text:
Sambizgani Ŵana Ŵinu Kuteŵetera Yehova
‘Munthu wa Chiuta waunenesko wazakatisambizge ivyo tikwenera kuzakachita na mwana uyo wababikenge.’—ŴERU. 13:8.
SUMU: 88, 120
1. Kasi Manowa wakachita wuli wati wapulika kuti waŵenge na mwana?
MUWOLI wa Manowa wakaphalira mfumu wake nkhani yakukondweska yakuti ŵaŵenge na nthumbo. Iyi yikaŵa nkhani yakuzizika chifukwa mwanakazi uyu wakaŵa chumba. Kweni nkhani iyi ndiyo mungelo wa Yehova wakaphalira mwanakazi wa Manowa. Ntheura Manowa na muwoli wake ŵakalindiliranga kuŵa na mwana. Manowa wakakondwa chomene, kweniso wakamanya kuti waŵenge na udindo wakusambizga mwana. Pakuti charu chikazura na nkharo ziheni, kasi Manowa na muwoli wake ŵakate ŵasambizgenge wuli mwana wawo kuteŵetera Yehova? Manowa wakaŵeyelera Yehova, wakati: ‘Naŵeya, munthu [mungelo] wa Chiuta waunenesko uyo mwangumutuma wizeso kuti wazakatisambizge ivyo tikwenera kuzakachita na mwana uyo wababikenge.’—Ŵeru. 13:1-8.
2. Kasi ni mikhaliro wuli iyo yingamovwirani kusambizga makora ŵana ŵinu? (Wonani bokosi lakuti “ Sambizgani Dankha Ŵana Ŵinu.”)
2 Usange ndimwe mupapi, namwe mukwenera kuti mukupempha Yehova kuti wamovwirani kusambizga ŵana ŵinu nga umo Manowa wakachitira. Namwe muli na udindo wakusambizga ŵana ŵinu kuti ŵamanye Yehova na kumutemwa. (Zinth. 1:8) Ntheura sabata yiliyose mukwenera kupatura nyengo Yakusopera ya Mbumba. Kweniso mukwenera kovwira ŵana ŵinu kuti fundo za mu Baibolo zikhazikike mu mitima yawo. (Ŵazgani Duteronome 6:6-9.) Kasi mungachita wuli kuti musambizgenge makora ŵana ŵinu? Nkhani iyi na yakulondezgapo zikulongosora umo ŵapapi ŵangalondezgera Yesu pakusambizga. Nangauli Yesu wakaŵavya ŵana, kweni ŵapapi ŵangasambirako umo ŵangasambizgira ŵana ŵawo. Yesu wakalongora chitemwa, kujiyuyura, na mahara pakusambizga ŵasambiri ŵake. Tiyeni tiwone kuzirwa kwa mikhaliro iyi.
MUTEMWENGE ŴANA ŴINU
3. Kasi Yesu wakalongora wuli kuti wakutemwa ŵasambiri ŵake?
3 Yesu wakaphaliranga ŵasambiri ŵake kuti wakuŵatemwa. (Ŵazgani Yohane 15:9.) Nyengo zose wakachezganga na ŵasambiri ŵake. (Mrk. 6:31, 32; Yoh. 2:2; 21:12, 13) Yesu wakaghanaghaniranga ŵasambiri ŵake, ntheura ŵakamanyanga kuti wakuŵatemwa. Kasi imwe mungalondezga wuli Yesu pakusambizga ŵana ŵinu?
4. Kasi ŵana ŵinu ŵangamanya wuli kuti mukuŵatemwa? (Wonani chithuzi chakwamba.)
4 Ŵana ŵinu muŵaphalirenge kuti mukuŵatemwa, ndipo ŵalongorani kuti mbakuzirwa kwa imwe. (Zinth. 4:3; Tito 2:4) Samuel uyo wakukhala ku Australia, wakati: “Apo nkhaŵa mwana muchoko, adada ŵakaniŵerengeranga Buku Lane la Nkhani za mu Baibolo mise yiliyose. Para naŵafumba fumbo, ŵakanizgoranga. Ŵakanivumbatiranga, kunifyofyontha, na kuniphalira kuti ugone makora. Pamasinda, nkhazizwa chomene nati namanya kuti iwo ŵakalereka nthena yayi. Ndipouli adada ŵakalongoranga kuti ŵakunitemwa. Ntheura nane nkhaŵatemwanga chomene ndipo nkhajiwonanga kuti ndine wakuvikilirika.” Namwe nyengo zose ŵana ŵinu muŵaphalirenge kuti mukuŵatemwa, ndipo chitani vinthu ivyo vikulongora kuti mukuŵatemwa nadi. Mudumbiskanenge nawo, muryenge nawo, na kuseŵera nawo.
5, 6. (a) Kasi Yesu wakuchita nawo wuli awo wakuŵatemwa? (b) Kasi ŵana ŵinu ŵakujipulika wuli para mukuŵalanga mwachitemwa?
5 Yesu wakati: “Wose awo nkhuŵatemwa nkhuŵachenya na kuŵalanga.” * (Chivu. 3:19) Yesu wakavuka yayi kusambizga ŵasambiri ŵake nangauli kanandi ŵakakwesananga kuti mulara ni njani pakati pawo. Wakaŵawovwiranga para wawona kuti ŵatondeka kulondezga ulongozgi wake. Yesu wakaŵachenyanga ŵasambiri ŵake mwachitemwa ndiposo mwakuzika, kweni wakachitanga ivi pa nyengo na malo ghakwenelera.—Mrk. 9:33-37.
6 Para mukulanga ŵana ŵinu, mukulongora kuti mukuŵatemwa. Nyengo zinyake ntchiwemi kuŵalongosolera waka uwemi wakupulikira ndiposo uheni wakuleka kupulikira. Nyengo zinyake ŵana ŵakutondeka kupulikira. (Zinth. 22:15) Para ŵatondeka kupulikira, mukwenera kuchita nga ni Yesu. Sankhani nyengo na malo ghawemi ghakuti mulangire ŵana ŵinu. Kumbukani kuŵalanga mwachitemwa kweniso mwakuzika. Mudumbu Elaine wa ku South Africa, wakati: “Nyengo zose ŵapapi ŵane ŵakanilanganga. Ŵakayowoyerangathu chilango icho ŵanipenge para natondeka kupulikira, ndipo ndivyo ŵakachitanga nadi. Kweni ŵakanilanganga mwankhaza chara, nakuti ŵakanilongosoleranga chifukwa icho ŵakunilangira. Ntheura nkhajiwonanga kuti ndine wakuvikilirika, ndipo nkhamanyanga ivyo nkhukanizgika na ivyo nkhuzomerezgeka kuchita.”
LONGORANI KUJIYUYURA
7, 8. (a) Kasi malurombo gha Yesu ghakalongora wuli kuti wakaŵa wakujiyuyura? (b) Kasi mungasambizga wuli ŵana ŵinu kuti ŵathembenge chomene Chiuta?
7 Ghanaghanirani umo ŵasambiri ŵakajipulikira Yesu wati walomba kuti: “Abba, Adada, vinthu vyose ni vyamachitiko kwa imwe. Sezganiko nkhombo iyi kwa ine. Ndipouli, icho nkhukhumba ine chara, kweni icho imwe mukukhumba.” * (Mrk. 14:36) Yesu, Mwana wa Chiuta, wakajiyuyura lekani wakalomba Yehova kuti wamovwire. Ntheura Ŵasambiri ŵake nawo ŵakasambira kujiyuyura na kuthemba chomene Chiuta.
8 Kasi para mukulomba, ŵana ŵinu ŵakusambirapo vichi? Para mukulomba mwakujiyuyura, ŵana ŵinu ŵasambirenge kugomezga Yehova. Ana uyo wakukhala ku Brazil, wakati: “Ŵapapi ŵane ŵakagomezganga chomene Yehova. Mwachiyelezgero, apo abuya ŵakalwaranga, ŵapapi ŵane ŵakalombanga Yehova kuti waŵawovwire kuzizipizga kweniso kusankha mwamahara vyakuchita. Nanga ni para vinthu vyasuzga chomene, ŵakaphaliranga Yehova masuzgo ghawo. Nane nkhasambira kugomezga Yehova.” Para mukulomba na ŵana ŵinu, lekani kulombera iwo pera. Lombani kwa Yehova ivyo imwe mukukhumba kuti wamovwirani. Panji mungalomba kuti Yehova wamovwirani kuŵa na chikanga kupempha bwana winu kuti wamuzomerezgani kuluta ku ungano, kupharazgira ŵazengezgani ŵinu, panji kuti wamovwirani pa vinthu vinyake. Para mukujiyuyura na kuthemba chomene Chiuta, ŵana ŵinu nawo ŵasambirenge kugomezga Yehova.
9. (a) Kasi Yesu wakasambizga wuli ŵasambiri ŵake kuti ŵaŵe ŵakujiyuyura na kuteŵetera ŵanji? (b) Usange muli na mzimu wakuteŵetera ŵanji, kasi ŵana ŵinu ŵangasambirako vichi?
9 Ivyo Yesu wakayowoyanga na kuchita vikawovwira ŵasambiri ŵake kuti ŵaŵe ŵakujiyuyura. (Ŵazgani Luka 22:27.) Yesu wakasambizga ŵapositole ŵake kuti ŵajipelekenge pakuteŵetera Yehova na Ŵakhristu ŵanyawo. Usange mukujipeleka kuteŵetera Yehova, ŵana ŵinu nawo ndimo ŵachitirenge. Mudumbu Debe, uyo wali na ŵana ŵaŵiri, wakati: “Nkhuchita sanji yayi para afumu ŵane ŵakupatura nyengo kuti ŵachite milimo ya mpingo nga mulara. Nyengo zose afumu ŵane ŵakovwira mbumba yithu para yikukhumbikwira wovwiri.” (1 Tim. 3:4, 5) Pranasi mfumu wa Debe, wakati: “Ŵana ŵithu nawo ŵakasambira kuŵa na mtima wakujipeleka, mwakuti ŵakawovwirangapo pa milimo iyo yikuchitika pa maungano gha dera. Ŵakakondwanga para ŵakuchita milimo iyi ndipo ŵakaŵa na ŵabwezi ŵanandi. Pasono, tose mu mbumba yithu tikuchita uteŵeti wanyengozose.” Para ndimwe ŵakujiyuyura ndipo muli na mzimu wakuteŵetera ŵanji, ŵana ŵinu nawo ŵasambirenge kuteŵetera ŵanji.
CHITANI MWAMAHARA
10. Kasi Yesu wakalongora wuli mahara mzinda ukati wiza kwa iyo?
10 Yesu wakamanyanga mitima ya ŵanthu, ntheura wakachitanga vinthu mwamahara. Nyengo yinyake, ŵanthu ŵanyake ku Galileya ŵakalongora nga ŵakukhumba kuŵa ŵalondezgi ŵake. (Yoh. 6:22-24) Yesu wakamanya ivyo vikaŵa mu mtima wawo kuti ŵakupenja kupulika mazgu gha Chiuta yayi, kweni ŵakupenja waka chakurya. (Yoh. 2:25) Yesu wakamanya suzgo lawo, ndipo wakaŵasambizga kuti ŵamanye icho ntchakuzirwa.—Ŵazgani Yohane 6:25-27.
11. (a) Kasi mungamanya wuli kuti ŵana ŵinu ŵakukondwa na ntchito ya kupharazga? (b) Kasi mungachita wuli kuti ntchito ya kupharazga yiŵe yakunozga kwa ŵana ŵinu?
11 Nangauli mungamanya yayi ivyo vili mu mitima ya ŵana ŵinu, kweni mungamanya umo ŵana ŵinu ŵakuwonera ntchito ya kupharazga. Ŵapapi ŵanandi para ŵakupharazga na ŵana ŵawo, ŵakupumurapo pachoko waka kuti ŵataye kanthu mu mulomo. Panyengo iyi mungamanya icho ŵana ŵinu ŵakuzirwiska chomene, kupharazga panji kupumura. Nyengo zose mupharazgenge na ŵana ŵinu, ndipo ŵawovwirani kumanya kuti mulimo wa kupharazga ngwakuzirwa.
12. (a) Kasi Yesu wakalongora wuli kuti wali na mahara? (b) Chifukwa wuli chenjezgo la Yesu likaŵa la pa nyengo yake?
12 Yesu wakalongoraso kuti wali na mahara mu nthowa yinyake. Iyo wakamanyanga vinthu ivyo vingapangiska kuti munthu wachite kwananga. Mwachiyelezgero, ŵasambiri ŵake ŵakamanyanga waka kuti uzaghali nguheni, kweni ŵakamanyanga yayi ivyo vingapangiska munthu kuti wachite uzaghali. Ntheura Yesu wakaŵachenjezga za vinthu ivi, wakati: “Waliyose uyo wakulutilira kulaŵiska mwanakazi na kuŵa nayo na khumbiro, wachita nayo kale uleŵi mu mtima wake. Sono usange jiso lako lamalyero likukukhuŵazga, ulikozombole na kulitaya.” (Mat. 5:27-29) Chenjezgo ili likaŵa la pa nyengo yake kwa Ŵakhristu wose awo ŵakakhalanga mu ufumu wa Ŵaroma. Munthu munyake wakulemba mdauko wakalongosora maseŵera agho ŵanthu ŵa ku Roma ŵakatemwanga. Wakati ŵanthu ŵakatemwanga kuwonelera na kutegherezga vinthu vyaunyankhasi, nakuti ŵakavihayanga chomene. Yesu wakalongora chitemwa na mahara pakuchenjezga ŵasambiri ŵake za vinthu ivyo vingaŵatondeska kulutilira kuŵa paubwezi na Chiuta.
13, 14. Kasi mungawovwira wuli ŵana ŵinu kusankha vyakusanguluska viwemi?
13 Mahara ghangamovwirani kuti muvikilire ŵana ŵinu ku vinthu ivyo vingananga ubwezi wawo na Yehova. Mazuŵa ghano, ŵana ŵakwamba kuwonelera vinthu vyamuziro ŵachali ŵachoko chomene. Ŵakhristu ŵakusambizga ŵana ŵawo kuti ŵangawoneleranga chara vyakusanguluska viheni. Ŵapapi ŵangawovwira makora ŵana ŵawo para ŵamanya ivyo vikukopa ŵana kuti ŵambe kuwonelera vinthu vyamuziro. Ŵangajifumba kuti: ‘Kasi ntchivichi chingakopa ŵana ŵane kuti ŵambe kuwonelera vinthu vyamuziro? Kasi ŵakumanya uheni wakuwonelera vinthu ivi? Kasi ŵana ŵane ŵanganiphalira usange ŵakumana na chiyezgo chakuwonelera vinthu vyamuziro?’ Nanga ŵana ŵangaŵa ŵanichi chomene, ŵaphalirani kuti: “Usange ŵanyinu ŵakumunyengelerani kuti muwonelere vinthu vyamuziro, chonde niphalirani. Kopa yayi kunimanyiska, nimovwiraninge.”
14 Ŵapapi ŵakweneraso kulongora mahara para ŵakusankha vyakusanguluska. Pranasi wakati: “Kanandi ŵana ŵakutemwa sumu, mabuku, panji mafilimu agho ise taŵapapi tikutemwa. Nangauli ŵana tingaŵasambizga vinthu vinandi, kweni iwo ŵakutolera ivyo ise tikuchita.” Ntheura usange ŵana ŵinu ŵakumuwonani mukusankha vyakusanguluska viwemi, nawo ndimo ŵachitirenge.—Rom. 2:21-24.
YEHOVA WAMOVWIRANINGE
15, 16. (a) Kasi mukumanya wuli kuti Chiuta wamovwiraninge kusambizga ŵana ŵinu? (b) Kasi mu nkhani yakulondezgapo tizamudumbiskana vichi?
15 Kasi Yehova wakachita wuli Manowa wati wapempha wovwiri wa umo wangalelera mwana wake? Baibolo likuti: ‘Chiuta waunenesko wakamupulika Manowa.’ (Ŵeru. 13:9) Ŵapapi, manyani kuti namwe Yehova wamovwiraninge. Wapulikenge malurombo ghinu na kumovwirani umo mungalelera ŵana ŵinu. Ŵana ŵinu mungaŵasambizga makora para mukulongora chitemwa, mahara, ndiposo kujiyuyura.
16 Mu nkhani iyi tawona umo Yehova wakovwilira ŵapapi kuti ŵasambizge makora ŵana ŵawo. Yehova wakovwiraso ŵapapi umo ŵangasambizgira ŵawukirano. Mu nkhani yakulondezgapo tizamudumbiskana umo ŵapapi ŵangalongolera chitemwa, kujiyuyura, ndiposo mahara apo ŵakusambizga ŵawukirano kuteŵetera Yehova.
^ ndime 5 Mu Baibolo, mazgu ghakuti kulanga ghakung’anamura kulongozga mwachitemwa, kusambizga, kunyoloska vinthu, ndiposo kupeleka chilango munthowa yakwenelera.
^ ndime 7 Buku linyake likuti: “Mu nyengo ya Yesu, mazgu ghakuti, ‘abbā,ʼ chomene ghakayowoyanga za chitemwa na ntchindi izo ŵana ŵakalongoranga ku ŵapapi ŵawo.”


c: text/html

text:
Nkhani Nambara 21: Yosefe Wakatinkhika na Ŵakuru Ŵake
Wona citima ico musepuka uyu wali naco. Zina lake ni Yosefe. Ŵakuru ŵake ŵakumuguliska ku ŵanalume awo ŵakalutanga ku Egupto. Ku Egupto Yosefe wamuŵa muzga. Nchifukwa wuli ŵakuru ŵake ŵakacita cinthu ciheni ici? Cifukwa ŵakamucitilanga sanji.
Awiskewo, a Yakobe, ŵakamutemwanga comene Yosefe. Ŵakalongora kuti ŵakumutemwa mwa kumusonera munjilira utali wakutowa. Ŵakuru ŵake 10 ŵakati ŵawona umo Yakobe wakatemweranga Yosefe, ŵakayamba kucita nayo sanji na kumutinkha. Kweni pakaŵaso cifukwa cinyake ico ŵakamutinkhilanga.
Yosefe wakalota maloto ghaŵiri. Mu maloto ghose ghaŵiri ŵakuru ŵake ŵakamujikamira. Yosefe wakati waphalira ŵakuru ŵake maloto agha, iwo ŵakamutinkha comene kuluska kale.
Zuŵa linyake apo ŵakuru ŵa Yosefe ŵakaliskanga mberere za ŵawiskewo, Yakobe wakaphalira Yosefe kuti walute na kukawona usange ŵali makora. Ŵakuru ŵa Yosefe pakumuwona wakwiza, ŵanyake ŵa iwo ŵakati: ‘Tiyeni timukome!’ Kweni Rubeni, uyo wakaŵa mulara pa wose, wakati: ‘Yayi, lekani kumukoma!’ Mu malo mwake ŵakamukora na kumuponya mu cibuwu umo mukaŵavya maji. Ŵakakhala pasi kughanaghanira ico ŵangacita nayo.
Pa nyengo iyi ŵanalume Ŵaishimayeli ŵakajumphanga mu nthowa. Yuda wakaphalira ŵakuru ŵake kuti: ‘Tiyeni timuguliske ku ŵina Ishimayeli.’ Ici ndico ŵakacita. Ŵakamuguliska Yosefe pa ndarama za siliva zakukwana 20. Mwee, nawo mbuheni na nkhaza izo ŵakacita!
Kasi ŵakati wuli kwa ŵawiskewo? Ŵakakoma mbuzi na kuzuŵika munjilira wakutowa wa Yosefe mwakuwelezgawelezga mu ndopa za mbuzi. Ŵakatora munjilira na kuluta nawo kwa awiskewo a Yakobe na kuti: ‘Tasanga munjilira uwu. Uwonani usange ni munjilira wa Yosefe.’
Yakobe wakawumanya kuti ndiwo nadi. ‘Cikoko cikwenera kuti camukoma Yosefe,’ uku wakulira. Ndipo umu ndimo ŵakuru ŵa Yosefe ŵakakhumbilanga kuti awiskewo ŵaghanaghanire. Yakobe wakaŵa na citima cikuru. Wakalira kwa mazuŵa ghanandi. Kweni Yosefe wakaŵa wandafwe. Tiye tiwone ico cikamucitikira uko ŵakaluta nayo.
Genesis 37:1-35.
Mafumbo
- Nchifukwa wuli ŵakuru ŵa Yosefe ŵakamucitiranga sanji, ndipo ŵakacitaci?
- Kasi ŵakuru ŵa Yosefe ŵakakhumbanga kumucitiraci, kweni Rubeni wakayowoyaci?
- Nchivici cikacitika apo ŵanthu ŵamalonda, Ŵaishimayeli, ŵakajumphanga?
- Nchivici ico ŵakuru ŵa Yosefe ŵakacita kuti awiskewo ŵaghanaghane kuti Yosefe wafwa?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Genesis 37:1-35.
Ni mwauli umo Ŵakhristu ŵangalondezgera ivyo Yosefe wakacita mwakuphara ku mpingo kacitiro kaheni? (Gen. 37:2; Lev. 5:1; 1 Kor. 1:11)
Nchifukwa wuli ŵakuru ŵa Yosefe ŵakamucitira ciŵembu? (Gen. 37:11, 18; Zinth. 27:4; Yak. 3:14-16)
Nkhacitiro wuli ako Yakobe wakacita ako kanandi ŵanthu ŵakucita pakulira? (Gen. 37:35)
Manyani Vinandi
Yosefe Ŵakamuguliska Kuŵa Muzga
Kopera nkhani iyi na kupulinta ndipo penja vinthu viŵiri ivyo vikukolerana yayi na nkhani iyi.
Yosefe mu Charu cha Eguputo
Kasi mungakondweska wuli Chiuta nanga pangaŵavya munthu uyo wakumuwonani? Ŵerengani nkhani ya mu Baibolo iyi na kusambirako kwa Yosefe.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
GONGWE LA MULINDA (LAKUSAMBIRA PA MPINGO) JUNE 2015
Magazini iyi yili na nkhani zakusambira kwambira pa Julayi 27 m’paka Ogasiti 30, 2015.
Kasi Khristu Wakalongora Wuli Nkhongono za Chiuta?
Minthondwe iyo Yesu wakachita yikawovwira ŵanthu ŵakale, kweniso yikulongora ivyo wazamuchitira ŵanthu wose munthazi.
Wakatemwanga Ŵanthu
Kasi apo Yesu wakachitanga minthondwe wakalongora wuli umo waliri?
Tingalutilira Kuŵa Ŵatuŵa
Baibolo likuzunura vinthu vitatu ivyo vingatovwira kulimbana na makhumbiro ghaheni.
“Usange Kingsley Wakukwaniska, Ine Ningatondekerachi?”
Kingsley, wakakhalanga ku Sri Lanka, wakazizipizga masuzgo ghanandi kuti wamalizge kuyowoya nkhani ya maminiti ghachoko waka.
Kasi Mukuchita Ivyo Yesu Wakayowoya?—Chigaŵa 1
Chifukwa wuli Yesu pakupemphera wakati “Ŵadada Ŵithu” m’malo mwa “Adada Ŵane”?
Kasi Mukuchita Ivyo Yesu Wakayowoya?—Chigaŵa 2
Para tikulomba kuti Chiuta watipe chakurya chithu cha zuŵa na zuŵa, ndikuti tikulomba chakurya chithu pera yayi.
“Mukukhumbikwira Kuzizipizga”
Yehova watipa vinthu 4 ivyo vingatovwira kuzizipizga viyezgo panji masuzgo.
Kasi Mukukumbuka?
Kasi muli kuŵerenga magazini gha Gongwe la Mulinda gha sonosono apa, yezgani kuzgora mafumbo agha kuti muwone ivyo mukukumbuka.


text:
Davide wawuska chiliro pa Sauli na Yonatani (17-27)
1 Sauli wakafwa. Ndipo Davide wakati wawerako kukathereska* Ŵaamaleki, wakakhala pa Zikilagi+ mazuŵa ghaŵiri.2 Pa zuŵa lachitatu, kukiza munthu kufuma ku msasa wa Sauli, malaya ghake ghakaŵa ghakupaluka ndipo wakaŵa na fuvu pa mutu wake. Munthu yura wakati wafika kwa Davide, wakawa pasi na kusindama.3 Davide wakamufumba kuti: “Kasi wafuma nkhu?” Iyo wakati: “Nachimbira ku msasa wa Israyeli.”4 Davide wakamufumba kuti: “Kasi vinthu vyenda wuli? Niphalira, naŵeya.” Iyo wakati: “Ŵanthu ŵachimbira ku nkhondo, ndipo ŵanandi ŵawa, ŵafwa. Sauli na mwana wake Yonatani nawo ŵafwa.”+5 Penepapo Davide wakamufumba munthu yura kuti: “Kasi iwe wamanya wuli kuti Sauli na mwana wake Yonatani ŵafwa?”6 Iyo wakati: “Ine nkhajenderanga pa Phiri la Gilibowa,+ mbwenu nkhawona Sauli wakukholera pa mkondo wake, ndipo magileta na ŵapamahachi ŵakamusanga.+7 Wakati wazgoka na kuniwona, wakanichema, ndipo ine nkhati: ‘Ndine pano.’8 Wakanifumba kuti: ‘Kasi ndiwe njani?’ Nkhazgora kuti: ‘Ndine Muamaleki.’+9 Penepapo wakati: ‘Naŵeya, yimilira pafupi unikome, pakuti nili mu ulwilwi ukuru chomene, kweni nichali wamoyo.’*10 Ntheura nkhimilira pafupi nayo na kumukoma,+ chifukwa umo wakapwetekekera, nkhamanya kuti waponenge yayi. Nkhamuvura mphumphu iyo yikaŵa ku mutu wake na khoza ilo likaŵa pa woko lake, nkhavitora ndipo niza navyo kuno kwa fumu yane.”11 Penepapo Davide wakakora vyakuvwara vyake na kuvipalura, ndipo ŵanthu wose awo ŵakaŵa nayo, nawo ŵakachita ntheura.12 Ŵakatengera na kulira kweniso kuziŵizga kurya+ m’paka mise chifukwa cha Sauli, mwana wake Yonatani, ŵanthu ŵa Yehova, na nyumba yose ya Israyeli,+ pakuti ŵakawa na lupanga.13 Davide wakafumba munthu yura wakiza na uthenga kuti: “Kasi ndiwe wa nkhu?” Iyo wakati: “Ndine mwana wa munthu mulendo, Muamaleki.”14 Penepapo Davide wakati kwa iyo: “Chifukwa wuli ukawopa yayi kutumphuska woko lako na kukoma wakuphakazgika wa Yehova?”+15 Davide wakachema yumoza wa ŵanyamata ŵake, wakati: “Sendelera pafupi, umuhete.” Ntheura wakamuheta, ndipo wakafwa.+16 Davide wakati kwa iyo: “Ndopa zako zili pa mutu wako, chifukwa mulomo wako wakupanikizgira, wati: ‘Ine ndine nakoma wakuphakazgika wa Yehova.’”+17 Penepapo Davide wakawuska chiliro* pa Sauli na mwana wake Yonatani.+18 Wakaphalira ŵanthu ŵa kwa Yuda kuti ŵasambire chiliro chakuchemeka “Uta,” icho chili kulembeka mu buku la Yashara.+ Chiliro ichi chikuti:19 “We Israyeli, utozi wakomekera pa malo ghapachanya.+Awe, vinkhara vyawa.20 Mungachiyowoyanga chara mu Gati.+Mungachipharazganga chara mu misewu ya Ashikeloni,Mwakuti ŵana ŵasungwana ŵa Ŵafilisiti ŵaleke kusekelera,Mwakuti ŵana ŵasungwana ŵa ŵanthu ŵambura kukotoleka ŵaleke kugiya.21 Imwe mapiri gha Gilibowa,+Jumi panji vula vingawanga chara pa imwe,Nanga ni minda yakupambika vyakupeleka vyakupatulika.+Pakuti penepara ndipo chiskango cha vinkhara chikakazuzgikira,Chiskango cha Sauli ntchakuphakazgikaso na mafuta chara.22 Uta wa Yonatani ukawerangako waka chara,Ku ndopa za ŵakukomeka, ku mafuta gha vinkhara,+Ndipo lupanga lwa Sauli lukawerangako waka kwambura kanthu chara.+23 Sauli na Yonatani,+ ŵanthu ŵakutemweka* na ŵakuchindikika apo ŵakaŵa ŵamoyo,Ndipo ŵakapatukana chara mu nyifwa.+Ŵakaŵa ŵaluŵiro kuluska nombo,+Ŵankhongono chomene kuluska nkhalamu.+24 Imwe ŵana ŵasungwana ŵa Israyeli, lilirani Sauli,Uyo wakamuvwalikani viswesi na vyakutowa,Uyo wakaŵika vitoweskero vyagolide pa vyakuvwara vinu.25 Awe, vinkhara vyawa mu nkhondo.Yonatani wakomekera pa malo ghako ghapachanya.+26 Nasweka mtima chomene chifukwa cha iwe, mubali wane Yonatani,Ukaŵa munthu wapamtima kwa ine.+Chitemwa chako chikaŵa chapadera chomene kuluska chitemwa cha ŵanakazi.+27 Awe, vinkhara vyawaNdipo vilwero vya nkhondo vyamara!”


text: 3 Kanthu kalikose kali na nyengo yake yakutemeka,Nyengo ya chilichose icho chikuchitika pasi pa mtambo:2 Nyengo ya kubabika na nyengo ya kufwa.Nyengo ya kupanda na nyengo ya kuzgura ivyo vikapandika.3 Nyengo ya kukoma na nyengo ya kuchizga.Nyengo ya kubwangandura na nyengo ya kuzenga.4 Nyengo ya kulira na nyengo ya kuseka.Nyengo ya kutengera na nyengo ya kuvina.*5 Nyengo ya kutaya malibwe na nyengo ya kuwunjika malibwe.Nyengo ya kuvumbatirana na nyengo ya kuleka kuvumbatirana.6 Nyengo ya kupenja na nyengo ya kusulako waka.Nyengo ya kusunga na nyengo ya kutaya.7 Nyengo ya kukelura+ na nyengo ya kusona.Nyengo ya kukhala chete+ na nyengo ya kuyowoya.+8 Nyengo ya kutemwa na nyengo ya kutinkha.+Nyengo ya nkhondo na nyengo ya mtende.9 Kasi munthu wakusanga chandulo wuli pa kutokatoka kwake kose?+10 Nawona mulimo uwo Chiuta wapeleka ku ŵana ŵa ŵanthu kuti ŵatangwanikenge nawo.11 Chilichose wali kuchipanga chakutowa mu nyengo yake.+ Wali kuŵika vyamuyirayira mu mtima wa munthu. Kweni ŵanthu ŵangamanya yayi mulimo uwo Chiuta waunenesko wachita kufuma pakwamba m’paka paumaliro.12 Nawona kuti palije kawemi kwa iwo kuluska kusekelera na kuchita uwemi pa umoyo wawo,+13 kweniso kuti munthu waliyose warye na kumwa, wakondwe na mulimo wake wose uwo wakutokatoka nawo. Ntchawanangwa chakufuma kwa Chiuta.+14 Namanya kuti chilichose icho Chiuta waunenesko wali kupanga chikhalilirenge muyirayira. Palije icho chingasazgikako ku icho, panji kuwuskikako. Ndimo Chiuta waunenesko wali kuchipangira kuti ŵanthu ŵamopenge.+15 Chose icho chikuchitika chili kuchitikapo kale, ndipo icho chiŵengeko chikaŵako kale.+ Kweni Chiuta waunenesko wakupenja icho chachimbizgika.*16 Nawonaso ichi pano pasi: Mu malo gha weruzgi wakunyoloka mukaŵa nkhaza, ndipo mu malo gha urunji mukaŵa uheni.+17 Ntheura nkhati mu mtima wane: “Chiuta waunenesko weruzgenge ŵarunji na ŵaheni wuwo,+ pakuti pali nyengo ya chinthu chilichose na ya mulimo uliwose.”18 Nkhayowoyaso mu mtima wane vya ŵana ŵa ŵanthu kuti Chiuta waunenesko waŵayezgenge na kuŵalongora kuti ŵali nga ni vinyama,19 chifukwa pali icho chikuwira ŵanthu na icho chikuwira vinyama. Vyose chikuviwira ntchimoza.+ Munthu wakufwa, chinyama nacho chikufwa, ndipo vyose vili na mzimu umoza.+ Ntheura munthu wakuluska vinyama yayi, pakuti vyose ni vyawaka.20 Vyose vikuya ku malo ghamoza.+ Vyose vikufuma ku fuvu,+ ndipo vyose vikuwelera ku fuvu.+21 Ni njani wakumanya usange mzimu wa ŵanthu ukukwelera kuchanya, panji usange mzimu wa vinyama ukukhilira ku charu chapasi?+22 Nkhawona kuti palije kawemi kuluska kuti munthu wasangwe na mulimo wake,+ chifukwa ndiyo ni njombe yake.* Pakuti ni njani wamumutora kuti wazakawone ivyo vichitikenge para iyo waluta?+


text:
MUTU 116
Wakaŵasambizga Kujiyuyura pa Paska Laumaliro
MATEYU 26:20 MARIKO 14:17 LUKA 22:14-18 YOHANE 13:1-17
YESU WAKARYA PASKA LAUMALIRO NA ŴAPOSITOLE
WAKAGEZISKA MALUNDI GHA ŴAPOSITOLE
Petrosi na Yohane ŵakafika kale ku Yerusalemu kuti ŵakanozge vya Paska, nga umo Yesu wakaŵatumira. Pamasinda Yesu na ŵapositole ŵanyake 10 ŵakanyamuka kuluta ku malo agha. Apo Yesu na ŵapositole ŵakakhiranga mu Phiri la Maolive, dazi likaŵa pafupi kunjira. Aka kakaŵa kaumaliro kuti Yesu wawone malo agha nyengo ya muhanya. Wakazakaghawonaso wakati wawuka ku ŵakufwa.
Nakalinga Yesu na ŵapositole ŵakafika mu msumba ndipo ŵakaluta ku nyumba iyo ŵakalyeranga Paska. Ŵakanjira mu nyumba na kukwera mu chipinda chikuru chamuchanya. Ŵakasanga kuti vyose vyanozgeka kale kuti ŵachite Paska. Yesu wakalindilira na kunweka chiphikiro ichi, chifukwa wakati: “Nakhumbisiska kurya Paska ili pamoza na imwe pambere nindasuzgike.”—Luka 22:15.
Vilimika vinandi kumasinda, Ŵayuda ŵakambiska kaluso kakuti awo ŵakurya Paska ŵapiranenge nkhombo za vinyo. Sono Yesu wakati wapoka nkhombo yimoza, wakawonga ndipo wakati: “Torani iyi ndipo pilanani yumoza na munyake pakati pinu, chifukwa nkhumuphalirani kuti, kufuma sono nimwengeso vinyo chara m’paka Ufumu wa Chiuta wize.” (Luka 22:17, 18) Tikumbukenge kuti apa Yesu wakaŵa pafupi kukomeka.
Uku Paska lili mukati, Yesu wakachita chinthu chachilendo. Wakanyamuka, wakaŵika pamphepete laya lake lakuwaro na kutora thawulo. Kufuma apo, wakaŵika maji mu beseni ilo likaŵa pafupi. Kanandi mwenecho wa nyumba ndiyo wakageziskanga malundi gha ŵalendo, panji wakatumanga muteŵeti wake. (Luka 7:44) Kweni pakuti apa pakaŵavya mweneko wa nyumba, Yesu ndiyo wakachita mulimo uwu. Ŵapositole ndiwo mphanyi ŵakachita mulimo uwu, kweni pakaŵavya na yumoza uyo wakajipeleka. Panji ŵakaleka kujipeleka chifukwa chakuti waliyose wakajiwonanga kuti ni mukuru. Kwali ndicho chikaŵa chifukwa tikumanya yayi, kweni soni zikwenera kuti zikaŵakora kuwona Yesu wakugeziska malundi ghawo.
Yesu wakati wafika pa Petrosi kuti wamugeziske, iyo wakakana wakati: “Malundi ghane mughageziskenge chara.” Yesu wakazgora kuti: “Kwambura kuti nakugeziska, uli pamoza na ine chara.” Petrosi wakazgora kuti: “Fumu, mungageziskanga malundi ghane pera yayi, kweniso mawoko na mutu wuwo.” Wakwenera kuti wakazizwa chomene na ivyo Yesu wakamuzgora. Yesu wakati: “Waliyose uyo wageza kale thupi lose wakukhumbaso kugeza thupi lose yayi, kweni wakugeza mu malundi pera, chifukwa ngwakutowa kale. Ndipo imwe mwaŵanthu muli ŵakutowa, kweni mose chara.”—Yohane 13:8-10.
Yesu wakageziska malundi gha ŵapositole ŵake wose 12, pamoza na gha Yudasi Isikariyoti. Wakati wavwara malaya ghake ghakuwaro na kukhalaso pa thebulu, Yesu wakafumba kuti: “Kasi mukumanya icho nachita kwa imwe? Imwe mukunichema, ‘Msambizgi,’ ndiposo ‘Fumu,’ ndipo mukuneneska, chifukwa ndimo niliri. Ntheura usange ine, nangauli nili Fumu na Msambizgi, nageziska malundi ghinu, ipo namwe mukwenera kugeziskana malundi. Pakuti namupani chakuwonerapo, kuti nga umo nachitira kwa imwe, namwe ndimo muchitirenge. Nadi nkhumuphalirani kuti, muzga ni mukuru yayi kuluska fumu yake, ndipo uyo watumika ni mukuru yayi kuluska uyo wamutuma. Usange mukumanya vinthu ivi, ŵakukondwa ndimwe usange mukuvichita.”—Yohane 13:12-17.
Ili likaŵa sambiro liwemi chomene pa nkhani ya kujiyuyura. Ŵalondezgi ŵa Yesu ŵakwenera yayi kupenja malo ghapachanya, na kujiwona kuti mbakuzirwa chomene mwakuti ŵanji ŵaŵateŵeterenge. Kweni ŵakwenera kulondezga ivyo Yesu wakachita. Apa chikung’anamura kuti ŵageziskanenge malundi nga umo wakachitira Yesu yayi, kweni ŵaŵenge ŵakunozgeka kuteŵetera ŵanji mwakujiyuyura kweniso kwambura kutemwera.
Manyani Vinandi
Petrosi Wakasambira Kuŵa Wakugowokera Kufuma kwa Fumu
Kasi Yesu wakamusambizga vichi Petrosi pa nkhani ya kugowokera? Kasi Yesu wakalongora wuli kuti wakamugowokera Petrosi?


text: 21 Yeremiya wakapokera mazgu kufuma kwa Yehova apo Themba Zedekiya+ likamutumira Pashuri+ mwana wa Malikiya na Zefaniya+ mwana wa Maseya, wasembe,* kukamupempha kuti:2 “Utifumbire kwa Yehova, chifukwa Themba Nebukadinezara* la Babuloni likurwa nase nkhondo.+ Panyake Yehova wangatichitira milimo yake yakuzizwiska, kuti themba ili lifumeko kwa ise.”+3 Yeremiya wakati kwa iwo: “Mukamuphalire Zedekiya kuti:4 ‘Yehova Chiuta wa Israyeli wakuti: “Wona, nkhulazgiska kwa iwe vilwero vya nkhondo ivyo vili mu mawoko ghako, ivyo ukulwera na themba la Babuloni+ na Ŵakalidi awo ŵazingilizga kuwaro kwa linga lako. Niviwunjikenge pakati pa msumba uwu.5 Ndipo ine nirwenge nawe+ na woko lakunyoloskeka kweniso woko lankhongono, mu ukali, kutukutwa, na mbembe yikuru.+6 Nitimbenge awo ŵakukhala mu msumba uwu, ŵanthu na nyama wuwo. Ŵafwenge na nthenda yakofya.”’+7 “‘Yehova wakuti: “Pamanyuma, Zedekiya themba la Yuda, ŵateŵeti ŵake na ŵanthu ŵa mu msumba uwu awo ŵapona ku nthenda yakofya, nizamuŵapeleka ku lupanga, njara na mu woko la Themba Nebukadinezara* la Babuloni, mu woko la ŵalwani ŵawo na mu woko la awo ŵakupenja umoyo wawo.+ Wazamuŵachitira chitima yayi, chiwuravi panji lusungu.”’+8 “Ndipo ŵanthu aŵa uŵaphalire kuti: ‘Yehova wakuti: “Wonani, nkhuŵika pamaso pinu nthowa ya umoyo na nthowa ya nyifwa.9 Awo ŵakhalilirenge mu msumba uwu ŵafwenge na lupanga, njara, na nthenda yakofya. Kweni waliyose uyo wakufuma na kujipeleka ku Ŵakalidi awo ŵamuzingilizgani waŵenge wamoyo, ndipo umoyo wake uŵenge nga ntchinthu icho wapoka pa nkhondo.”’*+10 “‘Yehova wakuti: “Chisko chane chimikana na msumba uwu kuwukhizgira soka, chiwemi chara.+ Upelekekenge mu woko la themba la Babuloni,+ ndipo liwuwotchenge na moto.”+11 “‘Uŵaphalire ŵamunyumba ya themba la Yuda kuti: Pulikani mazgu gha Yehova.12 Iwe nyumba ya Davide, Yehova wakuti:“Uchitenge urunji mulenji uliwose,Uŵathaske mu woko la mukhuluku awo ŵakupokeka vinthu vyawo,+Mwakuti ukali wane uleke kugolera nga ni moto+Na kotcha kwambura munthu kuwuzimwaChifukwa cha milimo yinu yiheni.”’+13 Yehova wakuti: ‘Wona, nkhwimikana nawe, iwe ukukhala mu dambo,*Iwe jalawe la mu malo ghakuthambalara.Wamweneiwe ukuti: “Ni njani wakhirenge kwimikana nase?Ni njani wanjirenge mu malo ghithu?”14 Nikulangenge,Kuyana na milimo yako,’+ wakuti Yehova.‘Niwotchenge nkhorongo yako na moto,Umyangurenge vinthu vyose zingilizge.’”+


text:
VYAKUCHITA PAKUSAMBIRA BAIBOLO
Vyakuchita Pakusambira Baibolo
Kanani Makhumbiro Ghaheni
Kasi nkhani ya Davide na Batisheba, yikutisambizga vichi? Chita dawunilodi nkhani iyi, ŵerenga mu Baibolo na kuwona ivyo vingakovwira.
Vinyake
Chiuta Wakamuzgora
Sambira vya Nehemiya, kuti umanye ivyo vikamovwira pa nyengo iyo ŵanthu ŵakamusekanga.
Ŵakaŵa Ŵakukondwa Nangauli Ŵakasuzgikanga!
Kasi ni vichi ivyo vikawovwira Paulosi na Sila kulutilira kuŵa ŵakukondwa nangauli ŵakakumananga na masuzgo?
Chiuta Wakachizga Hezekiya
Kasi nkhani iyi yingakovwira wuli kuti ulombenge makora?


text:
Kasi Mukumanya?
Kasi ŵanthu ŵakapelekanga wuli vyawanangwa mu tempele mu nyengo ya Yesu?
Mu tempele mukaŵa cipinda cakucemeka Mphara ya Ŵanakazi. Mumphepete mwa cipinda ici ndimo mukaŵa vyakuponyamo ndalama vya pa tempele. Buku linyake likuti, mukaŵa vyakuponyamo vyawanangwa vyakukwana 13.—The Temple—Its Ministry and Services.
Vyakuponyamo vyawanangwa ivi ŵakavicemanga kuti mbata, cifukwa ku mulomo vikaŵonekanga nga ni mbata, ndipo musi vikaŵanga visani. Pa mbata yiliyose ŵakalembangapo mtundu wa vyakupeleka. Mu cipinda ici ndimo Yesu wakaŵa apo ŵanthu ŵakapelekanga vyawanangwa vyawo kusazgapo cokoro cikavu.—Luka 21:1, 2.
Mbata yakwamba na yaciŵiri ŵakaponyangamo ndalama za msonkho. Yimoza za caka ico ŵalimo, ndipo yinyake za caka ico cajumpha. Yacitatu mpaka ya 7, ŵakaponyangamo ndalama izo ŵanthu ŵakapelekanga pakugura njiŵa, nkhunda, nkhuni, vyakununkhira, na vinthu vinyake vyagolide. Usange ndalama izo munthu wanguyegha ni zinandi, izo zakhalako wakaziponyanga mu mbata yinyake yiliyose. Ya nambara 8, yikaŵa yakuponyamo ndalama izo zakhalako pa kugulira sembe yakwananga. Ya nambara 9 mpaka 12, yikaŵanga ya ndalama izo zakhalako pakugura sembe za majuvyo, viyuni, sembe za Ŵanaziri, kweniso sembe izo ŵavyoni awo ŵatozgeka ŵakapelekanga. Ya nambara 13 yikaŵa ya vyakupeleka vyawanangwa.
Kasi Luka uyo wakalembako Baibolo wakaŵa wakusanda mdauko wakugomezgeka?
Luka wakalemba buku la Makani Ghawemi ilo likumanyikwa na zina lake kweniso buku la Milimo. Iyo wakati: “Nasanda vinthu vyose makoraghene.” Ndipouli, nkhwantha zinyake zikukayikira pa umo wali kulembera nkhani zinyake. (Luka 1:3) Kasi wakasanda nadi mwakupwelelera?
Ivyo Luka wakalemba ni vyaunenesko cifukwa ni vyakuti munthu wangasanga ukaboni wakusazgikira. Wakazunura za ŵalara ŵa boma ŵa ku Romu. Mwaciyelezgero wakazunura ŵeruzgi ŵa msumba, na ŵalaŵiliri. (Milimo 16:20; 17:6; 19:31) Luka wakazunura kuti Herode ni muwusi wa cigaŵa, na Seregiyo Paulosi kuti nduna. Ndimo vikaŵira nadi.—Milimo 13:1, 7.
Nchakukondweska comene kuti Luka wakazunura maudindo gha ŵalara ŵa Boma la Ŵaroma. Munthu munyake wakumanya vya Baibolo wakati: “Mu buku la Milimo muli kulembeka malo na nyengo iyo vinthu vikacitikiranga. Palije uyo wangasuska. Munthu munyake wakati Luka: “Wali kulemba mdauko mu ndonda yiwemi comene, ndipo palije uyo wakuyana nayo.”


text:
MUTU 90
“Chiwuka na Umoyo”
YESU WAKIZA LAZARO WATI WAFWA
“CHIWUKA NA UMOYO”
Yesu wakati wafuma ku Pereya, wakafika kuwaro kwa Betaniya. Muzi uwu ukaŵa pa mtunda wa makilomita ghatatu kufuma ku Yerusalemu. Ŵadumbu ŵa Lazaro, Mariya na Marita, ŵakaŵa pa nyifwa. Ŵanthu ŵanandi ŵakiza kuzakaŵapembuzga.
Penepapo munthu munyake wakaphalira Marita kuti Yesu wakwiza. Marita wakachimbira kukakumana nayo. Marita wakaphalira Yesu ivyo iyo na munung’una wake ŵakaghanaghananga mazuŵa ghanayi ghara, wakati: “Fumu, muŵenge kuno mphanyi mudumbu wane wandafwe.” Kweni wakaŵa na chigomezgo. Marita wakati: “Nkhumanya kuti vinthu vyose ivyo mulombenge kwa Chiuta, Chiuta wamupaninge.” (Yohane 11:21, 22) Wakawonanga kuti Yesu wangachitapo kanthu nipera kuti wawovwire mudumbu wake.
Yesu wakati: “Mudumbu wako wawukenge.” Marita wakaghanaghananga kuti Yesu wakuyowoya vya chiwuka chakunthazi. Chigomezgo ichi ndicho Abrahamu na ŵanji ŵakaŵa nacho. Marita wakalongora kuti wakagomezganga nadi kuti ŵakufwa ŵazamuwuka, wakati: “Nkhumanya kuti wazamuwuka pa chiwuka mu zuŵa laumaliro.”—Yohane 11:23, 24.
Kasi Yesu wakaŵa kuti wangawovwirapo nyengo yira kuti ŵapembuzgike? Yesu wakakumbuska Marita kuti Chiuta wali kumupa nkhongono zakuwuskira ŵakufwa, wakati: “Uyo wakupulikana mwa ine, nanga wafwe, waŵenge wamoyo. Waliyose uyo ngwamoyo ndipo wakupulikana mwa ine wafwenge chara.”—Yohane 11:25, 26.
Yesu wakang’anamuranga kuti ŵasambiri ŵake ŵalekenge kufwa yayi. Nanga ndiyo wakafwa, nga umo wakayowoyera ku ŵapositole ŵake. (Mateyu 16:21; 17:22, 23) Yesu wakang’anamuranga kuti para munthu wali na chipulikano mwa iyo wazamusanga umoyo wamuyirayira. Ŵanandi ŵazamuwuka dankha ku ŵakufwa kuti ŵazakasange umoyo uwu, kweni ŵakugomezgeka awo ŵazamuŵa ŵamoyo paumaliro wa mgonezi uwu ŵazamufwa chara. Kweni fundo yikuru njakuti waliyose uyo wali na chipulikano mwa iyo wazamufwa nyifwa yamuyirayira yayi.
Kweni kasi Yesu, uyo wakati “ndine chiwuka na umoyo,” wakawuska Lazaro, uyo pa nyengo iyi wakakhala mazuŵa ghanayi mu dindi? Yesu wakafumba Marita kuti: “Kasi ukugomezga ichi?” Marita wakati: “Enya, Fumu, nkhugomezga kuti ndimwe Khristu Mwana wa Chiuta, uyo wakwiza mu charu.” Marita wakaŵa na chigomezgo kuti Yesu wangachitapo kanthu zuŵa lenelira, ntheura wakachimbilira ku nyumba, wakaphalira munung’una wake kumphepete kuti: “Msambizgi wali pano ndipo wakukuchema.” (Yohane 11:25-28) Nyengo yeneyiyo, Mariya wakafuma mu nyumba, ndipo ŵanthu ŵanyake ŵakamulondezga chifukwa ŵakaghanaghananga kuti wakuluta ku dindi la Lazaro.
Kweni Mariya wakaluta kwa Yesu, wakawa pa malundi gha Yesu uku wakulira, ndipo wakayowoyaso ivyo mukuru wake wakayowoya, wakati: “Fumu, muŵenge kuno, mphanyi mudumbu wane wandafwe.” Yesu wakati wawona Mariya na mzinda ŵakulira, wakatampha, chitima chikamukora chomene, ndipo wakathiska masozi. Ŵanthu awo ŵakawonanga vikaŵakhwaska chomene. Kweni ŵanyake ŵakati: ‘Usange Yesu wakajura maso gha wachibulumutira, kasi wakatondekerachi kuchitapo kanthu kuti munthu uyu waleke kufwa?’—Yohane 11:32, 37.


text:
Novembala 28–Disembala 4
SUMU YA SOLOMONI 1-8
Sumu 106 na Lurombo
Mazgu Ghakwamba (Mamin. 3 panji kuchepera apa)
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
“Tingasambirako Vinandi kwa Msungwana Mushulamu”: (Mamin. 10)
[Woneskani vidiyo yakuti Ivyo Vili mu Buku la Sumu ya Solomoni.]
Sum 2:7; 3:5—Mushulamu wakalindiliranga munthu uyo wangamutemwa nadi (w15 1/15 peji 31 ndime 11-13)
Sum 4:12; 8:8-10—Apo wakalindiliranga wakalutilira kugomezgeka ndiposo kujisunga (w15 1/15 peji 32 ndime 14-16)
-
Ivyo Tasambira: (Mamin. 8)
Sum 2:1—Kasi Mushulamu wakaŵa na makhaliro wuli agho ghakachitiska kuti waŵe wakutowa chomene? (w15 1/15 peji 31 ndime 13)
Sum 8:6—Chifukwa wuli Baibolo likuti chitemwa chanadi ni “dimi la Ya”? (w15 1/15 peji 29 ndime 3; w07 2/1 peji 18 ndime 6)
Kasi ivyo nasambira pakuŵerenga Baibolo sabata iyi vikunisambizga vichi za Yehova?
Kasi nasanga fundo wuli pakuŵerenga Baibolo sabata iyi izo zinganovwira pakupharazga?
-
Kuŵerenga Baibolo: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) Sum 2:1-17
PHARAZGANI MWALUSO
Paulendo Wakwamba: (Mamin. 2 panji kuchepera apa) Gaŵirani buku la bh—Pambere mundamugaŵire buku muwoneskani dankha vidiyo yakuti Chifukwa Wuli Mukwenera Kusambira Baibolo? (Manyani ichi: Kumuwoneska nadi vidiyo yayi munthu apo mukuchita chiyezgelero ku pulatifomu.)
Ulendo Wakuwelerako: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) Gaŵirani bh—Muchemerani ku maungano gha mpingo.
Sambiro la Baibolo: (Mamin. 6 panji kuchepera apa) bh peji 29-31 ndime 8-9
UMOYO WACHIKHRISTU
Sumu 115
“Ivyo Ŵanyamata na Ŵasungwana Ŵakufumba—Kasi Nafikapo Kuti Ningaŵa na Chibwezi?”: (Mamin. 9) Nkhani, yafuma pa chigaŵa chakuti “Ivyo Ŵanyamata na Ŵasungwana Ŵakufumba—Kasi Nafikapo Kuti Ningaŵa na Chibwezi?”
Kasi Ntchitemwa Nadi Panji Nayegheka Waka?: (Mamin. 6) Woneskani vidiyo ya makatuni yakuti Kasi Ntchitemwa Nadi Panji Nayegheka Waka? Kufuma apo, dumbiskanani ivyo tikusambirapo.
Sambiro la Baibolo la Mpingo: (Mamin. 30) ia mutu 12 ndime 1-12
Weleranimo Ivyo Mwasambira na Kuyowoyapo Mwakudumura Ivyo Muzamusambira Sabata Yikwiza (Mamin. 3)
Sumu 34 na Lurombo


text: 2 Pamanyuma pa mazuŵa ghanji wakanjiraso mu Kaperenaumu ndipo kukapulikikwa kuti wakaŵa pakaya.+2 Ntheura ŵanthu ŵanandi ŵakawungana, mwakuti pakaŵavya malo nanga mpha mulyango, ndipo wakamba kuyowoya mazgu kwa iwo.+3 Ndipo ŵanthu ŵanayi ŵakiza na munthu wakufwa viŵaro kwa iyo.+4 Kweni ŵakatondeka kufika pafupi na Yesu chifukwa cha mzinda. Ntheura, ŵakawuskapo mtenje apo Yesu wakaŵa, ndipo ŵakati ŵapasurapo ŵakakhizga kasalasala uyo pakagona munthu wakufwa viŵaro.5 Yesu wakati wawona chipulikano chawo,+ wakati ku wakufwa viŵaro: “Wamwana, zakwananga zako zagowokereka.”+6 Sono pakaŵa ŵalembi ŵanyake awo ŵakakhala penepara, ndipo mu mitima yawo ŵakamba kughanaghana kuti:+7 “Chifukwa wuli munthu uyu wakuyowoya nthena? Wakuyuyura Chiuta. Ni njani wangagowokera zakwananga padera pa Chiuta?”+8 Kweni mwaluŵiro Yesu wakamanya mu mtima wake kuti ŵakaghanaghananga nthena, wakati kwa iwo: “Chifukwa wuli mukughanaghana vinthu ivi mu mitima yinu?+9 Chipusu ni ntchi, kuyowoya ku wakufwa viŵaro kuti, ‘Zakwananga zako zagowokereka,’ panji kuyowoya kuti, ‘Wuka wendenge ndipo tora kasalasala wako’?10 Kweni kuti mumanye kuti Mwana wa munthu+ wali na mazaza ghakugowokera zakwananga pa charu chapasi,”+ Yesu wakati ku wakufwa viŵaro:11 “Nkhukuphalira, wuka, tora kasalasala wako, ndipo lutanga ku nyumba yako.”12 Ndipo wakawuka, wakatora kasalasala wake mwaluŵiro na kufumapo uku wose ŵakuwona. Ntheura wose ŵakazizwa, ndipo ŵakachindika Chiuta, ŵakati: “Tindawonepo chinthu chanthena.”+13 Yesu wakalutaso mumphepete mwa nyanja, mzinda wose ukiza kwa iyo, ndipo wakamba kuŵasambizga.14 Apo wakajumphanga, wakawona Levi mwana wa Alifeyu, wakhala pa nyumba yakusonkherapo msonkho, ndipo wakati kwa iyo: “Uŵe mulondezgi wane.” Penepapo wakawuka na kumulondezga.+15 Pamanyuma pake, wakaryanga* mu nyumba ya Levi, ndipo ŵakusonkheska msonkho ŵanandi na ŵakwananga ŵakaryanga* lumoza na Yesu na ŵasambiri ŵake, pakuti pakaŵa ŵanandi awo ŵakamulondezganga.+16 Kweni ŵalembi ŵa Ŵafarisi, ŵakati ŵawona kuti wakaryanga pamoza na ŵakwananga na ŵakusonkheska msonkho, ŵakamba kuyowoya ku ŵasambiri ŵake kuti: “Kasi wakurya pamoza na ŵakusonkheska msonkho na ŵakwananga?”17 Yesu wakati wapulika ichi, wakati kwa iwo: “Awo mbankhongono ŵakukhumbikwira dokotala chara, kweni ŵalwari ndiwo. Nkhizira kuzakachema ŵanthu ŵarunji chara, kweni ŵakwananga.”+18 Sono ŵasambiri ŵa Yohane na Ŵafarisi ŵakaziŵizganga kurya. Ntheura ŵakiza ndipo ŵakati kwa iyo: “Chifukwa wuli ŵasambiri ŵa Yohane na ŵasambiri ŵa Ŵafarisi ŵakuziŵizga kurya, kweni ŵasambiri ŵinu ŵakuziŵizga chara?”+19 Yesu wakati kwa iwo: “Kasi ŵabwezi ŵa mweneko wa nthengwa+ ŵangaziŵizga kurya uku mweneko wa nthengwa wachali nawo? Chikuru ŵachali pamoza na mweneko wa nthengwa, ŵangaziŵizga chara kurya.20 Kweni mazuŵa ghizenge apo mweneko wa nthengwa wazamutolekako kwa iwo,+ apo ndipo ŵazamuziŵizga kurya pa zuŵa ilo.21 Palije munthu uyo wakusona chigamba chiphya pa laya lakuwaro lakale. Usange wachita nthena, chigamba chiphya chikuguza laya ndipo laya likupaluka chomene.+22 Kweniso palije munthu uyo wakuŵika vinyo liphya mu mathumba gha vikumba vyakale. Usange wachita nthena, vinyo likuphumura vikumba, ndipo vinyo likuthika, mathumba nagho ghakunangika. Kweni vinyo liphya ŵakuŵika mu mathumba gha vikumba viphya.”23 Sono apo wakajumphanga mu minda ya tirigu pa Sabata, ŵasambiri ŵake ŵakamba kupulura mphonje za tirigu uku ŵakwenda.+24 Ntheura Ŵafarisi ŵakati kwa iyo: “Wona, chifukwa wuli ŵasambiri ŵako ŵakuchita icho ntchambura kuzomerezgeka pa Sabata?”25 Kweni wakati kwa iwo: “Kasi mundaŵazgepo icho Davide wakachita apo wakasoŵerwa ndipo njara yikamukora, iyo na ŵanalume awo ŵakaŵa nayo?+26 Mu nkhani ya Abiyatara+ mulara wa ŵasembe,* Davide wakanjira mu nyumba ya Chiuta, na kurya vingwa vyakulongora ndipo vinyake wakapako ŵanalume awo ŵakaŵa nayo. Vingwa ivi ŵakaryanga mbasembe pera,+ ŵanthu ŵanyake ŵakazomerezgekanga chara kurya. Kasi mundaŵazgepo nkhani iyi?”27 Ndipo wakati kwa iwo: “Sabata likaŵako chifukwa cha munthu,+ ndipo munthu wakaŵako chifukwa cha Sabata chara.28 Ntheura Mwana wa munthu ndiyo ni Fumu, na ya Sabata wuwo.”+


text:
Ŵapapi, Liskani Ŵana Ŵinu
“Umanyiskenge makora miskambo yako umo yiliri.”—ZINTH. 27:23.
1, 2. (a) Kasi ŵaliska ŵa mu Israyeli ŵakaŵa na milimo wuli? (b) Kasi ŵapapi ŵakuyana wuli na ŵaliska?
MU Israyeli kale, uliska ukaŵa wakusuzga. Ŵaliska ŵakazizipizganga kotcha kwa zuŵa na kuzizima kwa mphepo. Kweniso ŵakavikiliranga mskambo ku vinyama vyakofya na ku ŵanthu. Nyengo na nyengo, ŵaliska ŵakawonanga umo mberere zawo ziliri ndipo para ŵasanga kuti yinyake njilwari panji yapwetekeka ŵakayiwovwiranga. Twanamberere ŵakatupweleleranga mwapadera chifukwa tukaŵavya nkhongono.—Gen. 33:13.
2 Ŵapapi awo Mbakhristu ŵakwenera kuŵa na mikhaliro yakuyanako na ya ŵaliska. Ŵali na mulimo wa kulera ŵana ŵawo “mu kulanga na kuŵasambizga maghanoghano gha Yehova.” (Efe. 6:4) Kasi mulimo uwu ngupusu? Yayi. Ŵana ŵakukumana na masuzgo chifukwa cha visambizgo vya Satana kweniso chifukwa cha makhumbiro gha thupi lawo. (2 Tim. 2:22; 1 Yoh. 2:16) Usange muli na ŵana, kasi mungaŵawovwira wuli? Tiyeni tidumbiskane fundo zitatu izo zingamovwirani kuti muliske ŵana ŵinu: kuŵamanya makora, kuŵaryeska na kuŵalongozga.
ŴAMANYANI MAKORA ŴANA ŴINU
3. Kasi ŵapapi ŵangalondezga wuli ulongozgi wakuti ‘ŵamanyiske makora’ ŵana ŵawo?
3 Muliska muwemi wakusanda mberere yiliyose kuti wamanye usange yili makora. Ntheura pera, mwaŵapapi mukwenera kusanda ŵana ŵinu. Baibolo likuti: “Umanyiskenge makora miskambo yako umo yiliri.” (Zinth. 27:23) Kuti muchite nthena, mukwenera kumanya ivyo ŵakuchita na ivyo ŵakughanaghana. Kasi mungachita wuli? Nthowa yiwemi chomene yakuchitira nthena, nkhuyowoyeskana nawo pafupipafupi.
4, 5. (a) Kasi ni masachizgo wuli agho ghangawovwira kuti ŵawukirano ŵafwatuke kuyowoya vyakusingo ku ŵapapi ŵawo? (Wonani chithuzithuzi chakwamba.) (b) Ntchivichi icho imwe mwachita kuti ŵana ŵinu ŵafwatukenge pakuyowoya namwe?
4 Ŵapapi ŵanyake ŵawona kuti vikuŵasuzga chomene kuyowoyeskana na ŵana ŵawo ŵawukirano. Nyengo zinyake ŵawukirano ŵakuchita soni kuti ŵayowoye maghanoghano ghawo ku ŵapapi. Usange ndimo ŵana ŵinu ŵakuchitira, kasi mungaŵawovwira wuli? M’malo mwa kuchichizga mwana winu kuti mudumbiskane nayo, yowoyani nayo uku mukuchita milimo yinyake. (Dute. 6:6, 7) Panji mungakhumbikwira kuchitira lumoza vinthu. Mungavakacha nayo, kuchitira lumoza maseŵero, panji kuchitira lumoza kamulimo kanyake pa nyumba. Ivi vingawovwira kuti ŵana ŵinu ŵawukirano ŵafwatuke kuyowoya vyakusingo.
5 Kasi mungachita wuli usange mwana winu wakutondeka nipera kuyowoya vyakusingo? Mungayezga nthowa yinyake. Mwachiyelezgero, m’malo mwa kufumba mwana winu msungwana ivyo vyamuchitikira panji ivyo wachita pa zuŵa ilo, yowoyani ivyo vyachitikira imwe panji ivyo mwachita. Para mungachita nthena, nayo wangafwatuka kuyowoya ivyo vyamuchitikira panji ivyo wachita pa zuŵa ilo. Kweniso usange mukukhumba kumanya maghanoghano ghake pa nkhani yinyake, m’malo mwa kumufumba kuti, kasi uli kuchitapo ivi?, mungamufumba kuti, kasi uli kuwonapo munthu wakuchita ivi? Mungamufumba umo ŵanyake ŵakughanaghanira pa nkhani iyo. Kufuma apo, mungamufumba ulongozgi uwo wangaŵapa.
6. Kasi mupapi wangachita wuli kuti ŵana ŵake ŵamuphalirenge vyakusingo? Kasi wangalongora wuli kuti ngwakufwatuka?
6 Kuti ŵana ŵinu ŵamuphalirani vyakusingo, ŵakwenera kuwona kuti muli ŵambura kutangwanika kweniso kuti muli ŵakufwatuka. Para ŵapapi ŵakuwoneka kuti mbakutangwanika chomene mwakuti ŵakutondeka kuyowoya na ŵana ŵawo, ŵana ŵangaŵaphalira yayi masuzgo ghawo. Kasi mungalongora wuli kuti muli ŵakufwatuka? Ntchakukwana yayi kuyowoya waka kuti, “Mungayowoya nane nyengo yiliyose.” Ŵana ŵinu ŵawukirano ŵakwenera kumanya kuti para ŵiza na masuzgo ghawo kwa imwe, mughachepeskenge yayi nesi kukwiya. Ŵapapi ŵanandi ŵakuchita makora pa nkhani iyi. Kayla, wa vyaka 19, wakati: “Nkhufwatuka kuyowoya chilichose kwa adada. Ŵakunidumulizga yayi nesi kuneruzga. Ŵakutegherezga waka. Pamanyuma, ŵakunipa ulongozgi uwemi chomene.”
7. (a) Kasi mupapi wangalongora wuli umanyi pakuyowoya na mwana wake nkhani ya vibwezi? (b) Kasi ŵapapi ŵangatopora wuli mitima ya ŵana ŵawo kwambura kumanya?
7 Nanga ni para mukuyowoya nkhani zakukhozga soni, nga nkhani ya vibwezi, ntchiwemi yayi kuchenjezga waka. Kweni mukwenera kusambizga ŵana ŵinu vinthu vyakwenelera ivyo ŵangachita pa nkhani iyi. Tiyelezgere kuti mwaluta ku resitiranti na kusanga kuti pa ndondomeko ya vyakurya pali machenjezgo ghekhaghekha ghakukhwaskana na vyakurya vya poyizoni. Panji mungafuma waka mu resitiranti iyi na kupenja yinyake. Ŵana ŵinu nawo ŵangachita nthena usange m’malo mwa kuŵapa ulongozgi uwo ŵapukwa, mukuŵapa waka machenjezgo. (Ŵazgani Ŵakolose 3:21.) M’malo mwake, chitani vinthu mwaumanyi. Emily, mudumbu wa vyaka 25, wakati: “Pakuyowoya nane nkhani ya vibwezi, ŵapapi ŵane ŵakuyowoya waka viheni vya kuŵa na chibwezi yayi. Iwo ŵakuyowoya uwemi wa kumanya na kusankha makora munthu wakutorana nayo. Ivi vyanovwira kuti niŵenge wakufwatuka kuyowoya nawo nkhani iyi. Nakuti nkhukhumba kuti iwo ŵamanyenge para nili na chibwezi m’malo mwa kuŵabisa.”
8, 9. (a) Kasi para ŵapapi ŵakutegherezga kwambura kumudumulizga mwana pakuŵa vyandulo wuli? (b) Kasi zuŵa linyake mukachita wuli kuti muŵategherezge makora ŵana ŵinu?
8 Kuyana na ivyo Kayla wakayowoya, ŵana ŵinu ŵangafwatuka kuyowoya namwe para mukutegherezga mwakuzika ivyo ŵakuyowoya. (Ŵazgani Yakobe 1:19.) Katia, mama uyo wakulera yekha mwana wake, wakati: “Kale nkhazikiranga yayi para mwana wane wakuyowoya. Nkhamupanga mwaŵi yayi wakuti wamalizge dankha kuyowoya. Nyengo zinyake nkhakhumbanga yayi kutegherezga chifukwa cha vyakulema, nyengo zinyake chifukwa chakuti nkhakhumbanga yayi kunisuzga. Sono pakuti nili kusintha nkharo yane, mwana wane nayo wali kusintha. Sono wakupulikira chomene.”
9 Dada munyake, zina lake Ronald, nayo ivi vikamuchitikiranga apo mwana wake msungwana wakaŵa na vyaka 16. Ronald wakati: “Mwana wane wati waniphalira kuti wazomera munyamata ku sukulu, pakwamba nkhakwiya chomene. Kweni nkhati naghanaghanirapo umo Yehova wakuchitira vinthu na ŵateŵeti ŵake mwakuzikira ndiposo mwamahara, nkhawona kuti chingaŵa chiwemi kuti nimupe mwaŵi kuti walongosore maghanoghano ghake pambere nindamupe ulongozgi. Nili wakukondwa kuti nkhachita nthena. Kakaŵa kakwamba kuti nipulikiske maghanoghano gha mwana wane. Wakati wamara kulongosora, chikaŵa chipusu chomene kumuyowoyeska. Nkhakondwa chomene kuti wakapulikira ulongozgi uwo nkhamupa. Wakaniphalira kuti waŵikapo mtima kuti wasinthenge nkharo yake.” Para mukuyowoya nawo pafupipafupi ŵana ŵinu, mukumanya makora ivyo ŵakughanaghana. Ichi chikovwira kuti muŵawovwire kuti ŵasankhenge vinthu viwemi pa umoyo. *
LYESKANI ŴANA ŴINU
10, 11. Kasi mungaŵawovwira wuli ŵana ŵinu kuti ŵaleke kupatukako ku unenesko?
10 Muliska muwemi wakumanya kuti mberere yiliyose yingazgeŵa. Yingachita nthena panji chifukwa chakuti yawona utheka uwemi patali na zinyake. Kufuma apo, yingawonaso unyake. Mwantheura yingapatukako chomene ku zinyake. Mwakuyana waka, pachoko na pachoko mwana winu wangaleka unenesko. Wangaŵa kuti wapusikika na ŵabwezi ŵaheni panji vyakusanguluska viheni. (Zinth. 13:20) Kasi mungachita wuli kuti ivi vileke kuchitika?
11 Apo mukusambizga ŵana ŵinu, ŵawovwirani mwaluŵiro para mwasanga kuti ŵali na suzgo. Ŵawovwirani kuti ŵalutilire kuŵa na mikhaliro yiwemi. (2 Pet. 1:5-8) Mungachita ivi pa Nyengo Yakusopera ya Mbumba. Pa nkhani iyi, Uteŵeti Withu wa Ufumu wa Okutobala 2008 ukati: ‘Awo ni mitu ya mbumba ŵakuchiskika kuti ŵachitenge ntchito iyo Yehova wali kuŵapa na kuwoneseska kuti nyengo zose ŵakuchita sambiro la Baibolo la mbumba.’ Kasi mukuliska ŵana ŵinu pa nyengo iyi? Manyani kuti ŵana ŵinu ŵakuwonga chomene kuti mukuŵapwelelera mwauzimu.—Mat. 5:3; Fil. 1:10.
12. (a) Kasi Nyengo Yakusopera ya Mbumba yaŵawovwira wuli ŵawukirano ŵanyake? (Kweniso wonani bokosi lakuti “ Ŵakuwonga Nyengo Yakusopera ya Mbumba.”) (b) Kasi imwe Nyengo Yakusopera ya Mbumba yamovwirani wuli?
12 Wonani ivyo wakayowoya Carissa, muwukirano uyo mbumba yakwake yasanga chandulo chifukwa cha kuŵa na Nyengo Yakusopera ya Mbumba. Iyo wakati: “Nyengo Yakusopera ya Mbumba nkhuyitemwa chifukwa tose tikuŵa pamoza ndipo tikudumbiskana mwakufwatuka. Ivi viwovwirenge kuti kunthazi tizakakumbukirenge vinthu vinandi vyakukondweska. Adada ŵakuŵikapo mtima kuti nyengo zose tiŵenge na Nyengo Yakusopera ya Mbumba. Ivi vikunovwira kuti nane niŵikengepo mtima. Kweniso vikunovwira kuti niŵachindikenge chomene adada pakuŵa mutu wa mbumba.” Brittney, mudumbu wa vyaka 23, wakati: “Nyengo Yakusopera ya Mbumba yanovwira kuti niŵatemwenge chomene ŵapapi ŵane. Pa nyengo iyi, ŵakutegherezga masuzgo ghane ndipo ŵakulongora kuti ŵakunighanaghanira. Nyengo Yakusopera ya Mbumba yikovwira kuti mbumba yithu yiŵe yakukhora ndiposo yakukolerana chomene.” Ŵapapi ŵakwenera kulyeska ŵana ŵawo mwauzimu, chomenechomene pa Nyengo Yakusopera ya Mbumba. Iyi ni nthowa yiwemi iyo ŵangalongolera kuti mbaliska ŵawemi. *
LONGOZGANI ŴANA ŴINU
13. Kasi ntchivichi icho chingawovwira mwana kuti wambe kuteŵetera Yehova?
13 Muliska muwemi wakuŵa na ndodo kuti yimovwire kulongozga na kuvikilira mskambo wake. Chilato chake chikuru ntchakuti walongozgere mberere zake ku “luhari luwemi.” (Ezek. 34:13, 14) Pakuŵa mupapi, namwe mukwenera kuti mukukhumba kulongozga ŵana ŵinu na kuŵawovwira kuti ŵateŵetere Yehova. Mukukhumba kuti ŵana ŵinu ŵaŵe na maghanoghano nga gha wamasalimo, uyo wakalemba kuti: ‘Nkhucha kuchita khumbo linu A Chiuta wane; dango linu lili mukati mwa mtima wane.’ (Sal. 40:8) Para ŵana ŵinu ŵali na maghanoghano agha, ŵajipatulirenge kwa Yehova na kubatizika. Ndipouli, pambere ŵandajipatulire ŵakwenera kuŵa ŵakukhwima mwauzimu ndiposo ŵakukhumbisiska kuteŵetera Yehova.
14, 15. (a) Kasi ŵapapi awo Mbakhristu ŵakwenera kuchita wuli usange ŵana ŵawo ŵakukura yayi mwauzimu? (b) Chifukwa wuli muwukirano wangakayika kuti ivyo wakusambira ni vyaunenesko?
14 Ndipouli, kasi mungachita wuli usange ŵana ŵinu ŵakukura yayi mwauzimu panji ŵakukayikira ivyo ŵakugomezga? Mukwenera kuŵasambizga mwakuwerezgawerezga kuti ŵatemwenge Yehova Chiuta na kuwonga vyose ivyo wachita. (Uvu. 4:11) Para mwachita nthena, ŵana ŵinu ŵazamusankha ŵekha kuteŵetera Chiuta.
15 Kasi mungachita wuli pa nyengo yasono usange ŵana ŵinu ŵakugomezga yayi kuti ivyo ŵakusambira ni vyaunenesko? Ŵawovwirani kumanya kuti para ŵateŵeterenge Yehova pa umoyo wawo, ŵaŵenge ŵakukondwa nyengo zose. Manyani ivyo vikupangiska kuti ŵakayikenge. Mwachiyelezgero, kasi mwana winu wakususka ivyo Baibolo likusambizga, panji suzgo ndakuti wakutondeka kulongosolera ŵanyake ivyo wakugomezga? Kasi mwana winu wakukayikira usange malango gha Chiuta ngakovwira, panji wakopa waka ŵanyake kuti ŵangamuseka?
16, 17. Kasi ŵapapi ŵangawovwira wuli ŵana ŵawo kuti ŵaŵe paubwezi na Yehova?
16 Kasi mungaŵawovwira wuli ŵana ŵinu kuti ŵaleke kukayikira ivyo ŵakusambira? Kuti ŵawovwire ŵana ŵawo, ŵapapi ŵanandi ŵakufumba kuti: “Kasi ukukondwa kuti ndiwe Mkhristu? Kasi ukusanga vyandulo wuli? Kasi pali masuzgo wuli? Kasi ukuwona kuti vyandulo ivyo tikusanga sono ndiposo ivyo tizamusanga munthazi ni vinandi chomene kuluska masuzgo agho tikusangana nagho? Chifukwa wuli?” Ndipouli, kuŵafumba nga ndimwe ŵapolisi yayi. Muŵafumbenge mwaubwezi. Mungadumbiskana lemba la Mariko 10:29, 30. Ŵanyake ŵangalemba palwande vyandulo ivyo ŵasanga, masuzgo nagho palwande linyake. Ivi vingaŵawovwira kuti ŵamanye masuzgo agho ghalipo na kusanga nthowa zakughamazgira. Pakuti tikwenera kusambira buku la Baibolo Likusambizgaci? ndiposo la “Citemwa ca Ciuta” na ŵanthu ŵakunweka, ipo ŵana ŵithu ndiwo tikwenera kusambira nawo chomene mabuku agha. Kasi ndivyo mukuchita?
17 Ŵana ŵinu ŵakwenera kusankha ŵekha uyo ŵakukhumba kuteŵetera. Lekani kughanaghana kuti pakuti imwe mukuteŵetera Yehova, ndikuti ŵana ŵinu nawo ŵamuteŵeterenge. Ŵana paŵekha ŵakwenera kuŵa paubwezi na Yehova. (Zinth. 3:1, 2) Usange mwana winu wakutondeka kuchita nthena, mukwenera kumusambizga visambizgo vyakwambilira. Movwirani kuti wasange mazgoro gha mafumbo agha: “Chifukwa wuli nkhugomezga kuti Chiuta waliko? Chifukwa wuli nkhukhorwa kuti Yehova Chiuta wakunipwelelera nadi? Chifukwa wuli nkhugomezga kuti malango gha Yehova ngakovwira kwa ine?” Wovwirani ŵana ŵinu mwakuzikira kuti ŵamanye kuti kuteŵetera Yehova nkhuwemi chomene. Para mwachita nthena, mulongorenge kuti ndimwe muliska muwemi. *—Rom. 12:2.
18. Kasi ŵapapi ŵangamuyezga wuli Yehova, uyo ni Muliska Mukuru?
18 Ŵakhristu wose ŵaunenesko ŵakukhumba kuyezga Yehova, uyo ni Muliska Mukuru. (Efe. 5:1; 1 Pet. 2:25) Ŵapapi ŵakwenera kuŵamanya makora ŵana ŵawo. Ŵakwenera kuchita vyose ivyo ŵangafiska kuti ŵalongozge ŵana ŵawo mwakuti Yehova waŵatumbike. Ntheura, liskani ŵana ŵinu ndipo ŵawovwirani kuti ŵatemwenge Yehova.
^ ndime 9 Kuti musange masachizgo ghanyake, wonani Gongwe la Mulinda la Okutobala-Disembala 2008, peji 18-20.
^ ndime 12 Kuti mumanye vinandi, wonani nkhani ya mutu wakuti “Nyengo Yakusopera ya Mbumba Njakuzirwa Kuti Tizakapone” mu Gongwe la Mulinda la Okutobala 15, 2009, peji 29-31.
^ ndime 17 Kuti mumanye vinandi pa fundo iyi, wonani Gongwe la Mulinda la Febuluwale 1, 2012, peji 18-21.


text:
MUTU 123
Wakalomba Apo Wakaŵa na Chitima Chikuru
MATEYU 26:30, 36-46 MARIKO 14:26, 32-42 LUKA 22:39-46 YOHANE 18:1
YESU MU MUNDA WA GETISEMANE
MAVUCHI GHAKE GHAKAŴA NGA MANTHONYEZI GHA NDOPA
Yesu wakamara kulomba na ŵapositole ŵake ŵakugomezgeka. Ndipo “ŵakati ŵimba sumu za malumbo, ŵakafuma na kuluta ku Phiri la Maolive.” (Mariko 14:26) Ŵakanyamuka kuluta chadera kumanjiliro gha dazi kwa munda wa Getisemane. Uku ndiko Yesu wakatemwanga kulutako.
Ŵakati ŵafika pa malo agha, apo pakaŵa makuni gha maolive, Yesu wakafumapo na kusida ŵapositole ŵake 8 kumanyuma. Ŵapositole ŵakwenera kuti ŵakaŵa pafupi na munda wa Getisemane. Yesu wakaŵaphalira kuti: “Khalani pano apo ine nkhuluta para kukalomba.” Apo wakalutanga pataliko mu munda wura, Yesu wakaŵa na ŵapositole ŵatatu, Petrosi, Yakobe, na Yohane. Yesu wakasuzgika chomene mu mtima. Wakaphalira ŵapositole ŵatatu ŵara kuti: “Nili na chitima chikuru chakuti ningafwa nacho. Khalani pano ndipo muŵenge maso pamoza na ine.”—Mateyu 26:36-38.
Wakati wenda kamtunda kataliko kufuma apo pakaŵa ŵapositole ŵake, Yesu “wakawa pasi na kwamba kulomba.” Kasi wakalombanga vichi kwa Chiuta pa nyengo yakusuzga iyi? Wakalomba kuti: “Adada, vinthu vyose ni vyamachitiko kwa imwe. Sezganiko nkhombo iyi kwa ine. Ndipouli, icho nkhukhumba ine chara, kweni icho imwe mukukhumba.” (Mariko 14:35, 36) Kasi Yesu wakang’anamuranga vichi? Kasi wakagwenthanga mulimo wake wakuti wawombore ŵanandi? Yayi!
Apo Yesu wakaŵa kuchanya, wakawonanga umo ŵanthu ŵakasuzgikiranga kweniso umo Ŵaroma ŵakakomeranga ŵanthu. Pakuti nayo wakaŵa munthu uyo wangapulika vyakuŵinya na chitima, Yesu wakakondwanga navyo yayi viheni ivyo vikaŵa pafupi kumuchitikira. Kweni chikuru chomene icho wakasuzgikira mu mtima ntchakuti wakaŵa pafupi kukomeka nga ntchigeŵenga. Ntheura wakafipanga mtima kuti nyifwa yake yitukiskenge zina la Adada ŵake. Pakakhala maora ghachoko waka kuti wapayikike pa khuni nga munthu muheni uyo wakuyuyura Chiuta.
Wakati walomba nyengo yitali, Yesu wakawelera. Wakasanga kuti ŵapositole ŵake ŵatatu ŵagona. Yesu wakati kwa Petrosi: “Kasi mungatondeka kuŵa maso pamoza na ine ora limoza? Muŵe maso na kulutilira kulomba kuti muleke kuthera ku chiyezgo.” Yesu wakamanya kuti ŵapositole nawo ŵasuzgika chomene maghanoghano, ndiposo ukaŵa usiku. Yesu wakasazgirapo kuti: “Mzimu ngwakukhumbisiska nadi, kweni thupi ndakulopwa.”—Mateyu 26:40, 41.
Ntheura Yesu wakalutaso kukalomba kachiŵiri. Wakapemphanga Chiuta kuti wamuwuskirepo “nkhombo iyi.” Wakati wawerako, wakasangaso ŵapositole ŵake ŵatatu ŵara ŵakugona, m’malo mwakuti ŵalombenge kuti ŵaleke kunjira mu chiyezgo. Apo Yesu wakayowoyanga nawo, ŵakaŵavya “chakuti ŵamuzgore.” (Mariko 14:40) Yesu wakalutaso kachitatu, wakajikama pasi na kwamba kulomba.
Yesu wakasuzgika chomene chifukwa cha kumanya kuti nyifwa yake yitukiskenge zina la Awiske. Yehova wakapulikanga malurombo gha Mwana wake. Ntheura wakatuma mungelo kuti wamukhwimiske. Nangauli vikaŵa nthena, Yesu wakaleka chara kuŵeyelera Awiske, kweni “wakalutilira kulomba chomene.” Wakasuzgika chomene. Kweniso wakaŵa na udindo ukuru chomene. Umoyo wake wamuyirayira kweniso wa ŵanthu wose ukathembanga pa iyo. Nakuti “mavuchi ghake ghakaŵa nga ni manthonyezi gha ndopa ghakunthonyera pasi.”—Luka 22:44.
Yesu wakaweleraso ku ŵapositole ŵake kachitatu. Apa napo wakasanga kuti ŵagona. Yesu wakati: “Kasi pa nyengo yanthena iyi mukugona na kupumura? Wonani, ora lili pafupi kuti Mwana wa munthu wapelekeke mu mawoko gha ŵakwananga. Wukani, tiyeni tilutenge. Wonani, wakunipeleka wali pafupi.”—Mateyu 26:45, 46.
Manyani Vinandi
Chifukwa Wuli Nkhwenera Kulomba mu Zina la Yesu?
Manyani kuti tikuchindika na kuwonga Chiuta para tikulomba kwizira mu zina la Yesu


text:
Nkhani Nambara 83: Viliŵa vya Yerusalemu
Awona nchito iyo yikucitika apa. Ŵaisrayeli ŵatangwanika kuzenga viliŵa vya Yerusalemu. Apo Fumu Nebukadinezara yikabwangandura Yerusalemu vilimika 152 ivyo vikajumpha, yikawiskira pasi viliŵa na kocha vipata vya msumba. Ŵaisrayeli ŵakazengaso yayi viliŵa ŵakati ŵawera kufuma ku Babulone.
Kasi ukughanaghana kuti ŵanthu ŵakawonanga wuli kukhala mu msumba wambura viliŵa vilimika vyose ivi? Ŵakawonanga kuŵa ŵambura kuvikilirika. Ŵalwani ŵawo ŵakatenge ŵanjirenge kwambura suzgo na kuŵawukira. Kweni pa nyengo iyi mwanalume uyu, Nehemiya, wakawovwira ŵanthu kuti ŵazengeso viliŵa. Kasi Nehemiya ukumumanya?
Nehemiya wakaŵa Muisrayeli uyo wakafumira mu msumba wa Shushani, uko Morodekayi na Esitere ŵakakhalanga. Nehemiya wakateŵeteranga pa nyumba ya fumu, ntheura wakwenera kuti wakaŵa bwezi liwemi la Morodekayi na Fumukazi Esitere. Kweni Baibolo likuyowoya yayi kuti Nehemiya wakateŵeteranga Fumu Ahasuweru, mfumu wa Esitere. Likuyowoya kuti wakateŵeteranga Aritakisasi, Fumu yakulondezgapo.
Kumbuka kuti Aritakisasi yikaŵa fumu yiwemi iyo yikapa Ezira ndarama zinandi kuti walute nazo ku Yerusalemu kukanozgera tempele la Yehova. Kweni Ezira kuti wakazengaso viliŵa vya msumba cara. Tiye tiwone umo vikacitikira kuti Nehemiya wacite mulimo uwu.
Pakajumpha vilimika 13 kufumira apo Aritakisasi wakapelekera ndarama kwa Ezira kuti wakanozgere tempele. Pa nyengo iyi Nehemiya wakaŵa mulara wa ŵakupelekera nkhombo ŵa Fumu Aritakisasi. Ici cikung’anamura kuti wakapelekeranga vinyo kwa fumu, ndipo wakawoneseskanga kuti palije uyo wathira poyizoni mu nkhombo ya fumu. Yikaŵa nchito yakuzirwa comene.
Zuŵa linyake Hanani, mbali wa Nehemiya, na ŵanalume ŵanyake ŵakiza kwa Nehemiya kufuma ku caru ca Israyeli. Ŵakamuphalira za suzgo iyo Ŵaisrayeli ŵakakumananga nayo, ndiposo kuti viliŵa vya Yerusalemu vikaŵa vicali vyakubwanganduka. Ici cikapangiska Nehemiya kuŵa na citima comene, ndipo wakalomba kwa Yehova za ici.
Zuŵa linyake fumu yikawona kuti Nehemiya wakaŵa wacitima, ntheura yikafumba kuti: ‘Kasi cifukwa nchici uli wacitima?’ Nehemiya wakaphalira fumu kuti nchifukwa cakuti Yerusalemu wakaŵa mu ukhaliro uheni ndipo viliŵa vyake vikaŵa vyakubwanganduka. ‘Kasi ukukhumbaci?’ Fumu yikafumba ntheura.
‘Nizomerezgani kuti nilute ku Yerusalemu,’ Nehemiya wakayowoya ntheura, ‘kuti nkhazengeso viliŵa.’ Fumu Aritakisasi yikaŵa yalusungu comene. Iyo yikati Nehemiya wangaluta, ndipo yikamovwira kusanga makuni ghakuzengera. Mwaluŵiro wakati wafika ku Yerusalemu, Nehemiya wakaphalira ŵanthu maghanoghano ghake. Iwo ŵakakolerana na maghanoghano agha, ndipo ŵakati: ‘Tiyeni tiyambe kuzenga.’
Ŵalwani ŵa Ŵaisrayeli ŵakati ŵawona kuti viliŵa vyayamba kukwera, ŵakati: ‘Tilutenge kuti tikaŵakome na kulekeska mulimo wa kuzenga.’ Kweni Nehemiya wakapulika ici, ntheura wakapeleka malupanga na mikondo ku ŵazengi. Wakaŵaphalira kuti: ‘Lekani kopa ŵalwani ŵithu. Lwerani ŵabali ŵinu, ŵana ŵinu, ŵawoli ŵinu na nyumba zinu.’
Ŵanthu ŵakaŵa na cikanga comene. Ŵakakolera vilwero vyawo muhanya na usiku, ndipo ŵakalutilira kuzenga. Mwantheura viliŵa vikamara kuzengeka mazuŵa 52 pera. Sono ŵanthu ŵakawona kuti mbakuvikilirika mukati mu msumba. Nehemiya na Ezira ŵakasambizga ŵanthu dango la Ciuta, ndipo ŵanthu ŵakaŵa ŵakukondwa.
Kweni vinthu kuti vikaŵa nga ni umo vikaŵira pambere Ŵaisrayeli ŵandatolekere ku wuzga ku Babulone yayi. Ŵanthu ŵakawusika na fumu ya Peresiya ndipo ŵakeneranga kuyiteŵetera. Kweni Yehova wakalayizga kuti watumenge fumu yiphya, ndiposo kuti fumu iyi yikeneranga kwiziska mtende ku ŵanthu. Kasi fumu iyi yikaŵa njani? Ni mwauli umo yikiziskira mtende pa caru? Vilimika pafupifupi 450 vikajumphapo kwambura kupulika cilicose cakukhwaskana na nkhani iyi. Pamanyuma pake kukababika mwana wakuzirwa comene. Kweni iyi ni nkhani yinyake.
Nehemiya 1 mupaka 6.
Mafumbo
- Kasi Ŵaisrayeli ŵakawonanga wuli kukhala mu msumba wa Yerusalemu wambura viliŵa?
- Kasi Nehemiya wakaŵa njani?
- Kasi Nehemiya wakacitanga mulimo wuli, ndipo cifukwa wuli ukaŵa wakuzirwa?
- Ni nkhani wuli iyo yikapangiska Nehemiya kuti waŵe na citima comene, ndipo wakacitaci?
- Kasi Fumu Aritakisasi yikalongora wuli lusungu kwa Nehemiya?
- Kasi Nehemiya wakanozgekera wuli mulimo wakuzenga mwakuti ŵalwani ŵa Israyeli ŵaleke kuŵalekeska?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Nehemiya 1:4-6 na 2:1-20.
Kasi Nehemiya wakapenjerezga wuli ulongozgi wa Yehova? (Neh. 2:4, 5; Rom. 12:12; 1 Pet. 4:7)
- Ŵazgani Nehemiya 3:3-5.
Kasi ŵalara na ŵateŵeti ŵakovwira ŵangasambiraci kufuma ku mphambano ya pakati pa Ŵatekowa na “ŵakuru ŵawo”? (Neh. 3:5, 27; 2 Tes. 3:7-10; 1 Pet. 5:5)
- Ŵazgani Nehemiya 4:1-23.
Nchivici ico cikapangiska Ŵaisrayeli kulutizga kuzenga mwambura kupwelerako kanthu za ŵanthu ŵakususka? (Neh. 4:6, 8, 9; Sal. 50:15; Yes. 65:13, 14)
Kasi tikukhozgeka wuli na ciyelezgero ca Ŵaisrayeli mazuŵa ghano?
- Ŵazgani Nehemiya 6:15.
Kasi fundo yakuti viliŵa vya Yerusalemu vikamara kuzengeka mu myezi yiŵiri yikulongoraci za nkhongono ya cipulikano? (Sal. 56:3, 4; Mat. 17:20; 19:26)


text:
Mafumbo Agho Baibolo Likuzgora
Kasi ŵangelo ŵangatovwira?
Yehova Chiuta wakalenga ŵangelo ŵanandi chomene pambere wandalenge ŵanthu. (Job 38:4, 7) Ŵangelo ni vilengiwa vyankhongono chomene ivyo vikuteŵetera Chiuta. Nyengo zinyake Chiuta wakutuma ŵangelo kuti ŵalongozge na kuvikilira awo ŵakumusopa pa charu chapasi. (Salmo 91:10, 11) Mazuŵa ghano, ŵangelo ŵakovwira ŵanthu ŵanandi kuti ŵapulike makani ghawemi agho ŵalondezgi ŵa Yesu ŵakupharazga.—Ŵazgani Uvumbuzi 14:6, 7.
Kasi tikwenera kulomba ku ŵangelo kuti ŵatovwire? Yayi. Kulomba ntchigaŵa cha kusopa, ndipo tikwenera kusopa Chiuta pera. (Uvumbuzi 19:10) Pakuti ŵangelo mbateŵeti ŵa Chiuta, iwo ŵakupulikira ulongozgi wakufuma kwa Chiuta, wakufuma ku ŵanthu yayi. Ipo tikwenera kulomba kwa Chiuta pera kwizira mwa Yesu.—Ŵazgani Salmo 103:20, 21; Mateyu 26:53.
Kasi ŵangelo ŵaheni nawo ŵaliko?
Ŵangelo nawo ŵali kulengeka na wanangwa wakusankha pakati pa chiwemi na chiheni nga umo viliri na ŵanthu. Chachitima ntchakuti, ŵangelo ŵanyake ŵali kugalukira Chiuta. (2 Petrosi 2:4) Satana ndiyo wakaŵa wakwamba kugalukira Chiuta. Pamasinda, ŵangelo ŵanyake nawo ŵakagaluka ndipo ŵakazgoka viŵanda. Satana na viŵanda vyake ŵakachimbizgika kuchanya na kuponyeka pa charu chapasi.—Ŵazgani Uvumbuzi 12:7-9.
Kwamba mu chaka cha 1914, vinthu viheni na nkhaza vyazara chomene. Ivi vikulongora kuti sonosono apa Chiuta waparanyenge Satana na viŵanda vyake. Pamasinda, Chiuta wazamuwezgerapo charu kuti chiŵe nga umo chikaŵira pakwamba.—Ŵazgani Uvumbuzi 12:12; 21:3, 4.
Manyani Vinandi
Kasi Vilengiwa Vyauzimu Vikuchita Nase Wuli?
Baibolo likuyowoyapo za ŵangelo na viŵanda. Kasi vilengiwa vyauzimu viliko nadi? Kasi vingamovwirani


text:
WUKANI! JULY 2015
Kasi Mungachita Wuli Para Vinthu Vyasuzga?
Kasi mukwendera waka ivyo umoyo winu ukukhumba? Wonani umo mungachitira kuti imwe ndimwe mulongozgenge umoyo winu.
Kasi Mungachita Wuli Para Vinthu Vyasuzga?
Masuzgo ghaleke kutimbanizgirathu umoyo winu.
Suzgo: Usange Palije Icho Mungachitapo
Vinthu vinayi ivyo vingamovwirani kuti muzizipizge para mwasangana na suzgo ilo mukuwona kuti ndikuru chomene.
Suzgo: Usange Vyakuchita Vyamuŵirani Vinandi Chomene
Usange mukughanaghana kuti kalikose muchitenge mwekha, vingamuyenderani makora yayi. Kasi mungachita wuli kuti muleke kusuzgika maghanoghano?
Suzgo: Usange Mukughanaghana Viheni
Kasi mukusuzgika chifukwa cha kwenjerwa, ukali, na chitima? Pali fundo zinyake izo zingamovwirani.
Ntchivichi Chingamovwirani Kuti Mukhazikike Mtima?
Icho chingamovwirani kuti mukhazikike mtima ntchipusu waka kuluska umo imwe mungaghanaghanira.
Charu cha Mongolia
“Charu cha Mtambo Wabuluu” ndiko kukukhala ŵanthu awo ŵakwendendeka kweni ŵakutemwa kupokelera ŵalendo.
Para Chibwezi Chamara
Mungachita wuli kuti mulutilire na umoyo winu para chibwezi chamara?
Ntchito
Kasi vikuthemba pa ntchito iyo mukugwira?
Ivyo Mukwenera Kumanya pa Nkhani ya Maleriya
Mungajivikilira para muli mu charu icho kuli maleriya panji para mukughanaghana vya kuluta ku charu chanthena ichi.
Miskati ya Ng’wina
Ng’wina yikuluma chomene kuluska nkhalamu, kweni yikumanya luŵiro chomene para chinthu chayikhwaska kuluska para chinthu chakhwaska kamunwe ka munthu. Kasi ivi vikuchitika wuli?
Zinyake izo Zalongoreka mu Magazini
Kwiba Nkhuheni
Kasi Chiuta wakuti wuli pa nkhani ya kwiba? Ŵerengani Exodus 20:15. Wonelerani vidiyo na kusambira lumoza na Kalebi.


text:
VYAKUSAZGIRAPO
Mugonero wa Fumu—Ukuchindika Chiuta
ŴAKHRISTU ŵakuphalirika kuti ŵachitenge Chikumbusko cha nyifwa ya Khristu. Chikumbusko ichi chikuchemekaso kuti “Mugonero wa Fumu.” (1 Ŵakorinte 11:20) Chifukwa wuli ntchakuzirwa? Mphawuli apo tikwenera kuchita chikumbusko, ndipo tikwenera kuchita wuli?
Yesu Khristu wakayambiska chikumbusko cha nyifwa yake mu chaka cha 33 C.E., namise pa zuŵa la chiphikiro cha Ŵayuda chakuchemeka Paska. Chiphikiro cha Paska chikachitikanga kamoza pa chaka, pa zuŵa la 14 la mwezi Wachiyuda, wakuchemeka Nisani. Kuti ŵaŵelengesere deti la apo chiphikiro ichi chizamuchitikira, Ŵayuda ŵakwenera kuti ŵakalindizganga zuŵa ilo mwezi uphya uwonekerenge kuumaliro wa Malichi panji kukwambilira kwa Epulero. Pa zuŵa ili kukuŵa maora 12 na muhanya ndiposo 12 nausiku. Mwezi wa Nisani ukayambanga para mwezi uphya wayamba kuwoneka. Chiphikiro cha Paska chikachitikanga para pajumpha mazuŵa 14 kufuma apo mwezi uphya wayamba kuwoneka ku Yerusalemu, ndipo chikambanga para dazi lanjira.
Yesu wakachita chiphikiro cha Paska na ŵapositole ŵake. Wakati wafumiskira kuwaro Yuda Isikarioti, Yesu wakayambiska Mugonero wa Fumu. Pakuti mugonero uwu ukanjira mu malo mwa Paska, ntheura ukwenera kuchitika kamoza pa chaka.
Buku la Mateyu likuti: “Yesu wakatora chingwa, ndipo wakati watumbika, wakachimenya, ndipo pakuchipeleka ku ŵasambiri ŵake, wakati: ‘Torani, murye. Ichi chikwimira thupi lane.’ Ndipo wakatora nkhombo, wakawonga na kuyipeleka kwa iwo, wakati: ‘Mwanipo mose, pakuti iyi yikwimira “ndopa zane za phangano,” izo zithiskikenge chifukwa cha ŵanandi kuti zakwananga zigowokereke.’”
Ŵanthu ŵanyake ŵakughanaghana kuti Yesu wakazgora chingwa kuŵa thupi lake leneko, ndiposo vinyo kuŵa ndopa zake zeneko. Kweni apo Yesu wakapelekanga chingwa, thupi lake likaŵa ndendende umo lilili. Kasi ŵapositole ŵa Yesu ŵakaryanga nadi thupi lake na kumwa ndopa zake zeneko? Yayi. Uwu ukatenge uŵenge ufwiti, ndiposo nthena ŵakaswa dango la Chiuta lakuti munthu waleke kurya ndopa. (Genizesi 9:3, 4; Levitiko 17:10) Kweniso pa lemba la Luka 22:20, Yesu wakati: “Nkhombo iyi yikwimira phangano liphya chifukwa cha ndopa zane, izo zithiskikenge chifukwa cha imwe.” Kasi nkhombo yira yikaŵa nadi “phangano liphya”? Yayi. Chifukwa phangano likung’anamura kukolerana panji kuti kupangana, ntchinthu chakuwoneka yayi.
Ntheura, chingwa na vinyo vikwimira waka chinthu chinyake. Chingwa chikwimira thupi la Yesu lambura zakwananga. Yesu wakagwiliskira ntchito chingwa icho chikakhalapo pa nyengo ya chiphikiro cha Paska. Chingwa ichi chikaphikika kwambura kuŵikako nthukumusi panji kuti yisiti. (Ekisodo 12:8) Mu Baibolo, nthukumusi yikwimira kwananga panji uheni. Ntheura chingwa, chikwimira thupi la urunji ilo Yesu wakapeleka kuŵa sembe. Likaŵavya zakwananga.
Vinyo liswesi likwimira ndopa za Yesu. Phangano liphya likuŵa lanadi chifukwa cha ndopa za Yesu. Yesu wakayowoya kuti ndopa zake zikathiskika kuti “zakwananga zigowokereke.” Chifukwa cha ndopa izi, Chiuta wangaŵawona ŵanthu kuŵa ŵatuŵa, ndiposo ŵanganjira mu phangano liphya na Yehova. (Ŵahebere 9:14; 10:16, 17) Chifukwa cha phangano ili, Ŵakhristu ŵakugomezgeka ŵakukwana 144,000 ŵali kusankhika kuti ŵakakhale kuchanya. Iwo ŵamuteŵetera kuchanya nga ni mafumu ndiposo ŵasembe kuti ŵanthu wose ŵazakasange vitumbiko.
Kasi mbanjani awo mbakwenelera kurya vimanyikwiro vya pa Chikumbusko? Ni ŵekha awo ŵali mu phangano liphya, ndipo ŵamukhala kuchanya, ndiwo ŵakwenera kurya chingwa na kumwa vinyo. Mzimu wa Chiuta ukuŵachitira ukaboni kuti ŵali kusankhika na Chiuta kuti ŵakaŵe mafumu kuchanya. (Ŵaroma 8:16) Iwo ŵaliso mu phangano la Ufumu ilo Yesu wakapangana nawo.
Wuli pakuyowoya za awo ŵali na chigomezgo cha kuzakakhala kwamuyirayira mu Paradiso pano pasi? Ŵakupulikira ivyo Yesu wakayowoya ndipo ŵakwiza pa Mugonero wa Fumu. Iwo ŵakulaŵilira waka ivyo vikuchitika, ŵakuryako yayi vimanyikwiro. Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakukumbukira Mugonero wa Fumu kamoza pa chaka, para dazi lanjira pa Nisani 14. Nangauli mbanthu ŵachoko waka pa charu chose chapasi awo ŵazamuluta kuchanya, kweni chikumbusko ichi ntchakuzirwa chomene kwa Mkhristu waliyose. Ni nyengo yakuti waliyose wakumbukire chitemwa chikuru icho Yehova Chiuta na Yesu Khristu ŵali kulongora ŵanthu.


text:
GONGWE LA MULINDA OCTOBER 2014
Kasi Ufumu wa Chiuta Uzamumuchitirani Vichi Imwe?
Chakwamba tikwenera kumanya dankha chifukwa icho Yesu wakatemweranga kuyowoya vya Ufumu wa Chiuta, icho Ufumu uzamuchitira Adada ŵake, kweniso ŵanthu ŵakugomezgeka.
Chifukwa Wuli Tikwenera Kumanya Vinandi vya Ufumu wa Chiuta?
Chifukwa wuli Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakuŵikapo mtima pa Ufumu wa Chiuta apo matchalitchi ghanandi ghakuŵikako mahara yayi?
Chifukwa Wuli Yesu Wakatemwanga Kuyowoya vya Ufumu wa Chiuta?
Yesu wakatemwanga chomene kuyowoya vya Ufumu wa Chiuta kuluska chilichose.
Kasi Ufumu wa Chiuta Uzamumuchitirani Vichi Imwe?
Vyose vikuthemba pa umo imwe muchitirenge.
Kasi Ufumu wa Chiuta Ukamba Pawuli Kulamulira? (Chigaŵa Chakwamba)
Usange mukulimanya zgoro, kasi mungamulongosolera munthu munyake kufuma mu Baibolo?
Nkhaŵa Wakujighanaghanira Nekha
Christof Bauer ŵakaŵikapo mtima kuŵazga Baibolo apo wakaŵa paulendo wa pa nyanja. Kasi wakasambira vichi?
Mafumbo Agho Baibolo Likuzgora
Kasi ni vichi ivyo Ufumu wa Chiuta uzamuchitira ŵanthu ivyo maboma ghakutondeka?
Zinyake izo Zalongoreka mu Magazini
Chifukwa Wuli Nkhwenera Kulomba? Kasi Chiuta Wanizgorenge?
Kuti Chiuta wazgore malurombo ghinu vikuthemba pa umo imwe mukuchitira.


text:
MUTU 16
Wakachita Mwavinjeru na Chikanga, Kweniso Wakajipata
1-3. (a) Kasi Esitere wakajipulikanga wuli apo wakasendeleranga ku chitengo cha themba? (b) Kasi themba likachita wuli Esitere wati wiza kwa ilo?
PACHOKOPACHOKO, Esitere wakasendeleranga ku chitengo cha themba, uku mtima uli phaphapha. Pa nyumba yikuru ya themba ku Shushani pakwenera kuti pakaŵa waka yii mwakuti Esitere wakapulikanga waka msyetusyetu wa malundi ghake. Maso ghake ghakaŵa panthazi. Wakasuŵilira kulaŵiska vinthu vinyake yayi, nga ni vipilara vyakutowa, na siling’i ya makuni gha sidara ghakufuma ku Lebanoni. Iyo mtima wake ukaŵa pa munthu uyo wakakhala pa chitengo, uyo wakaŵa na mazaza kuyowoya kuti wafwe panji yayi.
2 Themba likalaŵisiskanga apo Esitere wakafikanga, ndipo likanyoloskera ndodo yake yagolide kwa iyo. Ichi chikalongora kuti wafwenge yayi chifukwa cha kwiza kwa themba kwambura kuchemeka. Esitere wakatambazura woko lake na kukora kunthazi kwa ndodo yira.—Est. 5:1, 2.
3 Themba Ahasiweru likawonekanga kuti likaŵa lisambazi chomene na lankhongono. Vyakuvwara vyachifumu ivyo mathemba gha Ŵaperesiya ghakavwaranga vikaŵa vyakudura chomene. Ndipouli, Esitere wakawona kuti mfumu wake uyu wakumutemwa nipera. Themba likati: “Fumukazi Esitere, kasi ukukhumbachi? Kasi pempho lako ndakuti wuli? Upikenge nanga yingaŵa hafu ya ufumu wane!”—Est. 5:3.
4. Kasi Esitere wakaŵa na ntchito wuli yakusuzga apo wakafikanga kwa themba?
4 Esitere wakalongora kale chipulikano na chikanga. Wakafika pamaso pa themba kuti wavikilire ŵanthu ŵakwake kuti ŵaleke kumara. Wakachita mwaŵi kuti themba likamupokelera, kweni ntchito yikaŵa yichalipo. Wakeneranga kulikhorweska themba lakujikuzga ili kuti Hamani, munthu uyo likamugomezganga kuti walipenge fundo, wakaŵa muheni. Kweniso kuti munthu uyu wakaliyenda pasi kuti lizomerezge dango lakuti ŵanthu ŵakwake Esitere ŵakomeke. Kasi wakalikhorweska na vichi, ndipo tikusambirako vichi ku chipulikano chake?
Wakasankha Mwavinjeru ‘Nyengo Yakuyowoyera’
5, 6. (a) Kasi Esitere wakalondezga wuli fundo ya pa Mupharazgi 3:1, 7? (b) Chifukwa wuli ivyo Esitere wakachita vikalongora vinjeru?
5 Kasi Esitere wakaphalira themba ivyo wakapukwa pamaso pa ŵanthu? Wachitenge nthena, mphanyi wakalilengeska kweniso mphanyi Hamani wakaŵa na nyengo yakususkira ivyo Esitere wakayowoya. Kasi Esitere wakachita wuli? Vyaka vinandi kumasinda, Themba Solomoni likalemba kuti: “Kanthu kalikose kali na nyengo yake yakutemeka, . . . nyengo ya kukhala chete na nyengo ya kuyowoya.” (Muph. 3:1, 7) Modekayi wakwenera kuti wakamusambizganga Esitere fundo izi pa nyengo iyo wakakhalanga nayo. Esitere wakwenera kuti wakamanyanga uwemi wa kusankha ‘nyengo ya kuyowoyera.’
6 Esitere wakati: “Usange chalikondweska themba, muhanya uno themba lize pamoza na Hamani ku chiphikiro icho nalinozgera.” (Est. 5:4) Themba likazomera ndipo likachemerako Hamani. Mungawona kuti Esitere wakayowoya mwavinjeru. Wakamusungira ntchindi mfumu wake ndipo wakajipa mpata wakuti wakalongosore makora vyose ivyo wakafipanga navyo mtima.—Ŵerengani Zintharika 10:19.
7, 8. Kasi Esitere wakanozga wuli chiphikiro chakwamba? Chifukwa wuli Esitere wakaliphalira nyengo yeneyiyo yayi themba ivyo wakakhumbanga?
7 Esitere wakwenera kuti wakanozga makora chomene chiphikiro chira. Wakawoneseska kuti chilichose chili m’malo ghake kuyana na ivyo mfumu wake wakatemwanga. Pakaŵa vinyo liwemi kuti themba njeza zikwere. (Sal. 104:15) Ahasiweru wakajipulika makora, ndipo wakapemphaso Esitere kuti wayowoye chilichose icho wakukhumba. Kasi iyi yikaŵa nyengo yakuti Esitere wayowoye?
8 Esitere wakawona kuti pa nyengo iyi wangayowoya yayi. Kweni wakachemaso themba na Hamani kuti ŵize ku chiphikiro chachiŵiri, pa zuŵa lakulondezgapo. (Est. 5:7, 8) Kasi Esitere wakachedwerachi? Kumbukani kuti ŵanthu ŵakwake ŵakeneranga kukomeka chifukwa cha dango la themba. Ntheura Esitere wakawoneseska kuti nyengo yakuyowoyera ivi yiŵe yakwenelera nadi. Lekani wakalindilira, wakanozgaso mpata unyake wakuti walongore kuti wakumuchindika chomene mfumu wake.
9. Kasi uwemi wa kuzikira ngwakuti wuli? Kasi tingamuyezga wuli Esitere pa nkhani iyi?
9 Ŵanthu ŵanandi vikuŵasuzga kuzikira. Esitere wakafipanga mtima chomene ndipo wakakhumbanga kuphalira themba ivyo vikachitikanga, kweni wakazikira. Wakalindilira kuti wasange nyengo yiwemi yakuti wayowoyere. Tingasambirako vinandi kwa iyo, pakuti tose tili kuwonapo vinthu vyakubudika ivyo tikukhumba kuti vinozgeke luŵiro. Usange tikukhumba kuti munthu munyake wamazaza watovwire pa suzgo linyake, tikwenera kuchita nga ni Esitere, tiŵenge ŵakuzikira. Baibolo pa Zintharika 25:15 likuti: “Na kuzikira, mulongozgi wa ŵasilikari wakuwojeka, ndipo lulimi lwakuzika lungaphyora chiwangwa.” Usange tazikira, na kulindilira nyengo yakwenelera kweniso kuyowoya mwakuzika nga umo wakachitira Esitere, tingagoda nanga wangaŵa munthu uyo wakutisuska chomene. Kasi Yehova Chiuta wakamutumbika Esitere chifukwa cha kuzikira na vinjeru vyake?
Kuzikira Kukawovwira Kuti Vinthu Vinozgeke
10, 11. Kasi Hamani wakakwiya na vichi wakati wafuma ku chiphikiro chakwamba? Kasi muwoli wake na ŵabwezi ŵake ŵakamuphalira vichi?
10 Kuzikira kwa Esitere kukawovwira kuti vinthu vinozgeke. Hamani wakakondwa chomene wakati wafuma pa chiphikiro chakwamba chira. “Wakaluta wachimwemwe na wakusangwa mu mtima,” chifukwa themba na fumukazi ŵakamutemwanga. Kweni apo Hamani wakajumphanga pa chipata cha msumba, wakasangana na Modekayi, Muyuda uyo wakakana kumusindamira. Nga umo tikawonera mu mutu wajumpha, Modekayi wakakananga kusindamira Hamani chifukwa cha muyuyuro yayi, kweni chifukwa cha njuŵi na ubwezi wake na Yehova Chiuta. Kweni Hamani “wakazura na ukali pa Modekayi.”—Est. 5:9.
11 Hamani wakaphalira nkhani iyi muwoli wake na ŵabwezi ŵake. Iwo ŵakamuphalira kuti wanozge khuni likuru, la mamita 22, ndipo wakapemphe themba kuti wakamupayikepo Modekayi. Hamani wakakondwa nayo fundo iyi ndipo wakatuma munthu kuti wanozge khuni.—Est. 5:12-14.
12. Chifukwa wuli themba likachemeska buku la Boma kuti ŵaliŵazgire? Ndipo likasangamo lipoti wuli?
12 Pa nyengo iyi, themba likasuzgika usiku. Baibolo likutiphalira kuti “themba likagona chara,” ndipo likachemeska buku la Boma kuti ŵaliŵazgire. Apo ŵakaŵazganga, ŵakasanga lipoti la chiŵembu icho ŵanthu ŵakamuchitira Ahasiweru. Themba likakumbuka nkhani iyi, ndipo awo ŵakakhumbanga kulikoma ŵakasangika na kukomeka. Kweni kasi Modekayi, munthu uyo wakavumbura chiŵembu ichi, ŵakamuchitira vichi? Themba likati zezelu, ndipo likafumba ŵantchito ŵake usange Modekayi ŵali kumuchitirapo chilichose. Kasi ŵakazgora wuli? Pakaŵavya na chimoza icho ŵakamuchitira.—Ŵerengani Esitere 6:1-3.
13, 14. (a) Kasi vinthu vikamuzgokera wuli Hamani? (b) Kasi muwoli wake na ŵabwezi ŵake ŵakamuphalira vichi?
13 Themba likakwiya, ndipo likafumba usange ŵalipo ŵantchito awo ŵangaliwovwira kuti linozge nkhani iyi. Icho chikachitika mulenji wura ntchakuti, Hamani ndiyo wakaŵa mu luŵaza lwa themba. Wakachelera kuti wakapemphe themba kuti limuzomerezge kukoma Modekayi. Kweni pambere Hamani wandayowoye ivyo wakizira, themba likamufumba ivyo ŵangachita kuti ŵachindike munthu uyo themba likukondwa nayo. Hamani wakaghanaghananga kuti themba likunena iyo. Ntheura Hamani wakati: Munthu uyo ŵamuvwalike chakuvwara chaufumu, ndipo wantchito mulara wa themba wende nayo mu Shushani mose pa hachi la themba. Kweniso wachemerezgenge na kumulumba munthu uyu uku wose ŵakupulika. Hamani wakwenera kuti wakakhuŵara chomene wakati wapulika kuti munthu uyo wakwenera kuchindikika nthena ni Modekayi. Kasi themba likatuma njani kuti wachemerezgenge panthazi pa Modekayi? Hamani.—Est. 6:4-10.
14 Hamani wakachichizgika waka kuchita ivyo themba likamutuma ndipo pamanyuma wakachimbilira ku nyumba yake. Muwoli wake na ŵabwezi ŵake ŵakamuphalira kuti umo vinthu vyagadabukira, mbwenu palije kawemi. Hamani wakatondeka kulimbana na Modekayi Muyuda.—Est. 6:12, 13.
15. (a) Kasi pakaŵa uwemi wuli chifukwa chakuti Esitere wakazikira? (b) Chifukwa wuli ntchamahara ‘kulindilira’?
15 Esitere wakazikira, ndipo wakalindiliraso zuŵa limoza pambere wandaphalire themba pempho lake. Wakachita makora, chifukwa ivi vikawovwira kuti Hamani wajijimire mbuna. Yehova Chiuta ndiyo wakwenera kuti wakatondeska themba kugona. (Zinth. 21:1) Lekani Mazgu gha Chiuta ghakutiphalira kuti tiŵenge na mtima ‘wakulindilira.’ (Ŵerengani Mika 7:7.) Para tikulindilira Chiuta kuti wachitepo kanthu, tiwonenge kuti wangamazga masuzgo ghithu munthowa iyo ise taghanaghanangako yayi.
Wakayowoya Mwachikanga
16, 17. (a) Kasi ‘nyengo yakuti Esitere wayowoye’ yikakwana pawuli? (b) Kasi Esitere wakapambananga wuli na Vashiti, mwanakazi wakale wa themba?
16 Esitere wakakhumba yayi kuti walichedweske themba na kulikwiyiska. Ntheura, wakaliphalira vyose pa chiphikiro chachiŵiri. Kweni kasi wakamba wuli kuliphalira? Mwamwaŵi, themba likamupa mpata, likamupempha kuti wayowoye chilichose icho wakhumba. (Est. 7:2) ‘Nyengo yakuti Esitere wayowoye’ yikakwana.
17 Esitere wakwenera kuti wakalomba dankha mu mtima kwa Chiuta wake pambere wandayowoye mazgu ghakuti: “Usange nasanga uwemi pamaso pinu, mwe themba, ndipo usange chalikondweska themba, nkhupempha kuti muponoske umoyo wane kweniso nkhulomba kuti mungaparanyanga yayi ŵanthu ŵakwithu.” (Est. 7:3) Apa Esitere wakalongora kuti wakalichindikanga themba. Esitere wakapambananga chomene na Vashiti, mwanakazi wakale wa themba, uyo wakamulengeska mfumu wake. (Est. 1:10-12) Kweniso Esitere wakalisuska yayi themba chifukwa cha kugomezga chomene Hamani. Esitere wakalipempha waka themba kuti limuvikilire kuti waleke kukomeka.
18. Kasi Esitere wakaphara wuli suzgo kwa themba?
18 Themba likachiruka nalo pempho ili. Ni njani wangachita chikanga na kukhumba kukoma fumukazi yake? Esitere wakalutilira kuti: “Taguliskika, ine na ŵanthu ŵakwithu kuti tiparanyike, tikomeke, na kumalirathu. Tiŵenge kuti taguliskika nga mbazga ŵanalume na ŵanakazi, mphanyi nakhala waka chete. Kweni suzgo iyi njambura kwenelera, pakuti yinangiskenge vinthu vya themba.” (Est. 7:4) Wonani kuti Esitere wakazunura pakweru ilo likaŵa suzgo. Nakuti wakayowoya kuti waŵenge kuti waguliskika nga ni muzga mphanyi wakakhala waka chete. Kweni usange ŵanthu wose aŵa ŵangakomeka mbwenu themba vinthu vingalikhalira makora yayi.
19. Kasi tingasambirako vichi kwa Esitere pa nkhani ya kuyowoya mwakukopa?
19 Ivyo Esitere wakachita vikutisambizga vinandi pa nkhani ya kuyowoya mwakukopa. Para mukukhumba kuphalira suzgo mubali winu panji munthu wamazaza, mungachita makora kuzikira, kumuchindika, na kuyowoya mwakukopa.—Zinth. 16:21, 23.
20, 21. (a) Kasi Esitere wakavumbura wuli uheni wa Hamani, ndipo themba likachitachi? (b) Kasi Hamani wakachita wuli chiŵembu chake chikati chavumbukwa?
20 Ahasiweru wakati: “Kasi ni njani uyo wali na chikanga kuchita ntheura, ndipo wali nkhu?” Muŵe nga mukuwona Esitere wakulongora na munwe wake, apo wakuyowoya kuti: “Chimphindikwa na mulwani, ni uyu apa Hamani muheni.” Kasi chikachitika ntchivichi wakati wayowoya nthena? Hamani wakatenthema chomene. Muŵe nga mukuwona themba lakwiya chomene pakupulika nthena, chifukwa lamanya kuti munthu uyo likumugomezga walipusika ndipo lasayinira dango ilo likomeskenge muwoli wake wakutemweka. Themba likawuka na ukali, likaluta ku munda wauthemba kuti mphepo zikaliputeko.—Est. 7:5-7.
21 Apa Hamani wakasangika, ndipo wakiza na kujikama mu malundi gha fumukazi. Themba likati lizaso mu chipinda, likasanga Hamani wali musi mwa Esitere, wakumuŵeyelera. Themba likakwiya, ndipo likamutundura Hamani kuti wakukhumba kukolelera fumukazi mu nyumba ya themba. Apa Hamani wakamanya kuti palije kawemi. Ŵakamutora, na kumubenekelera kumaso. Yumoza wa ŵantchito ŵa themba wakaphalira themba kuti Hamani wakanozga khuni likuru kuti wapayikepo Modekayi. Nyengo yeneyiyo, Ahasiweru wakayowoya kuti khuni ili ŵakamupayikepo yekha Hamani.—Est. 7:8-10.
22. Kasi ivyo Esitere wakachita vikutisambizga wuli kuti tileke kwenjerwa panji kutaya chigomezgo?
22 Umo charu chiliri mazuŵa ghano, ntchipusu kughanaghana kuti urunji ungachitikapo yayi. Kasi namwe muli kughanaghanapo nthena? Esitere wakenjerwa yayi, panji kutaya chigomezgo. Nyengo yikati yakwana, wakayowoya mwachikanga pa icho wakamanyanga kuti ntchakwenelera, ndipo wakagomezganga kuti kunyake uku, Yehova wamovwirenge. Nase ndimo tichitirenge. Yehova wandasinthe. Wachali kuŵakora ŵaheni mu nthowa zawo, nga umo wakachitira na Hamani.—Ŵerengani Salimo 7:11-16.
Wakajipata Chifukwa cha Yehova na Ŵanthu Ŵake
23. (a) Kasi themba likamutumbika wuli Modekayi kweniso Esitere? (b) Kasi uchimi wa Yakhobe pa Benjamini ukafiskika wuli? (Wonani bokosi lakuti “ Uchimi Ukafiskika.”)
23 Paumaliro, themba likamumanya makora Modekayi. Likamanya kuti ndiyo wakamuthaska ku chiŵembu kweniso ndiyo wakalera Esitere. Ahasiweru wakamupa Modekayi udindo uwo ukaŵa wa Hamani, wakaŵa nduna yikuru. Nyumba ya Hamani, na vyose ivyo wakaŵa navyo, themba likavipeleka kwa Esitere. Ndipo Esitere wakavipeleka kwa Modekayi kuti walaŵilirenge.—Est. 8:1, 2.
24, 25. (a) Chifukwa wuli Esitere wakafwasa yayi chiŵembu cha Hamani chikati chavumbukwa? (b) Kasi Esitere wakaŵikaso wuli umoyo wake pangozi?
24 Esitere na Modekayi ŵakapona, kweni kasi fumukazi iyi yikati waka mbwenu vyamara? Yayi. Nyengo yira, dango la Hamani lakuti Ŵayuda wose ŵakomeke likafika mu vigaŵa vyose vya ufumu wura. Hamani wakachita mphenduzga, panji kuti Puri, kuti wamanye nyengo yiwemi yakukomera ŵanthu aŵa. (Est. 9:24-26) Kukakhala myezi kuti zuŵa ili lifike, kweni likaŵa patali viŵi yayi. Kasi soka ili likaŵa lakuti ŵangalitondeska?
25 Esitere wakaŵikaso umoyo wake pangozi, ndipo wakawonekeraso kwa themba kwambura kuchemeka. Pa nyengo iyi, wakaliranga chifukwa cha ŵanthu ŵakwake, wakaŵeyelera mfumu wake kuti wakanizge dango ili. Kweni malango agho mathemba gha Ŵaperesiya ghakaŵikanga, munthu wakasinthanga yayi. (Dan. 6:12, 15) Ntheura themba likapeleka mazaza kwa Esitere na Modekayi kuti ŵapange dango linyake. Ŵakatumizga chipharazgo chachiŵiri, icho chikapeleka mwaŵi ku Ŵayuda kuti ŵajivikilire. Mathenga ghakachimbira kuya mu vigaŵa vyose vya ufumu, kukaŵaphalira Ŵayuda nkhani yiwemi iyi. Sono Ŵayuda ŵakaŵa na chigomezgo. (Est. 8:3-16) Ŵayuda mu vigaŵa vyose vya ufumu ukuru wura ŵakwenera kuti ŵakamba kunozgekera nkhondo kuti ŵajivikilire, chinthu icho mphanyi ŵakachita yayi kwambura dango lasono ili. Kweni chakuzirwa chomene ntchakuti “Yehova wa mawumba” wakaŵa na ŵanthu ŵake.—1 Sam. 17:45.
26, 27. (a) Kasi Yehova wakawovwira wuli ŵanthu ŵake kuthereska ŵalwani ŵawo? (b) Kasi ni uchimi wuli uwo ukafiskika ŵana ŵa Hamani ŵakati ŵakomeka?
26 Zuŵa ilo ŵakasankha likati lakwana, ŵanthu ŵa Chiuta ŵakaŵa ŵakunozgeka. Ŵantchito ŵanandi ŵa ku Peresiya ŵakaŵa ku chigaŵa chawo, chifukwa ŵakapulika kuti Modekayi Muyuda, sono ndiyo ni nduna yikuru. Yehova wakawovwira ŵanthu ŵake kuthereska ŵalwani ŵawo. Wakwenera kuti wakawoneseska kuti ŵanthu ŵake ŵathereskerathu ŵalwani ŵawo. *—Est. 9:1-6.
27 Kweni pakaŵa pakusuzga kuti Modekayi walaŵilire nyumba ya Hamani chifukwa chakuti ŵana ŵake 10 ŵakaŵa ŵamoyo. Ntheura nawo ŵakakomeka. (Est. 9:7-10) Apa uchimi wa mu Baibolo ukafiskika, chifukwa Chiuta wakayowoya kale kuti Ŵaamaleki ŵakwenera kuparanyikirathu, chifukwa ŵakaŵa ŵalwani ŵa ŵanthu ŵake. (Doto. 25:17-19) Ŵana ŵa Hamani ŵakwenera kuti ndiwo ŵakaŵa ŵaumaliro kukomeka pa mtundu uwu.
28, 29. (a) Chifukwa wuli Yehova wakakhumbanga kuti Esitere na ŵanthu ŵakwake ŵarwe nkhondo? (b) Chifukwa wuli ni mwaŵi kusambira vya Esitere mazuŵa ghano?
28 Esitere wakaŵa na maudindo ghanandi, nga nkhuŵika dango la kurwa nkhondo na kukoma ŵalwani ŵawo. Chikaŵa chipusu yayi. Kweni khumbo la Yehova likaŵa lakuti ŵanthu ŵake ŵavikilirike. Mtundu wa Israyeli ndiwo mukeneranga kufuma Mesiya uyo Chiuta wakalayizga, uyo ŵanthu wose ŵakamulindiliranga. (Gen. 22:18) Ŵateŵeti ŵa Yehova mazuŵa ghano ŵakukondwa kumanya kuti Mesiya, Yesu, wakati wiza pa charu chapasi, wakakanizga ŵasambiri ŵake kurwa nkhondo ya vilwero.—Mat. 26:52.
29 Kweni Ŵakhristu ŵali pa nkhondo ya mtundu unyake. Satana wakukhumba chomene kuti wanange chipulikano chithu mwa Yehova Chiuta. (Ŵerengani 2 Ŵakorinte 10:3, 4.) Ni mwaŵi ukuru chomene kusambira vya Esitere. Nga ndiyo, nase tilongore chipulikano pakuchita vinthu mwavinjeru, kuzikira, na kuyowoya mwakukopa. Kweniso tilongore chikanga na kujipata kuti tivikilire ŵanthu ŵa Chiuta.
^ ndime 26 Themba likazomerezga Ŵayuda kuti ŵamalizge kuthereska ŵalwani ŵawo pa zuŵa lachiŵiri. (Est. 9:12-14) M’paka lero, Ŵayuda ŵakukumbukira zuŵa ili chaka chilichose mu mwezi wa Adara, panji kuti kuumaliro wa Febuluwale panji kukwambilira kwa Malichi. Chikondwelero ichi chikuchemeka Purimu, chifukwa cha mphenduzga iyo Hamani wakachita pakukhumba kuparanya Israyeli.