text:
Wongani Yehova Kuti Mutumbikike
‘Wongani Yehova, chifukwa ni muwemi.’—SAL. 106:1.
1. Chifukwa wuli tikwenera kumuwonga Yehova?
YEHOVA, ni Mupi wa ‘chawanangwa chilichose chiwemi na chakufikapo,’ ndipo tikwenera kumuwonga. (Yak. 1:17) Iyo ni Muliska wachitemwa, ndipo wakutipwelelera mwakuthupi na mwauzimu. (Sal. 23:1-3) Mu nyengo ya masuzgo, wakuŵa ‘chiphokwero chithu na nkhongono zithu.’ (Sal. 46:1) Ipo tikwenera kuwonga Chiuta na mtima withu wose, nga umo wakachitira wamasalimo uyo wakalemba kuti: ‘Wongani Yehova, chifukwa ni muwemi; lusungu lwake ndwamuyirayira.’—Sal. 106:1.
Lemba lithu la chaka cha 2015 ndakuti: ‘Wongani Yehova, chifukwa ni muwemi.’
2, 3. (a) Kasi pangaŵa masuzgo wuli usange tingatondeka kuwonga Yehova pa vitumbiko ivyo wakutipa? (b) Kasi nkhani iyi yizgorenge mafumbo wuli?
2 Chifukwa wuli kuwonga nkhwakuzirwa? Ŵanthu ŵanandi mazuŵa ghano mbambura kuwonga. Baibolo likayowoyerathu kuti ndimo vizamuŵira mu mazuŵa ghaumaliro. (2 Tim. 3:2) Ŵanthu ŵakuwonga yayi vinthu viwemi ivyo Yehova waŵachitira. Tikukhala na ŵanthu awo ŵakutemwa vinthu vyakuthupi. Para tingapusa, nase tingamba kutemwa vinthu vyakuthupi. Nga Mbaisrayeli, tingatondeka kuzirwiska ubwezi withu na Yehova ndiposo vitumbiko ivyo watipa.—Sal. 106:7, 11-13.
3 Kweniso ghanaghanirani ivyo vingachitika para takumana na viyezgo vikuru. Masuzgo ghangatihangayiska ndipo tingaluwa vitumbiko ivyo Yehova watipa. (Sal. 116:3) Ntheura, kasi tingachita wuli kuti tiŵe na mtima wa kuwonga? Kasi tingachita wuli kuti tiwongenge nyengo zose? Kasi ntchivichi chingatovwira kuti tilutilire kuwona vinthu mwakwenelera para tikukumana na viyezgo? Tiyeni tiwone.
‘A YEHOVA, MILIMO YINU NJAKUZIZWISKA IYO MWAYANDANISKA’
4. Kasi ntchivichi chingatovwira kuti tilutilire kuwonga?
4 Tikwenera kufwilirapo kuti tilutilire kuwonga Yehova. Chakwamba, tikwenera kuwona umo Yehova watitumbikira. Kufuma apo, tikwenera kughanaghanira vitumbiko ivyo Yehova watipa ivyo vikulongora kuti wakutitemwa. Ndivyo wamasalimo wakachita, ndipo wakazizwa na ivyo Yehova wakamuchitira.—Ŵazgani Salmo 40:5; 107:43.
5. Kasi tingasambirako vichi kwa mpositole Paulosi pa nkhani ya kuwonga?
5 Tingasambirako vinandi kwa mpositole Paulosi pa nkhani ya kuwonga. Wakwenera kuti wakaghanaghaniranga ivyo Yehova wakamuchitira, ndipo kanandi wakalombanga na kuwonga Yehova. Pakwamba, Paulosi wakaŵa ‘wakuyuyura Chiuta na wakutambuzga kweniso munthu wamsinjiro.’ Ntheura, wakawonga Chiuta na Khristu chifukwa cha kumulongora lusungu na kumupa uteŵeti. (Ŵazgani 1 Timote 1:12-14.) Paulosi wakawonganga Ŵakhristu ŵanyake. Kweniso wakawonganga Yehova chifukwa Ŵakhristu aŵa ŵakaŵa na mikhaliro yiwemi ndiposo ŵakateŵeteranga Yehova mwakugomezgeka. (Fil. 1:3-5, 7; 1 Tes. 1:2, 3) Para wakumana na masuzgo, Paulosi wakawonganga Yehova chifukwa cha wovwiri uwo ŵabali ŵake ŵakamupanga. (Mil. 28:15; 2 Kor. 7:5-7) Lekani Paulosi wakachiska Ŵakhristu kuti: ‘Longorani kuti muli ŵakuwonga, kusokana yumoza na munyake na masalimo, malumbo kwa Chiuta, ndiposo sumu zauzimu zakukondweska.’—Kol. 3:15-17.
TIGHANAGHANIRENGE IVYO YEHOVA WATICHITIRA
6. Chifukwa wuli imwe mukumuwonga Yehova?
6 Kasi tingachita wuli kuti tiwongenge nga ni Paulosi? Tikwenera kughanaghanira ivyo Yehova watichitira. (Sal. 116:12) Usange munthu wangamufumbani vitumbiko ivyo Yehova wamupani, kasi mungazunura vitumbiko wuli? Panji mungazunura ubwezi winu na Yehova. Panji kugowokereka kwa zakwananga zinu chifukwa cha sembe yakuwombora ya Khristu. Panji mungazunura ŵabali na ŵadumbu awo ŵakamovwirani pa nyengo iyo mukakumana na viyezgo. Kweniso mungaluwa yayi kuzunurapo muwoli panji mfumu winu na ŵana. Para tingaghanaghanira vitumbiko ivyo Yehova watipa, timuwongenge na mtima wose.—Ŵazgani Salmo 92:1, 2.
7. (a) Chifukwa wuli tikwenera kuwonga Yehova? (b) Kasi tisangenge vyandulo wuli para tikuwonga Yehova?
7 Tikwenera kumuwonga Yehova chifukwa cha vitumbiko ivyo wakutipa. (Sal. 95:2; 100:4, 5) Ŵanthu ŵanandi ŵakulomba kwa Chiuta kuti ŵapemphe waka vinthu. Kweni ise tikumanya kuti Yehova wakukondwa para tikuwonga ivyo wali kutipa. Mu Baibolo muli malurombo ghanandi gha ŵateŵeti ŵa Chiuta awo ŵakawonganga Yehova. Chiyelezgero ni lurombo lwa Hana na lwa Hezekiya. (1 Sam. 2:1-10; Yes. 38:9-20) Nase, tiwongenge nga umo ŵakachitira ŵateŵeti ŵakugomezgeka aŵa. Tiwongenge Yehova mu lurombo chifukwa cha vitumbiko ivyo wali kutipa. (1 Tes. 5:17, 18) Para tichitenge nthena, tiŵenge ŵakukondwa kweniso timutemwenge chomene Yehova ndipo tiŵenge nayo paubwezi.—Yak. 4:8.
8. Kasi ni vinthu wuli ivyo vingatipangiska kuti tiŵe ŵambura kuwonga?
8 Usange tikuŵa maso yayi, tingaleka kuwonga Yehova pa viwemi ivyo wakutichitira. Vili nthena chifukwa chakuti tili kuhara mtima wambura kuwonga kufuma ku ŵapapi ŵithu ŵakwambilira. Yehova wakaŵika Adamu na Eva mu paradiso, ndipo wakaŵapa chilichose icho ŵakakhumbikwiranga. Ŵakate ŵakhalenge mwamtende kwamuyirayira. (Gen. 1:28) Kweni ŵakatondeka kuwonga ivyo Yehova wakaŵachitira. Ŵakakhorwa yayi na ivyo ŵakaŵa navyo. Chifukwa cha kuleka kuwonga, ŵakataya chilichose icho ŵakaŵa nacho. (Gen. 3:6, 7, 17-19) Pakuti tikukhala mu charu icho ŵanthu mbambura kuwonga, nase tingatolerako nkharo yawo. Tingamba kuwona ubwezi withu na Yehova mwakupepuka. Kweniso tingamba kuwona kuti ubali withu wa pa charu chose ngwambura kuzirwa. Tingamba kutimbanizgika na vinthu vya mu charu ichi, icho chikuluta. (1 Yoh. 2:15-17) Kuti ivi vileke kutichitikira, tikwenera kughanaghanirapo chomene vitumbiko ivyo Yehova wali kutipa ndipo timuwongenge nyengo zose kuti ndise ŵanthu ŵake.—Ŵazgani Salmo 27:4.
PARA TIKUZIZIPIZGA VIYEZGO
9. Para tasangana na viyezgo vikuru, chifukwa wuli tikwenera kughanaghanira vitumbiko ivyo tili navyo?
9 Para tikuwonga, tizizipizgenge viyezgo vikuru. Tingasuzgika maghanoghano usange tingasangana na masuzgo ghakuru. Mwachiyelezgero, para mfumu panji muwoli withu waleka kugomezgeka, talwara matenda ghakuru, mubali withu wafwa, panji masoka gha chilengiwa. Usange vyatichitikira, tingapembuzgika na kukhozgeka para tikughanaghanira umo Yehova watitumbikira. Ŵanji vili kuŵachitikirapo. Tiyeni tiwone ivyo ŵakayowoya.
10. Kasi Irina wasanga vyandulo wuli chifukwa cha kughanaghanira ivyo Chiuta wakumuchitira?
10 Irina * uyo wakukhala ku North America ni mupayiniya wanyengozose. Wakatorana na mubali uyo wakaŵa mulara mu mpingo. Mubali uyu wakaŵa wambura kugomezgeka ndipo wakamusida Irina na ŵana. Kasi ntchivichi icho chikawovwira Irina kuti walutilire kuteŵetera Yehova mwakugomezgeka? Iyo wakuti: “Nkhuwonga Yehova kuti wakunipwelelera. Para nkhughanaghanira ivyo Chiuta wakunichitira zuŵa lililose, nkhuwona kuti Yehova wakunitemwa na kunivikilira. Nkhumanya kuti walutilirenge kunovwira.” Nangauli Irina wakumana na viyezgo vikuru, kweni ngwakukondwa. Ichi chikumovwira kuti walutilire kuzizipizga ndipo ŵanji ŵakukhozgeka.
11. Kasi ntchivichi icho chikawovwira mudumbu munyake kuzizipizga nthenda yikuru?
11 Mudumbu munyake zina lake Kyung-sook, wa ku Asia, wakaŵa mupayiniya lumoza na mfumu wake kwa vyaka vyakujumpha 20. Ŵakamusanga na kansa ya mu maphapu ndipo ŵakamuphalira kuti wafwenge pambere myezi 6 yindajumphe. Nangauli iyo na mfumu wake ŵakakumanapo na viyezgo vinandi kumasinda, kweni ŵakaŵa na umoyo uwemi. Iyo wakati: “Nthenda iyi yikaŵa yikuru. Nkhawonanga kuti palije kawemi pa umoyo wane ndipo nkhachitanga wofi.” Kasi ntchivichi icho chawovwira mudumbu uyu kuti wazizipizge? Iyo wakuti: “Zuŵa lililose usiku pambere nindagone, nkhulomba kwa Yehova mwakubamulizga mazgu, kumuwonga vinthu vinkhondi ivyo wanichitira zuŵa ilo. Para nachita nthena nkhujipulika makora ndipo nkhumutemwa chomene Yehova.” Kasi mudumbu uyu wasanga chandulo wuli chifukwa cha kulomba kwa Yehova? Iyo wakuti: “Namanya kuti Yehova wakutiwovwira para tili mu viyezgo ndiposo kuti vitumbiko ni vinandi kuluska masuzgo agho tikukumana nagho.”
12. Kasi Jason wakapembuzgika wuli muwoli wake wakati wafwa?
12 Jason, uyo wakuteŵetera pa ofesi yinyake ya munthavi muno mu Africa, wachita uteŵeti wanyengozose kwa vyaka vyakujumpha 30. Iyo wakulongosora kuti: “Muwoli wane wali kufwa vyaka 7 ivyo vyajumpha, ndipo nkhusuzgika chomene maghanoghano. Para ningakhalira waka kughanaghanira umo muwoli wane wakasuzgikiranga na kansa, vinganigongoweska.” Kasi ntchivichi icho chawovwira Jason kuzizipizga? Iyo wakuti: “Zuŵa linyake nkhakumbukira vinthu vyakukondweska ivyo tikachitiranga lumoza na muwoli wane, ndipo nkhamuwonga Yehova mu lurombo. Nkhapembuzgika chomene, ndipo kufuma pa nyengo iyi, nyengo zose nkhuwonga Yehova chifukwa cha vinthu viwemi ivi. Chifukwa chakuti nkhumuwonga Yehova, vyanovwira kuti niwonenge vinthu mwakwenelera. Nangauli nichali na chitima, kweni nkhuwonga Yehova chifukwa chakuti nkhaŵa na banja liwemi ndiposo nkhateŵeteranga na munthu uyo wakatemwanga Chiuta. Ivi vyanovwira kuti niwonenge vinthu mwakwenelera.”
“Nkhuwonga chomene kuti Chiuta wane ni Yehova.”
13. Kasi ntchivichi icho chikawovwira Sheryl kuti wazizipizge apo ŵa mu mbumba yakwake ŵanandi ŵakafwa?
13 Mu 2013 ku Philippines kukachitika chimphepo chikuru chomene. Chifukwa cha chimphepo ichi, Sheryl uyo wakaŵa na vyaka 13 wakaŵavya chilichose. Iyo wakati: “Nyumba yakwithu yikawa kweniso ŵapapi na ŵabali ŵane ŵanandi ŵakafwa.” Chimphepo ichi chikakoma adada, amama na ŵana ŵakwake ŵatatu. Kasi ntchivichi icho chikawovwira Sheryl kuti wazizipizge suzgo iyi? Wakakumbukanga umo Yehova wakamutumbikira. Iyo wakati: “Nkhawona ivyo ŵabali na ŵadumbu ŵakachita pakovwira kweniso kukhozga awo ŵakakhumbikwiranga wovwiri. Nkhamanya kuti ŵabali pa charu chose ŵakanilomberanga.” Wakasazgirapo kuti: “Nkhuwonga chomene kuti Chiuta wane ni Yehova. Nyengo zose wakutipa vinthu ivyo tikukhumbikwira.” Nadi, para tikukumbuka vitumbiko ivyo Yehova wakutipa, tiŵenge na chitima chakujumphizga yayi. Mtima wa kuwonga ukutovwira kuzizipizga masuzgo ghose agho tikukumana nagho.—Efe. 5:20; ŵazgani Ŵafilipi 4:6, 7.
‘NIKONDWENGE MWA YEHOVA’
14. Kasi tikulindilira vinthu wuli viwemi munthazi? (Wonani chithuzithuzi chakwamba.)
14 Ŵanthu ŵa Yehova ŵakukondwa na vitumbiko ivyo wakuŵapa. Ŵaisrayeli ŵakati ŵaponoskeka pa Nyanja Yiswesi, ŵakakondwa ndipo ŵakimba sumu za kulumba na kuwonga Yehova. (Exo. 15:1-21) Pa nyengo yasono, tikumanya kuti sonosono apa kuzamuŵavya vyakuŵinya. Ichi ntchimoza mwa vitumbiko vyakuzirwa chomene. (Sal. 37:9-11; Yes. 25:8; 33:24) Tizamukondwa chomene para Yehova wazakaparanya ŵalwani ŵake wose na kutipa charu chiphya umo muzamuŵa mtende na urunji. Kuyowoya unenesko, pa nyengo iyo tizamumuwonga chomene Yehova.—Uvu. 20:1-3; 21:3, 4.
15. Kasi mu chaka cha 2015, mwaŵikapo mtima kuchita vichi?
15 Mu chaka cha 2015, tikulindilira vitumbiko vyauzimu vinandi vyakufuma kwa Yehova. Mbunenesko kuti viyezgo vitisangenge. Ndipouli, kwali tisangane na suzgo wuli, tikumanya kuti Yehova watilekenge yayi. (Dute. 31:8; Sal. 9:9, 10) Iyo walutilirenge kutipa chilichose icho tikukhumbikwira kuti timuteŵetere mwakugomezgeka. Ntheura, mphanyi tose taŵikapo mtima kuti tiŵe nga ni ntchimi Habakuku, iyo yikati: ‘Nanga mkuyu uleke kuphuka, nesi vipasi muŵavye mu mpheska, kupasa kwa maolive kutondeke na minda yatondeka kupa vyakurya, mskambo umare mu lukutu, na ng’ombe mulije mu chiŵaya, ndipouli nditikondwenge mwa Yehova, ndisekelere mwa Chiuta wa chiponosko chane.’ (Hab. 3:17, 18) Nadi, mphanyi chaka chose ichi taghanaghanira vitumbiko ivyo Yehova watipa na kuchita ivyo lemba la chaka cha 2015 likutichiska. Lemba ili likuti: ‘Wongani Yehova, chifukwa ni muwemi.’—Sal. 106:1.
^ ndime 10 Mazina ghanyake mu nkhani iyi tabwelekerapo waka.


c: text/html

text:
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI | YOBU 1-5
Yobu Wakathera Yayi ku Viyezgo
Yobu wakakhalanga ku Uzi pa nyengo iyo Ŵaisrayeli ŵakaŵa ŵazga ku Eguputo. Yobu wakaŵa mu Israyeli yayi. Kweni wakasopanga Yehova mwakugomezgeka. Wakaŵa na mbumba yikuru, musambazi kweniso wakumanyikwa mu chigaŵa. Wakaŵa munthu wakuchindikika, wakupeleka ulongozgi, kweniso wakeruzganga kwambura kutemwera. Wakawovwiranga ŵakavu. Yobu wakaŵa wakugomezgeka chomene kwa Yehova.
Yobu wakalongora kuti Yehova ngwakuzirwa chomene mu umoyo wake
Satana wakasuska yayi kuti Yobu wakaŵa wakugomezgeka kwa Yehova, kweni wakakayikira usange wakateŵeteranga Yehova pawaka
Satana wakati Yobu wakateŵeteranga Yehova chifukwa cha uryezi
Kuti Yehova wasuske mautesi gha Satana, wakazomerezga Satana kuti wayezge Yobu. Satana wakakoma ŵana wose ŵa Yobu, viŵeto vyake, na kusakaza katundu wake yose.
Nkhani iyi yikutiphalira kuti Satana wakakayikira waliyose
Yobu wakananga yayi nesi kunena Chiuta kuti wananga

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kasi Mungatemwa Kumanya Unenesko?
UNENESKO wa vichi? Wakuti mumanye mazgoro gha mafumbo ghakuzirwa agho ŵanthu ŵakufumba. Mutepanji namwe mulikujifumbapo mafumbo agha:
Kasi Chiuta wakutipwelelera nadi?
Kasi nkhondo na kusuzgika vimalenge?
Kasi ntchivichi chikuchitika para munthu wafwa?
Kasi pali chilindizga chilichose cha ŵakufwa?
Ni mwawuli umo ningalombera kuti Chiuta wapulike malurombo ghane?
Ni mwawuli umo ningaŵira wakukondwa na umoyo wane?
Kasi mazgoro gha mafumbo agha mungaghasanga nkhu? Usange mungafumba ŵanthu ŵakupambanapambana, ŵapelekenge mazgoro ghakupambanapambana. Nanga mungafumba ŵanthu awo ŵakutemwa kusopa panji ŵaliska ŵa visopa, nawoso ŵamuzgoraninge mwakupambanapambana. Pa nyengo yasono ghanyake mwa mazgoro ghawo ghangawoneka ngati ngakwenelera, kweni para pajumpha nyengo yichoko waka, ghakuŵa ghambura kwenelera.
Kweni pali buku limoza ilo liri na mazgoro ghakugomezgeka. Buku ili likuyowoya unenesko wekhawekha. Pakulomba kwa Chiuta, Yesu wakati: “Mazgu ghinu mbunenesko.” (Yohane 17:17) Baibolo Lakupatulika ndilo ni mazgu ghaunenesko. Mu mapeji ghakulondezgapo agha muwonenge makora kuti Baibolo liri na mazgoro gha mafumbo agho ghali pachanya apa.
Kasi Chiuta Wakutipwelelera Nadi?
CHIFUKWA ICHO ŴANTHU ŴAKUFUMBIRA FUMBO ILI: Tikukhala mu charu icho ntchakuzara na nkhaza, ndiposo ŵanthu ŵanandi ŵakuchita vinthu mwambura urunji. Visopa vinyake vikusambizga kuti ni khumbo la Chiuta kuti taŵanthu tisuzgikenge.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA: Chiuta ndiyo wakuchitiska vinthu viheni yayi. Lemba la Yobu 34:10 likuti: “Chiuta waunenesko wangachita uheni chara. Wankhongonozose wangachita kwananga chara.” Chiuta wakukhumba kuti wachitire ŵanthu vinthu viwemi chomene. Ndicho chifukwa chake Yesu wakatisambizga kulomba kuti: “Adada ŵithu imwe muli kuchanya, . . . Ufumu winu wize. Khumbo linu lichitike pano pasi, nga nkhuchanya.” (Mateyu 6:9, 10) Chiuta wakutipwelelera chomene, ndipo ngwakukhumbisiska kuti wafiske chilato chake.—Yohane 3:16.
Wonaniso Genizesi 1:26-28; Yakobe 1:13 na 1 Petrosi 5:6, 7.
Kasi Nkhondo na Kusuzgika Vimalenge?
CHIFUKWA ICHO ŴANTHU ŴAKUFUMBIRA FUMBO ILI: Ŵanthu ŵanandi ŵakufwa chifukwa cha nkhondo. Tose tikukwenyelera chifukwa cha masuzgo agho tikukumana nagho.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA: Chiuta walikuŵikirathu nyengo apo wazamwiziskira mtende pa charu chose chapasi. Para Ufumu wa Chiuta wiza pa charu chapasi, ŵanthu ‘ŵazamusambiraso nkhondo yayi.’ M’malo mwake, “ŵazamuskana malupanga ghawo ghazgoke vyakulimira.” (Yesaya 2:4) Chiuta wazamumazga vinthu vyambura urunji vyose ivyo vikuchitika, ndiposo wazamumazga masuzgo ghose. Baibolo likulayizga kuti: “[Chiuta] wazamufyura masozi ghose ku maso ghawo, ndipo nyifwa yizamuŵakoso yayi. Kuzamuŵavya kutengera panji kulira, kutampha nesi vyakuŵinya. Vinthu vyakale vyafumapo.”—Chivumbuzi 21:3, 4.
Wonaniso Salimo 37:10, 11; 46:9 na Mika 4:1-4.
Kasi Ntchivichi Chikuchitika Para Munthu Wafwa?
CHIFUKWA ICHO ŴANTHU ŴAKUFUMBIRA FUMBO ILI: Visopa vinandi vikusambizga kuti munthu wali na mzimu uwo ukulutilira kuŵa wamoyo para munthu wafwa. Ŵanthu ŵa visopa vinyake ŵakugomezga kuti mizimu ya ŵakufwa yingapweteka panji kuwovwira ŵanthu ŵamoyo. Ŵanyake ŵakugomezga kuti Chiuta wakulanga ŵanthu awo ŵakachitanga uheni mwa kuŵaponya mu moto uwo ukugolera kwamuyirayira.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA: Para munthu wafwa, wakuleka kuŵako. Lemba la Mupharazgi 9:5 likuti: “Ŵakufwa ŵakumanya kalikose chara.” Pakuti ŵakufwa ŵakumanya chilichose yayi, ndiposo ŵakupulika chilichose yayi, ipo iwo ŵangapweteka panji kovwira ŵanthu ŵamoyo yayi.—Salimo 146:3, 4.
Wonaniso Genizesi 3:19 na Mupharazgi 9:6, 10.
Kasi Pali Chilindizga Chilichose cha Ŵakufwa?
CHIFUKWA ICHO ŴANTHU ŴAKUFUMBIRA FUMBO ILI: Tikukhumba kuŵa ŵamoyo, ndiposo kusangwa na awo tikuŵatemwa. Ntchakawiro kukhumba kuzakawonanaso na ŵakutemweka ŵithu awo ŵali kufwa.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA: Ŵanandi mwa ŵanthu awo ŵali kufwa ŵazamuwuskika. Yesu wakalayizga kuti “awo ŵali mu madindi ŵazamupulika mazgu ghake na kufumira kuwaro.” (Yohane 5:28, 29) Mwakuyana na khumbo lakudanga la Chiuta, awo ŵazamuwuskika ŵazamuŵa na mwaŵi wa kukhala mu paradiso pano pa charu chapasi. (Luka 23:43) Layizgo ili likulongora kuti ŵanthu ŵakupulikira ŵazamukhala na umoyo wamuyirayira, ndiposo uwemi. Baibolo likuti: “Ŵarunji ŵazamuhara charu chapasi, ndipo ŵazamukhala mwenemumo muyirayira.”—Salimo 37:29.
Wonaniso Yobu 14:14, 15; Luka 7:11-17 na Milimo 24:15.
Ni Mwawuli Umo Ningalombera Kuti Chiuta Wapulike Malurombo Ghane?
CHIFUKWA ICHO ŴANTHU ŴAKUFUMBIRA FUMBO ILI: Pafupifupi mu visopa vyose ŵanthu ŵakulomba. Nangauli ŵakulomba, ŵanandi ŵakujipulika kuti malurombo ghawo ghakuzgoreka yayi.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA: Yesu wakatisambizga kuti tileke kuwerezga malurombo mwachizgoŵi waka. Iyo wakati: “Para ukulomba, ungayowoyanga vinthu vimoza pera mwakuwerezgawerezga chara.” (Mateyu 6:7) Para tikukhumba kuti Chiuta wapulike malurombo ghithu, tikwenera kulomba mwakuyana na umo iyo wakukhumbira. Kuti tichite nthena, tikwenera kusambira khumbo la Chiuta, na kulomba mwakuyana na khumbo lake. Lemba la 1 Yohane 5:14 likuti: “Kanthu kalikose ako tingalomba mwakuyana na khumbo lake, wakutipulika.”
Wonaniso Salimo 65:2; Yohane 14:6, 14 na 1 Yohane 3:22.
Ni Mwawuli Umo Ningaŵira Wakukondwa na Umoyo Wane?
CHIFUKWA ICHO ŴANTHU ŴAKUFUMBIRA FUMBO ILI: Ŵanthu ŵanandi ŵakugomezga kuti ndalama, kumanyikwa chomene, na kuŵa wakutowa vikupangiska munthu kuŵa wakukondwa. Antheura, ŵakufukafuka chomene kuti ŵasange vinthu ivi, kweni ŵakukondwa yayi.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA: Yesu wakayowoya icho chingapangiska munthu kuti waŵe wakukondwa. Iyo wakati: “Mbakukondwa awo ŵakumanya kuti ŵali na njara yauzimu, pakuti Ufumu wakuchanya ngwawo.” (Mateyu 5:3) Tingaŵa ŵakukondwa pekha para takhorweska njara yithu yauzimu mwakuti timumanye makora Chiuta, ndiposo kumanya ivyo wakukhumba kutichitira. Unenesko uwu ukusangika mu Baibolo. Kumanya unenesko uwu kungatovwira kuti timanye icho ntchakuzirwa, ndiposo icho ntchambura kuzirwa. Para tingalondezga ulongozgi wa m’Baibolo pakuchita ivyo tikukhumba, tiŵenge ŵakukondwa chomene.—Luka 11:28.
Wonaniso Zintharika 3:5, 6, 13-18 na 1 Timote 6:9, 10.
Tawona umo Baibolo lazgolera mafumbo ghankhondi na limoza agha. Kasi mungatemwa kuti mumanye vinandi? Usange namwe muli “na njara yauzimu,” tikukayika yayi kuti mukukhumba kumanya vinandi. Mutepanji namwe mukujifumba kuti: ‘Usange Chiuta wakutipwelelera, ntchifukwa wuli wali kuzomerezga kuti vinthu viheni na masuzgo vichitikenge? Kasi ningachita wuli kuti umoyo wa mbumba yane uŵe uwemi?’ Baibolo likuzgora makora chomene mafumbo agha, pamoza na ghanyake ghanandi.
Nangauli Baibolo likuzgora mafumbo ghanandi, kweni ŵanthu ŵanandi ŵakunweka yayi kuti ŵaŵazgenge Baibolo. Iwo ŵakuwona Baibolo nga ni buku likuru chomene ilo ndakusuzga kulipulikiska. Kasi mungatemwa kuti munthu munyake wamovwirani kusanga mazgoro mu Baibolo? Ŵakaboni ŵa Yehova ŵali na nthowa ziŵiri izo ŵangamovwilirani.
Nthowa yakwamba ni kusambira buku la mutu wakuti, Kasi Baibolo Likusambizgachi Chomenechomene? Buku ili liri kulembeka kuti lovwire nanga ni awo mbakutangwanika kuti ŵasange mazgoro gha mafumbo ghakuzirwa chomene mu Baibolo. Nthowa yachiŵiri ni sambiro la Baibolo la pa nyumba. Yumoza wa Ŵakaboni ŵa Yehova ngwakunozgeka kumusambizgani. Iyo wangiza ku nyumba kwinu kuti mudumbiskanenge Baibolo sabata yiliyose pa nyengo iyo imwe mwakhumbira. Ŵanthu mamiliyoni ghanandi ŵasanga chandulo chifukwa cha kusambira Baibolo na Ŵakaboni ŵa Yehova. Ŵanthu ŵanandi ŵayowoya kuti: “Nasanga unenesko!”
Kulije kunyake uko munthu wangasanga unenesko. Unenesko wa mu Baibolo ukutifwatura ku vibizi, utimbanizgi, ndiposo wofi wambura kwenelera. Kweniso, unenesko wa mu Baibolo ukutipa chilindizga, ndiposo tikuŵa ŵakukondwa. Yesu wakati: “Mumanyenge unenesko, ndipo unenesko umufwaturaninge.”—Yohane 8:32.
Manyani Vinandi
Chifukwa Wuli Mukwenera Kusambira Baibolo?
Baibolo likuzgora mafumbo ghakuzirwa gha ŵanthu ŵanandi pa charu chose. Kasi mukukhumba kuti mafumbo ghinu ghazgoreke?
Kasi Chiuta Ni Nkhongono Waka?
Baibolo likuti na nkhongono zake, Chiuta wali kulenga vyose. Kasi wakutipwelelera?
Ntchivichi Chikuchitika Para Munthu Wafwa?
Kasi ŵakufwa ŵakumanya chilichose?
Chifukwa Wuli Nkhwenera Kulomba? Kasi Chiuta Wanizgorenge?
Kuti Chiuta wazgore malurombo ghinu vikuthemba pa umo imwe mukuchitira.


text:
GONGWE LA MULINDA (LAKUSAMBIRA PA MPINGO) SEPTEMBER 2015
Magazini iyi yili na nkhani zakusambira pa mpingo kwamba pa Okutobala 26 m’paka Novembala 29, 2015.
Tifike pa Msinkhu Wakuyana na Khristu
Tose tikwenera kulutilira kukura mwauzimu.
Kasi Njuŵi Yinu Njakugomezgeka?
Wonani umo njuŵi yakusambizgika makora yingamovwilirani pa nkhani ya vyakusanguluska, kupharazga, na kusankha vinthu mwamahara.
“Mwimilire Nganganga mu Chipulikano”
Kasi ivyo vikachitikira Petrosi apo wakakhumbanga kuyenda pa maji, vikutisambizga vichi?
Kasi Yehova Wakulongora Wuli Kuti Wakutitemwa?
Kasi mukukayikira kuti Yehova wakumutemwani?
Kasi Tingalongora Wuli Kuti Tikumutemwa Yehova?
Yehova wakukhumba kuti ise timutemwenge na mtima withu wose.
Yehova Wanitumbika Chomene
Ŵazgani nkhani ya Melita Jaracz, uyo wachita uteŵeti wanyengozose kwa vyaka vyakujumpha 50 na mfumu wake, Ted Jaracz, uyo wakaŵa mu Wupu Wakulongozga.


text:
Yezgani Chipulikano Chawo
Kasi nkhani za ŵanalume na ŵanakazi ŵachipulikano awo ŵakuzunulika mu Baibolo zingatovwira wuli?
Tchati
Tchati na mapu vimovwiraninge kumanya nyengo na malo agho ŵanthu ŵachipulikano awo ŵakuzunulika mu Baibolo ŵakakhalanga.
Kalata Yakufuma ku Wupu Wakulongozga
Wupu Wakulongozga ukumupemphani kuti muŵazge na kusambira buku ili pamwekha kweniso na mbumba yinu kuti limovwirani.
Mazgu Ghakwamba
Mu Baibolo muli nkhani zanadi za ŵanalume na ŵanakazi ŵachipulikano. Kasi tingasambirako vichi kwa iwo?
ABELU
“Nangauli Wali Kufwa, Kweni Wachali Kuyowoya”
Kasi tingasambira wuli vya Abelu na chipulikano chake apo Baibolo likuyowoyapo vinandi yayi vya iyo?
NOWA
“Wakendanga na Chiuta Waunenesko”
Chifukwa wuli chikaŵa chakusuzga kwa Nowa na muwoli wake kulera ŵana? Kasi ŵakalongora wuli chipulikano pakuzenga chingalaŵa?
ABRAHAMU
“Wiske wa Wose Awo Ŵali na Chipulikano”
Kasi Abrahamu wakalongora wuli chipulikano? Kasi imwe mukukhumba kumuyezga Abrahamu munthowa wuli?
RUTE
“Uko Imwe Mukuya Ndiko Nane Niyenge”
Chifukwa wuli Rute wakazomera kuleka ŵabali ŵake na charu chakwake? Kasi Rute wakaŵa na makhaliro wuli agho ghakawovwira kuti Yehova wakondwe nayo?
RUTE
“Mwanakazi Muwemi Chomene”
Chifukwa wuli nthengwa ya Rute na Bowazi yikaŵa yapadera? Kasi tingasambirako vichi kwa Rute na Naomi pa nkhani ya mbumba?
HANA
Wakapungulira Mtima Wake kwa Chiuta
Hana wakazizipizga masuzgo chifukwa chakuti wakaŵa na chipulikano mwa Yehova.
SAMUYELI
“Wakalutilira Kukura Pamaso pa Yehova”
Chifukwa wuli ivyo vikachitika pa wanichi wa Samuyeli vikaŵa vyachilendo? Ntchivichi chikamovwira kuti waŵe na chipulikano chakukhora apo wakaŵa pa chihema?
SAMUYELI
Wakalutilira Kugomezgeka Nangauli Pakaŵa Vyakukhuŵazga
Tose tikusangana na masuzgo panji vyakukhuŵazga ivyo vingayezga chipulikano chithu. Kasi tingasambirako vichi kwa Samuyeli pa nkhani izi?
ABIGELU
Wakachita Vinthu Mwamahara
Kasi tingasambirako vichi ku nthengwa ya Abigelu iyo yikaŵa na masuzgo?
ELIYA
Wakimilira Nganganga pa Kusopa Kwaunenesko
Kasi tingamuyezga wuli Eliya para tikupharazgira ŵanthu awo ŵakususka ivyo Baibolo likusambizga?
ELIYA
Wakaŵa Maso, Ndipo Wakalindilira
Kasi ntchimi Eliya yikalongora wuli kuti yikaŵa maso apo yikalindiliranga kuti Yehova wafiske ivyo wakalayizga?
ELIYA
Chiuta Wake Wakamupembuzga
Kasi ni vichi ivyo vikapangiska Eliya kuti walopwe m’paka kufika na pakupempha kuti wafwe waka?
YONA
Wakasambirapo pa Ivyo Wakabuda
Kasi namwe mukukana dankha para mwapika ntchito yinyake nga umo wakachitira yona? Nkhani yake yikutisambizga kuti Yehova ngwakuzikira kweniso ngwalusungu.
YONA
Wakasambira Kuŵa Walusungu
Kasi nkhani ya Yona yingatovwira wuli?
ESITERE
Wakavikilira Ŵanthu ŵa Chiuta
Kuti munthu waŵe na chitemwa chakujipata nga ni Esitere wakwenera kuŵa na chipulikano kweniso chikanga.
ESITERE
Wakachita Mwavinjeru na Chikanga, Kweniso Wakajipata
Kasi Esitere wakajipata wuli chifukwa cha Yehova na ŵanthu ŵake?
MARIYA
“Wonani, Muzgakazi wa Yehova!”
Kasi ivyo Mariya wakazgora mungelo Gabriyeli vikutiphalira vichi vya chipulikano chake? Kasi ni makhaliro wuli ghanyake agho wakalongora?
MARIYA
‘Wakaghanaghaniranga Ng’anamuro Lake mu Mtima’
Ivyo vikamuchitikira Mariya ku Betelehemu vikakhozga chipulikano chake mu malayizgo gha Yehova.
YOSEFE
Wakavikilira na Kupwelelera Mbumba Yake Kweniso Wakagongowa Yayi
Kasi Yosefe wakavikilira wuli mbumba yake? Chifukwa wuli wakatora Mariya na Yesu kuluta nawo ku Eguputo?
MARITA
“Nkhugomezga”
Kasi Marita wakalongora wuli kuti wakaŵa na chipulikano chikuru nanga ni apo wakaŵa na chitima?
PETROSI
Wakalimbana na Wofi Kweniso Kukayika
Kukayika nkhuheni kukupwetekeska. Kweni Petrosi wakaleka kopa na kukayika kuti wangakwaniska yayi kulondezga Yesu.
PETROSI
Wakalutilira Kugomezgeka mu Nyengo Zakusuzga
Kasi chipulikano na kugomezgeka vikamovwira wuli Petrosi kupulikira ulongozgi uwo Yesu wakamupa?
PETROSI
Wakasambira Kuŵa Wakugowokera Kufuma kwa Fumu
Kasi Yesu wakamusambizga vichi Petrosi pa nkhani ya kugowokera? Kasi Yesu wakalongora wuli kuti wakamugowokera Petrosi?
Mazgu Ghaumaliro
Kasi ntchivichi chingamovwirani kulutilira kukhozga chipulikano chinu kweniso kuti mukumbukenge chigomezgo chinu?


text:
Ŵanthu ŵandapulikire ndipo ŵaluta ku Eguputo (1-7)
Mazgu gha Yehova ghiza kwa Yeremiya ku Eguputo (8-13)
43 Yeremiya wakamara kuphalira ŵanthu wose mazgu ghose agha ghakufuma kwa Yehova Chiuta wawo, lizgu lililose ilo Yehova Chiuta wawo wakamutuma kuti waŵaphalire.2 Penepapo Azariya mwana wa Hoshaya, Yohanani+ mwana wa Kareya, na ŵanthu wose ŵakujiŵikamo ŵakati kwa Yeremiya: “Uli mutesi. Yehova Chiuta withu wandakutumepo kuyowoya kuti: ‘Mungalutanga kukakhala ku Eguputo yayi.’3 Kweni Baruki+ mwana wa Neriya ndiyo wakukupusika kuti utipeleke ku Ŵakalidi, mwakuti ŵatikome panji kutitolera ku wuzga ku Babuloni.”+4 Ntheura Yohanani mwana wa Kareya na ŵalongozgi wose ŵa nkhondo na ŵanthu wose ŵakapulikira yayi mazgu gha Yehova ghakuti ŵakhale mu charu cha Yuda.5 Kweni Yohanani mwana wa Kareya na ŵalongozgi wose ŵa nkhondo ŵakatora ŵakukhalako wose ŵa ku Yuda awo ŵakawerako ku mitundu yose iyo ŵakambininikira mwakuti ŵazakakhale mu charu cha Yuda.+6 Ŵakatora ŵanalume, ŵanakazi, ŵana, ŵana ŵasungwana ŵa themba, na wose awo Nebuzaradani+ mulara wa ŵalinda wakaŵaleka na Gedaliya+ mwana wa Ahikamu+ mwana wa Shafani,+ kweniso Yeremiya ntchimi na Baruki mwana wa Neriya.7 Ŵakaluta ku charu cha Eguputo, pakuti ŵakapulikira yayi mazgu gha Yehova, ndipo ŵakafika ku Tapanesi.+8 Penepapo mazgu gha Yehova ghakiza kwa Yeremiya mu Tapanesi, kuti:9 “Tora malibwe ghakuru mu woko lako, ughabise mu dongo kusi ku makwelero ghanjerwa agho ghali pa mulyango wa nyumba ya Farawo mu Tapanesi, uku ŵanthu ŵa ku Yuda ŵakuwona.10 Mbwenu uŵaphalire kuti: ‘Yehova wa mawumba, Chiuta wa Israyeli, wakuti: “Wonani, nkhuchemeska Nebukadinezara* themba la Babuloni, muteŵeti wane,+ ndipo niŵikenge chitengo chake pachanya pa malibwe agho naghabisa, ndipo watandawulirenge hema lake laufumu pa igho.+11 Wizenge na kutimba charu cha Eguputo.+ Yose uyo ngwakuti wafwenge na nthenda yakofya, wafwenge na nthenda yakofya, yose uyo ngwakuti wakolekenge wuzga, walutenge ku wuzga, ndipo yose uyo ngwakuti wakomekenge na lupanga, wafwenge na lupanga.+12 Niwotchenge nyumba za ŵachiuta ŵa Eguputo na moto,+ iyo waŵawotchenge na kuŵatolera ku wuzga. Wajivungilizgenge na charu cha Eguputo, nga umo muliska wakujivungilizgira na chakuvwara, ndipo wafumengeko mu mtende.*13 Wabwangandurenge vipilara vya Beti-shemeshi* mu charu cha Eguputo, ndipo wawotchenge na moto nyumba* za ŵachiuta ŵa Eguputo.”’”


text:
NKHANI YA PA CHIKOPI | KASI ŴAKABONI ŴA YEHOVA MBANJANI?
Kasi Ndalama Izo Ŵakugwiliskira Ntchito Zikufuma Nkhu?
Chaka na chaka, ŵakusindikizga na kutumizga Mabaibolo ghanandi chomene kweniso magazini na mabuku ghakulongosora Baibolo. Ŵali na maofesi pa charu chose kweniso makina ghapachanya ghakusindikizgira mabuku. Ŵaliso na Nyumba za Ufumu zinandi izo ŵakusoperamo. Kasi ndalama zakuchitira vyose ivi zikufuma nkhu?
Ndalama izo ŵakuchitira vyose ivi ni izo ŵanthu ŵakupeleka mwakukhumba kwawo. (2 Ŵakorinte 9:7) Mu 1879, magazini ya Zion’s Watch Tower, iyo sono ni Gongwe la Mulinda yikati: “YEHOVA wali nase, ntheura tizamupempheskapo yayi wovwiri kufuma ku ŵanthu, nesi kuŵaŵeyelera kuti ŵapelekepo wovwiri.” Ndipo nadi, Ŵakaboni ŵandapempheskepo.
Para munthu wakukhumba, wakutumizga yekha ndalama ku maofesi gha Ŵakaboni panji wakuŵika mu mabokosi gha vyakupeleka agho ghakuŵa mu Nyumba ya Ufumu. Kweni ŵakupeleka chakhumi yayi, kwendeska mbale, panji kutchaja mtengo para tapharazga na kupeleka mabuku. Ŵakupokerapo ndalama yiliyose yayi pa ntchito ya kupharazga, kusambizga mu mpingo, panji kuzenga malo ghakusoperapo. Nakuti Yesu wakati: “Mukapokera kwawanangwa, pelekani kwawanangwa.” (Mateyu 10:8) Ŵanthu wose awo ŵakuteŵetera mu maofesi ghawo kweniso awo ŵakulongozga ntchito ya Ŵakaboni ŵa Yehova, ŵakupokera malipiro nga umo vikuŵira na ŵanthu awo ŵalembeka ntchito yayi.
‘Ndalama zose izo Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakugwiliskira ntchito ni izo ŵanthu ŵakupeleka umo ŵakhumbira. Waliyose wakudumura mu mtima wake ndalama izo wangakwaniska kupeleka.’—European Court of Human Rights, 2011
Ndalama zinyake izo ŵanthu ŵakupeleka zikovwira para kwachitika masoka. Ŵakhristu ŵakwambilira ŵakakondwanga chomene kovwira ŵanyawo awo suzgo laŵawira. (Ŵaroma 15:26) Lekani Ŵakaboni nawo ŵakovwira awo soka laŵawira na kuŵazengera nyumba, malo ghakusoperapo, kuŵapa chakurya, vyakuvwara, na munkhwala.


text:
VINTHU VYAKUKONDWESKA MU 2015
Kupharazgira Ŵanthu Awo Ntchakusuzga Kuŵapharazgira
KUPHARAZGA nyumba na nyumba ni nthowa yikuru iyo Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakupharazgira unenesko ku ŵanthu. Kuyala mabuku pa mathebulu na mashelufu gha matayala nayo yawoneka kuti ni nthowa yiwemi chomene yakupharazgira makani ghawemi gha Ufumu wa Chiuta. (Mat. 24:14) Ŵapharazgi ŵa Ufumu ŵakupharazga na masitandi, mathebulu, na tunyumba twakuyalamo mabuku ku malo uko kukusangika ŵanthu ŵanandi. Kweniso mipingo yinandi pa charu chose yili kupika mashelufu gha matayala ghakukwana 250,000. Kasi upharazgi uwu ukwenda wuli?
Ku Dar es Salaam, Tanzania: Ŵanthu pafupifupi 700 ŵali kupempha sambiro la Baibolo kufuma apo upharazgi wa ku malo uko kukusangika ŵanthu ŵanandi ukayambira mu 2014. Ŵakunweka ŵanandi ŵakwiza ku maungano ndipo ŵakuŵa paubwezi na Chiuta. Mu chaka chimoza pera, ŵabali awo ŵakuyala mabuku pa mashelufu gha matayala ŵali kugaŵira mabuku ghakujumpha 250,000 ku ŵanthu ŵa mu Africa na vyaru vinyake.
Ku Solomon Islands: Kuli ŵapharazgi ŵambura kukwana 2,000 ndipo ŵakupharazga mu chigaŵa chikuru chomene icho chili na virwa vyakujumpha 300. Kupharazga ku malo uko kukusangika ŵanthu ŵanandi kwawovwira chomene kuti ŵanthu ŵapulike unenesko. Mu tawuni yikuru ya Honiara, ŵabali ŵakagaŵira magazini ghakujumpha 104,000 na maburosha ghakujumpha 23,600. Ghanandi mwa magazini na maburosha agha, ŵakagaŵira ŵanthu ŵa mu virwa na mizi yakutali uko kulije Ŵakaboni. Zuŵa limoza kumise pera, ŵakagaŵira mabuku gha Kasi Baibolo Likusambizgachi Chomenechomene? ghakukwana 400 ndipo ŵanthu 60 ŵakapempha sambiro la Baibolo.
Zuŵa linyake namulenji, Michael na Linda, awo mbapayiniya ŵapadera, ŵakayala mabuku mumphepete mwa nyanja ku Chirwa cha Margarita, ku Venezuela. Mwanalume munyake zina lake Aníbal, wakafika apo ŵakayala mabuku ndipo wakatorapo buku la Baibolo Likusambizgachi? Aníbal wakaphalira ŵapayiniya aŵa, kuti adada ŵake ŵakafwa vyaka 7 ivyo vyajumpha pa malo gheneghagha ndipo kufuma apo ŵakafwira, amama ŵake ŵakulwara nthenda ya kusuzgika maghanoghano. Sabata yakulondezgapo, Aníbal wakizaso na kuphalira Michael na Linda kuti zuŵa ili likaŵa lakukumbukira nyifwa ya adada ŵake. Wakatora foni yake na kwimbira anyina ndipo wakapempha Michael kuti wayowoyeskane nawo na kuŵakhozga. Michael wakaŵakhozga. Kufuma waka nyengo iyi, anyina ŵakwimbira foni Michael na Linda kanandi waka ndipo ŵakudumbiskana nawo Malemba ghakupembuzga. Zuŵa linyake amama ŵa Aníbal ŵakatuma meseji pa foni ndipo ŵakati: “Mwahuno nkhujipulika makora chomene chifukwa mwanipembuzga na kunovwira kuti nisazgireko chipulikano.”
Ku United States: Mu matawuni 14 muli kunozgeka upharazgi wa ku malo uko kukusangika ŵanthu ŵanandi. Upharazgi uwu ukuchitika mu malo ghakukwana 127. Mu myezi 7 yakwambilira mu chaka cha uteŵeti cha 2015, masambiro gha Baibolo ghakukwana 8,445 ghakambika. Upharazgi uwu wawovwiraso ŵanthu ŵanandi awo ŵakaleka kuwungana nase kuti ŵambeso. Mwachiyelezgero, mwanalume munyake zina lake Terry wakalaŵiskanga apo ŵabali ŵakayala mabuku ku Los Angeles, California, ndipo Ŵakaboni ŵaŵiri ŵakutorana, awo ŵakayala mabuku agha ŵakamufumba usange wali kuŵerengapo mabuku ghithu. Iyo wakati nayo njumoza wa Ŵakaboni ŵa Yehova kweni wakuwungana yayi kwa vyaka 4. Ŵakaboni aŵa ŵakamuŵerengera lemba la Ezekiyeli 34:11. Pa lemba ili, Yehova wakuti: “Mberere zane nizipenjenge nekha, ndipo nizipwelelerenge.” Ŵakamuphalira za webusayiti na TV yithu ya JW Broadcasting. Zuŵa lakulondezgapo mulenji, Terry wakalembera meseji mubali, ndipo wakamuphalira kuti pambere wandize apo ŵakayala mabuku, wakaŵeyelera Chiuta kuti wamugowokere chifukwa cha kuleka kuluta ku maungano. Wakapemphaso Yehova kuti wamovwire kuti waŵeso mubwezi wake. Mu meseji iyo wakalemba, Terry wakati: “Nkhati napemphera waka, mbwenu mukanitawuzga mwaubwezi. Mukaniŵelengera malemba ghakunikhozga na kuniphalira fundo zakovwira kuti niwelereso ku gulu la Yehova. Pemphero lane likazgoreka.”
Ku Addis Ababa, Ethiopia: Kuli malo 4 uko kukuchitikira upharazgi wa ku malo uko kukusangika ŵanthu ŵanandi. Mu myezi yitatu pera, ŵabali ŵakagaŵira mabuku ghakukwana 37,275, ndipo ŵanthu 629 ŵakapempha kuti Ŵakaboni ŵalutenge ku nyumba zawo. Yumoza mwa ŵanthu awo ŵakapoka buku la Baibolo Likusambizgachi? wakaŵa mudara munyake. Wakati wapoka waka, wakamba kuŵerenga nyengo yeneyiyo. Kumanyuma wakasambirapo sukulu ya uliska, ndipo wakaŵa na mafumbo ghanandi ghakukhwaskana na Yesu na Ufumu wa Chiuta. Ntheura zuŵa lakulondezgapo, wakizaso apo ŵabali ŵakayala mabuku kuti ŵakamuzgore mafumbo ghake. Zuŵa lachitatu wakazomera sambiro la Baibolo, ndipo kuumaliro wa sabata wakaluta ku maungano. Panyengo yasono wakwiza pa maungano ghose ndipo wakukura mwauzimu.
Ku Mexico: Mwanalume munyake Muyuda wakiza pa sitandi iyo ŵabali ŵaŵiri ŵakayalapo mabuku ndipo wakafumba ŵabali aŵa usange ŵali na buku ilo likuyowoya vya nyifwa. Iwo ŵakamuphalira kuti magazini ghakuyowoya vya nyifwa agho ŵakaŵa nagho ghamara. Kweni ŵakamupa magazini ghakulongosora ivyo vichitikenge kunthazi. Mwanalume uyu wakakora woko la mubali na kumuphalira kuti: “Ivyo vichitikenge kunthazi nilije navyo ntchito. Nkhukhumba waka kujikoma.” Ndipo wakamba kulira. Ŵabali ŵakamufumba chifukwa icho wakaghanaghananga nthena. Uku wakulira, wakati: “Mwana wane wafwa sonosono apa.” Ŵabali ŵakamulongora mutu 7 mu buku la Baibolo Likusambizgachi? Ŵakamuŵelengera ndime ziŵiri zakwamba pa kamutu kakuti “Para Munthu Uyo Tikumutemwa Wafwa” ndiposo kuumaliro kwa mutu uwu, uko kukuyowoya kuti ŵakufwa ŵazamuwuka. Iyo wakakhwaskika chomene ndipo wakakoraso woko la mubali na kumufumba kuti, “Kasi ivi vizamuchitika nadi?” Ŵabali ŵakamusimikizgira kuti Yehova wazamufiska nadi ivyo walayizga. Iyo wakafumbaso kuti, “Kasi ningachita wuli kuti nizakamuwoneso mwana wane?” Ŵakapangana kuti ŵabali aŵa ŵazakalute ku nyumba yake. Ŵabali aŵa ŵakati ŵafika ku nyumba ya munthu uyu, ŵakasanga kuti wakuŵalindilira ndipo ngwakunozgeka kwamba kusambira Baibolo.
Mulaŵiliri wa dera munyake uyo wakawovwirapo kuti ku New York kuchitikenge upharazgi wapadera wa ku malo uko kukusangika ŵanthu ŵanandi, wakati: “Yehova watumbika chomene upharazgi uwu. Ni nthowa yiwemi chomene yakupharazgira ŵanthu ŵanandi kweniso yikovwira kuti tikumanenge na ŵakulopwa ndiposo ŵakusezgeka, awo ni ‘mberere zakuzgeŵa.’ Ndipo panyengo yasono tikuŵawovwira kuti ŵawelere ku mskambo.”—Ezekiyeli 34:15, 16.


text:
FUMBO 8
Kasi Nkhwenera Kumanya Vichi pa Nkhani ya Kukolelera?
KASI IMWE MUNGACHITA WULI?
Annette wakamanyanga yayi icho chikuchitika apo chimunthu chinyake chikamuponya pasi. Annette wakati: “Nkhachita chilichose icho ningafiska kuti nijiponoske. Nkhachemerezga chomene, kweni pakaŵavya icho chikachitika. Nkhayezga kuchikankha, kuchitchaya na vibakera, ndiposo kuchikwala na njoŵe kweni vikatondeka. Pamanyuma nkhagwazika na chimayi, ndipo nkhongono zikamalira penepapo.”
Kasi imwe muŵenge Annette, mwate muchitenge wuli?
YIMANI NA KUGHANAGHANA!
Nanga munganozgekera na kuŵa maso para mukwenda nausiku, kweni vinthu viheni vingamuchitikirani. Baibolo likuti: “Awo ŵakuluska pa chiphalizgano mbaluŵiro pera chara . . . panji awo mbakumanya pera ndiwo vinthu vikuŵendera. Pakuti nyengo na vyakuchitika vyamabuchi vikuwira wose.”—Mupharazgi 9:11.
Ŵasungwana ŵanyake, nga ni Annette ŵakukolelereka na ŵanthu awo ŵakuleka kuŵamanya. Ŵanyake ŵakukolelereka na ŵanthu awo ŵakumanyana nawo panji ŵabali ŵawo. Apo Natalie wakaŵa na vyaka 10, munyamata munyake uyo ŵakakhalanga nayo pafupi wakamukolelera. Natalie wakati: “Nkhaŵa na wofi chomene kweniso soni zikanikora, mwakuti nkhaphalira waliyose yayi vya nkhani iyi.”
SUZGO NDIMWE YAYI
Annette wachali kusuzgika maghanoghano na ivyo vikachitika. Iyo wakati: “Nkhulomba zuŵa na zuŵa. Nkhughanaghana kuti mphanyi nkhamubafura chomene. Kweni unenesko ngwakuti, wakati wanigwaza na chimayi, nkhachita wofi chomene ndipo nkhongono zikamara. Pakaŵavya icho ningachita. Kweni nyengo zinyake nkhughanaghana kuti mphanyi nkhachita chinthu chinyake.”
Natalie nayo wakusuzgika maghanoghano chifukwa cha kujiyimba mulandu. Iyo wakati: “Nimanyenge mphanyi nkhapulikira. Ŵapapi ŵane ŵakaŵika dango lakuti ine na mukuru wane tiŵenge lumoza para tikuseŵera, kweni nkhapulikira yayi. Sono nkhuwona nga munyamata uyo wakanikolelera ndine nkhamupa mwaŵi. Ivyo vikachitika vikakhwaska chomene banja lakwithu, ndipo nkhujiyimba mulandu kuti ndine nili kupangiska vyose ivi. Ivi ndivyo vikuniŵinya chomene.”
Para namwe mukujipulika nga ni Annette na Natalie, kumbukani kuti suzgo ndimwe yayi kweni nda uyo wakamukolelerani. Ŵanthu ŵanyake ŵangawona nga ni nkhani yichoko. Ŵangayowoya kuti ndivyo ŵanyamata wose ŵakuchita panji kuti ŵanthu awo ŵakuŵakolelera ŵakuvikhumbira dala. Kweni palije uyo wangakhumbira dala kuti ŵamukolelere. Para ŵakamukoleleranipo, suzgo ndimwe yayi.
Ntchipusu kuŵerenga mazgu ghakuti “suzgo ndimwe yayi,” kweni ntchinonono kugomezga. Ŵanyake ŵakuyowoya yayi ivyo vikachitika ndipo ŵakujiyimba mulandu na kusuzgika maghanoghano. Kweni kasi ni njani uyo wakusuzgika para mwakhalapo waka chete? Imwe panji uyo wakamukolelerani? Ipo mukwenera kughanaghanirapo fundo izo zili pasi apa.
YOWOYANI IVYO VYACHITIKA
Baibolo likutiphalira kuti apo Yobu wakaŵa na masuzgo ghanandi chomene, wakayowoya kuti: “Niyowoyenge chifukwa cha kuŵinya kwa umoyo wane.” (Yobu 10:1) Namwe mungachita makora kuchita nga ni Yobu. Ivyo vyachitika, phaliraniko mubwezi winu uyo mukumugomezga. Para muchitenge nthena, mujipulikengeko makora.
Annette wakawona kuti uwu mbunenesko. Iyo wakati: “Nkhaphalirako mubwezi wane, ndipo wakanipempha kuti niphalire banja la mulara munyake mu mpingo. Nkhukondwa kuti nkhachita nthena. Mazuŵa ghanandi ŵakakhalanga nane pasi na kunikhozga. Ŵakaniphaliranga kuti suzgo ndine yayi. Ndine yayi nkhapangiska vyose ivyo vikachitika.”
Natalie wakaphalira ŵapapi ŵake. Iyo wakati: “Ŵakanovwira chomene. Ŵakaniphalira kuti niyowoyenge ivyo vikachitika. Ivi vikanovwira kuti nileke kuŵa na chitima na kusunga ukali mu mtima.”
Pemphero nalo likamovwira chomene Natalie. Iyo wakati: “Kuyowoya na Chiuta kukanovwira chomene panyengo iyo nkhawonanga kuti ningaphalira waliyose yayi ivyo vikachitika. Para nkhupemphera kwa Chiuta, nkhafwatukanga kuyowoya. Nkhajipulikanga makora ndipo nkhaŵanga na mtende mu mtima.”
Namweso muwonenge kuti pali “nyengo ya kuchizga.” (Mupharazgi 3:3) Lutilirani kujipwelelera kuti muwonekenge makora ndipo mughanaghanenge viwemi. Gonani mwakukwana. Kweni chakuzirwa chomene ntchakuti mugomezgenge Yehova Chiuta kuti wamupembuzganinge.—2 Ŵakorinte 1:3, 4.
PARA MULI PA MSINKHU WAKUTI MUNGAŴA NA CHIBWEZI
Para ndimwe msungwana ndipo chibwezi chinu chikumuchichizgani kuti mugonane, nkhwananga yayi kumuphalira mwambura kuseka kuti, “Ivyo cha!” panji “Kunikasakasa cha!” Lekani kukhala waka chete chifukwa cha kopa kuti chibwezi chingamara. Para wamulekani chifukwa cha nkhani iyi mbwenu ni mwanalume wakulongosoka yayi. Mukwenera kusanga mwanalume wanadi, uyo wangachindika thupi linu na maghanoghano ghinu.
KASI NI VYAUZELEZA PANJI YAYI?
Koreta wakati: “Ku sukulu, ŵanyamata ŵakaguzanga bra (sindiliya) yane kumanyuma na kwamba kuyowoya mazgu ghauzeleza, ghakuti, ungajipulika makora tu para tingagonana.”
Kasi mukughanaghana kuti ŵanyamata aŵa ŵakachitanga vichi?
Ŵakamutizanga?
Ŵakaseŵeranga waka nayo?
Ŵakachitanga vyauzeleza?
Kandisi wakati: “Munyamata munyake mu basi, wakamba kuyowoya vyauzeleza na kunikorakora. Nkhamukankhira uko na kumuphalira kuti wafumepo. Wakaniwona kuti nili wakukhalira chomene.”
Kasi mukughanaghana kuti munyamata uyu wakachitanga vichi kwa Kandisi?
Ŵakamutizanga?
Ŵakaseŵeranga waka nayo?
Ŵakachitanga vyauzeleza?
Beti wakati: “Chaka chamara, munyamata munyake wakaniphaliranga kuti wakunitemwa chomene ndipo wakukhumba kuti tikatembeyepo nangauli nkhamukanira kanandi waka. Nyengo zinyake wakanisisitanga woko. Nkhamukanizganga kuchita nthena, kweni wakapulikanga yayi. Zuŵa linyake apo nkhakakanga nthambo za skapato, wakanikora mu matako.”
Umo imwe mukughanaghanira, munyamata uyu wakachitanga vichi?
Ŵakamutizanga?
Ŵakaseŵeranga waka nayo?
Ŵakachitanga vyauzeleza?
Zgoro launenesko ni 3.
Kasi vyauzeleza vikupambana wuli na kutiza munthu panji kuseŵera waka nayo?
Munthu uyo wakuchita vyauzeleza wakuchita ivyo vikukondweska yekha. Wakulutilira kuchita ivyo munyake wandakhumbe nanga wangamukanizga kuti waleke.
Ntchiwemi yayi kulekelera munthu uyo wakuchita vyauzeleza chifukwa pamasinda wangamukolelerani.


text:
MUTU 124
Khristu Ŵakamupeleka na Kumukaka
MATEYU 26:47-56 MARIKO 14:43-52 LUKA 22:47-53 YOHANE 18:2-12
YUDASI WAKAPELEKA YESU MU MUNDA
PETROSI WAKADUMURA KHUTU LA MUNTHU
YESU WAKAKAKIKA
Pakaŵa pakati pa usiku. Ŵasembe ŵakakolerana na Yudasi kuti ŵamupenge ndalama zasiliva 30 kuti wapeleke Yesu. Ntheura Yudasi wakalongozgana na mzinda ukuru wa ŵalara ŵa ŵasofi na Ŵafarisi, ŵakapenjanga Yesu. Ŵakaŵaso na ŵasilikari ŵanyake ŵa Ŵaroma pamoza na mulara wawo.
Vikuwoneka kuti Yesu wakati wamuchimbizga waka, Yudasi wakaluta ku ŵalara ŵa ŵasofi. (Yohane 13:27) Ŵasembe ŵakawunganya ŵalinda ŵawo kweniso gulu la ŵasilikari. Pakwamba Yudasi wakwenera kuti wakaŵalongozgera ku chipinda icho Yesu na ŵapositole ŵake ŵakachitiranga Paska. Kweni sono gulu lose likambuka Dambo la Kidroni ndipo likalutanga ku munda. Pakukhumba kuti ŵakamusange Yesu, ŵakayegha vilwero kweniso nyali na vyakulikira vinyake.
Apo Yudasi wakendanga na ŵanthu ŵara pa Phiri la Maolive, wakamanyanga uko wangakamusanga Yesu. Chifukwa ntchakuti sabata yose yira, apo Yesu na ŵapositole ŵake ŵakendanga pakati pa Betaniya na Yerusalemu, ŵakatemwanga kupumura mu munda wa Getisemane. Kweni sono ukaŵa usiku, ndipo panyake Yesu wakaŵa kusi ku makuni gha maolive mu munda. Ntheura, kasi ŵasilikari awo ŵakaŵa kuti ŵandamuwonepo Yesu, ŵakatenge ŵamumanyenge wuli? Yudasi wakaŵapa chimanyikwiro. Iyo wakati: “Uyo namumufyofyontha, ni mweneyuyo. Mukamukore na kumukaka kuti waleke kuchimbira.”—Mariko 14:44.
Wakati wafika mu munda pamoza na mzinda wura, Yudasi wakawona Yesu na ŵapositole, ndipo wakaluta mwakudunjika kwa Yesu. Yudasi wakati: “Monire Rabi!” ndipo wakamufyofyontha. Yesu wakati: “Nganya, wapukwa vichi?” (Mateyu 26:49, 50) Yesu wakazgora yekha fumbo lake, wakati: “Yudasi, kasi ukupeleka Mwana wa munthu na mufyofyontho?” (Luka 22:48) Kweni Yesu wakayowoyapo vinandi yayi.
Sono Yesu wakiza ku ungweru wa nyali, wakati: “Kasi mukupenja njani?” Ŵanthu ŵara ŵakazgora kuti: “Yesu Munazarete.” Yesu wakayowoya na chikanga chose, wakati: “Ndine.” (Yohane 18:4, 5) Ŵanthu ŵara mahara ghakaŵamalira, ndipo ŵakawa pasi.
M’malo mwakuti Yesu wasangirepo mwaŵi na kuchimbira, iyo wakaŵafumbaso. Ŵakati ŵazgoraso kuti, “Yesu Munazarete,” iyo wakati: “Namuphalirani kale kuti ndine. Ntheura usange mukupenja ine, ŵalekani ŵanalume aŵa ŵalutenge.” Nangauli para vinthu vikasuzga, kweni Yesu wakakumbuka ivyo wakayowoya muhanya kuti watayengepo nanga njumoza chara. (Yohane 6:39; 17:12) Yesu wakasungilira ŵapositole ŵake ŵakugomezgeka, ndipo pakaŵavya uyo wakazgeŵa padera pa Yudasi, “mwana wa pharanyiko.” (Yohane 18:7-9) Ntheura wakapempha kuti ŵalondezgi ŵake ŵakugomezgeka ŵaŵaleke ŵalutenge.
Apo ŵasilikari ŵakasendeleranga kwa Yesu, ŵapositole ŵakamanya kuti palije kawemi. Ntheura ŵakati: “Fumu, kasi tiŵahete na lupanga?” (Luka 22:49) Pambere Yesu wandazgore, Petrosi wakakhwetura lupanga ulo ŵapositole ŵakaŵa nalo. Wakawukira Maliko, muzga wa wasembe mukuru, ndipo wakaheta khutu lake lamalyero.
Yesu wakakhwaska khutu la Maliko na kumuchizga. Kufuma apo, wakaŵasambizga sambiro lakuzirwa, wakaphalira Petrosi kuti: “Wezgera lupanga lwako mu malo ghake, pakuti wose awo ŵakukora lupanga ŵafwenge na lupanga.” Yesu wakaŵa wakunozgeka kukakika, chifukwa wakati: “Ipo Malemba agho ghakuti vikwenera kuchitika mu nthowa iyi ghangafiskika wuli?” (Mateyu 26:52, 54) Wakatiso: “Asi nkhwenera kumwa nkhombo iyo Adada ŵanipa?” (Yohane 18:11) Yesu wakakolerana navyo ivyo Chiuta wakakhumbanga, nanga nkhufika pa kufwa wuwo.
Yesu wakafumba mzinda wura kuti: “Kasi mwiza na malupanga na zinthonga kuzakanikora nga ni para mukulimbana na chigeŵenga? Zuŵa lililose nkhakhalanga mu tempile kusambizga, kweni mukanikora chara. Kweni vyose ivi vyachitika kuti ivyo zintchimi zikalemba vifiskike.”—Mateyu 26:55, 56.
Ŵasilikari ŵara, mulara wawo, na ŵalinda ŵa Ŵayuda ŵakakora Yesu na kumukaka. Ŵakati ŵawona ivi, ŵapositole ŵakachimbira. Kweni “munyamata munyake,” uyo panji wakaŵa msambiri Mariko, wakakhalira pa mzinda wura mwakuti walondezge Yesu. (Mariko 14:51) Ŵanthu ŵakamumanya munyamata yura, ntheura ŵakayezga kuti ŵamukore, kweni wakachimbira na kuleka chakuvwara chake.
Manyani Vinandi
Yesu Khristu Wakomeka
Kasi Yesu wakambiska vichi pambere wandafwe?


text:
Buku Lane la Nkhani za mu Baibolo
Ili ni buku la nkhani izo zikacitika nadi. Nkhani zake zatoleka mu Buku lakuzirwa kuluska mabuku ghose pa caru capasi, Baibolo. Zikulongosora mbiri ya caru kufuma apo Ciuta wakayamba kulenga caru mupaka kufika lero. Zikuyowoyaso ivyo Ciuta wakulayizga kuti wazamucita munthazi.
Buku ili likupeleka cithuzithuzi ca ivyo vili mu Baibolo. Likuyowoya za ŵanthu ŵa mu Baibolo na vinthu ivyo ŵakacita. Likuyowoyaso za cilindizga ca umoyo wamuyirayira pa caru capasi ca paradiso ico Ciuta wapeleka ku ŵanthu.
Buku ili liri na nkhani zakukwana 116. Nkhani izi zaŵikika mu vigaŵa eyiti. Peji lakwamba la cigaŵa cilicose likuyowoya mwakudumura za ivyo vili mu cigaŵa ico. Nkhani izi zili mu ndondomeko ya umo vinthu vikacitikira mu mbiri. Ici cimovwiraninge kuti mumanye nyengo iyo cakucitika cilicose cikacitikira mu mdauko.
Nkhani zake ni zambura kusuzga kupulikiska. Ŵanandi ŵa imwe ŵana ŵacoko muŵazgenge pamwekha. Mwa ŵapapi musangenge kuti ŵana ŵinu ŵacoko ŵazamuŵa ŵakukondwa kuŵaŵazgira nkhani izi nyengo na nyengo. Muwonenge kuti buku ili ndakukondweska comene ku ŵana na ŵalara wuwo.
Mavesi gha mu Baibolo ghalembeka paumaliro pa nkhani yiliyose. Tikumuciskani kuti muŵazge mavesi agha mwenemumo mwafuma nkhani izi. Para mwamara kuŵazga nkhani yiliyose, wonani mafumbo gha nkhani iyo mwaŵazga, agho ghakwambira panthazi pa Nkhani Nambara 116.
Kalembero ka mavesi gha mu Baibolo mu buku lino kasinthika pacoko. Kasinthika kuti mavesi ghaŵe ghapusu kuti ŵana ŵaghapulikiske makora. Mwakusazgirapo, buku lino lalembeka mwakulondezga malango ghasono gha kalembero ka Citumbuka. Malemba agho ghalembeka paumaliro wa nkhani yiliyose ghakulongora apo nkhani iyo yatoleka mu Baibolo.


text: 1 Ine Paulosi, mpositole wa Khristu Yesu mu khumbo la Chiuta mwakuyana na layizgo la umoyo kwizira mwa Khristu Yesu,+2 kwa Timote, mwana wane wakutemweka:+Mphanyi lusungu lukuru, lusungu na mtende vyakufuma kwa Chiuta Adada na Khristu Yesu Fumu yithu, vyaŵa nawe.3 Nkhuwonga Chiuta, uyo nkhumuchitira uteŵeti wakupatulika nga umo ŵasekuru ŵane ŵakachitira na njuŵi yituŵa, ndipo usiku na muhanya nkhuleka yayi kukukumbuka mu maŵeyelero ghane.4 Para nkhukumbuka masozi ghako, nkhukhumbisiska kukuwona mwakuti niŵe na chimwemwe chikuru.5 Pakuti nkhukumbuka chipulikano chako chambura upusikizgi,+ icho chikamba kuŵa mwa buya wako Loyisi na nyoko Yunike, ndipo nkhugomezga kuti ndicho nawe uli nacho.6 Pa chifukwa ichi, nkhukukumbuska kuti usonkhezge nga ni moto chawanangwa cha Chiuta icho ukapokera nkhati naŵika mawoko ghane pa iwe.+7 Pakuti Chiuta wakatipa mzimu wawofi yayi,+ kweni wankhongono+ na wachitemwa ndiposo wamahara.8 Ntheura ungakhozgekanga soni yayi kupharazga vya Fumu yithu,+ nesi kuyowoya vya ine kayidi chifukwa cha iyo, kweni nawe usuzgike+ chifukwa cha makani ghawemi ndipo ugomezge nkhongono za Chiuta.+9 Iyo wakatiponoska na kutichema na ntchemo yituŵa,+ chifukwa cha milimo yithu yayi, kweni chifukwa cha khumbo lake na lusungu lukuru.+ Lusungu ulu lukapika kwa ise mwa Khristu Yesu kale chomene,10 kweni sono lwalongoreka makora mwa kuwoneka kwa Mponoski withu, Khristu Yesu,+ uyo wamazga nyifwa+ ndipo wavumbura umo tingaŵira na umoyo+ na kuŵa ŵambura kuvunda+ kwizira mu makani ghawemi,+11 agho nkhasolekera kuŵa mupharazgi na mpositole ndiposo msambizgi.+12 Lekani nane nkhusuzgika na vinthu ivi,+ kweni nkhukhozgeka soni yayi.+ Pakuti nkhumanya uyo namugomezga, ndipo nkhugomezga kuti wasungilirenge icho naŵikizga mwa iyo m’paka zuŵa lira.+13 Lutilira kukoleska mazgu ghaunenesko*+ agho ukapulika kwa ine pamoza na chipulikano na chitemwa ivyo vili mwa Khristu Yesu.14 Mzimu utuŵa uwo ukukhala mwa ise ukovwire kusungilira usambazi uwu.+15 Ukumanya kuti ŵanthu wose mu chigaŵa cha Asiya+ ŵafumako kwa ine. Ŵamoza ŵawo ni Fugelo na Heremogene.16 Mphanyi Fumu yalongora lusungu ku ŵamunyumba ya Onesiforo,+ chifukwa kanandi wakizanga kuzakanisanguluska, ndipo wakakhozgeka soni yayi na simbi zane.17 Kweni apo wakaŵa mu Romu, wakanipenja chomene ndipo wakanisanga.18 Mphanyi Fumu yamuzomerezga kuti Yehova* wazakamulongore lusungu mu zuŵa lira. Ndipo iwe ukumanya makora mauteŵeti ghose agho wakachita mu Efeso.


text:
VYAKUCHITA PAKUSOPA NA MBUMBA
VYAKUCHITA PAKUSOPA NA MBUMBA
Chiuta Wakukhumba Kutovwira
Ŵapapi: Ivi vimovwiraninge pakusambira Baibolo na ŵana.
Vinyake
Yosefe mu Charu cha Eguputo
Kasi tikusambirako vichi kwa Yosefe apo wakaŵa muzga kweniso apo wakaŵa mu jele ku Eguputo? Chitani dawunilodi nkhani izi na kusambira pamoza nga banja.
Chiuta Wakatuma Mozesi ku Eguputo
Mozesi na Aroni ŵakawopa yayi kuyowoya na Farawo nangauli wakaŵa wankhongono. Chitani dawunilodi nkhani iyi kuti musambire pamoza na banja linu.
Rahabi Wakapulikira Ivyo Wakaphalirika
Nkani izi zimovwirange pakusambizga ŵana kuti ŵajitore nga nawo ŵakawako, ndipo ŵakuwona ivyo vikuchitika.


text:
Ivyo Tikusambira kwa Yohana
ŴANTHU ŵanandi ŵakumanya waka kuti Yesu wakaŵa na ŵapositole 12. Ŵakumanya yayi kuti ŵasambiri ŵake ŵanyake ŵakaŵa ŵanakazi. Yohana wakaŵa yumoza wa ŵanakazi aŵa.—Mat. 27:55; Luka 8:3.
Kasi Yohana wakamovwira wuli Yesu, ndipo ise tikusambirako vichi kwa Yohana?
KASI YOHANA WAKAŴA NJANI?
Yohana wakaŵa ‘muwoli wa Chuza, mulaŵiliri wa ŵantchito wa Herode.’ Chuza wakwenera kuti wakaŵa muteŵeti mulara wa Herode Antipasi. Yohana wakaŵa yumoza wa ŵanakazi awo Yesu wakaŵachizga. Yohana na ŵanakazi ŵanyake, ŵakendanga lumoza na Yesu na ŵapositole ŵake.—Luka 8:1-3.
Ŵarabi ŵakasambizganga kuti ŵanakazi ŵangachezganga na ŵanalume yayi nesi kwenda nawo. Ŵakatenge ŵanakazi ŵachezgenge na ŵanalume awo mbabali ŵawo pera. Ŵanalume ŵakayowoyanga vinandi yayi na ŵanakazi. Yesu wakalondezganga maluso agha yayi, wakazomerezga kuti Yohana na ŵanakazi ŵanyake ŵendenge nayo.
Yohana wakawopa yayi kuchezga na Yesu kweniso ŵapositole ŵake. Wose awo ŵakendanga na Yesu ŵakeneranga kusintha vinthu vinyake pa umoyo wawo. Pakuyowoya za awo ŵakamulondezganga, Yesu wakati: ‘Ŵamama na ŵakuru na ŵanung’una ŵane ni aŵa, ŵeneawo ŵakupulika mazgu gha Chiuta na kughachita.’ (Luka 8:19-21; 18:28-30) Tose tikukhozgeka kumanya kuti Yesu wakutemwa chomene awo ŵakumulondezga.
WAKATEŴETERANGA NA IVYO WAKAŴA NAVYO
Yohana na ŵanakazi ŵanyake ŵakagwiliskiranga ntchito “ivyo ŵakaŵa navyo” pakuteŵetera Yesu na ŵapositole ŵake. (Luka 8:3) Mulembi munyake wakati mu vesi ili, ‘Luka wakuphalira ŵaŵazgi ŵake kuti ŵanakazi aŵa ŵakaphikanga, kusuka mbale, na kusona malaya yayi. Panji ŵakachitanga milimo iyi, kweni Luka wakuyowoya milimo iyi yayi.’ Vikuwoneka kuti ŵanakazi aŵa ŵakagwiliskiranga ntchito ndalama zawo na katundu wawo kuti ŵawovwire ŵanyawo.
Yesu na ŵapositole ŵake apo ŵakapharazganga ŵakagwiranga ntchito yayi. Panji ŵakaŵavya ndalama zinandi zakugulira vyakurya na vinthu vinyake vyakuti viŵawovwire pa gulu lawo la ŵanthu pafupifupi 20. Nangauli ŵanthu ŵanyake ŵakaŵapokeleranga, kweni Yesu na ŵapositole ŵake ŵakayeghanga “bokosi la ndalama.” Fundo iyi yikulongora kuti nyengo zinyake ŵakajisangiranga ŵekha vyakukhumbikwa pa umoyo. (Yoh. 12:6; 13:28, 29) Yohana na ŵanakazi ŵanyake ŵakapelekanga ndalama kuti ziwovwirenge Yesu na ŵapositole ŵake.
Ŵanji ŵakuti ŵanakazi Ŵachiyuda ŵakaŵanga na ndalama chara. Kweni mabuku ghanyake gha mu nyengo ya Yesu ghakulongora kuti ŵanakazi ŵakasanganga ndalama mu nthowa izi: (1) ŵakapokanga chiharo cha awiskewo para ŵafwa kwambura ŵana ŵanalume, (2) ŵanji ŵakaŵapanga katundu, (3) ŵakaŵapanga ndalama para ŵafumu ŵawo ŵaŵapata, (4) ŵakapikanga katundu para ŵafumu ŵawo ŵafwa, panji (5) ŵakachitanga tumabizinesi.
Ŵalondezgi ŵa Yesu ŵakapelekanga ivyo ŵangafiska. Pa ŵalondezgi ŵake aŵa pakaŵa ŵanakazi ŵasambazi. Pakuti Yohana wakaŵa muwoli wa muteŵeti wa Herode, ŵanji ŵakuti wakaŵa musambazi. Ŵanakazi ŵanthena aŵa panji ndiwo ŵakamupa Yesu laya lamukati lambura musono. Mulembi munyake wakati, laya ili ndakuti ‘lingafuma kwa muwoli wa mulovi yayi.’—Yoh. 19:23, 24.
Baibolo likuyowoya mwakudunjika yayi kuti Yohana wakawovwiranga na ndalama. Kweni wakachitanga ivyo wangafiska ndipo nase tikusambirapo kanthu. Vili kwa ise kovwirapo na chilichose pa mulimo wa Ufumu. Chakuzirwa chomene kwa Chiuta ntchakuti tichite vyose ivyo tingafiska pakumuteŵetera.—Mat. 6:33; Mrk. 14:8; 2 Kor. 9:7.
PA NYIFWA YA YESU
Yohana wakwenera kuti wakaŵapo apo Yesu wakakomekanga. Wakaŵa lumoza na ŵanakazi “awo ŵakendanga nayo [Yesu] na kumuteŵetera apo wakaŵa mu Galileya, ndiposo ŵanakazi ŵanji ŵanandi awo ŵakiza nayo pamoza ku Yerusalemu.” (Mrk. 15:41) Ŵakati ŵawuskapo thupi la Yesu pa khuni kuti ŵakasunge, “ŵanakazi, awo ŵakiza pamoza nayo kufuma ku Galileya, ŵakalondezga na kuwona dindi ndiposo umo thupi lake likagonekekera; ndipo ŵakawelera kuti ŵakanozge vyakununkhira na mafuta ghakununkhira.” Luka wakati, “Mariya wa ku Magadala, na Yohana, na Mariya nyina wa Yakobe,” ŵakaweleraso ku dindi zuŵa la sabata likati lajumpha ndipo ŵakawona ŵangelo awo ŵakaŵaphalira kuti Yesu wawuka.—Luka 23:55–24:10.
Yohana wakwenera kuti nayo wakaŵapo apo ŵasambiri, anyina ŵa Yesu na ŵanung’una ŵake, ŵakawungana mu Yerusalemu pa Pentekoste mu 33 C.E. (Mil. 1:12-14) Pakuti mfumu wake wakaŵa wa ntchito mulara wa Herode Antipasi, Yohana wakwenera kuti wakaphalirako Luka vyakukhwaskana na Herode Antipasi. Luka pera ndiyo wali kulemba zina la mwanakazi uyu.—Luka 8:3; 9:7-9; 23:8-12; 24:10.
Nkhani ya Yohana yikutisambizga vinandi. Wakateŵeteranga Yesu umo wangafiskira. Wakwenera kuti wakapelekanga ndalama kuti ziwovwire Yesu na ŵasambiri ŵanyake apo ŵakapharazganga. Yohana wakateŵetera Yesu ndipo wakagomezgeka nanga ni mu nyengo zakusuzga. Ŵanakazi awo Mbakhristu ŵakwenera kutolerako mtima wake.


text:
VYARU NA ŴANTHU
Charu cha Uzbekistan
CHIGAŴA icho sono kuli charu cha Uzbekistan chikachemekanga na mazina ghanandi nga ni Transoxiana, Tartary, Turkistan, kweniso Charu cha pakati pa Milonga. Kwambira waka m’ma 1400 C.E., misumba ya mu Uzbekistan yikawovwiranga chomene ŵamalonda awo ŵakendanga mu msewu uwo ukafumanga ku China m’paka ku nyanja ya Meditereniyani. Thonje ndilo likusangika chomene mu misika ya ku Uzbekistan. Kweniso ŵakuguliska makalipeti ghakutowa agho ŵakupanga kufuma ku thonje, weya, panji kholokoto (khonje).
Kwamba kale chomene, ŵanthu ŵa ku Uzbekistan ŵakutolera kakhaliro ka ŵanthu ŵakupambanapambana. Mafumu ghakumanyikwa pamoza na ŵasilikari ŵawo ŵankhongono ŵakendamo mu mapiri na vipalamba vya charu ichi. Mafumu agha ni Alexander Mukuru, uyo wakasangako mwanakazi Roxane, Genghis Khan wa ku Mongolia, na Tumur (panji kuti Tamarlane), themba la ufumu unyake ukuru mu nyengo yakale.
Mu matawuni gha ku Uzbekistan muli nyumba zakutowa zakale zakutozgeka na matayilosi ghabuluu. Pasono zinandi mwa nyumba izi ni masukulu.
Msewu wa Silk. Msewu uwu ukamba kugwira ntchito cha m’ma 114 B.C.E. Ukawovwira chomene m’paka cha kuumaliro kwa 1400 C.E., apo ŵakajura mendero gha pa nyanja m’paka ku India. Msewu uwu ukajumphanga mu chigaŵa icho sono chikuchemeka Uzbekistan, ndipo ukawovwira chomene pa malonda.
Nyanja ya Aral. Nyanja ya Aral yikaŵa yikuru kweni sono yikuchepa chifukwa chakuti ŵanthu ŵakupatuska maji kuti ŵathilirenge minda. Boma la Uzbekistan na vyaru vinyake vya ku Central Asia vikulimbikira kuti vimazge suzgo ili.
Alufabeti ya ku Uzbekistan yikusinthasintha. Mu charu ichi ŵanthu ŵakayowoyanga viyowoyero vyakupambanapambana. Kweni cha m’ma 700 C.E., Ŵasilamu ŵakati ŵapoka charu ichi ŵakamba kusambizga Chiarabiki. Charu ichi chikati chanjira mu wupu wa Soviet Union, ŵakatolera alufabeti ya Chilatini. Kuumaliro kwa m’ ma 1930, ŵakaleka Chilatini na kutolera Chisiriliki. Mu 1993, ŵakaŵika dango lakuti paŵe alufabeti ya Chiuzbek, icho chikuyanako na kalembero ka Chilatini. ▪


text:
MUTU 19
Khalilirani mu Chitemwa cha Chiuta
Kasi kutemwa Chiuta chikung’anamura vichi?
Kasi tingachita wuli kuti tilutilire kukhalilira mu chitemwa cha Chiuta?
Kasi Yehova wazamutumbika wuli awo ŵakulutilira kukhalilira mu chitemwa chake?
1, 2. Ni nkhu uko tingasanga malo ghakubisamamo?
TIYELEZGERE kuti mukwenda mu msewu pa nyengo iyo kuli chimphepo chikuru. Mtambo wuli bii! Ŵaleza ŵakwamba kumwetuka na kududumira chomene, ndipo chivula chikwamba kuwa. Mukwamba kuchimbira, ndipo mukupenja malo ghakuti mubisamepo. Mwamwaŵi mukuwona nyumba mumphepete mwa msewu. Yikuwoneka yakukhora, yakomira makora mukati, ndiposo yakuwoneka makora. Mungakondwa kuti mwasanga nyumba iyi.
2 Tikukhala mu nyengo iyo kuli chimphepo chikuru, nyengo ya masuzgo. Vyakuchitika mu charu vikulutilira kuhenipa. Kweni pali malo agho tingabisamamo kuti tileke kupwetekeka. Kasi malo agha ni vichi? Baibolo likuti: “Kwa Yehova nitenge: ‘Ndimwe chiphokwero chane na linga lane lakukhora, Chiuta wane, uyo nkhugomezga.’”—Salimo 91:2.
3. Kasi tingachita wuli kuti Yehova waŵe malo ghithu ghakubisamamo?
3 Ichi ntchakukondweska chomene. Yehova, Mlengi na Fumu ya chilengiwa chose, wangaŵa malo ghithu ghakubisamamo. Iyo wangativikilira pakuti ngwankhongono chomene kuluska waliyose panji chilichose icho chingatipweteka. Nanga tingapwetekeka, Yehova wangamazga suzgo ilo latiwira. Kasi tingachita wuli kuti Yehova waŵe malo ghithu ghakubisamamo? Tikwenera kumugomezga. Nakuti Mazgu ghake ghakutichiska kuti: “Mujisungilire mu chitemwa cha Chiuta.” (Yuda 21) Tikwenera kukhalilira nadi mu chitemwa cha Chiuta. Tikwenera kukoleska ubwezi withu na Dada withu wakuchanya. Para ndimo tachitira, tingaŵa na chigomezgo chose kuti iyo ni malo ghithu ghakubisamamo. Kweni kasi tingachita vichi kuti tiŵe paubwezi wanthena na Chiuta?
MANYANI UMO CHIUTA WAKULONGOLERA CHITEMWA NDIPO CHITANIPO KANTHU
4, 5. Kasi Yehova walongora wuli kuti wakutitemwa?
4 Kuti tikhalilire mu chitemwa cha Chiuta, tikwenera kumanya umo Yehova walongolera chitemwa kwa ise. Ghanaghanirani visambizgo vya mu Baibolo ivyo mwasambira mu buku lino. Yehova, Mlengi withu, wali kutipa charu icho ntchakukondweska chomene kukhalamo. Wali kuzuzgamo chakurya na maji ghanandi, vyakumera, vinyama vyakupambanapambana, ndipo wali kulenga malo ghakutowa chomene. Mu Baibolo, Chiuta watimanyiska zina lake na mikhaliro yake. Kweniso Mazgu ghake ghakutiphalira kuti wakatuma Mwana wake wakutemweka pano pa charu kuti wazakasuzgike na kutifwira. (Yohane 3:16) Kasi phindu la chawanangwa ichi ni vichi? Chawanangwa ichi chikutipa chilindizga chiwemi cha munthazi.
5 Kuti tizakasange vinthu viwemi ivyo vili kunthazi vikuthembaso pa chinthu chinyake icho Chiuta watichitira. Yehova wali kwimika boma ilo lili kuchanya. Boma ili ni Ufumu uwo Mesiya wakulamulira. Lizamumazga masuzgo ghose na kuzgora charu chapasi kuŵa paradiso. Ichi ntchakukondweska chomene. Tizamukhala mu paradiso uyu mwamtende ndiposo mwachimwemwe kwamuyirayira. (Salimo 37:29) Pa nyengo yasono, Chiuta watipa ulongozgi kuti utovwire kuti tikhalenge makora. Watipaso mwaŵi wakuti tipempherenge kwa iyo, na kuyowoya nayo mwakufwatuka. Izi ni nthowa zichoko waka izo Chiuta walongolera kuti wakutemwa ŵanthu wose, ndiposo imwe pamwekha.
6. Kasi mukwenera kuchita wuli pakuti Yehova wakumutemwani?
6 Fumbo lakuzirwa ilo mukwenera kughanaghanirapo ndakuti: Kasi nkhwenera kuchita wuli pakuti Yehova wakunitemwa? Ŵanandi ŵangayowoya kuti, “Naneso nkhwenera kutemwa Yehova.” Kasi namwe mukughanaghana nthena? Yesu wakayowoya kuti dango ilo ndikuru kuluska ghose ndakuti: “Utemwenge Yehova Chiuta wako na mtima wako wose na umoyo wako wose na maghanoghano ghako ghose.” (Mateyu 22:37) Muli na vifukwa vinandi nadi vyakumutemwera Yehova Chiuta. Kweni kasi ntchakukwana kuyowoya waka kuti mukumutemwa Yehova na mtima winu wose, na umoyo winu wose, na maghanoghano ghinu ghose?
7. Kasi ntchakukwana kuyowoya waka kuti mukumutemwa Chiuta? Longosorani.
7 Nga ni umo Baibolo likulongosolera, kutemwa Chiuta kuti nkhuyowoya waka kuti tikumutemwa yayi. Nangauli kuyowoya kuti tikumutemwa Yehova nkhwakukhumbikwa, kweni ntchilongolero chakuti tayambapo waka kumutemwa. Mwachiyelezgero, njere ya chipambi njakukhumbikwa kuti kunthazi yizakazgoke khuni la vipambi. Para mukukhumba chipambi, kasi mungatemwa kuti munthu wamupani waka njere yake? Yayi. Mwakuyana waka, para mukuyowoya kuti mukutemwa Yehova Chiuta, ndikuti mwambapo waka kumutemwa. Baibolo likuti: “Ili ni ng’anamuro la kutemwa Chiuta lakuti tisungilire malango ghake, ndipo malango ghake ngazito yayi.” (1 Yohane 5:3) Para tikumutemwa nadi Chiuta, tikwenera kupambika vipambi viwemi. Vyakuchita vithu ndivyo vikwenera kulongora kuti tikumutemwa nadi.
8, 9. Kasi tingalongora wuli kuti tikumutemwa Chiuta na kuwonga ivyo wakutichitira?
8 Tikulongora kuti tikumutemwa Chiuta para tikusunga malango ghake, na kulondezga fundo izo wakutisambizga. Ntchakusuzga yayi kuchita nthena. Malango gha Yehova nganonono yayi, kweni ghakutovwira kuti tiŵe na umoyo uwemi, kuti tikondwenge, kweniso kuti tikhorwenge. (Yesaya 48:17, 18) Para tikulondezga ivyo Yehova wakutiphalira, tikulongora Adada ŵithu ŵakuchanya kuti tikuwonga vyose ivyo ŵakutichitira. Chachitima ntchakuti mbanthu ŵachoko chomene awo ŵakuwonga ivyo Chiuta wakuŵachitira. Tikukhumba yayi kuŵa nga mbanthu ŵambura kuwonga, awo ŵakaŵako mu nyengo ya Yesu. Nyengo yinyake, Yesu wakachizga ŵanthu ŵavyoni 10, kweni munthu yumoza pera ndiyo wakawelera kuzakamuwonga. (Luka 17:12-17) Tikwenera yayi kuchita nga umo ŵakachitira ŵanthu 9 ŵara, kweni nga ni munthu yumoza uyo wakawonga.
9 Kasi ni malango wuli gha Yehova agho tikwenera kughalondezga? Tasambira malango ghanandi mu buku lino, kweni sono tiyeni tikumbuskane ghachoko waka. Kulondezga malango gha Chiuta kutovwirenge kuti tikhalilire mu chitemwa chake.
SENDELERANI CHOMENE KWA YEHOVA
10. Longosorani chifukwa icho tikwenera kulutilira kusambira za Yehova Chiuta.
10 Kusambira za Yehova nkhwakuzirwa chomene chifukwa kungatovwira kuti tisendelere kwa iyo. Tikwenera kuleka yayi kusambira za Chiuta. Tiyelezgere kuti kwazizima chomene usiku ndipo mukuwotha moto pawaro. Kasi mungawulekelera kuti ulolotere na kuzimwirathu? Yayi. Kweni mungalutilira kusonkhako nkhuni kuti ulutilire kubuka na kumuthukizgani. Para ungazimwa mbwenu mupimenge chomene. Nga umo nkhuni zikovwilira kuti moto ulutilire kubuka, ‘kumumanya nadi Chiuta’ kukovwira kuti timutemwege chomene.
11. Ntchivichi chikachitika apo Yesu wakalongosolera makora ŵasambiri ŵaŵiri mauchimi?
11 Yesu wakakhumbanga kuti awo ŵakumulondezga ŵalutilire kutemwa chomene Yehova na Mazgu ghake. Wakati wawuka ku ŵakufwa, Yesu wakalongosolera ŵasambiri ŵake ŵaŵiri mauchimi ghanyake gha mu Malemba gha Chihebere, agho ghakafiskika pa iyo. Kasi chikachitika ntchivichi? Pamanyuma, ŵasambiri aŵa ŵakati: “Asi mitima yithu yaphyanga apo wayowoyanga nase mu nthowa, apo watilongosoleranga makora Malemba?”
12, 13. (a) Kasi ŵanthu ŵanandi mazuŵa ghano ŵakuchita wuli pa nkhani ya kusambira Baibolo ndiposo kutemwa Chiuta? (b) Tingachita wuli kuti chitemwa chithu chileke kuzizima?
12 Mukati mwamanya waka ivyo Baibolo likusambizga, kasi namwe mtima winu ukagolera na chimwemwe yayi, ndipo mukamba kukhuka na kumutemwa chomene Chiuta? Tikukayika yayi kuti ndimo vikaŵira. Ŵanandi ndivyo vikuŵachitikira. Ntchito iyo yakhalako sono njakuti chitemwa chinu chileke kumara, kweni chikurenge. Tingatoleranga nkharo ya ŵanthu ŵa mu charu ichi yayi. Yesu wakayowoyerathu kuti: “Chitemwa cha ŵanandi chizamuzizima.” (Mateyu 24:12) Ntchivichi chingamovwirani kuti mulutilire kutemwa Yehova ndiposo ivyo mwasambira mu Baibolo?
13 Lutilirani kusambira za Yehova Chiuta na Yesu Khristu. (Yohane 17:3) Ghanaghaniranipo chomene pa ivyo mukuŵerenga mu Mazgu gha Chiuta. Para mwaŵerenga, jifumbani kuti: ‘Kasi ivyo naŵerenga apa, vikunisambizga vichi za Yehova Chiuta? Kasi vikunovwira wuli kuti nilutilire kumutemwa na mtima wane wose, maghanoghano ghose, na umoyo wose?’ (Ŵerengani 1 Timote 4:15.) Para mukughanaghanirapo ivyo mwasambira, mulutilirenge kumutemwa chomene Yehova.
14. Kasi pemphero lingatovwira wuli kuti tilutilire kumutemwa chomene Yehova?
14 Chinyake icho mungachita kuti mulutilire kutemwa chomene Yehova nkhupemphera kwa iyo nyengo zose. (1 Ŵatesalonika 5:17) Mu In Mutu 17 tikasambira kuti pemphero ntchawanangwa chapadera chakufuma kwa Chiuta. Ŵanthu ŵakwamba kutemwana chomene para ŵakudumbiskana pafupipafupi ndiposo mwakufwatuka. Ndimo viliriso na ubwezi withu na Yehova. Kuti tiŵe paubwezi na Yehova, tikwenera kupemphera kwa iyo nyengo zose. Tileke kulomba mwachizgoŵi waka, panji kuwerezga waka mapemphero nyengo zose kwambura kumanya icho tikupempha panji kuŵikako mahara. Tikwenera kuyowoya na Yehova nga umo mwana wangayowoyera na adada ŵake ŵakutemweka. Tikwenera kuyowoya mwantchindi, kweni mwakufwatuka, mwambura upusikizgi, ndiposo kufumira pasi pa mtima. (Salimo 62:8) Kusambira Baibolo ndiposo kulomba kufumira pasi pa mtima, ni vyakuzirwa pakusopa Chiuta. Vinthu ivi vingatovwira kuti tikhalilire mu chitemwa cha Chiuta.
KONDWANI PAKUSOPA CHIUTA
15, 16. Chifukwa wuli ni mwaŵi kweniso mbusambazi kuchitako ntchito ya kupharazga Ufumu?
15 Kuŵerenga Baibolo na pemphero ni nthowa zinyake zakusopera Yehova. Vinthu ivi ni vyakuti tingachita patekha. Kweni sono tiyeni tidumbiskane nthowa yinyake ya kusopera Chiuta iyo ŵanthu ŵanandi ŵangawona. Nthowa iyi nkhupharazgira ŵanthu ivyo tikugomezga. Kasi muli kuphalirapo kale ŵanyinu ivyo mukusambira mu Baibolo? Para muli kuŵaphalirapo, mukaŵa na mwaŵi ukuru chomene. (Luka 1:74) Para tikuphalirako ŵanyithu unenesko wakuyowoya za Yehova Chiuta, tikuchita ntchito yakuzirwa chomene iyo yili kupika kwa Ŵakhristu wose ŵaunenesko. Ntchito iyi nja kupharazga makani ghawemi gha Ufumu wa Chiuta.
16 Mpositole Paulosi wakawonanga kuti uteŵeti wake ngwakuzirwa chomene, ndipo wakatenge mbusambazi. (2 Ŵakorinte 4:7) Palije ntchito yakuzirwa chomene iyo mungachita kuluska kuphalirako ŵanthu za Yehova Chiuta na khumbo lake. Mukuteŵetera Bwana muwemi chomene kuluska wose, ndipo mukusanga vitumbiko vinandi chifukwa cha kumuteŵetera. Para mukuchita uteŵeti uwu, mukovwira ŵanthu ŵa mitima yiwemi kuti ŵasendelere kwa Adada ŵithu ŵakuchanya. Tikuŵawovwiraso kuti ŵayambe kwenda mu nthowa yakuluta ku umoyo wamuyirayira. Kasi yilipo ntchito yakuzirwa kuluska iyi? Kweniso, kupharazgira ŵanthu za Yehova na Mazgu ghake kukovwira kuti chipulikano chinu chikure, ndiposo kuti mumutemwenge chomene Chiuta. Yehova wakuwonga ivyo mukuchita. (Ŵahebere 6:10) Para mukutangwanika nayo ntchito iyi, mukhalilirenge mu chitemwa cha Chiuta.
17. Chifukwa wuli ntchito ya kupharazga yikwenera kuchitika mwaluŵiro mazuŵa ghano?
17 Ntchakuzirwa kukumbuka kuti ntchito ya kupharazga Ufumu yikwenera kuchitika mwaluŵiro. Baibolo likuti: “Pharazga mazgu. Upharazge mwaluŵiro.” (2 Timote 4:2) Chifukwa wuli ntchito iyi yikwenera kuchitika mwaluŵiro mazuŵa ghano? Mazgu gha Chiuta ghakutiphalira kuti: “Zuŵa likuru la Yehova lili pafupi! Laneng’enera, ndipo likwiza mwaluŵiro chomene!” (Zefaniya 1:14) Zuŵa ilo Yehova wazamuparanyira charu chiheni ichi lili pafupi chomene. Ŵanthu ŵakwenera kuchenjezgeka. Ŵakwenera kumanya kuti iyi ni nyengo yakuti ŵasankhe Yehova kuwa Fumu yawo. Umaliro ‘uchedwenge yayi.’
18. Chifukwa wuli tikwenera kusopa Yehova pamoza na Ŵakhristu ŵaunenesko?
18 Yehova wakukhumba kuti timusopenge pamoza na Ŵakhristu ŵaunenesko. Lekani Mazgu ghake ghakuti: “Tiyeni tighanaghaniranenge na kuchiskana kuti titemwanenge na kuchita milimo yiwemi. Tingalekanga yayi kuwungana pamoza nga umo ŵakuchitira ŵanyake, kweni tikhwimiskanenge, tichitenge vyose ivi chomene apo tikuwona zuŵa likuneng’enera.” (Ŵahebere 10:24, 25) Para tawungana na Ŵakhristu ŵanyithu pa maungano, tikuŵa na mwaŵi wa kulumba na kusopa Chiuta withu uyo tikumutemwa. Kweniso, tikukhozgana na kukhwimiskana.
19. Kasi tingachita wuli kuti titemwanenge chomene mu mpingo?
19 Para tikuchezga na ŵanyithu awo tikusopera lumoza Yehova, ubwezi withu ukukhora ndipo tikwamba kutemwana chomene mu mpingo. Ntchakuzirwa kuti tiwonenge viwemi mu ŵanyithu, nga umo Yehova wakuwonera viwemi mwa ise. Lekani kukhazga kuti Ŵakhristu ŵanyinu ŵachitenge makora vyose. Kumbukani kuti waliyose wakukura mwauzimu mwakupambanapambana, ndipo tose tikubudiska. (Ŵerengani Ŵakolose 3:13.) Ŵani paubwezi na awo ŵakutemwa chomene Yehova. Para mwachita nthena, mukulenge mwauzimu. Kusopa Yehova pamoza na ŵabali ndiposo ŵadumbu ŵinu ŵauzimu kumovwiraninge kuti mukhalilire mu chitemwa cha Chiuta. Kasi Yehova wakutumbika wuli awo ŵakumusopa mwakugomezgeka na kukhalilira mu chitemwa chake?
LIMBIKIRANI KUTI MUZAKASANGE “UMOYO WANADI”
20, 21. Kasi ‘umoyo wanadi’ ni ngu, ndipo chifukwa wuli tingati tikulindilira viwemi?
20 Yehova wazamutumbika awo ŵakumusopa mwakugomezgeka. Wazamuŵapa umoyo. Kweni kasi wazamuŵapa umoyo wamtundu wuli? Kasi muli ŵamoyo nadi panyengo yasono? Taŵanandi tingati, ni fumbo ili nthena? Tingazgora nthena chifukwa tikuthuta, tikurya, na kumwa. Ntheura tili ŵamoyo nadi. Ndipo para takondwa chomene tingayowoya kuti, “Uwu ndiwo umoyo nadi!” Kweni Baibolo likuyowoya kuti umoyo uwo tili nawo sono mbumoyo wenecho yayi.
21 Mazgu gha Chiuta ghakutichiska kuti ‘tikoleske umoyo wanadi.’ (1 Timote 6:19) Mazgu agha ghakulongora kuti ‘umoyo wanadi’ tizamuwusanga kunthazi. Para tazakaŵa ŵambura kwananga ndipo tizamuŵa ŵamoyo nadi, chifukwa tizamuŵa na umoyo uwo Chiuta wakakhumbanga pakwamba. Tizamusangwa na ‘umoyo wanadi’ sonosono apa mu paradiso. Pa nyengo iyo, tizamulwaranga yayi, ndipo kuzamuŵa mtende na chimwemwe. Tizamuŵa na umoyo wamuyirayira. (1 Timote 6:12) Kasi tikulindilira vinthu viwemi yayi?
22. Kasi tingakoleska wuli umoyo wanadi?
22 Kasi tingakoleska wuli ‘umoyo wanadi’? Mu chaputara chenechichi, Paulosi wakachiska Ŵakhristu kuti “ŵachitenge uwemi” ndiposo kuti “ŵaŵenge ŵasambazi mu milimo yiwemi.” (1 Timote 6:18) Ntheura kuti tisange umoyo uwu, vikuthemba pa umo tikuchitira na unenesko uwo tasambira mu Baibolo. Kweni kasi Paulosi wakang’anamuranga kuti tizamusanga “umoyo wanadi” chifukwa cha kuchita milimo yiwemi? Yayi. Tizamupokera umoyo uwu chifukwa cha “lusungu lukuru” lwa Chiuta. (Ŵaroma 5:15) Kweni Yehova vikumukondweska kutumbika awo ŵakumuteŵetera mwakugomezgeka. Wakukhumba kuti muzakasange “umoyo wanadi.” Awo ŵakukhalilira mu chitemwa cha Chiuta ŵakulindilira umoyo wakukondweska ndiposo wamtende, umoyo wamuyirayira.
23. Chifukwa wuli ntchakuzirwa kukhalilira mu chitemwa cha Chiuta?
23 Waliyose wangachita makora kujifumba kuti, ‘Am Kasi nkhusopa Chiuta mwakuyana na umo wali kuyowoyera mu Baibolo?’ Para nyengo zose tikujifumba nthena, ndipo tikuzgora kuti enya, mbwenu tikuchita makora. Tingasimikizga kuti Yehova ni malo ghithu ghakubisamamo. Iyo wasungilirenge ŵanthu ŵake ŵakugomezgeka mu mazuŵa ghaumaliro agha, agho ghazura na masuzgo. Sonosono apa Yehova watiwomborenge na kutipa charu chiphya chiwemi chomene. Tizamukondwa chomene pa nyengo iyo. Tizamukondwa chomene kunthazi chifukwa cha kusankha vinthu mwamahara mu mazuŵa ghaumaliro agha. Para mwasankha makora sono, muzamukondwa na “umoyo wanadi,”umoyo uwo Yehova Chiuta wakatikhumbiranga pakwamba, umoyo wamuyirayira.
Manyani Vinandi
Chifukwa Wuli Mukwenera Kusambira Baibolo?
Baibolo likuzgora mafumbo ghakuzirwa gha ŵanthu ŵanandi pa charu chose. Kasi mukukhumba kuti mafumbo ghinu ghazgoreke?


text:
VYAKUSAZGIRAPO
Umo Tikwenera Kuchitira na Munthu Wakusezgeka
Ni vinthu vichoko chomene ivyo vingatiŵinya nga umo vikutiŵinyira para mubali panji mubwezi withu wasezgeka mu mpingo chifukwa cha kunanga mwambura kupera. Umo tikuchitira na ulongozgi wa Baibolo pa nkhani iyi tikulongora umo tikutemwera Chiuta ndiposo umo tiliri ŵakugomezgeka ku ivyo wali kunozga. * Wonani mafumbo ghanyake agho ghakuŵapo pa nkhani iyi.
Kasi tikwenera kuchita wuli na munthu wakusezgeka? Baibolo likuti: “Muleke kwenderana na waliyose wakuchemeka mubali uyo ni muzaghali, muryezi, wakusopa vikozgo, wakutuka, muloŵevu, panji wakuphanga, ndipo mungaryanga nayo yayi munthu wanthena.” (1 Ŵakorinte 5:11) Pakuyowoya za waliyose uyo “wakukhalilira mu chisambizgo cha Khristu yayi,” tikuŵazga kuti: “Mungamupokeleranga yayi mu nyumba zinu, nesi kumutawuzga. Chifukwa uyo wakumutawuzga, wakuzomerezga milimo yake yiheni.” (2 Yohane 9-11) Munthu uyo wasezgeka tikudumbiskana nayo vinthu vyauzimu yayi panji nesi vinthu vilivyose. Gongwe la Mulinda la Chingelezi la Seputembala 15, 1981, peji 25, likuti: “Kutawuzga munthu kungaŵa nthowa yakwamba yakuti mwambe kuyowoyeskana nayo ndiposo kuŵa nayo paubwezi. Kasi tingakhumba kuchita nthena na munthu wakusezgeka?”
Kasi ntchakukhumbikwa kugegerathu munthu wakusezgeka? Enya, pali vifukwa vinandi ivyo tikwenera kuchitira nthena. Chifukwa chakwamba ntchakuti para tikuchita nthena, tikulongora kuti tili ŵakugomezgeka kwa Chiuta ndiposo tikupulikira Mazgu ghake. Tikupulikira Yehova pa vinthu ivyo ntchipusu kulondezga pera yayi, kweni nanga pangaŵa pa nyengo iyo chingaŵa chakusuzga kuchita nthena. Kutemwa Chiuta kukutituma kuti tipulikirenge malango ghake ghose, kumanya kuti ngaurunji na ghachitemwa ndiposo kuti ngachandulo. (Yesaya 48:17; 1 Yohane 5:3) Chifukwa chachiŵiri ntchakuti kugega wakwananga wambura kupera kukutivikilira ise ndiposo mpingo wose kuti tileke kukazuzgika mwauzimu ndiposo mwakuthupi, na kusungilira mbiri yiwemi ya mpingo. (1 Ŵakorinte 5:6, 7) Chifukwa chachitatu ntchakuti kudemelera ku fundo za mu Baibolo kungawovwira munthu wakusezgeka. Para tikukhozgera ivyo komiti ya cheruzgo yadumura, vingamukhwaska chomene munthu wakwananga uyo wakatondeka kuchitapo kanthu apo ŵalara ŵakayezgayezganga kumovwira. Para ubwezi wadumuka na ŵanthu awo wakatemwananga nawo, vingamupangiska kuti ‘wajinyumwe’ na kuwona kuti wakabuda nadi vikuru, ndipo wangachitapo kanthu kuti wawelere kwa Yehova.—Luka 15:17.
Wuli usange mubali withu wakuthupi wasezgeka? Para vinthu vili nthena, ubwezi uwo ukuŵa pa ŵanthu ŵa mbumba yimoza ungaŵa chiyezgo chikuru pa nkhani ya kugomezgeka. Kasi tikwenera kuchita wuli na mubali withu uyo wasezgeka? Tingafiska yayi kuyowoya chilichose icho chingachitika, kweni tiyeni tidumbiskane waka vigaŵa vikuru viŵiri.
Nyengo zinyake, mubali withu uyo wasezgeka wangaŵa kuti tikukhala nayo pa nyumba penepapo. Pakuti kusezgeka kukumazga ubali yayi, mungalutilira kuchita nayo milimo ya pa nyumba ya zuŵa na zuŵa. Kweni chifukwa cha ivyo wakachita, wakadumulira dala ubali wauzimu uwo ukaŵa pakati pa iyo na ŵabali ŵake ŵakuthupi. Ntheura, ŵabali ŵake ŵakuthupi awo ŵakupulikira Yehova ŵakuchitira nayo lumoza yayi vinthu vyauzimu. Mwachiyelezgero, usange munthu wakusezgeka wali pa nyumba, wakwenera chara kuyowoyapo pa nyengo yakusopera ya mbumba. Kweni para wakusezgeka ni mwana muchoko, ŵapapi ŵachali na mulimo wa kumusambizga na kumupa dango. Antheura, ŵapapi ŵachitemwa ŵanganozga kuti ŵachitenge nayo sambiro la Baibolo. *
Kweni nyengo zinyake mubali withu wakusezgeka wangaŵa kuti wakukhala payekha, mu nyumba yithu yayi. Nangauli mwa apo na apo mungadumbiskana usange pali nkhani yinyake yakukhumbikwa chomene yakukhwaskana na mbumba, ndipouli, kuchita nthena kukwenera kuŵa kwakudumura. Mbumba za Ŵakhristu awo mbakugomezgeka kwa Chiuta, zikuŵa na pakugwenthera yayi kuti zidumbiskanenge na mubali wawo uyo ngwakusezgeka usange wakukhala nyumba yinyake. M’malo mwake, kuŵa wakugomezgeka kwa Yehova na gulu lake vikuŵapangiska kuti ŵalondezgenge ivyo Malemba ghakuyowoya vyakukhwaskana na uyo wasezgeka. Para ŵakuŵa ŵakugomezgeka kwa Chiuta pa nkhani iyi ndikuti ŵakukhumbira viwemi wakwananga uyo wasezgeka ndipo ŵakumovwira kuti wasange chandulo na chilango icho wapokera. *
^ ndime 1 Fundo izo Baibolo likuyowoya pa nkhani iyi zingagwiraso ntchito pa ŵanthu awo ŵafuma ŵekha mu mpingo.
^ ndime 2 Kuti mumanye vinandi vyakukhwaskana na mwana wakusezgeka uyo wakukhala pa nyumba, wonani Gongwe la Mulinda la Chicheŵa la Okutobala 1, 2001, peji 27 na 28, na la Chingelezi la Novembala 15, 1988, peji 20.
^ ndime 3 Kuti mumanye vinandi vyakukhwaskana na umo tikwenera kuchitira na ŵabali ŵithu awo ŵasezgeka, wonani ulongozgi wa mu Malemba uwo uli mu Gongwe la Mulinda la Chicheŵa la Epulero 15, 1988, peji 26 m’paka 31, na la Chingelezi la Seputembala 15, 1981, peji 26 m’paka 31.


text:
“Utemwenge Yehova Ciuta Wako”
“Utemwenge Yehova Ciuta wako na mtima wako wose na umoyo wako wose na maghanoghano ghako ghose.”—MAT. 22:37.
1. Cifukwa wuli Ciuta na Mwana wake ŵakamba kutemwana comene?
YESU KHRISTU, mweneuyo ni Mwana wa Yehova, wakati: “Nkhutemwa Ŵadada.” (Yoh. 14:31) Kweniso wakati: “Ŵawiske ŵakumutemwa Mwana.” (Yoh. 5:20) Mazgu agha ghakwenera kutizizika yayi. Cifukwa pambere wandize pa caru capasi, Yesu wakaŵa “fundi” wa Ciuta kwa vyaka vinandi. (Zinth. 8:30) Apo Yehova na Yesu ŵakagwiliranga lumoza nchito, Mwana wakamanya mikhaliro ya Adada ŵake, lekani wakuŵatemwa comene. Nakuti vikulongora kuti citemwa cawo cikakura comene cifukwa cakuti ŵakakhaliranga lumoza.
2. (a) Kasi citemwa cikuŵa wuli? (b) Kasi tidumbiskanenge mafumbo wuli?
2 Citemwa cikufumira pasi pa mtima. Wamasalimo Davide wakimba kuti: “Nkhumutemwani, A Yehova, nkhongono zane.” (Sal. 18:1) Tikwenera kumutemwa Ciuta pakuti nayo wakutitemwa comene. Usange Yehova tikumupulikira, iyo watitemwenge. (Ŵazgani Duteronome 7:12, 13.) Pakuti Ciuta tingamuwona yayi, kasi tingamutemwa wuli? Kasi kutemwa Yehova cikung’anamuraci? Cifukwa wuli tikwenera kumutemwa? Ndipo kasi tingalongora wuli kuti tikutemwa Ciuta?
CIFUKWA WULI NCHAMACITIKO KUTEMWA CIUTA?
3, 4. Cifukwa wuli nchamacitiko kutemwa Yehova?
3 Pakuti “Ciuta ni Mzimu,” tingamuwona yayi. (Yoh. 4:24) Kweni tingamutemwa Yehova, ndipo ndivyo Malemba ghakutiphalira kuti ticitenge. Mwaciyelezgero, Mozesi wakaphalira Ŵaisrayeli kuti: ‘Utemwenge Yehova Ciuta wako na mtima wako wose na umoyo wako wose na nkhongono zako zose.’—Dute. 6:5.
4 Cifukwa wuli nchamacitiko kumutemwa comene Ciuta? Cifukwa cakuti wali kutilenga na mtima wa kukhumba kumusopa ndiposo mtima wa kutemwa ŵanji. Para tayamba kumumanya makora Yehova, tikumutemwa comene ndipo tikuŵa ŵakukondwa. Yesu wakati: “Mbakukondwa awo ŵakumanya kusoŵerwa kwawo kwauzimu, pakuti ufumu wa kucanya ngwawo.” (Mat. 5:3) Pakuyowoya za khumbo la kutemwa kusopa ilo ŵanji ŵakuti ŵanthu ŵali kubabika nalo, buku linyake likuti: “Tikopa, kuzukuma na kupeleka nchindi cifukwa cakuti ŵanthu pa caru cose ŵakukhumba kuŵa paubwezi na kugomezga munthu munyake wapacanya.”—Man Does Not Stand Alone, by A. C. Morrison.
5. Cifukwa wuli munthu uyo wakupenja Ciuta wakusuzgika waka yayi?
5 Kasi munthu uyo wakupenja Ciuta wakusuzgika waka? Yayi. Cifukwa Ciuta wakukhumba kuti timusange. Mpositole Paulosi wakalongosora makora fundo iyi ku ŵanthu awo ŵakawungana mu Areyopaga, pafupi na Parthenon, leneilo likaŵa tempile la Atena, ciuta mwanakazi wa Ŵaateni. Paulosi wakayowoya vya “Ciuta uyo wakalenga caru na vyose ivyo vili mwenemumo” kufuma apo, wakalongosora kuti Ciuta “wakukhala mu matempele ghakupangika na mawoko cara.” Mpositole uyu wakayowoyaso kuti Ciuta “wakapanga kufuma mu munthu yumoza mtundu uliwose wa ŵanthu, kuti ukhale pa caru cose capasi, ndipo wakimika nyengo zakutemeka na kuŵika vigoti apo ŵanthu ŵakukhala, kuti iwo ŵapenje Ciuta, usange ŵangamupapaska na kumusanga nadi, nangauli kuti wali kutali cara na waliyose wa ise.” (Mil. 17:24-27) Nadi, ŵanthu ŵangamusanga Ciuta. Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakujumpha 7,500,000 ‘ŵamusanga nadi’ ndipo ŵakumutemwa comene.
KASI KUTEMWA CIUTA CIKUNG’ANAMURACI?
6. Kasi Yesu wakati “languro likuru comene na lakwamba” ni ndi?
6 Tikwenera kutemwa Yehova kufumira pasi pa mtima. Yesu wakalongosora makora fundo iyi apo Mufarisi wakamufumba kuti: “Msambizgi, kasi languro likuru comene mu Dango ni ndi?” Yesu wakazgora kuti: “‘Utemwenge Yehova Ciuta wako na mtima wako wose na umoyo wako wose na maghanoghano ghako ghose.’ Ili ndilo ni languro likuru comene na lakwamba.”—Mat. 22:34-38.
7. Kasi Yesu wakang’anamurangaci apo wakati titemwenge Ciuta (a) na ‘mtima withu wose’? (b) na ‘umoyo withu wose’? (c) na ‘maghanoghano ghithu ghose’?
7 Kasi Yesu wakang’anamurangaci apo wakati tikwenera kutemwa Ciuta na ‘mtima withu wose’? Wakang’anamuranga kuti tikwenera kutemwa Yehova kufumira pasi pa mtima. Vyakukhumba vithu na maghanoghano ghithu vilongorenge kuti tikutemwa Yehova. Kweniso tikwenera kumutemwa na ‘umoyo withu wose.’ Ici cikung’anamura kuti vyose ivyo tikucita pa umoyo withu vilongorenge kuti tikutemwa Ciuta. Yesu wakayowoyaso kuti tikwenera kutemwa Ciuta na ‘maghanoghano ghithu ghose,’ panji kuti mahara ghithu ghose. Mwakudumura, Yesu wakang’anamuranga kuti timutemwenge comene Yehova.
8. Kasi para tikutemwa comene Ciuta ticitenge vici?
8 Para tikutemwa Ciuta na mtima withu wose, umoyo withu wose, na maghanoghano ghithu ghose, tifwilirengepo kusambira Mazgu ghake, ticitenge khumbo lake na mtima wose, ndiposo tipharazgenge mwamwamphu makani ghawemi gha Ufumu. (Mat. 24:14; Rom. 12:1, 2) Para tikutemwa Yehova kufumira pasi pa mtima, tisendelerenge comene kwa iyo. (Yak. 4:8) Pali vifukwa vinandi comene ivyo vikuticiska kuti titemwenge Ciuta. Ndipouli, tiyeni tidumbiskane vicoko waka.
CIFUKWA WULI TIKWENERA KUTEMWA YEHOVA?
9. Cifukwa wuli tikwenera kutemwa Yehova?
9 Yehova ni Mlengi na Mupi withu. Paulosi wakati: “Mwa iyo tili ŵamoyo, tikwenda ndipo tiliko.” (Mil. 17:28) Yehova wali kutipa caru capasi cakutowa comene kuti ciŵe cikaya cithu. (Sal. 115:16) Kweniso wakutipa cakurya na vinthu vinyake ivyo tikukhumbikwira kuti tilutilire kuŵa ŵamoyo. Lekani Paulosi wakaphalira ŵanthu ŵa mu Lisitira, ŵeneawo ŵakasopanga vikozgo, kuti: “Ciuta wamoyo . . . wakajisida wambura ukaboni cara, mu fundo yakuti wakacita uwemi, kumupani vula kufuma kucanya na nyengo za vipambi, kuzuzga mitima yinu mwakuzara na vyakurya ndiposo kukondwa.” (Mil. 14:15-17) Ici nchifukwa cakukwana cakutemwera Mlengi na Mupi withu wacitemwa.—Muph. 12:1.
10. Kasi tikwenera kucita wuli cifukwa cakuti Ciuta wali kutipa sembe yakuwombora?
10 Ciuta wali kunozga vyakuti ciŵe camacitiko kuti kwananga na nyifwa ivyo tili kuhara kwa Adamu viwukepo. (Rom. 5:12) Baibolo likuti: “Ciuta wakuphara citemwa ca iyomwene kwa ise, mu fundo yakuti apo tikaŵa ticali ŵakwananga, Khristu wakatifwira.” (Rom. 5:8) Nadi, tikumutemwa comene Yehova, cifukwa wali kunozga vyakuti ciŵe camacitiko kuti zakwananga zithu zigowokereke usange tapera na kulongora cipulikano mu sembe yakuwombora ya Yesu.—Yoh. 3:16.
11, 12. Kasi Yehova watipa vigomezgo wuli?
11 Yehova ‘wakupeleka cigomezgo ico cikutipa cimwemwe na mtende.’ (Rom. 15:13) Cigomezgo ici cikutovwira kuti tizizipizgenge para cipulikano cithu cikuyezgeka. Ŵakhristu ŵakuphakazgika awo ‘ŵagomezgekenge mpaka nyifwa, ŵazamupika mphumphu ya umoyo wa kucanya.’ (Uvu. 2:10) Ŵanthu ŵakugomezgeka awo ŵali na cigomezgo ca kuzakakhala pa caru capasi ŵazamusangwa na vitumbiko kwamuyirayira mu Paradiso wakulayizgika. (Luka 23:43) Kasi tikujipulika wuli na malayizgo agha? Tikukondwa, tikuŵa na mtende, ndiposo tikumutemwa comene Mupi wa “cawanangwa cilicose ciwemi na cawanangwa cilicose cakufikapo.”—Yak. 1:17.
12 Ciuta watipa cigomezgo cakuti ŵakufwa ŵazamuwuka. (Mil. 24:15) Nangauli tikuŵa na citima para munthu uyo tikumutemwa wafwa, kweni pakuti tili na cigomezgo cakuti ŵakufwa ŵazamuwuka, ‘tikuŵa na citima nga mbanyake awo ŵalije cigomezgo’ cara. (1 Tes. 4:13) Cifukwa cakuti Yehova Ciuta wali na citemwa, ngwakukhumbisiska kuzakawuska ŵanthu awo ŵali kufwa, comenecomene awo ŵakaŵa ŵakugomezgeka, nga ni Yobu. (Job 14:15) Ŵanthu ŵazamukondwa comene para ŵabali ŵawo ŵazakawuskika. Tikuŵatemwa comene Adada ŵithu ŵa kucanya cifukwa ca kutipa cigomezgo cakukondweska ici.
13. Kasi ni vinthu wuli ivyo vikulongora kuti Ciuta wakutipwelelera comene?
13 Yehova wakutipwelelera comene. (Ŵazgani Salmo 34:6, 18, 19; 1 Petrosi 5:6, 7.) Tikumanya kuti Ciuta withu wacitemwa ngwakunozgeka kovwira awo mbakugomezgeka kwa iyo. Ntheura tikuwona kuti tili ŵakuvikilirika pakuŵa ‘mberere za maluhari ghake.’ (Sal. 79:13) Ndiposo ivyo Ciuta wazamuticitira kwizira mu Ufumu wa Mesiya vizamulongora kuti wakutitemwa. Para Yesu Khristu, Themba lakusoleka na Ciuta, wazakawuskapo viwawa, kutambuzgana, na uheni pa caru capasi, ŵanthu ŵakugomezgeka ŵazamusanga vinthu viwemi vinandi na kuŵa pa mtende kwamuyirayira. (Sal. 72:7, 12-14, 16) Vinthu ivi vikuticiska kuti titemwenge Ciuta withu wacitemwa na mtima withu wose, umoyo withu wose, nkhongono zithu zose, na maghanoghano ghithu ghose.—Luka 10:27.
14. Kasi Ciuta watipa mwaŵi wuli wapadera comene?
14 Yehova watipa mwaŵi wapadera comene wakuti tiŵe Ŵakaboni ŵake. (Yes. 43:10-12) Tikumutemwa Ciuta cifukwa cakuti watipa mwaŵi wakuti tikhozgere muwuso wake ndiposo kuti tiwovwire ŵanthu mu caru ca masuzgo ici kuti ŵaŵe na cigomezgo ceneko. Kweniso, tikuyowoya na cipulikano ndiposo cikanga cifukwa cakuti tikupharazga makani ghawemi ghakufuma mu Mazgu gha Ciuta waunenesko, uyo malayizgo ghake ghakufiskika nyengo zose. (Ŵazgani Joshua 21:45; 23:14.) Vitumbiko ivyo Yehova watilayizga ndiposo vifukwa ivyo tikumutemwera ni vinandi comene, mwakuti apa tambako waka kuvizunura. Kweni kasi tingalongora wuli kuti tikutemwa Ciuta?
KASI TINGALONGORA WULI KUTI TIKUTEMWA CIUTA?
15. Kasi tingasanga candulo wuli para tingasambira Mazgu gha Ciuta na kughalondezga?
15 Tikwenera kufwilirapo pakusambira Mazgu gha Ciuta na kughalondezga. Para tacita nthena, tikulongora kuti tikutemwa Yehova ndiposo kuti tikukhumba nadi kuti mazgu ghake ghaŵe ‘muliko wa mu nthowa yithu.’ (Sal. 119:105) Para tikukumana na masuzgo, tingapembuzgika na mazgu ghakukhwimiska nga ngakuti: “Mtima wakuphyoka na kupera, A Ciuta, imwe kuti timuwuyuyurenge cara.” “Kutemwa kwinu, A Yehova, kukandifighilira. Para kukweŵeka kwa mtima wane kukaŵa kukuru, visangulusko vinu vikakondwereska mzimu wane.” (Sal. 51:17; 94:18, 19) Yehova wakucitira lusungu awo ŵakusuzgika, ndipo Yesu nayo wakucitira citima ŵanthu. (Yes. 49:13; Mat. 15:32) Para tikusambira Baibolo, tingamanya kuti Yehova wakutitemwa comene ndipo nase tingamba kumutemwa kufumira pasi pa mtima.
16. Kasi para tikulomba nyengo zose, tikovwirika wuli kuti timutemwenge comene Ciuta?
16 Tikwenera kulomba kwa Ciuta nyengo zose. Malurombo ghithu ghakutovwira kuti tisendelere comene kwa Ciuta, uyo ‘wakupulika malurombo.’ (Sal. 65:2) Para tawona kuti Ciuta wakuzgora malurombo ghithu, tikwamba kumutemwa comene. Mwaciyelezgero, panji tawona kuti wakuzomerezga yayi kuti tisangane na ciyezgo ico tingatondeka kuzizipizga. (1 Kor. 10:13) Para tikwenjerwa ndipo taŵeyelera Yehova, tingasanga “mtende wa Ciuta,” weneuwo ukuluska cilicose. (Fil. 4:6, 7) Nyengo zinyake tingalomba mwacisisi, nga umo wakacitira Nehemiya, ndipo tingawona kuti lurombo lwithu lukuzgoreka. (Neh. 2:1-6) Apo ‘tikukosera mu lurombo’ na kumanya kuti Yehova wakuzgora malurombo ghithu, tikumutemwa comene kweniso tikugomezga comene kuti para cipulikano cithu cazakayezgekaso, wazamutovwira kuti tizizipizge.—Rom. 12:12.
17. Kasi para tikumutemwa comene Ciuta, maungano tighawonenge wuli?
17 Tikwenera kusangikapo nyengo zose pa maungano gha mpingo, gha dera, ghapadera, na gha cigaŵa. (Heb. 10:24, 25) Ŵaisrayeli ŵakawungananga kuti ŵategherezge na kusambira vya Yehova, ndipo ici cikaŵawovwiranga kuti ŵamopenge na kulondezga Dango lake. (Dute. 31:12) Para Ciuta tikumutemwa nadi, cikuŵa cinonono yayi kucita khumbo lake. (Ŵazgani 1 Yohane 5:3.) Ntheura, tileke kuzomerezga cilicose kuti citipangiske kuti tileke kuzirwiska maungano. Tikukhumba cara kuti cinthu cinyake citipangiske kuti tileke kutemwa Yehova nga umo tikamutemweranga pakwamba.—Uvu. 2:4.
18. Kasi tikuciskika kucita vici cifukwa cakuti tikutemwa Ciuta?
18 Tikwenera kupharazga mwamwamphu “unenesko wa makani ghawemi” ku ŵanji. (Gal. 2:5) Cifukwa cakuti tikutemwa Ciuta, tikuciskika kuti tiyowoyenge vya Ufumu wa Ciuta. Yesu, uyo ni Themba la Ciuta, ‘wazamuvikilira unenesko’ pa Haramagedoni. (Sal. 45:4; Uvu. 16:14, 16) Nchakukondweska comene kucitako mulimo wa kuzgora ŵanthu kuŵa ŵasambiri. Tikuŵawovwira kuti ŵamanye umo Ciuta wakutitemwera ndiposo kuti ŵamanye caru ciphya ico walayizga.—Mat. 28:19, 20.
19. Cifukwa wuli tikwenera kuzirwiska ndondomeko ya Yehova yakuti mskambo wake uŵenge na ŵaliska?
19 Tikwenera kuzirwiska ndondomeko ya Ciuta yakuti mskambo wake uŵenge na ŵaliska. (Mil. 20:28) Yehova, uyo nyengo zose wakutikhumbira viwemi, ndiyo wali kutipa ŵalara. Ŵalara ŵali “nga ndi malo ghakubisamamo mphepo na kudinganyamo cimphupulu, nga ndi milonga mu malo gha cinkhamwa na mfwiri wa cijarawe mu caru cakuvuska.” (Yes. 32:1, 2) Nyumba iyo tabisamamo para kuli cimphepo panji civula cikuru, yikuŵa yakuzirwa comene. Para zuŵa lademuka comene, tikukondwa na mfwiri wa cijarawe. Mazgu ghakuyelezgera agha, ghakulongora kuti ŵalara ŵakutipa wovwiri wauzimu uwo tikukhumbikwira kweniso ŵakutisamphuska. Para tikupulikira awo ŵakulongozga pakati pithu, tikulongora kuti tikuwonga ŵanalume aŵa, ŵeneawo ni “vyawanangwa.” Kweniso tikulongora kuti tikutemwa Ciuta ndiposo Khristu mweneuyo ni Mutu wa mpingo.—Efe. 4:8; 5:23; Heb. 13:17.
LUTILIRANI KUMUTEMWA COMENE CIUTA
20. Kasi para tikutemwa Ciuta, ticitenge wuli na lemba la Yakobe 1:22-25?
20 Para tili paubwezi na Yehova, tiŵenge “ŵakucita mazgu, ŵakupulika waka cara.” (Ŵazgani Yakobe 1:22-25.) Munthu uyo ‘wakucita mazgu,’ wakuŵa na cipulikano ndipo cikumovwira kuti wapharazgenge mwamwamphu na kuzgorapo pa maungano. Cifukwa cakuti tikumutemwa comene Yehova Ciuta, tipulikirenge ‘dango lake lakufikapo,’ leneilo lili na vyose ivyo iyo wakukhumba kuti ticitenge.—Sal. 19:7-11.
21. Kasi malurombo ghithu ghakufumira pasi pa mtima ghangayaniskika na vici?
21 Para tikutemwa Yehova Ciuta, tilombenge kwa iyo pafupipafupi kweniso mwakufumira pasi pa mtima. Wamasalimo Davide wakimba kuti: “Lurombo lwane luŵe nga ndi sungu yiwemi panthazi zinu [a Yehova], na kutumphuska mawoko kwane nga ndi sembe ya mise!” Pakuyowoya mazgu agha, wamasalimo wakwenera kuti wakaghanaghananga vya sembe izo zikawochekanga zuŵa lililose kuyana na phangano la Dango. (Sal. 141:2; Ex. 30:7, 8) Yehova wakapulikanga malurombo gha Davide. Usange pakulomba kwa Yehova, tikuŵa ŵakujiyuyura, tikuwonga, na kumulumba, malurombo ghithu nagho ghaŵenge nga ni sembe ndipo ghakondweskenge Yehova.—Uvu. 5:8.
22. Kasi tisambirenge vici mu nkhani yakulondezgapo?
22 Yesu wakati tikwenera kutemwa Ciuta ndiposo mzengezgani withu. (Mat. 22:37-39) Mu nkhani yakulondezgapo tisambirenge kuti para tikutemwa Yehova na fundo zake, ŵazengezgani ŵithu tikudumbiskana nawo makora ndiposo tikuŵatemwa.


text:
Nkhani Nambara 107: Stefano Wakadinyika na Malibwe
Mwanalume uyo wagwada pasi apa ni Stefano. Ni musambiri wakugomezgeka wa Yesu. Kweni wona ivyo vikumucitikira! Ŵanthu aŵa ŵakumudinya na malibwe ghakurughakuru. Cifukwa wuli ŵanthu aŵa ŵakumutinkha nthena Stefano mupaka kumucitira cinthu ciheni ici? Tiye tiwone.
Ciuta wakamovwiranga Stefano kucita vinthu vinandi vyakuziziswa. Ŵanthu aŵa ŵakakondwa navyo yayi, mwantheura ŵakamba kususkana nayo kuti waleke kusambizga ŵanthu unenesko. Kweni Ciuta wakamupa Stefano vinjeru vinandi, nakuti Stefano wakayowoya kuti ŵanthu aŵa ŵakasambizganga vinthu vyautesi. Ici cikaŵakwiyiska comene. Mwantheura ŵakamukora, na kucema ŵanthu kuti ŵamuyowoyere utesi.
Musofi mulara ŵakafumba Stefano kuti: ‘Kasi vinthu ivi ni vyaunenesko?’ Stefano wakazgora mwakuŵaphalira nkhani yiwemi iyo yikusangika mu Baibolo. Paumaliro wake, wakaŵaphalira umo ŵanthu ŵaheni ŵakatinkhira ŵateŵeti ŵa Yehova mu nyengo zakale. Pamanyuma pake wakati: ‘Imwe muli nga ŵanalume aŵa. Mukakoma Yesu muteŵeti wa Ciuta, ndipo mukupulikira cara malango gha Ciuta.’
Ici cikakwiyiska comene ŵalongozgi ŵa visopo! Ŵakathuthiranga mucanya cifukwa ca ukali. Kweni Stefano wakawuskira mucanya mutu wake, na kuyowoya kuti: ‘Wonani! Nkhuwona Yesu wimilira ku woko la maryero la Ciuta kucanya.’ Ŵakati ŵapulika ivi, ŵanalume aŵa ŵakajara makutu ghawo na mawoko na kucimbilira kwa Stefano. Ŵakamukora na kumukunkhuzgira kuwaro kwa msumba.
Ŵakavura mikhanjo yawo na kumupa mwanalume munyake muwukirano zina lake Saulosi kuti waŵasungire. Kasi wamuwona Saulosi? Pamanyuma pake ŵanalume ŵanyake ŵakamba kudinya Stefano na malibwe. Stefano wakagwada pasi, nga ni umo ukuwonera, ndipo wakalomba kwa Ciuta kuti: ‘Yehova mungaŵalanganga ŵanthu aŵa yayi cifukwa ca cinthu ciheni ici.’ Stefano wakamanya kuti ŵanji ŵa iwo ŵakapusikika waka na ŵalongozgi ŵa cisopo. Wakati wamara kuyowoya mazgu agha, Stefano wakafwa.
Para munthu munyake wakucitira cinthu ciheni, kasi ukuwezgera, panji ukupempha Ciuta kuti wamulange? Stefano panji Yesu ŵakacita nthena yayi. Ŵakalongoranga lusungu nanga nkhu ŵanthu awo ŵakaŵacitiranga nkhaza. Tiye tiyezgeyezge kulondezga ciyelezgero cawo.
Milimo 6:8-15; 7:1-60.
Mafumbo
- Kasi Stefano wakaŵa njani, ndipo Ciuta wakamovwiranga kucita vici?
- Kasi Stefano wakayowoya vici ivyo vikakwiyiska ŵalongozgi ŵa cisopo?
- Peneapo ŵanalume ŵakamukunkhuzgira Stefano kuwaro kwa msumba, kasi ŵakacita nayo vici?
- Pa cithuzithuzi apa, Kasi mwanalume muwukirano uyo wamilira pafupi na minjilira ni njani?
- Pambere wandafwe, kasi Stefano wakalomba vici kwa Yehova?
- Mwakuyana na umo Stefano wakacitira, kasi ise tikwenera kucitaci para munthu munyake waticitira cinthu ciheni?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Milimo 6:8-15.
Kasi ni mautesi wuli agho ŵalongozgi ŵa cisopo ŵakuyowoya kuti ŵalekeske nchito ya kupharazga ya Ŵakaboni ŵa Yehova? (Mil. 6:9, 11, 13)
- Ŵazgani Milimo 7:1-60.
Nchivici ico cikamovwira Stefano kuvikilira makani ghawemi pamaso pa Sanhedrin, ndipo tingasambirapo vici pa umo wakacitira? (Mil. 7:51-53; Rom. 15:4; 2 Tim. 3:14-17; 1 Pet. 3:15)
Kasi tikwenera kuŵawona wuli ŵanthu awo ŵakususka mulimo withu? (Mil. 7:58-60; Mat. 5:44; Luka 23:33, 34)