilatini, na Chigiriki, mwakuti waliyose wangaŵazga. Ivyo Pilato wakachita vikalongora kuti wakakondwa yayi na Ŵayuda awo ŵakalimbikira kuti Yesu wakomeke. Mazgu ghara ghakaŵakwiyiska ŵalara ŵa ŵasofi, ntheura ŵakati: “Kulemba kuti ‘Themba la Ŵayuda’ chara, kweni kuti iyo wakati, ‘Ndine Themba la Ŵayuda.’” Kweni Pilato wakakhumba yayi kuti wendereso maghanoghano ghawo, ntheura wakati: “Icho nalemba, nalemba.”—Yohane 19:19-22.
Ŵasembe ŵakakwiya, ndipo ŵakawerezgaposo kuyowoya ukaboni wautesi uwo ukapelekeka apo Sanihedirini yikeruzganga Yesu. Ndipo awo ŵakajumphanga pafupi ŵakamunenanga, uku ŵakupukunya mitu. Ŵakatenge: “Ehe! Iwe ukatenge uwiskirenge pasi tempile na kulizenga mu mazuŵa ghatatu, jiponoska, khira pa khuni lakusuzgikirapo.” Ŵalara ŵa ŵasembe na ŵalembi nawo ŵakamuhoyanga mwakuyana waka. Ŵakatenge: “Lekani Khristu, Themba la Israyeli, sono wakhire pa khuni lakusuzgikirapo, kuti tiwone na kugomezga.” (Mariko 15:29-32) Nanga ni awo ŵakapayikika pamoza nayo, nawo ŵakamunyozanga. Kweni unenesko ngwakuti pa ŵanthu ŵara, Yesu pera ndiyo wakaŵavya mulandu.
Ŵasilikari ŵanayi ŵa Ŵaroma nawo ŵakasekanga Yesu. Ŵakwenera kuti ŵakamwanga vinyo lakusasa. Kweni sono ŵakwenera kuti ŵakizanga nalo kwa Yesu, apo pa nyengo iyi wakaŵa kuti wangakwaniska yayi kupoka na kumwa. Ŵaroma ŵara ŵakamunyozanga, kutolera ivyo vikalembeka pachanya pa khuni ilo Yesu wakapayikikapo. Ŵakati: “Usange ndiwe Themba la Ŵayuda, jiponoska wekha.” (Luka 23:36, 37) Nadi, ŵanthu ŵara ŵakachita vyawaka chomene! Ŵakanyozanga na kuchitira nkhaza munthu uyo wakalongolerathu kuti ni nthowa, unenesko, na umoyo. Yesu wakawelera nyuma yayi, kweni wakakhomezga apo Ŵayuda ŵakamunenanga, ŵasilikari ŵa Ŵaroma ŵakumuseka, kweniso vigeŵenga viŵiri ivyo vikapayikika pamoza nayo.
Ŵasilikari ŵanayi ŵara ŵakatora malaya ghakuwaro gha Yesu, ŵakaghagaŵa panayi. Ŵakachita mphenduzga pakugaŵana salu zira. Kweni laya lamukati la Yesu likaŵa lapadera chomene. “Likaŵa lambura musono, pakuti likalukika kufuma pachanya m’paka musi.” Ntheura ŵasilikari ŵakadumbiskana kuti: “Tingalipaluranga yayi, kweni tiyeni tichite mphenduzga kuti tiwone uyo liŵenge lake.” Umo ŵakachitira apa ŵakafiska lemba ilo likuti: “Ŵakagaŵana malaya ghane ghakuwaro, ndipo ŵakachita mphenduzga pa chakuvwara chane.”—Yohane 19:23, 24; Salimo 22:18.
Pamanyuma, yumoza wa vigeŵenga vira wakamanya kuti Yesu wakwenera kuti ni themba nadi. Wakasuska munyake na mazgu ghakuti: “Kasi ukopa Chiuta chara chifukwa chakuti wapokera cheruzgo chakuyana na cha munthu uyu? Ise mphake kupokera chilango ichi chifukwa cha vinthu ivyo tikachita. Kweni munthu uyu wandachitepo kanthu kaheni.” Kufuma apo wakapempha Yesu kuti: “Muzakanikumbuke para mukunjira mu Ufumu winu.”—Luka 23:40-42.
Yesu wakati: “Nadi nkhukuphalira muhanya uno, iwe uzamuŵa na ine mu Paradiso.” (Luka 23:43) Ivyo Yesu wakalayizga munthu uyu vikapambana na ivyo wakaphalira ŵapositole ŵake. Ŵapositole wakaŵaphalira kuti ŵazamukhala pa vitengo pamoza na iyo mu Ufumu. (Mateyu 19:28; Luka 22:29, 30) Kweni chigeŵenga chira chikwenera kuti chikapulikapo kuti pa charu chapasi pakaŵa Paradiso uyo Yehova wakapeleka kwa Adamu, Eva, kweniso ŵana ŵawo. Apo chigeŵenga chira chikafwanga, chikaŵa na chigomezgo cha kuzakaŵa mu paradiso pa charu chapasi.


text:
Yehova Wakutumbika Munthu Uyo Wali na Mtima wa Kujipeleka
MLENGI withu, Yehova, wali kupeleka ku ŵanthu wanangwa wa kusankha. Ŵanthu awo ŵasankha kuti ŵakhozgere kusopa kwaunenesko ndiposo khumbo lake, kweniso awo ŵakutuŵiska zina lake, iyo wakuŵatumbika. Yehova wakukhumba yayi kuti timupulikirenge mwadango waka, panji mwakuchita kuchichizgika. M’malo mwake wakuzirwiska chomene ŵanthu awo ŵali na mtima wa kujipeleka chifukwa chakuti ŵakumutemwa zanadi ndiposo ŵakumuwonga.
Mwachiyelezgero, apo Ŵaisrayeli ŵakaŵa mu mapopa gha Sinayi, Yehova wakaŵaphalira kuti ŵazenge malo ghakusoperapo. Iyo wakati: “Mumutolere Yehova sembe za mukati mwinu; yose uyo wali na mtima wakukhumba wizenge nayo sembe ya Yehova.” (Ex. 35:5) Muisrayeli waliyose wakaphalirika kuti wangapeleka chilichose icho wangafiska. Chawanangwa chilichose chikaŵa chakuzirwa pakufiska khumbo la Chiuta. Kasi Ŵaisrayeli ŵakachita wuli?
“Yose uyo wakawuskika na mtima wake, na yose uyo mtima wake ukamukhumbiska,” wakapeleka chawanangwa, “wose awo ŵakakhumba na mtima wawo.” Ŵanalume na ŵanakazi ŵakiza na vyawanangwa vyawo ku mulimo wa Yehova: makhoza, mphete za mu makutu, mphete, golide, siliva, mkuŵa, salu zifipa nga ni mtambo, zitchesamu, na ziswesi, na bafuta muwemi, weya wa mbuzi, vikumba vyakunyukika vya mberere yanalume, vikumba vya mbuzi, khuni la shitimu, malibwe ghakuzirwa, vyakununkhira na mafuta. Ntheura, vinthu ‘ivyo ŵakaŵa navyo vikakwana kuchitira mulimo wose ufiskike, vikakhalaposo.’—Ex. 35:21-24, 27-29; 36:7.
Icho chikakondweska chomene Yehova ni vinthu ivyo Ŵaisrayeli ŵakapeleka yayi, kweni mtima wa kujipeleka wa awo ŵakakhozgera kusopa kwaunenesko. Kweniso ŵakapatura nyengo na kugwiliskira ntchito nkhongono zawo. Nkhani iyi yikuti: “Na ŵanakazi wose ŵa mtima wa vinjeru ŵakaluka na mawoko ghawo.” Nadi, “ŵanakazi wose awo mitima yawo yikaŵawuska mu vinjeru ŵakaluka weya wa mbuzi.” Kweniso Yehova wakapeleka kwa Bezalelu ‘vinjeru, kumanya, mahara, na ufundi [luso] wose.’ Nakuti, Chiuta wakapeleka kwa Bezalelu na Oholiabu luso lwakukhumbikwa kuti ŵachite mulimo uwo wakaŵapa.—Ex. 35:25, 26, 30-35.
Apo Yehova wakapemphanga Ŵaisrayeli kuti ŵapeleke vyawanangwa, wakamanya kuti “wose awo ŵakakhumba na mtima wawo,” ŵakhozgerenge kusopa kwaunenesko. Ŵakati ŵachita nthena, iyo wakaŵapa ulongozgi na kuŵatumbika ndipo ŵakaŵa na chimwemwe chikuru. Mwantheura, Yehova wakalongora kuti pakutumbika mtima wa kujipeleka wa ŵateŵeti ŵake, wakuwoneseska kuti waŵapa vyose ivyo vikukhumbikwa kweniso vinjeru kuti khumbo lake lifiskike. (Sal. 34:9) Para mukuteŵetera Yehova mwakujipeleka, iyo wamutumbikaninge.


text:
MUTU 1
“Ili Ni Ng’anamuro la Kutemwa Chiuta”
“Ili ni ng’anamuro la kutemwa Chiuta lakuti tisungilire malango ghake, ndipo malango ghake ngazito yayi.”
1, 2. Chifukwa wuli mukutemwa Yehova Chiuta?
KASI mukumutemwa Chiuta? Usange muli kujipeleka kale kwa Yehova Chiuta, mwazgora na mtima wose kuti enya, ndipo ntchakwenelera nadi kuchita nthena. Mwakawiro tikumutemwa Yehova. Tikutemwa Chiuta chifukwa cha chitemwa icho watilongora. Baibolo likuti: “Ise tili na chitemwa chifukwa [Yehova] ndiyo wakamba kutitemwa.”
2 Yehova ndiyo wali kwamba kuchitapo kanthu kuti walongore kuti wakutitemwa. Wakulongora kuti wakutitemwa chifukwa wali kutipa chikaya chakutowa icho ni charu chapasi, kweniso wakutipwelelera mwakuthupi. (Mateyu 5:43-48) Chakuzirwa chomene ntchakuti wakutipwelelera mwauzimu. Wali kutipa Mazgu ghake, Baibolo. Kweniso wakutipempha kuti timulombenge na chigomezgo chakuti watipulikenge na kutipa mzimu wake utuŵa kuti utovwirenge. (Masalimo 65:2; Luka 11:13) Kuluska vyose, wakatuma Mwana wake wakuzirwa chomene kuŵa Muwomboli withu mwakuti tiwombokwe ku kwananga na nyifwa. Nadi, Yehova watilongora chitemwa chikuru.
3. (a) Kasi chakukhumbikwa ntchivichi kuti tikhalilire mu chitemwa cha Chiuta? (b) Ni fumbo wuli lakuzirwa ilo tikwenera kulighanaghanira, ndipo zgoro likusangika nkhu?
3 Yehova wakukhumba kuti tisange chandulo na chitemwa chake muyirayira. Kuti tisange nadi chandulo, vyose vikuthemba pa ise. Mazgu gha Chiuta ghakutichiska kuti: “Mujisungilire mu chitemwa cha Chiuta, . . . na kuzakasanga umoyo wamuyirayira.” (Yuda 21) Lizgu lakuti “mujisungilire” likulongora kuti tikwenera kuchitapo kanthu usange tikukhumba kukhalilira mu chitemwa cha Chiuta. Tikwenera kumutemwa chomene nga umo iyo wakutitemwera. Ntheura fumbo lakuzirwa ilo tikwenera kulighanaghanira ndakuti, ‘Kasi ningalongora wuli kuti nkhumutemwa Chiuta?’ Zgoro likusangika mu mazgu gha mpositole Yohane ghakulembeka mwakukhuŵilizgika na mzimu, agho ghakuti: “Ili ni ng’anamuro la kutemwa Chiuta lakuti tisungilire malango ghake, ndipo malango ghake ngazito yayi.” (1 Yohane 5:3) Tingachita makora kusanda mwakupwelelera ng’anamuro la mazgu agha, pakuti tikukhumba kulongora Chiuta withu kuti tikumutemwa nadi.
“ILI NI NG’ANAMURO LA KUTEMWA CHIUTA”
4, 5. Longosorani umo mukambira kumutemwa chomene Yehova.
4 Kasi mpositole Yohane wakaghanaghananga vichi apo wakalembanga mazgu ghakuti “kutemwa Chiuta”? Kasi mungakumbuka nyengo iyo mukambira kumutemwa chomene Yehova?
5 Muti dankha chete kanyengo kachoko, kumbukani apo mukambira kusambira unenesko wakuyowoya za Yehova na vilato vyake ndipo mukamba kuŵa na chipulikano. Mukafika pa kumanya kuti nangauli mukababika wakwananga ndipo mukaŵa kutali na Chiuta, Yehova kwizira mwa Khristu wakamujulirani nthowa kuti muzakasange umoyo wakufikapo uwo Adamu wakataya, na kuhara umoyo wamuyirayira. (Mateyu 20:28; Ŵaroma 5:12, 18) Mukamba kupulikiska kuti Yehova wakajikomora chomene pakutuma Mwana wake wakuzirwa chomene kuzakafwira imwe. Vikamukhwaskani mu mtima, ndipo mukamba kumutemwa Chiuta uyo wamulongorani chitemwa chikuru.
6. Kasi chitemwa chenecho chikulongoreka wuli, ndipo kasi kutemwa Chiuta kukamuchitiskani kuchitachi?
6 Ndipouli, uku kukaŵa kwamba waka kwa chitemwa chenecho kulazga kwa Yehova. Chitemwa ni maghanoghano waka chara; nesi nkhuyowoya waka pamulomo. Kutemwa nadi Chiuta kukusazgapo vinandi kuluska kuyowoya waka kuti, “Nkhutemwa Yehova.” Umo vikuŵira na chipulikano, chitemwa cheneko chikuwoneka mu milimo. (Yakobe 2:26) Tikulongora chitemwa mwa kuchita vinthu ivyo vikukondweska munthu uyo tikumutemwa. Ntheura, chitemwa kulazga kwa Yehova chikati chakhazikika mu mtima winu, mukamba kuchita vinthu ivyo vikukondweska Adada ŵinu ŵakuchanya. Kasi ndimwe Kaboni wakubatizika? Usange ni nthena, chitemwa ichi ndiposo kujipeleka kwa Yehova vikamuchitiskani kuti muchite chinthu chakuzirwa chomene mu umoyo winu. Mukajipeleka mwaŵene kuti muchite khumbo la Yehova, ndipo mukalongora ichi mwa kubatizika. (Ŵerengani Ŵaroma 14:7, 8.) Kuti mufiske phangano ili kwa Yehova mukwenera kuchitaso fundo yakulondezgapo iyo mpositole Yohane wakayowoya.
“TISUNGILIRE MALANGO GHAKE”
7. Kasi ghanyake mwa malango gha Chiuta ni nga, ndipo kuti munthu waghasungilire wakweneraso kuchita vichi?
7 Yohane wakulongosora ng’anamuro la kutemwa Chiuta, wakuti: “Tisungilire malango ghake.” Kasi malango gha Chiuta ni nga? Yehova wali kutipa malango ghakupambanapambana kwizira mu Mazgu ghake, Baibolo. Mwachiyelezgero, wakukanizga vinthu nga mbuloŵevu, uzaghali, kusopa vikozgo, kwiba, na kuteta. (1 Ŵakorinte 5:11; 6:18; 10:14; Ŵaefeso 4:28; Ŵakolose 3:9) Kuti munthu wasungilire malango gha Chiuta wakweneraso kuchita vinthu mwakuyana na fundo za makhaliro ghawemi za mu Baibolo.
8, 9. Kasi tingamanya wuli icho ntchakukondweska kwa Yehova nanga mpha vinthu ivyo palije dango lakudunjika la mu Baibolo? Pelekani chiyelezgero.
8 Kuti tikondweske Yehova tikwenera kuchita vinandi padera pa kupulikira waka malango ghake ghakudunjika. Yehova wakutilundikira malango ghakutilongozga pa chigaŵa chilichose cha umoyo withu wa zuŵa na zuŵa yayi. Ntheura, zuŵa lililose tikwenera kusankha chakuchita pa vinthu ivyo palije dango lakudunjika la mu Baibolo. Ipo kasi tingamanya wuli icho chingaŵa chakukondweska kwa Yehova panthena apa? Baibolo lili na fundo izo zikulongora maghanoghano gha Chiuta. Peneapo tikusambira Baibolo, tikumanya ivyo Yehova wakutemwa na ivyo wakutinkha. (Ŵerengani Masalimo 97:10; Zintharika 6:16-19) Kweniso tikumanya nkharo ndiposo vyakuchita ivyo wakuviwona kuŵa vyakuzirwa. Peneapo tikulutilira kumanya vinandi vyakukhwaskana na wunthu wa Yehova ndiposo nthowa zake, tilutilirengeso kuzomerezga maghanoghano ghake kutilongozga pakusankha vyakuchita. Ntheura, nanga mpha vinthu ivyo palije dango lakudunjika la mu Baibolo, tingamanya ilo ni “khumbo la Yehova.”
9 Mwachiyelezgero, mu Baibolo mulije dango lakudunjika lakutiphalira kuti tileke kuwonelera mafilimu panji mapulogiramu gha pa TV agho ghakulongora nkhaza panji uzaghali. Kweni kasi tikukhumbikwira nadi dango lakudunjika lakukanizga kuwonelera vinthu vyanthena? Tikumanya umo Yehova wakuwonera vinthu ivi. Mazgu ghake ghakutiphalira pakweru kuti: “[Yehova] wakutinkha waliyose uyo wakutemwa nkhaza.” (Masalimo 11:5) Ghakuyowoyaso kuti: “Chiuta wazamweruzga ŵazaghali na ŵaleŵi.” (Ŵahebere 13:4) Para tikughanaghanirapo mazgu agha, tingamanya kwambura suzgo ilo ni khumbo la Yehova. Ntheura tikusankha kuleka kusangwa na vithuzithuzi ivyo vikulongora vinthu ivyo Chiuta withu wakutinkha. Tikumanya kuti Yehova wakukondwa para tikugega nkharo ziheni izo charu ichi chikuzilongora nga ni vyakusanguluska viwemi. *
10, 11. Chifukwa wuli tikusankha kupulikira Yehova, ndipo tikumupulikira wuli?
10 Kasi chifukwa chikuru icho tikupulikira malango gha Chiuta ntchakuti wuli? Chifukwa wuli tikukhumba kuti zuŵa lililose tichitenge vinthu mwakuyana na maghanoghano gha Chiuta? Tikusankha kuchita nthena kuti tichimbire chilango chara nesi kuti tileke kukomwa na ivyo vikuchitikira awo ŵakusulako khumbo la Chiuta. (Ŵagalatiya 6:7) Kweni tikuwona kuti kupulikira Yehova ni mwaŵi ukuru wakulongolera kuti tikumutemwa. Nga ni umo mwana wakuchitira kuti wakondweske awiske, nase tikukhumba kukondweska Yehova. (Masalimo 5:12) Iyo ni Dada withu, ndipo tikumutemwa. Palije icho chikutipa chimwemwe chikuru panji kutikhorweska kuluska kumanya kuti tikuchita vinthu munthowa yakuti ‘titemweke na Yehova.’
11 Ntheura tikupulikira mwakuchita kuchichizgika chara; nesi kuchita kusankha ivyo tingapulikira. * Tikuchita kusorapo yayi. Tikupulikira kwali vinthu vili makora pa umoyo withu kwali yayi. Tikupulikira “kufumira pasi pa mtima.” (Ŵaroma 6:17) Nase tikujipulika nga ngwamasalmo uyo wakalemba kuti: “Nkhukondwa na malango ghinu, enya, nkhughatemwa.” (Masalimo 119:47) Enya, tikutemwa kupulikira Yehova. Tikumanya kuti ngwakwenelera kumupulikira ndipo wakukhumba kuti ndimo tichitirenge. Timupulikirenge fikepo visuzge viti wuli. (Dotoronome 12:32) Tikukhumba kuti Yehova wayowoyenge za ise nga umo Mazgu ghake ghakuyowoyera za Nowa. Pakuyowoya za sekuru wakugomezgeka uyu, uyo wakalongora kutemwa Chiuta mwa kuŵa wakupulikira vyaka vinandi, Baibolo likuti: “Nowa wakachita vyose nga umo Chiuta wakamutumira. Wakachita ndendende.”
12. Kasi Yehova wakukondwa para tachita vichi?
12 Kasi Yehova wakujipulika wuli para tikumupulikira na mtima withu wose? Mazgu ghake ghakuti ‘tikukondweska mtima wake.’ (Zintharika 27:11) Kasi para tikupulikira ndikuti tikukondweska nadi mtima wa Fumu Yikuru ya chilengiwa chose? Enya, yikukondwa nadi, ndipo ntchakupulikikwa. Yehova wali kutilenga na wanangwa wa kusankha. Tingasankha kupulikira Chiuta, panji kuleka kumupulikira. (Dotoronome 30:15, 16, 19, 20) Para tikupulikira Yehova na mtima wose ndipo usange tikuchita nthena chifukwa cha kutemwa chomene Chiuta, Adada ŵithu ŵakuchanya ŵakuŵa ŵakukondwa chomene ndiposo ŵachimwemwe. (Zintharika 11:20) Kweniso para tachita nthena, tikukhala makora chomene.
“MALANGO GHAKE NGAZITO YAYI”
13, 14. Chifukwa wuli tingati malango gha Chiuta “ngazito yayi,” ndipo tingayelezgera na vichi?
13 Mpositole Yohane wakutiphalira chinthu chakukhozga chomene chakukhwaskana na ivyo Yehova wakukhumba, wakuti: “Malango ghake ngazito yayi.” Ivyo Yehova wakukhumba ni vyambura kupulikikwa yayi nesi vizito. * Malango ghake ngakuti munthu wambura kufikapo wangatondeka kupulikira yayi.
14 Tingayelezgera nthena. Mubwezi winu wamupemphani kuti mumovwireko apo wakusamira ku nyumba yinyake. Pali katundu munandi wakuti wanyamulike. Katundu munyake ni mupepu wakuti munthu yumoza wangayegha makora, kweni munyake ni muzito ndipo wakukhumba ŵanthu ŵaŵiri kuyeghezgana. Mubwezi winu ndiyo wakusankha katundu wakuti imwe munyamure. Kasi wangamupani katundu uyo wakumanya kuti ni muzito chomene kwa imwe? Yayi. Wangakhumba yayi kuti mujipweteke chifukwa cha kunyamura mwekha katundu muzito. Mwakuyana waka, Chiuta withu wachitemwa ndiposo walusungu wakutilomba kuti tisungilire malango agho nganonono kughafiska yayi. (Dotoronome 30:11-14) Wangatilomba yayi kunyamura katundu muzito. Yehova wakumanya ivyo tingakwaniska kuchita, pakuti “wakumanya makora umo tili kupangikira, wakukumbuka kuti tili fuvu.”
15. Chifukwa wuli tingaŵa na chigomezgo kuti malango gha Yehova ghalipo kuti ise tisange chandulo?
15 Malango gha Yehova ngazito yayi; ghalipo kuti ise tisange chandulo. (Ŵerengani Yesaya 48:17.) Lekani kale Mozesi wakaphalira Israyeli kuti: “Yehova wakatiphalira kuti tisungenge malango ghose agha na kuwopa Yehova Chiuta withu kuti vinthu vitiyendere makora mazuŵa ghose, mwakuti tiŵenge ŵamoyo, umo tiliri sono.” (Dotoronome 6:24) Nase tingaŵa na chigomezgo kuti pakutipa malango ghake, Yehova wakutikhumbira viwemi, wakukhumba kuti tikhalenge makora muyirayira. Ndipo nadi, kasi vingachitika kuti watipe malango ghakuti tikomwe nagho? Yehova ni Chiuta wavinjeru vyambura mphaka. (Ŵaroma 11:33) Ntheura iyo wakumanya ivyo ni viwemi chomene kwa ise. Kweniso Yehova ntchakuwonerapo chiwemi pa nkhani ya chitemwa. (1 Yohane 4:8) Chitemwa, uwo ni wunthu wake, chikumudangilira pa chilichose icho wakuyowoya na kuchita. Chitemwa ndicho chikamuchitiska kuti waŵike malango ghose agha pa ŵateŵeti ŵake.
16. Chifukwa wuli tingaŵa ŵakupulikira nangauli tingachichizgika na charu chiheni ichi ndiposo makhumbiro gha thupi lambura kufikapo?
16 Ichi chikung’anamura kuti kupulikira Chiuta ntchinthu chipusu yayi. Tikwenera kukana vyakuchita vya charu chiheni ichi, icho “chikugona mu nkhongono za muheni.” (1 Yohane 5:19) Tikweneraso kulimbana na thupi lambura kufikapo, ilo likutipangiska kuti tiswe malango gha Chiuta. (Ŵaroma 7:21-25) Kweni tingatonda chifukwa cha kutemwa Chiuta. Yehova wakutumbika awo ŵakulongora kuti ŵakumutemwa mwa kumupulikira. Wakupeleka mzimu wake utuŵa “ku awo ŵakumupulikira nga muwusi.” (Milimo 5:32) Mzimu uwu ukupambika vipambi viwemi chomene mwa ise, mikhaliro yakuzirwa iyo yingatovwira kuti tiŵenge ŵakupulikira.
17, 18. (a) Kasi mu buku lino tisambirenge vichi, ndipo apo tikuchita nthena, tikwenera kukumbuka vichi? (b) Kasi mutu wakulondezgapo ulongosorenge vichi?
17 Mu buku lino, tisambirenge fundo za Yehova ndiposo malango gha makhaliro ghawemi na vinthu vinandi ivyo vikulongora khumbo lake. Apo tikusambira fundo za Yehova, pali vinthu vinyake ivyo tikwenera kukumbuka. Tiyeni tikumbuke kuti Yehova wakutichichizga yayi kuti tipulikirenge malango ndiposo fundo zake. Iyo wakukhumba kuti tipulikirenge kufumira pasi pa mtima. Tingaluwanga yayi kuti Yehova wakutilomba kuchita vinthu ivyo vitipenge vitumbiko sono ndiposo kutilongozgera ku umoyo wamuyirayira munthazi. Ndipo tiyeni tiwone kuti kupulikira na mtima wose ni mwaŵi ukuru wakulongolera Yehova kuti tikumutemwa nadi.
18 Yehova watipa njuŵi, kuti yitovwire kupambaniska pakati pa chiwemi na chiheni. Ndipouli, kuti njuŵi yitilongozge makora, yikwenera kusambizgika, nga umo mutu wakulondezgapo ulongosolerenge.
^ ndime 9 Pa nkhani ya kusankha vyakusanguluska viwemi, wonani Mutu 6 mu buku lino.
^ ndime 11 Nanga ni mizimu yiheni yingachichizgika kupulikira. Apo Yesu wakafumiskanga viŵanda mu ŵanthu awo ŵakaŵa navyo, viŵanda vikachichizgika kumanya kuti wali na mazaza ndipo vikamupulikira, nangauli vikachichizgika waka.—Mariko 1:27; 5:7-13.
^ ndime 13 Pa Mateyu 23:4, lizgu ili likulongosora vya “katundu muzito,” panji malango ghachokoghachoko na maluso ivyo ŵalembi na Ŵafarisi ŵakaŵika pa ŵanthu.
Manyani Vinandi
Kasi Mungaŵawovwira Wuli Ŵana Kuti Ŵatemwenge Chiuta?
Kasi mungachita wuli kuti muŵasambizge makora ŵana ŵinu uthenga wa mu Baibolo?


text:
Nkhani Nambara 40: Mozesi Wakatimba Jarawe
Vilimika 39 vikajumpha! Ŵaisrayeli ŵakaŵa ŵacali mu mapopa. Kweni mu vilimika vyose ivi Yehova wakapweleleranga ŵanthu ŵake. Wakaŵapanga mana. Namuhanya wakaŵalongozganga na mzati wa bingo, usiku na mzati wa moto. Vyakuvwara vyawo vikaparuka yayi ndiposo malundi ghawo ghakatupa cara.
Ukaŵa mwezi wakwamba wa cilimika ca nambara 40 kufuma apo ŵakafumira mu Egupto. Ŵaisrayeli ŵakafikaso pa Kadeshi. Apa mpha malo agho Mozesi wakatuma mphaci 12 kuluta ku caru ca Kenani, pafupifupi vilimika 40 vikajumphapo. Miriyamu, mudumbu wa Mozesi, wakafwira pa Kadeshi. Ndipo nga ni umo vikaŵira pakwamba, pa Kadeshi pakaŵaso suzgo.
Ŵanthu ŵakaŵavya maji ghakumwa. Ntheura ŵakadandaulira Mozesi kuti: ‘Cikatenge ciŵenge makora usange tifwenge. Kasi ukatifumiskiraci mu caru ca Egupto na kutinjizga mu malo ghaheni agha mwenemumo mulije cakurya cilicose ico cikumera? Mulije mphuzi, nkhuyu, mpheska na zobala. Mulije nanga ni maji ghakumwa.’
Mozesi na Aroni ŵati ŵaluta ku cihema cakusopelamo kukalomba, Yehova wakaphalira Mozesi kuti: ‘Wunganya ŵanthu pamoza. Ndipo uyowoye ku jarawe pamaso pawo. Jarawe lifumiskenge maji ghakukwanira ŵanthu wose na viŵeto vyawo.’
Mozesi wakawunganya ŵanthu, wakati: ‘Pulikani, imwe mwa ŵanthu ŵambura cipulikano mwa Ciuta! Kasi ine na Aroni timufumyirani maji mu jarawe ili?’ Mozesi wakatimba jarawe kaŵiri na ndodo, ndipo maji ghanandi ghakafuma mu jarawe. Pakaŵa maji ghanandi ghakukwanira ghakuti ŵanthu wose ŵamwe na viŵeto wuwo.
Kweni Yehova wakakwiyira Mozesi na Aroni. Kasi ukumanya cifukwa cake? Cikaŵa cifukwa cakuti Mozesi na Aroni ŵakayowoya kuti ŵafumiskenge maji mu jarawe. Kweni wakaŵa Yehova uyo wakafumiska maji. Cifukwa cakuti Mozesi na Aroni ŵakayowoya unenesko yayi, Yehova wakati waŵalangenge. Iyo wakati: ‘Munjizgenge yayi ŵanthu ŵane mu caru ca Kenani.’
Ŵaisrayeli ŵakafumapo pa Kadeshi. Pakati pajumpha nyengo yicoko waka, ŵakafika pa Phiri la Horu. Aroni wakafwira pacanya pa Phiri la Horu. Wakafwa wali na vilimika 123. Ŵaisrayeli ŵakaŵa na citima comene, ndipo ŵanthu ŵakalilira Aroni kwa mazuŵa 30. Mwana wake, Eliyazara, wakaŵa musofi mukuru wakulondezgapo wa mtundu wa Israyeli.
Maŵazgo 20:1-13, 22-29; Duteronome 29:5.
Mafumbo
- Ni mwauli umo Yehova wakapwelelera Ŵaisrayeli apo ŵakaŵa mu mapopa?
- Kasi Ŵaisrayeli ŵakadandawura vici apo ŵakaŵa pa Kadeshi?
- Ni mwauli umo Yehova wakapelekera maji ku ŵanthu na viŵeto?
- Ninjani uyo wakujilongora pa cithuzithuzi apa, ndipo nchifukwa wuli wakucita nthena?
- Nchifukwa wuli Yehova wakakwiyira Mozesi na Aroni, ndipo ŵakapika cilango wuli?
- Nchivici cikacitika pa Phiri la Horu, ndipo ninjani uyo sono wakaŵa musofi mukuru wa Israyeli?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Maŵazgo 20:1-13, 22-29 na Duteronome 29:5.
Kasi tikusambirapo vici pa umo Yehova wakapwelelera Ŵaisrayeli mu mapopa? (Dute. 29:5; Mat. 6:31; Heb. 13:5; Yak. 1:17)
Ni mwauli umo Yehova wakawonera kutondeka kwa Mozesi na Aroni kuti ŵamucindike pamaso pa Ŵaisrayeli? (Maŵa. 20:12; 1 Kor. 10:12; Civ 4:11)
Ni sambiro wuli ilo tikutorapo pa umo Mozesi wakacitira na cilango ico wakapokera kwa Yehova? (Maŵa. 12:3; 20:12, 27, 28; Dute. 32:4; Heb. 12:7-11)


text:
Mafumbo Agho Baibolo Likuzgora
Kasi tizamuŵapo na boma limoza pa charu chose?
Boma la pa charu chose lingawovwira chomene ŵanthu. Mazuŵa ghano ŵanthu ŵanandi ŵakusuzgika na ukavu, apo ŵanyake mbasambazi chomene. Kweni boma ilo likwiza, lizamupeleka ivyo ŵanthu wose ŵakukhumba. Kasi mukughanaghana kuti ŵanthu ŵangapanga boma lanthena?
Kwamba kale, maboma ghatondeka kovwira ŵanthu, chomenechomene ŵakavu. Ndipo maboma ghanyake ngankhaza chomene. (Mupharazgi 4:1; 8:9) Kweni Chiuta walayizga kuti waŵikengepo boma ilo lizamunjira m’malo mwa maboma gha ŵanthu. Ndipo Fumu ya boma ili yizamovwira ŵanthu.
Kasi Ufumu wa Chiuta uzamuchita vichi?
Yehova wali kusankha Mwana wake Yesu kuti wazakaŵe Fumu pa charu chose chapasi. (Luka 1:31-33) Apo Yesu wakaŵa pa charu chapasi, wakawovwiranga ŵanthu. Pakuŵa Fumu, wazamovwira ŵanthu kuti ŵaŵe ŵakukolerana ndipo wazamufumiskapo masuzgo ghose.—Ŵazgani Salmo 72:8, 12-14.
Kasi ŵanthu wose ŵakuzomerezga kuti Yesu ni Fumu? Yayi. Kweni Yehova ngwakuzikira. (2 Petrosi 3:9) Wapeleka mwaŵi kuti ŵanthu ŵamanye kuti Yesu ngwakwenelera kuŵa Fumu. Sonosono apa, Yesu wazamuwuskapo ŵanthu ŵaheni ndipo kuzamuŵa bata na mtende pa charu chose.—Ŵazgani Mika 4:3, 4.
Manyani Vinandi
Kasi Ufumu wa Chiuta ni Vichi?
Ŵanthu ŵanandi ŵakulimanya Lurombo lwa Fumu. Kasi Mazgu ghakuti ‘Ufumu winu wize’ ghakung’anamura vichi?


text: 2 Pa nyengo yeneyira, mwanalume munyake wa nyumba ya Levi wakatora mwana mwanakazi wa Levi.+2 Mwanakazi uyu wakatora nthumbo ndipo wakababa mwana mwanalume. Wakati wawona kuti ni mwana wakutowa chomene, wakamubisa myezi yitatu.+3 Wakati watondeka kulutilira kumubisa,+ wakatora chitete* chamalukwa na kuchimata na phura ndiposo ulambwe wakunata. Wakaŵikamo mwana na kuchiŵika mu matete, mumphepete mwa Mlonga wa Nayelo.4 Kweni mudumbu wake+ wakimilira pataliko kuti wawone icho chichitikirenge mwana.5 Apo mwana msungwana wa Farawo wakakhilira ku Nayelo kukageza, ŵateŵeti ŵake ŵanakazi ŵakendanga mumphepete mwa Nayelo. Iyo wakawona chitete chira mukati mu matete. Mwaluŵiro wakatuma muzga wake msungwana kuti wakamutolere.+6 Wakati wachijura wakawona mwana msepuka wakulira. Wakamulengera chitima, kweni wakati: “Uyu njumoza wa ŵana ŵa Ŵahebere.”7 Penepapo mudumbu wa mwana yura wakati kwa mwana mwanakazi wa Farawo: “Kasi nkhamuchemerani mulezi ku ŵanakazi ŵa Ŵahebere kuti wazakawonkheskenge na kumulelerani mwana uyu?”8 Mwana wa Farawo wakati kwa iyo: “Luta.” Mwaluŵiro msungwana wakaluta na kukachema anyina ŵa mwana.+9 Mwana wa Farawo wakati ku mwanakazi uyu: “Tora mwana uyu ukanilelere, ndipo nikupenge malipiro.” Ntheura mwanakazi yura wakatora mwana na kumulera.10 Mwana wakati wakura, wakamupeleka kwa mwana wa Farawo, ndipo wakazgoka mwana wake.+ Wakamuthya zina lakuti Mozesi* ndipo wakati: “Chifukwa nkhamuzuwura mu maji.”+11 Sono mu mazuŵa ghara, Mozesi wakati wakura,* wakaluta ku ŵabali ŵake kuti wakawone ntchito za wuzga izo ŵakachitanga.+ Ndipo wakawona Mueguputo wakutimba Muhebere, yumoza wa ŵabali ŵake.12 Mozesi wakalaŵiska uku na uku ndipo wakati wawona kuti kulije munthu waliyose, wakakoma Mueguputo na kumubisa mu mchenga.+13 Kweni wakati walutaso zuŵa lakulondezgapo, wakasanga Ŵahebere ŵaŵiri ŵakutimbana. Ntheura wakati kwa wakwananga: “Kasi ukutimbirachi munyako?”+14 Iyo wakati: “Kasi ni njani wakwimika iwe kuŵa karonga na mweruzgi withu? Ukukhumba kunikoma nga umo ukakomera Mueguputo?”+ Mozesi wakachita wofi ndipo wakati: “Nkhani iyi yamanyikwa nadi!”15 Farawo wakati wapulika ichi, wakakhumbanga kukoma Mozesi. Kweni Mozesi wakachimbira kwa Farawo na kuluta ku charu cha Midiyani.+ Ndipo wakakhala pasi pafupi na chisimi.16 Sono wasembe* wa ku Midiyani+ wakaŵa na ŵana ŵanakazi 7, ndipo ŵakiza kuzakanegha maji na kuzuzga vyakumweramo viŵeto kuti ŵamweske mberere za awiskewo.17 Kweni ŵaliska ŵakiza na kuŵachimbizga nga umo ŵakachitiranga mazuŵa ghose. Ntheura Mozesi wakawuka na kovwira* ŵanakazi aŵa ndipo wakamweska mberere zawo.18 Ŵakati ŵafika ku nyumba ya wiskewo Rewuyeli,*+ wakaŵafumba kuti: “Vyenda wuli kuti muhanya uno mwize ku nyumba mwaluŵiro?”19 Iwo ŵakati: “Mueguputo munyake+ ndiyo wangutithaska ku ŵaliska, ndiyoso wangutitekera maji na kumweska mberere zithu.”20 Wakati ku ŵana ŵake: “Kasi wali nkhu? Kasi mwamulekerachi munthu uyu? Kamuchemani kuti wazakarye nase chakurya.”21 Pamanyuma Mozesi wakazomera kukhala na Rewuyeli. Ndipo Rewuyeli wakapeleka mwana wake Zipora+ kwa Mozesi kuŵa muwoli wake.22 Pamanyuma Zipora wakababa mwana mwanalume. Mozesi wakamuthya zina lakuti Gerishomu*+ chifukwa wakati: “Nazgoka mulendo mu charu chachilendo.”+23 Pakati pajumpha nyengo yitali,* themba la Eguputo likafwa,+ kweni Ŵaisrayeli ŵakalutilira kutampha na kulira chifukwa cha wuzga. Kulira kwawo chifukwa cha wuzga kukakweranga kwa Chiuta waunenesko.+24 Chiuta wakapulika kutampha kwawo,+ ndipo Chiuta wakakumbuka phangano ilo wakachita na Abrahamu, Yisake, na Yakhobe.+25 Ntheura Chiuta wakalaŵiska Ŵaisrayeli, ndipo Chiuta wakawona suzgo lawo.