text:
MUTU 13
Vikondwelero Ivyo Vikukwiyiska Chiuta
“Lutilirani kusanda icho ntchakuzomerezgeka kwa Fumu.”
1. Kasi mbanthu wuli awo Yehova wakuŵaguzira kwa iyomwene, ndipo chifukwa wuli ŵakwenera kulutilira kuŵa maso mwauzimu?
YESU wakati: “Awo ŵakusopa mwaunenesko ŵazamusopa Adada mu mzimu na mu unenesko, pakuti nadi, Adada ŵakupenja ŵanthu ŵanthena kuti ŵaŵasopenge.” (Yohane 4:23) Para Yehova wasanga ŵanthu ŵanthena, nga umo wakasangira imwe, wakuŵaguzira kwa iyomwene na kwa Mwana wake. (Yohane 6:44) Uwu ni mwaŵi wapadera chomene. Ndipouli, awo ŵakutemwa unenesko wa mu Baibolo, ŵakwenera kulutilira “kusanda icho ntchakuzomerezgeka kwa Fumu,” chifukwa Satana ni nkhwantha ya upusikizgi.
2. Longosorani umo Yehova wakuwonera awo ŵakusazga chisopa chaunenesko na chautesi.
2 Ghanaghanirani ivyo vikachitika pafupi na Phiri la Sinayi apo Ŵaisrayeli ŵakapempha Aroni kuti waŵapangire chiuta. Aroni wakaŵapulikira ndipo wakapanga tholi lagolide kweni wakati likimiranga Yehova. Wakati: “Namachero kuli chiphikiro cha Yehova.” Kasi Yehova vikamukhwaska yayi chifukwa chakuti ŵakasazga chisopa chaunenesko na chautesi? Vikamukhwaska. Yehova wakakoma ŵanthu pafupifupi vikwi vitatu awo ŵakasopa chikozgo chira. (Ekisodo 32:1-6, 10, 28) Kasi apa tikutorapo sambiro wuli? Usange tikukhumba kujisungilira mu chitemwa cha Chiuta, tikwenera chara kukhwaska “chinthu chakufipirwa.” Kweni tikwenera kukhozgera unenesko na mtima wose.
3, 4. Chifukwa wuli tikwenera kuŵanika chomene fundo za mu Baibolo para tikusanda maluso na vikondwelero vyakumanyikwa?
3 Chachitima ntchakuti ŵapositole, awo ŵakaŵa chakujandizga ku uchigaluka ŵakati ŵamara wose kufwa, ŵanthu awo ŵakatenge Mbakhristu kweni ŵakatemwanga yayi unenesko ŵakatolera maluso, vikondwelero, ndiposo maholide gha ŵanthu awo ŵakasopanga ŵangoza, ndipo ŵakavichema Vyachikhristu. (2 Ŵatesalonika 2:7, 10) Peneapo mukusanda vinyake mwa vikondwelero ivi, wonani umo vikulongolera mzimu wa charu, wa Chiuta chara. Unenesko ngwakuti, vikondwelero vyacharu vikuyana pa fundo yimoza: Vikukondweska makhumbiro ghathupi, ndipo vikukhozgera vigomezgo vya chisopa chautesi ndiposo vyamizimu, ivyo ntchimanyikwiro cha “Babuloni Mukuru.” * (Chivumbuzi 18:2-4, 23) Kweniso kumbukani kuti Yehova wakawona vyakuchita vya awo ŵakasopanga ŵangoza kuŵa vyakuseluska. Ku vyakuchita ivi ndiko kuli kufuma maluso ghanandi ghakumanyikwa. Tikukayika yayi kuti vikondwelero vyanthena vikumukwiyiskaso lero. Asi ntchakuzirwa kuti tiwonenge vinthu ivi umo Yehova wakuviwonera?
4 Pakuŵa Ŵakhristu ŵaunenesko, tikumanya kuti vikondwelero vinyake vikumukondweska yayi Yehova. Tikwenera kuŵikapo mtima chomene kuti tileke kukolerana navyo mu nthowa yiliyose. Para tingawona vifukwa ivyo Yehova wakukwiyira na vikondwelero ivi mbwenu tikhozgekenge kuti tigege chilichose icho chingatitondeska kukhalilira mu chitemwa cha Chiuta.
KHISIMASI
5. Chifukwa wuli tingaŵa ŵakusimikizga kuti Yesu wakababika pa Disembala 25 yayi?
5 Baibolo likuyowoyapo yayi za chikondwelero cha kubabika kwa Yesu. Nakuti deti lenecho ilo wakababikira likumanyikwa yayi. Kweni tingaŵa ŵakusimikizga kuti wakababika pa Disembala 25 yayi, iyo ni nyengo yakuzizima ku malo uko wakababikira. * Chinthu chimoza icho tikumanya ntchakuti Luka wakalemba kuti apo Yesu wakababikanga, “ŵaliska . . . ŵakakhalanga kuwaro” ŵakaliskanga miskambo yawo. (Luka 2:8-11) Usange kakaŵa kaluso kawo ‘kukhala kuwaro’ chilimika chose, mphanyi chikaŵa chapadera yayi. Ndipouli, pakuti Disembala yikuŵa nyengo ya vula na chiwuvi ku Betelehemu, miskambo yikalyeranga mu chiŵaya ndipo ŵaliska mphanyi “ŵakakhalanga kuwaro” yayi. Mwakusazgirapo, Yosefe na Mariya ŵakaluta ku Betelehemu chifukwa chakuti Kesare Augusto wakalangura kuti kuŵe kalembera. (Luka 2:1-7) Ntchakukayikiska kuti mu nyengo yakuzizima nthena Kesare wangalangura ŵanthu awo ŵakatinkhanga nakale muwuso wa Ŵaroma kuti ŵalute ku vikaya vyawo ivyo ŵakababikira.
6, 7. (a) Kasi Khisimasi yikamba wuli? (b) Kasi pali mphambano wuli pakati pa kupeleka kwa Khisimasi na kupeleka kwa Chikhristu?
6 Khisimasi nja mu Malemba chara, kweni yikafuma ku viphikiro vyakale vya ŵanthu ŵakusopa ŵangoza, nga ntcha Satanalia (Roman Saturnalia), chikondwelero icho chikachitikanga kulumba Satani (Saturn), chiuta wa ulimi. Mwakuyana waka, malinga na kupenda kwawo, awo ŵakusopa chiuta Mithra ŵakakondweleranga Disembala 25 nga “nkhubabika kwa dazi lambura kuthereskeka. Khisimasi yikamba pa nyengo iyo kusopa dazi kukaŵa kwakuzirwa chomene mu Romu,” pafupifupi vilimika 300 pamanyuma pa nyifwa ya Khristu.—New Chatholic Encyclopedia.
Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakupeleka chifukwa cha chitemwa
7 Pa nyengo ya vikondwelero, ŵanthu ŵakusopa ŵangoza aŵa ŵakapananga vyawanangwa na kurya, vinthu ivyo vichali kuchitika pa Khisimasi mazuŵa ghano. Ndipouli, nga umo viliriso mazuŵa ghano, kupana vyawanangwa pa nyengo ya Khisimasi kukakolerananga yayi na lemba la 2 Ŵakorinte 9:7, ilo likuti: “Waliyose wachite umo wadumulira mu mtima wake, mwakukwenyelera chara panji mwakuchichizgika, chifukwa Chiuta wakutemwa uyo wakupeleka mwakukondwa.” Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakupeleka chifukwa cha chitemwa, ŵakupeleka pa deti lakuŵikika chara, ndipo ŵakukhazga yayi kuti ŵapokerengeso chawanangwa. (Luka 14:12-14; ŵerengani Milimo 20:35.) Kweniso, ŵakuwonga chomene chifukwa chakuti ŵali kufwatulika ku vyakuchitika vya Khisimasi ndipo ŵakuŵavya mphingo ya ngongoli izo zingaŵapo pa nyengo iyi ya chilimika.
8. Kasi ŵakumanya vya nyenyezi ŵakapeleka vyawanangwa pa kubabika kwa Yesu? Longosorani.
8 Kweni ŵanji ŵangasuska, ŵangati, asi ŵakumanya vya nyenyezi ŵakapeleka vyawanangwa pa kubabika kwa Yesu? Ni nthena nadi. Kweni ŵakapelekanga vyawanangwa kuchindika munthu wakuzirwa, ako kakaŵa kaluso ka ŵanthu mu nyengo yira. (1 Mathemba 10:1, 2, 10, 13; Mateyu 2:2, 11) Nakuti iwo ŵakiza mu usiku uwo Yesu wakababikira yayi. Apo iwo ŵakafikanga, Yesu wakaŵa mu chakulyeramo viŵeto yayi, kweni wakaŵa na myezi yinandi ndipo wakakhalanga mu nyumba.
IVYO BAIBOLO LIKUYOWOYA PA MAZUŴA GHAKUBABIKIRA
9. Kasi chikachitika ntchivichi pa vikondwelero vya zuŵa lakubabikira ivyo vikuzunulika mu Baibolo?
9 Nangauli kubabika kwa mwana ntchinthu chakukondweska nyengo zose, Baibolo likuzunurapo yayi za chikondwelero cha zuŵa lakubabikira muteŵeti wa Chiuta. (Masalimo 127:3) Kasi ndikuti vikaluwika waka? Yayi, chifukwa pali vikondwelero viŵiri vya mazuŵa ghakubabikira ivyo vikuzunulika, cha Faro wa ku Eguputo ndiposo cha Herode Antipasi. (Ŵerengani Genizesi 40:20-22; Mariko 6:21-29.) Ndipouli, viphikiro vyose viŵiri, vikaŵa viwemi yayi, chomenechomene cha Herode, apo Yohane Mbatizi wakadumulika mutu.
10, 11. Kasi Ŵakhristu ŵakwambilira ŵakaviwonanga wuli vikondwelero vya mazuŵa ghakubabikira, ndipo chifukwa wuli?
10 Buku linyake likuti: “Ŵakhristu ŵakwambilira ŵakawonanga kukondwelera zuŵa lakubabikira la munthu waliyose kuŵa kaluso ka ŵanthu ŵakusopa ŵangoza.” (The World Book Encyclopedia) Mwachiyelezgero, Ŵagiriki ŵakale ŵakagomezganga kuti munthu wali na mzimu uwo ukumuvikilira, uwo ukuŵapo para wakubabika ndipo pamanyuma pake ukumuvikilira. Buku linyakeso likuti mzimu uwu “ukakolerananga na chiuta uyo zuŵa lake lakubabikira ndilo munthu yura wakababikira.” (The Lore of Birthdays) Kweniso kukondwelera mazuŵa ghakubabikira kwakolerana nyengo yitali na kumanya vya ku mtambo ndiposo kuloska kwizira mu nyenyezi.
11 Padera pa kukana maluso gha mazuŵa ghakubabikira chifukwa chakuti ngakufuma ku ŵangoza ndiposo ngakukolerana na vyamizimu, ŵateŵeti ŵa Chiuta ŵakale ŵakwenera kuti ŵakaghakanangaso chifukwa cha fundo izo ŵakalondezganga. Chifukwa wuli? Ŵanalume na ŵanakazi ŵakujiyuyura aŵa ŵakawonanga chara kuti kubabika kwawo nkhwakuzirwa chomene mwakuti ŵakwenera kukondwelera. * (Mika 6:8; Luka 9:48) M’malo mwake, ŵakapeleka uchindami kwa Yehova na kumuwonga chifukwa cha chawanangwa cha umoyo. *
12. Kasi zuŵa lithu lakufwira lingaŵa wuli liwemi kuluska zuŵa lakubabikira?
12 Para ŵafwa, wose awo mbakugomezgeka ŵakusungika mu chikumbusko cha Chiuta, ndipo ŵakuŵa na chigomezgo kuti ŵazamuŵaso ŵamoyo kunthazi. (Yobu 14:14, 15) Lemba la Mupharazgi 7:1 likuti: “Zina liwemi likuluska mafuta ghawemi, ndipo zuŵa lakufwira likuluska zuŵa lakubabikira.” “Zina liwemi” ni ilo tikujipangira na Chiuta para tikumuteŵetera mwakugomezgeka. Chinthu chinyake chapadera ntchakuti Ŵakhristu ŵakulangurika kuti ŵakumbukirenge za kubabika yayi, kweni nyifwa ya Yesu, mweneuyo “zina” lake lakuluska ndilo ndakuzirwa kuti ise tizakaponoskeke.
ISITARA
13, 14. Kasi maluso gha Isitara ghali kufuma nkhu?
13 Nangauli chikumanyikwa nga ntchikondwelero cha kuwuka kwa Khristu, Isitara yili kufuma ku chisopa chautesi. Zina lakuti Isitara likukolerana na lakuti Ostara, panji Eostre, chiuta mwanakazi wa kufuma kwa dazi ndiposo kwamba kwa chifuku wa ŵanthu awo ŵakachemekanga ŵa Anglo-Saxon. Ndipo kasi masumbi na ŵakalulu vikamba wuli kugwiliskirika ntchito pa Isitara? Buku linyake likuyowoya kuti masumbi “ghaŵa vimanyikwiro vyakuzirwa vya umoyo uphya ndiposo chiwuka,” apo kalulu wagwiliskirika ntchito nyengo yitali nga ntchimanyikwiro cha kuwuska mphapu. Ntheura, Isitara ni mutheto wa kuwuska mphapu uwo ŵanthu ŵali kuwuzgora kuŵa chikondwelero cha kuwuka kwa Khristu. * (Encyclopædia Britannica)
14 Kasi Yehova wangazomerezga kugwiliskira ntchito mitheto yakuseluska ya kuwuska mphapu kukumbukira chiwuka cha Mwana wake? Chara nadi. (2 Ŵakorinte 6:17, 18) Nakuti Malemba ghakulangurapo chara nesi kuzomerezga kuti tikumbukirenge chiwuka cha Yesu. Ipo kuchita nthena mu zina la Isitara, nkhuleka kugomezgeka kukuru chomene.
HALOWINI NJAKUPATULIKA YAYI
15. Kasi Halowini yili kufuma nkhu, ndipo ntchivichi chikachitikanga pa deti ilo liri kusoleka kukondwelera holide iyi?
15 Halowini, ntchikondwelero icho chikumanyikwa chifukwa cha masalamusi, vinyawu, ndiposo vitoweskero vinyake vyakuzizwiska. Yili kufumira ku ŵanthu awo ŵakachemekanga kuti ŵa Celts ŵa ku Britain na Ireland. Para mwezi wafuma wose chadera mu Novembala 1, ŵakakondweleranga chiphikiro cha Samhain, kung’anamura “Umaliro wa Chihanya.” Ŵakagomezganga kuti nyengo ya Samhain, ntchidiko pakati pa charu chapasi na vyaru vyakuchanya. Ŵakagomezganga kuti chidiko ichi chikafumiskikangapo ndipo mizimu ya ŵaheni na ŵawemi wuwo, yikendendekanga pa charu chapasi. Ŵakagomezganga kuti mizimu ya ŵakufwa yikaweleranga uko yikukhala, ndipo mbumba zikapelekanga vyakurya na vyakumwa ku mizguka na chigomezgo chakuti ŵayikondweskenge. Ntheura, lero para ŵana ŵakuvwara nga ni mizguka panji ŵafwiti, ŵakwenda nyumba na nyumba kofya ŵeneko ŵa nyumba kuti ŵaŵachitirenge viheni para ŵakuleka kuŵapa kanthu, ndikuti mwambura kumanya ŵakulutizga mitheto ya Samhain.
SUNGILIRANI UKWATI WINU KUŴA WAMBURA KUFIPIRWA
16, 17. Chifukwa wuli Ŵakhristu awo ŵakunozgekera kutorana ŵakwenera kusanda mitheto ya pa ukwati ya mu chigaŵa chawo usange yikukolerana na fundo za mu Baibolo?
16 Sonosono apa, “mazgu gha mweneko wa nthengwa, na gha mwali ghazamupulikikwaso yayi mwa [Babuloni Mukuru].” (Chivumbuzi 18:23) Chifukwa wuli? Chifukwa cha vyakuchita vyake vyamizimu, ivyo vingafipiska nthengwa kufuma waka pa zuŵa la ukwati.
17 Mitheto yikupambana mu vyaru na vyaru. Mitheto yinyake iyo yingawoneka nga njiwemi waka yili kufuma ku maluso gha Ŵababuloni agho ŵakuti ghakwiza na ‘mwaŵi’ ku awo ŵakutorana panji ŵalendo ŵawo. (Yesaya 65:11) Ntchakuwonekerathu kuti wose awo ŵakukhumba kukhalilira mu chitemwa cha Chiuta ŵakanenge mitheto yakufipiska yanthena.
18. Kasi ni fundo wuli za mu Baibolo izo zikwenera kulongozga awo ŵakunozgekera ukwati ndiposo awo ŵachemeka ku ukwati?
18 Mwakuyana waka, ŵateŵeti ŵa Yehova ŵakukana maluso gha charu agho ghangachitiska ukwati ndiposo chiphikiro chake kuŵa vyambura kuchindikika panji kukhuŵazga njuŵi ya ŵanji. Mwachiyelezgero, ŵakugega kuyowoya mazgu ghamsinjiro panji ghamuziro ndiposo ŵakugega milangwe panji malonje agho ghangakhozga soni awo ŵatorana waka kweniso ŵanji. (Zintharika 26:18, 19; Luka 6:31; 10:27) Kweniso ŵakugega kuŵa na viphikiro vya ukwati vyapachanya nkhanira ivyo vikulongora kujiyuyura yayi, kweni “kujilongora chifukwa cha ivyo uli navyo.” (1 Yohane 2:16) Usange mukunozgekera ukwati, mungaluwanga yayi kuti Yehova wakukhumba kuti zuŵa linu lapadera ili, liŵe lakuti nyengo zose mulikumbukenge na chimwemwe, na kudandawura yayi. *
KUTIMBISKANA MATAMBULARA
19, 20. Kasi buku linyake likuyowoyachi pa nkhani ya uko kukafuma kaluso ka kutimbiskana matambulara, ndipo chifukwa wuli kaluso aka nkhambura kuzomerezgeka ku Ŵakhristu?
19 Chinthu chinyake icho kanandi chikuchitika pa maukwati ndiposo pa ntchezgo zinyake nkhutimbiskana matambulara panji mabotolo gha vyakumwa. Buku linyake likuti: “Kutimbiskana matambulara . . . nkhaluso ka charu ako kali kufuma ku kaluso kakupeleka sembe ya chakumwa mu nyengo yakale peneapo chakumwa chakupatulika chikapelekekanga ku ŵachiuta . . . kuti ŵaŵachitire viwemi, ndipo ŵakalombanga na mazgu ghakudumura ghakuti ‘muŵe na umoyo utali!’ panji ‘muŵe na umoyo uwemi!’”—The 1995 International Handbook on Alcohol and Culture.
20 Mbunenesko kuti ŵanthu ŵanandi lero ŵangawona nga kutimbiskana matambulara nkhaluso kakusopa panji ka vyamizimu yayi. Ndipouli, kaluso kakunyamuska matambulara gha vinyo muchanya kangayana waka na kulomba “kuchanya,” uko kuli nkhongono yapadera, kuti ŵapokere vitumbiko mu nthowa iyo yikuyana yayi na ivyo vili mu Malemba.—Yohane 14:6; 16:23. *
“IMWE MUKUTEMWA YEHOVA, TINKHANI ICHO NTCHIHENI”
21. Nangauli vingawoneka nga ni vya chisopa yayi, kasi ni vikondwelero wuli ivyo Ŵakhristu ŵakwenera kugega, ndipo chifukwa wuli?
21 Vyaru vinyake vikupeleka ndalama zakuchitira viphikiro vinyake vya pa chaka, icho chikulongora kuti makhaliro ghakhira pasi mu charu mazuŵa ghano, ndipo Babuloni Mukuru ndiyo wakuchitiska ivi mwakudunjika panji mwachibisibisi. Nakuti pa viphikiro ivi ŵanthu ŵakuvina mwambura kwenelera ndiposo nanga nkhukondwelera vyakuchita vya ŵanthu ŵakutorana ŵanalume panji ŵanakazi ŵekhaŵekha. Kasi chingaŵa chakwenelera kwa uyo ‘wakutemwa Yehova’ kuŵapo panji kuwonelera vyakuchitika vyanthena? Kasi para wangachita nthena wangalongora kuti wakutinkha nadi uheni? (Masalimo 1:1, 2; 97:10) Chingaŵa chiwemi chomene kutolera wamasalimo uyo wakalomba kuti: “Zgorani maso ghane kuti ghaleke kulaŵiska vyawaka.”—Masalimo 119:37.
22. Mphawuli apo Mkhristu wakwenera kumanya yekha chakuchita mwakuyana na njuŵi yake usange wachitengeko chikondwelero panji yayi?
22 Pa mazuŵa gha vikondwelero vya charu, Mkhristu wakwenera kuchenjera kuti waleke kulongora nkharo iyo yingapangiska ŵanji kughanaghana kuti nayo wakuchitako chikondwelero icho. Paulosi wakalemba kuti: “Kwali mukurya panji mukumwa panji mukuchita chinthu chinyake chilichose, chitani vinthu vyose kuti Chiuta wachindikike.” (1 Ŵakorinte 10:31; wonani bokosi lakuti “ Kuchita Vinthu Mwavinjeru.”) Kweni, usange kaluso panji chikondwelero chikukolerana yayi na chisopa chautesi, ntchandyali yayi ndipo chikukhozgera charu chara, ndiposo chikususkana yayi na fundo za mu Baibolo, mbwenu Mkhristu waliyose wangamanya yekha chakuchita, kwali wachitengeko panji yayi. Pa nyengo yeneyiyo pera, wakwenera kughanaghanira umo ŵanji ŵangajipulikira mwakuti waleke kuŵa chakukhuŵazga.
PELEKANI UCHINDAMI KWA CHIUTA MU MAZGU NA VYAKUCHITA
23, 24. Kasi tingapeleka wuli ukaboni uwemi wakukhwaskana na fundo zaurunji za Yehova?
23 Ŵanthu ŵanandi ŵakuwona mazuŵa gha vikondwelero vyakumanyikwa kuŵa mipata yakuti mbumba na ŵabwezi ŵachezgere pamoza. Ntheura usange munyake wakutimbanizga pakughanaghana kuti ivyo tikuchita mwakuyana na Malemba vikulongora kuti tilije chitemwa panji tikutalulira chomene, tingamulongosolera makora kuti Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakuzirwiska chomene ntchezgo ziwemi za mbumba ndiposo ŵabwezi. (Zintharika 11:25; Mupharazgi 3:12, 13; 2 Ŵakorinte 9:7) Tikuchezga na ŵabwezi ŵithu nyengo zose mu chilimika chose, pa holide pera yayi. Ndipouli, chifukwa chakuti tikutemwa Chiuta ndiposo fundo zake zaurunji, tikukhumba chara kubinkhiska vyakuchitika vyakukondweska ivi na maluso agho ghakumukwiyiska.—Wonani bokosi lakuti “ Kusopa Kwaunenesko Kukupeleka Chimwemwe Chikuru.”
24 Ŵakaboni ŵanyake vyaŵayendera makora pakulongosolera awo ŵakuŵafumba pa nkhani iyi fundo izo zikusangika mu Mutu 16 mu buku lakuti Kasi Baibolo Likusambizgachi Chomenechomene? * Kweni kumbukani kuti chilato chithu nkhuchontha ŵanthu mitima, kukwesana nawo yayi. Ntheura muŵe ŵantchindi, lutilirani kuŵa ŵakuzika, ndipo “ivyo mukuyowoya viŵenge vyakukondweska nyengo zose, vyakulungika na mchere.”
25, 26. Kasi ŵapapi ŵangawovwira wuli ŵana ŵawo kuti ŵaŵe na chipulikano chakukhora kweniso kuti ŵatemwenge chomene Yehova?
25 Pakuŵa ŵateŵeti ŵa Yehova, tili kusambizgika makora chomene. Tikumanya chifukwa icho tikugomezgera ndiposo kuchitira vinthu vinyake na kukana vinyake. (Ŵahebere 5:14) Ntheura imwe ŵapapi, sambizgani ŵana ŵinu kuti ŵaghanaghanirenge fundo za mu Baibolo. Para mukuchita nthena, mukukhozga chipulikano chawo. Mukuŵawovwira kuti ŵazgorenge kufuma mu Malemba para ŵanthu ŵakuŵafumba vigomezgo vyawo, ndiposo mukuŵasimikizgira kuti Yehova wakuŵatemwa.
26 Wose awo ŵakusopa Chiuta “mu mzimu na mu unenesko” ŵakugega vikondwelero ivyo vikususkana na malemba, kweniso ŵakuyezgayezga kuŵa ŵakugomezgeka mu vigaŵa vyose vya umoyo wawo. (Yohane 4:23) Lero, ŵanandi ŵakuwona nga ntchambura machitiko kuŵa ŵakugomezgeka. Kweni nga umo tiwonerenge mu chipaturo chakulondezgapo, nthowa za Chiuta ni ziwemi chomene nyengo zose.
^ ndime 3 Wonani bokosi lakuti “ Kasi Nkhwenera Kuchitako Chikondwelero Ichi?.” Mazuŵa ghanyake “ghakupatulika” ndiposo vikondwelero vili kulembeka mu Watch Tower Publichations Index, lakupharazgika na Ŵakaboni ŵa Yehova.
^ ndime 5 Mwakuyana na mdauko wa Baibolo ndiposo wa charu, Yesu wakwenera kuti wakababika mu 2 B.C.E. mu mwezi wa Chiyuda wakuchemeka Etanimu, uwo ukuyana waka na Seputembala/Okutobala pa kalendara yithu yalero.
^ ndime 11 Wonani bokosi lakuti “ Mazuŵa ‘Ghakupatulika’ na Usataniki.”
^ ndime 11 Phangano la dango likalangura kuti para mwanakazi wababa, wapelekenge kwa Chiuta sembe ya kwananga. (Levitiko 12:1-8) Nga ntchikumbusko chakuti ŵanthu ŵakupira ŵana ŵawo kwananga, dango ili likawovwira Ŵaisrayeli kuyiwona mwakwenelera nkhani ya kubabika kwa mwana ndiposo likwenera kuti likawovwira kuti ŵaleke kutolera maluso gha mazuŵa ghakubabikira gha ŵanthu ŵakusopa ŵangoza.
^ ndime 13 Kweniso Ostara (panji Eostre) wakaŵa chiuta mwanakazi wakupeleka mphapu. Buku linyake likuti Ostire (Eostre) “wakaŵa na kalulu ku mwezi uyo wakatemwanga masumbi ndipo nyengo zinyake chiuta uyu ŵakamujamburanga kuti wali na mutu wa kalulu.” (The Dictionary of Mythology)
^ ndime 18 Wonani nkhani ziŵiri izo zikuyowoya za maukwati ndiposo ntchezgo zinyake mu Gongwe la Mulinda la Novembala 1, 2006, peji 12 m’paka 21.
^ ndime 20 Wonani Gongwe la Mulinda la Chicheŵa la Febuluwale 15, 2007, peji 30 na 31.
^ ndime 24 Lakupharazgika na Ŵakaboni ŵa Yehova.
Manyani Vinandi
Themba Likutozga Ŵanthu Ŵake
Kasi pali kuyana wuli pakati pa Khisimasi na mphinjika?


c: text/html

text:
Ni Njani Wakaŵika Vyaputara na Mavesi mu Baibolo?
MUJITORE nga kuti namwe muli yumoza wa Ŵakhristu ŵakwambilira. Mpingo winu wapokera kalata kufuma kwa mpositole Paulosi. Apo kalata iyi yikuŵazgika, mukuwona kuti Paulosi wakora mazgu ghanyake kufuma mu “malemba ghatuŵa,” kung’anamura, Malemba Ghachihebere. (2 Timote 3:15) Mbwe mukuti mu mtima: ‘Ningatemwa kumanya apo wakatora mazgu agho walemba mu kalata iyi.’ Kweni mphanyi mukasuzgika chomene kuti mughasange. Chifukwa wuli?
MUKAŴAVYA VYAPUTARA NA MAVESI
Mu nyengo ya Paulosi, mipukutu ya “malemba ghatuŵa” yikawonekeranga panyake. Chiyelezgero ntchigaŵa cha mupukutu wa buku la Yesaya wa ku Dead Sea Scrolls, icho mukuchiwona pa peji ili. Kasi mukuwonapo vichi? Ni nkhani waka mbwenu! Palije vimanyikwiro vya kalembero. Palijeso manambara gha vyaputara na mavesi agho ise tili nagho mazuŵa ghano.
Awo ŵakalemba Baibolo ŵakaŵikamo yayi vyaputara na mavesi mu nkhani izo ŵakalemba. Iwo ŵakalemba waka uthenga uwo Chiuta wakaŵaphalira mwakuti awo ŵakuŵazga nawo ŵapulike uthenga wose, tuvigaŵa tuchokotuchoko yayi. Ivi ndivyo kanandi ŵanthu ŵakuchita para ŵapokera kalata yakuzirwa kufuma kwa mubwezi wawo. Ŵakuŵazga kalata yose na kuyimara phuu, ŵakuchita kusankha chigaŵa yayi pakuŵazga.
Kweni pakaŵa suzgo likuru apo Baibolo likaŵavya vyaputara na mavesi. Pakukhumba kulongora kuti mazgu agho walemba watora kunyake, Paulosi wakalemba waka kuti “nga umo kuli kulembekera” panji “nga umo Yesaya wakayowoyera kale.” (Ŵaroma 3:10; 9:29) Ntheura chikaŵa chakusuzga chomene kuti munthu wasange apo mazgu agha ghakusangika, pekha usange munthu uyo wakaghamanyanga makora “malemba ghatuŵa.”
“Malemba ghatuŵa” agha kuti ukaŵa uthenga umoza waka wakufuma kwa Chiuta yayi. Kuzakafika m’ma 90 C.E., ukalembeka mu mabuku 66, ndipo mabuku agha ghakaŵikika mu buku limoza. Lekani mazuŵa ghano ŵanthu awo ŵakuŵazga Baibolo ŵakukondwa kuti lili na vyaputara na mavesi. Ivi vikuŵawovwira kusanga fundo iyo ŵakukhumba kwambura suzgo, nga ni mazgu agho Paulosi wakazunura mu makalata ghake.
Ntheura mungafumba kuti: ‘Ni njani wakaŵika vyaputara na mavesi mu Baibolo?’
NI NJANI WAKAŴIKAMO VYAPUTARA?
Muliska Stephen Langton, uyo pamanyuma wakaŵa Bishopu Mulara wa Canterbury, ndiyo wakaŵikamo vyaputara mu Baibolo. Wakamba kuchita ivi kukwambilira kwa vyaka vya m’ma 1200 C.E., apo wakasambizganga pa yunivesite ya Paris ku France.
Pambere Langton wandambe ntchito iyi, ŵanthu ŵanyake ŵakayezgapo kale kugaŵa Baibolo mu tuvigaŵa tuchokotuchoko panji kuti vyaputara, kuti ŵasangenge luŵiro fundo zinyake. Namwe mungawona kuti chikaŵa chipusu kuti munthu wasange luŵiro nkhani iyo wakukhumba usange wakupenja mu chaputara chimoza pera kuluska kupenja buku lose. Nakuti mabuku ghanyake ngakurughakuru, nga ni buku la Yesaya ilo lili na vyaputara 66.
Kweni vyose ivi vikaŵaso na masuzgo ghake. Ŵanthu awo ŵakagaŵa mabuku gha mu Baibolo, waliyose wakagaŵa umo mwenecho wakhumbira. Munyake wakagaŵa buku la Mariko mu vyaputara pafupifupi 50, kupambana na vyaputara 16 ivyo vilipo sono. Mu nyengo ya Langton, ku Paris kukaŵa ŵana ŵa sukulu ŵakufuma ku vyaru vinandi, ndipo waliyose wakizanga na Baibolo la ku charu chakwake. Kweni ŵasambizgi na ŵana ŵa sukulu ŵakapulikananga makora yayi. Chifukwa wuli? Chifukwa ntchakuti waliyose wakaŵa na Baibolo lake ilo vyaputara vikagaŵika mwakupambana na la munyake.
Ntheura Langton wakambiska nthowa yiphya ya kugaŵa vyaputara mu Baibolo. Buku linyake (The Book—A History of the Bible) likuyowoya kuti: ‘Ŵanthu ŵakuŵazga kweniso ŵalembi ŵakayitemwa nthowa yiphya iyi, ndipo yikathandazgika luŵiro chomene mu Europe mose.’ Langton ndiyo wakagaŵa vyaputara ivyo vikusangika mu Mabaibolo ghanandi mazuŵa ghano.
NI NJANI WAKAŴIKAMO MAVESI?
Pakati pajumpha vyaka 300, cha m’ma 1500 C.E, Robert Estienne, uyo wakaŵa wakumanyikwa pa kupulinta mabuku wakawovwiraso kuti vinthu viŵe vipusu chomene. Icho wakakhumbanga ntchakuti ŵanthu ŵanandi ŵasambirenge Baibolo. Wakawona kuti chingaŵa chiwemi kuti paŵe nthowa yimoza yakulembera vyaputara na mavesi mu mabuku gha mu Baibolo.
Kweni Estienne ndiyo wakambiska vya kuŵika mavesi mu Baibolo yayi. Ŵanyake ŵakaŵa kuti ŵaŵikamo kale mavesi. Ŵalembi Ŵachiyuda ŵakagaŵa kale mavesi mu Baibolo Lachihebere, panji kuti chigaŵa cha Baibolo icho ŵanthu ŵakuchichema Testamente Lakale. Kweni ŵakaŵikamo yayi vyaputara. Nga umo vikaŵira na vyaputara, mavesi nagho ghakagaŵika mwakupambana.
Estienne wakagaŵa mavesi mu mabuku gha Malemba Ghachigiriki, panji kuti Testamente Lasono ndipo wakasazga pamoza na agho ghakaŵa kale mu Baibolo Lachihebere. Mu 1553, wakafumiska Baibolo lose (mu Chifurenchi) ilo likaŵa na vyaputara na mavesi agho ghakusangika mu Mabaibolo ghanandi mazuŵa ghano. Ŵanthu ŵanyake ŵakamba kususka, ŵakatenge mavesi ghakuŵa nga ghakusungunura Baibolo, chifukwa vikulongora nga kuti fundo za mu Baibolo zikalembeka mwakamudomphomudompho. Kweni ŵanthu ŵanyake awo ŵakapulintanga mabuku ŵakakolerana nayo nthowa iyo Estienne wakapanga.
VIKAWOVWIRA CHOMENE ŴANTHU ŴAKUSAMBIRA BAIBOLO
Vingawoneka nga nkhanthu kachoko kuŵa na manambara gha vyaputara na mavesi mu Baibolo. Kweni manambara ghali nga ni “adiresi” yakusangira luŵiro apo pali fundo iyo munthu wakukhumba mu Baibolo. Ni Chiuta yayi uyo wakatuma ŵanthu kuti ŵaŵike vyaputara na mavesi mu Baibolo. Nakuti nyengo zinyake mavesi ghakugaŵa mazgu gha mu Baibolo pamalo ghambura kwenelera. Kweni vyaputara na mavesi vikutovwira kuti tisange luŵiro fundo iyo tikukhumba panji kuphalirako ŵanyithu mavesi agho ghakutovwira ise. Vili nga umo tikuchitira para tikugwara mzere kusi kwa mazgu panji fundo izo tikukhumba kuzikumbukira mu kalata panji buku.
Nangauli vyaputara na mavesi vikovwira chomene, kweni para mukuŵazga Baibolo mukumbukenge kuti ntchakuzirwa kumanya nkhani yose na kupulikiska uthenga wose uwo Chiuta wali kupeleka. Jizgoŵezgani kuŵazga nkhani yose m’malo mwa kuŵazga waka mavesi apo na apo. Para muchitenge nthena mughamanyenge chomene ‘malemba ghatuŵa agho ghangamovwirani kuŵa wavinjeru, kuti muponoskeke.’
Manyani Vinandi
Kasi Baibolo Likutiphalira Unenesko?
Usange Baibolo ndakufuma kwa Chiuta, likwenera kupambana na mabuku ghanyake ghose.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Kwa wakulongozga sumu. Salimo la Davide. Sumu.
139 A Yehova, mwanisanda ndipo mukunimanya.+
2 Mukumanya para nkhukhala pasi na para nkhuwuka.+
Maghanoghano ghane mukughamanyira patali.+
3 Mukuniwona para nkhwenda na para nkhugona,
Mendero ghane ghose muli kuzgoŵerana nagho.+
4 Pambere lulimi lwane lundayowoye mazgu,
Wonani, imwe mwaghamanya kale, A Yehova.+
5 Imwe mukunizingilizga, kumanyuma na kunthazi.
Mukuŵika woko linu pa ine.
6 Kumanya kwanthena kwanimara mahara.
Nkhwapachanya, ningafikapo yayi.+
7 Kasi ningaluta nkhu kuti nigwenthe mzimu winu,
Ningachimbilira nkhu kufumako ku chisko chinu?+
8 Usange ningakwelera kuchanya, imwe muŵenge kwenekuko,
Usange ningatandika chakugonapo chane mu Dindi, imwe muŵenge mwenemumo.+
9 Usange ningatora mapapindo gha matandakucha na kudukira kutali,
Kuti nkhakhale ku nyanja yakutali chomene,
10 Kura nako woko linu lamunilongozga
Ndipo woko linu lamalyero lamunikora.+
11 Usange nkhuti: “Chisi chinibisenge nadi!”
Mbwenu usiku uwo wanizingilizga uŵenge ungweru.
12 Nanga ni chisi chiŵenge mdima chara kwa imwe,
Kweni usiku ungwelukenge nga ni muhanya.+
Kwa imwe chisi chikuyana waka na ungweru.+
13 Pakuti ndimwe mukapanga ziso zane.
Mukanivungilizga mu nthumbo ya amama.+
14 Nkhumulumbani chifukwa mu nthowa yakofya nili kupangika mwakuzizwiska.+
Milimo yinu njakuzizwiska,+
Fundo iyi nkhuyimanya makora nkhanira.
15 Viwangwa vyane vikabisika chara kwa imwe
Apo nkhapangikanga ku udesi,
Apo nkhalukikanga kusi chomene kwa charu.+
16 Maso ghinu ghakaniwona nkhati namba waka kupangika mu nthumbo,
Viŵaro vyane vyose vikalembeka mu buku linu
Kuyana na mazuŵa agho vikapangikira,
Pambere chilichose cha ivyo chindaŵeko.
17 Ntheura, maghanoghano ghinu ngakuzirwa nadi kwa ine!+
A Chiuta, ghose pamoza nganandi chomene!+
18 Usange ningayezga kughapenda, ghakuluska unandi wa mchenga.+
Para nkhuwuka mu tulo, nkhuŵa kuti nichali namwe.+
19 A Chiuta, muŵenge kuti mwakoma ŵaheni,+
Mphanyi ŵanthu ŵankhaza ŵafumako kwa ine,
20 Awo na chilato chiheni ŵakuyowoya vinthu kwimikana namwe.
Mbakupindikana namwe awo ŵakuzunura zina linu mwambura kwenelera.+
21 A Yehova, asi nkhutinkha awo ŵakumutinkhani,+
Na kuseluka nawo awo ŵakumugalukirani?+
22 Nkhuŵatinkha chomene,+
Ŵazgoka ŵalwani ŵane.
23 Nisandani, A Chiuta, na kumanya mtima wane.+
Nipimani, na kumanya vyenjezgo vya mu maghanoghano ghane.+
24 Wonani usange panji mungaŵa kendero kakupweteka mwa ine,+
Ndipo nilongozgerani+ mu nthowa ya muyirayira.
Tumizgani
Tumizgani
Masalimo 139
Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
https://www.jw.org/finder?docid=1001061103&Book=19&Chapter=139&wtlocale=TB&srcid=share
Chitumbuka
mailto:?body=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D1001061103%26Book%3D19%26Chapter%3D139%26wtlocale%3DTB%26srcid=share&subject=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
Uŵenge na mulandu para ukuleka kuchenjezga ŵanthu (18-21)
3 Penepapo wakati kwa ine: “Mwana wa munthu, irya icho chili panthazi pako.* Irya mupukutu uwu, ndipo ulute ukayowoye na nyumba ya Israyeli.”+2 Ntheura nkhajura mulomo wane, ndipo wakanilyeska mupukutu uwu.3 Wakati kwa ine: “Mwana wa munthu, irya mupukutu uwu, uwo nkhukupa ndipo uzuzge nthumbo yako.” Ntheura nkhamba kuwurya, ndipo mu mulomo wane+ ukaŵa wakunong’omera nga ni uchi.4 Wakati kwa ine: “Mwana wa munthu, luta, njira mukati mu nyumba ya Israyeli, na kuŵaphalira mazgu ghane.5 Pakuti watumika ku ŵanthu ŵakuyowoya chiyowoyero chakusuzga chara, nesi ŵa lulimi lwambura kumanyikwa, kweni ku nyumba ya Israyeli.6 Watumika ku ŵanthu ŵanandi ŵakuyowoya chiyowoyero chakusuzga kupulika chara, nesi ŵa lulimi lwambura kumanyikwa, awo mazgu ghawo ungaleka kupulika. Niŵenge kuti nakutuma ku ŵanthu aŵa, mphanyi ŵangukakupulikira.+7 Kweni ŵa nyumba ya Israyeli ŵamukana kukupulikira, pakuti ŵakukhumba yayi kunipulikira.+ Wose ŵa mu nyumba ya Israyeli mbamtafu ndiposo mbamtima unonono.+8 Wona! Nazgora chisko chako kuŵa chinonono nga ni visko vyawo ndiposo nkhope yako kuŵa yinonono nga ni nkhope zawo.+9 Nazgora nkhope yako kuŵa nga ni libwe la dayamondi, kuŵa yinonono chomene kuluska libwe la sangalawe.+ Ungaŵawopanga chara panji kutenthema na visko vyawo,+ pakuti mba nyumba yachigaluka.”10 Iyo wakalutilira kuniphalira kuti: “Mwana wa munthu, pulika mazgu ghane ghose agho nkhukuphalira ndipo ughasunge mu mtima wako.11 Njira pakati pa ŵanthu ŵakwako awo ŵali ku wuzga+ ndipo ukayowoye nawo. Ukati kwa iwo: ‘Ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yayowoya,’ kwali ŵamutegherezga panji ŵamukana kutegherezga.”+12 Penepapo mzimu ukaninyamura+ ndipo kumanyuma kwane nkhapulika kapomezi ka mazgu ghakuru agho ghakati: “Uchindami wa Yehova ulumbike kufuma ku malo ghake.”13 Kukaŵa mphomo ya mapapindo gha vyamoyo apo vikakhwaskananga,+ na mphomo ya makhwiro agho ghakaŵa pafupi navyo,+ ndiposo kugululuska kukuru.14 Mzimu ukaninyamura na kuluta nane, ndipo nkhaluta uku mzimu wane ukuŵaŵa na kukalipa, ndipo woko la Yehova likakhala mwankhongono pa ine.15 Ntheura nkhaluta ku Tele-abibi, ku ŵanthu awo ŵakakoleka wuzga, awo ŵakakhalanga pafupi na mlonga wa Kebara,+ ndipo nkhakhala kwenekura uko iwo ŵakakhalanga. Nkhakhala pakati pawo mazuŵa 7 ndipo nkhazukumanga+ waka.16 Paumaliro wa mazuŵa 7, mazgu gha Yehova ghakiza kwa ine, ghakati:17 “Mwana wa munthu, nakuŵika kuŵa mulinda wa nyumba ya Israyeli.+ Para wapulika mazgu kufuma mu mulomo wane, unichenjezgere ŵanthu.+18 Para nkhuphalira munthu muheni kuti: ‘Ufwenge nadi,’ kweni ukumuchenjezga yayi, ukutondeka kuyowoya na kumuchenjezga muheni kuti wawereko ku nthowa zake ziheni mwakuti waŵe wamoyo,+ iyo wafwenge chifukwa cha kwananga kwake pakuti ni muheni,+ kweni ndopa zake nizikhumbenge kwa iwe.*+19 Kweni usange wamuchenjezga muheni ndipo wakuwerako chara ku uheni wake na ku nthowa zake ziheni, wafwenge chifukwa cha kwananga kwake, kweni iwe waponoska umoyo wako.+20 Kweni para murunji waleka urunji wake na kuchita icho ntchiheni, niŵikenge chikhuŵazgo panthazi pake ndipo wafwenge.+ Pakuti ukamuchenjezga yayi, wafwenge chifukwa cha kwananga kwake ndipo milimo yake yaurunji yikumbukikengeso chara, kweni ndopa zake nizikhumbenge kwa iwe.*+21 Kweni usange wachenjezga murunji kuti waleke kwananga, ndipo wakwananga chara, waŵenge wamoyo nadi chifukwa wakachenjezgeka,+ ndipo iwe waponoska umoyo wako.”22 Woko la Yehova likiza pa ine kwenekura ndipo wakati kwa ine: “Wuka, luta ku chidika, ndipo namuyowoya nawe kwenekura.”23 Ntheura nkhawuka na kuluta ku chidika, ndipo, wonani! uchindami wa Yehova ukaŵa kwenekura,+ nga mbuchindami uwo nkhawona pafupi na mlonga wa Kebara,+ ndipo nkhawa kavunama.24 Mzimu ukanjira mwa ine na kuniyimika,+ ndipo Chiuta wakayowoya nane wakati:“Luta, ukajijalire mu nyumba yako.25 Kweni iwe, mwana wa munthu, ŵamuŵika vingwe pa iwe na kukukaka navyo kuti ukaleke kwenda pakati pawo.26 Namuchitiska lulimi lwako kudemelera ku chavu cha mulomo wako ndipo wamuŵa mbuwu, wamutondeka kuŵachenya chifukwa mba nyumba yachigaluka.27 Kweni para nkhuyowoya nawe, namujura mulomo wako, ndipo ukati kwa iwo:+ ‘Ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yayowoya.’ Uyo wakupulika wapulike,+ ndipo uyo wakukana kupulika wakane, chifukwa mba nyumba yachigaluka.+


text:
Ŵanthu ŵawungana kuti ŵasope mu Yerusalemu (18-24)
66 Yehova wakuti:“Machanya ntchitengo chane, charu chapasi ntchakukandapo malundi ghane.+Ipo nyumba iyo mwanizengera yili nkhu,+Ndipo malo ghane ghakupumulirapo ghali nkhu?”+2 “Woko lane ndilo lili kupanga vinthu vyose ivi,Ndimo vyose ivi vili kuŵirako,” wakuti Yehova.+“Penepapo nilaŵiskenge kwa uyu,Kwa wakujiyuyura na wakuphyoka mu mzimu uyo wakutenthema na* mazgu ghane.+3 Uyo wakukoma ng’ombe wali nga ni uyo wakukoma munthu.+Uyo wakupeleka mberere kuŵa sembe nga ni uyo wakuphyora singo ya ntcheŵe.+Uyo wakupeleka chawanangwa nga ni uyo wakupeleka ndopa za nkhumba.+Uyo wakupeleka lubani kuŵa sembe ya chikumbusko+ nga ni uyo wakutumbika na mazgu ghamasalamusi.*+Ŵasankha nthowa zawo na zawo,Ndipo ŵakukondwa na vinthu vyakuseluska.4 Ntheura nisankhenge nthowa zakuŵalangira,+Ndipo vinthu ivyo ŵakopa ndivyo niŵachitirenge.Chifukwa nkhati nachema, pakaŵavya uyo wakathanika.Nkhati nayowoya, pakaŵavya wakupulika.+Ŵakalutilira kuchita viheni pamaso pane,Ndipo ŵakasankha ivyo vikunikwiyiska.”+5 Pulikani mazgu gha Yehova, imwe mukutenthema na* mazgu ghake:“Ŵabali ŵinu awo ŵakumutinkhani na kumupaturani chifukwa cha zina lane, ŵati: ‘Yehova wapike uchindami!’+Kweni wawonekenge na kwiza na chimwemwe kwa imwe,Ndipo iwo ŵakhozgekenge soni.”+6 Mu msumba mukupulikikwa chivundungwele, kupoma kukufuma mu tempile!Nkhupoma kwa Yehova apo wakuwezgera ŵalwani ŵake ivyo vikuŵenelera.7 Pambere nthumbo yindawuke, mwanakazi wakababa.+Pambere vyakuŵinya vindize kwa iyo, wakababa mwana mwanalume.8 Ni njani wali kupulikapo chantheura?Ni njani wali kuwona vinthu vyanthena ivi?Kasi charu chingababika mu zuŵa limoza?Panji mtundu kubabika kamoza na kamoza?Kweni Ziyoni nthumbo yikati wuke waka, wakababa ŵana ŵanalume.9 “Kasi nimufiskenge ku nyengo yakubabira na kuleka kumubabizga?” wakuti Yehova.“Panji kasi ningamubabizga na kujaraso nthumbo?” wakuti Chiuta wako.10 Sekelerani na Yerusalemu, kondwani nayo,+ mose imwe mukumutemwa.+Zayani nayo chomene, imwe mose mukumutengelera,11 Pakuti muwonkhenge na kukhuta mabere ghake gha chipembuzgo,Ndipo mumwenge chomene na kukondwa na uchindami wake ukuru.12 Yehova wakuti:“Wonani, nkhupeleka mtende kwa iyo nga ni mlonga+Na uchindami wa mitundu nga ni mlonga wakututuka.+Muwonkhenge na kuyegheka mu mbeyeka,*Ndipo mulelekerenge pa makongono.13 Nga ni mama uyo wakupembuzga mwana wake,Ndimo ine nimupembuzgiraninge.+Ndipo mupembuzgikenge pa Yerusalemu.+14 Muwonenge ichi, ndipo mtima winu usekelerenge,Viwangwa vinu vitikitirenge nga mbutheka uphya.Ndipo woko* la Yehova limanyikwenge ku ŵateŵeti ŵake,Kweni watembenge ŵalwani ŵake.”+15 “Pakuti Yehova wizenge nga ni moto,+Magileta ghake nga ni mphepo yankhongono,+Kuwezgera nduzga mu ukali ukuru,Kuchenya na madimi gha moto.+16 Pakuti Yehova wapelekenge cheruzgo na moto,Enya, na lupanga lwake, kwimikana na ŵanthu wose.Ndipo ŵakukomeka na Yehova ŵaŵenge ŵanandi.17 “Awo ŵakujituŵiska na kujitozga kuti ŵanjire mu minda*+ kulondezga uyo wali pakatikati, kurya nyama ya nkhumba+ na vinthu vyakuseluska na mbeŵa,+ wose ŵamalirenge pamoza,” wakuti Yehova.18 “Pakuti nkhumanya milimo yawo na maghanoghano ghawo, nkhwiza kuzakawunganya pamoza ŵanthu ŵa mitundu yose na viyowoyero, ndipo ŵizenge na kuwona uchindami wane.”19 “Nizamuŵika chimanyikwiro pakati pawo, ndipo ŵanji awo ŵapona ku mitundu nizamuŵatuma ku Tarishishi,+ Pulu, na Ludi.+ Awo ŵakukweŵa uta, ku Tubali na Yavani,+ virwa vyakutali chomene, ŵeneawo ŵandapulikepo vya ine panji kuwona uchindami wane. Ndipo ŵazamupharazga uchindami wane pakati pa mitundu.+20 Ŵazamwiza na ŵabali ŵako wose kufuma ku mitundu yose+ nga ntchawanangwa kwa Yehova, pa mahachi, magileta, ngolo zakubenekelera, pa myulu, na pa ngamila zaluŵiro, m’paka ku phiri lane lakupatulika, Yerusalemu,” wakuti Yehova, “nga umo vikuŵira para ŵanthu ŵa Israyeli ŵakwiza na chawanangwa chawo mu chiŵiya chakutowa ku nyumba ya Yehova.”21 “Nizamutorapo ŵanyake kuŵa ŵasembe na Ŵalevi,” wakuti Yehova.22 “Pakuti nga umo machanya ghaphya na charu chapasi chiphya+ ivyo nkhupanga vikhalilirenge pamaso pane,” wakuti Yehova, “ndimo mphapu* yinu na zina linu navyo vikhalirenge.”+23 “Ndipo kwamba ku mwezi uphya m’paka ku mwezi uphya, kwamba ku sabata m’paka ku sabata,Ŵanthu wose ŵizenge na kusindama* panthazi pane,”+ wakuti Yehova.24 “Ŵazamufuma na kulaŵiska vitanda vya ŵanthu awo ŵakanigalukira.Pakuti mpholozi izo zili pa iwo zizamufwa chara,Moto wawo nawo uzamuzimwika yayi,+Ndipo ŵazamuŵa chinthu chaunyankhasi ku ŵanthu wose.”


text:
Baibolo Likutovwira Kuteŵetera Yehova Mwakukolerana
“Yehova wali kujintha charu chapasi mu vinjeru. Wali kukhozga machanya mu umanyi.”—ZINTH. 3:19.
SUMU: 105, 107
1, 2. (a) Kasi ŵanthu ŵanyake ŵakuti wuli pa nkhani yakuti Chiuta wali na gulu? (b) Kasi mu nkhani iyi tidumbiskanenge vichi?
KASI Yehova wali na gulu? Ŵanthu ŵanyake ŵakuyowoya kuti: “Icho chikukhumbikwa nkhuŵa waka paubwezi na Chiuta.” Kasi fundo iyi njaunenesko? Kasi Baibolo likuti wuli pa nkhani iyi?
2 Mu nkhani iyi, tidumbiskanenge ukaboni wakulongora kuti Yehova wali na gulu kweniso kuti iyo ni Chiuta wandondomeko. Tidumbiskanengeso umo tingachitira na ulongozgi uwo tikupokera kufuma ku gulu lake. (1 Kor. 14:33, 40) Kufuma kale, Mazgu gha Chiuta ghawovwira chomene gulu la Yehova pa charu chapasi pa nkhani ya kupharazga makani ghawemi. Pakuti tikulondezga chomene ulongozgi wa mu Baibolo na gulu la Yehova, tikuŵa ŵatuŵa, ŵakukolerana, kweniso tikuŵa pamtende na ŵanyithu mu mpingo.
YEHOVA NI CHIUTA WANDONDOMEKO
3. Chifukwa wuli imwe mukugomezga kuti Yehova ni Chiuta wandondomeko?
3 Vinthu ivyo Yehova wali kulenga vikulongora kuti iyo ni Chiuta wandondomeko kuluska waliyose. Baibolo likuti: “Yehova wali kujintha charu chapasi mu vinjeru. Wali kukhozga machanya mu umanyi.” (Zinth. 3:19) Ise tikumanya waka ‘tuvigaŵa tuchoko waka twa nthowa za Chiuta’ ndipo “tikupulika waka kuphwepwerezga kwake!” (Yobu 26:14) Kweni vinthu vichoko waka ivyo tikumanya vyakukhwaskana na mapulaneti, nyenyezi, kweniso vipingausiku, vikutovwira kugomezga kuti Yehova wali kuviŵika nadi vinthu mu ndondomeko yiwemi. (Sal. 8:3, 4) Vipingausiku vili na nyenyezi mamiliyoni ghanandi chomene, ndipo vyose vikwenda mu ndondomeko kuyana na umo Yehova wali kuvipangira. Mapulaneti ghose ghakwenda makora mu ndondomeko yake pakuzingilira zuŵa, ndipo ghakwenda nga kuti nagho ghali kupika malango gha pa msewu. Kuyowoya unenesko umo vinthu ivi vikwendera mu ndondomeko, vikutovwira kumanya kuti Yehova, uyo wali “kulenga kuchanya mwaluso” na charu chapasi, ndiyo tikwenera kumulumba na kumusopa.—Sal. 136:1, 5-9.
4. Chifukwa wuli ŵasayansi ŵatondeka kuzgora mafumbo ghanandi?
4 Ŵasayansi ŵavumbura vinthu vinandi ivyo Yehova wali kulenga kuchanya na pa charu chapasi. Kweniso ŵatovwira kumanya vinthu vinyake ivyo ni vyakuzirwa chomene pa umoyo withu. Nangauli ŵasayansi ŵavumbura vinthu vinandi nthena, kweni pali mafumbo ghanandi agho ŵakutondeka kuzgora. Mwachiyelezgero, ŵanthu awo ŵakusanda vinthu vyakuchanya, ŵangayowoya yayi umo vinthu vikalengekera kweniso chifukwa icho tikukhalira pa charu chapasi apo pali vyamoyo vinandi chomene. Kweniso ŵanthu ŵanandi ŵangalongosora yayi chifukwa icho ŵanthu waliri na khumbo lakukhalilira kwamuyirayira. (Muph. 3:11) Chifukwa wuli pali mafumbo ghanandi agho ŵanthu ŵakutondeka kughazgora? Chifukwa chinyake ntchakuti ŵasayansi kweniso ŵanthu ŵanyake ŵakusambizga kuti Chiuta kulije. Kweniso ŵakuti vinthu vyose vikachita kusintha kufuma ku vinyake. Kweni Yehova wali na Buku ilo likuzgora mafumbo ghose agho ghakutangwaniska ŵanthu ŵanandi.
5. Chifukwa wuli tikuthemba malango agho Chiuta wali kuŵika?
5 Tose tikuthemba malango ghambura kusintha agho Yehova wali kuŵika mu vinthu ivyo wali kulenga. Awo ŵakunozga vyamagesi, maji, mainjiniya, awo ŵakwendeska ndege, na madokotala, wose ŵakuthemba malango agho Chiuta wali kuŵika kuti ŵachite makora ntchito yawo. Mwachiyelezgero, madokotala ghakumanya umo viŵaro vya thupi vili kukhalira mu munthu waliyose ndipo kuti vikusintha yayi malo ghawo. Ntheura ŵakutangwanika na kupenja yayi muthupi la mulwari kuti ŵasange apo pali mtima. Nakuti tose tikuchindika malango agho Yehova wali kuŵika mu vinthu ivyo wali kulenga. Usange tingachita vinthu mwakupambana na nkhongono ya charu yakuguza vinthu, tingafwa.
CHIUTA WAKUTILONGOZGA MUNDONDOMEKO
6. Chifukwa wuli ŵateŵeti ŵa Yehova ŵakwenera kuchita vinthu mu ndondomeko?
6 Vinthu ivyo Yehova wali kulenga vili kuŵikika mu ndondomeko yiwemi nadi. Ichi chikulongora kuti Yehova wakukhumba kuti awo ŵakumusopa nawo ŵachitenge vinthu mu ndondomeko. Lekani watipa Baibolo kuti litovwire kuŵa ŵakukolerana. Usange taleka kukolerana na gulu la Yehova kweniso fundo zake, tisanganenge na masuzgo ghakofya.
7. Kasi ntchivichi icho chikulongora kuti Baibolo ndakukolerana?
7 Baibolo lili na mabuku agho ghakalembeka mu Chihebere na Chigiriki. Kweni pali vinandi ivyo tikwenera kumanya pa nkhani ya Baibolo. Baibolo ni buku ilo lili kupelekeka na Chiuta ndipo lili na uthenga uwo ngwakukolerana chomene. Buku lililose la mu Baibolo ndakukolerana na ghanyake. Baibolo lose, kwambira Genizesi m’paka Chivumbuzi, lili na fundo yikuru yimoza. Fundo yake njakuti Ufumu wa Chiuta wakuwusika na Khristu uyo ni “mphapu” yakulayizgika, uzamuthuwuska muwuso wa Yehova na kufiska khumbo lake pa charu chapasi.—Ŵerengani Genizesi 3:15; Mateyu 6:10; Chivumbuzi 11:15.
8. Chifukwa wuli tikuti Ŵaisrayeli ŵakachitanga vinthu mwandondomeko?
8 Ŵaisrayeli ŵakaŵa chiyelezgero chiwemi chomene pa nkhani yakuchita vinthu mwandondomeko. Mwachiyelezgero, Dango la Mozesi likuti pakaŵa “ŵanakazi awo ŵakateŵeteranga [mwandondomeko] pa mulyango wa chihema chakukumanamo.” (Eks. 38:8) Ŵaisrayeli ŵakakolerananga pakusamuska mahema ghawo kweniso chihema chakukumanamo. Pamanyuma, Themba Davide likagaŵa mwandondomeko Ŵalevi na ŵasembe kuti ŵaŵe mu magulu ghawo. (1 Mid. 23:1-6; 24:1-3) Ŵaisrayeli ŵakatumbikikanga chomene para ŵapulikira Yehova, ntheura ŵakachitanga vinthu mwandondomeko, mwakukolerana, ndiposo ŵakaŵanga pamtende.—Doto. 11:26, 27; 28:1-14.
9. Kasi ntchivichi icho chikulongora kuti mipingo yakwambilira yikaŵanga yakukolerana?
9 Ŵakhristu ŵakwambilira ŵakachitanga vinthu mwa ndondomeko, chifukwa ŵakapokeranga ulongozgi kufuma ku ŵapositole awo ŵakaŵa mu wupu wakulongozga. (Mil. 6:1-6) Pamasinda, pakasoleka ŵabali ŵanyake awo ŵakaŵa ŵapositole yayi kuti ŵaŵe mu wupu wakulongozga. (Mil. 15:6) Mipingo yikapokeranga makalata agho ghakaŵanga na ulongozgi kufuma ku ŵabali ŵa mu wupu wakulongozga, kweniso ŵanji awo ŵakateŵeteranga na wupu uwu. (1 Tim. 3:1-13; Tito 1:5-9) Kasi pakaŵanga uwemi wuli para mipingo yalondezga ulongozgi wakufuma ku wupu wakulongozga?
10. Kasi ntchivichi icho chikachitikanga mu nyengo ya Ŵakhristu ŵakwambilira para ŵabali na ŵadumbu ŵalondezga malango? (Wonani chithuzi chakwamba.)
10 Ŵerengani Milimo 16:4, 5. Ŵabali ŵakwendakwenda awo ŵakatumikanga na wupu wakulongozga ŵakaphaliranga mipingo “malango agho ŵapositole na ŵalara awo ŵakaŵa mu Yerusalemu ŵakadumura.” Para ŵabali na ŵadumbu ŵapulikira ulongozgi, “mipingo yikalutilira kukhozgeka mu chipulikano ndipo zuŵa lililose ŵanthu ŵakasazgikiranga mu mpingo.” Nase tikwenera kusambirapo kanthu pa ivyo mipingo iyi yikachitanga kuti vitovwire kukolerana mu gulu la Yehova mazuŵa ghano.
KASI MUKUPULIKIRA ULONGOZGI?
11. Kasi ŵabali awo ŵali na udindo ŵakwenera kuchita wuli na ulongozgi wakufuma ku gulu la Yehova?
11 Kasi Komiti ya Munthavi, ŵalaŵiliri ŵakwendakwenda, kweniso ŵalara ŵakwenera kuchitachi para ŵapokera ulongozgi kufuma ku gulu la Yehova mazuŵa ghano? Baibolo, ilo ni buku la Yehova likuti tose tikwenera kupulikira na kujilambika. (Doto. 30:16; Heb. 13:7, 17) Chiuta wakukhumba yayi kuti ŵateŵeti ŵake ŵalongorenge mzimu wachigaluka panji nkharo yiliyose yiheni, chifukwa mikhaliro iyi yingatimbanizga mtende, chitemwa, kweniso umoza withu. Ŵakhristu awo mbakugomezgeka, ŵakwenera yayi kuŵa nga Diyoterefe uyo wakaŵa wambura ntchindi na wambura kugomezgeka. (Ŵerengani 3 Yohane 9, 10.) Tikwenera kujifumba kuti: Kasi nkhovwira ŵabali na ŵadumbu kuti ŵalutilire kutemwa vinthu vyauzimu? Kasi nkhupulikira luŵiro na kukhozgera ulongozgi wakufuma ku ŵabali awo ŵakulongozga?
12. Kasi ŵalara na ŵateŵeti ŵakovwira ŵakwimikika wuli mazuŵa ghano?
12 Ghanaghanirani za ulongozgi uphya wakufuma ku Wupu Wakulongozga uwo uli mu Gongwe la Mulinda la Novembala 15, 2014. Pa chigaŵa cha ‘Mafumbo Ghakufumira ku Ŵaŵazgi,’ pali nkhani iyo yikulongosora ndondomeko yiphya yakwimikira ŵalara na ŵateŵeti ŵakovwira mu mpingo. Magazini iyi yikalongosora kuti wupu wakulongozga mu nyengo ya Ŵakhristu ŵakwambilira yikapeleka mazaza ku ŵalaŵiliri ŵakwendakwenda kuti ndiwo ŵimikenge ŵalara na ŵateŵeti ŵakovwira. Ntheura kwamba pa Seputembala 1, 2014, ŵalaŵiliri ŵa dera ndiwo ŵali na mazaza ghakwimika ŵalara na ŵateŵeti ŵakovwira. Mulaŵiliri wa dera wakuwoneseska kuti waŵamanya makora ŵabali awo ŵalara ŵasachizga ndipo usange ntchakwenelera, wakuluta nawo mu upharazgi. Mulaŵiliri wa dera wakuwonaso umo mabanja ghawo ghakuchitira. (1 Tim. 3:4, 5) Wupu wa ŵalara pamoza na mulaŵiliri wa dera ŵakusanda mwakupwelelera fundo za mu Malemba kuti ŵawone usange mubali ngwakwenelera kuŵa mulara panji muteŵeti wakovwira.—1 Tim. 3:1-10, 12, 13; 1 Pet. 5:1-3.
13. Kasi tingalongora wuli kuti tikupulikira ŵalara pa mpingo?
13 Nyengo zose tikwenera kupulikira ulongozgi wa mu Baibolo uwo ŵalara ŵakutipa. Gulu la Yehova likutipa ŵaliska ŵakugomezgeka awo ŵakulongozgeka na “mazgu ghaunenesko” agho ghakusangika mu Buku la Chiuta, Baibolo. (1 Tim. 6:3) Mwachiyelezgero, wonani ivyo Paulosi wakalemba pa nkhani ya awo ŵakwenda uheni panji kuti mwambura kwenelera mu mpingo. Paulosi wakati ŵanyake “ŵakugwira ntchito yiliyose yayi, kweni ŵakunjilirapo pa nkhani izo zikuŵakhwaska yayi.” Ŵanthu aŵa ŵakachenjezgeka na ŵalara, kweni ŵakakhumbanga yayi kuleka nkharo zawo. Kasi mpingo ukeneranga kuchita wuli na ŵanthu ŵanthena? Paulosi wakati: “Mumuŵanike munthu wanthena, ndipo muleke kwendezgana nayo.” Kweni ŵabali na ŵadumbu mu mpingo ŵakeneranga kuŵawona mwakwenelera ŵanthu ŵanthena, nga mbalwani yayi. (2 Tes. 3:11-15) Mazuŵa ghano napo, ŵalara ŵangayowoya nkhani yakuchenjezga usange ŵawona kuti ŵanyake ŵamba kuŵa na nkharo yiheni iyo yingananga mpingo, nga kusongana na munthu wakuwaro. (1 Kor. 7:39) Kasi imwe mukuchita wuli para ŵalara ŵayowoya nkhani yanthena? Usange mukumanyapo mubali panji mudumbu munyake uyo nkhani iyi yamukhwaska, kasi mulutilirenge kuchezga nayo? Para mukumutemwa nadi, mupulikirenge ulongozgi wa ŵalara ndipo ivi vingamovwira kuti munthu uyo waleke nkharo yake yiheni. [1]
LUTILIRANI KUŴA ŴATUŴA, ŴAKUKOLERANA, KWENISO ŴAMTENDE
14. Kasi tingawovwira wuli kuti mpingo ulutilire kuŵa utuŵa?
14 Para tikulondezga ulongozgi wa mu Mazgu gha Chiuta, tikovwira kuti mpingo ulutilire kuŵa utuŵa. Wonani ivyo vikachitikanga mu mpingo wa Korinte. Paulosi wakajipeleka na mtima wose kupharazga mu msumba wa Korinte, ndipo wakatemwanga chomene ŵabali na ŵadumbu ŵa mu msumba uwu awo ŵakachemekangaso “ŵatuŵa.” (1 Kor. 1:1, 2) Kweni kasi Paulosi wakajipulika wuli kuwona kuti mpingo wa Korinte ukulekelera ŵabali na ŵadumbu ŵanyake awo ŵakachitanga uzaghali? Nkhani iyi yikwenera kuti yikamusuzga chomene maghanoghano. Ntheura wakaphalira ŵalara ŵa mu mpingo uwu kuti ŵakwenera kumupeleka kwa Satana panji kumusezga mu mpingo waliyose uyo wakachitanga uzaghali. Ŵalara ŵakeneranga nadi kutaya “nthukumusi” yiliyose kuti mpingo ulutilire kuŵa utuŵa. (1 Kor. 5:1, 5, 6, 12) Mazuŵa ghano napo, para tikukolerana na ivyo ŵalara ŵadumura kuti munthu wakwananga uyo ngwambura kupera wasezgeke, tikovwira kuti mpingo ulutilire kuŵa utuŵa. Kweniso nyengo zinyake kuchita nthena kungawovwira munthu wakwananga kuti wapere na kupempha Yehova kuti wamugowokere.
15. Kasi tingachita wuli kuti mtende ulutilire mu mpingo?
15 Mu mpingo wa Korinte mukaŵaso suzgo linyake. Ŵabali ŵanyake para ŵabudirana, ŵakatolerananga ku khoti. Ntheura Paulosi wakaŵafumba fumbo lakuti ŵaghanaghanirepo. Wakati: “Mwalekerachi kuzomera waka kuti ŵamubudirani?” (1 Kor. 6:1-8) Vinthu vyanthena ivi vikuchitikaso mu mpingo mazuŵa ghano. Nyengo zinyake, mtende ukutimbanizgika pakati pa ŵabali na ŵadumbu usange ŵapambana maghanoghano pa nkhani ya bizinesi mwakuti munyake wakuwona kuti ŵanyake ŵamwibira. Para vyaŵa nthena, Ŵakhristu ŵanyake ŵakutolera ŵanyawo ku khoti. Kweni Baibolo likutovwira kuwona kuti ntchiwemi kubudilika kuluska kuchita vinthu ivyo vingatukiska zina la Chiuta panji kutimbanizga mtende wa mu mpingo. [2] Nyengo zose tikwenera kupulikira ulongozgi wa Yesu usange tikukhumba kumazga masuzgo na mphindano zikuru izo zingaŵapo pakati pithu. (Ŵerengani Mateyu 5:23, 24; 18:15-17.) Para ndimo tikuchitira, viwovwirenge chomene kuti tose ise tikusopa Yehova tiŵe ŵakukolerana.
16. Chifukwa wuli ŵateŵeti ŵa Chiuta ŵakwenera kuŵa ŵakukolerana?
16 Mazgu gha Yehova, Baibolo, ghakutiphalira chifukwa icho tikwenera kuŵira ŵakukolerana nyengo zose. Wamasalimo wakimba kuti: “Wonani! Ntchiwemi na chakukondweska nadi kuti ŵabali ŵakukhala pamoza mwakukolerana!” (Sal. 133:1) Nyengo zose para Ŵaisrayeli ŵapulikira Yehova, ŵakaŵanga ŵakukolerana kweniso ŵakachitanga vinthu mwandondomeko. Yehova wakayowoyerathu kuti mazuŵa ghano, ŵanthu ŵake ŵazamuŵa ŵakukolerana. Iyo wakati: “Nizamuŵaŵika pamoza nga ni mberere mu chiŵaya.” (Mika 2:12) Kweni Yehova wakaphalira ntchimi Zefaniya kuti: “Nizamusintha kayowoyero ka ŵanthu kuŵa kayowoyero katuŵa [ka unenesko wa mu Malemba], kuti wose ŵachemenge pa zina la Yehova, na kumuteŵetera na mtima umoza.” (Zef. 3:9) Ntheura tikukondwa chomene kuti tikuteŵetera Yehova mwakukolerana panji kuti na mtima umoza.
17. Kasi ŵalara ŵakwenera kuchita wuli na awo ŵabuda kuti mpingo ulutilire kuŵa utuŵa kweniso wakukolerana?
17 Ŵalara ŵakwenera kuchitapo kanthu mwaluŵiro kweniso mwachitemwa pa nkhani zose zakukhwaskana na cheruzgo kuti mpingo ulutilire kuŵa utuŵa ndiposo wakukolerana. Paulosi wakamanyanga kuti Yehova wakutemwa nadi ŵanthu awo ŵakuchita khumbo lake kweniso wakulekelera yayi vinthu viheni. (Zinth. 15:3) Lekani mwaluŵiro, Paulosi wakalemba kalata Yakwamba ya Ŵakorinte iyo yikaŵa na ulongozgi wankhongono kweniso wachitemwa. Pakati pajumpha myezi yichoko waka kufuma apo Paulosi wakalembera kalata yakwamba, wakalembaso kalata Yachiŵiri ya Ŵakorinte. Kalata iyi yikulongora kuti ŵalara ŵakalondezga ulongozgi uwo ŵapositole ŵakaŵaphalira, ndipo ivi vikawovwira kuti mpingo usinthe nkharo zinyake zawakawaka. Usange Mkhristu wapuluka kwambura kumanya, ŵalara ŵakwenera kumovwira na mzimu wakuzika.—Gal. 6:1.
18. (a) Kasi ulongozgi wa mu Baibolo ukawovwira wuli Ŵakhristu ŵakwambilira? (b) Kasi nkhani yakulondezgapo yizamulongosora vichi?
18 Mu nkhani iyi, tawona kuti Buku la Chiuta, Baibolo, likawovwira Ŵakhristu ŵakwambilira ŵa ku Korinte kweniso ŵanyake kulutilira kuŵa ŵatuŵa, ŵakukolerana, kweniso kuŵa pamtende. (1 Kor. 1:10; Efe. 4:11-13; 1 Pet. 3:8) Ivi vikawovwira kuti ŵabali na ŵadumbu mu nyengo yakale ŵachite vinandi pa ntchito yakupharazga. Lekani Paulosi wakayowoya kuti makani ghawemi “ghakapharazgika mu chilengiwa chose kusi ku mtambo.” (Kol. 1:23) Mazuŵa ghano napo, ŵabali na ŵadumbu ŵakukolerana chomene pa ntchito yakupharazga. Ivi vyawovwira ŵanthu ŵanandi pa charu chose chapasi kuti ŵamanye khumbo la Chiuta. Nkhani yakulondezgapo yikulongosora maukaboni ghanyake agho ghakulongora kuti ŵabali na ŵadumbu ŵakuzirwiska nadi Baibolo ndipo ŵakuŵikapo mtima kulumba Yehova uyo ni Fumu ya chilengiwa chose.—Sal. 71:15, 16.
^ [1] (ndime 13) Wonani Ŵakunozgeka Kuchita Khumbo la Yehova, peji 135-136.
^ [2] (ndime 15) Usange mukukhumba kumanya apo Mkhristu wangasankha kutolera Mkhristu munyake ku khoti, ŵerengani mazgu ghamusi pa peji 223 mu buku la “Mujisungilire mu chitemwa cha Chiuta.”


text:
INDONESIA
Gulu la Chisopa
KUUMALIRO wa vyaka vya m’ma 1930, pakawuka gulu la chisopa ilo likamanyikwanga kuti Bibelkring (zina ili ndakufuma ku chiyowoyero cha Chidachi ndipo likung’anamura kuti “gulu la ŵasambiri ŵa Baibolo”). Gulu ili likaŵa kufupi na Nyanja ya Toba ku North Sumatra. Gulu ili likamba apo ŵasambizgi ŵakazomera mabuku agho Eric Ewins, uyo wakaŵa mupayiniya wakaŵagaŵira. Mupayiniya uyu wakapharazga mu chigaŵa cha Nyanja ya Toba mu 1936. Ivyo ŵasambizgi aŵa ŵakaŵerenga mu mabuku agha vikapangiska kuti ŵaleke tchalitchi lawo la Batak Protestanti na kupanga tumagulu kuti ŵasambirenge Baibolo pa nyumba. Magulu agha ghakakura chomene ndipo ghakaŵa na ŵanthu ŵanandi. *
Chifukwa cha kuŵerenga mabuku agho mupayiniya uyu wakaŵalekera, ŵa Bibelkring ŵakamanya visambizgo vinandi vya mu Baibolo. Dame Simbolon, uyo kale wakakaŵa membara wa gulu ili ndipo wakasambira unenesko mu 1972, wakati: “Ŵakamba kukana kusindamira ndembera, kuchitako Khisimasi, na kukondwelera mazuŵa ghakubabikira. Ŵanyake ŵakapharazganga nyumba na nyumba. Kweni chifukwa chakuti ŵakaŵavya wovwiri kufuma ku gulu la Chiuta, magulu agha ghakamba kusambizga maghanoghano gha ŵanthu.” Limeria Nadapdap, uyo kale wakaŵa membara wa gulu ili kweni sono ni mudumbu, wakati: “Ŵanakazi ŵakazomerezgekanga yayi kuphaka vyakuphakaphaka, kuvwara majuda, masitayelo ghaphya, panji skapato. Kweniso waliyose wakakanizgikanga kutora ID ku boma, ndipo ichi chikakwiyiska chomene ŵalara ŵa boma.”
Gulu la Bibelkring likagaŵikana ndipo nyengo yikati yajumphapo likamara. Ŵapayiniya ŵati ŵizaso mu chigaŵa cha Nyanja ya Toba, ŵanandi awo kumanyuma ŵakaŵa mu gulu la Bibelkring ŵakazomera unenesko.
^ ndime 1 Maukaboni ghanyake ghakulongora kuti gulu la Bibelkring likaŵa na ŵanthu masauzandi ghanandi.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Paulosi wakuyowoya panthazi pa Khoti Likuru (1-10)
-
Fumu yikukhozga Paulosi (11)
-
Chiŵembu chakuti ŵakome Paulosi (12-22)
-
Paulosi wakutumizgika ku Kesareya (23-35)
23 Paulosi wakati wadodoliska ŵa mu Khoti Likuru la Ŵayuda, wakati: “Mwaŵabali, nakhala na njuŵi yituŵa+ panthazi pa Chiuta m’paka muhanya uno.”
2 Wasembe mukuru Ananiya wakati wapulika mazgu agha, wakaphalira awo ŵakimilira pafupi na Paulosi kuti ŵamutimbe pa mulomo.
3 Paulosi wakati kwa iyo: “Chiuta wakutimbenge, iwe wati waka tuu nga ntchiliŵa cha penti mutuŵa. Wakhala pasi kuti uneruzge ine mwakuyana na Dango, kasi ukuswaso Dango apo ukuti ŵanitimbe?”
4 Awo ŵakimilira pafupi ŵakati: “Kasi ukutuka wasembe mukuru wa Chiuta?”
5 Ndipo Paulosi wakati: “Ŵabali, nangumanya chara kuti ngwasembe mukuru. Pakuti kuli kulembeka, ‘Ungayowoyeranga uheni chara mulongozgi wa ŵanthu ŵako.’”+
6 Sono Paulosi wakati wawona kuti pakaŵa Ŵasaduki na Ŵafarisi, wakachemerezga mu Khoti Likuru kuti: “Mwaŵabali, ndine Mufarisi,+ mwana wa Ŵafarisi. Nkhweruzgika chifukwa cha chigomezgo cha chiwuka cha ŵakufwa.”
7 Wakati wayowoya mazgu agha, Ŵafarisi na Ŵasaduki ŵakamba kugazgana ndipo wumba ukagaŵikana.
8 Pakuti Ŵasaduki ŵakuti kulije chiwuka nesi ŵangelo panji mzimu, kweni Ŵafarisi ŵakugomezga vyose ivi.+
9 Ntheura pakaŵa chiwawa chikuru, ndipo ŵalembi ŵanyake awo ŵakalondezganga Ŵafarisi ŵakawuka na kwamba kususka mwaukali, ŵakati: “Tikusangamo ubudi uliwose yayi mwa munthu uyu, kweni usange mzimu panji mungelo wakayowoya kwa iyo+—.”
10 Sono kugazgana kukati kwakura chomene, mulongozgi wa ŵankhondo wakawopa kuti Paulosi ŵamupalurenge, ndipo wakaphalira ŵasilikari kuti ŵakhire na kumuwuskapo pakati pawo na kumutolera mu linga la ŵasilikari.
11 Kweni usiku Fumu yikimilira pafupi na iyo ndipo yikati: “Khwima mtima!+ Pakuti umo wanichitira ukaboni mwakukwana mu Yerusalemu, ndimo ukachitireso ukaboni mu Romu.”+
12 Sono kukati kwacha, Ŵayuda ŵakanozga chiŵembu ndipo ŵakajilapizga, ŵakayowoya kuti ŵaryenge chara nesi kumwa m’paka ŵamukome dankha Paulosi.
13 Awo ŵakajilapizga kuti ŵachitenge chiŵembu ichi ŵakaŵapo ŵanthu ŵakujumpha 40.
14 Ŵanthu aŵa ŵakaluta ku ŵalara ŵa ŵasembe na ŵalara, ŵakati: “Tajilapizga kuti tiryenge yayi m’paka tikome dankha Paulosi.
15 Ntheura, imwe pamoza na ŵa mu Khoti Likuru la Ŵayuda mumuphalire mulongozgi wa ŵankhondo kuti wize nayo kwa imwe nga ni para mukukhumba kupulikiska makora mulandu wake. Kweni pambere wandafike pafupi, ise tiŵenge ŵakunozgeka kumukoma.”
16 Kweni muphwa wa Paulosi wakapulika za chiŵembu ichi, ndipo wakiza na kunjira mu linga la ŵasilikari na kumuphalira Paulosi.
17 Sono Paulosi wakachema yumoza wa ŵalara ŵa ŵasilikari ndipo wakati: “Luta na munyamata uyu kwa mulongozgi wa ŵankhondo, pakuti wali na kanthu kakuti wakamuphalire.”
18 Ntheura wakamutora na kuluta nayo kwa mulongozgi wa ŵankhondo ndipo wakati: “Paulosi uyo ni kayidi wangunichema ndipo wangunipempha kuti nize na munyamata uyu kwa imwe, pakuti wali na kanthu kakuti wamuphalirani.”
19 Mulongozgi wa ŵankhondo wakamukora pa woko na kuluta nayo pamphepete ndipo wakamufumba kuti: “Kasi ukukhumba kuniphalira vichi?”
20 Iyo wakati: “Ŵayuda ŵapangana kuti ŵamupemphani kuti Paulosi mumutume ku Khoti Likuru namachero nga ni para ŵakukhumba kumanya makora mulandu wake.+
21 Kweni mungazomeranga chara kuti ŵamunyengelerani, chifukwa ŵanthu ŵakujumpha 40 ŵamujoŵelera. Ŵajilapizga kuti ŵaryenge yayi nesi kumwa m’paka ŵamukome dankha.+ Ŵanozgeka kumukoma ndipo ŵakulindilira kuti imwe muzomerezge.”
22 Ntheura mulongozgi wa ŵankhondo wakamuleka munyamata kuti walutenge, ndipo wakamuphalira kuti: “Kuphalira munthu waliyose chara kuti wanilongosolera vinthu ivi.”
23 Ndipo wakachema ŵalara ŵa ŵasilikari ŵaŵiri, wakati: “Phalirani ŵasilikari 200 kuti ŵanozgeke kuluta ku Kesareya, kweniso ŵapamahachi 70 na ŵamikondo 200, pa ora lachitatu la usiku.
24 Ndiposo pelekani mahachi kuti Paulosi wakwerepo na kumupeleka makora kwa kazembe Felike.”
25 Ndipo wakalemba kalata yakuti:
26 “Ine Kilaudiyo Lisiyasi kwa Ŵakuchindikika Kazembe Felike. Monire!
27 Munthu uyu wakakoleka na Ŵayuda ndipo ŵakaŵa pafupi kumukoma. Mwaluŵiro nkhiza pamoza na ŵasilikari ŵane na kumuthaska,+ chifukwa nkhapulika kuti ni Muroma.+
28 Nkhakhumbanga kumanya icho wananga, ntheura nkhaluta nayo mu Khoti lawo Likuru.+
29 Nkhasanga kuti ŵakumususka pa fundo za mu Dango lawo,+ kweni walije mulandu wakwenelera nyifwa panji kukakika.
30 Kweni chifukwa chakuti namanya chiŵembu icho ŵamunozgera,+ nkhumutuma mwaluŵiro kwa imwe. Naphalira awo ŵakumupa mulandu kuti ŵazakamupanikizgire pamaso pinu.”
31 Ntheura ŵasilikari aŵa ŵakamutora Paulosi+ kuyana na umo ŵakaphalirikira ndipo ŵakiza nayo usiku ku Antipatiri.
32 Zuŵa lakulondezgapo, ŵakamuleka mu mawoko gha ŵapamahachi kuluta nayo, ndipo iwo ŵakawelera ku linga la ŵasilikari.
33 Ŵapamahachi ŵakanjira mu Kesareya ndipo ŵakapeleka kalata kwa kazembe na kupelekaso Paulosi kwa kazembe.
34 Sono wakayiŵazga na kufumba chigaŵa icho wakafumanga, ndipo wakamanya kuti wakaŵa wa ku Kilikiya.+
35 Iyo wakati: “Nipulikizgenge makora mulandu wako para awo ŵakupa mulandu nawo ŵiza.”+ Ndipo wakati Paulosi ŵamusunge mu nyumba ya themba Herode.
Tumizgani
Tumizgani
Milimo 23
Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
https://www.jw.org/finder?docid=1001061103&Book=44&Chapter=23&wtlocale=TB&srcid=share
Chitumbuka
mailto:?body=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D1001061103%26Book%3D44%26Chapter%3D23%26wtlocale%3DTB%26srcid=share&subject=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text: 44 Wakawerako nane kwizira ku nthowa ya chipata chakuwaro cha malo ghakupatulika icho chikalazga kumafumiro gha dazi,+ ndipo chikaŵa chakujalika.+2 Penepapo Yehova wakati kwa ine: “Chipata ichi chikhalenge chakujalika. Chingajulikanga yayi, ndipo munthu wanganjilirangapo yayi, pakuti Yehova, Chiuta wa Israyeli, wanjilirapo.+ Ntheura chikhalenge chakujalika.3 Kweni mulongozgi wazamukhalanga mukati kuti warye chingwa pamaso pa Yehova,+ pakuti ni mulongozgi. Wazamunjiliranga pa khonde la chipata, ndipo wazamufumirangaso penepapo.”+4 Kufuma apo, wakiza nane panthazi pa tempile kwizira pa chipata chakumpoto. Nkhati nalaŵiska, nkhawona kuti uchindami wa Yehova wazura tempile la Yehova.+ Ntheura nkhawa kavunama.+5 Yehova wakati kwa ine: “Mwana wa munthu, pulika, wona, ndipo tegherezga mwakupwelelera chomene chilichose icho nikuphalirenge chakukhwaskana na malanguro na malango gha tempile la Yehova. Woneseska chomene mulyango wa tempile na tunthowa tose twakufumira mu malo ghakupatulika.+6 Ku nyumba yachigaluka ya Israyeli ukayowoye kuti, ‘Ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yayowoya: “Imwe nyumba ya Israyeli, mwachitapo nipera vinthu vyaukazuzi.7 Para ŵalendo ŵambura kukotoleka mu mtima na mu thupi mukwiza nawo mu malo ghane ghakupatulika, ŵakufipiska tempile lane. Mukupeleka chingwa chane, mafuta, na ndopa, uku phangano lane likulutilira kusweka chifukwa cha maukazuzi ghose agho mukuchita.8 Mundapwelelere vinthu vyane vyakupatulika.+ M’malo mwake, mukwimika ŵanthu ŵanyake kuti ŵachitenge milimo mu malo ghane ghakupatulika.”’9 “‘Ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yayowoya: “Mulendo wambura kukotoleka mu mtima na mu thupi uyo wakukhala mu Israyeli wanganjiranga chara mu malo ghane ghakupatulika.”’10 “‘Kweni Ŵalevi awo ŵakawukako kwa ine+ apo Ŵaisrayeli ŵakawukako kwa ine na kulondezga vikozgo vyawo vyakuseluska ŵazamulangika chifukwa cha zakwananga zawo.11 Ŵazamuŵa ŵateŵeti mu malo ghane ghakupatulika kuti ŵalaŵilire vipata vya tempile+ na kuteŵetera pa tempile. Ŵazamukomera ŵanthu sembe yakotcha yamsuma na sembe zinyake, ndipo ŵazamwimilira panthazi pa ŵanthu na kuŵateŵetera.12 Nawuska woko lane kwimikana nawo chifukwa ŵakaŵateŵetera pamaso pa vikozgo vyakuseluska na kuŵa chikhuŵazgo chakupangiska nyumba ya Israyeli kwananga,’+ ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova, ‘ŵalangikenge chifukwa cha zakwananga zawo.13 Ŵazamusendelera pafupi na ine chara kuti ŵateŵetere nga mbasembe* ŵane panji kusendelera pafupi na vinthu vyane vituŵa panji vituŵa chomene. Ŵazamukhozgeka soni chifukwa cha vinthu vyaukazuzi ivyo ŵakachita.14 Kweni niŵaŵikenge kuŵa ŵakupwelelera milimo ya pa tempile, kuchita ntchito za pa tempile na vinthu vyose ivyo vikwenera kuchitika mukati.’+15 “‘Kweni ŵasembe awo Mbalevi, ŵana ŵa Zadoki,+ awo ŵakachitanga milimo mu malo ghane ghakupatulika apo Ŵaisrayeli ŵakawukako kwa ine,+ ŵazamusendelera pafupi na ine na kuniteŵetera, ndipo ŵazamwimilira pamaso pane na kunipa mafuta+ na ndopa,’+ ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova.16 ‘Iwo ndiwo ŵazamunjira mu malo ghane ghakupatulika, ndipo ŵazamusendelera pafupi na thebulu lane na kuniteŵetera.+ Ŵazamunichitira milimo yawo.+17 “‘Para ŵanjira pa vipata vya luŵaza lwamukati, ŵavwarenge vyakuvwara vya salu yiwemi.+ Ŵangavwaranga vyakuvwara vya weya chara para ŵakuteŵetera mu vipata vya luŵaza lwamukati panji mukati mwake.18 Kumutu wawo ŵavwarenge nduŵira ya salu yiwemi, ndipo mu viwuno vyawo ŵavwarenge ŵakabunthu.+ Ŵangavwaranga vyakuvwara vyakuŵafomeska chara.19 Pambere ŵandafume kuya ku luŵaza lwakuwaro, uko kuli ŵanthu, ŵavulenge vyakuvwara ivyo ŵanguvwara pakuteŵetera mukati+ na kuviŵika mu vipinda vituŵa vyakulyeramo.+ Pamanyuma ŵavware vyakuvwara vinyake kuti ŵaleke kupeleka utuŵa ku ŵanthu na vyakuvwara vyawo.20 Ŵangametanga chara mitu yawo+ panji kulekelera sisi lawo kuti liŵe litali. Sisi la ku mutu wawo ŵathenelerenge* waka.21 Ŵasembe ŵangamwanga vinyo yayi para ŵakunjira mu luŵaza lwamukati.+22 Ŵangatoranga chokoro panji mwanakazi wakupatika kuŵa muwoli wawo chara.+ Kweni ŵatore mwali wambura kugonapo na mwanalume wa mphapu ya Israyeli panji chokoro icho mfumu wake wakaŵa wasembe.’+23 “‘Ŵasambizgenge ŵanthu ŵane mphambano pakati pa chinthu chakupatulika na chinthu bweka. Ŵaŵasambizgenge mphambano pakati pa chaukazuzi na chakutowa.+24 Ŵeruzgenge milandu.+ Ŵeruzgenge kuyana na vyeruzgo vyane.+ Ŵasungenge malango ghane na malanguro ghane ghakukhwaskana na viphikiro vyane+ vyose na kutuŵiska masabata ghane.25 Ŵangizanga pafupi na munthu wakufwa chara, ŵangaŵa ŵakufipirwa. Kweni ŵangajifipiska na awiskewo, anyinawo, mwana mwanalume, mwana mwanakazi, mukuru panji munung’una, panji mudumbu wawo wambura kutengwa.+26 Para wasembe wamara kujitozga, ŵamupenderenge mazuŵa 7.27 Pa zuŵa ilo wakunjilira mu malo ghatuŵa, mu luŵaza lwamukati, kukateŵetera mu malo ghatuŵa, wapelekenge sembe yake ya kwananga,’+ ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova.28 “‘Ichi chiŵenge chiharo chawo: Ine ndine chiharo chawo.+ Mungaŵapanga malo ghakukhalapo chara mu Israyeli, pakuti ine ndine malo ghawo.29 Ndiwo ŵazamuryanga sembe ya vyamuminda,+ sembe ya kwananga, sembe ya mulandu,+ ndipo vyose vyakupelekeka kwa Chiuta mu Israyeli vizamuŵa vyawo.+30 Vipambi viwemi chomene vyakwamba kucha na vyakupeleka vyose vyakufuma kwa imwe vizamuŵa vya ŵasembe.+ Kweniso, ufu winu wa senga wakufuma ku mbuto zakwamba kucha mupelekenge ku wasembe.+ Muchitenge ichi kuti vitumbiko vikhale pa nyumba yinu.+31 Ŵasembe ŵangaryanga chara kayuni panji nyama yiliyose iyo yasangika yakufwa panji yakutwazulika.’+


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Pa Pentekoste mzimu utuŵa ukupungulika (1-13)
-
Petrosi wakuyowoya (14-36)
-
Mizinda yikupulikira Petrosi (37-41)
-
Ŵakhristu ŵakaŵa pamoza (42-47)
2 Sono apo zuŵa la Chiphikiro cha Pentekoste+ likaŵa mukati, wose ŵakaŵa pamoza pa malo ghamoza.
2 Mwamabuchi mphomo yikapulikikwa kufuma kuchanya, iyo yikaŵa nga nkhuputa kwa mphepo yankhongono, ndipo yikazuzga nyumba yose umo ŵakakhala.+
3 Ndipo ŵakawona moto uwo ukaŵa nga ni malulimi, ukagaŵikana na kukhala pa waliyose wa iwo,
4 ndipo wose ŵakazuzgika na mzimu utuŵa+ na kwamba kuyowoya mu viyowoyero vyakupambanapambana, umo mzimu ukaŵapira nkhongono kuyowoya.+
5 Pa nyengo iyi, mu Yerusalemu mukakhalanga Ŵayuda ŵakutemwa kusopa awo ŵakafuma ku mtundu uliwose pa charu chapasi.+
6 Mphomo iyi yikati yachitika, wumba ukawungana pamoza ndipo ukatindikika, chifukwa waliyose wakaŵapulika ŵakuyowoya mu chiyowoyero chake.
7 Ŵakazizikika chomene ndipo ŵakati: “Wonani, asi wose aŵa ŵakuyowoya Mbagalileya?+
8 Kweni vyaŵa wuli kuti waliyose wakupulika mu chiyowoyero chake?
9 Pakati pithu pali Ŵapariti, Ŵamedi,+ Ŵaelamu,+ na awo ŵakukhala mu Mesopotamiya, Yudeya, Kapadokiya, Ponto, na chigaŵa cha Asiya,+
10 Firigiya, Pamfuliya, Eguputo na vigaŵa vya Libiya kufupi na Kurene, na ŵalendo ŵakufuma ku Romu, Ŵayuda na ŵakung’anamukira ku Chiyuda,+
11 Ŵakerete na Ŵaarebiya. Kweni tose tikuŵapulika ŵakuyowoya mu viyowoyero vithu za vinthu vikuru vya Chiuta.”
12 Enya, wose ŵakazizikika ndipo ŵakahangayika, ŵakafumbananga kuti: “Kasi chinthu ichi chikung’anamura vichi?”
13 Kweni ŵanyake ŵakaŵahoya na kuyowoya kuti: “Ŵakhuta vinyo liphya.”
14 Kweni Petrosi wakimilira pamoza na ŵapositole 11+ ndipo wakachemerezga na kuyowoya nawo kuti: “Ŵanalume ŵa mu Yudeya na mose imwe mukukhala mu Yerusalemu, ichi chimanyikwe kwa imwe ndipo tegherezgani chomene ivyo niyowoyenge.
15 Ŵanthu aŵa ŵandaloŵere, nga umo mukughanaghanira, chifukwa ni ora lachitatu la zuŵa.
16 Kweni ichi ndicho ntchimi Joyeli yikayowoya, kuti:
17 ‘Chiuta wakuti, “Mu mazuŵa ghaumaliro, nizamupungulira mzimu wane pa ŵanthu ŵa mitundu yose ndipo ŵana ŵinu ŵanalume na ŵana ŵinu ŵanakazi ŵazamuchima ndipo ŵanyamata ŵinu ŵazamuwona mboniwoni na ŵanalume ŵalara ŵazamulota maloto.+
18 Mu mazuŵa agho, nizamupungulira mzimu wane nanga mpha ŵazga ŵane ŵanalume na pa ŵazga ŵane ŵanakazi, ndipo ŵazamuchima.+
19 Nizamuchita minthondwe kuchanya na vimanyikwiro pa charu chapasi, ndopa, moto, na josi.
20 Dazi lizamuzgoka mdima ndipo mwezi uzamuzgoka ndopa, ivi vizamuchika pambere zuŵa likuru na lauchindami la Yehova lindize.
21 Ndipo waliyose uyo wakuchema pa zina la Yehova wazamuponoskeka.”’+
22 “Ŵanalume ŵa Israyeli, pulikani mazgu agha: Yesu Munazarete wakaŵa munthu uyo Chiuta wakamulongorani pakweru kwizira mu milimo yankhongono na yakuzizwiska na vimanyikwiro ivyo Chiuta wakachita kwizira mwa iyo pakati pinu,+ nga umo imwe mukumanyira.
23 Munthu uyu wakapelekeka mwakuyana na khumbo ndiposo mahara gha Chiuta ghakuwonerathu patali,+ kweni imwe mukamupeleka mu woko la ŵanthu ŵaheni kuti ŵamukhome pa khuni na kumukoma.+
24 Kweni Chiuta wakamuwuska mwa kumusutura ku vyakuŵinya+ vya nyifwa, chifukwa chikaŵa chamachitiko chara kuti walutilire kukoleka na nyifwa.+
25 Pakuti Davide wakuyowoya vya iyo kuti: ‘Nkhuŵika Yehova pamaso pane nyengo zose, pakuti wali ku woko lane lamalyero kuti nileke kusunkhunyika.
26 Pa chifukwa ichi, mtima wane ukakondwa chomene ndipo lulimi lwane lukasekelera chomene. Ine niŵenge na chigomezgo,
27 chifukwa munisidenge mu Dindi chara, nesi kuzomerezga kuti wakugomezgeka winu wawone kuvunda.+
28 Mwanimanyiska nthowa za umoyo, munipenge chimwemwe chikuru pamaso pinu.’+
29 “Mwaŵabali, nizomerezgani kuyowoya namwe mwawanangwa vya sekuru Davide, kuti wakafwa na kusungika,+ ndipo dindi lake tili nalo m’paka pa zuŵa ili.
30 Pakuti iyo wakaŵa ntchimi ndipo wakamanyanga kuti Chiuta wakamulayizga na chilapo kuti wazamuŵika pa chitengo chake yumoza wa ŵana ŵake,+
31 wakawonerathu na kuyowoya vya chiwuka cha Khristu, kuti wakasidika mu Dindi chara nesi thupi lake likawona kuvunda.+
32 Chiuta wali kuwuska Yesu uyu ndipo tose tili ŵakaboni pa fundo iyi.+
33 Wakakwezgeka ku woko lamalyero la Chiuta+ na kupokera mzimu utuŵa uwo Awiske ŵakamulayizga,+ ntheura watipungulira mzimu uwo mukuwona na kupulika.
34 Davide wakakwelera kuchanya chara, kweni iyo wakati, ‘Yehova wakati kwa Fumu yane: “Khala ku woko lane lamalyero,
35 m’paka niŵike ŵalwani ŵako kuŵa chakukandapo malundi ghako.”’+
36 Ntheura nyumba yose ya Israyeli yimanye nadi kuti Chiuta wakamuzgora kuŵa Fumu+ na Khristu, Yesu uyo imwe mukamupayika pa khuni.”+
37 Sono ŵakati ŵapulika mazgu agha ŵakachontheka mtima, ndipo ŵakati kwa Petrosi na ŵapositole ŵanyake wose: “Mwaŵabali, kasi tichitechi?”
38 Petrosi wakati kwa iwo: “Ng’anamukani mtima,+ ndipo waliyose wa imwe wabatizike+ mu zina la Yesu Khristu kuti zakwananga zinu zigowokereke,+ ndipo mupokerenge chawanangwa cha mzimu utuŵa.
39 Chifukwa layizgo+ ili ndinu na ŵana ŵinu na wose awo ŵali kutali, ndiposo wose awo Yehova Chiuta withu wakuŵachemera kwa iyo.”+
40 Wakapeleka ukaboni wakukwana na mazgu ghanyake ghanandi ndipo wakalutilira kuŵachiska kuti: “Ponoskekani ku muwiro wakubendera uwu.”+
41 Ntheura awo ŵakapokera mazgu ghake na mtima wose ŵakabatizika,+ ndipo pa zuŵa lira ŵanthu 3,000 ŵakasazgikirako.+
42 Ndipo ŵakalutilira kusambira ku ŵapositole. Ŵakawungana pamoza, kurya vyakurya,+ na kulomba.+
43 Nadi, ŵanthu wose ŵakamba kuchita wofi, ndipo ŵapositole ŵakachita minthondwe yinandi na vimanyikwiro.+
44 Wose awo ŵakagomezga ŵakaŵa pamoza ndipo vinthu vyawo vikaŵa vya wose.
45 Ŵakaguliskanga malo ghawo na katundu wawo,+ ndipo ivyo ŵakasanganga ŵakagaŵiranga wose, kuyana na kusoŵerwa kwa munthu.+
46 Zuŵa lililose ŵakawungananga mu tempile. Ŵakaryeranga pamoza mu nyumba zawo na kugaŵana chakurya mwakukondwa ndiposo na mtima wose.
47 Ŵakalumbanga Chiuta ndipo ŵanthu wose ŵakaŵatemwanga. Kweniso zuŵa na zuŵa Yehova wakasazgirangako kwa iwo awo wakaŵaponoskanga.+
Tumizgani
Tumizgani
Milimo 2
Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
https://www.jw.org/finder?docid=1001061103&Book=44&Chapter=2&wtlocale=TB&srcid=share
Chitumbuka
mailto:?body=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D1001061103%26Book%3D44%26Chapter%3D2%26wtlocale%3DTB%26srcid=share&subject=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
SAMBIRO 5
Samuyeli Wakalutilira Kucita Viwemi
Kufuma apo wakaŵa mucoko, Samuyeli wakakhalanga na kuteŵetera pa cihema. Cihema ghakaŵa malo agho ŵanthu ŵakasoperangako Ciuta. Kasi ukumanya ivyo vikacitika kuti Samuyeli wasangike pa cihema? Cakwamba, tiye tisambire vya Hana uyo ŵakaŵa mama wa Samuyeli.
Nangauli Hana wakakhumbisiska kuti waŵe na mwana, kweni wakakhala nyengo yitali kwambura kubaba. Ntheura wakalomba Yehova kuti wamovwire. Wakalayizga kuti usange wangaŵa na mwana mwanalume wamumupeleka kwa Yehova kuti wamuteŵetere umoyo wake wose pa cihema. Yehova wakazgora ivyo Hana wakalomba ndipo wakababa mwana mwanalume. Wakamuthya Samuyeli. Nga umo Hana wakalayizgira, apo Samuyeli wakaŵa na vyaka vitatu panji vinayi, wakamupeleka ku cihema kuti wakateŵetere Ciuta.
Eli wakaŵa musofi mulara pa cihema. Musofi wakaŵa munthu uyo wakapelekanga sembe pa cihema. Ŵana wake ŵaŵiri nawo ŵakateŵeteranga pa cihema. Kumbuka kuti cihema ghakaŵa malo agho ŵanthu ŵakasoperangako Ciuta. Ntheura ŵanthu ŵakeneranga kucita vinthu viwemi pa malo agha. Kweni ŵana ŵa Eli ŵakacitanga vinthu viheni comene. Samuyeli wakawonanga ivyo ŵakacitanga. Kasi Samuyeli wakatolerako vinthu viheni ivyo ŵana ŵa Eli ŵakacitanga?— Yayi. Iyo wakalutilira kucita viwemi ivyo ŵapapi ŵake ŵakamusambizga.
Kasi ukughanaghana kuti Eli wakeneranga kucita nawo vici ŵana ŵake?— Wakeneranga kuŵalanga na kuŵalekeska kuteŵetera panyumba ya Ciuta. Kweni ndivyo Eli wakacita yayi. Pa cifukwa ici, Yehova wakamukwiyira Eli na ŵana ŵake. Yehova wakaghanaghana kuti waŵalange.
Zuŵa linyake usiku, apo Samuyeli wakagonanga, wakapulika munthu munyake wakucema. Wakati: ‘Samuyeli!’ Samuyeli wakacimbilira kwa Eli, kweni Eli wakati: ‘Nindakucemepo.’ Wakacemekaso kaciŵiri. Ndipo wati wacemekaso kacitatu, Eli wakamuphalira kuti para wapulikaso lizgu, wayowoye kuti: ‘Yowoyani Yehova, pakuti nkhupulika.’ Ndivyo Samuyeli wakacita. Ndipo Yehova wakati kwa Samuyeli: ‘Uphalire Eli kuti nilangenge nyumba yake cifukwa ca vinthu viheni ivyo ŵakucita.’ Kasi ukughanaghana kuti cikaŵa cipusu kwa Samuyeli kukaphalira Eli uthenga uwu?— Cikaŵa cipusu yayi. Nangauli Samuyeli wakawopanga, kweni wakacita ivyo Yehova wakamuphalira. Ivyo Yehova wakayowoya vikacitika. Ŵana ŵa Eli ŵakakomeka, ndipo Eli nayo wakafwa.
Nase tingasambirako kwa Samuyeli. Wakacita ico nchiwemi nangauli wakawonanga ŵanyake ŵakucita viheni. Iwe ke? Kasi uŵenge nga ni Samuyeli na kulutilira kucita viwemi? Para ndimo ucitirenge, ukondweskenge Yehova na ŵapapi ŵako.


text: 28 Yehova wakayowoyaso na Mozesi kuti:2 “Yowoya na Ŵaisrayeli, uŵaphalire kuti: ‘Muŵenge maso para mukupeleka kwa ine sembe yane, chingwa chane. Mupelekenge sembe zane zakotcha pa moto kuŵa sungu liwemi* pa nyengo yake yakutemeka.’+3 “Uŵaphalire kuti: ‘Sembe yakotcha pa moto iyo mupelekenge kwa Yehova ni iyi: zuŵa lililose mupelekenge tumberere tuŵiri twambura kalema twa chaka chimoza kuŵa sembe yakotcha ya nyengo zose.+4 Kamberere kamoza mupelekenge mulenji, ndipo kamberere kanyake mupelekenge namise para kwazgelera.+5 Mupelekere pamoza na sembe ya vyamuminda+ ya ufu uwemi wakukwana chimoza cha vigaŵa 10 vya efa,* wakusazgako mafuta ghakwengeka makora ghakukwana chimoza cha vigaŵa vinayi vya hini.*6 Iyi ni sembe yakotcha+ ya nyengo zose, iyo yikimikika pa Phiri la Sinayi, kuŵa sembe yakotcha pa moto yakupeleka kwa Yehova ya sungu liwemi.*7 Pa mberere+ yiliyose mupelekenge sembe ya chakumwa yakukwana chimoza cha vigaŵa vinayi vya hini. Muthire chakumwa chakuloŵezga mu malo ghatuŵa kuŵa sembe ya chakumwa kwa Yehova.8 Namise para kwazgelera mupelekenge kamberere kanyake kara. Mupeleke kuŵa sembe yakotcha pa moto ya sungu liwemi* kwa Yehova, ndipo mupelekengeso pamoza na sembe ya vyamuminda kweniso sembe ya chakumwa nga umo mwanguchitira mulenji.+9 “‘Kweni pa zuŵa la Sabata,+ mupelekenge tumberere tuŵiri twambura kalema twa chaka chimoza na ufu uwemi wakusazgako mafuta, wakukwana vigaŵa viŵiri pa vigaŵa 10 vya efa kuŵa sembe ya vyamuminda, pamoza na sembe yake ya chakumwa.10 Iyi ni sembe yakotcha ya pa Sabata, pamoza na sembe yakotcha ya nyengo zose na sembe ya chakumwa.+11 “‘Pa uyambiro wa mwezi uliwose,* mupelekenge sembe yakotcha kwa Yehova, tung’ombe twanalume tuŵiri, mberere yanalume, na tumberere twanalume 7 twa chaka chimoza twambura kalema.+12 Pa ng’ombe yiliyose mwizenge na sembe ya vyamuminda+ ya ufu uwemi wakusazgako mafuta wakukwana vigaŵa vitatu pa vigaŵa 10 vya efa, ndipo pa mberere yanalume+ mwizenge na sembe ya vyamuminda ya ufu uwemi wakusazgako mafuta, wakukwana vigaŵa viŵiri pa vigaŵa 10 vya efa.13 Pa kamberere kalikose mwizenge na sembe ya vyamuminda ya ufu uwemi wakusazgako mafuta, wakukwana chimoza cha vigaŵa 10 vya efa, yiŵenge sembe yakotcha yakupeleka kwa Yehova, sembe yakotcha pa moto ya sungu liwemi.*+14 Sembe zake za chakumwa ziŵenge vinyo wakukwana hafu wa hini pa ng’ombe+ yiliyose, chimoza cha vigaŵa vitatu vya hini pa mberere yanalume,+ na chimoza cha vigaŵa vinayi vya hini pa kamberere+ kalikose. Iyi ni sembe yakotcha ya mwezi na mwezi mu chaka chose.15 Kweniso mupelekenge kwa Yehova kambuzi kuŵa sembe ya kwananga padera pa sembe yakotcha ya nyengo zose pamoza na sembe yake ya chakumwa.16 “‘Mu mwezi wakwamba, pa zuŵa la 14 la mwezi uwo, kuŵenge Paska+ la Yehova.17 Pa zuŵa la 15 la mwezi uwo, muŵenge na chiphikiro. Mazuŵa 7, muryenge chingwa chambura nthukumusi.+18 Pa zuŵa lakwamba, muŵenge na ungano wakupatulika. Mungachitanga ntchito yiliyose yinonono chara.19 Mupeleke kwa Yehova sembe yakotcha pa moto: tung’ombe twanalume tuŵiri, mberere yanalume yimoza, na tumberere twanalume 7 twa chaka chimoza. Mupelekenge viŵeto vyambura kalema.+20 Muvipelekere pamoza na sembe yake ya vyamuminda. Pa ng’ombe yiliyose mupelekenge ufu uwemi wakusazgako mafuta,+ wakukwana vigaŵa vitatu pa vigaŵa 10 vya efa, ndipo pa mberere yanalume mupeleke vigaŵa viŵiri pa vigaŵa 10 vya efa.21 Pa kamberere kalikose mwa tumberere 7 mupelekenge chimoza cha vigaŵa 10 vya efa.22 Kweniso mwizenge na mbuzi yimoza kuŵa sembe ya kwananga, kumuphepiskirani.23 Mupelekenge sembe izi padera pa sembe yakotcha ya mulenji, iyo ni sembe yakotcha ya nyengo zose.24 Zuŵa lililose ndimo mupelekerenge sembe izi mazuŵa 7 kuŵa chakurya,* ni sembe yakotcha pa moto ya sungu liwemi* kwa Yehova. Mupelekere pamoza na sembe yakotcha ya nyengo zose na sembe yake ya chakumwa.25 Pa zuŵa la 7, muŵenge na ungano wakupatulika.+ Mungachitanga ntchito yiliyose yinonono chara.+26 “‘Pa zuŵa la vipambi vyakwamba kucha,+ para mukupeleka kwa Yehova sembe yiphya ya vyamuminda,+ muŵenge na ungano wakupatulika mu viphikiro vinu vya masabata.+ Mungachitanga ntchito yiliyose yinonono chara.+27 Mupelekenge sembe yakotcha kuŵa sungu liwemi* kwa Yehova: tung’ombe twanalume tuŵiri, mberere yanalume yimoza, na tumberere 7 twa chaka chimoza.+28 Muvipelekenge pamoza na sembe yake ya vyamuminda. Pa ng’ombe yiliyose mupelekenge ufu uwemi wakusazgako mafuta, wakukwana vigaŵa vitatu pa vigaŵa 10 vya efa, ndipo pa mberere yanalume mupelekenge vigaŵa viŵiri pa vigaŵa 10 vya efa.29 Pa kamberere kalikose mwa tumberere 7 mupelekenge chimoza cha vigaŵa 10 vya efa.30 Mwizengeso na kambuzi kamoza, kumuphepiskirani.+31 Mupelekenge sembe izi padera pa sembe yakotcha ya nyengo zose na sembe yake ya vyamuminda. Viŵeto ivyo mukupeleka viŵenge vyambura kalema,+ pamoza na sembe zake za chakumwa.


text:
Malichi 14-20
YOBU 1-5
Sumu 89 na Lurombo
Mazgu Ghakwamba (Mamin. 3 panji kuchepera apa)
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
“Yobu Wakathera Yayi ku Viyezgo”: (Mamin. 10)
[Wonelerani vidiyo ya buku la Yobu.]
Yob 1:8-11—Satana wakakayikira kugomezgeka kwa Yobu (w11 5/15 peji 17 ndime 6 m’paka 8; w09 4/15 peji 3 ndime 3 na 4)
Yob 2:2-5—Satana wakakayikiranga kugomezgeka kwa Yobu pera yayi, kweni kwa munthu waliyose (w09 4/15 peji 4 ndime 6)
-
Ivyo Tasambira: (Mamin. 8)
Yob 1:6; 2:1—Kasi mbanjani ŵakazomerezgekanga kwiza pamaso pa Yehova? (w06 4/1 peji 29 na 30 ndime 6)
Yob 4:7, 18, 19—Kasi Elifazi wakati chifukwa wuli Yobu wakusuzgika? (w14 3/15 peji 13 ndime 3; w05-CN 9/15 peji 26 ndime 4 na 5; w95-CN 2/15 peji 27 ndime 5 na 6)
Kasi ivyo naŵerenga mu Baibolo sabata iyi, vikunisambizgachi za Yehova?
Kasi nasambira fundo wuli mu Baibolo sabata iyi izo ningakaphalirako ŵanthu mu upharazgi?
-
Kuŵerenga Baibolo: Yob 4:1-21 (Mamin. 4 panji kuchepera apa)
PHARAZGANI MWALUSO
Paulendo Wakwamba: Chiyezgelero. Dumbiskanani mu Gongwe la Mulinda la Na. 2 pa mutu wa pa chikopi. Panganani nayo ivyo muzamusambira para mwizaso. (Mamin. 2 panji kuchepera apa)
Ulendo Wakuwelerako: Chiyezgelero. Dumbiskanani mu Gongwe la Mulinda la Na. 2 pa mutu wa pa chikopi. Panganani nayo ivyo muzamusambira para mwizaso. (Mamin. 4 panji kuchepera apa)
Sambiro la Baibolo: Yezgelerani umo mungasambilira Baibolo na munthu mu kabuku ka Uthenga Uwemi pa sambiro 2, ndime 2 na 3. (Mamin. 6 panji kuchepera apa)
UMOYO WACHIKHRISTU
Sumu 88
Kanani Kuchichizgika na Ŵanyinu!: (Mamin. 15) Kudumbiskana. Wonelerani vidiyo yakuti Kanani Kuchichizgika na Ŵanyinu! iyo yili pa jw.org. (Wonani pa IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA > ŴANYAMATA NA ŴASUNGWANA.) Para mwawonelera vidiyo, fumbani mafumbo agha: Kasi ŵana ŵakukumana na masuzgo wuli ku sukulu? Kasi ŵangalondezga wuli fundo iyo yili pa Ekisodo 23:2? Zunurani nthowa zinayi izo zingawovwira ŵawukirano kuti ŵalutilire kugomezgeka para ŵanyawo ŵakuŵachichizga kuchita vinthu viheni. Pemphani ŵawukirano kuti ŵayowoyepo viwemi ivyo vikaŵachitikira.
Sambiro la Baibolo la Mpingo: cl mutu 27 ndime 10-18 (Mamin. 30)
Weleranimo Ivyo Mwasambira na Kuyowoyapo Mwakudumura Ivyo Muzamusambira Sabata Yikwiza (Mamin. 3)
Sumu 149 na Lurombo


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Yerusalemu, msumba wakuthiska ndopa (1-16)
-
Israyeli wali nga makhalang’anjo (17-22)
-
Ŵalongozgi na ŵanthu ŵa Israyeli ŵachenyeka (23-31)
22 Ndipo mazgu gha Yehova ghakizaso kwa ine, ghakati:
2 “Iwe mwana wa munthu, kasi uli wakunozgeka kupharazga cheruzgo pa msumba uwo uli na mulandu wa ndopa+ na kuwumanyiska maukazuzi ghake ghose?+
3 Uyowoye kuti, ‘Ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yayowoya: “Iwe msumba uwo ukuthiska ndopa+ mukati mwako, uwo nyengo yake yikwiza,+ uwo ukupanga vikozgo vyakuseluska kuti ujikazuzgenge navyo,+
4 uli na mulandu chifukwa ukuthiska ndopa,+ ndipo uli wakufipirwa+ chifukwa cha vikozgo vyako vyakuseluska. Wafupiska mazuŵa ghako, ndipo umaliro wa vyaka vyako wiza. Lekani nikuzgorenge chinthu chakuyowoyeleka msinjiro ku mitundu na chinthu chakusekeska mu vyaru vyose.+
5 Vyaru vyapafupi na ivyo vili kutali na iwe vikusekenge,+ iwe, wamweneiwe zina lako ndakufipirwa ndipo uli wakuzura na chivundungwele.
6 Wona! Mulongozgi waliyose wa Israyeli mukati mwako wakuthiska ndopa+ chifukwa cha mazaza agho wali nagho.
7 Ŵanthu ŵakuyuyura+ ŵawiskewo na ŵanyinawo pakati pako. Ŵakulyera mulendo, ndipo ŵakusuzga mwana mulanda na chokoro.”’”+
8 “‘Ukuyuyura malo ghane ghatuŵa, ndipo ukufipiska masabata ghane.+
9 Mukati mwako muli ŵanthu ŵakusesa awo ŵali na chilato cha kuthiska ndopa.+ Ŵakurya sembe pa mapiri, ndipo ŵakuchita nkharo yakulengeska pakati pako.+
10 Mukati mwako muli ŵanthu awo ŵakuyuyura pakugona pa ŵawiskewo,+ ndipo ŵakugona na mwanakazi wakufipirwa uyo wali kumwezi.+
11 Mukati mwako, mwanalume wakuchita vyaukazuzi na muwoli wa mzengezgani wake,+ munyake wakuchita vyakulengeska na mkamwana wake,+ ndipo munyake wakugona na mudumbu wake, mwana mwanakazi wa awiske.+
12 Mukati mwako ŵanthu ŵakupokera vimbundi kuti ŵathiske ndopa.+ Ukubwerekeska pa katapira panji kuti usangirepo chapachanya+ ndipo ŵazengezgani ŵako+ ukuŵalyera ndalama. Enya, waniluwirathu nkhanira,’ ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova.
13 “‘Wona! Nkhukuŵa mawoko ghane chifukwa cha kuseluka na chandulo chaupusikizgi icho wasanga, ndiposo chifukwa cha kuthiska ndopa uko kuli mukati mwako.
14 Kasi chikanga chako chizamulutilira ndipo mawoko ghako ghazamulutilira kuŵa ghankhongono mu mazuŵa agho nizamumalirana nawe?+ Ine Yehova nayowoya ndipo nizamuchitapo kanthu.
15 Nizamukumbininiskira mukati mu ŵamitundu na kukumwalaliskira mu vyaru,+ ndipo nizamumazga ukazuzi wako.+
16 Uzamuyuyulika pamaso pa ŵamitundu, ndipo uzamumanya kuti ine ndine Yehova.’”+
17 Ndipo mazgu gha Yehova ghakizaso kwa ine, ghakati:
18 “Mwana wa munthu, kwa ine, Ŵaisrayeli ŵazgoka makhalang’anjo ghawakawaka. Wose ni mkuŵa, tini, chisulo, na muthovu mu ng’anjo. Ŵazgoka makhalang’anjo gha siliva.+
19 “Ntheura ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yayowoya: ‘Pakuti mose mwazgoka makhalang’anjo ghawakawaka,+ nimuwunjikaninge pamoza mukati mwa Yerusalemu.
20 Nga umo ŵakuwunjikira siliva, mkuŵa, chisulo, muthovu, na tini mu ng’anjo kuti pachanya pake ŵapembepo moto mwakuti visongonoke, ntheura ndimo nimuwunjikiraninge mu ukali na kutukutwa kwane, ndipo nipembenge moto pa imwe na kumusongonorani.+
21 Nimuwunjikaninge na kupumbuzira pa imwe moto wa kutukutwa kwane,+ ndipo musongonokenge mukati mwa msumba.+
22 Nga umo siliva likusongonokera mu ng’anjo, namwe ndimo musongonokerenge mukati mwake. Ndipo muzamumanya kuti ine Yehova, napungulira ukali wane pa imwe.’”
23 Mazgu gha Yehova ghakizaso kwa ine, ghakati:
24 “Mwana wa munthu, phalira charu kuti: ‘Ndiwe charu icho chizamutozgeka chara nesi vula kulokwerapo pa zuŵa la ukali.
25 Ntchimi zake zanozga chiŵembu mukati mwake+ nga ni nkhalamu yakubangura iyo yikutwazura nyama.+ Zikutwazura ŵanthu. Zikupoka vyuma na vinthu vyapachanya. Zapangiska kuti mukati mwake muŵe vyokoro vinandi.
26 Ŵasembe ŵake ŵaswa dango lane,+ ndipo ŵakufipiska malo ghane ghatuŵa.+ Ŵakupambaniska yayi pakati pa icho ntchakupatulika na icho ntchakupatulika yayi,+ ndipo ŵakutondeka kusambizga ŵanthu icho ntchakufipirwa na icho ntchituŵa.+ Ŵakukana kusunga masabata ghane, ndipo nafipiskika mukati mwawo.
27 Ŵakaronga ŵake mukati mwake ŵali nga ni mphumphi izo zikutwazura nyama. Ŵakuthiska ndopa na kukoma ŵanthu kuti ŵasange chandulo chaupusikizgi.+
28 Kweni ntchimi zake zikuphaka utoto utuŵa pa vyakuchita vyawo. Zikuwona mboniwoni zautesi na kuloska vyautesi,+ ndipo zikuti: “Ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yayowoya,” uku Yehova wandayowoyepo.
29 Ŵanthu mu charu ŵakulyera ŵanyawo, ŵakwiba,+ ŵakuyuzga ŵakusuzgika na ŵakavu, ndipo ŵakulyera mulendo na kukana kumuchitira urunji.’
30 “‘Nkhapenjanga munthu mukati mwawo uyo wanganozga linga lamalibwe panji kwimilira pamaso pane pa malo apo linga lagumuka kuti wavikilire charu kuti chileke kuparanyika,+ kweni nkhasangapo na yumoza chara.
31 Ntheura nipungulirenge kutukutwa kwane pa iwo, ndipo niŵamalenge na moto wa ukali wane. Nikhizgirenge njombe ya mendero ghawo pa mitu yawo,’ ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova.”
Tumizgani
Tumizgani
Ezekiyeli 22
Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
https://www.jw.org/finder?docid=1001061103&Book=26&Chapter=22&wtlocale=TB&srcid=share
Chitumbuka
mailto:?body=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D1001061103%26Book%3D26%26Chapter%3D22%26wtlocale%3DTB%26srcid=share&subject=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text: 5 Yehova wakayowoyaso na Mozesi kuti:2 “Phalira Ŵaisrayeli kuti ŵafumiskire kuwaro kwa msasa waliyose uyo wali na vyoni,+ uyo wali na nthenda ya kusulura,+ na uyo wafipiskika na chitanda.+3 Muŵafumiskire kuwaro kwa msasa, kwali ni mwanalume panji mwanakazi, kuti ŵaleke kukazuzga+ misasa ya awo ine nkhukhala mukati mwawo.”+4 Ndivyo Ŵaisrayeli ŵakachita nadi, ŵakaŵafumiskira kuwaro kwa msasa. Ŵaisrayeli ŵakachita nga umo Yehova wakaphalilira Mozesi.5 Yehova wakalutilira kuyowoya na Mozesi kuti:6 “Phalira Ŵaisrayeli kuti: ‘Usange mwanalume panji mwanakazi wachita kwananga kulikose na kuchita mwambura kugomezgeka pamaso pa Yehova, munthu uyo wali na mulandu.+7 Waphare+ kwananga uko wachita, wawezgerepo vyose ivyo wananga na kusazgirapo chimoza cha vigaŵa vinkhondi cha mtengo wake.+ Wavipeleke kwa uyo wamubudira.8 Kweni usange uyo wakabudilika wafwa ndipo walije mubali wakuti wapoke ivyo vyawezgeka, mbwenu vipelekeke kwa Yehova ndipo viŵenge vya wasembe.* Wize navyo pamoza na mberere ya mphepiska yakuti wasembe wamuphepiskire.+9 “‘Chinthu chilichose chakupatulika icho Ŵaisrayeli ŵapeleka+ kwa wasembe chiŵenge chake.+10 Vinthu vyakupatulika vya munthu waliyose viŵenge vyake. Chilichose icho munthu wapeleka kwa wasembe chiŵenge cha wasembe.’”11 Yehova wakalutilira kuyowoya na Mozesi kuti:12 “Yowoya na Ŵaisrayeli, uŵaphalire kuti: ‘Usange muwoli wa munthu wapuluka na kuchita mwambura kugomezgeka kwa mfumu wake,13 wagonana na mwanalume munyake,+ kweni nkhani iyi yindamanyikwe kwa mfumu wake ndipo yichali yindavumbukwe, wajifipiska kweni kaboni palije ndiposo wandakoleke, ivi ndivyo vichitikenge:14 Usange mfumu wake wachita sanji na kumukayikira ndipo muwoli wajifipiska nadi, panji, usange mfumu wake wachita sanji na kumukayikira kweni muwoli wandajifipiske,15 mfumu wize na muwoli wake kwa wasembe. Pakwiza nayo, wizeso na sembe, ufu wa balere wakukwana chimoza cha vigaŵa 10 vya efa.* Wangathirangako mafuta chara panji kuŵikako lubani, chifukwa ni sembe ya vyamuminda ya sanji, sembe ya vyamuminda ya kukumbuska kwananga.16 “‘Wasembe wize nayo mwanakazi uyu na kumuyimika pamaso pa Yehova.+17 Ndipo wasembe watore maji ghakupatulika mu chiŵiya chadongo, watoreso fuvu pasi mu chihema na kuthira mu maji.18 Wasembe wayimike mwanakazi pamaso pa Yehova, wafwature sisi la mwanakazi na kuŵika sembe ya vyamuminda mu mawoko ghake kuŵa chikumbusko, ndiko kuti, sembe ya vyamuminda ya sanji.+ Ndipo wasembe wakolere mu mawoko ghake maji ghakuŵaŵa, ghakukhizgira nthembo.+19 “‘Wasembe wamulapizge, wayowoye ku mwanakazi kuti: “Usange mwanalume munyake wandagonepo nawe umo uli kutengwera kwa mfumu wako,+ ndipo undapulukepo na kujifipiska, mbwenu uleke kupwetekeka na maji ghakuŵaŵa ghakukhizgira nthembo agha.20 Kweni usange umo uli kutengwera kwa mfumu wako uli kupulukapo na kujifipiska, ndipo uli kugonanapo na mwanalume munyake+ padera pa mfumu wako—”21 Wasembe wamuphalire mwanakazi kuti wachite chilapo cha nthembo, ndipo wasembe wayowoye ku mwanakazi kuti: “Yehova wakuzgore chinthu chakutemberapo na chakulapirapo mukati mu ŵanthu ŵakwako, Yehova wakhwelure* chigha* chako na kutupiska nthumbo yako.22 Maji ghakukhizgira nthembo agha ghanjirenge mu matumbo ghako na kutupiska nthumbo yako ndipo ghakhwelurenge* chigha* chako.” Mwanakazi wayowoye kuti: “Ameni! Ameni!”*23 “‘Wasembe walembe mu buku nthembo izi na kuzisukira mu maji ghakuŵaŵa.24 Pamasinda wamweske mwanakazi maji ghakuŵaŵa ghakukhizgira nthembo. Maji agha ghanjire mwa mwanakazi na kumuŵinyiska mu nthumbo.25 Wasembe watore sembe ya vyamuminda ya sanji+ mu woko la mwanakazi, wazungunye sembe ya vyamuminda uku na uko pamaso pa Yehova, ndipo wize nayo pafupi na jotchero.26 Wasembe watorepo sembe ya vyamuminda kuzuzga woko kwimira sembe yose, wayiwotche pa jotchero.+ Pamasinda wamumweske maji mwanakazi.27 Para wamumweska maji, ndipo mwanakazi wali kujifipiska nadi na kuchita mwambura kugomezgeka kwa mfumu wake, maji gha nthembo ghanjirenge mwa iyo na kumuŵinya. Nthumbo yake yitupenge, chigha* chake chikhwelukenge* ndipo waŵenge chinthu chakutemberapo mukati mu ŵanthu ŵakwake.28 Kweni usange mwanakazi wandajifipiske ndipo ngwakutowa, waŵenge wakufwatuka ku chilango ichi. Watorenge nthumbo na kubaba ŵana.29 “‘Ili ni dango la sanji,+ ilo likwenera kulondezgeka para mwanakazi wakutengwa wapuluka na kujifipiska,30 panji para mwanalume wachita sanji na kukayikira muwoli wake. Mwanalume wize nayo muwoli wake na kumuyimika pamaso pa Yehova ndipo wasembe wamuchitire mwanakazi uyu vyose ivyo dango ili likuyowoya.31 Mwanalume waŵenge wambura mulandu, kweni muwoli wake wazgorenge pa mulandu wake.’”


text:
IVYO ŴANYAMATA NA ŴASUNGWANA ŴAKUFUMBA
Kasi Nafikapo Kuti Ningaŵa na Chibwezi?
Kasi kuŵa pa chibwezi ni vichi?
Para ukutemwa kwenda na munthu uyo ni munyamata panji msungwana munyako yayi, kasi ndikuti uli pa chibwezi?
Wakopeka na munthu uyo ni munyamata panji msungwana munyako yayi, ndipo kanandi pa zuŵa mukutumirana ma meseji panji kwimbirana foni. Kasi ndikuti uli pa chibwezi?
Nyengo zose para uli pamoza na ŵanyako, ukutemwa kukhala na munthu yumozamoza pera uyo ni munyamata panji msungwana munyako yayi. Kasi ndikuti uli pa chibwezi?
Ukwenera kuti wangusuzgika yayi kuzgora fumbo lakwamba. Kweni ukwenera kuti wangughanaghanirapo dankha pambere undazgore fumbo lachiŵiri na lachitatu. So kasi chomene kuŵa pa chibwezi ni vichi?
Kuŵa pa chibwezi ni para ukutemwa kuchezga na munthu yumozamoza uyo wakopeka nayo ndipo nayo wakopeka nawe.
So zgoro la mafumbo ghose ghatatu ndakuti enya. Para ukutemwa kuchezga pa foni, panji maso na maso, kwamwekha panji pa gulu, na munthu uyo ni munyamata panji msungwana munyako yayi ndipo wakopeka nayo, ndikuti uli pa chibwezi.
Chifukwa wuli ŵanthu ŵakuŵa pa chibwezi?
Para ukukhumba kuŵa pa chibwezi ukwenera kuŵa na chilato chiwemi chakumanyana makora na munyako usange ndimwe ŵakwenelerana nadi kutorana.
Mbunenesko kuti ŵanyako ŵangawona chibwezi mwakupepuka. Ŵanyake ŵakutemwa waka kuŵa na chibwezi kweni ŵalije pulani yakutora panji kutengwa. Ŵanyake ŵakuŵa na chibwezi kuti ŵatchuke waka.
Kanandi, chibwezi cha nthena chikulutilira yayi. Msungwana munyake zina lake, Heather, wakati: “Ŵanyamata na ŵasungwana ŵanandi ŵakuŵa pa chibwezi kwa sabata yimoza panji ziŵiri mbwenu. Ŵakuwona kuti ŵangamazga chibwezi kwambura suzgo na kusanga chinyake. Ntheura ŵakuwona kuti para ŵazakanjira mu nthengwa, palije suzgo kuzakamazgaso nthengwa yawo.”
Manya kuti para uli pa chibwezi na munthu munyake, maghanoghano ghake ghose ghakuŵa pa iwe. So ukwenera kuŵa na chilato chiwemi para ukwamba chibwezi.—Luka 6:31.
Ghanaghanira fundo iyi: Kasi iwe ungatemwa kuti munthu munyake waseŵereske maghanoghano ghako nga ni mwana uyo wakuseŵeleska chidoli ndipo nyengo yichoko waka wakuchileka? Mbwenu nawe ukwenera yayi kuchita nthena kwa munyako uyo uli nayo pa chibwezi! Baibolo likuti chitemwa “chikuchita mwambura kwenelera yayi.”—1 Ŵakorinte 13:4, 5.
Msungwana munyake zina lake Chelsea, wakati: “Nyengo zinyake nkhaghanaghananga kuti ŵanthu ŵakwenera kuŵa pa chibwezi kuti ŵaŵe waka ŵakukondwa. Kweni ndimo viliri yayi, chifukwa munyako uyo uli nayo pa chibwezi wakuvitora kuti ni vyanadi.”
Ivyo ungachita: Ŵerenga 2 Petrosi 1:5-7 kuti umanye ivyo ungachita para ukunozgekera kuŵa na chibwezi panji kunjira mu nthengwa. Kasi ni mikhaliro nji iyo yikukusuzga? Chitapo kanthu ndipo para pajumpha mwezi umoza wonaso usange ukusintha.
Kasi nafika pa msinkhu wakuŵa na chibwezi?
Kasi ukughanaghana kuti munyamata panji msungwana wakwenera kuŵa na chibwezi para wakwaniska vyaka vilinga?
Sono fumba ŵapapi ŵako fumbo leneliri.
Nyengo zinyake, zgoro lako na la ŵapapi ŵako lingayana panji lingapambana. Panji nawe uli mu gulu la ŵanyamata na ŵasungwana awo ŵakulindilira kuti ŵafike dankha pa msinkhu wakuti ŵangaŵa na chibwezi.
Ndivyo Danielle wa vyaka 17 wakachita. Iyo wakati: “Ivyo nkhukhumba mwa munthu uyo wangaŵa chibwezi chane sono, vikupambana chomene na ivyo nkhakhumbanga vyaka viŵiri ivyo vyajumpha. Nakuti nanga ni sono nichali kujikayikira kuti nafika pa msinkhu wakuti ningaŵa na chibwezi. Nkhughanaghana kuzakaŵa na chibwezi para vyaka vyajumphapo kweniso para nazakawona kuti maghanoghano ghane ngakukhazikika.”
Paliso chifukwa chinyake icho tikuyowoyera kuti kulindilira nkhwakuzirwa. Baibolo likuyowoya za “uwukirano,” kung’anamura nyengo iyo makhumbiro ghakugonana ghakuŵa ghankhongono chomene. (1 Ŵakorinte 7:36) Usange ukutemwa kuchezga chomene na munthu uyo ni munyamata panji msungwana munyako yayi apo uchali muwukirano, ungamba kumudokera ndipo paumaliro ungachita nayo uzaghali.
Mbunenesko kuti ŵanyako ŵangawona kuti palije suzgo. Ŵanandi ŵakukhumba kumanya umo vikuŵira para ŵanthu ŵakugonana. Kweni ukwenera kugega kaghanaghaniro kakubudika aka ndipo ukwenera kuchitako yayi nkharo yanthena! (Ŵaroma 12:2) Nakuti Baibolo likuti ‘chimbirako ku uzaghali.’ (1 Ŵakorinte 6:18) Usange ungalindilira kuti ujumphe dankha pa msinkhu wa uwukirano vingakovwira kuti usezgere ‘kutali na thupi lako vinthu vyakupweteka.’—Mupharazgi 11:10.
Chifukwa wuli nkhwenera kulindilira dankha?
Usange munyake wakukuchichizga kuti uŵe na chibwezi vingayana waka na kukuchichizga kulemba mayeso agho undanozgekere. Vingaŵa makora yayi kuchita nthena! Ungakhumbikwira nyengo kuti unozgekere makora kuti umanye umo ungakazgolera mafumbo ghanonono pa mayeso.
Vikuyana waka na kuŵa pa chibwezi.
Kuŵa pa chibwezi ni nkhani yamaseŵera yayi. So pambere undaŵe pa chibwezi na munthu munyake, ukwenera kumanya dankha vinthu vyakuzirwa ivyo ungachita kuti uzakhozge ubwezi wako na munyako.
Pamanyuma, para wazakasanga munthu wakwenelera kuti uŵe nayo pa chibwezi, chizamuŵa chipusu kukhozga ubwezi winu. Nakuti nthengwa ya ŵanthu awo ŵakutemwana zanadi, yikuŵa yakukhora.
Leka kughanaghana kuti para walindilira dankha uŵavyenge wanangwa. M’malo mwake, uŵenge na wanangwa ukuru wakuti ‘ukondwe mu mazuŵa gha uwukirano wako.’ (Mupharazgi 11:9) Uŵengeso na nyengo yinandi yakunozga makora mikhaliro yinyake iyo ukuwona kuti ukuchita makora yayi. Chakuzirwa chomene ntchakuti, uŵenge paubwezi wakukhora na Chiuta.—Chitengero cha Yeremiya 3:27.
Pasono, ungachezga na munthu waliyose kwali ni munyamata panji msungwana. Kasi ungachita wuli nthena? Ukwenera kuchezga nawo pa gulu apo pali munthu munyake mulara uyo wakumulaŵilirani. Msungwana munyake zina lake Tammy wakati: “Vikunozga kuchezga pa gulu, ndipo ntchiwemi kuŵa na ŵabwezi ŵanandi.” Monica nayo wakazomerezga fundo iyi. Iyo wakati: “Kuchezga pa gulu ni nthowa yiwemi chomene chifukwa ukuzgoŵerana na ŵanthu ŵanandi ŵamikhaliro yakupambanapambana.”
Kweni para wachimbilira kuŵa pa chibwezi, ukujichemera masuzgo ghakofya. Ntheura ukwenera kulindilira dankha. Pasono, lutilira kusambira na kumanya vinthu ivyo vingazakakovwira kuti para wazakaŵa pa chibwezi, chizakende makora. Pa nyengo iyo, uzamuŵa kuti ukujimanya makora kweniso ukumanya ivyo ukukhumba mwa munthu uyo uzamukhala nayo umoyo wako wose.