text:
CIPATURO 11
Cifukwa Wuli Ciuta Wakuzomerezga Masuzgo Kuŵako?
Kasi Ciuta ndiyo wakupangiska masuzgo pa caru?
Ni nkhani wuli iyo yikayambika mu munda wa Edeni?
Kasi Ciuta wazamumazga wuli masuzgo gha ŵanthu?
PAMANYUMA pa nkhondo yakofya iyo yikacitika mu caru cinyake, ŵanakazi na ŵana ŵanandi ŵambura mlandu ŵakakomeka, ndipo wose ŵakasungika mu dindi limoza. Pacanya pa dindi ili pakaŵikika mphinjika zinandi. Pa mphinjika yiliyose pakalembeka mazgu ghakuti: “Cifukwa wuli?” Nyengo zinyake ŵanthu ŵakufumba fumbo ili para pacitika cinthu ico caŵaŵinya comene? Ŵakufumba fumbo ili mwaukali para ŵakutemweka ŵawo ŵambura mlandu ŵafwa cifukwa ca nkhondo, ngozi, matenda, panji vivulupi. Ŵakufumbaso para nyumba zawo zagundumulika cifukwa ca viwawa, panji ŵamba kusuzgika mu nthowa yinyake cifukwa ca vinthu ivi. Ŵakukhumba kumanya cifukwa ico vinthu ivi vikuŵawira.
2 Cifukwa wuli Ciuta wakuzomerezga masuzgo kuŵako? Usange Ciuta ngwankhongono zose, ngwacitemwa, ngwavinjeru, ndiposo murunji, cifukwa wuli mu caru mwazura kutinkhana na mikhaliro yambura urunji? Kasi namwe muli kujifumbapo mafumbo agha?
3 Kasi nchiheni kufumba cifukwa ico Ciuta wakuzomelezgera masuzgo kuti ghacitikenge? Ŵanyake ŵakopa kufumba mafumbo ghanthena agha cifukwa ŵakughanaghana kuti para ŵangacita nthena, mbwenu ŵangawoneka ngati ŵalije cipulikano panji ŵakumucindika yayi Ciuta. Kweni para mungaŵazga Baibolo, musangenge kuti ŵanthu ŵakugomezgeka, awo ŵakawopanga Ciuta, ŵakaŵa na mafumbo gha mtundu uwu. Mwaciyelezgero, nchimi Habakuku yikafumba Yehova kuti: “Mukundilongoleraci maubendezi na kundiwoneska vyasuzgo? Phasulo na nkhaza vili pamaso pane; mphindano na kulimbana vikuwuka.”—Habakuk 1:3.
4 Pakuti Habakuku wakaŵa nchimi yakugomezgeka, kasi Yehova wakamukalipira cifukwa ca kufumba mafumbo agha? Yayi. M’malo mwake, Ciuta wakazomerezga kuti mazgu ghakufumira pasi pa mtima wa Habakuku ghalembeke mu Baibolo. Kweniso Ciuta wakamovwira kuti wapulikiske makora vinthu vinandi na kuŵa na cipulikano cakukhora. Yehova wakukhumba kuti namwe mumanye vinandi na kuŵa na cipulikano cakukhora. Kumbukirani kuti Baibolo likusambizga kuti Ciuta “wakumupwelelerani.” (1 Petros 5:7) Ciuta wakutinkha viheni ndipo para ŵanthu ŵakusuzgika na vinthu ivi, wakukwiya comene kujumpha munthu waliyose. (Yesaya 55:8, 9) Ipo nchifukwa wuli pera pa caru pali masuzgo ghanandi?
CIFUKWA WULI PALI MASUZGO GHANANDI?
5 Ŵanthu ŵa visopo vyakupambanapambana ŵakuluta ku ŵaliska ŵawo na ŵasambizgi ŵawo kuti ŵakafumbe cifukwa ico pa caru paliri masuzgo ghanandi. Kanandi ŵaliska ŵawo ŵakuŵazgora kuti ‘ni khumbo la mweneco Ciuta,’ panji ‘ndimo mweneco wakanozgera,’ kung’anamura kuti Ciuta wali kunozgerathu cilicose, na vinthu viheni wuwo. Ŵanthu ŵanandi ŵakuphalirika kuti milimo ya Ciuta tingayipulikiska yayi. Kweniso ŵakuphalirika kuti Ciuta ndiyo wakupangiska nyifwa za ŵanthu. Ndiyo wakukoma ŵana na kuŵatora kuti wakaŵe nawo kucanya. Kweni kuyana na ivyo muli kusambira, Yehova Ciuta ndiyo wakupangiska viheni yayi. Baibolo likuti: ‘Ghaŵe kutali maghanoghano ghakuti Ciuta wangacita kwananga, na ghakuti Wankhongonozose wangacita ubendezi.’—Job 34:10.
6 Kasi mukumanya cifukwa ico ŵanthu ŵakumupira mlandu Ciuta para ŵakuwona masuzgo gha mu caru? Kanandi ŵakumupa mulandu Ciuta Wankhongono Zose cifukwa ŵakughanaghana kuti ndiyo wakuwusa caru. Ŵakumanya yayi unenesko wakupulikikwa makora uwo Baibolo likusambizga. Mukasambira unenesko uwu mu Cipaturo 3 ca buku lino. Uyo wakuwusa caru ni Satana Dyabulosi.
7 Baibolo likuyowoya mwakupulikikwa makora kuti: “Caru cose cikugona mu nkhongono za muheni.” (1 Yohane 5:19) Kasi fundo iyi njakupulikikwa yayi? Caru cikulongora mikhaliro ya munthu munyake wauzimu uyo “wakupusika caru cose ca pasi.” (Civumbuzi 12:9) Satana ni muheni, wakupuluska ŵanthu, ndipo ngwankhaza. Mwantheura, caru ico wakuwusa cazura na kutinkhana, kupusikana, na nkhaza. Ici nchifukwa cimoza ico paliri masuzgo ghanandi.
8 Cifukwa caciŵiri ico paliri masuzgo ghanandi tikacisambira mu Cipaturo 3. Tikasambira kuti ŵanthu mbambura urunji kufumira apo Adamu na Heva ŵakagalukira Ciuta mu munda wa Edeni. Ŵanthu ŵakwananga ŵakukhumba kulongora mazaza pa ŵanyawo, ndipo ici capangiska nkhondo, kucitirana nkhaza, na masuzgo ghanyake. (Mupharazgi 4:1; 8:9) Cifukwa cacitatu ico paliri masuzgo ni “nyengo na vinthu vya mabuci” ivyo vikutiwira. (Mupharazgi 9:11, NW) Mu caru ico Yehova ndiyo Muwusi yayi nesi muvikiliri, ŵanthu ŵakusuzgika cifukwa cakuti ŵakuŵa waka pa malo ghaheni ndiposo pa nyengo yiheni.
9 Nchakupembuzga comene kumanya kuti ni Ciuta yayi wakupangiska masuzgo. Ndiyo yayi wakupangiska nkhondo, viwawa, nkhaza, panji ngozi izo zikucitika cifukwa ca vula yikuru, mphepo, vindindindi, na vinyake. Ndipouli, tikwenera kumanya cifukwa ico Yehova wakuzomelezgera kuti ŵanthu ŵasuzgikenge. Usange Ngwankhongono zose, ipo wali na nkhongono zakukanizgira vinthu ivi. Sono cifukwa wuli pera wakuleka kucitapo kanthu? Ciuta wacitemwa uyo tikumanya, wakwenera kuti wali na cifukwa ciwemi.—1 Yohane 4:8.
PALI NKHANI YIKURU
10 Kuti timanye cifukwa ico Ciuta wakuzomelezgera masuzgo, tikwenera kukumbukira apo masuzgo ghakambira. Apo Satana wakapangiska Adamu na Heva kuti ŵagalukire Yehova, wakayambiska nkhani yikuru. Satana kuti wakanyoza nkhongono za Yehova yayi. Satana nayo wakumanya makora kuti nkhongono za Yehova ni zamaseŵera yayi. M’malo mwake, iyo wakasuska fundo yakuti Yehova ndiyo ngwakwenelera kuwusa. Mwakuyowoya kuti Ciuta ni mutesi, ndiposo wakunora vinthu viwemi ŵanthu awo wakuŵawusa, Satana wakalongora kuti Yehova ni muwusi muheni. (Genesis 3:2-5) Satana wakang’anamuranga kuti ŵanthu ŵangakhala makora usange ŵangajiyimira ŵekha kwambura kuwusika na Ciuta. Uku kukaŵa kunyoza muwuso wa Yehova, cifukwa kukalongora kuti Ciuta ngwakwenelera yayi kuwusa ŵanthu.
11 Adamu na Heva ŵakagalukira Yehova. Mu ghanoghano linyake, iwo ŵakati: “Nase tingajiwusa tekha, Yehova tilije nayo nchito. Tingajisankhira tekha ico nchiwemi na ciheni.” Kasi Yehova wakate wanozgenge wuli nkhani iyi? Kasi wakate wasambizgenge wuli vilengiwa vyamahara kuti ŵacigaluka aŵa ŵakabuda, nakuti nthowa zake ni ziwemi nadi? Munthu munyake wangayowoya kuti, Ciuta mphanyi wakaparanya waka Adamu na Heva na kwambiraso makora kulenga ŵanthu. Kweni Yehova wakaŵa kuti wayowoya kale khumbo lake lakuti wazuzge caru na ŵana ŵa Adamu na Heva, ndipo wakakhumba kuti ŵakhale mu paradiso pa caru capasi. (Genesis 1:28) Yehova wakufiska khumbo lake nyengo zose. (Yesaya 55:10, 11) Kusazgaso apa, kuparanya Adamu na Heva kukatenge kuzgorenge yayi mafumbo ghakukhwaskana na muwuso wake agho ghakaŵapo.
12 Tiyeni tiwone ciyelezgero. Tiyelezgere kuti msambizgi wakusambizga ŵana samuzi yinonono. Mbwenu mwana munyake wamahara wagaluka na kwamba kususka msambizgi kuti nthowa iyo wasangira anisara njautesi. Kuti walongore kuti msambizgi uyu wakutondeka samuzi, mwana uyu wakuyowoya mwakujitemwa kuti samuzi wakuzimanya comene kujumpha msambizgi uyu. Ŵana ŵanyake mu kilasi ŵakughanaghana kuti mwana uyu wakuneneska, ndipo nawo ŵakugalukira msambizgi wawo. Kasi msambizgi wakwenera kucitaci? Para wangafumiskira kuwaro mwana uyu, kasi ŵana ŵanyake ŵangaghanaghana vici? Kasi ŵangaleka kughanaghana kuti mwana uyu na awo ŵakolerana nayo ŵakuneneska nadi? Enya, ŵana wose mu kilasi ŵangaghanaghana kuti msambizgi wawopanga kuti wangamanyikwa kuti ni mulemwa, ndipo ŵangaleka kumupa nchindi izo ŵakamupanga kale. Kweni wuli usange msambizgi wangamupa mwaŵi mwana wakugaluka kuti walongore umo iyo wangasangira anisara ya samuzi iyo?
13 Yehova wacita cinthu cakuyana waka na ico msambizgi wangacita. Kumbukirani kuti pakaŵa ŵanyake awo ŵakawonanga apo ucigaluka ukacitikanga mu Edeni. Ŵangelo mamiliyoni ghanandi ŵakawonanga. (Job 38:7; Daniel 7:10) Ico Yehova wakate wacitenge cikatenge cikhwaskenge comene ŵangelo aŵa na vilengiwa vyose vyamahara. Sono kasi Yehova wacita vici? Wamupa mwaŵi Satana kuti walongore umo wangawusira ŵanthu. Kweniso, Ciuta wazomerezga ŵanthu kuti ŵajiwuse ŵekha mwakulongozgeka na Satana.
14 Msambizgi wa mu ciyelezgero cithu wakumanya kuti mwana uyo wagaluka, ndiposo awo ŵakolerana nayo, wose mbalemwa. Kweni wakumanyaso kuti para wangaŵapa mwaŵi kuti ŵalongore umo iwo ŵangasangira anisara ya samuzi iyo, mbwenu kilasi lose limanyenge uyo wakuneneska. Para ŵana ŵakugaluka ŵatondeka samuzi iyo, ŵana wose ŵa mitima yiwemi ŵamanyenge kuti msambizgi ndiyo ngwakwenelera nadi kusambizga. Para kunthazi musambizgi uyu wangazakafumiska mwana munyake mu kilasi cifukwa ca kugaluka, ŵana wose ŵangazakapulikiska cifukwa cake. Mwakuyana waka, Yehova wakumanya kuti usange ŵanthu wose ŵa mitima yiwemi na ŵangelo ŵangajiwonera ŵekha kuti Satana na awo wali nawo ŵatondeka, na kuwona kuti ŵanthu ŵangajiwusa ŵekha yayi, mbwenu ŵamanyenge uyo ni muwemi. Ŵangasambirapo kanthu nga ni umo wakasambilira Yeremiya wa mu nyengo yakale, uyo wakayowoya kuti: “A Yehova, nkhumanya kuti nthowa ya munthu kuti yili mwa iye yekha cara, kuti nkhwa munthu uyo wakwenda cara kulunjika mendero ghake.”—Yeremiya 10:23.
CIFUKWA WULI WAZOMEREZGA MASUZGO KWA NYENGO YITALI?
15 Kweni cifukwa wuli Yehova wazomerezga kuti masuzgo ghalutilire kwa nyengo yitali? Ndipo wakulekeraci kutondeska vinthu viheni kuti vileke kucitika? Kuti tizgore fumbo ili, tidumbiskane dankha vinthu viŵiri ivyo msambizgi wa mu ciyelezgero cithu wacitenge yayi. Cakwamba, wamulekeskenge yayi mwana wakugaluka para wayamba kulongosora samuzi. Caciŵiri, wamovwirenge yayi. Mwakuyana waka, wonani vinthu viŵiri ivyo Yehova wasankha kuleka kucita. Cakwamba, walekeskenge yayi Satana na awo wali nawo kuti ŵalongore apo unenesko wawo wuli. Ndico cifukwa cake wazomerezga kuti pajumphe nyengo yitali. Mu vilimika vyose ivyo vyajumphapo, ŵanthu ŵayezga mitundu yakupambanapambana ya maboma. Ŵanthu ŵaya panthazi comene mu sayansi na vinthu vinyake, kweni mikhaliro yambura urunji, ukavu, kuswa malango, na nkhondo vikulutilira kuhenipirahenipira. Pa nyengo yasono, muwuso wa ŵanthu wawonekerathu kuti watondeka.
16 Caciŵiri, Yehova wakumovwira yayi Satana kuwusa caru. Mwaciyelezgero, para Ciuta wangapangiska kuti vinthu viheni vileke kucitika, asi wangaŵa kuti wakovwira Satana na ŵangelo ŵake, na kulongora kuti ŵakaneneskanga? Para pangaleka kuŵa masuzgo, asi mbwenu Ciuta wapangiskenge ŵanthu kughanaghana kuti ŵangajiwusa ŵekha kwambura suzgo lililose? Para Yehova ndimo wangacitira, mbwenu wakoleranenge na utesi uwo Satana wakayowoya. Kweni “nkhwambura macitiko kuti Ciuta watete.”—Ŵahebere 6:18.
17 Kweni wuli pakuyowoya za vinthu vyose ivyo vyanangika kufuma apo ŵanthu ŵakwamba ŵakagalukira Ciuta? Tingaluwanga yayi kuti Yehova Ngwankhongono zose. Mwantheura, wangamazga, ndipo wazamumazga nadi masuzgo ghose agho ŵanthu ŵakukomwa nagho. Nga ni umo tikasambilira kale, kunangika kwa caru kuzamumara pa nyengo iyo Ciuta wazamucizgora Paradiso. Vinthu viheni ivyo vikucitikira ŵanthu cifukwa ca kwananga vizamumara usange ŵali na cipulikano mu sembe ya Yesu, ndipo ciwuka ndico cizamutora malo gha nyifwa. Ciuta wazamutuma Yesu kuti “waparanye milimo ya Satana.” (1 Yohane 3:8) Yehova wazamucita vyose ivi pa nyengo yakwenelera. Tili ŵakukondwa kuti wandacite luŵiro vinthu ivi cifukwa kuzizipizga kwake kwatipa mwaŵi wakuti tisambire unenesko na kumuteŵetera. (2 Petros 3:9, 10) Pa nyengo yasono, Ciuta wakupenja ŵanthu awo ŵakukhumba nadi kumusopa ndipo wakuŵawovwira kuti ŵazizipizge masuzgo agho ghakuŵawira mu caru ciheni ici.—Yohane 4:23; 1 Ŵakorinte 10:13.
18 Ŵanyake ŵangafumba kuti, Kasi Ciuta walengenge Adamu na Heva mu nthowa yakuti ŵaleke kugaluka, asi mphanyi masuzgo ghose agha palije? Kuti tizgore fumbo ili, tikwenera kukumbuka cawanangwa cakuzirwa ico Yehova wali kutipa.
KASI CAWANANGWA CAKUFUMA KWA CIUTA MUCITENGE NACO WULI?
19 Nga ni umo tikasambilira mu Cipaturo 5, ŵanthu ŵakalengeka na wanangwa wa kusankha ico ŵakukhumba kucita. Kasi mukumanya kuti ici nchawanangwa capacanya comene? Ciuta wali kulenga nyama zinandi, ndipo nyama izi zikwendera waka mahara agho zili kubabika nagho. (Zintharika 30:24) Munthu wakupanga mashini agho ghakucita nchito yimoza pera iyo wali kughapangira. Kasi tikukhumba kuti mphanyi ndimo Ciuta wakatilengera? Yayi. Tikukondwa na wanangwa wa kusankha umo tikukhumba kuŵira, umoyo uwo tikukhumba kuŵa nawo, mabwezi agho tikukhumba, na vinyake. Wanangwa uwu tikuwutemwa comene, ndipo Yehova ndimo wakukhumbira.
20 Yehova wakukhumba yayi kuti ŵanthu ŵamuteŵeterenge mwakucita kucicizgika. (2 Ŵakorinte 9:7) Tiyelezgere: Kasi ni mphani apo mupapi wangakondwa comene, usange mwana wakumuwonga cifukwa cakuti ndivyo wali kuphalirika kuti wacitenge, na para vikufumira nadi pasi pa mtima? Ipo fumbo ndakuti: Kasi mucitenge nawo wuli wanangwa wa kusankha, uwo Yehova wali kumupani? Satana, Adamu, na Heva ŵakagwiliskira nchito uheni wanangwa wawo. Ŵakamukana Yehova Ciuta. Imwe mucitenge wuli?
21 Muli na mwaŵi wakuti mugwiliskire nchito makora wanangwa wa kusankha uwo Ciuta wali kumupani. Namwe mungaŵa pamoza na ŵanthu ŵanandi awo ŵali ku cigaŵa ca Yehova. Ŵakukondweska Ciuta cifukwa ŵakucita vinthu vyakulongora kuti Satana ni mutesi ndipo watondeka kuwusa caru. (Zintharika 27:11) Namwe ndimo mungacitira usange mungasankha kucita viwemi. Cipaturo cakulondezgapo cilongosorenge umo mungacitira.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA
- Ni Ciuta yayi wakupangiska vinthu viheni ivyo vili pa caru.—Job 34:10.
- Mwakuyowoya kuti Ciuta ni mutesi, ndiposo wakunora vinthu viwemi ŵanthu awo wakuŵawusa, Satana wakalongora kuti Yehova ni muwusi muheni.—Genesis 3:2-5.
- Yehova wazamutuma Mwana wake, uyo ni Muwusi wa Ufumu wake kuti wawuskepo masuzgo gha ŵanthu.—1 Yohane 3:8.
Mafumbo
1, 2. Ni masuzgo wuli agho ŵanthu ŵakusuzgika nagho mazuŵa ghano, ndipo ŵanandi ŵakufumba mafumbo wuli?
3, 4. (a) Nchivici cikulongora kuti nchiheni yayi kufumba cifukwa ico Ciuta wakuzomelezgera masuzgo kuti ghacitikenge? (b) Kasi Yehova wakujipulika wuli para wakuwona vinthu viheni na para ŵanthu ŵakusuzgika?
5. Kasi ŵanyake ŵakuyowoya kuti ŵanthu ŵakusuzgika cifukwa wuli, kweni Baibolo likusambizgaci?
6. Nchifukwa wuli ŵanthu ŵanandi ŵakupa mlandu Ciuta para ŵakuwona masuzgo gha mu caru?
7, 8. (a) Kasi caru cikulongora wuli mikhaliro ya muwusi wake? (b) Kasi kwananga kwa ŵanthu ndiposo “nyengo na vinthu vya mabuci” ivyo vikutiwira vikupangiska wuli masuzgo?
9. Cifukwa wuli tingaŵa na cigomezgo kuti Yehova wali na cifukwa ciwemi ico wazomerezgera masuzgo kuti ghalutilire?
10. Kasi Satana wakasuska vici, ndipo mwauli?
11. Cifukwa wuli Yehova wakaparanya yayi Adamu na Heva?
12, 13. Pelekani ciyelezgero cakulongora cifukwa ico Yehova wazomelezgera Satana kuti wawuse caru, ndiposo cifukwa ico wazomelezgera ŵanthu kuti ŵajiwuse ŵekha.
14. Mbuwemi wuli uwo wulipo cifukwa cakuti Yehova wazomerezga ŵanthu kuti ŵajiwuse ŵekha?
15, 16. (a) Cifukwa wuli Yehova wazomerezga kuti masuzgo ghalutilire kwa nyengo yitali? (b) Cifukwa wuli Yehova wakuleka kutondeska vinthu viheni kuti vileke kucitika?
17, 18. Kasi Yehova wacitenge wuli na masuzgo ghose agho ghaŵapo cifukwa ca muwuso wa ŵanthu, uwo ukulongozgeka na Satana?
19. Nchawanangwa wuli capacanya ico Yehova watipa, ndipo cifukwa wuli tikwenera kucizirwiska?
20, 21. Kasi tingagwiliskira wuli nchito makora wanangwa wa kusankha, ndipo cifukwa wuli tikwenera kucita nthena?


c: text/html

text:
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Kumbi Shelo ndi Hadesi ndi Vinthu Wuli?
BAYIBOLO ligwiriskiya nchitu mazu ngachihebere ngakuti she’ohl ndi mazu ngachigiriki ngakukozgana nangu ngakuti hai′des, maulendu ngakujumpha 70, mu vinenedu vaki vakwamba. Mazu ngosi ngaŵi yanga ngakamba za nyifwa. M’ma Bayibolo nganyaki mazu yanga akungafwatuliya kuti “muunda,” “helu,” pamwenga “zenji.” Kweni mu vinenedu vinandi mulivi mazu ngo ngang’anamuliya mwakukwana mazu ngachiheberi ndi ngachigiriki yanga. Bayibolo la New World Translation, ligwiriskiya nchitu mazu ngakuti “Shelo” ndi “Hadesi.” Kumbi mazu yanga ngang’anamuwanji? Tiyeni tiwoni mo ngagwiriskikiya nchitu mu vigaŵa vakupambanapambana va Bayibolo.
Lemba la Wakutaula 9:10 likamba kuti: “Kulivi nchitu pamwenga maŵanaŵanu pamwenga kuziŵa pamwenga vinjeru mu muunda mwenimo ukarutanga.” Kumbi ivi ving’anamuwa kuti Shelo wakamba va muunda unyaki pamwenga umoza wo tikuŵikamu akwanjiwa ŵidu? Awa. Asani Bayibolo likamba va muunda unyaki, ligwiriskiya nchitu mazu nganyaki ngachihebere ndi Chigiriki, m’malu mwa mazu ngakuti she’ohl′ ndi hai′des. (Chiyambo 23:7-9; Mateyu 28:1) Kweniso Bayibolo ligwiriskiya cha nchitu mazu ngakuti “Shelo” kung’anamuwa muunda wo ŵanthu anandi aŵikikamu pamoza, nge muunda wa banja losi pamwenga chimuunda cha ŵanthu anandi.—Chiyambo 49:30, 31.
Kumbi mazu ngakuti “Shelo” ngakamba za vinthu wuli? Mazu ngaku Chiuta ngalongo kuti mazu ngakuti “Shelo,” pamwenga “Hadesi,” ngakamba za chinthu chinyaki chikulu ukongwa kuruska muunda wa ŵanthu anandi. Mwakuyeruzgiyapu, Lemba la Yesaya 5:14 NW, likamba kuti “masanu ngakuzga malu ngaki ndipu ngajula ukongwa mulomu waki kujumpha mphaka yaki.” Chinanga kuti Shelo wameza kali ŵanthu ambula kuŵerengeka, kweni wawoneka kuti wechendaguti mbwenu. (Nthanthi 30:15, 16) Mwakupambana ndi masanu ngenechu ngo ngangakwana ŵanthu amanavi waka, “Shelo ndi malu nga pharanyiku viguta cha.” (Nthanthi 27:20 NW) Shelo wazaza cha ndipu walivi mphaka. Mwaviyo, Shelo pamwenga Hadesi ndi malu ngenechu cha. Kweni ngamiya masanu nga ŵanthu wosi, pamwenga kuti malu ngo mtundu wa ŵanthu ugonaku mu nyifwa.
Vo Bayibolo lisambiza vakukwaskana ndi chiyuka vititiwovya kuti tiziŵi vinandi vo mazu ngakuti “Shelo” ndi “Hadesi” ngang’anamuwa. Mazu ngaku Chiuta ngalongo kuti akufwa wo ŵe mu Shelo ndi Hadesi mbeniwo azamuyuskika.* (Jobu 14:13; Machitidu 2:31; Chivumbuzi 20:13) Mazu ngaku Chiuta ngalongo so kuti ŵanthu wo ŵe mu Shelo pamwenga kuti Hadesi, mbeniwo ateŵete Yehova pe cha kweni asazgapu ŵanthu anandi wo akuleka kumuteŵete. (Chiyambo 37:35; Sumu 55:15) Mwaviyo, Bayibolo lisambiza kuti kwazamuja “chiyuka cha ŵarunji ndi ŵaziraurunji.”—Machitidu 24:15.
* Kweni akufwa wo azamuleka kuyuskika ŵe mu Shelo pamwenga mu Hadesi cha, kweni ŵe “mu Gehena.” (Mateyu 5:30; 10:28; 23:33) Gehena nayu ndi malu chayinguchayingu cha nge mo waliri Shelo ndi Hadesi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MUTU 19
Mujisungi mu Chanju Chaku Chiuta
Kumbi kwanja Chiuta kung’anamuwanji?
Kumbi tingajisunga wuli mu chanju chaku Chiuta?
Kumbi Yehova wazakuŵatumbika wuli ŵanthu wo atijisunga mu chanju chaki?
ŴANAŴANIYANI kuti mutenda mu msewu ndipu kwe chimphepu chikulu. Kuchanya kwayamba kubenekereka ndi mitambu. Malimphezi ngatamba kung’anima ndipu chivuwa chikulu cha malimphezi chitamba kuwa. Mutesesa kuthaŵa kuti musaniyi malu ngakubisamapu. Ndipu mumphepeti mwa msewu muwona kachigongwi. Kachigongwi yaka nkhakukho umampha ndipuso nkhambula kusuluwa. Kumbi mungakondwa cha kusanirika pa malu ngamampha viyo yanga?
2 Tija mnyengu yakusuzga ukongwa. Vakuchitika vam’charu ichi vihenekeheke. Kweni pe malu ngachivikiriru ngo ngangatiwovya kuti tileki kupwetekeka ndi vinthu viheni ivi. Kumbi malu yanga nchinthu wuli? Awonani vo Bayibolo likamba: “Wakambengi ku Ambuya [Yehova], ‘Ndimwi chakudinganyamu [chakubisamamu] changu ndi linga langu; Chiuta wangu, mwaku mweniyo ndigomekezga.’”—Sumu 91:2.
3 Nchinthu chakukondweska ukongwa kuti Mulengi widu Yehova ndipuso Wapachanya mu chilengedu chosi wakhoza kuja malu ngidu ngakubisamapu. Iyu wangativikiriya nadi chifukwa chakuti ngwanthazi kuphara munthu pamwenga chinthu chechosi cho chingatiwofya. Chinanga kuti ŵanthu angatiwofya, Yehova wangativikiriya ku vinthu viheni vosi. Kumbi titenere kuchitanji kuti Yehova waje chakubisamamu chidu? Titenere kumugomezga. Kweniso, Mazu ngaku Chiuta ngatitikambiya kuti: “Mujisungi mu chanju chaku Chiuta.” (Yuda 21) Tikhumbika nadi kujisunga mu chanju chaku Chiuta, ndi kusunga ubwezi widu wakukho ndi Awuskefwi akuchanya. Asani tingachita ivi tijengi ndi chigomezgu chosi kuti Yehova ndiyu malu ngidu ngakubisamamu. Kweni kumbi ubwezi uwu tingawuyamba wuli?
KUZIŴA NTHOWA ZO CHIUTA WALONGOLE CHANJU NDI KUCHITA MWAKUKOLIYANA NDI CHANJU CHAKI
4 Kuti tijisungi m’chanju chaku Chiuta titenere kuziŵa mo Yehova watitilongole chanju. Ŵanaŵaniyani visambizu vinyaki va m’Bayibolo vo mwasambira m’buku ili. Nge Mulengi, Yehova wakutipaska charu kuti chije muzi widu wakukondweska. Iyu wakuchilenga so ndi chakurya chakukwana kweniso maji, vinthu vachilengedu, nyama zakuziziswa ndipuso malu ngakutowa. Chiuta watitisumuliya so zina laki ndi mijalidu yaki chifukwa ndiyu Mlembi wa Bayibolo. Kweniso Mazu ngaki ngalongo kuti iyu wangutuma Mwana waki wakwanjiwa pacharu ndi kuzomerezga kuti Yesu wazisuzgiki ndi kutifwiya. (Yohane 3:16) Sonu kumbi chawanangwa chenichi chititiwovya wuli? Chititipaska chilindizga cha mnthazi mwamampha ukongwa.
5 Chilindizga chidu chakunthazi chithemba pa chinthu chinyaki so cho Chiuta wachita. Yehova wakujalikiska boma lakuchanya lo lidanika kuti Ufumu wa Umesiya. Pambula kuswera yapa, ufumu uwu wazamutuzgapu masuzgu ngosi pacharu ndi kuchisambuska paradayisu. Aŵanaŵaniyani waka! Tikhoza kuja m’charu ichi mwachimangu ndipuso mwalikondwa kwamuyaya. (Sumu 37:29) Kweni pasonupanu Chiuta watipaska marangu ngo ngangatilongozga mo tingajaliya ndi umoyu wamampha. Iyu watipaska so mwaŵi wakukamba nayu mu rombu mwakufwatuka, nyengu yeyosi ndipuso kwambula kutidumulizga. Izi ndi nthowa zimanavi waka mwa nthowa zo Yehova walongole chanju ku mtundu wosi wa ŵanthu kweniso kwaku imwi pakumwija.
6 Fumbu lakukhumbika lo mutenere kujifumba ndakuti: Kumbi ini ndimuchitiyengenji Yehova pa chanju cho watindilongo? Ŵanthu anandi angakamba kuti, “Ndikhumbika kumwanja so nayu.” Kumbi ndipu namwi muwone? Yesu wangukamba kuti dangu likulu pa marangu ngosi ndakuti: “Ukamwanjanga Mbuya Chiuta waku ndi mtima waku wosi, ndi mzimu waku wosi, ndi chinjeru chaku chosi.” (Mateyu 22:37) Mwe ndi vifukwa vinandi vakwanjiya Yehova Chiuta. Kweni kumbi kujivwa waka kuti mwe ndi chanju ichi ndiku kwakukhumbika kuti mulongo kuti mutanja Yehova ndi mtima winu wosi, ndi umoyu winu wosi kweniso ndi maŵanaŵanu nginu ngosi?
7 Nge mo Bayibolo likambiya, kwanja Chiuta kung’anamuwa kuchita vinandi kuruska kujivwa waka mu mtima kuti titimwanja. Chinanga kuti kujivwa kuti titanja Yehova nkhwakukhumbika, kweni kuchita ivi, kulongo kuti tayamba waka kumwanja. Nje ya chipasu njakukhumbika ukongwa kuti chimiti cha vipasu chime. Kweni kumbi mungakhorwa asani munthu wangakupaskani waka nje yachipasu uku imwi mukhumba chipasu cheneku? Vachiziŵikiyevi kuti mungakhorwa cha. Mwakuyana waka, kujivwa waka kuti mutanja Yehova Chiuta, nchiyambi waka cha chanju chinu. Bayibolo lititisambiza kuti: “Chifukwa chenichi nchanju cho chaku Chiuta, kuti tisungi marangu ngaki; ndipu marangu ngaki ngo kuti ngazitu cha.” (1 Yohane 5:3) Tingalongo kuti titanja nadi Chiuta, mwakuja ndi vipasu vamampha. Vipasu ivi titenere kuvilongo mu vakuchita vidu.—Mateyu 7:16-20.
8 Tilongo kuti titanja Chiuta asani tisunga marangu ngaki ndi kugwiriskiya nchitu fundu zam’marangu yanga. Kuchita ivi nkhwakusuzga ukongwa cha. Marangu ngaku Yehova ngazitu cha, m’malu mwaki wakutipaska kuti ngatiwovyi kuja ndi umoyu wamampha, walikondwa ndipuso wakukhorweska. (Yesaya 48:17, 18) Asani tichita vinthu vakukolerana ndi ulongozgi waku Yehova, tilongo Awuskefwi akuchanya kuti tiwonga ukongwa vosi vo atitichitiya. Kweni chakupaska chitima nchakuti mbanthu amanavi ukongwa mazuŵa nganu wo awonga. Isi tikhumba cha kuja nge ŵanthu ambula kulumba wo ŵengaku panyengu yo Yesu wenga pacharu. Yesu wanguchizga ŵanthu amakhati 10, kweni yumoza pe ndiyu wanguluta kuchimuwonga. (Luka 17:12-17) Isi tingayanja cha kuja nge ŵanthu 9 ambula kuwonga, kweni tingayanja kuja nge munthu yumoza yo wanguwonga.
9 Sonu kumbi marangu ngaku Yehova ngo tikhumbika kungasunga ndi nanga? Takambirana nganandi mwa marangu yanga mu buku ili, kweni tiyeni tiwerezgi ngamanavi waka. Kusunga marangu ngaku Chiuta kutiwovyengi kuti tijisungi mu chanju chaku Chiuta.
LUTIRIZGANI KUNDERE KUFUPI NDI YEHOVA?
10 Kusambira vakukwaskana ndi Yehova nkhwakukhumbika ukongwa kuti mundere kufupi nayu. Nchinthu chakukhumbika kuchita nyengu zosi. Asani mungaŵa pabwalu pakuzizira ukongwa ndi usiku ndipu mutotha motu, kumbi mungazomerezga kuti motu uzimwi? Awa. Kweni mulutirizgengi kusonkhaku nkhuni kuti motu ulutirizgi kukole. Umoyu winu uthemba pakusonkheza motu kuti ulutirizgengi kukole. Nge mo nkhuni zitovye kuti motu uleki kuzimwa, “zeru yaku Chiuta” nayuso yitovya kuti chanju chidu paku Yehova chije chakukho.—Nthanthi 2:1-5.
11 Yesu wakhumbanga kuti chanju cha akumulondo ŵaki paku Yehova ndi Mazu Ngaki ngakuzirwa nga uneneska, chilutirizgi kuja chanthazi ukongwa. Yesu wati wayuka, wangusambiza ŵaŵi mwa akusambira ŵaki vinthu vakukwaskana ndi mauchimi nganyaki nga m’Malemba ngachihebere ngo ngangufiskika mwaku iyu. Kumbi yiwu anguchita wuli ndi vo wanguŵakambiya? Pavuli paki angukamba kuti: “Asi mtima widu wakolenga mwidu, po wakambiyanga nasi mu nthowa, po wabanuliyanga isi malembu ngo?”—Luka 24:32.
12 Mwati mwayamba kusambira vo Bayibolo lisambiza weniukongwa, kumbi munguwona kuti mtima winu wayamba kukole ndi likondwa, phamphu ndipuso kwanja Chiuta? Ivi ndivu vingukuchitikiyani nadi. Ndimu so avwiya ŵanthu anandi. Sonu nchitu yagona pa kulutirizga kuja ndi chanju chenichi ndipuso kuchikuzga. Tikhumba cha kuchita vinthu vo ŵanthu anandi achita mazuŵa nganu. Yesu wangukambiya limu kuti: “Chizizirengi chanju cha ŵanandi.” (Mateyu 24:12) Kumbi mungachita wuli kuti chanju chinu paku Yehova ndi uneneska wa m’Bayibolo chileki kuzizira?
13 Lutirizgani kusambira vakukwaskana ndi Yehova Chiuta kweniso Yesu Khristu. (Yohane 17:3) Lungurukani pamwenga kuŵanaŵaniya pa vinthu vo mwasambira mu Mazu ngaku Chiuta, ndipu jifumbeni kuti: ‘Kumbi ndasambiranji vakukwaskana ndi Yehova Chiuta mu nkhani iyi? Kumbi pe vifukwa vinyaki so vo nditenere kumwanjiya ndi mtima wangu wosi, maŵanaŵanu ngangu ngosi ndipuso umoyu wangu wosi?’ (1 Timote 4:15) Asani mulungurukengi mwanthowa iyi, chanju chinu paku Yehova chikuwengi ukongwa.
14 Chinthu chinyaki cho chingatiwovya kuti chanju chidu paku Yehova chilutirizgi kukuwa, nkhuromba nyengu zosi. (1 Ŵatesalonika 5:17) Mu Mutu 17 wa buku ili, tingusambira kuti rombu nchawanangwa chakuzirwa chakutuwa kwaku Chiuta. Ubwezi widu ndi Yehova ukuwa asani tiromba kwaku iyu nyengu zosi, nge mo ŵanthu wo atanjana akambiskiyana mwakufwatuka kuti ubwezi wawu ukho. Mwaviyo, nchinthu chakuzirwa kuti marombu ngidu ngangaŵanga ngakwesa kusunga pamtima cha, pamwenga ngakuwerezgawerezga kwambula kukonkhoska vakukhosi kwidu ndipuso ngambula ng’anamuru. Titenere kukambiskana ndi Yehova nge mo mwana wangakambiskiyana ndi awiski wo atimwanja. Mbuneneska kuti tikhumbika kukambiskana nayu mwaulemu kweni titenere kufwatuka, kukamba uneneska ndipuso mwakutuliya mumtima. (Sumu 62:8) Vinthu vakukhumbika ukongwa pakusopa kwidu, ndi sambiru la Bayibolo lakutija ndipuso rombu lakutuliya pasi pamtima, ndipu kuchita ivi kungatiwovya kuti tijisungi mu chanju chaku Chiuta.
JANI NDI LIKONDWA PAKUSOPA
15 Sambiru la Bayibolo lakutija kweniso rombu, ndi vigaŵa vakusopa vo titenere kuchita pakutija. Kweni sonu tiyeni tikambiskani chigaŵa chakusopa cho titichichita ndi gulu: kukambiyaku ŵanthu vakukwaskana ndi vo tigomezga. Kumbi mwayamba kali kukambiyaku ŵanthu uneneska wa m’Bayibolo? Asani ndivu mwachita, uwu ndi mwaŵi ukulu ukongwa. (Luka 1:74) Asani tikambiyaku anyidu uneneska wo tasambira wakukwaskana ndi Yehova Chiuta, tigwira nchitu yakukhumbika ukongwa yo Akhristu auneneska wosi akupaskika, yakupharazga uthenga wamampha wa Ufumu waku Chiuta.—Mateyu 24:14; 28:19, 20.
16 Wakutumika Paulo wawonanga kuti uteŵeti waki wenga chinthu chakuzirwa ukongwa ndipu wawudananga kuti mbiku pamwenga kuti chuma. (2 Ŵakorinte 4:7) Chinthu chamampha ukongwa cho mungachita, nkhukambiyaku ŵanthu vakukwaskana ndi Yehova Chiuta kweniso vilatu vaki. Uwu ndiwu uteŵeti wamampha ukongwa wo tingachitiya Ambuyafwi ndipuso utitipaska vitumbiku vambula makambika. Asani muchitaku uteŵeti uwu, mutovya ŵanthu a mtima wamampha kuti andere kufupi ndi Awuskefwi akuchanya ndipuso kuti asere panthowa yakulongozge ku umoyu wamuyaya. Kumbi yilipu so nchitu yinyaki yakukhorweska kuruska uteŵeti widu? Kusazgiyapu yapa, kuchitiya ukaboni Yehova ndi Mazu ngaki kutovya kuti chivwanu chidu chikuwi ndipuso kuti chanju chidu paku iyu chije chakukho. Kweniso Yehova walumba ukongwa phamphu linu pa nchitu yaki. (Ŵahebere 6:10) Kugwira nchitu iyi nyengu zosi kuchitiskengi kuti Chiuta wakuyanjeningi nyengu zosi.—1 Ŵakorinte 15:58.
17 Nchinthu chakukhumbika kukumbuka kuti nchitu yakupharazga Ufumu njakukhumbika kuchitika liŵi ukongwa. Bayibolo likamba kuti: “Memeza mazu; pamphuka.” (2 Timote 4:2) Nchifukwa wuli nchitu iyi yitenere kugwirika liŵi mazuŵa nganu? Mazu ngaku Chiuta ngatitikambiya kuti: “Zuŵa la Ambuya likuru le pafupi, laŵandika, lituza ruŵi.” (Zefaniya 1:14) Hinya, nyengu yakuti Yehova watuzgepu mgonezi wosi uwu yanenekera. Tikhumbika kutcheŵeska ŵanthu. Yiwu akhumbika kuziŵa kuti nyengu yinu tilimu njakuti asankhi Yehova kuja Wakuwusa wawu. Nyengu ya umari “yithaŵiriya.”—Habakuku 2:3.
18 Yehova wakhumba kuti isi timusopengi limoza ndi Akhristu auneneska. Ndichu chifukwa chaki Mazu ngaki ngatitikambiya kuti: “Ndipu tipimirani kwachikhuŵirizgiyana ku chanju ndi ku nchitu zamampha; kwambura kujowo unganu waku taŵeni, uli nkharusu ka ŵanyaki, kweni ŵakuchiskana; ndipu ukongwa viŵi po muwona kuti zuŵa lo liŵandika.” (Ŵahebere 10:24, 25) Asani tiungana ndi Akhristu anyidu ku maunganu, tija ndi mwaŵi wapade wakuthamika ndi kusopa Chiuta widu wakwanjiwa. Kweniso tiwovyana ndi kuchiskana.
19 Asani tisopa limoza ndi ateŵeti aku Yehova anyaki, tikuzga kukolerana ndipuso ubwezi mu mpingu. Tingachita umampha ukongwa kuwona vinthu vamampha mwa anyidu nge mo Yehova wawone vamampha mwaku isi. Mungakhazganga kuti Akhristu anyinu akachitanga vinthu nge ŵanthu akufikapu cha. Kumbukani kuti uzimu waku taŵanthu ukuwa mwakupambanapambana ndipuso kuti tosi tinangiska pakuchita vinthu. (Ŵakolose 3:13) Yesesani kwanjana ndi ŵanthu wo atanja ukongwa Yehova, ndipu musaniyengi kuti mukuwengi mwauzimu. Kusopa Yehova limoza ndi abali kweniso azichi ŵinu auzimu kukuwovyeningi kuti mujisungi mu chanju chaku Chiuta. Kumbi Yehova watumbika wuli ŵanthu wo atimusopa mwakugomezgeka ndi kuja mu chanju chaki?
YESESANI KUTI MUZISANIYI ‘UMOYU CHAYIWUCHAYIWU’
20 Yehova watumbika ateŵeti ŵaki akugomezgeka mwakuŵapaska umoyu, kweni kumbi ndi umoyu wamtundu wuli? Kumbi sonu mwe amoyu nadi? Tanandi tikhoza kumuka kuti hinya te amoyu. Nanga si tituta, titurya ndipuso titumwa. Mbuneneska nadi kuti umoyu te nawu. Ndipu asani takondwa nyengu zinyaki tifika pakukamba kuti, “Uwu ndiwu umoyu chayiwuchayiwu!” Kweni ndipuwuli, Bayibolo lilongo kuti fundu yakuvwika umampha njakuti, mazuŵa nganu palivi munthu yo we ndi umoyu chayiwuchayiwu.
21 Mazu ngaku Chiuta ngatitilunguchizga kuti ‘tikoreski umoyu chayiwuchayiwu.’ (1 Timote 6:19) Mazu yanga ngalongo kuti ‘umoyu chayiwuchayiwu’ ngweniwo tikhazga kuzilonde kunthazi. Asani tazija akufikapu, tazamuja ndi umoyu chayiwuchayiwu chifukwa chakuti tazamuja nge mo Chiuta wakhumbiyanga kuti tijaliyengi pakwamba. Panyengu yo tazamujaliya mu paradayisu pacharu chapasi ndi umoyu wambula kutama, mwachimangu ndipuso mwalikondwa, tazamukondwa ndi ‘umoyu chayiwuchayiwu,’ pamwenga kuti umoyu wamuyaya. (1 Timote 6:12) Tikhazga vinthu vakukondweska nadi.
22 Kumbi ‘tingakoreska wuli umoyu chayiwuchayiwu’? Pa lemba lenili Paulo wangukambiya Akhristu “kuti ŵachiti umampha” ndi “kuti ŵasambasiyi mu nchitu zeneku.” (1 Timote 6:18) Ivi vilongole limu kuti vinandi vithemba pa mo tigwiriskiya nchitu uneneska wo tawusambira m’Bayibolo. Kweni kumbi Paulo wang’anamuwanga kuti tazamuja ndi ‘umoyu chayiwuchayiwu’ chifukwa chakuchita vinthu vamampha? Awa, chifukwa chakuti umoyu wamampha uwu uthemba pa kulonde ‘wezi wambula makambika’ waku Chiuta. (Ŵaroma 5:15) Chinanga wuli ve viyo, Yehova wakondwa kupaska mphotu ŵanthu wo atimuteŵete mwakugomezgeka. Iyu wakhumba kuzikuwonani muchija ndi ‘umoyu chayiwuchayiwu.’ Ŵanthu wo atijisunga mu chanju chaku Chiuta akhazga kuzilonde umoyu walikondwa, wachimangu ndipuso wamuyaya.
23 Weyosi waku isi wangachita umampha kujifumba kuti, ‘Kumbi ndisopa Chiuta munthowa yakuzomerezgeka yo ye m’Bayibolo?’ Asani zuŵa lelosi titijisanda, timukengi kuti titimusopa nadi munthowa yeniyi ndipu ivi vilongongi kuti te pa nthowa yamampha. Tingaŵa ndi chigomezgu chosi kuti Yehova ndiyu pakubisamapu pidu. Iyu wavikiriyengi ŵanthu ŵaki wosi akugomezgeka ku masuzgu nga mazuŵa ngakumaliya nga mgonezi uheni uwu. Yehova watitaskengi so ndi kutiserezga mu mgonezi wufya wo we pafupi sonu. Tazamukondwa ukongwa kuzija ndi umoyu munyengu iyi. Ndipuso tazamukondwa ukongwa chifukwa chakuti panyengu ya mazuŵa ngakumaliya nganu, tapanga vakusankha vazeru. Asani mupangengi vakusankha ivi pasonupanu, mwazamukondwa ndi ‘umoyu chayiwuchayiwu,’ umoyu wangeti wo Yehova Chiuta wakhumba kuti tije nawu kwamba kali mpaka muyaya.
VO BAYIBOLO LISAMBIZA
- Tilongo kuti titimwanja nadi Chiuta asani tisunga marangu ngaki ndi kugwiriskiya nchitu fundu zaki.—1 Yohane 5:3
- Kusambira Mazu ngaku Chiuta, kuromba kwaku Yehova mwakutuliya pasi pamtima, kusambiza ŵanthu vakukwaskana ndi iyu ndipuso kumusopa ku maunganu ngachikhristu, kutiwovyengi kuti tijisungi mu chanju chaku Chiuta.—Mateyu 24:14; 28:19, 20; Yohane 17:3; 1 Ŵatesalonika 5:17; Ŵahebere 10:24, 25.
- Ŵanthu wo atijisunga mu chanju chaku Chiuta ŵe ndi chilindizga chakuzikondwa ndi ‘umoyu chayiwuchayiwu.’—1 Timote 6:12, 19; Yuda 21.
Mafumbu ngakusambiriya
1, 2. Kumbi ndi nunkhu ko tingasaniya malu ngachivikiliru mazuŵa nganu?
3. Tingachita wuli kuti Yehova waje malu ngidu ngakubisamamu?
4, 5. Kumbi ndi nthowa zinyaki nizi zo Yehova watitilongole chanju?
6. Kumbi mungachita wuli kuti mulongo kuti muwonga Yehova chifukwa cha chanju cho watikulongoni?
7. Kumbi pe vinthu vinyaki so vo titenere kuchita kuti tilongo kuti titanja Chiuta m’malu makujivwa waka mumtima? Konkhoskani.
8, 9. Kumbi tingalongo wuli kuti titanja ndi kuwonga Chiuta?
10. Konkhoskani chifukwa cho kulutirizga kusambira vakukwaskana ndi Yehova Chiuta kuliri kwakukhumbika.
11. Kumbi vinthu vo Yesu wangusambiza akusambira ŵaki vinguŵawovya wuli?
12, 13. (a) Kumbi nchinthu wuli cho chachitikiya ŵanthu anandi pa chanju cho ŵenga nachu paku Chiuta ndi Bayibolo? (b) Kumbi tingachita wuli kuti chanju chidu chileki kuzizira?
14. Kumbi rombu lingatiwovya wuli kuti chanju chidu paku Yehova chilutiriyi?
15, 16. Nchifukwa wuli titenere kuwona kuti nchitu yakupharazga Ufumu nge mwaŵi kweniso chuma?
17. Nchifukwa wuli uteŵeti wachikhristu ukhumbika kuchitika liŵi ukongwa mazuŵa nganu?
18. Nchifukwa wuli titenere kusopa Yehova limoza ndi Akhristu auneneska?
19. Kumbi tingachita wuli kuti tikhoreski ubwezi mu mpingu wachikhristu?
20, 21. Kumbi ‘umoyu chayiwuchayiwu’ ung’anamuwanji, nanga nchifukwa wuli ngwakukondweska kuwukhazga?
22. Kumbi mungachita wuli kuti ‘mukoreski umoyu chayiwuchayiwu’?
23. Nchifukwa wuli kujisunga mu chanju chaku Chiuta nkhwakukhumbika?


text:
Nkhani Nambara 20: Dina Wakanjira mu Suzgo
Kasi waŵawona ŵanthu awo Dina wakuluta kukaŵacezgera? Wakuluta kukacezga na ŵasungwana ŵanyake ŵa mu caru ca Kenani. Kasi ŵadada ŵake, a Yakobe, ŵakondwenge na ici? Kuti tizgore fumbo ili, kumbuka umo Abrahamu na Yisake ŵakawonelanga ŵanakazi ŵa mu Kenani.
Kasi Abrahamu wakakhumba kuti mwana wake Yisake watore mwanakazi mu Kenani? Yayi, napacoko pose. Kasi Yisake na Rabeka ŵakakhumba kuti mwana wawo Yakobe watore mwanakazi wa mu Kenani? Yayi, ŵakakhumba cara. Kasi ukumanya cifukwa cake?
Cikaŵa cifukwa cakuti ŵanthu ŵa mu Kenani ŵakasopanga ŵaciuta ŵautesi. Ŵakaŵa ŵanthu ŵawemi yayi ŵakuti munthu wangatora panji kutengwako, ndiposo ŵakaŵa ŵanthu ŵawemi yayi kukolana nawo ubwezi. Ntheura tingasimikizga kuti Yakobe wakatenge wakondwenge yayi kuti mwana wake wakolane ubwezi na ŵasungwana ŵa mu Kenani.
Dina wakanjira nadi mu suzgo. Kasi wamuwona mwanalume uyo wakulaŵiska Dina pa cithuzithuzi apa? Zina lake ni Shekemu. Zuŵa linyake apo Dina wakaluta kukacezga, Shekemu wakamutora na kumucicizga kuti wagone naye. Ici cikaŵa cinthu ciheni, cifukwa ŵanalume na ŵanakazi awo ŵatorana ndiwo ŵekha ŵakwenera kugona pamoza. Cinthu ciheni ico Shekemu wakacita kwa Dina cikayambiska masuzgo ghanandi.
Ŵadumbu ŵa Dina ŵakati ŵapulika, ŵakakwiya comene. Simiyoni na Levi, ŵakakalipa comene mwakuti ŵakatora malupanga na kunjira mu msumba ndipo ŵakaŵasanga ŵanalume ŵa mu msumba mwamabuci. Iwo na ŵabali ŵawo ŵakakoma Shekemu na ŵanalume ŵanyake wose. Yakobe wakakwiya cifukwa ca cinthu ciheni ico ŵana ŵake ŵakacita.
Kasi masuzgo ghose agha ghakayamba wuli? Ghakayamba cifukwa cakuti Dina wakakolana ubwezi na ŵanthu awo ŵakapulikilanga cara malango gha Ciuta. Ise tingatemwa cara kukolana ubwezi na ŵanthu ŵantheura aŵa, asi nthena?
Genesis 34:1-31.
Mafumbo
- Nchifukwa wuli Abrahamu na Yisake ŵakatemwa yayi kuti ŵana ŵawo ŵatorane na ŵanthu ŵa caru ca Kenani?
- Kasi Yakobe wakazomerezga kuti ŵana ŵake ŵasungwana ŵakorane ubwezi na ŵasungwana ŵa ku Kenani?
- Kasi zina la mwanalume uyo wakulaŵiska Dina pa cithuzithuzi apa ninjani, nchivici ciheni ico wakacita?
- Nchivici ico ŵadumbu ŵa Dina, Simiyoni na Levi, ŵakacita ŵakati ŵapulika ico cikacitika?
- Kasi Yakobe wakakolerana na ivyo Simiyoni na Levi ŵakacita?
- Ni mwauli umo masuzgo agho ghakawira mbumba iyi ghakayambira?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Genesis 34:1-31.
Kasi Dina wakacezga na ŵana ŵanakazi ŵa mu caru ca Kenani kamoza pera? Longosorani. (Gen. 34:1)
Nchifukwa wuli tingayowoya kuti Dina wakawunangira dala umwali wake? (Gal. 6:7)
Kasi ŵawukirano lero ŵakusambirapo nchenjezgo wuli pa ivyo Dina wakacita? (Zinth. 13:20; 1 Kor. 15:33; 1 Yoh. 5:19)


c: application/epub+zip

text:
Sumu 63 na Lurombo
lv cipaturo 14, ndime 10-14, mabokosi pa peji 164-165, na vyakusazgirapo pa peji 222-223 (Mamin. 30)
Kuŵazga Baibolo: Leviticus 21-24 (Mamin. 10)
Na. 1: Leviticus 23:1-14 (Mamin. 4 panji kucepera apa)
Na. 2: Cisambizgo Cakuti Ŵanthu Wose Ŵazamuponoskeka Ncha mu Malemba Yayi—rs-CN peji 94, ndime 3 (Mamin. 5)
Na. 3: Kasi Tingacita Wuli Mwamahara na Nyengo Yakuzomerezgeka Kuti Titemweke na Ciuta?—2 Kor. 6:2; Heb. 3:7, 8 (Mamin. 5)
Mamin. 10: Nozgekerani Upharazgi Wapadera mu Ogasiti. Pelekani thirakiti la Ni Nkhu Uko Tingasanga Mazgoro gha Mafumbo Ghakuzirwa Agho Tikujifumba? kwa wose awo ŵalije. Paŵe viyezgelero viŵiri. Cakwamba, longorani umo tingacitira pakugaŵira. Caciŵiri, longorani umo tingacitira para munthu wakukhumba kumanya vinandi. Londezgani sacizgo ilo lili pa peji 8. Ciskani wose kuti ŵazakagaŵireko mathirakiti agha.
Mamin. 5: Sangani Candulo na Kusanda Malemba Zuŵa na Zuŵa. Kudumbiskana. Fumbani ŵategherezgi kuti ŵayowoye nyengo iyo ŵakucitira lemba la zuŵa na candulo ico ŵasanga.
Mamin. 15: “Ivyo Vingatovwira Kuti Tiŵe Ŵaluso mu Uteŵeti—Kwambiska Nkhani na Cilato Cakuti Tipharazgire Ŵanthu Para Mwaŵi Wasangika.” Kudumbiskana. Paŵe ciyezgelero.
Sumu 107 na Lurombo
Cifukwa Wuli Nkhwakuzirwa? Para tikupharazga kunyumba na nyumba, nyengo zinyake ŵanthu tikuŵasanga yayi. Kweni kanandi tikusangana nawo para tili paulendo, para tikulindilira dokotala, ku msika, panyengo ya kupumura ku nchito panji ku sukulu, na malo ghanyake. Yehova wakukhumba kuti ŵanthu aŵa ŵapulike uthenga wa Ufumu. (1 Tim. 2:3, 4) Kuti tiŵapharazgire, tikwenera kwamba ndise kudumbiskana nawo.
Sabata yiliyose yezgani kudumbiskana na munthu na cilato cakuti mumupharazgire para mwaŵi wasangika.
Sumu 29 na Lurombo
lv cipaturo 14, ndime 15-19 na bokosi pa peji 167 (Mamin. 30)
Kuŵazga Baibolo: Leviticus 25-27 (Mamin. 10)
Na. 1: Leviticus 26:1-17 (Mamin. 4 panji kucepera apa)
Na. 2: Kasi Ŵanthu Wose Ŵazamuponoskeka?—rs-CN peji 95, ndime 1 (Mamin. 5)
Na. 3: Kasi Baibolo Likupambaniska Wuli Pakati pa Kuswera Dala Malango gha Kuzirwa kwa Umoyo na Ndopa na Kuswa Mwangozi?—lv peji 84, ndime 23-25 (Mamin. 5)
Mamin. 10: Tikucindikika Cifukwa ca Nkharo Yiwemi na Kuleka Kunjilirapo pa Ndyali. Kudumbiskana. Yafuma mu Buku Lapacaka la 2014, peji 120 na 149. Pemphani ŵategherezgi kuti ŵayowoyepo ivyo ŵasambirapo.
Mamin. 10: Kasi Muzamucitako Upayiniya Wakanyengo mu Ogasiti? Nkhani. Fumbani ŵapharazgi ŵaŵiri panji ŵatatu awo ŵakukhumba kuzakacita upayiniya wakanyengo mu Ogasiti nangauli mbalwari panji mbakutangwanika comene. Kasi ŵakucita vici pasono kunozgekera kuti ŵazakacite upayiniya wakanyengo? Fumbani mulaŵiliri wa uteŵeti kuti wayowoye ndondomeko ya maungano ghakunozgekera uteŵeti iyo mpingo wanozga mu Ogasiti.
Mamin. 10: “Kasi Yehova Wakuniwona Wuli?” Mafumbo na mazgoro.
Sumu 65 na Lurombo
1. Kasi Baibolo likuyana wuli na gilasi?
1 Kasi pa gilasi mukujilaŵiska kalinga? Taŵanandi tikujilaŵiska zuŵa lililose cifukwa likutovwira kuwona apo pali suzgo kuti tinozgepo. Baibolo lili nga ni gilasi. Mazgu gha Ciuta ghakutovwira kuwona umo mtima withu uliri. Yehova nayo wakulaŵiska mu mtima. (1 Sam. 16:7; Yak. 1:22-24) Mazgu gha Ciuta “ghakumanya kupanikizga maghanoghano na makhumbiro gha mtima.” (Heb. 4:12) Kasi kuŵazga Baibolo na kughanaghanirapo vingatovwira wuli kuti timanye ivyo tikwenera kusintha kuti tiŵe ŵapharazgi ŵaluso?—Sal. 1:1-3.
2. Kasi Baibolo lingatovwira wuli kuti tijisande?
2 Baibolo Lingamovwirani Nga Ni Gilasi: Nkhani za mu Baibolo izo zikuyowoya vya ŵateŵeti ŵakugomezgeka ŵa Yehova zikutovwira kumanya mikhaliro iyo wakutemwa. Davide wakaŵa wamwamphu pakuteŵetera Yehova. (1 Sam. 17:45, 46) Mwacikanga, Yesaya wakajipeleka kukapharazga mu cigaŵa cakusuzga. (Yes. 6:8, 9) M’malo mwa kuwona uteŵeti nga ni mphingo, Yesu wakawuwonanga nga nchakurya cifukwa wakatemwanga comene Ŵadada ŵake ŵakucanya. (Yoh. 4:34) Ŵakhristu ŵakwambilira ŵakapharazganga mwamwamphu, ŵakagomezga Yehova, na kuŵikapo mtima kuti ŵaleke kuwelera nyuma. (Mil. 5:41, 42; 2 Kor. 4:1; 2 Tim. 4:17) Ivyo ŵanthu aŵa ŵakacita vikutovwira kuti tijisande na cilato cakuti tiwone apo tingasintha kuti ticite makora uteŵeti withu.
3. Cifukwa wuli tikwenera kuzinazina yayi para tawona kuti pali vinthu vinyake ivyo tikwenera kusintha?
3 Citanipo Kanthu: Gilasi lingaŵa lambura nchito usange tikujilaŵiskapo waka kwambura kunozga apo pali suzgo. Tingalomba Yehova kuti watovwire kumanya apo pali suzgo na kucitapo kanthu. (Sal. 139:23, 24; Luka 11:13) Pakuti nyengo iyo yakhalako njicoko ndipo umoyo wa ŵanthu uli pangozi, tikwenera kuzinazina yayi. Kweni tikwenera citapo kanthu mwaluŵiro para tawona kuti pali vinthu vinyake ivyo tikwenera kusintha.—1 Kor. 7:29; 1 Tim. 4:16.
4. Kasi nchivici ico cikucitika para munthu wakulaŵiska mu Mazgu gha Ciuta na kucitapo kanthu?
4 Ivyo vili mu mtima ndivyo ni vyakuzirwa comene kwa Yehova kuluska umo munthu wakuwonekera kuwaro. (1 Pet. 3:3, 4) Kasi nchivici ico cikucitika para munthu wakulaŵiska mu Mazgu gha Ciuta na kucitapo kanthu? Wakuŵa “wakupulika na ciluwa cara, kweni wakucita mulimo,” ndipo ‘wakuŵa wakukondwa.’ (Yak. 1:25) Tiŵenge nadi ŵakukondwa kweniso ŵapharazgi ŵaluso cifukwa ‘tikuŵaliska ucindami wa Yehova nga ni magilasi.’—2 Kor. 3:18.
Sumu 15 na Lurombo
lv cipaturo 15, ndime 1-9 (Mamin. 30)
Kuŵazga Baibolo: Maŵazgo 1-3 (Mamin. 10)
Na. 1: Maŵazgo 3:21-38 (Mamin. 4 panji kucepera apa)
Na. 2: “Ŵanthu ŵa Mitundu Yose” Ŵazamuponoskeka—rs-CN peji 95, ndime 2 (Mamin. 5)
Na. 3: Kasi Dango la Ŵahebere na Ŵaroma Likatenge Ŵacitenge Wuli Para Munthu Watundura Munyake?*—Lev. 5:1; 24:11-14; Dute. 19:16-19; Mil. 23:30, 35 (Mamin. 5)
Mamin. 10: Kasi Mwanozgekera Masuzgo Agho Mwamukumana Nagho ku Sukulu? Kudumbiskana. Pemphani ŵategherezgi kuti ŵayowoye masuzgo agho ŵawukirano ŵithu ŵakukumana nagho ku sukulu. Longosorani umo ŵapapi ŵangagwiliskira nchito Webusayiti yithu na mabuku ghithu ghanyake kuti ŵawovwire ŵana ŵawo umo ŵangakacitira para ŵasangana na masuzgo ku sukulu. (1 Pet. 3:15) Sankhanipo suzgo limoza panji ghaŵiri, na kulongosorapo fundo zinyake zakovwira izo zili mu mabuku ghithu. Pemphani ŵategherezgi kuti ŵayowoyepo ivyo vikaŵawovwira kuti ŵapharazgenge ku sukulu.
Mamin. 10: Kufumba Mulembi. Kasi mulembi pa mpingo wakucita milimo wuli? Kasi ŵalaŵiliri ŵa magulu na ŵapharazgi ŵangamovwirani wuli kuti mutumizge luŵiro lipoti ku ofesi kweniso kuti liŵe lambura kubudika? Kasi lipoti lambura kubudika likovwira wuli ŵalara, mulaŵiliri wa dera, na ŵabali ŵa ku ofesi kuti ŵapeleke wovwiri uwo ukukhumbikwa?
Mamin. 10: “Yezgani Zinchimi—Zefaniya.” Mafumbo na mazgoro.
Sumu 70 na Lurombo
Ivyo Tikwenera Kukumbuka pa Ungano wa Cigaŵa wa 2014
▪ Nyengo ya Ungano: Sumu zaving’wenyeng’wenye zizamwamba 8:20 mulenji mazuŵa ghose ghatatu. Para sumu izi zayamba, tose tizakakhale pasi. Zuŵa lakwamba na laciŵiri, ungano uzamumara 3:55 mise, ndipo zuŵa lacitatu uzamumara 2:50.
▪ Maungano gha Mitundu Yose: Mu vyaru vinyake mwamucitikira maungano gha mitundu yose. Usange ŵapharazgi ŵangaluta ku ungano wa mitundu yose kwambura kucemeka, mbwenu malo ghakukhala ghamucepa. Usange mungakwaniska yayi kuluta ku ungano wa cigaŵa uwo mpingo winu ulutenge, kuluta ku ungano wa mitundu yose yayi.
▪ Malo Ghakwimikapo Vyakwendera: Pazamuŵa malo ghakukwana ghakwimikapo magalimoto na njinga. Tikupempha ŵeneko ŵa magalimoto na njinga kuti ŵazakapulikire ŵalinda awo ŵazamuŵa pa malo agha. Ŵazakawoneseske kuti ŵakiya galimoto panji njinga zawo pambere ŵandalute kukakhala pasi.
▪ Kusunga Malo: Para mwafika pa ungano, lekani kucimbilira kukhala pa malo agho mukutemwa cifukwa ca kopa kuti ŵanyinu ŵangakhalapo. Usange tili na mtima wakughanaghanira ŵanji, tizamupenja vithu pera yayi. Para tikucita nthena, awo ŵakutiwona ŵamanyenge kuti ndise Ŵakhristu ŵaunenesko ndipo ŵalumbenge Ciuta. (Yoh. 13:34, 35; 1 Kor. 13:4, 5; 1 Pet. 2:12) Mungazakasunga malo gha awo mukwenda nawo mu galimoto yinu, awo mukukhala nawo na awo mukusambira nawo Baibolo. Pali malo agho ghasungikira ŵacekuru na ŵalwari. Pakuti malo agha ngacoko, Ŵanji ŵangakhalangapo cara. Ŵangakhalapo pekha para ŵakupwelelera awo ŵali pa malo agha.
▪ Cakurya ca Muhanya: Muzakayeghe cakurya ca muhanya m’malo mwa kuzakafumapo pa malo gha ungano kuti mukapenje cakurya. Mungazakayegha chipisi, mpunga, mboholi, mayawu, na vyakumwa. Moŵa ukuzomerezgeka yayi pa malo gha ungano.
▪ Vyakupeleka: Tikulongora kuti tikuwonga ivyo vyanozgeka pa ungano para tikupeleka vyawanangwa ivyo vikovwira pa nchito ya pa caru cose. Usange munthu wakukhumba kupeleka ceke pa ungano wa cigaŵa, wazakalembe pa ceke kuti ndalama zipelekeke ku “Association of Jehovah’s Witnesses of Malawi.”
▪ Munkhwala: Usange mukumwa munkhwala cifukwa ca suzgo linyake, mukwenera kuwoneseska kuti mwayegha wakukwana, cifukwa pazamuŵavya pa malo gha ungano. Awo ŵakujilasa nyerete ya munkhwala wa shuga ŵakwenera kupwelelera uko ŵakutaya tuvisulo uto ŵajilasira. Ŵangatayanga mu nkhando panji mu mabini gha pa malo gha ungano yayi nesi uko ŵakugona.
▪ Ngozi: Mukwenera kuwoneseska kuti mugege ngozi cifukwa ca kutelemuka panji kukhuŵara. Caka cilicose ngozi zikucitika cifukwa ca skapato, comenecomene za hilu yitali. Nchiwemi kuvwara skapato zifupi izo mungenda nazo makora palipose.
▪ Awo Ŵali na Suzgo la Kupulika: Ungano uzamung’anamulika mu ciyowoyero ca mawoko pa maungano agho ghazamucitikira ku Blantyre, Kasungu, Lilongwe, Luchenza, Magawa, Mkanda, Mangochi, Mzuzu, Mnadzi, Nchalo, Nkhata Bay, Songani na malo ghanyake. Pa maungano agha, pazamuŵa cipharazgo cakukhwaskana na nkhani iyi pa zuŵa lakudanga la ungano, cigaŵa ca mulenji.
▪ Vyakuphakaphaka: Nchiwemi kucepeskako vyakuphakaphaka panji perefyumu. Ŵabali na ŵadumbu ŵanyake thupi lawo likukolerana yayi na sungu lankhongono comene.—1 Kor. 10:24.
▪ Fomu ya Weleraniko kwa Munthu Uyu (S-43): Muzakalembe mazina gha awo ŵakukhumba kumanya vinandi para mwaŵapharazgira pa nyengo ya ungano pa fomu ya Weleraniko kwa Munthu Uyu. Mafomu agho muzamulemba muzakapeleke ku dipatimenti ya Mabuku panji mukapeleke kwa mulembi wa mpingo winu para mwawera ku ungano.
▪ Resitiranti: Nkharo yithu yikwenera kucindika Yehova para tili mu resitiranti. Tikwenera kuvwara malaya agho ghakwenera Mkhristu.
▪ Selufoni: Muzakacune foni yinu kuti yizakaleke kutimbanizga ŵanthu.
▪ Kutepa: Lekani kujoyina nthambo za wayilesi ya kaseti ku magesi gha pa malo gha ungano panji ku vyakukuzgira mazgu. Para muzamutepa, kuzakatimbanizga ŵanyinu yayi.
▪ Kujambura Vithuzithuzi: Usange muzamujambura vithuzithuzi pa nyengo ya ungano, kamera yinu yizakaleke kumulika pakujambura.
▪ Uteŵeti Wakujipeleka: Usange mukukhumba uteŵeti uwu, muzakalute ku Dipatimenti ya Uteŵeti Wakujipeleka. Ŵana awo ŵandakwaniske vilimika 16 nawo ŵangateŵetera usange ŵagwilirenge lumoza na mupapi wawo panji mulara waliyose uyo wazomerezgeka na mupapi wawo.
Kucemera Ŵanthu ku Ungano
1. Kasi tizamwamba pawuli kucemera ŵanthu ku ungano wa cigaŵa wa 2014?
1 Usange pakunozgera cakurya ŵabali panji ŵabwezi ŵinu mwamalirapo nkhongono na ndalama zinandi, mukukondwa pakuŵacema. Mwakuyana waka, pakaŵa nchito yikuru comene pakunozga cakurya cauzimu ico cizamuŵa pa ungano wa cigaŵa wa 2014. Tizamwamba kucema ŵanthu para kwakhala sabata zitatu kuti ungano ucitike. Kasi nchivici ico cizamuticiska kuti ticemereko ŵanji ku ungano?
2. Kasi nchivici ico cizamuticiska kuti ticemereko ŵanji ku ungano?
2 Tizamuciskika kuti ticemereko ŵanji ku ungano wa cigaŵa para tikughanaghanira vyandulo ivyo tikusanga kufuma ku cakurya cauzimu ico Yehova wakutipa pa maungano agha. (Yes. 65:13, 14) Tikweneraso kukumbuka kuti tikuphyoka pawaka yayi para tikucemera ŵanthu ku ungano wa cigaŵa. Ŵanthu ŵanyake awo tizamuŵacema ŵazamwiza. Kweni kwali ŵanthu ŵazamwiza kwali yayi, Yehova wazamulumbika cifukwa ca ivyo tizamucita pakucemera ŵanthu ku ungano.—Sal. 145:3, 7; Uvu. 22:17.
3. Kasi tizamucita wuli pakugaŵira tumapepara?
3 Wupu wa ŵalara ukwenera kuwona umo mpingo ungacitira kuti ugaŵire cigaŵa cikuru tumapepara twakucemera ŵanthu ku ungano. Ukweneraso kuwona usange ŵapharazgi ŵangaleka tumapepara panyumba apo ŵandasangepo munthu panji kugaŵira ku malo uko kukusangika ŵanthu ŵanandi. Para mukugaŵira tumapepara utu pa Cisulo na pa Sabata, mungagaŵiraso magazini apo mphakwenelera. Usange Cisulo cakwamba ca mwezi cizamukwana pa nyengo iyo tizamugaŵira tumapepara utu, tizakagaŵire tumapepara m’malo mwa kwambiska masambiro gha Baibolo. Para ticemerengeko ŵanthu ŵanandi ku ungano kuti ŵakarye nase cakurya cauzimu ico Yehova watinozgera, tizamuŵa ŵakukondwa comene.
[Mafumbo]
1. Kasi vinthu vikaŵa wuli apo Zefaniya wakaŵa nchimi, ndipo tikusambirapo vici?
1 Ca m’ma 600 B.C.E., Ŵayuda ŵakasopanga Baala pakweru. Amoni, Fumu yiheni, wakaŵa kuti wakomeka waka, ndipo Yosiya ndiyo wakawusanga. (2 Mid. 33:21–34:1) Pa nyengo iyi, Yehova wakatuma Zefaniya kuti wapharazge uthenga wa ceruzgo. Nangauli Zefaniya wakaŵa wa mu nyumba yacifumu ku Yuda, kweni wakayowoya mwambura kubisa uthenga wa Yehova wakususka mafumu gha Ciyuda. (Zef. 1:1; 3:1-4) Nase tili ŵacikanga nga ni Zefaniya, ndipo tikukana kuti ŵabali ŵithu ŵatitondeske kusopa Yehova. (Mat. 10:34-37) Kasi Zefaniya wakapharazga uthenga wuli, ndipo cikacitika nchivici?
2. Kasi tikwenera kucitaci kuti tizakabisike pa zuŵa la ukali wa Yehova?
2 Penjani Yehova: Ni Yehova pera uyo wangatiponoska pa zuŵa la ukali wake. Lekani Zefaniya wakaciska Ŵayuda kuti ŵapenje Yehova, urunji, na kuzika pambere nyengo yindamare. (Zef. 2:2, 3) Ndimo viliri mazuŵa ghano. Nga umo Zefaniya wakacitiranga, tikuciska ŵanthu kuti ŵapenje Yehova. Kweni nase tikwenera kucitapo kanthu. Tikwenera kufwilirapo kuti tileke “kuwelera nyuma kufumako kwa Yehova.” (Zef. 1:6) M’malo mwake, tikupenja Yehova mwa kusambira Mazgu ghake na kumulomba kuti watilongozge. Tikupenja urunji para tikuŵa na nkharo yiwemi. Tikupenja kuzika para tikupulikira na kulondezga ulongozgi wakufuma ku gulu la Yehova.
3. Cifukwa wuli tikwenera kuŵa na maghanoghano ghawemi para tikupharazga?
3 Ŵanji Ŵakapulikira: Ŵanji ŵakacitapo kanthu ŵati ŵapulika uthenga wa Zefaniya. Yumoza wawo wakaŵa Yosiya uyo wakamba kupenja Yehova wacali msepuka. Wakawuskamo vikozgo mu caru. (2 Mid. 34:2-5) Nangauli mazuŵa ghano mbuto za Ufumu zikuseŵeka mumphepete mwa nthowa, pa malo gha jalawe, panji pakati pa minga, kweni zinyake zikuseŵeka pa dongo liwemi na kupambika vipambi. (Mat. 13:18-23) Tili na cigomezgo kuti Yehova walutilirenge kutitumbika apo tikulutilira kuseŵa mbuto za Ufumu.—Sal. 126:6.
4. Cifukwa wuli tikwenera ‘kulindilira Yehova’?
4 Ŵayuda ŵanyake ŵakaghanaghananga kuti Yehova wacitengepo cilicose yayi. Kweni Yehova wakati zuŵa lake likaŵa pafupi. (Zef. 1:12, 14) Ŵekha awo ŵakamugomezganga ndiwo ŵakapona. (Zef. 3:12, 17) Apo ‘tikulindilira Yehova,’ mphanyi tateŵetera Ciuta mwakukondwa na Ŵakhristu ŵanyithu.—Zef. 3:8, 9.
Sumu 61 na Lurombo
lv cipaturo 15, ndime 10-17 na bokosi pa peji 177 (Mamin. 30)
Kuŵazga Baibolo: Maŵazgo 4-6 (Mamin. 10)
Na. 1: Maŵazgo 4:17-33 (Mamin. 4 panji kucepera apa)
Na. 2: Kasi Baibolo Likuti Ŵanthu Ŵanyake Ŵazamuponoskeka Yayi?—rs-CN peji 95, ndime 3, mpaka peji 96, ndime 2 (Mamin. 5)
Na. 3: Cifukwa Wuli Yehova Wazamweruzga Ŵatesi?—lv peji 137, ndime 11-12 (Mamin. 5)
Mamin. 10: Kugaŵira Magazini mu Ogasiti. Kudumbiskana. Yezgelerani umo tingacitira kuti tigaŵire munthu magazini para tikucita upharazgi wapadera pa Cisulo na pa Sabata. Londezgani masacizgo agho ghali pa peji ili. Kufuma apo, fumbani ŵategherezgi mafumbo agha: Cifukwa wuli tikwenera kugaŵira magazini pa Cisulo na pa Sabata apo mphakwenelera mu Ogasiti? Ni mphani apo pangaŵa pakwenelera kugaŵira magazini?
Mamin. 10: Ivyo vikukhumbikwa pa mpingo.
Mamin. 10: Kasi Tikacita Wuli? Kudumbiskana. Pemphani ŵategherezgi kuti ŵayowoyepo vyandulo ivyo ŵasanga na nkhani yakuti “Ivyo Vingatovwira Kuti Tiŵe Ŵaluso mu Uteŵeti—Kwambiska Nkhani na Cilato Cakuti Tipharazgire Ŵanthu Para Mwaŵi Wasangika.” Fumbani ŵategherezgi kuti ŵayowoyepo vinthu viwemi ivyo vikaŵacitikira.
Sumu 75 na Lurombo
“Sungilirani Makhaliro Ghinu Ghawemi Pakati pa Mitundu”
1. Cifukwa wuli tikwenera kuŵa na nkharo yiwemi pa ungano wa cigaŵa?
1 Ŵanthu ŵakutimanya para tili na ungano wa cigaŵa. Ipo nkharo yithu yikwenera kukolerana na Ciuta uyo tikusopa. (Lev. 20:26) Nkharo yithu, vyakuvwara vithu, na umo tikujitozgera, vikwenera kulongora kuti ndise Ŵakhristu ŵaunenesko. Kasi para tili pa ungano wa cigaŵa ‘tingasungilira wuli makhaliro ghawemi pakati pa mitundu’ na kucindika Ŵadada ŵithu ŵakucanya?—1 Pet. 2:12.
2. Kasi pa ungano wa cigaŵa tikwenera kulongora mikhaliro wuli?
2 Longorani Mikhaliro Yacikhristu: Citemwa ico tikulongorana na umo tikucitira na “ŵakuwaro,” vikupambana comene na umo caru cikucitira. (Kol. 3:10; 4:5; 2 Tim. 3:1-5) Tikwenera kuŵa ŵakuzikira pakucita vinthu na awo ŵakugwira nchito ku resitiranti na kulikose uko tili, nanga ni para vinthu vyabudika. Kweniso tikwenera kuŵawonga cifukwa ca ivyo ŵaticitira.
3. Kasi ŵapapi ŵakukumbuskika vici, ndipo cifukwa wuli?
3 Ŵapapi ŵakwenera kupwelelera ŵana ŵawo para ŵali pa malo gha ungano, ku resitiranti, panji uko ŵakugona. (Zinth. 29:15) Bwana wa resitiranti yinyake wakaphalira mbumba yinyake kuti: “Tikumutemwani mwa ŵanthu imwe. Ŵana ŵinu ŵali na nkharo yiwemi. Ŵanchito wose pano ŵakuyowoya vya imwe, ndipo tingatemwa kuti mwizenge sabata yiliyose.”
4. Cifukwa wuli tikwenera kuvwara makora para tili pa ungano wa cigaŵa?
4 Kuvwara Makora: Pa ungano wa cigaŵa tikwenera kuvwara makora, nga umo caru cikucitira yayi. (1 Tim. 2:9) Tikweneraso kuvwara makora panyengo yakupumura panji para tamutembeya. Usange ndimo ticitirenge, ticitenge soni yayi kuvwara baji panji kupharazga para mwaŵi wasangika. Para tizamuvwara makora na kulongora nkharo yiwemi pa ungano wa cigaŵa wa 2014, vingazakawovwira kuti ŵanthu ŵanyake ŵazomere uthenga withu. Kweniso tizamukondweska Yehova.—Zef. 3:17.
[Mafumbo]
▪ Mabuku ghakugaŵira mu Julayi: Maburosha agha: Ciuta Wakutiphalira Uthenga Uwemi!, Tegherezgani kwa Ciuta na Kuŵa Ŵamoyo Kwamuyirayira, Kasi Ciuta Wakutipwelelera Nadi? panji Mungaŵa Bwezi la Ciuta! Ogasiti: Tizamuŵa na upharazgi wapadera wakugaŵira thirakiti liphya lakumanyiska ŵanthu za Webusayiti ya jw.org. Seputembala na Okutobala: Magazini gha Gongwe la Mulinda na Galamukani!
▪ Tikumukumbuskani kuti mu sabata ya ungano wa cigaŵa mukwenera kucitika maungano gha mpingo yayi. Ici cikovwira ŵabali na ŵadumbu kunozgekera ungano. Kweniso, muzakasinthe nkhani za mu ungano wa uteŵeti para kwakhala sabata yimoza kuti ungano wa cigaŵa ucitike mu dera linu. Ivi vili nthena kuti muzakadumbiskane nkhani izi: “Sungilirani Makhaliro Ghinu Ghawemi Pakati pa Mitundu,” “Kucemera Ŵanthu ku Ungano,” na “Ivyo Tikwenera Kukumbuka pa Ungano wa Cigaŵa wa 2014” izo zili mu Uteŵeti Withu wa Ufumu wuno. Kweniso, mu sabata iyi (kung’anamura para kwakhala sabata yimoza kuti ungano ucitike) muzakaweleremo kalata iyo yikuyowoya vya kucita vinthu mwakupwelelera kuti tileke kucita ngozi pa maungano, ya Ogasiti 3, 2013. Para pajumpha mwezi umoza panji yiŵiri kufuma apo mukacitira ungano wa cigaŵa, pa cigaŵa ca ivyo vikukhumbikwa pa mpingo muzakadumbiskane fundo izo mukasambira pa ungano izo mukuwona kuti zingaŵa zakovwira mu upharazgi.
“Para mwamupa thirakiti, yowoyani kuti: “Tikupeleka kapepara aka pa caru cose. Kinu aka.”
Usange mukuleka thirakiti panyumba apo palije munthu, ŵikani pa malo apo ŵanthu ŵanyake ŵangaliwona yayi.
Usange munthu wakukhumba kumanya vinandi, mungamufumba fumbo ilo lili pa peji lakwamba kuti mumanye maghanoghano ghake. Julani thirakiti na kuŵazga Salmo 119:144, 160. Muphalirani kuti kapepara aka kakuyowoya vya Webusayiti yithu iyo yingamovwira kusanga mazgoro gha mafumbo gha mu Baibolo. Usange wali na nyengo, mungamulongora vidiyo yakuti N’chifukwa Chiyani Tiyenera Kuphunzira Baibolo? Pambere mundalute, mulongorani mafumbo ghatatu agho ghali paumaliro wa kapepara aka na kumufumba kuti wasankhepo ilo wakwenjerwa nalo comene. Panganani zuŵa ilo mwamuweraso kuti muzakazgore fumbo ilo wasankha. Pakuzgora fumbo ili, muzakagwiliskire nchito Webusayiti ya jw.org. Para mwawelerako, kuti musange zgoro la fumbo ilo wakasankha, lutani pa mutu wakuti ZIMENE BAIBULO LIMAPHUNZITSA > KUYANKHA MAFUNSO A MU BAIBULO.
Usange mukugaŵiraso tumapepara twakucemera ŵanthu ku ungano wa cigaŵa, muzakagaŵirenge tose tuŵiri. Kweni muzakasazgirengepo kuti: “Namupaniso kapepara kakumucemerani ku ungano.”
Apo mphakwenelera, pa Cisulo na pa Sabata mungayowoya ivi pakugaŵira magazini: “Tikukhumba kumupaniso magazini. Magazini iyi ya Gongwe la Mulinda yikuzgora fumbo ili: “Kasi Ciuta wakumughanaghanirani?”
Apo mphakwenelera, pa Cisulo na pa Sabata mungayowoya ivi pakugaŵira magazini: “Tikukhumba kumupaniso magazini. Magazini iyi ya Galamukani! yikuzgora fumbo ili: “Kasi mungacita wuli kuti muŵe pa mtende para mwayambana na munyinu?”
1 2 3 4 5 6 7 8
^ ***sn sumu 63 Mugomezgeke Nyengo Zose***
Sumu 63
Mugomezgeke Nyengo Zose
(Salmo 18:25)
1. M’gomezgeke kwa Yehova,
Na kutemwana nadi.
Pakuti tajipeleka,
Timanye dango lake.
Fundo zake zikovwira,
Tikumupulikira.
Ngwakugomezgeka nadi.
Timulekenge cara.
2. M’gomezgeke ku ŵabali,
Kuŵa nawo mu suzgo.
Tingaŵatayanga cara,
Tiŵenge ŵalusungu.
Tikucindika ŵabali,
Kufumira mu mtima
Baibolo litizenge;
Tilekanenge cara.
3. M’gomezgeke ku ŵalara,
Ŵakutidangilira.
Para ŵakutilongozga,
Mphanyi tapulikira.
Yehova watitumbike
Tiŵenge ŵakukhora.
Para tikugomezgeka,
Tiŵenge ŵa Yehova.
(Wonaniso Sal. 149:1; 1 Tim. 2:8; Heb. 13:17.)
^ ***lv pp. 165-168 Muŵe Ŵakugomezgeka mu Vinthu Vyose***
KUGOMEZGEKA MU MPINGO
10 Kuwungana pamoza na Ŵakhristu ŵanyithu kukutipa mwaŵi ukuru wakuti tiŵe ŵakugomezgeka. Nga umo tikasambilira mu Cipaturo 12, tikwenera kuŵa maso na umo tikugwiliskilira nchito lulimi lwithu, comenecomene pakati pa ŵabali na ŵadumbu ŵithu ŵauzimu. Nkhani yiwemi waka yingatambiska kusesa. Para tikuwerezgapo nkhani yambura ukaboni, ndikuti tikovwira kuthandazga utesi, ntheura tikwenera kuŵa maso na mulomo withu. (Zintharika 10:19) Kweni nyengo zinyake tingamanya kuti nkhani yinyake njaunenesko, kweni cikung’anamura kuti tiyiyowoyenge yayi. Mwaciyelezgero, nkhani yingaŵa kuti yikutikhwaska yayi, panji cingaŵa cakwenelera yayi kuyiyowoya. (1 Ŵatesalonika 4:11) Ŵanthu ŵanyake ŵakuwona munthu wamutonyoro nga ni munthu uyo wakubisa kanthu yayi. Kweni mazgu ghithu ghakwenera kuŵa ghakukondweska ndiposo ghakulongora lusungu nyengo zose.—Ŵakolose 4:6.
11 Nchakuzirwa comene kuti tiŵenge ŵakugomezgeka kwa awo ŵakulongozga mu mpingo. Ŵanji awo ŵacita kwananga kukuru ŵakusazgirako suzgo mwa kuyezga kubisa ndipo ŵakupusika ŵalara para ŵakuŵafumba. Ŵanthu aŵa ŵakwamba nanga nkhuŵa na umoyo wa paŵiri, kujilongora nga ŵakuteŵetera Yehova uku ŵakucita zakwananga zikuru. Kucita nthena kukupangiska kuti cilicose ico munthu wakucita ciŵenge utesi wekhawekha. (Salmo 12:2) Ŵanji ŵakuphalira ŵalara unenesko ucoko waka na kubisa vigaŵa vyakukhumbikwa. (Milimo 5:1- 11) Kuleka kugomezgeka kwa mtundu uwu kanandi kukwamba cifukwa ca kugomezga mautesi agho Satana wakukhuŵilizga.—Wonani bokosi lakuti “Mautesi gha Satana Pakuyowoya za Kwananga Kukuru,” pa mapeji 164 na 165.
12 Nchakukhumbikwaso kuti tiŵenge ŵakugomezgeka ku gulu la Yehova para tikuzgora mafumbo pa mafomu. Mwaciyelezgero, para tikulemba maora gha mu uteŵeti wa m’munda, tikupwelelera kuti tileke kuteta. Kweniso, para tikulemba mafomu gha kufumbira uteŵeti unyake, tikwenera kuteta yayi za umoyo withu panji cilicose cakukhwaskana na ise.—Zintharika 6:16-19.
13 Tingalongoraso kuti tili ŵakugomezgeka ku ŵasopi ŵanyithu pa nkhani za bizinesi. Nyengo zinyake ŵabali na ŵadumbu ŵangacitira pamoza bizinesi. Ŵakwenera kupwelelera kuti ŵaleke kusazga nkhani za bizinesi na nkhani zakukhwaskana na kusopera lumoza pa Nyumba ya Ufumu panji kunjira mu uteŵeti. Nyengo zinyake mbali wangalemba nchito mbali panji mudumbu. Para talemba nchito ŵabali panji ŵadumbu, tikwenera kupwelelera kuti tigomezgekenge, kuŵalipira pa nyengo yake, kuleka kuŵakhuluka, na kuŵapa vyandulo vyose ivyo tikapangana panji ivyo dango likuyowoya. (1 Timote 5:18; Yakobe 5:1-4) Mwakuyana waka, para tili kunjira nchito kwa mbali panji mudumbu, tikucita nchito yose mwakuyana na malipiro agho tikapangana. (2 Ŵatesalonika 3:10) Tikulindizga cara kuti watipambaniskenge na ŵanchito ŵanyake cifukwa cakuti tikusopera lumoza, nga ni para wali nase na ngongoli ya mazuŵa ghakupumulira, vinthu vinyake vyakwenera kuti watipe, panji vinthu vinyake ivyo vikupelekeka yayi kwa awo tikugwira nawo nchito.—Ŵaefeso 6:5-8.
14 Wuli usange Ŵakhristu ŵakukhumba kucitira pamoza bizinesi panji kukongorana ndalama? Baibolo likuyowoya fundo yakukhumbikwa ndiposo yakuzirwa comene yakuti tikwenera kulemberana. Mwaciyelezgero, apo Yeremiya wakagura munda, ŵakalemberana makope ghaŵiri, pakaŵa ŵakaboni, ndipo ŵakasunga makora makope agha. (Yeremiya 32:9-12; wonaniso Genesis 23:16-20.) Para tikucita bizinesi pamoza na ŵasopi ŵanyithu, kulemberana, kusayinirana, na kucemerapo ŵakaboni kukulongora kuti tikuleka kugomezgana yayi. Kweni kukovwira kuti paleke kuŵa kupindikana, kukhuŵazgana, ndiposo kugazgana. Ŵakhristu wose awo ŵakucitira pamoza bizinesi ŵakwenera kukumbuka kuti palije bizinesi iyo yikwenera kutimbanizga umoza ndiposo mtende mu mpingo.—1 Ŵakorinte 6:1-8.
^ ***sn sumu 45 Limbikirani!***
Sumu 45
Limbikirani!
(Ŵahebere 6:1)
1. Limbikirani, muŵe ŵakukhwima!
Khumbo la Ciu-ta ndakuti tiŵe ŵaluso.
Citani makora mu uteŵeti,
Ciu-ta watumbikenge.
Pali nchito ya ŵanthu wose.
Ni iyo Yesu wakacita.
Thembani Yehova kuti mukhore,
Kukhozgera urunji.
2. Limbikirani kupanikizgira!
Pharazgani makani ghawemi ku ŵanthu.
Tose pamoza tilumbe Yehova,
Kwenda nyumba na nyumba.
Ŵalwani ŵakuyezga kofya.
Kopa ca, wose ŵapulike
Makani ghakuti Ufumu wiza.
M’sambizge unenesko.
3. Limbikirani, muwelerengeko,
Kuzgani maluso, pali nchito yinandi.
Mzimu wa Ciuta umuciskani.
Muŵenge ŵacimwemwe.
Temwani awo mukupenja.
Lutizgani kuwelerako.
Ŵavwirani kukura mwauzimu,
Unenesko uŵale.
(Wonaniso Fil. 1:27; 3:16; Heb. 10:39.)
^ ***sn sumu 107 Zaninge ku Lupiri lwa Yehova***
Sumu 107
Zaninge ku Lupiri lwa Yehova
(Yesaya 2:2-4)
1. Mwinuke m’laŵiske,
Ku lupiri lutali.
Yehova watumphuska lwake
Mhanyauno.
Ŵanthu ŵawungana,
Kufuma kosekose,
Ŵakucemana kuti,
‘Zani msope Ciu-ta.’
Sono ndiyo nyengo
Yakuti mcoko waŵe mtundu.
Apo tikukura,
Ciuta wakutitumbika.
Mizinda yikwiza,
Yazomera muwuso.
Yikuwukoleska
Kwambura kuwutaya.
2. Yesu walangura
Mlimo wa kupharazga.
Makani gha Ufumu
Ghafika ku wose.
Khristu wakuwusa,
Wati wose ŵamlonde.
Awo mbakuzika
Ŵapulikira Ciu-ta.
Nako nkhukondweska!
Mzinda ukuru ukukura
Tose tikovwira,
Kuti ŵamumanye Yehova.
Titumphuske mazgu,
Mwakuti ŵapulike,
‘Zaninge ku lupiri,
Lwamuyirayira.’
(Wonaniso Sal. 43:3; 99:9; Yes. 60:22; Mil. 16:5.)
^ ***sn sumu 29 Kwenda mu Urunji***
Sumu 29
Kwenda mu Urunji
(Salmo 26)
1. Neruzgani, Yehova Ciuta;
Nkhumugomezgani nkhwenda mu urunji.
Nisandani, ndipo muniyezge;
Muniyenge ine, kuti m’nitumbike.
2. Nkhukana ŵakutinkha une-ne-sko.
Nkhutinkha kukhala na ŵanthu ŵaheni.
Kuwuskamo umo-yo wane yayi;
Pamoza na ŵavimbundi na ŵambembe.
(Korasi)
3. Nkhutemwa kuŵa mu nyumba yinu.
Nkhutemwa kusopa kwakupatulika.
Nendendeke pa jochero linu,
Mazgu ghakuwonga nithuwuske m’caru.
(Korasi)
(KORASI)
Kweni ine, Naŵikapo mtima
Kwenda mu urunji Kwamuyirayira.
(Wonaniso Sal. 25:2.)
^ ***lv pp. 168-170 Muŵe Ŵakugomezgeka mu Vinthu Vyose***
KUGOMEZGEKA MU CARU
15 Mkhristu wakwenera kugomezgeka ku mpingo pera yayi. Paulosi wakayowoya kuti: “Tikukhumba kucita mwakugomezgeka mu vinthu vyose.” (Ŵahebere 13:18) Pa nkhani ya bizinesi, Mlengi withu wakukhumba comene kuti tiŵenge ŵakugomezgeka. Mu buku la Zintharika pera, muli malo ghanayi agho ghakuyowoya za mweso panji kuti sikelo yaupusikizgi. (Zintharika 11:1; 16:11; 20:10, 23) Mu nyengo yakale, ŵanthu ŵanandi ŵakatemwanga kuŵa na sikelo pakucita bizinesi mwakuti ŵapimirenge vinthu ivyo munthu waŵagura panji kupimira ndalama izo wagulira. Ŵamalonda ŵapusikizgi ŵakaŵanga na myeso yiŵiri na sikelo yautesi mwakuti ŵapusikenge ndiposo kwibira ŵanthu. Yehova wakutinkha comene kacitiro aka. Kuti tijisungilire mu citemwa cake, tikugegerathu bizinesi yiliyose yaupusikizgi.
16 Pakuti Satana ndiyo wakuwusa caru ici, tikuzizwa yayi kuti kuleka kugomezgeka kuli palipose. Zuŵa lililose tingayezgeka kuti tileke kuŵa ŵakugomezgeka. Para ŵanthu ŵakulemba ma CV pakupenja nchito (panji kuti kakalata kakujilongosora), ŵanandi ŵakutemwa kuteta, na kusazgirako fundo, kulongora nga nchito iyo ŵakuyimanya makora ndiposo ŵagwira kwa vilimika vinandi. Para ŵanthu ŵakulemba vikalata vyakulutira ku caru cinyake, vikalata vya msonkho, Ishuransi, na vinyake, kanandi ŵakuteta pakuzgora mafumbo mwakuti ŵazomerezgeke. Ŵana ŵa sukulu ŵanandi ŵakwibira mayeso, panji para ŵakulemba nkhani yinyake panji lipoti ŵakuluta pa Intaneti na kukopera nkhani iyo munthu munyake walemba na kuzakayilemba nga njawo. Ndipo para ŵanthu ŵakucita vinthu na ŵabwana awo mbakutemwa vimbundi, kanandi ŵakuŵahonga kuti ŵasange ivyo ŵakukhumba. Ivi ndivyo tikwenera kulindizga mu caru ico ŵanthu ŵanandi “ŵakujitemwa iwoŵene, ŵakutemwa ndalama, . . . ŵambura kutemwa uwemi.”—2 Timote 3:1-5.
17 Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakusimikizga mtima kuti ŵaleke kucitako vinthu ivi. Ico cikupangiska kuti ciŵenge cakusuzga kuŵa ŵakugomezgeka nchakuti ŵanthu ŵambura kugomezgeka kanandi ŵakuwoneka kuti vinthu vikuŵayendera makora ndipo ŵakusambazgika mu caru ici. (Salmo 73:1-8) Kweni Ŵakhristu ŵangaŵa ŵakavu cifukwa ŵakukhumba kulutilira kuŵa ŵakugomezgeka “mu vinthu vyose.” Kasi kujinora uku nkhwacandulo nthena? Nkhanira kwali. Cifukwa wuli? Ni vitumbiko wuli ivyo munthu wangasanga para wakugomezgeka?
VITUMBIKO IVYO VIKUŴAPO CIFUKWA CA KUGOMEZGEKA
18 Kugomezgeka nchimoza mwa vinthu ivyo ŵanthu ŵakuzirwiska comene mu caru. (Wonani bokosi lakuti “Kasi Ndine Wakugomezgeka?” pa peji 167.) Kweniso manyani kuti waliyose wangamanyikwa kuŵa munthu wakugomezgeka. Vikuthemba pa mahara ghinu yayi, usambazi, kawonekero, kakuliro, panji vinthu vinyake ivyo imwe mulije. Ndipouli, ŵanthu ŵanandi ŵakutondeka kuŵa na lumbiri luwemi. Ŵanthu ŵa lumbiri luwemi mbakusoŵa comene. (Mika 7:2) Ŵanthu ŵanyake ŵangamunyozani para ndimwe wakugomezgeka, kweni ŵanji ŵamulumbaninge, kumugomezgani na kumucindikani. Ŵakaboni ŵa Yehova ŵanandi ŵasanga candulo cakuthupi cifukwa ca kuŵa ŵakugomezgeka. Iwo ŵalutilira kuŵa pa nchito apo ŵanyawo ŵambura kugomezgeka ŵali kuŵalekeska, panji ŵakusanga nchito usange bwana munyake wakupenja ŵanthu ŵakugomezgeka.
19 Kwali vimucitikiraninge kwali yayi, kweni muwonenge kuti kuŵa ŵakugomezgeka kuli na vitumbiko vikuru. Muŵenge na njuŵi yakutowa. Paulosi wakalemba kuti: “Tikujigomezga kuti tili na njuŵi ziwemi.” (Ŵahebere 13:18) Kweniso, Adada ŵithu ŵakucanya ŵakuwona nkharo yithu, ndipo ŵakutemwa ŵanthu ŵakugomezgeka. (Salmo 15:1, 2; Zintharika 22:1) Enya, kuŵa ŵakugomezgeka kukumovwirani kuti mukhalilire mu citemwa ca Ciuta, ndipo palije njombe yinyake yakuluska iyi. Sono tiyeni tiwone nkhani yinyake yakuyanako na iyi, iyo yikuyowoya za umo Yehova wakuwonera nchito.
^ ***lv pp. 84-85 Kasi Mukuzirwiska Umoyo nga Umo Ciuta Wakucitira?***
23 Kufumamo mu Babuloni Mukuru kukung’anamura vinandi kuluska kufufutiska waka zina. Kukusazgaposo kutinkha vinthu viheni ivyo visopa vyautesi vikulekelera panji kukhuŵilizga nga ni uzaghali, kunjira mu ndyali, ndiposo kupenjerezga usambazi. (Salmo 97:10; Uvumbuzi 18:7, 9, 11-17) Kanandi vinthu ivi ndivyo vikupangiska ŵanthu kuthiska ndopa.
24 Pambere tindamanye kusopa kwaunenesko, waliyose wa ise, mu nthowa zinyake wakakhozgeranga mgonezi wa Satana ndipo wakaŵa na mulandu wa ndopa. Kweni cifukwa cakuti tikasintha nthowa zithu, kuŵa na cipulikano mu sembe yakuwombora ya Khristu, na kujipatulira kwa Ciuta, Ciuta wakamba kutilongora cisungusungu na kutivikilira mwauzimu. (Milimo 3:19) Mizi yakuphokwerako iyo yikaŵako mu nyengo yakale yikalongoranga kuti civikiliro ici cizamuŵako.—Maŵazgo 35:11-15; Duteronome 21:1-9.
25 Kasi vikendanga wuli? Para Muisrayeli wakoma munthu mwangozi, wakeneranga kucimbilira ku mizi yakuphokwerako. Para mweruzgi wakumanya tunthu weruzga nkhani yake, munthu uyu wakeneranga kukhala kuko ku muzi wakuphokwerako mpaka musofi mukuru wafwe. Pamanyuma wakaŵanga wakufwatuka kukakhala kulikose. Ciuta wakulongora ciyelezgero ciwemi comene pa nkhani ya cisungusungu ndiposo umo wakuzirwiskira umoyo wa munthu. Mizi yakuphokwerako iyo yikaŵako mu nyengo yakale yikuyana waka na ivyo Ciuta wanozga mazuŵa ghano kwizira mu sembe yakuwombora ya Khristu. Kwizira mu sembe iyi, tikuvikilirika ku nyifwa iyo mphanyi yikuŵapo cifukwa ca kuswa mwangozi malango gha Ciuta ghakukhwaskana na kuzirwa kwa umoyo na ndopa. Kasi mukuzirwiska ivyo Ciuta wali kunozga? Kasi mungalongora wuli kuti mukuvizirwiska? Nthowa yimoza nkhucemera ŵanji ku mizi yakuphokwerako, comene pakuwona kuti “suzgo yikuru” yaneng’enera comene.—Mateyu 24:21; 2 Ŵakorinte 6:1, 2.
^ ***sn sumu 67 Mulombaninge Yehova***
Sumu 67
Mulombaninge Yehova
(1 Ŵatesalonika 5:17)
1. M’lombe Yehova; wakupulika.
Ni mwaŵi, tili na zina lake.
Mufwatulirani vyakusingo,
Mugomezganinge nyengo zose.
M’lombaninge Yehova.
2. M’lombe Yehova, kuwonga umo-yo,
Na kumulomba cigowokero.
Timuphalire vyose Ciuta.
Mlengi wakumanya tili fuvu.
M’lombaninge Yehova.
3. M’lombe Yehova para vyasuzga.
Ni Dada withu, wakuŵa nase.
Mubisamemo, m’lombe wovwiri;
M’gomezge iyo; muleke kopa.
M’lombaninge Yehova.
(Wonaniso Mat. 6:9-13; 26:41; Luka 18:1.)
^ ***sn sumu 65 “Iyi Ndiyo Nthowa”***
Sumu 65
“Iyi Ndiyo Nthowa”
(Yesaya 30:20, 21)
1. Nthowa ya ku mtende,
Mwayimanya nadi.
Ndiyo mwasambira,
Ni nthowa yamwaka.
Nthowa iyo Yesu
Wakamsambizgani.
Ni nthowa ya mtende,
Ya Mazgu gha Ciu-ta.
(Korasi)
2. Nthowa ya citemwa,
Mwayisanga kale.
Ciu-ta walongozga;
Wakujivumbura.
Citemwa cake nchiwemi;
Nchakukhozga.
Nthowa yacitemwa;
Njiwemi mu vyose.
(Korasi)
3. Nthowa ya umoyo,
Kuyileka cara.
Ciu-ta withu wati:
Palije yinyake,
Nthowa ya ku mtende,
Nthowa yacitemwa.
Nthowa ya umoyo,
Yewo Ciu-ta withu.
(KORASI)
Iyi ndiyo Nthowa; Ya umoyo
Mungacizukanga, napacoko!
Ciu-ta wakuti: ‘Iyi nthowa;
Kuzgoka ca, Iyi ndiyo nthowa.’
(Wonaniso Sal. 32:8; 139:24; Zinth. 6:23.)
^ ***sn sumu 15 Cilengiwa Cikuvumbura Ucindami wa Yehova***
Sumu 15
Cilengiwa Cikuvumbura Ucindami wa Yehova
(Salmo 19)
1. A Yehova nkhumanya makora.
Nyenyezi zikuphara uci-nda-mi.
M’hanya, usiku zikuyowoya,
Kupa umanyi ku ŵakuzika.
M’hanya, usiku zikuyowoya,
Kupa umanyi ku ŵakuzika.
2. Mwalenga dazi, mwezi, nyenyezi.
Nyanja nazo mwazipa vigoti.
Pakwinuka kulaŵiska mtambo,
Tikuzizwa m’kukumbuka munthu.
Pakwinuka kulaŵiska mtambo,
Tikuzizwa m’kukumbuka munthu.
3. Malango ghinu ngakufikapo.
Zuŵa na zuŵa m’kutikumbuska.
Ghatipa vinjeru, ngakuzirwa.
Tighasunge na kughakoleska.
Ghatipa vinjeru, ngakuzirwa.
Tighasunge na kughakoleska.
(Wonaniso Sal. 12:6; 89:7; 144:3; Rom. 1:20.)
^ ***lv pp. 171-174 Sangwani Cifukwa ca Kulimbikira Nchito***
MAZUŴA ghano, ŵanthu ŵanandi mu caru ŵakuwona kuti nchito njakukondweska yayi. Zuŵa lililose ŵakukhumba yayi kuluta ku nchito, cifukwa cakuti ŵakumalira maora ghanandi pa kugwira nchito iyo ŵakuyitemwa yayi. Kasi awo ŵali na maghanoghano agha ŵangakhuŵilizgika wuli kuti ŵatemwenge nchito yawo, ndiposo kukhorwa nayo?
2 Baibolo likutikhuŵilizga kuti tiwonenge mwakwenelera nchito. Likuyowoya kuti nchito ndiposo vyandulo vyake nchawanangwa. Solomoni wakalemba kuti: “Munthu yose waryenge na kumwa na kusekelera mu mulimo wake ndi cawanangwa ca Ciuta.” (Mupharazgi 3:13) Yehova, uyo wakutitemwa ndipo nyengo zose wakutikhumbira viwemi, wakukhumba kuti tikhorwenge na nchito yithu ndiposo kusangwa na vyandulo vya kutokatoka kwithu. Kuti tikhalilire mu citemwa cake, tikwenera kucita vinthu mwakuyana na umo iyo wakuwonera ndiposo fundo zake pa nkhani ya nchito.—Mupharazgi 2:24; 5:18.
3 Mu cipaturo cino, tidumbiskanenge mafumbo ghanayi: Kasi tingasangwa wuli cifukwa ca kulimbikira nchito? Ni nchito wuli izo Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakwenera yayi kugwira? Kasi tingacita wuli kuti apo tikugwira nchito yakulembeka tiŵengeso na nyengo yakucitira vinthu vyauzimu? Ndipo kasi ni nchito wuli yakuzirwa comene iyo tingacita? Kweni cakwamba, tiyeni tiwone viyelezgero viŵiri vya ŵanthu ŵakulimbikira nchito mu cilengiwa cose, awo ni Yehova Ciuta na Yesu Khristu.
NKHWANTHA PAKUGWIRA NCHITO, NA FUNDI
4 Yehova ni Nkhwantha pakugwira Nchito. Lemba la Genesis 1:1 likuti: “Pakudanga Ciuta wakata mtambo na caru.” Ciuta wakati wamalizga nchito yake ya kulenga vinthu vya pa caru capasi, wakayowoya kuti vikaŵa “viwemi comene.” (Genesis 1:31) Panji tiyowoye kuti wakakhorwa comene na nchito yake yose ya pa caru capasi. Tikukayika yayi kuti Yehova, uyo ni “Ciuta wakukondwa,” wakasanga cimwemwe cikuru cifukwa ca vyandulo vya nchito iyo wakagwira.—1 Timote 1:11.
5 Ciuta withu uyo ngwakutokatoka, wakuleka yayi kugwira nchito. Pakati pajumpha nyengo yitali kufuma apo nchito yakulenga caru capasi na vinthu vya mwenemumo yikamalira, Yesu wakati: “Ŵadada ŵakugwira nchito mpaka sono.” (Yohane 5:17) Kasi Ŵawiske ŵakucita vici? Kucanya uko wakukhala, Ciuta wacali kufukafuka pakulongozga ndiposo kupwelelera ŵanthu. Wapanga ‘cilengiwa ciphya,’ Ŵakhristu ŵakuphakazgika na mzimu awo paumaliro ŵamuwusa pamoza na Yesu kucanya. (2 Ŵakorinte 5:17) Walutilira kugwira nchito kuti wafiske cilato cake ku ŵanthu, cakuti awo ŵakumutemwa ŵazakasange umoyo wamuyirayira mu caru ciphya. (Ŵaroma 6:23) Yehova wakwenera kuti wakukondwa comene na vyandulo vya mulimo uwu. Ŵanthu ŵanandi comene ŵapulikira uthenga wa Ufumu, ŵaguzika na Ciuta ndipo ŵasintha umoyo wawo kuti ŵakhalilire mu citemwa cake.—Yohane 6:44.
6 Yesu wali na lumbiri lwakuti wakalimbikiranga nchito. Pambere wandaŵe munthu pa caru capasi, wakateŵeteranga nga ni “fundi” wa Ciuta pakulenga vinthu vyose “kucanya na pa caru capasi.” (Zintharika 8:22-31; Ŵakolose 1:15-17) Apo wakaŵa pa caru capasi, Yesu wakalutilira kulimbikira nchito. Apo wakaŵa mwana, wakasambira nchito ya kuzenga, wakamanyikwanga kuti wakaŵa “misiri wa mathabwa.” (Mariko 6:3) Nchito iyi njakuvuska ndipo yikukhumbikwira maluso, comenecomene mu nyengo yira apo kukaŵavya mashini ghakucekera mathabwa, masitoro, ndiposo viteŵetero vya magesi. Kasi mungaghanaghanira kuti Yesu wakuluta kukapenja mathabwa, mutepanji kutema makuni na kughaguguzira uko wakukhumba? Kasi mungaghanaghanira kuti wakuzenga nyumba, kudumura na kukhoma mapaso, kupanga vijaro, ndiposo vinthu vinyake vya mu nyumba? Tikukayika yayi kuti Yesu wakamanya kuti munthu wakukhorwa na nchito iyo yacitika mwaluso.
7 Yesu wakaŵa wakulimbikira comene pakucita uteŵeti wake. Mu vilimika vitatu na hafu, wakatangwanika na mulimo wakuzirwa comene uwu. Pakukhumba kufikira ŵanthu ŵanandi umo wangakwaniskira, wakagwiranga nchito zuŵa lose, kuwuka mulenjilenji kuteŵeta mpaka usiku. (Luka 21:37, 38; Yohane 3:2) Wakenda “msumba na msumba kweniso muzi na muzi, kupharazga na kuthuwuska makani ghawemi gha ufumu wa Ciuta.” (Luka 8:1) Yesu wakenda makilomita ghanandi comene, kwenda pasi mu nthowa za cuvu kuti wakapharazge makani ghawemi ku ŵanthu.
8 Kasi Yesu wakasangwa cifukwa ca kulimbikira uteŵeti? Enya. Wakaseŵa mbuto za unenesko wa Ufumu, wakandakaleka minda iyo yikaŵa yakwenelera kuvunika. Yesu wakakhozgeka na kukhwimiskika comene cifukwa ca kucita nchito ya Ciuta mwakuti wakaŵa wakunozgeka kuleka kurya cifukwa ca kukhumba kuti wayifiske. (Yohane 4:31-38) Ghanaghanani waka umo wakaŵira wakukhorwa apo paumaliro wa uteŵeti wake wa pa caru capasi, wakayowoya ku Ŵawiske na mtima wose kuti: “Namupani ucindami pa caru capasi, cifukwa namalizga mulimo uwo mukanipa kuti nicite.”—Yohane 17:4.
9 Nadi pano, Yehova na Yesu ni vyakuwonerapo viwemi comene vya awo ŵakusangwa cifukwa ca kulimbikira nchito. Kutemwa Yehova kukuticiska kuti tiŵe “ŵakuyezga Ciuta.” (Ŵaefeso 5:1) Kutemwa Yesu kukuticicizga kuti tilondezgenge “mendero ghake mwakugomezgeka.” (1 Petrosi 2:21) Ntheura sono tiyeni tiwone umo tingasangwira cifukwa ca kulimbikira nchito.
^ ***sn sumu 89 Yehova Wakuŵeyelera: “Mwana Wane, Khala Wavinjeru”***
Sumu 89
Yehova Wakuŵeyelera: “Mwana Wane, Khala Wavinjeru”
(Zintharika 27:11)
1. Ŵawukirano munipe
Mtima winu.
Kuti uyo wakunicenya
Wawone
Kuti mukunisopa na
Mtima wose;
Longorani caru
Kuti muli ŵane.
(Korasi)
2. M’kondwe pakucita
Ivyo mungafiska,
Nanga mukhuŵare,
Nimuwuskaninge.
Ndipo nanga munyake
Wakulivye ’we,
Umanye uli wakuzirwa
Kwa ine.
(KORASI)
Mwana wane wakutemweka,
Iwe khala wavinjeru.
Uteŵete na mtima wose.
Peleka malumbo ghose.
(Wonaniso Dute. 6:5; Muph. 11:9; Yes. 41:13.)
^ ***sn sumu 70 “Musande Ivyo ni Vinthu Vyakuzirwa Comene”***
Sumu 70
“Musande Ivyo ni Vinthu Vyakuzirwa Comene”
(Ŵafilipi 1:10)
1. Umanyi ngwakuzirwa mwakuti
Timanye unenesko,
Timanye ivyo ni vyakuzirwa,
Timanye vyakucita!
Mtemwe uwe-mi; Mtinkhe uhe-ni.
Musangwenge;
Pakukondweska Ciu-ta. M’lombenge;
M’sambirenge.
Mphanyi tacita vyakuzirwa.
2. Nchivici cakuzirwa comene
Kuluska kupharazga,
Kupenja mberere za Dada,
Kuti zende m’nthowa yake?
Ŵapulike; Na kumanya.
Tiŵatemwe
Ŵazengezgani ndipo ŵamanye,
Ŵasutuke!
Nchakuzirwa tipharazgenge.
3. Para tikucita vyakuzirwa,
Tisungikenge nadi.
Mtende weneco uŵenge withu
Kukhozga cigomezgo.
Tikusangwa Na citemwa.
Cikurenge!
Tikwandura para tasambira,
Tamanya, na
Kucita vinthu vyakuzirwa!
(Wonaniso Sal. 97:10; Mat. 22:37; Yoh. 21:15-17; Mil. 10:42.)
^ ***sn sumu 61 Mtundu wa Munthu Uwo Nkhwenera Kuŵa***
Sumu 61
Mtundu wa Munthu Uwo Nkhwenera Kuŵa
(2 Petrosi 3:11)
1. Niwezgenge vici, nipelekeci
Kuwonga Yehova mwanipa umoyo?
Mazgu ghinu ghavumbura mtima wane;
Mphanyi mwanovwira kuti nijimanye.
Niteŵetenge na umoyo wose,
Mwakuti nifiske waka dango cara.
Nkhuteŵetera na umoyo wose;
Mphanyi nane namukondweskani.
2. Novwirani kujisanda, niwone
Mtundu wa munthu uwo nkhwenera kuŵa.
Ŵakugomezgeka mukuŵazirwiska;
Mphanyi nane nakondweska mtima winu.
(Wonaniso Sal. 18:25; 116:12; 119:37; Zinth. 11:20.)
^ ***lv pp. 174-179 Sangwani Cifukwa ca Kulimbikira Nchito***
UMO TINGASANGWIRA CIFUKWA CA KULIMBIKIRA NCHITO
10 Nchito yakulembeka njakukhumbikwa pa umoyo wa Ŵakhristu ŵaunenesko. Tikukhumba kukhorwa na nchito yithu, kweni ici cingaŵa cakusuzga usange tikugwira nchito iyo tikuyitemwa yayi. Kasi cingaŵa wuli camacitiko kusangwa na nchito yithu pa nthena apa?
11 Mwa kuŵa na maghanoghano ghakwenelera. Nyengo zose tingasintha yayi vinthu, kweni tingasintha maghanoghano ghithu. Kulanguruka pa umo Ciuta wakuwonera vinthu kungatovwira kuti tiwonenge makora nchito. Mwaciyelezgero, usange ndimwe mutu wa mbumba, ghanaghanirani pa fundo yakuti nchito, nanga yingawoneka yapasi wuli, yikumovwirani kusanga vyakukhumbikwa mu mbumba yinu. Ntheura kupwelelera ŵakutemweka ŵinu ni nkhani yicoko yayi mu maso gha Ciuta. Mazgu ghake ghakuti uyo wakutondeka kovwira mbumba yake “ni muheni comene kuluska munthu wambura cipulikano.” (1 Timote 5:8) Kumanya kuti nchito yinu ni nthowa yakufiskira cilato cinu, ico nkhufiska mulimo uwo Ciuta wali kumupani, kungamovwirani kuti mukhorwenge na nchito yinu ndiposo kukondwa nayo, vinthu ivyo awo mukugwira nawo nchito ŵangavisanga yayi.
12 Mwa kuŵa ŵakulimbikira ndiposo ŵakugomezgeka. Kulimbikira nchito ndiposo kusambira umo tingagwilira makora nchito yithu vingatipangiska kuti tisange vyandulo. Ŵanchito awo mbakulimbikira, ndiposo mbaluso ŵakulumbika comene na ŵabwana ŵawo. (Zintharika 12:24; 22:29) Pakuŵa Ŵakhristu ŵaunenesko, tikwenera kuŵa ŵakugomezgeka pa nchito yithu, kwambura kwiba ndalama, katundu, panji nyengo ya bwana withu. (Ŵaefeso 4:28) Nga umo tikawonera mu cipaturo ico cajumpha, kugomezgeka kuli na candulo. Wanchito uyo wali na lumbiri lwa kugomezgeka, ŵanthu ŵakumugomezga. Ndipo kwali bwana withu wakuwona kuti ndise ŵakulimbikira panji yayi, tikukhumba kuŵa ŵakukhorwa cifukwa ca kuŵa na “njuŵi yakugomezgeka” ndiposo kumanya kuti tikukondweska Ciuta uyo tikumutemwa.—Ŵahebere 13:18; Ŵakolose 3:22-24.
13 Mwa kumanya kuti nkharo yithu yingapeleka ucindami kwa Ciuta. Para tili na nkharo yiwemi ya Cikhristu pa malo ghithu gha nchito, ŵanji ŵawonenge. Nchivici cingacitika? Tingatozga “cisambizgo ca Ciuta, Mponoski withu.” (Tito 2:9, 10) Enya, ŵanji ŵangawona uwemi na kukopeka na cisopa cithu cifukwa ca nkharo yithu yiwemi. Imwe ghanaghanani waka umo mungajipulikira usange wanchito munyinu wangasambira unenesko cifukwa ca nkharo yinu yiwemi pa nchito. Cakuzirwa comene, ghanaghanirani ici: Nchandulo wuli cikuru ico mungasanga kuluska kumanya kuti nkharo yinu yiwemi yikupeleka ucindami kwa Yehova ndipo yikukondweska mtima wake?—Zintharika 27:11; 1 Petrosi 2:12.
KULONGOZGEKA NA UMANYI PAKUSANKHA NCHITO
14 Baibolo likupeleka yayi ulongozgi wakudunjika pa nkhani ya nchito iyo njakuzomerezgeka panji iyo njambura kuzomerezgeka. Kweni ici cikulongora kuti tinganjira waka nchito yiliyose yayi, kwambura kughanaghanira ivyo yikukhumba. Malemba ghangatovwira kuti tisange nchito yiwemi, yakwenelera, iyo njakukondweska kwa Ciuta, uku tikukana nchito iyo yingamukwiyiska. (Zintharika 2:6) Para tikughanaghanira ivyo tingacita pa nkhani ya nchito, pali mafumbo ghaŵiri ghakuzirwa agho tikwenera kughanaghanira.
15 Kasi kugwira nchito iyi kunganipangiska kucita ivyo Baibolo likukana? Mazgu gha Ciuta ghakukana pakweru kwiba, kuteta, ndiposo kupanga vikozgo. (Exodus 20:4; Milimo 15:29; Ŵaefeso 4:28; Uvumbuzi 21:8) Tikanenge nchito yiliyose iyo yingakhumba kuti ticiteko vinthu vyantheura. Cifukwa ca kutemwa Yehova tingazomera yayi nchito iyo yingatipangiska kucita vinthu ivyo vikususkana na malango gha Ciuta.—1 Yohane 5:3.
16 Kasi kugwira nchito iyi kunganipangiska kuŵa movwiri panji wakukhozgera maluso ghaheni? Wonani ciyelezgero ici. Kugwira nchito pa malo ghakufikira ŵalendo mu ofesi nkhuheni yayi. Kweni wuli usange Mkhristu wapika nchito yantheura pa cipatala ico ŵakufumyirako nthumbo? Mbunenesko kuti nchito yake njakuti wafumye ŵanthu nthumbo yayi. Ndipouli, asi para nyengo zose wakugwira nchito iyi wakukhozgera nchito za cipatala ico ciliko kuti cifumyenge nthumbo, kaluso ako kakususkana na Mazgu gha Ciuta? (Exodus 21:22-24) Pakuti tikutemwa Yehova, tikukhumba yayi kukolerana na maluso agho ghakususkana na malemba.
17 Tingasanga wovwiri pa nkhani ya nchito mwa kusanda mwakupwelelera mazgoro gha mafumbo ghaŵiri agho ghali mu ndime 15 na 16. Mwakusazgirapo, pali vinthu vinyake ivyo tikwenera kuvighanaghanira mwakupwelelera para tikughanaghana cakucita pa nkhani ya kulembeka nchito. Tikwenera yayi kukhazga kuti gulu la muzga wakugomezgeka lipelekenge ulongozgi pa cilicose ico cingacitika. Apa ndipo pakukhumba kuti ise tiŵe na umanyi. Nga umo tikasambilira mu Cipaturo 2, tikwenera kusambizga na kuzgoŵezga njuŵi yithu mwa kusambira umo tingalondezgera Mazgu gha Ciuta mu umoyo withu wa zuŵa na zuŵa. Ntheura para “nkhongono [zithu] zakamanyiro” zazgoŵezgeka kwizira “mu kucita,” njuŵi yithu yingatovwira kusankha vyakucita ivyo vikukondweska Ciuta ndiposo kuti tikhalilire mu citemwa cake.—Ŵahebere 5:14.
^ ***lv pp. 137-138 Yowoyani Ico ‘Nchiwemi Pakuzenga’***
11 Kuyowoya viheni vya ŵanji na kusesa. Ŵanthu ŵakutemwa kuyowoya vya ŵanji ndiposo umoyo wawo. Kasi kuyowoya vya ŵanthu ŵanji nkhuheni nyengo zose? Yayi, comene usange tikuyowoya vinthu viwemi, panji vyakovwira, nga para tikuyowoya za awo ŵabapatizika panji awo ŵakukhumbikwira kukhwimiskika. Ŵakhristu ŵakwambilira ŵakaghanaghaniranga umoyo wa ŵanji ndipo ŵakaphalirananga vinthu vyakwenelera vya ŵasopi ŵanyawo. (Ŵaefeso 6:21, 22; Ŵakolose 4:8, 9) Ndipouli, kuyowoya vya ŵanji kungaŵa kuheni usange tikubendezga unenesko panji kuvumbura nkhani zaŵene zakubisika. Ciheni comene nchakuti kungalongozgera ku kusesa, uko nyengo zose nkhwakupweteka. “Kusesa” nkhuyowoya vinthu vyautesi . . . ivyo vikulengeska ndiposo kunanga lumbiri lwa munthu munyake.” Mwaciyelezgero, Ŵafarisi ŵakamba kusesa na cilato cakuti ŵanthu ŵamutinkhe Yesu. (Mateyu 9:32-34; 12:22-24) Kanandi kusesa kukwambiska mphindano.—Zintharika 26:20.
12 Yehova wakukondwa nawo yayi awo ŵakugwiliskira nchito uheni cawanangwa ca kuyowoya mwa kulengeska ŵanji panji kwambiska kugaŵikana. Wakutinkha awo ŵakuseŵa “upatuski mukati mwa ŵabali.” (Zintharika 6:16-19) Lizgu la Cigiriki lakuti “wakusesa” ni di·a′bo·los, icoso nchithokozo ca Satana. Iyo ni “Dyabulosi,” musesi muheni wa Ciuta. (Uvumbuzi 12:9, 10) Nadi, tikukhumba kugega kayowoyero ako kangapangiska kuti nase tiŵe nga ni Dyabulosi. Kusesa nkhwakuzomerezgeka yayi mu mpingo cifukwa kukwambiska milimo ya thupi nga ni “mphindano” ndiposo “kugaŵikana.” (Ŵagalatiya 5:19-22) Ntheura pambere mundaphalire munthu munyake nkhani iyo mwapulika, jifumbani kuti: ‘Kasi nkhani iyi njaunenesko? Kasi ningalongora lusungu para nane ningayiyowoyaso? Kasi nchakwenelera panji nchiwemi kuphalirako ŵanji nkhani iyi?’—1 Ŵatesalonika 4:11.
^ ***sn sumu 85 Njombe Yakukwana Yakufuma kwa Yehova***
Sumu 85
Njombe Yakukwana Yakufuma kwa Yehova
(Mateyu 19:29)
1. Yehova wakuŵamanya makora
Ŵateŵeti ŵake wose.
Wakumanya kuti nyengo zinyake
Ŵakusida vinthu vyawo.
Para mukaleka nyumba na mbumba,
Ciu-ta wakumanya vyose.
Wakumupani ŵabali ŵanandi
Na umoyo m’caru ciphya.
(Korasi)
2. Mu khumbo lawo, panji mwakawiro;
Ŵanji ŵandanjire m’nthengwa.
Pakutangwanika na vya Ufumu,
Ŵakutumbikika nadi.
Pakuti ŵandanjire dankha m’nthengwa,
Nawo ŵangaŵa na phukwa.
Ŵakuru na ŵadumbu ŵawo ndise,
Tiŵakhozge, tiŵawonge.
(KORASI)
Mphanyi Yehova Ciu-ta, wawona;
Mphanyi wamupani njombe yinu.
Mphanyi mwabisama kwa iyo.
Ngwakugomezgeka; wakuneneska.
(Wonaniso Ŵeru. 11:38-40; Ruth 2:12; Mat. 19:12.)
^ ***sn sumu 75 Vinthu Ivyo Vikutipa Cimwemwe***
Sumu 75
Vinthu Ivyo Vikutipa Cimwemwe
(Mateyu 5:12)
1. Cimwemwe cithu cafuluka,
Nga ni vyuma vyakuzirwa.
Vyuma vya mu mitundu yose
Vikubatikana nase.
Ici nchimwemwe waka cara,
Cajintha m’Mazgu gha Ciu-ta.
Tikuŵazga zuŵa na zuŵa;
Ntheura tikugomezga.
Cimwemwe cikumara cara,
Cikugolera m’mitima.
Suzgo na viyezgo vingiza,
Mwa Yehova tikukhwima.
(Korasi)
2. Tikukondwa na nchito zake,
Mitambo, nyanja, na caru.
Tawona buku la ulengi,
Na kulumba mlimo wake.
Takondwa kuŵa ŵakaboni,
Kupharazga Ufu-mu wake.
Tikupharazga kulikose,
Kuti uliko, wizenge.
Cimwemwe candanda cikwiza,
Nga nkhuŵala para kwaca.
Macanya ghaphya, caru ciphya,
Vizenge naco cimwemwe.
(KORASI)
Yehova nchimwemwe cithu,
Takondwa na nchito zake.
Ngwavinjeru, wacita vikuru,
Ni muwemi, ngwankhongono!
(Wonaniso Dute. 16:15; Yes. 12:6; Yoh. 15:11.)


text:
IVYO ŴANTHU ŴAKUTEMWA KUFUMBA
Chifukwa Wuli Ŵakaboni ŵa Yehova Ŵakuchitako Yayi Isitara?
Ŵanandi ŵakughanaghana kuti Ŵakhristu ŵakwenera kuchitako Isitara. Chifukwa wuli Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakuchitako yayi?
IVYO ŴANTHU ŴAKUTEMWA KUFUMBA
Chifukwa wuli Ŵakaboni ŵa Yehova Ŵakupharazga Nyumba na Nyumba?
Manyani ivyo Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti ŵachitenge.
IVYO ŴANTHU ŴAKUTEMWA KUFUMBA
Kasi Ŵakaboni ŵa Yehova Ŵakusambizga Wuli Baibolo?
Ŵanthu awo ŵakukhumba kusambira Baibolo ŵakufumba mafumbo. Manyani mazgoro ghake.
MAUNGANO
Maungano gha Mpingo gha Ŵakaboni ŵa Yehova
Penjani uko Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakusopera na ivyo ŵakuchita pakusopa.
Charu Chose
Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakusangika mu vyaru—239
Ŵakaboni ŵa Yehova ŵalipo—8,201,545
Ŵakusambizga ŵanthu—9,499,933
Awo ŵakiza pa ungano wakukumbukira nyifwa ya Khristu ŵalipo—19,950,019
Mipingo yilipo—115,416


text:
Nkhani Nambara 60: Abigelu na Davide
Kasi mwanakazi wakutowa uyo wakukumana na Davide ukumumanya? Zina lake ni Abigelu. Wakaŵa wamahara, ndipo wakawezga Davide kuti waleke kucita cinthu ciheni. Kweni pambere tindasambire za nkhani iyi, tiye tiwone ivyo vikacitikira Davide.
Davide wakati wacimbira kwa Sauli, wakabisama mu mphanji. Ŵakuru ŵake na mbumba yake yose ŵakiza kwa iyo. Ŵanalume pafupifupi 400 ŵakiza kwa iyo, ndipo wakaŵa mulongozgi wawo. Pamanyuma pake Davide wakaluta kwa fumu ya caru ca Moabu ndipo wakayiphalira kuti: ‘Ŵazomerezga ŵadada na ŵamama kuti ŵakhalenge na iwe mupaka ndimanye dankha ico cicitikenge kwa ine.’ Mukuluta kwa nyengo Davide na ŵanalume ŵake ŵakamba kubisama mu mapiri.
Mphamanyuma pa cakucitika ici apo Davide wakakumana na Abigelu. Mfumu wake Nabala wakaŵa munthu musambazi. Wakaŵa na mberere 3,000 na mbuzi 1,000. Nabala wakaŵa munthu muheni. Muwoli wake, Abigelu, wakaŵa wakutowa comene. Ndiposo, wakamanya kucita ico nchiwemi. Zuŵa linyake wakaponoska mbumba yake. Tiye tiwone umo wakacitira.
Davide na ŵanalume ŵake ŵakaŵa ŵalusungu kwa Nabala. Ŵakawovwira kuvikilira mberere zake. Ntheura zuŵa linyake Davide wakatuma ŵanalume ŵake ŵanyake kukalomba vyakurya kwa Nabala. Ŵanalume ŵa Davide ŵakiza kwa Nabala apo iye na ŵateŵeti ŵake ŵakametanga weya wa mberere. Likaŵa zuŵa la ciphikiro, ndipo Nabala wakaŵa na vyakurya viwemi vinandi. Antheura ŵanalume ŵa Davide ŵakati: ‘Taŵa ŵalusungu kwa iwe. Tindatorepo nanga ndimoza mwa mberere zako, kweni tazipwelelera. Sono, taŵeya, tipako vyakurya.’
Nabala wakati: ‘Ningapeleka yayi vyakurya vyane ku ŵanthu ŵanga ndimwe.’ Wakayowoya mwakuyuyura comene na kuyowoyera vinthu viheni Davide. Ŵanalume ŵala ŵakawelera ndipo ŵakaphalira Davide umo ŵakayendera, Davide wakakwiya comene. Wakaphalira ŵanalume ŵake kuti: ‘Tolani malupanga ghinu!’ Ŵakamba ulendo kuti ŵakakome Nabala na ŵanalume ŵake.
Yumoza wa ŵanalume ŵa Nabala uyo wakapulika mazgu gha kuyuyura agho Nabala wakayowoya wakaphalira Abigelu ivyo vikacitika. Wati wapulika waka, Abigelu wakatora vyakurya. Wakaviŵika pa mbunda na kwamba ulendo. Wakati wakumana na Davide, wakakhira pa mbunda yake, wakawa kavunama na kuyowoya kuti: ‘Naŵeya sekuru wane, mungapulikiranga Nabala mfumu wane yayi. Nchindere, ndipo wakucita vinthu vyaucindere. Cawanangwa ici. Conde pokelani, ndipo mutigowokere ivyo vikacitika.’
‘Ndiwe mwanakazi wavinjeru,’ Davide wakazgora ntheura. ‘Waniwezga kuti nileke kukoma Nabala kumuwezgera uheni wake. Sono welera ku nyumba kwako mu mtende.’ Nyengo yikati yalutapo, Nabala wakafwa, ndipo Davide wakatora Abigelu kuŵa muwoli wake.
1 Samuel 22:1-4; 25:1-43.
Mafumbo
- Kasi zina la mwanakazi uyo wakukumana na Davide pa cithuzithuzi apa ninjani, ndipo wakaŵa wankharo wuli?
- Kasi Nabala wakaŵa njani?
- Cifukwa wuli Davide wakatuma ŵanalume ŵake ŵanyake kukalomba cakurya kwa Nabala?
- Kasi Nabala wakayowoya vici ku ŵanalume ŵa Davide, ndipo Davide wakacitaci?
- Kasi Abigelu wakacitaci kulongora kuti wakaŵa mwanakazi wavinjeru?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani 1 Samuel 22:1-4.
Pa nkhani ya kovwirana, nchiyelezgero wuli ciwemi ico mbumba ya Davide yikalongora ico Ŵakhristu ŵangatorako? (Zinth. 17:17; 1 Tes. 5:14)
- Ŵazgani 1 Samuel 25:1-43.
Nchifukwa wuli Nabala wakuyowoyeka kuti wakaŵa wamuyuyuro comene? (1 Sam. 25:2-5, 10, 14, 21, 25)
Kasi ŵawoli ŵakusambirako vici kwa Abigelu? (1 Sam. 25:32, 33; Zinth. 31:26; Efe. 5:24)
Ni vinthu viŵiri wuli viheni ivyo Abigelu wakakanizga Davide kuti wacite? (1 Sam. 25:31, 33; Rom. 12:19; Efe. 4:26)
Kasi zgoro ilo Davide wakapeleka kwa Abigelu likovwira wuli ŵanalume lero kuti ŵawonenge ŵanakazi nga ni umo Yehova wakuŵawonera? (Mil. 21:8, 9; Rom. 2:11; 1 Pet. 3:7)


text:
Nkhani 37: Chihema Chakusopiyamu
KUMBI wachiziŵa cho chiwoneka pachithuthuzi ichi? Ichi nchihema chakupaturika chakusopiyamu Yehova. Ŵanthu ŵati atuwa ku Egipiti, angwamba kuzenga chihema ichi ndipu anguchimaliza kwa chaka chimoza. Kumbi utimuziŵa yo wanguchitiska kuti ŵanthu azengi chihema ichi?
Wenga Yehova. Panyengu yo Mosese wenga paphiri la Sinai, Yehova wangumukambiya mo wangazenge chihema ichi. Wangumukambiya kuti wachizengi mwakuti chingazisuzganga cha kuchipasuwa. Kamangiru yaka, kawovyanga kuti vipangizu va chihema ichi vipingikengi kwambula kusuzga kuluta navu malu nganyaki kuti akachizengi so. Mwaviyo, Ayisraele achisamiya ku malu nganyaki m’chipululu, apinganga chihema.
Asani ungawona mukati mwa chipinda chimana cho che kumazge kwa chihema, uwonengemu bokosi. Ilu lidanika kuti bokosi la phanganu. Pachanya pa bokosi ili pe angelu ŵaŵi, pamwenga kuti akerubi. Akerubi yaŵa akupangika ndi golidi ndipu kuwumalilu kwekosi kwa bokosi ili kwe m’ngelu yumoza. Chiuta wangulemba so Malangu 10 pa mya yiŵi, chifukwa chakuti Mosese wanguswa mya yakwamba. Mya iyi yasungikanga mukati mwa bokosi la phanganu. Mukati mwenimo angusungamu so kachiŵiya ko anguŵikamu mana. Kumbi utingakumbuka mana?
Yehova wangusankha Aroni muku waki waku Mosese kuti waje mula wa asembi. Iyu ndiyu walongozganga ŵanthu pakusopa Yehova. Ndipu ŵana ŵaki nawu ŵenga asembi.
Sonu awona chipinda chikulu muchihema mo. Ichu nchikulu ndipu chipinda chimana cho chiselemu kaŵi. Kumbi waliwona bokosi lo pachanya paki pasunkha josi? Ilu ndi guŵa lo asembi awotchapu vinthu vakununkhira umampha vo atividana kuti libani. Kweniso pe chakuŵikapu nyali cho che ndi nyali 7. Ndipu chinthu chachitatu cho che m’chipinda ichi ndi thebulu. Pathebulu lenilo asungangapu viŵandi 12 va mkati.
Pa balaza la chihema ichi, pe so beseni likulu lakuzaza maji. Asembi atiligwirisiya nchitu pakusamba m’manja ndi m’malundi. Ndipuso pe guŵa la sembi likulu. Pa guŵa ili, awotchiyapu nyama zo apereka sembi kwaku Yehova. Chihema ichi che pakatikati pa msasa wa Ayisraele.
Chituwa 25:8-40; 26:1-37; 27:1-8; 28:1; 30:1-10, 17-21; 34:1, 2; Ŵahebere 9:1-5.
Mafumbu
- Kumbi nyumba yo ye pachithuthuzi yidanika kuti wuli, ndipu atiyigwiriskiya nchitu wuli?
- Nchifukwa wuli Yehova wangukambiya Mosese kuti wapangi chihema chambula kusuzga kuchipasuwa?
- Kumbi ndi bokosi wuli lo le m’chipinda chimana cho che kumazge kwa chihema, nanga mukati mwaki mwenji?
- Kumbi Yehova wangusankha yani kuti waje mula wa asembi, nanga mula wa asembi wachitanganji?
- Zumbuwa vinthu vitatu vo ve m’chipinda chikulu cha chihema.
- Kumbi ndi vinthu viŵi nivi vo ve pa balaza la chihema, ndipu ativigwiriskiya nchitu wuli?
Mafumbu ngakusazgiyapu
- Ŵerenga Chituwa 25:8-40; 26:1-37; 27:1-8; 28:1.
Kumbi akerubi wo ŵe pa “bokosi la phanganu” amiyanganji? (Chitu. 25:20, 22; Maŵe. 7:89; 2 Ŵaka. 19:15)
- Ŵerenga Chituwa 30:1-10, 17-21; 34:1, 2; ndi Ŵahebere 9:1-5.
Kumbi nchifukwa wuli Yehova wangulongo kuti uchanda wenga wakukhumbika ukongwa kwa asembi wo ateŵetiyanga pachihema, ndipu isi vititikwaska wuli mazuŵa nganu? (Chitu. 30:18-21; 40:30, 31; Ŵahe. 10:22)
Kumbi wakutumika Paulo wangulongo wuli kuti chihema ndi phanganu la Dangu vingumala nchitu panyenguyo iyu walembiyanga kalata Akhristu a Chihebere? (Ŵahe. 9:1, 9; 10:1)


text:
Lilamusi lya Mtemela
Yakwamba Wawojo
Yindu yakwamba wawojo yiŵayilembile pa Webusayiti ajino, mpela lina lyawo lisiku lyakupagwa ni yine, akusayikamulicisya masengo ali ŵa ciwanja ca Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc., kapena yiŵanja yakwe yine yakamulana nayo pa magongo gagogope gaŵasalile paŵawugulaga malo gawo pa Webusayitiji. Ciwanja ca Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. cangapeleka yindu yakwamba wawojo kwa jwalijose pali pangali magongo gakupikanika. Ciwanjaci mpaka cipelece yindu yakwamba wawojo kwa ŵane mnopemnope pakusaka kwakamucisya pa yindu yine, soni cacamanyisya wawojo mkanatende yeleyi. Ciŵanjaci mpaka casalilesoni ŵane yakwamba wawojo mwakamulana ni malamusi gawo, mpela pakusaka gwala cinyengo, kapena pakusaka kulinganya yine ni yine. Yindu yiliyose yakwamba wawojo ngasayisumisya, soni atamose kumjasima mundu jwine ata panandi.
Adilesi ja Imelo
Adilesi ja imelo jiŵapelece paŵawugulaga akaunti jawo pa Webusayitiji, cijikamuleje masengo pakwamanyisya yine ni yine yakwayana ni akaunti jawo. Mwambone, naga aliŵalile lina kapena maloŵe gaŵagakamulicisye masengo paŵawugulaga akaunti jawo, cacakamucisya kupitila pa adilesi ja imelo jiŵapele paŵawugulaga akaunti.
Makuke
Makuke gali maloŵe ga pa Webusayiti gagakusasunjika jika mukompyuta mundu pawugwile jw.org. Mwambone, ciŵeceto cakusanonyela mundu ca jw.org, akusacisunga mu makuke kuti mundu pakusaka kuwugulasoni Webusayiti jiwuguleje mu ciŵecetoco. Nambo makuke gangasunga yindu yakwamba wawojo.
Kuŵika “Scripting” kapena “JavaScript”
Scripting akusajikamulicisya masengo pa ja jw.org kuti jikamuleje cenene masengo. Litala lyasambano lyeleli likusakamucisya kuti webusayitiji jilosyeje yindu mwaluwilo. Nambo webusayiti ja jw.org jangakamulicisya masengo “scripting” pakusaka kuŵika mapologalamu gane pa kompyuta ja mundu jwakukamulicisya masengo webusayitiji, kapena pakusaka kujigala yindu yine yamtemela ya mundujo.
Akusosekwa kulolecesya kuti aŵisile “Active scripting” kapena “JavaScript” mu pologalamu jakukamulicisya masengo kuti jw.org jikamuleje cenene masengo. Mapologalamu gejinji gakwijilila pa Intaneti gakwete malo gakutyocesya kapena kuŵika Active scripting kapena JavaScript pajinjile pa webusayiti jine. Kuti amanyilile mwampaka akombolele kuŵika “script” pa mawebusayiti gane, atowanye libatani lyakuti, “Yakwakamucisya.”
Naga tukuyiwona kuti pakusosekwa kucenga yindu yine pangani ja “Yindu Yamtemela,” tucilolecesya kuti tulembile yeleyo pa malo agano, kuti amanyilileje yindu yakwamba wawojo yatukusayisungaga, soni mwatukusayikamulicisyaga masengo.


text:
NKHANI YA PA CHIKOPI | KASI YESU WAKATIWOMBORA KU VICHI?
Kasi Nyifwa ya Yesu Tikwenera Kukumbukira Pawuli, Ndipo Nkhu?
Pa usiku wakuti namachero wafwenge, Yesu wakaŵaphalira ŵasambiri ŵake kuti ŵakumbukirenge nyifwa yake. Wakaŵaphalira kuti: “Lutilirani kuchita ichi kuti munikumbukenge.”—Luka 22:19.
Chaka chino tizamukumbukira nyifwa ya Yesu pa Chinkhondi, Epulero 3 para dazi lanjira. Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakumuchemani imwe na banja linu kuti muzakategherezge nkhani iyo yizamulongosora kuzirwa kwa nyifwa ya Yesu.