text:
MUTU 12
Tawovwirika Kuti Titeŵetere “Chiuta wa Mtende”
1, 2. Kasi ntchivichi chikasintha pa magazini ya Zion’s Watch Tower, ndipo ŵabali ŵakachita wuli?
MUBALI John A. Bohnet, wakapokera magazini ya Zion’s Watch Tower ya Janyuwale 1895, ndipo wakakondwa chomene na mawonekero ghake. Magazini iyi yikaŵa na chikopi chikomi. Pakaŵa chithuzithuzi cha kachigongwe katali pa nyanja yakuŵinduka. Pachanya pa kachigongwe aka pakaŵa gesi ilo likaŵalanga ngwee. Chipharazgo icho chikaŵa mu magazini iyi chikati ndimo yiwonekerenge.
2 Kuti walongore umo wakakondwera, Mubali Bohnet wakalembera kalata Mubali Russell. Iyo wakati: “Nakondwa chomene kuwona magazini yakutowa iyi.” Mubali munyakeso zina lake, John H. Brown, wakalemba kuti: “Nakondwa chomene kuwona chikopi chakutowa. Kachigongwe aka, kakuwoneka kuti fawundeshoni yake njakukhora, ndipo kangawa yayi nanga majigha na chimphepo vingatimbako.” Aka kakaŵa kakwamba kusintha mawonekero gha chikopi cha magazini iyi. Kweni ŵakalekera penepapa yayi kusintha. Mu Novembala, pakaŵaso chinyake icho chikasintha. Kweni nyanja yakuŵinduka yikakhalira pa chikopi cha magazini iyi.
3, 4. Kasi Gongwe la Mulinda la Novembala 15, 1895 likati mu mpingo mukaŵa suzgo wuli, ndipo likati ntchivichi chasintha?
3 Gongwe la Mulinda la Novembala 15, 1895, likavumbura suzgo ilo likaŵa mu gulu. Suzgo ili likaŵa nga ni majigha ghankhongono, ndipo likatimbanizganga mtende. Ŵabali ŵakagazgananga pa nkhani ya kulongozga mu mpingo. Kuti ŵabali ŵamanye icho chikakhumbikwanga kuti suzgo ili limare, mu magazini iyi mukaŵa chiyelezgero. Yikayelezgera gulu la Yehova na sitima. Yikati awo ŵakulongozga ŵatondeka kovwira gulu kunozgekera chimphepo. Kasi ntchivichi chikakhumbikwanga?
4 Nkhani iyi yikati, kapiteni mu sitima wakuwoneseska kuti awo ŵangaponoska ŵanthu ŵalipo ndipo ŵangachitapo kanthu para kungiza chimphepo chikuru. Mwakuyana waka, awo ŵakalongozganga mu gulu ŵakeneranga kuwoneseska kuti mipingo njakunozgeka kumazga suzgo lililose ilo lingaŵapo. Kuti ivi vichitike, magazini iyi yikapharazga chinthu chinyake icho chikasintha, yikati “mu mpingo uliwose muŵe ŵalara,” kuti “‘ŵalaŵilirenge mskambo.’”—Mil. 20:28.
5. (a) Chifukwa wuli ndondomeko yakuti ŵalara ndiwo ŵalongozgenge mu mpingo yikaŵa yakwenelera? (b) Kasi tidumbiskanenge mafumbo wuli?
5 Ndondomeko yakuti ŵalara ndiwo ŵalongozgenge pa mpingo, yikawovwira kuti vinthu vyendenge makora. Yikawovwira ŵabali kuti ŵazizipizge masuzgo agho ghakamba pa nyengo ya Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose. Mu vyaka vyakulondezgapo, vinthu vinyake ivyo vikasintha mu gulu vikawovwira ŵanthu ŵa Chiuta kuti ŵateŵetere makora Yehova. Kasi ni uchimi wuli uwo ukayowoyerathu vya kusintha uku? Kasi ni vichi ivyo imwe mwawonapo kuti vyasintha mu gulu? Ndipo kasi mwasanga phindu wuli chifukwa cha kusintha uku?
“Nizamwimika Mtende Kuŵa Ŵalaŵiliri Ŵako”
6, 7. (a) Kasi uchimi wa pa Yesaya 60:17 ukung’anamurachi? (b) Kasi Yehova wakalongorachi pakuzunura “ŵalaŵiliri” na “ŵakapitawo”?
6 Mu Mutu 9, tikawona kuti Yesaya wakachima kuti Yehova wazamutumbika ŵanthu ŵake ndipo ŵazamuŵa ŵanandi. (Yes. 60:22) Ndipouli, Yehova wakalayizga vinyakeso. Mu uchimi wenewuwu, wakati: “M’malo mwa mkuŵa nizamuŵikamo golide, m’malo mwa chisulo nizamuŵikamo siliva, m’malo mwa khuni, mkuŵa, ndipo m’malo mwa malibwe, chisulo. Nizamwimika mtende kuŵa ŵalaŵiliri ŵako, na urunji kuŵa ŵakapitawo ŵako.” (Yes. 60:17) Kasi uchimi uwu ukung’anamurachi? Ndipo ukufiskika wuli mazuŵa ghano?
Vinthu visinthenge kufuma pawemi, kuya pawemi chomene
7 Uchimi uwu ukati chinthu chinyake chizamunjira m’malo mwa chinyake. Ichi chikung’anamura kuti vinthu visinthenge kufuma pawemi kuya pawemi chomene. Para apo panguŵa siliva ŵaŵikapo golide, ndikuti vinthu vyasintha chomene. Ndimo viliri na vinthu vinyake vyose ivyo vyazunulika mu uchimi uwu. Ntheura apa Yehova wakayowoyerathu kuti vinthu visinthenge pachokopachoko mu gulu lake. Kasi uchimi uwu ukayowoya kuti ntchivichi chisinthenge? Pakuzunura “ŵalaŵiliri” na “ŵakapitawo,” Yehova wakalongora kuti vinthu visinthenge pachokopachoko pa nkhani ya ŵalara na umo ŵakwimikikira.
8. (a) Kasi ni njani uyo wakuchitiska kuti vinthu visinthe mu gulu? (b) Kasi tikusanga phindu wuli na ivyo vyasintha mu gulu? (Wonaniso bokosi la mutu wakuti “ Wakajiyuyura na Kupulikira Ulongozgi.”)
8 Kasi ni njani uyo wakuchitiska kuti vinthu visinthe mu gulu? Yehova wakati: “Nizamuŵikamo golide, . . . nizamuŵikamo na siliva, . . . ndipo “nizamwimika mtende.” Ni munthu yayi uyo wakusintha vinthu mu mpingo panji mu gulu, kweni ni Yehova. Kweni kufuma waka apo Yesu wakambira kuwusa, Yehova wakusintha vinthu kwizira mwa Mwana wake. Kasi tikusanga phindu wuli na ivyo vikusintha? Lemba lenelili likuti, kusintha uku kukovwira kuti paŵe “mtende” na “urunji.” Para tikuzomera ulongozgi wa Chiuta na kusintha apo mphakukhumbikwa, pakati pithu paŵenge mtende. Ndipo para tikutemwa urunji, tikhuŵilizgikenge kuteŵetera Yehova, uyo Paulosi wakati ni “Chiuta wa mtende.”—Fil. 4:9.
9. Kasi ntchivichi chikukhumbikwa kuti mu mpingo vinthu vichitikenge mu ndondomeko kweniso kuti muŵe umoza?
9 Pakuyowoya za Yehova, Paulosi wakalemba kuti: “Chiuta ni Chiuta wa utimbanizgi yayi, kweni wamtende.” (1 Kor. 14:33) Paulosi wakapambaniska utimbanizgi na kuchita vinthu mwandondomeko yayi, kweni wakapambaniska utimbanizgi na mtende. Chifukwa wuli? Kuchita vinthu mwandondomeko pakwekha kungawovwira yayi kuti paŵe mtende. Mwachiyelezgero, ku nkhondo, ŵasilikari ŵakugiya mu ndondomeko, kulazga ku ŵalwani. Kweni kasi ndondomeko iyi yikovwira kuti paŵe mtende? Yayi, chifukwa ŵakurwa nkhondo. Ntheura, pakuŵa Ŵakhristu tikwenera kukumbuka kuti nanga vinthu vingachitika mu ndondomeko, para mtende palije, mbwenu kawemi palije. Kweni mtende wakufuma kwa Chiuta ukovwira kuti nyengo zose vinthu vyendenge mu ndondomeko. Ntheura ntchakukondweska chomene kuti tili mu gulu ilo likulongozgeka na kutozgeka na “Chiuta uyo wakupeleka mtende.” (Rom. 15:33) Mtende uwo Chiuta wakupeleka ndiwo ukovwira kuti mu mipingo pa charu chose vinthu vichitikenge mu ndondomeko, kweniso kuti muŵe umoza.—Sal. 29:11.
10. (a) Kasi ni vinthu wuli ivyo vikasintha mu gulu? (Wonani bokosi la mutu wakuti, “ Vikasintha pa Nkhani ya Kusora Ŵalaŵiliri.”) (b) Kasi tidumbiskanenge mafumbo wuli?
10 Bokosi la mutu wakuti “ Vikasintha pa Nkhani ya Kusora Ŵalaŵiliri,” likutovwira kuwona umo vinthu vikasinthira pa kendeskero ka gulu. Ndiposo likutiphalira uwemi wa kusintha uku. Kasi Yehova wasintha vichi sonosono apa kwizira mwa Themba lithu Yesu, kufuma ku ‘mkuŵa kuya ku golide’? Kasi nthowa yiphya yakulongozgera mpingo yawovwira wuli kuti mu mipingo muŵe mtende na umoza? Kasi ichi chawovwira wuli kuti muteŵeterenge “Chiuta wa mtende”?
Umo Khristu Wakulongozgera Mpingo
11. (a) Kasi wupu wakulongozga ukasanga fundo wuli wati wasanda Malemba? (b) Kasi ŵabali aŵa ŵakachita wuli?
11 Kwamba mu 1964 m’paka 1971, wupu wakulongozga ukadangilira mulimo ukuru wa kusanda Baibolo, kuti umanye makora umo mpingo wa Ŵakhristu ŵakwambilira ukenderanga. * Ŵakati ŵasanda, ŵakasanga kuti mpingo ukalongozgekanga na ŵanthu ŵanandi, munthu yumoza yayi. (Ŵerengani Ŵafilipi 1:1; 1 Timote 4:14.) Wupu wakulongozga ukati wapulikiska nkhani iyi, ukawona kuti Themba lawo Yesu, likuŵawovwira kuti ŵasinthe kendeskero ka gulu la ŵanthu ŵa Chiuta. Ntheura ŵabali aŵa ŵakapulikira ulongozgi wa Yesu uwu. Mwaluŵiro, ŵakasintha na kwamba kuchita mwakuyana na ivyo Malemba ghakuyowoya. Kasi ni vinthu wuli ivyo vikasintha kukwambilira kwa m’ma 1970?
12. (a) Kasi ntchivichi icho chikasintha mu wupu wakulongozga? (b) Longosorani umo Wupu Wakulongozga ukugwilira ntchito mazuŵa ghano. (Wonani bokosi la mutu wakuti, “ Umo Wupu Wakulongozga Ukuchitira Milimo ya Ufumu.”)
12 Chakwamba, vinthu vikasintha mu wupu wakulongozga. Pakwamba, mu wupu wakulongozga mukaŵanga waka ŵabali ŵakuphakazgika 7. Kweni kwamba mu 1971, chiŵelengero chikakwera kufika pa 11, ndipo ŵakamanyikwangaso kuti wupu wa ŵalongozgi yayi. Ŵakamba kuwona kuti wose mbakuyana waka, ntheura ŵakasinthanga cheyamani chaka chilichose ndipo ŵakalondezganga alufabeti.
13. (a) Kasi vinthu vikaŵa wuli mu mipingo kufuma mu 1932 m’paka mu 1972? (b) Kasi ntchivichi icho Wupu Wakulongozga ukachita mu 1972?
13 Chachiŵiri, vinthu vikasintha mu mipingo yose. Vikasintha wuli? Kufuma mu 1932 kufika mu 1972, mulara yumoza ndiyo wakalongozganga mpingo. Ndipo kufuma mu 1932 m’paka 1936, mubali uyu wakachemekanga mulongozgi wa uteŵeti. Pamasinda, wakachemekanga mulara wa mpingo, kufuma apo muteŵeti wa mpingo, ndipo paumaliro wakachemekanga mulaŵiliri wa mpingo. Ŵabali aŵa ŵakalimbikiranga kupwelelera mskambo. Kanandi mulaŵiliri wa mpingo wakakakanga yekha fundo zakuti mpingo wenderenge kwambura kukumana na ŵateŵeti ŵanyake. Kweni mu 1972, Wupu Wakulongozga ukasintha vinthu. Kasi ukasintha vichi?
14. (a) Kasi ni ndondomeko wuli iyo yikamba kugwira ntchito pa Okutobala 1, 1972? (b) Kasi mulaŵiliri wa milimo ya ŵalara wakulondezga wuli ulongozgi wa pa Ŵafilipi 2:3?
14 M’malo mwakuti mubali yumoza ndiyo walaŵilirenge mpingo, ŵabali ŵakwenelera ŵakimikikanga kuŵa ŵalara. Ŵabali aŵa ŵakamba kuchemeka wupu wa ŵalara. Ndondomeko yiphya iyi yikamba kugwira ntchito pa Okutobala 1, 1972. Mazuŵa ghano, mulaŵiliri wa milimo ya ŵalara wakujikwezga yayi pa ŵalara ŵanyake, kweni wakujiwona kuŵa “muchoko chomene.” (Luka 9:48) Ŵalara ŵakujiyuyura aŵa ni thumbiko ku ŵabali ŵawo pa charu chose.—Fil. 2:3.
Themba lithu lapeleka ŵaliska ŵakukwana ku ŵalondezgi ŵake pa nyengo iyo ŵakukhumbikwa nadi
15. (a) Kasi pali uwemi wuli chifukwa chakuti mipingo yikulongozgeka na ŵalara ŵanandi? (b) Kasi ntchivichi chikulongora kuti Themba lithu likuchita mwavinjeru?
15 Ndondomeko yakuti wupu wa ŵalara ndiwo ulongozgenge mu mpingo, yawovwira chomene. Kasi yawovwira wuli? Tiyeni tiwone vinthu vitatu ivyo vikuchitika. Chakwamba kweniso chikuru chomene, ntchakuti ndondomeko iyi yikovwira ŵalara wose kukumbuka kuti Yesu ndiyo ni Mutu wa mpingo, nanga ŵangaŵa na udindo ukuru. (Efe. 5:23) Chachiŵiri, lemba la Zintharika 11:14 likuti: “Vinthu vikwenda makora para pali ŵakupeleka fundo ŵanandi.” Para ŵalara ŵakumana pamoza kuti ŵadumbiskane nkhani za mpingo, ndipo waliyose wakufwatuka kuyowoyapo maghanoghano ghake, vikovwira kuti ŵakake fundo zakukolerana na ivyo Baibolo likuyowoya. (Zinth. 27:17) Yehova wakutumbika fundo izo ŵadumura, ntheura vinthu vikwenda makora mu mpingo. Chachitatu, mulimo wa uliska ukwenda makora, chifukwa ŵalara mbanandi. Nakuti ŵanthu ŵanandi chomene ŵakwiza mu gulu la Yehova, ndipo ŵakukhumba ŵalara kuti ŵaŵawovwire. (Yes. 60:3-5) Mu 1971, mipingo yikaŵapo 27,000 kweni kufika mu 2013, yikaŵapo yakujumpha 113,000. Themba lithu lapeleka ŵaliska ŵakukwana ku ŵalondezgi ŵake pa nyengo iyo ŵakukhumbikwa nadi.—Mika 5:5.
“Muŵenge Vyakuwonerapo ku Mskambo”
16. (a) Kasi ŵalara ŵali na mulimo wuli? (b) Kasi Ŵasambiri ŵa Baibolo ŵakalondezga wuli mazgu agho Yesu wakayowoya ghakuti “liskanga tumberere”?
16 Mu nyengo ya Ŵasambiri ŵa Baibolo, ŵalara ŵakamanyanga kuti ŵali na udindo wa kovwira Ŵakhristu ŵanyawo kuti ŵalutilire kugomezgeka kwa Chiuta. (Ŵerengani Ŵagalatiya 6:10.) Mu 1908, mu Gongwe la Mulinda mukaŵa mazgu gha Yesu ghakuti: “Liskanga tumberere twane.” (Yoh. 21:15-17) Nkhani iyi yikaphalira ŵalara kuti: “Ntchakuzirwa chomene kuti mtima withu uŵenge pa mazgu agho Yesu wakayowoya, ndipo tikwenera kuwona kuti ni mwaŵi wapadera kulyeska na kuliska ŵalondezgi ŵa Fumu.” Mu 1925, Gongwe la Mulinda likakumbuskaso ŵalara mulimo wakuzirwa uwo ŵali nawo. Likati: “Tchalitchi [mpingo] nda Chiuta, . . . ndipo wazamufumba wose awo ŵali na udindo kuteŵetera ŵabali ŵawo.”
17. Kasi ŵalara ŵawovwirika wuli kuti ŵaŵe ŵaliska ŵawemi?
17 Kasi gulu la Yehova lawovwira wuli ŵalara kusazgirako maluso ghawo kufuma ku ‘chisulo kuya ku siliva’? Likuŵasambizga. Mu 1959, sukulu yakwamba ya ŵalara yikachitika. Nkhani yinyake mu sukulu iyi yikaŵa na mutu wakuti “Kughanaghanira Waliyose.” Ŵabali aŵa ŵakachiskika “kuti ŵaŵenge na ndondomeko kwendera mupharazgi waliyose.” Nkhani iyi yikayowoya nthowa zinandi izo ŵalara ŵangachitira makora mulimo uwu. Mu 1966, kukaŵaso sukulu yinyake ya ŵalara, kweni yikaŵa yiphya. Pa sukulu iyi pakaŵa nkhani ya mutu wakuti, “Kuzirwa kwa Mulimo wa Uliska.” Kasi fundo yikuru ya nkhani iyi yikaŵa yakuti wuli? Yikaŵa yakuti, ŵalara “ŵakwenera kupwelelera mskambo wa Chiuta mwachitemwa. Ndipouli, ŵakweneraso kupwelelera mbumba zawo na kupharazga.” Sonosono apa, pachitika masukulu ghanandi gha ŵalara. Kasi ntchivichi chachitika chifukwa cha masambiro agha, agho gulu la Yehova likupeleka? Mazuŵa ghano, mu mpingo Wachikhristu muli ŵalara ŵanandi.
18. (a) Kasi ŵalara ŵali kupika mulimo wuli wakuzirwa? (b) Chifukwa wuli Yehova na Yesu ŵakutemwa ŵalara awo ŵakulimbikira?
18 Yehova ndiyo wimika ŵalara kwizira mwa Themba lithu Yesu, kuti ŵachite mulimo wakuzirwa. Mulimo wuli? Ŵakulongozga mberere za Chiuta mu nyengo zakusuzga izi. (Efe. 4:11, 12; 2 Tim. 3:1) Yehova na Yesu, ŵakuŵatemwa chomene ŵalara awo ŵakulimbikira na kupulikira ivyo Malemba ghakuyowoya. Malemba ghakuti: “Liskani mskambo wa Chiuta uwo uli mu mawoko mwinu . . . mwakuchichizgika yayi . . . mwakukhumbisiska . . . muŵenge vyakuwonerapo ku mskambo.” (1 Pet. 5:2, 3) Tiyeni tiwonepo nthowa ziŵiri izo ŵalara ŵakuŵira vyakuwonerapo ku mskambo, kweniso umo ŵakovwilira kuti mu mpingo muŵe mtende na chimwemwe.
Umo Ŵalara Ŵakuliskira Mskambo wa Chiuta
19. Kasi pakuŵa uwemi wuli para ŵalara ŵenda nase mu uteŵeti?
19 Chakwamba, ŵalara ŵakuchitira lumoza vinthu na ŵanthu wose mu mpingo. Pakuyowoya za Yesu, Luka wakati: “Wakamba kwenda msumba na msumba kweniso muzi na muzi, kupharazga na kuthuwuska makani ghawemi gha Ufumu wa Chiuta. Ndipo ŵasambiri ŵake 12 ŵakaŵa pamoza nayo.” (Luka 8:1) Nga umo Yesu wakapharazgiranga lumoza na ŵapositole ŵake, ŵalara nawo ŵakupharazgira lumoza na Ŵakhristu ŵanyawo. Ŵakumanya kuti para ŵakuchita nthena, ŵakovwira kuti mu mpingo muŵe mzimu uwemi. Kasi Ŵakhristu mu mpingo ŵakujipulika wuli na ŵalara ŵanthena? Jeannine, mudumbu wa vyaka vya m’ma 80, wakati: “Para nkhupharazga na mulara, ukuŵa mwaŵi kuchezga nayo na kumumanya makora.” Steven, mubali wa vyaka vya m’ma 30, wakati: “Para nkhupharazga na mulara, nkhuwona kuti ni mwaŵi kuti wanovwire. Nkhukondwa kupokera wovwiri wanthena.”
20, 21. Kasi ŵalara ŵangachita wuli nga ni muliska wa mu ntharika ya Yesu? Yowoyani chiyelezgero. (Wonaniso bokosi la mutu wakuti, “ Uliska Wachandulo.”)
20 Chachiŵiri, gulu la Yehova likusambizga ŵalara kuti ŵafipirenge mtima ŵanthu awo ŵaleka kuwungana. (Heb. 12:12) Chifukwa wuli ŵalara ŵakwenera kovwira ŵanthu ŵakulopwa, ndipo ŵakwenera kuŵawovwira wuli? Zgoro tikulisanga mu ntharika ya Yesu ya muliska na mberere yakuzgeŵa. (Ŵerengani Luka 15:4-7.) Muliska mu ntharika iyi wati wawona kuti mberere yimoza yazgeŵa, wakayipenja nga nipara wakaŵa na yeneyiyi pera. Kasi ŵalara ŵakuchita wuli nga ni muliska uyu? Mberere yakuzgeŵa iyi, yikaŵa kuti yichali yakuzirwa kwa muliska. Ntheura ŵalara nawo ŵakuŵaluwa yayi awo ŵaleka kuwungana na mpingo. Uyo walopwa mwauzimu ŵakumuwona nga ni mberere yakuzgeŵa. Ndipo ŵakuwona kuti ŵakutaya waka nyengo yayi para ŵakovwira munthu uyu. Nakuti muliska mu ntharika iyi ndiyo ‘wakaluta kukapenja mberere yakuzgeŵa’ m’paka kuyisanga. Ntheura ŵalara ndiwo ŵakwamba kuluta kwa munthu wakulopwa na kumovwira.
21 Kasi muliska uyu wakachita wuli wati wayisanga mberere yakuzgeŵa? Wakayinyamura makoramakora, kuyiŵika pa “viŵeya vyake,” na kuluta nayo ku zinyake. Mwakuyana waka, para ŵalara ŵakuyowoya mwachitemwa na wakulopwa, vingamovwira kuti wawelere mu mpingo. Ivi ndivyo vikachitikira Victor. Iyo wakaleka kuwungana na mpingo. Ndipo wakati: “Nkhalopwa vyaka 8, kweni nyengo yose iyi ŵalara ŵakalutilira kunendera.” Kasi ntchivichi icho chikamovwira kusintha? Iyo wakati: “Zuŵa linyake, John, mulara uyo tikaŵira lumoza ku Sukulu ya Ŵapayiniya, wakiza ku nyumba kwane na kunilongora vithuzithuzi ivyo wakatijambura ku sukulu iyi. Vithuzithuzi ivi vikanikumbuska umo nkhakondweranga apo nkhateŵeteranga Yehova, ntheura nkhamba kudokeraso.” Nyengo yichoko waka, Victor wakamba kuwungana na mpingo. Sono wali kwambaso upayiniya. Ŵalara ŵachitemwa ŵakovwira nadi kuti tiŵe ŵakukondwa.—2 Kor. 1:24. *
Ndondomeko Yakuti Paŵe Ŵalara Ŵanandi Yawovwira Kuti Paŵe Umoza
22. Kasi ntchivichi chikuchitika para mipingo yose pa charu chose yikwendera fundo zakuyana? (Wonaniso bokosi la mutu wakuti “ Tikazizwa Chomene.”)
22 Nga umo tawonera pakwamba, Yehova wakayowoyerathu kuti pakati pa ŵanthu ŵa Chiuta pazamuŵa urunji na mtende. (Yes. 60:17) Ivi vikovwira kuti mipingo yiŵe yakukolerana. Munthowa wuli? Pa nkhani ya urunji, Baibolo likuti: “Chiuta withu ni Yehova yumoza.” (Doto. 6:4) Kasi mipingo yikwendera fundo zakupambana pa nkhani ya urunji? Yayi, “mipingo yose ya ŵatuŵa,” pa charu chapasi yikwendera fundo zakuyana pa nkhani ya chiwemi na chiheni. (1 Kor. 14:33) Ntheura mpingo ungakura pekha para ukulondezga fundo za Chiuta. Themba lithu likukhumba kuti tikondwenge na mtende uwo uli mu mpingo, kweniso kuti nase tichitengepo kanthu kuti “mtende” ulutilire. (Mat. 5:9) Ntheura, tikulondezga “vinthu vyakovwira kuti paŵe mtende.” Para tapambana maghanoghano na ŵanyithu, tikuchitapo kanthu mwaluŵiro kuti vimare. (Rom. 14:19) Para tikuchita nthena, tikovwira kuti mu mpingo muŵe mtende na umoza.—Yes. 60:18.
23. Kasi taŵateŵeti ŵa Yehova tikukondwa na vichi mazuŵa ghano?
23 Mu 1895, apo Gongwe la Mulinda likapharazga kakwamba ndondomeko ya kwimika ŵalara, ŵalara nawo ŵakakondwa chomene. Khumbo lawo likaŵa lakuti ndondomeko yiphya iyi yende makora na kovwira ŵanthu ŵa Chiuta kuti ‘ŵaŵe ŵakukolerana mu chipulikano.’ Tili ŵakukondwa chomene kuwona kuti tili ŵakukolerana pa kusopa kwaunenesko. Ivi vyachitika chifukwa Yehova wasintha vinthu mu gulu lake, ndipo ŵalara ŵakutovwira makora. (Sal. 99:4) Ntheura mazuŵa ghano tikukondwa kuteŵetera Yehova pa charu chose chapasi apo ‘tikwenda mu mzimu wakuyana’ na kulondezga ‘mendero ghakuyana.’ Kweniso tikuteŵetera “Chiuta wa mtende” na “mtima umoza.”—2 Kor. 12:18; Ŵerengani Zefaniya 3:9.
^ ndime 11 Ivyo ŵakasanga pa kusanda uku, vikalembeka mu buku la Aid to Bible Understanding.
^ ndime 21 Wonani nkhani ya mutu wakuti, “Ŵalara ‘Mbanchito Ŵanyithu Kuti Tiŵe Ŵacimwemwe,’” mu Gongwe la Mulinda la Janyuwale 15, 2013, peji 27-31.


c: text/html

text:
Bamwiza awo bakukhala ku Rustenburg ku South Africa babawotchela nyumba zawo za business (ma guest house). Ku malo agha kuli ma guest house ghankhondi na ghatatu agho beneko mba mwiza (foreigners).
Usiku wa mayilo banthu awo bakubaganizila kuti nima taxi driver balikuwotcha ma guest house ghose 8 ghaba mwiza chifukwa chakughaganizila kuti bakugulisilamo vyamba.
Munthu munyake uyo kwake nkhu Uganda ndipo zina lake ni Nic wanguti iye bamuwotchela ma guest house ghake ghabili.
“Yinyake bakaniwotchela juzi lila pa Monday kwene iyi mukuyiwona apa ndiyo baniwotchela usiku wamayilo,” Nic ndimo wangudandaulila.
“Kuno ise bakutikhumba yayi chifukwa bakuzimwiza moto nawo bakizako yayi kwene apo bakapulikila kuti nyumba yakusungamo vitanda iyo yili pa mphepete pa ine nayo yayamba kupsya moto mbwenu nakalinga bafika!! Apo ndikokuti guest house yane yanyekelathu nakulolotela yekha.”
“Nyumba iyo yili pakona apo ba fire bakiza yindayambe nakubuka moto yayi pakuti mweneko ngwa muno mu South Africa. Kwene pala guest house iyo nja munthu wa mwiza yikupsya mbwenu ba fire bakwiza pala moto wazimwa-na-kuzimwa wekha,” Nic uyo wakasambizganga ku University ndimo wanguyowoyela mwahuno ku mutolamakani withu.
Iye wanguti vimutolelenge R1 million kuti wanozeske guest house zake zose zibili.
Driver wa minibus munyake uyo wangukana kuti timuzunule zina lake wanguti nkhani iyo bakuyowoya yakuti mwiza munyake walikwiba wayilesi mu taxi njaboza kwene malonda gha vyamba ndigho ghawuska masanganavo.
“Kwene ine nkhuwona ngeti bakwiya na vyamba ivo vikugulisika mu ma guest house agha. Chifukwa banthu awo bakukhweba vyamba ivi bakuluta kukatimba ma driver gha minibus. Vinthu ivi taviwonapo ise kanandi-nandi waka kuno ku taxi rank yithu iyi.”
Taxi driver munyake bakamwiba banthu bakukhweba vyamba pa December 15 ndipo wakasangika ku thondo pa 27 December. Kwene wakakafwila ku chipatala pa 3 January chaka chenechino.”
“Kwene ni apo pela yayi chifukwa pa January 6 ma driver gha minibus agho bakughachema kuti taxi driver ghakatchayika na banthu bakukhweba vyamba. Sono pa Sabata yamala iyi yumoza mwa banthu ba vyamba wakakoleka ndipo naye bakamuwotcha ma driver gha taxi.”
“Sono pa Monday tose tama taxi driver tikapanga ndyali yakuti titume munthu yumoza kuti wakagule vyamba. Mbwenu munthu yula wati wafika kula bakaluta naye ku Rustenburg Noord (guest house) ndipo bakasangako mathumba ghanandi gha vyamba. Munthu withu wakayezga kufonela bapolisi.”
“Kwene bapolisi bati bafika mbwenu bakatola mathumba ghose gha vyamba nakupelekaso kwa mweneko mbwenu bakukakaso ise tama taxi driver kuti ndise tananga!! Ivi ndivo vikayamba kutikwiyiska ise kuti ipo tiwotche waka ma guest house ghose.”
Chipani chakulamula cha ANC chikiza ndipo chikayowoya kuti munthu waliyose wakhale chete chifukwa polisi yimalanenge navo pakuti bachali kufufuza.
Bwana DC waku Rustenburg naye wakayowoyapo chomene pa nkhani iyi.
“Apa vanangika chomene kuti mwawotcha ma guest house chifukwa olo vifukwa vibe vakupulikikwa kwene sono vawa mumaji chubwi chifukwa dango mwataya! Gerald Modise uyo ni DC waku Rustenburg.
“Apa dango likwenela kugwila ntchito kwa waliyose uyo waswa,” Modise
Mulala wa polisi Lieutenant General Baile Motswenyane naye wangususka chomene mwahuno ndipo wanguyowoya kuti nkhani iyi balekelelengepo mwazi yayi.
“Imwe mwabanthu mukwenela kumanya kuti vinthu kupangilamo ntchiwemi yayi chifukwa vizakumunjizgani mu suzgo likulu chomene,” Lieutenant General Baile Motswenyane.
Nkhani ya vyamba ku Rustenburg bakayidumbapo ba Rustenburg local municipality kuti basange nthowa yakumazgila malonda agha.
Mwahuno polisi yikwenda palipose ndipo kwateko nooooo kulije vyongo. Kwene gulu linandi likuta ma driver gha taxi ghachita makola kotcha ma guest house gha bamwiza.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
NKHANI YA PACHIKOPI | KASI ŴANGELO ŴALIKO NADI?
Kasi Ŵangelo Ŵangatovwira?
Zuŵa linyake Kenneth na muwoli wake Filomena awo ŵakukhala ku Curaçao, ŵakaluta kukawona mbumba yinyake iyo ŵakasambiranga nayo Baibolo.
Kenneth wakati: “Tati tafika, tikasanga kuti nyumba njakujara kweniso galimoto yawo pakaŵavya. Kweni pambere tindawelere nkhaghanaghana za kwimbira mwanakazi wa panyumba iyi.”
Mwanakazi wakazgora kuti mfumu wake wali ku ntchito. Kweni wakati wamanya kuti Kenneth na Filomena ŵali pawaro, wakafuma na kuŵaphalira kuti ŵanjire.
Kenneth na muwoli wake ŵakamanya kuti mwanakazi uyu waliranga. Apo Kenneth wakalombanga kuti ŵambe kusambira Baibolo, mwanakazi uyu wakambaso kulira. Kenneth na Filomena ŵakamufumba icho chachitika.
Mwanakazi uyu wakati wakhumbanga kujikoma. Iyo wakalembanga kakalata kuti mfumu wake wazakamanye chifukwa icho wajikomera. Wakati foni ya Kenneth ndiyo yikamutimbanizga. Mwanakazi uyu wakati wakusuzgika maghanoghano. Ntheura Kenneth na muwoli wake ŵakamupembuzga na fundo za mu Baibolo. Fundo izo ŵakamuphalira zikaponoska umoyo wake.
Kenneth wakati: “Tikawonga chomene Yehova pa kutizomerezga kuti timovwire mwanakazi wakusuzgika maghanoghano uyu. Yehova wakatovwira kwizira mwa mungelo panji mzimu utuŵa.” *
Kasi mbunenesko kuti Chiuta wakawovwira nadi Kenneth na Filomena kwizira mwa mungelo panji mzimu utuŵa? Panji kasi vikachitika waka mwamwaŵi kuti Kenneth wimbire foni mwanakazi uyu?
Tikumanya yayi. Kweni icho tikumanya ntchakuti Yehova wakugwiliskira ntchito ŵangelo kuti wovwire ŵanthu. Mwachiyelezgero, Baibolo likuti Chiuta wakatuma mungelo kwa Filipi kuti wawovwire nduna ya ku Etiyopiya kupulikiska Mazgu gha Chiuta.—Milimo 8:26-31.
Visopa vinandi vikusambizga kuti ŵangelo ŵaheni awo ni viŵanda, vikuchita khumbo la Chiuta panji kuvikilira ŵanthu. Ŵanthu ŵanandi ŵakugomezga kuti ŵangelo ŵalipo ndipo ŵakovwira ŵanthu munthowa zinandi. Apo ŵanyake ŵakugomezga yayi kuti ŵaliko.
Kasi ŵangelo ŵaliko nadi? Usange ŵaliko nadi, kasi ŵakafuma nkhu? Kasi Baibolo likuti wuli za ŵangelo? Kasi ŵangatovwira? Tiyeni tisange mazgoro gha mafumbo agha.
^ ndime 8 Baibolo likuti Yehova ni zina la Chiuta.—Salimo 83:18.


text:
Ateŵete Mwakukhumba Ŵija ku Ghana
KUMBI muziŵa m’bali pamwenga mzichi yo wakusamiya ku charu chinyaki ko kukhumbika apharazgi anandi? Kumbi mukujifumbapu kuti: ‘Ntchifukwa wuli atijipereka kuti akateŵete ku charu chinyaki? Kumbi anozeke wuli? Kumbi ini ndingakwanisa kuchiteŵete ku charu chinyaki?’ Tingachita umampha kufumba abali ndi azichi wo achita uteŵeti uwu kuti amuki mafumbu yanga. Sonu tiyeni tiŵafumbi.
NTCHIFUKWA WULI ATIJIPEREKA?
Ntchifukwa wuli munguŵanaŵana kuti mukateŵete ku charu chinyaki ko kukhumbika apharazgi anandi? Amy we ndi vyaka pafupifupi 35 ndipu watuliya ku United States. Iyu wangukamba kuti: “Kwa vyaka vinandi, ndakhumbanga kuchiteŵete ku charu chinyaki, kweni ndawonanga kuti ndingakwanisa cha.” Ntchinthu wuli cho chinguchitisa kuti wasinthi maŵanaŵanu? Iyu wangukamba kuti: “Mu chaka cha 2004, banja linyaki lo lateŵetiyanga ku Belize lingundidana kuti nkhachiteku upayiniya mwezi umoza. Ndinguluta ndipu ndinguyanjaku ukongwa! Pati pajumpha chaka chimoza, ndinguluta ku Ghana kuti nkhachitengi upayiniya.”
Stephanie we ndi vyaka pafupifupi 29. Nayu watuliya ku United States. Vyaka vinandi vo vajumpha, wanguwona mo vinthu venge pa umoyu waki ndipu wanguŵanaŵana kuti: ‘Nditama cha ndipuso ndilivi udindu wakuphwere ŵanthu anyaki. Kukamba unenesa, ndingachita vinandi pakuteŵete Yehova kuphara vo ndichita sonu.’ Kuchita viyo kungumuwovya kuti wasamiyi ku Ghana kuti wasaziyeku uteŵeti waki. Filip ndi muwolu waki Ida ŵe ndi vyaka va m’ma 50 ndipu atuliya ku Denmark. Yiwu mbapayiniya. Kwamba kali, akhumbanga kuchiteŵete ko kukhumbika apharazgi anandi. Apenjanga nthowa zo angafiskiya vo akhumbanga. Filip wangukamba kuti, “Mwaŵi wati wasanirika, venga nge kuti Yehova watitikambiya kuti: ‘Chitani vo mukhumba!’” Mu 2008, angusamiya ku Ghana ndipu anguteŵetiyaku kwa vyaka vakujumpha vitatu.
Hans ndi muwolu waki Brook ŵe ndi vyaka va m’ma 30. Yiwu mbapayiniya ndipu ateŵete ku United States. Mu 2005, anguwovya abali ndi azichi wo angukwasika ndi chimphepu cha Katrina. Pavuli paki, angupempha kuti achitengi uteŵeti wakuzenga mu vyaru vakupambanapambana, kweni angudanika cha. Hans wangukamba kuti: “Pa unganu wachigaŵa tinguvwisiya nkhani yo yakambanga vakukwasana ndi Fumu Davidi yo Yehova wangumukaniza kuzenga nyumba yakusopiyamu. Iyu wangusintha chilatu chaki. Fundu iyi yingutiwovya kuti tisinthi chilatu cho tenga nachu pakwamba.” (1 Mik. 17:1-4, 11, 12; 22:5-11) Brook nayu wangukamba kuti: “Yehova wakhumbanga kuti tigong’osi pakhomu linyaki.”
Hans ndi Brook ŵati ŵavwa vinthu vakukondwesa vo vinguchitikiya anyawu wo ateŵetiyanga ku vyaru vinyaki, anguchiskika kuti akachiti upayiniya ku charu chinyaki. Mu 2012, anguluta ku Ghana ko anguchiteŵetiyaku myezi yinayi. Awovyanga mpingu wa chineneru cha manja. Chinanga kuti akhumbikanga kuwere ku United States, kweni vo vinguŵachitikiya ku Ghana vinguŵawovya kuti aŵikengi vinthu va Ufumu pakwamba. Anguwovyaku kuzenga ofesi ya nthambi ku Micronesia.
VO ACHITA KUTI AFISKI VILATU VAWU
Kumbi mungunozeke wuli kuti mukateŵete ko kukhumbika apharazgi anandi? Stephanie wangukamba kuti: “Ndingufufuza nkhani mu Chigongwi cha Alinda zo zikamba va abali ndi azichi wo ateŵete ko kukhumbika apharazgi anandi. * Ndingukambisana ndi ŵara, wakuwonere dera ndi muwolu waki kuti ndikhumba kuchiteŵete ku charu chinyaki. Kweniso, kanandi ndakambiyanga Yehova chilatu cho ndenga nachu.” Stephanie wasakazanga ndalama cha. Wachitanga ivi kuti wasungi ndalama kuti zikamuwovyi asani waluta kuchiteŵete ku charu chinyaki.
Hans wangukamba kuti: “Tinguromba kuti Yehova watilongozi chifukwa takhumbanga kuluta ko iyu wakhumbanga kuti tikateŵete. Tingumukambiya so zuŵa lo takhumbiyanga kuti tiyambi kuchita uteŵeti uwu.” Banja ili lingulembe kalata maofesi nga nthambi nganayi. Ofesi ya nthambi ya ku Ghana yati yaŵamuka, anguluta kuti akateŵete kwa myezi yiŵi. Hans wanguti: “Tingukondwa ukongwa kuteŵete limoza ndi mpingu mwakuti tingusaziyaku mazuŵa.”
George ndi Adria ŵe ndi vyaka pafupifupi 39. Yiwu mba ku Canada. Aziŵanga kuti Yehova watumbika vinthu vamampha vo munthu wachita, vo waŵanaŵana waka cha. Mwaviyo, anguchitapu kanthu kuti afiski vo akhumbanga. Yiwu angukambisana ndi mzichi munyaki yo wateŵetiyanga ko kukhumbika apharazgi anandi ku Ghana. Angumufumba mafumbu nganandi. Kweniso angulembe kalata ofesi ya nthambi ya ku Canada ndi ya ku Ghana. Adria wanguti, “Tapenjanga so nthowa zinyaki zo tingajaliya ndi umoyu wambula kukhumba vinandi.” Ivi vinguŵawovya kuti asamiyi ku Ghana mu 2004.
KUMALANA NDI MASUZU
Kumbi mungukumana ndi masuzu nanga mwati mwasamuka, ndipu mungumalana nangu wuli? Suzu lakwamba lo Amy wangukumana nalu lenga lakuti wakumbukanga kwaki. Amy wangukamba kuti, “Vosi venga vachilendu.” Kumbi ntchinthu wuli cho chingumuwovya? Iyu wangukamba kuti: “Asani abali ŵangu andimbiya foni, awonganga uteŵeti wo ndachitanga. Ivi vandiwovyanga kuti ndileki kuluwa chifukwa cho ndingusamiya. Pavuli paki, tingwamba kugwirisiya ntchitu Intaneti kuti tiwonanengi asani tikambisana. Chifukwa chakuti tawonananga, ndawonanga nge kuti abali ŵangu ŵe kutali cha.” Amy wangukamba kuti kukolana ubwezi ndi mzichi wa ku Ghana kungumuwovya kuti wavwisi midawuku ya mu charu ichi. Iyu wangukamba kuti, “Mubwezi wangu ndamufumbanga asani ndaleka kuvwisa vo munthu munyaki wachita. Iyu wandiwovyanga kuziŵa vo ndakhumbikanga kuchita ndi vo ndakhumbikanga cha kuchita. Ivi vingundiwovya kuti ndikondwengi pakuchita uteŵeti wangu.”
George ndi Adria angukamba kuti ŵati aluta ku Ghana pa ulendu wakwamba, awonanga nge kuti ayamba kuja umoyu wo ŵanthu ajanga kali. Adria wangukamba kuti, “M’malu mwakugwiriskiya ntchitu machini pakuchapa, tachapiyanga mubeseni. Kubika chakurya kwatonga nyengu yitali kuphara mo tachitiyanga kwidu. Kweni pati pajumpha nyengu, vinthu vo tawonanga kuti vakusuza, tingwamba kuviziŵiliya.” Brook wanguti: “Chinanga kuti tapayiniya tikumana ndi masuzu, kweni tikondwa ndi umoyu. Asani tiŵanaŵaniya vosi vo takumana navu, tikondwa ukongwa.”
VITUMBIKU VO ASANIYA MU UTEŴETI
Ntchifukwa wuli mukambiya anyinu kuti uteŵeti uwu ngwamampha? Stephanie wangukamba kuti, “Ukondwa ukongwa asani upharazga mu chigaŵa cho ŵanthu akhumbisisa kusambira unenesa kweniso asani akhumba kusambira Bayibolu zuŵa lelosi. Kuteŵete ko kukhumbika apharazgi anandi ntchimoza mwa vinthu vamampha vo ndachitapu.” Mu 2014, Stephanie wangutolana ndi Aaron, ndipu wosi ateŵete pa ofesi ya nthambi ku Ghana.
Christine ngwa ku Germany. Iyu ndi mpayiniya ndipu we ndi vyaka vakujumpha 30. Christine wangukamba kuti, “Ntchakukondwesa ukongwa kuteŵete ko kukhumbika apharazgi anandi.” Iyu wanguteŵetiyapu ku Bolivia wechendasamukiyi ku Ghana. Wangukamba so kuti: “Chifukwa chakuti ndajanga kutali ndi abali ŵangu, ndarombanga kwaku Yehova kuti wandiwovyi. Sonu ndivwana ukongwa kuti waliku kuruska mo ndachitiyanga kali. Ndiwona so kukoliyana ko kwe pakati pa ŵanthu aku Yehova. Uteŵeti uwu wandiwovya ukongwa.” Pambula kuswera yapa, Christine wakutorana ndi Gideon ndipu ŵeche kuteŵete ku Ghana.
Filip ndi Ida angukamba vo achitanga kuti awovyi wo asambira nawu Bayibolu kuluta panthazi. Yiwu angukamba kuti: “Pakwamba tachitisanga masambiru nga Bayibolu 15 pamwenga kujumpha. Kweni tingwamba kuchitisa masambiru 10 ndi chilatu chakuti tiŵasambizengi mwakukwana.” Kumbi wo asambira nawu anguyanduwa? Filip wangukamba kuti: “Ndasambiranga ndi mnyamata munyaki zina laki Michael. Tasambiranga zuŵa lelosi ndipu wanozekiyanga umampha mwakuti tingumaliza kusambira buku lakuti Bayibolo Lisambizanji mwezi umoza. Pavuli paki wanguja mupharazgi wambula kubatizika. Pa zuŵa lakwamba lo wangusere mu upharazgi, iyu wangundifumba kuti: ‘Kumbi mungandiwovyaku kuchitisa masambiru ngangu?’ Ndinguzizwa ndipu ndingumulelesesa. Michael wangukamba kuti wakwambisa masambiru nga Bayibolu ngatatu ndipu wakhumbanga kuti ndimuwovyi mo wangachitisiya.” Asani munthu yo wasambira Bayibolu ndiyu wasambiza anyaki, vilongo kuti ŵanthu anandi akhumbika kuti asambizengi ŵanthu Bayibolu!
Amy wangukamba kuti wanguswera cha kuziŵa kuti apharazgi anandi akhumbika. Iyu wanguti: “Ndati ndafika waka ku Ghana, tapharazganga mu muzi unyaki. Tapenjanga ŵanthu wo atondeka kuvwa. Tingusaniya munthu yumoza cha, kweni ŵanthu 8 mu muzi umoza pe.” Pa nyengu iyi Amy wangutorana ndi Eric ndipu wosi ateŵete nge apayiniya apade. Yiwu ateŵete mu mpingu wa chineneru cha manja ndipu atovya apharazgi akujumpha 300 kusazapu wo asambira Bayibolu mu charu ichi. Pa nyengu yo George ndi Adria ateŵetiyanga ku Ghana, angujiwone ŵija vo kuja mu mumishonale kung’anamuwa. Yiwu angukondwa ukongwa ŵati adanika kuti akasere kilasi nambala 126 ya Sukulu ya Giliyadi. Sonu ateŵete nge amishonale ku Mozambique.
ATIJIPEREKA CHIFUKWA CHA KWANJA YEHOVA
Ntchakukondwesa kuwona ŵanthu anandi akutuliya mu vyaru vinyaki ateŵete limoza ndi abali ndi azichi a mu vyaru vo mukhumbika apharazgi anandi kuti awovyi pa ntchitu yakuvuna. (Yoh. 4:35) Ŵanthu pafupifupi 120 abatizika sabata yeyosi ku Ghana. Nge mo viliri ndi abali ndi azichi 17 wo akusamiya ku Ghana, apharazgi anandi pacharu chosi chapasi “ateŵete mwakukhumba ŵija” chifukwa cha kwanja Yehova. Yiwu ateŵete ko kukhumbika apharazgi anandi a Ufumu. Yehova wakondwa ukongwa ndi abali ndi azichi yaŵa!—Sumu 110:3; Nthanthi 27:11.
^ ndimi 9 Wonani nkhani yakuti, “Kodi Mungakatumikire Kumene Kukufunika Ofalitsa Ufumu Ambiri?” ndi yakuti, “Kodi Mungawolokere ku Makedoniya?” mu Chigongwi cha Alinda cha Chichewa cha April 15 ndi cha December 15, 2009.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Nduna za Ŵaperesiya zikunozgera chiŵembu Daniyeli (1-9)
-
Daniyeli wakulutilira kulomba (10-15)
-
Daniyeli waponyeka mu chikhululu cha nkhalamu (16-24)
-
Themba Dariyasi likuchindika Chiuta wa Daniyeli (25-28)
6 Dariyasi wakawona kuti ntchiwemi kwimika ŵawusi 120 mu vigaŵa vyose vya ufumu.+
2 Pachanya pawo pakaŵa nduna zitatu, ndipo yumoza mwa nduna izi wakaŵa Daniyeli.+ Ŵawusi+ ŵa vigaŵa ŵakaphaliranga nduna izi umo vinthu vikenderanga mwakuti vinthu vya themba vileke kunangika.
3 Sono Daniyeli wakamanyanga vinthu kuluska nduna zinyake na ŵawusi ŵa vigaŵa chifukwa iyo wakaŵa na mzimu wapadera.+ Ndipo themba likaghanaghana kumukwezga pachanya pa uthemba wose.
4 Pa nyengo yira, nduna zinyake na ŵawusi ŵa vigaŵa ŵakapenjanga vifukwa vyakuti ŵamumangalire Daniyeli pa kendeskero kake ka vinthu mu uthemba uwu. Kweni ŵakatondeka kusanga kafukwa panji upusikizgi uliwose mwa iyo, chifukwa wakaŵa wakugomezgeka ndipo wakazerezganga ntchito yayi nesi kuchita upusikizgi uliwose.
5 Penepapo ŵanalume aŵa ŵakati: “Mwa uyu Daniyeli tisangengemo chifukwa chilichose chara chakuti timumangalire. Pekha apo tingamusanga kafukwa mpha chigaŵa chakukhwaskana na dango la Chiuta wake.”+
6 Ntheura nduna izi na ŵawusi ŵa vigaŵa wose pamoza ŵakawungana pamaso pa themba, ndipo ŵakati kwa iyo: “Mwe Themba Dariyasi, mukhale muyirayira.
7 Ŵalaraŵalara wose ŵa ufumu, ŵakapiteni, ŵawusi ŵa vigaŵa, nduna, na ŵalongozgi ŵapangana kuti imwe themba muzomerezge dango lakukanizga kuti kwa mazuŵa 30, waliyose uyo walombenge kwa chiuta munyake panji munthu munyake padera pa imwe, themba, waponyeke mu chikhululu cha nkhalamu.+
8 Sono, imwe themba, zomerezgani dango ili na kusayinira,+ kuti lileke kusinthika, mwakuyana na dango la Ŵamedi na Ŵaperesiya, ilo likusintha chara.”+
9 Ntheura Themba Dariyasi likasayinira chikalata cha dango lakukanizgira chira.
10 Kweni Daniyeli wakati wamanya waka kuti dango lasayinirika, wakanjira mu nyumba yake iyo mawindo gha chipinda chake chamuchanya ghakaŵa ghakujura ndipo ghakalazga ku Yerusalemu.+ Ndipo katatu pa zuŵa wakajikamanga pasi makongono ghake na kulomba ndiposo kulumba Chiuta wake, nga umo wakachitiranga pambere dango ili lindaŵikike.
11 Nyengo yeneyira, ŵanalume aŵa ŵakanjira mwakubuchizga ndipo ŵakasanga Daniyeli wakulomba na kuŵeyelera Chiuta wake kuti wamuchitire lusungu.
12 Ntheura ŵakaluta kwa themba na kulikumbuska za chikalata cha themba, ŵakati: “Asi mukasayinira chikalata chakuti kwa mazuŵa 30, munthu waliyose uyo walombenge kwa chiuta munyake panji munthu munyake padera pa imwe themba wakwenera kuponyeka mu chikhululu cha nkhalamu?” Themba likazgora kuti: “Mwakuyana na dango la Ŵamedi na Ŵaperesiya ilo likusintha chara, nkhani iyi njakumanyikwa makora.”+
13 Nyengo yeneyiyo, ŵakati kwa themba: “Daniyeli, uyo wakakoleka wuzga kufuma ku Yuda,+ wandamupulikirani, mwe themba, nesi kupulikira dango ilo mukasayinira, kweni wakulomba katatu pa zuŵa.”+
14 Themba likati lapulika ichi, likasuzgika chomene maghanoghano, ndipo likayezga kupenja nthowa iyo lingathaskira Daniyeli. Likayezeska chomene kupenja nthowa yakumuponoskera m’paka zuŵa likanjira.
15 Paumaliro ŵanalume ŵara ŵakalutira lumoza kwa themba, ndipo ŵakati kwa themba: “Manyani, mwe themba, kuti dango la Ŵamedi na Ŵaperesiya ndakuti chilichose icho themba lakanizga panji dango ilo limika lingasinthikanga chara.”+
16 Ntheura themba likalangura, ndipo ŵakiza nayo Daniyeli na kumuponya mu chikhululu cha nkhalamu.+ Themba likati kwa Daniyeli: “Chiuta wako uyo ukumuteŵetera nyengo zose wakuthaskenge.”
17 Ŵakiza na libwe na kubenekelera pa mulomo wa chikhululu, ndipo themba likadindapo na mphete yake yachidindo ndiposo na mphete yachidindo ya ŵakuchindikika ŵake, mwakuti paleke kusinthika kanthu kakukhwaskana na Daniyeli.
18 Themba likaluta ku nyumba yake yauthemba. Likatchezera kuziŵizga kurya, ndipo likakana chakusanguluska chilichose, kweniso likatondeka kugona tulo.
19 Chakumatandakucha, kukati kwamba kungweluka, themba likawuka ndipo mwaluŵiro likaluta ku chikhululu cha nkhalamu.
20 Likati lafika pafupi na chikhululu, likachema Daniyeli na mazgu ghachitima. Themba likafumba Daniyeli kuti: “We Daniyeli, muteŵeti wa Chiuta wamoyo, kasi Chiuta wako uyo ukumuteŵetera nyengo zose wakuthaska ku nkhalamu?”
21 Penepapo Daniyeli wakati kwa themba: “Mwe themba, mukhale muyirayira.
22 Chiuta wane wangutuma mungelo wake na kujara mulomo wa nkhalamu+ ndipo zindanipweteke,+ pakuti nkhasangika wambura mulandu kwa iyo, nanga ndimwe, A themba, nindamuchitiranipo kaheni kalikose.”
23 Themba likasekelera chomene, ndipo likalangura kuti Daniyeli wafumiskike mu chikhululu. Daniyeli wakafumiskika mu chikhululu, ndipo wakapwetekeka palipose yayi chifukwa wakagomezga Chiuta wake.+
24 Themba likalangura, ndipo ŵakiza nawo ŵanalume awo ŵakamumangalira Daniyeli. Ndipo ŵakaŵaponya mu chikhululu cha nkhalamu, pamoza na ŵana ŵawo na ŵawoli ŵawo. Pambere ŵandafike pasi pa khululu, nkhalamu zikaŵapokelera na kuteketa viwangwa vyawo vyose.+
25 Penepapo Themba Dariyasi likalembera ŵanthu wose, mitundu yose, na ŵanthu ŵa viyowoyero vyose awo ŵakakhalanga pa charu chose chapasi,+ likati: “Mtende ukuru uŵe namwe!
26 Nkhulangura kuti mu vigaŵa vyose vya uthemba wane, ŵanthu ŵakwenera kopa na kumbwambwantha pamaso pa Chiuta wa Daniyeli.+ Chifukwa ni Chiuta wamoyo ndipo wakukhalilira muyirayira. Ufumu wake uzamuparanyikapo chara, ndipo muwuso wake ngwamuyirayira.+
27 Iyo wakuthaska,+ wakuponoska, na kuchita vimanyikwiro ndiposo vyakuzizwiska kuchanya na pa charu chapasi,+ pakuti wathaska Daniyeli ku njoŵe za nkhalamu.”
28 Ntheura Daniyeli uyu vinthu vikamwendera makora mu uthemba wa Dariyasi+ na mu uthemba wa Sayirasi Muperesiya.+
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Daniyeli 6
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
Kasi Baibolo Likusambizgachi Chomenechomene?
Buku lakusambilira Baibolo ili, lili kupangika kuti limovwirani kuti mumanye ivyo Baibolo likuyowoya pa nkhani zakupambanapambana nga ni, chifukwa wuli tikusuzgika, ŵakufwa ŵakuya nkhu, tingachita wuli kuti tiŵe ŵakukondwa mu banja lithu, na zinyake.
Kasi Chiuta Wakakhumbanga Kuti Vinthu Viŵe Nthena?
Mukwenera kuti mukuzizwa kuwona kuti masuzgo nganandi mazuŵa ghano. Kasi mukumanya kuti Baibolo likuti vinthu vizamusintha kunthazi ndiposo kuti namwe muzamupindura na kusintha uku?
MUTU 1
Unenesko Wakuyowoya za Chiuta
Kasi mukuwona kuti Chiuta wakumupwelerani imwe pamwekha? Sambirani mikhaliro yake kweniso umo wangaŵira mubwezi winu.
MUTU 2
Baibolo ni Buku Lakufuma kwa Chiuta
Kasi Baibolo lingamovwirani wuli para muli na masuzgo? Chifukwa wuli tikugomezga mauchimi gha mu Baibolo?
MUTU 3
Kasi Chiuta Wakukhumba Kuti Vinthu Viŵe Wuli pa Charu Chapasi?
Kasi khumbo la Chiuta lakuti charu chizakaŵe paradiso lizamufiskika? Para ni nthena, pawuli?
MUTU 4
Kasi Yesu Khristu Ni Njani?
Manyani ivyo vikulongora kuti Yesu ni Mesiya uyo Baibolo likayowoyerathu kuti wizenge, uko wakafuma, ndiposo chifukwa icho ni Mwana wapadera wa Yehova.
MUTU 5
Sembe—Yakuwombora Ntchawanangwa Chapadera
Kasi sembe yakuwombora ni vichi? Sembe iyi yingamovwirani wuli?
MUTU 6
Kasi Ŵakufwa Ŵali Nkhu?
Sambirani ivyo Baibolo likuyowoya pa nkhani ya uko kuli ŵakufwa kweniso chifukwa icho ŵanthu ŵakufwira.
MUTU 7
Kasi Ŵakutemweka Ŵinu Awo Ŵali Kufwa Ŵazamuwuka?
Kasi ŵakutemweka ŵinu ŵali kufwa? Kasi vingachitika kuti muzakaŵawoneso? Sambirani vinandi chifukwa Baibolo likusambizga kuti ŵakufwa ŵazamuwuka.
MUTU 8
Kasi Ufumu wa Chiuta ni Vichi?
Ŵanthu ŵanandi ŵakulimanya Lurombo lwa Fumu. Kasi Mazgu ghakuti ‘Ufumu winu wize’ ghakung’anamura vichi?
MUTU 9
Kasi Tili mu “Mazuŵa Ghaumaliro”?
Wonani ivyo vikuchitika mu charu ivyo vikulongora kuti tili mu “mazuŵa ghaumaliro” agho Baibolo likayowoyerathu.
MUTU 10
Kasi Vilengiwa Vyauzimu Vikuchita Nase Wuli?
Baibolo likuyowoyapo za ŵangelo na viŵanda. Kasi vilengiwa vyauzimu viliko nadi? Kasi vingamovwirani
MUTU 11
Chifukwa Wuli Chiuta Wakughalaŵiska Waka Masuzgo?
Ŵanthu ŵanandi ŵakughanaghana kuti Chiuta ndiyo wakupangiska masuzgo mu charu. Imwe mukughanaghana wuli? Sambirani ivyo Chiuta wakuyowoya pa nkhani ya masuzgo agho tikusangana nagho.
MUTU 12
Nkharo Yakukondweska Chiuta
Vingachitika kuti munthu waŵe paubwezi na Yehova. Nakuti imwe nthena mungaŵa mubwezi wake.
MUTU 13
Wonani Umoyo Nga Umo Chiuta Wakuwuwonera
Kasi Chiuta wakukuwona wuli kufumiska nthumbo, kupokera ndopa, na umoyo wa vinyama?
MUTU 14
Umo Mungachitira Kuti Muŵe Ŵakukondwa mu Banja Linu
Ŵafumu, ŵawoli, ŵapapi, na ŵana ŵangasambirako kwa Yesu pa nkhani ya chitemwa icho wakalongora. Kasi tikusambirako vichi kwa Yesu?
MUTU 15
Kusopa Uko Chiuta Wakuzomerezga
Wonani fundo 6 izo zingatovwira kuti timanye awo ŵali mu chisopa chaunenesko mazuŵa ghano.
MUTU 16
Koleskani Kusopa Kwaunenesko
Kasi mungakumana na masuzgo wuli para mukuphalirako ŵanyinu ivyo mukugomezga? Kasi mungachita wuli kuti muleke kuŵakhuŵazga?
MUTU 17
Sendelerani kwa Chiuta mu Pemphero
Kasi Chiuta wakupulika para mukupemphera? Kuti musange zgoro lake, mukwenera kumanya dankha ivyo Baibolo likusambizga pa nkhani ya pemphero.
MUTU 18
Ubatizo Ndiposo Ubwezi Winu na Chiuta
Kasi munthu wakwenera kuchita vichi kuti wabatizike? Sambirani kuti mumanye icho ubatizo ukwimira kweniso umo ukuchitikira.
MUTU 19
Khalilirani mu Chitemwa cha Chiuta
Kasi tingalongora wuli kuti tikuwonga kweniso kukondwa na vyose ivyo Chiuta watichitira?
VYAKUSAZGIRAPO
Zina la Chiuta—na Ng’anamuro Lake
Mabaibolo ghanandi ŵali kuwuskamo zina la Chiuta. Chifukwa wuli? Kasi ntchakuzirwa kuzunura zina la Chiuta?
VYAKUSAZGIRAPO
Umo Uchimi wa Daniyeli Ukayowoyerathu za Kwiza kwa Mesiya
Vyaka 500 pambere Yesu wandababike, Chiuta wakavumbulira Daniyeli nyengo iyo Mesiya wizirenge. Sambirani vinthu vyakukhwaskana na uchimi uwu
VYAKUSAZGIRAPO
Yesu Khristu—ni Mesiya Uyo Chiuta Wakalayizga
Yesu wakafiska mauchimi ghose gha mu Baibolo ghakuyowoya za Mesiya. Wonani mu Baibolo linu, kuti mumanye umo mauchimi ghose ghakafiskikira nadi ndendende.
VYAKUSAZGIRAPO
Unenesko Pakuyowoya za Dada, Mwana, na Mzimu Utuŵa
Ŵanthu ŵanandi ŵakugomezga kuti chisambizgo chakuti mwa Chiuta yumoza muli ŵachiuta ŵatatu, chili mu Baibolo. Kweni kasi mbunenesko?
VYAKUSAZGIRAPO
Chifukwa Wuli Ŵakhristu Ŵaunenesko Ŵakugwiliskira Ntchito Mphinjika Yayi Pakusopa?
Kasi Yesu wakapayikika nadi pa mphinjika? Ŵerengani kuti mumanye ivyo Baibolo likuyowoya.
VYAKUSAZGIRAPO
Mugonero wa Fumu—Ukuchindika Chiuta
Ŵakhristu ŵakuphalirika kuti ŵachitenge Chikumbusko cha nyifwa ya Khristu. Mphawuli apo tikwenera kuchita chikumbusko, ndipo tikwenera kuchita wuli?
VYAKUSAZGIRAPO
Kasi Ŵanthu Ŵali Nadi na Mzimu Uwo Ukulutilira Kuŵa Wamoyo Para Ŵafwa?
Ŵanthu ŵanandi ŵakughanaghana kuti para munthu wafwa, chinthu chinyake chikufumamo mu thupi lake, na kulutilira kuŵa na umoyo ku malo ghanyake. Kasi Baibolo likuti wuli?
VYAKUSAZGIRAPO
Kasi Sheole na Hadesi Ni Vichi?
Mu Mabaibolo ghanyake mazgu ghakuti Sheole na Hadesi, ghali kulembeka kuti “dindi,” “malaro,” “helo,” panji “khululu”. Kasi mazgu agha ghakung’anamura vichi?
VYAKUSAZGIRAPO
Kasi Zuŵa la Cheruzgo—ni Vichi?
Sambirani chifukwa icho Zuŵa la Cheruzgo lizamuŵira lakukondweska ku ŵanthu wose ŵakugomezgeka.
VYAKUSAZGIRAPO
Uchimi wa mu Baibolo Ukulongora kuti Chaka cha 1914 Ntchapadera
Kasi pali ukaboni wuli wa mu Baibolo wakulongora kuti chaka cha 1914 ntchapadera?
VYAKUSAZGIRAPO
Kasi Mikayeli, Mungelo Mulara, ni Njani?
Baibolo likumulongosora mungelo wankhongono uyu. Manyani vinandi vya mungelo uyu na ivyo wakuchita pasono.
VYAKUSAZGIRAPO
Kasi “Babuloni Mukuru” ni Vichi?
Buku la Chivumbuzi likuyowoya za mwanakazi munyake uyo wakumanyikwa na zina lakuti “Babuloni Mukuru.” Kasi mwanakazi uyu wakwimira vichi? Kasi Baibolo likuti wuli za mwanakazi uyu?
VYAKUSAZGIRAPO
Kasi Yesu Wakababika mu Disembala?
Kasi Baibolo likuti apo Yesu wakababikanga kukaŵa wuli ku Betelehemu? Ndipo ichi chikutiphalira vichi?
VYAKUSAZGIRAPO
Kasi Tikwenera Kuchitako Vikondwelero?
Kasi vikondwelero vinandi ivyo vikuchitika uko mukukhala vikamba wuli? Mazgoro ghangamuzizikani.


text:
Kumbi mungayanja kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Peturo ndi Yohane amangika (1-4)
-
Afumbika mu Mphara Yikulu ya Milandu (5-22)
-
Apemphera kuti aje ndi chiganga (23-31)
-
Akusambira agaŵana vinthu vawu (32-37)
4 Peturo ndi Yohane achilongoro ndi ŵanthu, kunguza asembi, kapitawu wa nyumba yakusopiyamu ndi Asaduki.
2 Yiwu angukwiya ukongwa chifukwa chakuti akutumika asambizanga ŵanthu ndipuso apharazganga pakweru va kuyuskika kwaku Yesu.
3 Mwaviyo anguŵako ndi kuchiŵaŵika mujeri mpaka mawa laki chifukwa ndipu kwafipa kali.
4 Kweni ŵanthu anandi wo anguvwisiya vo akambanga angugomezga ndipu chiŵerengeru cha anthulumi chingukuwa mpaka kufika pafufupi 5,000.
5 Mawa laki, alongozgi ŵawu, ŵara ndi alembi anguwungana pamoza ku Yerusalemu.
6 Pa gulu lawu penga so mura wa asembi Anasi, Kayafa, Yohane, Alekizanda kweniso ŵanthu wosi wo ŵenga abali a mura wa asembi.
7 Sonu angumika Peturo ndi Yohane pakati pawu ndi kwamba kuŵafumba kuti: “Kumbi muchita venivi mu nthazi zaku yani pamwenga mu zina laku yani?”
8 Pavuli paki, Peturo yo wanguzazika ndi mzimu wakupaturika wanguŵakambiya kuti:
“Mwaŵalongozgi a ŵanthu kweniso mwaŵaraŵara,
9 asani msanawale mutitifufuza chifukwa chakuti tachitiya vinthu vamampha munthu wakupunduka uyu ndipu mukhumba kuziŵa kuti ndiyani yo wamuchizga,
10 ziŵani mosi kweniso mwaŵanthu a ku Isirayeli mosi kuti munthu uyu wama panthazi pinu, wachizgika mu zina laku Yesu Khristu wa ku Nazareti yo mungumubayiya pachimiti, kweniso yo Chiuta wakumuyuska.
11 Mwenuyu ndiyu ‘mwa wo yimwi akuzenga munguwuwona kuti ngwambula ntchitu, wenuwu waja mwa wapakona.’
12 Ndipuso utaski utuliya ku munthu munyaki weyosi cha, pakuti palivi zina linyaki pacharu chapasi lo likuperekeka ku ŵanthu kuti titaskiki nalu.”
13 Sonu ŵati awona kuti Peturo ndi Yohane alongoro vinthu mwambula kubisa kweniso chifukwa chakuti anguziŵa kuti ŵenga ambula kusambira ndipuso ambula kutchuka, anguzizwa ukongwa. Ndipu angwamba kuŵaŵanika kuti ayendanga ndi Yesu.
14 Achiwona munthu yo wanguchizgika wama limoza ndi Peturo kweniso Yohane, angusoŵa chakumukapu pa nkhani iyi.
15 Sonu anguŵalamula kuti atuliyi kubwalu kwa holu ya Mphara Yikulu ya Milandu ndipu angwamba kufumbana
16 kuti: “Kumbi tichitenji nawu ŵanthu yaŵa? Chifukwa kukamba uneneska, yiwu achita chisimikizu chakuwoneke limu cho chapereka ukaboni ku ŵanthu wosi wo aja mu Yerusalemu, ndipu isi tingachisuska cha.
17 Kuti nkhani iyi yileki kulutirizga kuwanda, tiŵawofyi ŵanthu yaŵa ndipuso tiŵakambiyi kuti angakambanga chechosi cha ndi munthu weyosi mu zina lenili.”
18 Ŵati akambiskana venivi, anguŵadana ndi kuŵalamula kuti angakambanga so chechosi cha pamwenga kusambiza mu zina laku Yesu.
19 Kweni Peturo ndi Yohane anguŵamuka kuti: “Yeruzgani mwija asani ntchakwenere pa masu paku Chiuta, kuvwiya yimwi pamwenga kuvwiya Chiuta.
20 Kweni isi tilekengepu cha kulongoro vinthu vo tikuwona ndi kuvwa.”
21 Ŵati aŵawofya ukongwa anguŵafwatuwa chifukwa anguŵasaniya ndi mulandu wewosi cha wakuŵalangiya kweniso chifukwa cha kopa ŵanthu, pakuti ŵanthu wosi akankhuskanga Chiuta chifukwa cha vo vinguchitika.
22 Munthu yo wanguchizgika kuporote mu chakuziziswa chenichi wenga ndi vyaka vakujumpha 40.
23 Ŵati afwatulika anguluta kwa anyawu ndipu anguŵakonkhoske vo ŵara ŵa asembi kweniso ŵara anguŵakambiya.
24 Ŵati avwa venivi, wosi pamoza angudaniriza kwaku Chiuta kuti:
“Ambuya Fumu Yikulu, yimwi Ndimwi mukupanga kuchanya, charu chapasi, nyanja ndipuso vinthu vosi vo ve mwenimo,
25 ndipuso ndimwi mungukamba mwa mzimu wakupaturika kuporote mwa wusefwi Davidi, mteŵeti winu kuti: ‘Ntchifukwa wuli mitundu ya ŵanthu yakwiya ndipuso ŵanthu alunguruka pa vinthu vaŵaka?
26 Mafumu nga charu nganozgeka ndipuso akuwusa awungana pamoza kuti alimbani ndi Yehova kweniso wakusankhika waki.’
27 Chifukwa kukamba uneneska, Herodi ndi Pontiyo Pilato, ŵanthu amitundu yinyaki ndipuso Ayisirayeli anguwungana pamoza mutawuni yeniyinu kuti alimbani ndi Yesu, mteŵeti winu wakupaturika yo mukumusankha.
28 Yiwu awungana pamoza kuti achiti vo mukukambiya limu ndipu mukuchita venivi ndi janja linu kweniso mwakukoliyana ndi khumbu linu.
29 Ndipu sonu Yehova, vwani mo atitiwofye, ndipu zomerezani akapolu ŵinu kuti alutirizgi kukamba mazu nginu mwachiganga,
30 muchitambasuwa janja linu kuti muchizgi ndipuso muchichitiska visimikizu ndi vakuziziswa mu zina laku Yesu mteŵeti winu wakupaturika.”
31 Ŵati apemphera mwakuŵeyere, pamalu po anguwungana pangusukunyika, weyosi wanguzazika ndi mzimu wakupaturika, ndipu alongoronga mazu ngaku Chiuta mwachiganga.
32 Kweniso anandi mwa ŵanthu wo angugomezga ŵenga ndi mtima umoza kweniso maŵanaŵanu ngamoza ndipu pengavi munthu yo wakambanga kuti chinthu chechosi cho we nachu ntchaki, kweni vinthu vawu vosi venga vaku wosi.
33 Ndipu akutumika wo, angulutirizga kupereka mwanthazi ukaboni wakukwaskana ndi kuyuskika kwa Ambuya Yesu ndipuso wosi Chiuta wanguŵalongo wezi waki ukulu ukongwa.
34 Kukamba uneneska, pakati pawu pengavi munthu mukavu, pakuti wosi wo ŵenga ndi minda pamwenga nyumba agulisanga ndipu ndalama zaki azanga nazu
35 ndi kuzipereka kwa akutumika. Ndipu azigaŵanga kwaku weyosi mwakukoliyana ndi vo wakhumbikanga.
36 Sonu Yosefi yo akutumika angumupaska zina lakuti Baranaba (lo ling’anamuwa kuti, “Mwana Wakupembuzga”), yo so wenga Mlevi wa ku Kupuro,
37 wenga ndi malu, ndipu wangungagulisa. Ndalama zaki wanguzipereka kwa akutumika.
Tumizani
BAYIBOLU LA CHARU CHIFYA LA MALEMBA NGA CHIGIRIKI NGACHIKHRISTU
Machitidu 4
Chitonga (Malawi)
Ŵerengani Bayibolu pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
MUTU 122
Yesu Wangupereka Pempheru Lakumaliya pa Nyengu yo Wenga Muchipinda Chamuchanya
VITUMBIKU VO ŴANTHU AZAMUSANIYA ASANI AZIŴA CHIUTA NDI MWANA WAKI
VO MALEMBA NGANG’ANAMUWA PAKUKAMBA KUTI YEHOVA, YESU NDI AKUSAMBIRA MBAMOZA
Yesu wati waja kamanavi kuluta kuchanya, wangunozgekeresa maŵanaŵanu nga akutumika ŵaki. Iyu wanguchita ivi chifukwa chakuti waŵayanjanga ukongwa. Pavuli paki, wangulereska kuchanya, ndipu wangwamba kupemphera kwa Awisi kuti: “Kankhuskani mwana winu, kuti mwana winu wakukankhuskeni, nge mo mwamupaskiya mazaza pa ŵanthu wosi, kuti wapereki umoyu wamuyaya ku ŵanthu wosi wo yimwi mwamupaska.”—Yohane 17:1, 2.
Vo Yesu wangukamba vingulongore limu kuti iyu wawonanga kuti kukankhuska Chiuta ndi nkhani yakukhumbika ukongwa. Kweni vakuchiska ukongwa kuti Yesu wangukamba so nkhani yakukwaskana ndi umoyu wamuyaya. Pakuti Yesu wakupaskika “mazaza pa ŵanthu wosi,” ŵanthu ŵe ndi mwaŵi wakuzilonde vitumbiku chifukwa cha sembi yo iyu wakupereka. Kweni mbanthu amanavi wo azamulonde vitumbiku venivi. Ntchifukwa wuli tikamba viyo? Yesu wazamupereka vitumbiku ku ŵanthu ŵija wo achita vo iyu wangukamba. Iyu wanguti: “Azamusaniya umoyu wamuyaya asani aziŵa yimwi Chiuta yija wauneneska, ndi Yesu Khristu yo mukutuma.”—Yohane 17:3.
Kuti munthu wazisaniyi umoyu wamuyaya, wakhumbika kuziŵa Chiuta ndi Mwana waki kweniso kuja nawu pa ubwezi wakukho. Watenere kuwona vinthu nge mo yiwu ativiwone. Kweniso, iyu watenere kulongo mijalidu yamampha yo Chiuta ndi Mwana waki ŵenayu asani wachita vinthu ndi ŵanthu anyaki. Iyu watenere so kuziŵa kuti kukankhuska Chiuta nkhwakukhumbika ukongwa kuphara kulonde umoyu wamuyaya. Pavuli paki, Yesu wangulutirizga kukonkhoska nkhani yakukwaskana ndi kukankhuska Chiuta. Iyu wanguti:
“Ndakukankhuskani pacharu chapasi, pakuti ndamaliza ntchitu yo mukundipaska kuti ndigwiri. Sonu Ada, ndikankhuskeni pamphepeti pinu, mwakundipaska unkhankhu wo ndenga nawu charu chechendaŵeku.” (Yohane 17:4, 5) Yesu wachikamba mazu ngenanga, wapemphanga Chiuta kuti asani waziyuskika, wazimupaski so unkhankhu wo wenga nawu kuchanya.
Kweni Yesu wanguluwa cha vo iyu wanguchita pa nyengu yo wachitanga uteŵeti waki. Tikamba viyo chifukwa iyu wangupemphera kuti: “Ŵanthu wo mwandipaska kutuliya pacharu, ndaŵaziŵisa zina linu. Ŵenga ŵinu kweni mwandipaska ndipu mazu nginu angasunga.” (Yohane 17:6) Yesu wachipharazga, wazumbuwanga zina laku Chiuta lakuti, Yehova. Kweniso, iyu wanguwovya akutumika ŵaki kuziŵa mijalidu yaku Chiuta ndipuso mo iyu wachitiya vinthu ndi ŵanthu.
Akutumika angumuziŵa umampha Yehova, udindu wo Mwana waki wenga nawu kweniso vinthu vo Yesu wasambizanga. Yesu wangukamba mwakujiyuyuwa kuti: “Ndaŵapaska mazu ngo mukundipaska ndipu angazomera ndipuso aziŵa kuti ndikuza nge wakukumiyani, kweniso agomezga kuti mukundituma.”—Yohane 17:8.
Vo Yesu wangukamba pavuli paki vingulongo kuti pe kupambana pakati pa ŵanthu wo atimulondo ndi ŵanthu anyaki wosi. Iyu wanguti: “Nditiŵapemphe, ndipemphe charu cha, kweni ndipemphe wo mwandipaska chifukwa mbinu . . . Ada akupaturika, avikiliyeni chifukwa cha zina linu lo mukundipaska, kuti aŵi amoza nge mo isi tilili amoza. . . . Ndaŵavikiliya. Palivi yumoza yo watayika kweni mwana wachitayiku pe,” Yudasi wa ku Keriyoti, yo wanozganga chiŵembu kuti wapereki Yesu.—Yohane 17:9-12.
Yesu wangulutirizga kupemphera kuti: “Charu chaŵatinkha. . . . Ndipempha kuti muŵatuzgemu mucharu cha, kweni kuti muŵavikiliyi chifukwa cha muheni yo. Yiwu mbacharu cha, nge mo ini ndiliri wacharu cha.” (Yohane 17:14-16) Akutumika kweniso akusambira anyaki aku Yesu ŵenga mucharu cho wakulamuliya waki ndi Satana, kweni yiwu akhumbikanga kuja akupambana ndi ŵanthu a m’charu ndipuso kuleka kuchitaku mijalidu yiheni. Atingi achitengi wuli venivi?
Akhumbikanga kuja akutowa pamwenga akupaturika kuti ateŵetiyengi Chiuta. Yiwu atingi achitengi venivi mwakulondo fundu za uneneska zo zisanirika m’Malemba nga Chiheberi kweniso uneneska wo Yesu wanguŵasambiza. Yesu wangupemphera kuti: “Atoweseni ndi uneneska, mazu nginu mbuneneska.” (Yohane 17:17) Pati pajumpha nyengu, Chiuta wangugwirisiya ntchitu akutumika anyaki kulemba mabuku ngo nganguja chigaŵa cha “uneneska” wo utovya munthu kuti waje wakutowa.
Kweni pati pajumpha nyengu, ŵanthu anyaki anguzomera “uneneska.” Ndichu chifukwa chaki, Yesu wangupemphera kuti: “Ndipemphe yaŵa pe cha [ŵanthu wo ŵengapu pa nyengu yeniyi], kweni ndipemphe so wo mazu ngawu ngalongo kuti ŵe ndi chivwanu mwaku ini.” Kumbi Yesu waŵapempheriyanganji ŵanthu wosi ŵenaŵa? Iyu wangulutirizga kupemphera kuti: “Kuti wosi aje amoza, nge mo yimwi Ada muliri akukoliyana ndi ini ndipuso mo ini ndiliri wakukoliyana ndi yimwi, kuti nawu so aje akukoliyana ndi isi.” (Yohane 17:20, 21) Yesu wang’anamuwanga kuti iyu ndi Ada ŵaki ndi munthu yumoza cha. Kweni mbamoza chifukwa chakuti achita vinthu vosi mwakukoliyana. Mwaviyo, Yesu wapempheriyanga akusambira ŵaki kuti nawu ajengi mwakukoliyana nge mo iyu ndi Ada ŵaki achitiya.
Ivi vechendachitiki, Yesu wangukambiya Peturo ndi akutumika anyaki kuti waluta kuchiŵanozge malu. Yapa, Yesu wang’anamuwanga kuti wakuŵanozge malu kuchanya. (Yohane 14:2, 3) Pavuli paki, Yesu wangukamba so fundu yeniyi mu pempheru laki. Iyu wanguti: “Ada, ndikhumba kuti ŵanthu wo mwandipaska, azije ko ini ndamuja, kuti aziwoni unkhankhu wangu wo mukundipaska, chifukwa mukundiyanja charu chechendajalikiskiki.” (Yohane 17:24) Pakukamba mazu ngenanga, Yesu wang’anamuwanga kuti kwa vyaka vinandi kuvuli, Adamu ndi Heva ŵechendabali ŵana, Chiuta wamuyanjanga ukongwa Mwana waki wapade, yo wanguzija Yesu Khristu.
Wachimaliza pempheru laki, Yesu wangukamba so vakukwaskana ndi zina la Ada ŵaki kweniso kuti Chiuta waŵayanjanga ukongwa akutumika ŵaki ndipuso ŵanthu wo atingi azomerengi “uneneska.” Iyu wangukamba kuti: “Ndaŵaziŵisa zina linu, ndipu ndazakuliziŵisa so, kuti chanju cho mwandiyanja nachu chije nawu ndipuso kuti ini ndije wakukoliyana nawu.”—Yohane 17:26.


text:
August 8-14
SUMU 92–101
Sumu 28 ndi Pempheru
Mazu Ngakwamba (Mamin. 3 pamwenga kusikiya pasi)
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
“Kulutiriza Kuja Akugomezeka pa Nyengu ya Ukoti”: (Mamin. 10)
Sumu 92:12—Munthu murunji wabala vipasu vauzimu (w07-CN 9/15 32; w06-CN 7/15 13 ndimi 6)
Sumu 92:13, 14—Akukota angalutiliza kuja akugomezeka chinanga kuti angatondeka kuchita vinandi (w14 1/1 26 ndimi 17; w04-CN 5/15 12 ndimi 9-10)
Sumu 92:15—Akukota angasambizaku ŵanthu anyaki mumpingu chifukwa aziŵa vinthu vinandi (w04-CN 5/15 12-14 ndimi 13-18)
-
Kufufuza Fundu Zakuzirwa za M’Bayibolu: (Mamin. 8)
Sumu 99:6, 7—Ntchifukwa wuli Mosese, Aroni ndi Samuele ŵenga ŵanthu amampha? (w15 7/15 8 ndimi 5)
Sumu 101:2—Kumbi mazu ngakuti “kwenda munyumba yidu ndi mtima wakugomezeka” ngang’anamuwanji? (w05-CN 11/1 24 ndimi 14)
Kumbi ndasambiranji vakukwasana ndi Yehova pa kuŵerenga Bayibolu kwa sabata yinu?
Kumbi ndi fundu nizi zo ndasambira pa kuŵerenga Bayibolu kwa sabata yinu zo ndingagwirisiya ntchitu mu uteŵeti?
-
Kuŵerenga Bayibolu: (Mamin. 4 pamwenga kusikiya pasi) Sumu 95:1–96:13
MUJIPEREKENGI PA NTCHITU YAKUPHARAZGA
Ulendu Wakwamba: (Mamin. 2 pamwenga kusikiya pasi) g16.4 nkhani ya papeji lakwamba—Kambani mazu ngo ngangakuwovyani kuti muziweliyeku.
Ulendu Wakuweliyaku: (Mamin. 4 pamwenga kusikiya pasi) g16.4 nkhani ya papeji lakwamba—Kambani mazu ngo ngangakuwovyani kuti muziweliyeku.
Sambiru la Bayibolu: (Mamin. 6 pamwenga kusikiya pasi) bh peji 161-162 ndimi 18-19—Wovyani wakusambira kuti wawoni mo wangagwirisiya ntchitu vo wasambira.
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Sumu 4
Akukota Mwe Akukhumbika Ukongwa (Sumu 92:12-15): (Mamin. 15) Nkhani yakukambisana. Wonesani vidiyo yamutu wakuti Akukota Mwe Akukhumbika Ukongwa. (Lutani pa tv.jw.org, julani pamutu wakuti VIDEO ON DEMAND > THE BIBLE.) Pavuli paki pemphani akuvwisiya kuti akonkhosi vo asambirapu. Chiskani akukota kuti asambizengeku achinyamata vo aziŵa. Chiskani achinyamata kuti apemphengi ulongozi kwa akukota asani akhumba kupanga vakusankha vakukhumbika pa umoyu.
Sambiru la Bayibolu la Mpingu: (Mamin. 30) ia mutu 4 ndimi 1-15 ndi bokosi papeji 39
Kambani Mwakudumuwa vo Tasambira Kweniso vo Tazamusambira Sabata Yamawa (Mamin. 3)
Sumu 29 ndi Pempheru


text:
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Kulondere Alendu
Viwoneka kuti pa March 23, ŵanthu akujumpha 12 miliyoni azengi ku Chikumbusu. Tikayika cha kuti azamuyanduwa ndi nkhani yo yazamukonkhosa sembi yo Yehova wakutipasa kweniso vitumbiku vo ŵanthu azamulonde chifukwa cha sembi yeniyi. (Yes. 11:6-9; 35:5, 6; 65:21-23; Yoh. 3:16) Kweni ngwakukamba nkhani pe cha yo we ndi udindu wakuwovya ŵanthu kuti avwisisi fundu za m’Bayibolu pachakuchitika ichi. Tosi tikhumbika kuziŵalondere umampha ŵanthu ŵenaŵa ndipuso kuŵawovya. (Ŵar. 15:7) Tiyeni tiwoni vinthu vinyaki vo tingazichita.
M’malu mwakuja pasi ndi kulindiza kuti maunganu ngayambi, tikhumbika kuŵalondere umampha alendu ndipuso wo akuleka kuwungana. Kweniso tiziŵatawuzengi mwakukondwa
Pa nyengu yo tazamulondere alendu wo tingudana, tiziwonengi so alendu wo angudanika ndi ŵanthu anyaki. Tiziŵapemphi kuti aje nasi pamoza ndipuso kuti tiziwoniyengi limoza Bayibolu ndi sumu yidu
Asani nkhani yamala, nozekiyani kumuka mafumbu ngo angakufumbani. Asani mpingu unyaki uchitiyengi Chikumbusu mu Nyumba ya Ufumu yeniyo ndipu nyengu yawu yakwana, mungapangana waka kuti mukakumani nayu so mwaliŵi. Asani mulivi nambala yaki ya foni, mungamukambiya kuti: “Ndikhumba kuti ndizi kunyumba kwinu kuti ndizivwi asani mwe ndi mafumbu ngakukwasana ndi vo mwavwa. Tingachita wuli kuti tikumani so?”


text:
Kumbi Mwe ndi Ukaboni?
“Asani munthu wamuka nkhani wechendayivwisi, nkhupusa ndipuso vakuchitiska soni.”—NTHANTHI 18:13.
1, 2. (a) Kumbi tikhumbika kuziŵanji, nanga ntchifukwa wuli? (b) Kumbi mu nkhani iyi tikambiskanengenji?
NGE Akhristu, tikhumbika kuziŵa mo tingachitiya ndi mauthenga ngo tilonde. (Nthanthi 3:21-23; 8:4, 5) Asani tingaleka kuchita viyo, vingaŵa vambula kusuzga kuti Satana ndi charu ichi atitimbanyizi maŵanaŵanu. (Aefe. 5:6; Ako. 2:8) Pijapija asani te ndi ukaboni wakukwana ndipu tingaziŵa umampha vo tingachita ndi uthenga wo talonde. Lemba la Nthanthi 18:13 likamba kuti, “asani munthu wamuka nkhani wechendayivwisi, nkhupusa ndipuso vakuchitiska soni.”
2 Mu nkhani iyi, tiwonengi vo vichitiska kuti kuje kwakusuzga kusaniya ukaboni wa nkhani zo zachitika kweniso kuziŵa vo tingachita. Tikambiskanengi so fundu za mu Malemba kweniso vakuyeruzgiyapu vo vingatiwovya kuziŵa asani nkhani yinyaki njauneneska pamwenga cha.
MUNGAGOMEZGANGA ‘MAZU NGOSI CHA’
3. Ntchifukwa wuli tikhumbika kugwiriskiya ntchitu fundu ya pa Nthanthi 14:15? (Wonani chithuzi cho che pachanya.)
3 Mazuŵa nganu, taŵanthu tituvwa vinthu vinandi kuziya pa intaneti, pa TV kweniso pa vipangizu vinyaki vo ŵanthu atumiziyana mauthenga. Ŵanthu anandi alonde mameseji kutuliya kwa anyawu. Chifukwa chakuti ŵanthu atanja kutumiziyana mameseji ngaboza, tikhumbika kuchenje kweniso kuwona asani vo tavwa vauneneska. Kumbi ndi fundu niyi ya mu Bayibolu yo yingatiwovya? Lemba la Nthanthi 14:15 likamba kuti: “Munthu wambula kuziŵa vinthu wagomezga mazu ngosi, kweni wakuchenje waŵanaŵaniya mo watende.”
4. Kumbi lemba la Afilipi 4:8, 9, lingatiwovya wuli pa kusankha vinthu vo tikhumbika kuŵerenga, nanga ntchifukwa wuli nkhwakukhumbika kuziŵa uneneska wa nkhani yo tavwa? (Wonani bokosi lakuti, “ Vo Vingatiwovya Kuziŵa Uneneska wa Nkhani.”)
4 Kuti tiziŵi vo tingachita, tikhumbika kuziŵa uneneska wa nkhani yo tavwa. Mwaviyo, tikhumbika kusankha mwakuphwere nkhani zo tiŵerenga. (Ŵerengani Afilipi 4:8, 9.) Tingamalanga nyengu yidu cha ndi kuwonere pamwenga kuŵerenga nkhani zo tilivi nazu ukaboni. Tikhumbika cha kujula mawebusayiti nga ŵanthu akugaruka. Yiwu akhumba kuti atilandizgi kweniso kuti tileki kuja akugomezgeka kwaku Chiuta. Mauthenga ngaboza ngangachitiska kuti tileki kusankha mwazeru. Tingazideleranga cha nkhani zaboza chifukwa zingatimbanyiza ubwezi widu ndi Yehova.—1 Timo. 6:20, 21.
5. Kumbi ndi nkhani yaboza niyi yo ŵanthu aku Chiuta anguvwa, nanga yinguŵakwaska wuli?
5 Kugomezga nkhani ya boza nkhwakofya ukongwa. Mwakuyeruzgiyapu, ŵanaŵaniyani vo vinguchitika pa nyengu yo Mozesi wangutuma askoli 12 kuti akawoni charu cho Yehova wanguŵalayizga. Askoli 10 anguza ndi uthenga uheni. (Maŵe. 13:25-33) Yiwu angukamba vinthu vaboza vo vinguchitiska kuti ŵanthu aku Yehova achiti mantha. (Maŵe. 14:1-4) Ntchifukwa wuli anguchita mantha? Panyaki anguchita viyo chifukwa chakuti askoli anandi angukamba fundu yimoza yakuyanana. Mwaviyo, aŵanaŵananga kuti vauneneska. Yiwu angukana kuvwiya uthenga wamampha wo Yoswa ndi Kalebe angukamba. (Maŵe. 14:6-10) Mumalu mwakuziŵa uneneska wa nkhani yo ndi kugomezga Yehova, yiwu angugomezga nkhani yaboza. Ŵanthu yaŵa anguchita vinthu mwambula zeru ukongwa!
6. Ntchifukwa wuli tikhumbika kuzizwa cha asani tituvwa nkhani zaboza zakukwaskana ndi ŵanthu aku Yehova?
6 Tikhumbika kuchita vinthu mwakuchenje ukongwa asani tavwa nkhani yaboza yakukwaskana ndi ŵanthu aku Yehova. Tingaluwanga cha kuti Satana watumba mulandu ateŵeti akugomezgeka aku Chiuta. (Chivu. 12:10) Ndichu chifukwa chaki Yesu wangutcheŵeska kuti ŵanthu akususka ‘azakutipusikiya vinthu vinandi viheni.’ (Mate. 5:11) Asani tivwiya vo Yesu wangutcheŵeska, tizizwengi cha ndi nkhani zaboza zo ŵanthu akamba zakukwaskana ndi ŵanthu aku Yehova.
7. Kumbi ntchinthu wuli cho tikhumbika kuŵanaŵaniya techendatumizi meseji?
7 Kumbi namwi mutanja kutumiza mameseji kwa anyinu? Asani ndi viyo, vingachitika kuti asani mwawonere pamwenga kuvwa nkhani yinyaki, mungakhumba kuti muje wakwamba kuziŵisa anyinu nge mo mutolankhani wachitiya. Kweni mwechendakambiyi anyinu vo mwavwa pamwenga kuwona, mungachita umampha kujifumba kuti: ‘Kumbi nde ndi ukaboni kuti nkhani yo ndikhumba kuŵakambiya pamwenga kuŵatumiziya njauneneska? Kumbi nde ndi ukaboni wakukwana?’ Asani muziŵa cha uneneska wa nkhani yo, vingaja umampha cha kuyiwandisa kwa abali ndi azichi. Ndipu asani mutiyikayikiya yifufuteni, kuyitumiza cha.
8. Kumbi akususka achitanji mu vyaru vinyaki, ndipu tingachita wuli kuti tileki kukoliyana nawu?
8 Pe so chifukwa chinyaki cho titenere cha kutumiza mameseji mwaluŵi techendaziŵi uneneska waki. Mu vyaru vinyaki, ntchitu yidu njakukanizika. Mu vyaru venivi, ŵanthu akususka angayamba kutumiza nkhani za boza kuti atiwofyi pamwenga kuti tileki kugomezgana. Ŵanaŵaniyani vo vinguchitika mu ulamuliru wa Soviet Union. Apolisi achisisi [KGB] anguwandisa boza lakuti abali a udindu aleka kuja akugomezgeka. * Abali anandi angugomezga nkhani yaboza yeniyi ndipu ivi vinguchitiska kuti aleki gulu laku Yehova. Ivi venga vakuchitiska chitima ukongwa. Kweni vakukondwesa kuti pati pajumpha nyengu, anandi anguwere mu gulu chinanga kuti anyaki anguweriyamu cha. Chivwanu chawu chingusweka nge sitima. (1 Timo. 1:19) Kumbi tingachita wuli kuti tileki kukumana ndi masuzgu nge yanga? Titenere cha kuwandisa nkhani zaboza pamwenga zo techendazivwisi. Tingagomezganga chechosi cha cho tavwa. Mumalu mwaki, tikhumbika kuwona asani te ndi ukaboni wakukwana wa nkhani yo.
ASANI TIZIŴA NKHANI YOSI CHA
9. Kumbi ntchinthu wuli chinyaki cho chingachitiska kuti kuje kwakusuzga kuziŵa uneneska wa nkhani yo tavwa?
9 Nyengu zinyaki tituvwa nkhani zo zija ndi uneneska wosi cha. Zinyaki ziziŵika uneneska waki cha. Ivi vingachitiska kuti kuje kwakusuzga kuziŵa asani nkhani yo tavwa njauneneska. Kumbi tingachita wuli kuti tileki kupusisika ndi nkhani zo zilivi ukaboni?—Aefe. 4:14.
10. Ntchifukwa wuli Ayisirayeli wo ajanga ku zambwi anguja kamanavi kuchita nkhondu ndi abali ŵawu, nanga ntchinthu wuli chinguŵawovya kuti aleki kuchita viyo?
10 Ŵanaŵaniyani vo vinguchitikiya Ayisirayeli wo ajanga ku zambwi kwa sirya linyaki la Msinji wa Yorodani mu nyengu yaku Yoswa. (Yoswa 22:9-34) Yiwu anguvwa kuti Ayisirayeli wo ajanga ku kuvuma kwa Yorodani (a fuku laku Rubeni ndi Gadi kweniso hafu ya fuku laku Manasi) anguzenga malu ngakuperekiyapu sembi kufupi ndi Yorodani. Vinthu vinyaki vo anguvwa vakukwaskana ndi nkhani iyi venga vauneneska. Chinanga kuti anguziŵa uneneska wosi cha wa nkhani iyi, yiwu anguwona kuti anyawu agarukiya Yehova. Mwaviyo, anguwungana kuti akachiti nkhondu ndi abali ŵawu wo ajanga kuvuma kwa Yorodani. (Ŵerengani Yoswa 22:9-12.) Vakukondwesa kuti ŵechendaluti kuchichita nkhondu, angutuma anthulumi akugomezgeka kuti akavwi uneneska wa nkhani yo anguvwa. Kumbi yiwu anguchivwanji? Ayisirayeli a fuku laku Rubeni ndi Gadi kweniso hafu ya fuku laku Manasi, anguzenga malu ngo kuti aperekiyengepu sembi cha kweni kuti ngaje chikumbusu. Anguzenga malu yanga kuti weyosi kunthazi waziziŵi kuti nawu ŵenga ateŵeti akugomezgeka aku Yehova. Vakukondwesa ukongwa kuti Ayisirayeli wo ajanga ku zambwi kwa Yorodani, anguŵabaya cha abali ŵawu chifukwa cha nkhani yo anguvwa, yo ŵengavi nayu ukaboni wakukwana!
11. (a) Ntchinthu wuli cho chinguchitiska kuti Mefiboshete amuchitiyi vinthu vambula urunji? (b) Ntchinthu wuli cho chatingi chiwovyengi Davidi kuti waleki kumuchitiya vinthu vambula urunji venivi?
11 Nyengu zinyaki ŵanthu angawandisa nkhani zaboza zakukwaskana ndi isi. Mwakuyeruzgiyapu, tiyeni tikambiskani vaku Davidi ndi Mefiboshete. Davidi wangumulongo lisungu Mefiboshete ndipu wangumuwezge charu chosi cho chenga cha ambuyaki a Sauli. (2 Samu. 9:6, 7) Pavuli paki, Davidi wanguvwa nkhani yaboza yakukwaskana ndi Mefiboshete. Wechendavwisi nkhani yosi, Davidi wangulonda vinthu vosi vaku Mefiboshete. (2 Samu. 16:1-4) Davidi wati wakambiskana ndi Mefiboshete, wanguziŵa kuti wangunangisa ndipu wangumuwezge vinthu vaki vinyaki. (2 Samu. 19:24-29) Iyu watingi wamuchitiyengi cha vinthu vambula urunji Mefiboshete asani wangufufuza dankha nkhani yo wanguvwa.
12, 13. (a) Kumbi Yesu wanguchita wuli ndi vinthu vaboza vo amupusikiyanga? (b) Kumbi mungachita wuli asani munthu munyaki wawandisa vinthu vaboza vaku yimwi?
12 Nanga mungachita wuli asani munthu munyaki wawandisa vinthu vaboza vaku yimwi? Venivi ndivu so vinguchitikiya Yesu ndi Yohane Mubatizi. (Ŵerengani Mateyu 11:18, 19.) Kumbi Yesu wanguchita wuli ndi vinthu vaboza vo amupusikiyanga? Iyu wangumala nyengu ndi nthazi zaki cha kukambiya ŵanthu kuti vo avwanga venga vaboza. Mumalu mwaki, wanguchiska ŵanthu kuziŵa uneneska wakukwaskana ndi iyu kuporote mu vo wachitanga ndi kusambiza. Nge mo Yesu wangukambiya, “zeru yiziŵika kuti njirunji chifukwa cha ntchitu zaki.”
13 Tisambirapu chinthu chakukhumbika ukongwa kwaku Yesu. Nyengu zinyaki ŵanthu angakamba vinthu viheni pamwenga vaboza vakukwaskana ndi isi. Tingakhumba kuti urunji uchitiki kweniso kuchitapu kanthu kuti ŵanthu aleki kukamba vinthu viheni vaku isi. Kweni pe chinthu chinyaki cho tingachita. Asani munthu wawandisa nkhani yaboza yakukwaskana ndi isi, mbumampha kujapu ŵaka cheti kwambula kulimbana nayu ndi kujiŵikiya kuvuli. Venivi vingawovya kuti ŵanthu aleki kuyigomezga. Mwakuyanana ndi vo Yesu wanguchita, nkharu yidu yamampha ya Chikhristu yingafufuta vinthu vaboza vo ŵanthu akamba.
KUMBI MUTIJITHEMBA UKONGWA?
14, 15. Kumbi kuthemba maŵanaŵanu ngidu kungaja wuli chiŵana?
14 Nkhwakusuzga kusaniya maukaboni nga nkhani zo zachitika kweniso kuziŵa vo tingachita. Suzgu yinyaki, nkhuleka kufikapu. Panyaki tateŵete Yehova kwa vyaka vinandi ndipu tingaŵa kuti tiziŵa vinthu vinyaki. Ŵanthu anyaki angatitumbika chifukwa tichita vinthu mwazeru. Kweni nyengu zinyaki ichi chingaja chiŵana.
15 Chingaŵa chiŵana asani tayamba kujithemba. Tingathemba ukongwa maŵanaŵanu ngidu. Tingayamba kuŵanaŵana kuti tingayivwisa nkhani yinyaki chinanga tingaŵavi ukaboni wakukwana. Ivi vakofya ukongwa! Bayibolu litititcheŵeska kuti tingathembanga zeru zidu cha.—Nthanthi 3:5, 6; 28:26.
16. Kumbi ntchinthu wuli chinguchitika mu lesitilanti mu chakuyeruzgiyapu ichi, nanga Tom wanguŵanaŵananji?
16 Ŵanaŵaniyani chakuchitika ichi. Tiyeruzgiyi kuti ndi mazulu, Tom wawona John waja pa thebulu ku lesitilanti ndi munthukazi yo ndi muwolu waki cha. Tom wawona kuti yiwu acheza ndi kuseka. Iyu wafipa mtima kweniso watimbanyizika maŵanaŵanu. Kumbi John ndi muwolu waki nthengwa yimalengi cha? Kumbi ntchinthu wuli cho chichitikiyengi muwolu waki? Nanga ŵana ŵawu? Yaka nkhakwamba cha Tom kuwona vinthu va nge ivi. Mukaŵengi yimwi mwatingi muchitengi wuli?
17. Mu chakuyeruzgiyapu ichi, kumbi Tom wanguziŵanji pavuli paki, nanga isi tisambiranjipu?
17 Wonani vo Tom wanguchita. Chinanga kuti iyu wanguthaŵiliya kuŵanaŵana kuti John wagomezgeka cha ku muwolu waki, kweni wengavi ukaboni. Tom wangusiyapu mwazi cha ndipu ndi mazulu wangumumbiya foni John. Tom mtima waki unguja pasi wati wavwa kuti munthukazi yo wachezanga ndi John wenga mzichi waki yo wanguza kutuliya kutali. John ndi mzichi waki anguja vyaka vinandi kwambula kuwonana. Chifukwa chakuti ulendu wenga wakuthaŵiliya ukongwa, John ndiyu wenga ndi mpata wakuchikumana nayu ku lesitilanti ndi kurya nayu chakurya. Muwolu waki wangulutaku cha. Tom wangukondwa ukongwa kuti wanguwandisa cha nkhani yeniyi. Kumbi tisambiranjipu? Chinanga tingaŵa kuti tateŵete Yehova kwa nyengu yitali, tikhumbika mbwenu kuziŵa uneneska wa nkhani yo tavwa techendachitepu kanthu.
18. Kumbi ntchinthu wuli chingachitiska kuti tigomezgi nkhani ya boza yakukwaskana ndi mubali widu?
18 Kungaŵa so kwakusuzga kuziŵa uneneska wa nkhani yo tavwa asani yikwaska mubali yo isi tikoliyana nayu cha mu mpingu. Asani kanandi tiŵanaŵaniya vo tikunangirana, tingayamba kukayikiya mubali widu. Ivi vingachitiska kuti asani tavwa nkhani ya boza yaku iyu, tiyigomezgengi nyengu yeniyo. Kumbi tisambiranjipu? Asani te ndi maŵanaŵanu ngaheni ngakukwaskana ndi mubali widu, vingachitiska kuti tigomezgi nkhani yo tilivi nayu ukaboni. (1 Timo. 6:4, 5) Tingazomerezanga cha kuti maŵanaŵanu ngaheni ngame misisi mwaku isi mwakukwiya pamwenga kuchita sanji. Tingaluwanga cha kuti Yehova wakhumba kuti tiyanjengi anyidu kweniso tiŵagowokiyengi ndi mtima wosi.—Ŵerengani Akolose 3:12-14.
FUNDU ZA MU BAYIBOLU ZITIVIKILIYENGI
19, 20. (a) Kumbi ndi fundu nizi za mu Bayibolu zo zingatiwovya kuziŵa asani vo tavwa vauneneska? (b) Kumbi sabata yamawa tazamukambiskananji?
19 Mazuŵa nganu, nkhwakusuzga kuziŵa nkhani ya uneneska ndi kusankha vo tingachita. Kumbi ntchinthu wuli cho chingatiwovya? Tikhumbika kuziŵa fundu za mu Bayibolu ndi kuzigwiriskiya ntchitu pa umoyu widu. Fundu yakwamba njakuti nkhupusa ndipuso nkhwakuchitiska soni kumuka nkhani techendayivwisisi. (Nthanthi 18:13) Fundu yinyaki njakuti tingagomezganga mazu ngengosi cha kwambula kufufuza kuti tiziŵi asani njauneneska. (Nthanthi 14:15) Ndipu fundu yakumaliya njakuti, kwali tateŵete Yehova kwa nyengu yitali wuli tikhumbika kuphwere kuti tileki kujithemba. (Nthanthi 3:5, 6) Fundu za mu Bayibolu zingativikiliya chifukwa zingatiwovya kusanda nkhani yo tavwa, kuziŵa uneneska waki ndi kusankha vinthu mwazeru.
20 Kweni pe chifukwa chinyaki cho titondeke kuziŵa uneneska wa nkhani yo tavwa. Ntchifukwa chakuti tiyeruzga mwakutole kawonekeru ka kubwalu. Mu nkhani ya sabata yamawa, tazamukambiskana kofya kwakuchita viyo kweniso mo tingachitiya kuti tileki kuyeruzga anyidu mwakutole kawonekeru ka kubwalu.
^ ndimi 8 Wonani Buku Lapachaka la Chingelezi la 2004, papeji 111-112, ndi la 2008, papeji 133-135.


text:
MUTU 139
Yesu Wazisengi Paradayisu Ndipu Pavuli Paki Wazamumaliza Kugwira Ntchitu yo Wangupaskika
VO VAZAMUCHITIKIYA MBERERI NDI MBUZI
ŴANTHU ANANDI AZAMUKONDWA MU PARADAYISU PACHARU CHAPASI
YESU WAZAMULONGO KUTI IYU NDI NTHOWA, UNENESKA NDI UMOYU
Satana wakhumbisiskanga kuti Yesu watondeki kuchita vo wanguziya pacharu chapasi. Iyu wangwamba kuyesa Yesu wati wabatizika waka ndipu nyengu yeniyi, Yesu wenga wechendayambi uteŵeti waki. Dyaboli wanguyesa Yesu mwakuwerezawereza. Pati pajumpha nyengu, Yesu wangukamba vakukwaskana ndi Dyaboli mwenuyu kuti: “Wakuwusa wa charu watuza, kweni we ndi nthazi cha paku ini.”—Yohane 14:30.
Wakutumika Yohane wanguwona chiwona cho chingulongo vinthu vo vazamuchitikiya ‘chinjoka chikulu, njoka yakali ukongwa yo yidanika kuti Dyaboli kweniso Satana.’ Yohane wanguwona murwani wankhaza mwenuyu yo wasuzga ŵanthu, wachiponyeka pacharu chapasi, “we ndi ukali ukulu, pakuziŵa kuti waja ndi kanyengu kamanavi.” (Chivumbuzi 12:9, 12) Akhristu ŵe ndi vifukwa vo vitiŵachitiska kugomezga kuti aja mu “kanyengu kamanavi” kenaka kweniso kuti pambula kuswera, “chinjoka, njoka yakali ukongwa” chazamuponyeka muchizenji ndipu chazamutimbanyizga ŵanthu cha kwa vyaka 1,000. Pa nyengu yeniyi, Yesu wazamulamuliya mu Ufumu waku Chiuta.—Chivumbuzi 20:1, 2.
Kumbi vinthu vazamukuŵa wuli pacharu chapasi pa nyengu yeniyi? Kumbi mbayani wo azamuja pacharu chapasi, nanga azamuja ndi umoyu wuli? Yesu wangumuka mafumbu ngenanga mu ntharika yaki ya mbereri ndi mbuzi. Mu ntharika yeniyi, iyu wangulongo vinthu vo vazamuchitikiya ŵanthu arunji wo ŵe nge mbereri. Yiwu akoliyana ndi abali aku Yesu kweniso atiŵachitiya vinthu vamampha. Iyu wangulongo so vinthu vo vazamuchitikiya ŵanthu wo ŵe nge mbuzi, wo aleka kukoliyana ndi abali aku Yesu. Yesu wanguti: “Yaŵa [ŵanthu wo ŵe nge mbuzi] abayikengi kwamuyaya kweni arunji [ŵanthu wo ŵe nge mbereri] azamuluta ku umoyu wamuyaya.”—Mateyu 25:46.
Mazu ngenanga ngatitiwovya kuvwisa vo Yesu wangukambiya chigaŵenga cho chingupayikika pafupi ndi iyu. Yesu wengavi kulayizga munthu mwenuyu mphotu yo wangulayizga akutumika ŵaki akugomezgeka yakuchilamuliya nayu limoza mu Ufumu wakuchanya. M’malu mwaki, Yesu wangulayizga munthu mwenuyu yo wangulapa kuti: “Nditikukambiya msanawale, wazamuja ndi ini mu Paradayisu.” (Luka 23:43) Munthu mwenuyu wenga ndi chilindizga chakuzija mu Paradayisu, ngo ndi malu ngakutowa ukongwa. Yapa, vilongore limu kuti ŵanthu wo achita vinthu nge mbereri mazuŵa nganu, wo aluta “ku umoyu wamuyaya” nawu azamuja mu Paradayisu mwenuyu.
Ivi vikoliyana ndi vo wakutumika Yohane wangukamba pakukonkhoska mo umoyu wazamuŵiya pacharu chapasi. Iyu wanguti: “Chihema chaku Chiuta che pakati pa ŵanthu. Iyu wajengi nawu ndipu yiwu aŵengi ŵanthu ŵaki. Ndipu Chiuta iyu mweneku waŵengi nawu. Ndipu waleskengi masozi ngosi mumasu mwawu, nyifwa yiŵengepu so cha, chinanga nkhuliya pamwenga kukuta pamwenga urwirwi viŵengepu so cha. Vinthu vakali vajumphapu.”—Chivumbuzi 21:3, 4.
Munthu yo wenga chigaŵenga wazamukhumbika kuyuskika kuti wazikondwi ndi umoyu mu Paradayisu. Pa nyengu yeniyi, ŵanthu anandi azamuyuskika. Tikamba viyo chifukwa Yesu wangukamba kuti: “Nyengu yituza yeniyo ŵanthu wosi wo ŵe mumiwunda yachikumbusu, azamukuvwa mazu ngaki ndipu azamutuwamu. Wo anguchita vinthu vamampha azamuyuka kuti alonde umoyu, kweni wo anguchita vinthu viheni azamuyuka kuti ayeruzgiki.”—Yohane 5:28, 29.
Nanga akutumika akugomezgeka kweniso ŵanthu anyaki amanavi wo amuja kuchanya limoza ndi Yesu amuchitanji? Bayibolu likamba kuti: “Azamuja asembi aku Chiuta ndipuso aku Khristu, ndipu azamuwusa nge mafumu limoza ndi iyu kwa vyaka 1,000.” (Chivumbuzi 20:6) Ŵanthu ŵenaŵa wo amulamuliya limoza ndi Khristu angujapu ŵanthu [anthulumi ndi anthukazi] pacharu chapasi. Mwaviyo, yiwu azamuja mafumu ngakuvwisa vinthu kweniso ngalisungu.—Chivumbuzi 5:10.
Yesu wazamugwiriskiya ntchitu sembi yakuwombo kuti wazituzgepu ubudi wo ŵanthu angutole kwaku Adamu ndi Heva. Iyu limoza ndi ŵanthu wo wazamulamuliya nawu, azamuwovya ŵanthu akugomezgeka kuti azije akufikapu. Pavuli paki, ŵanthu azamukondwa ndi umoyu nge po Chiuta wakhumbiyanga pakwamba pa nyengu yo wangukambiya Adamu ndi Heva kuti abalani ndi kuzaza charu chapasi. Ndipu nyifwa yo yingwamba chifukwa cha kubuda kwaku Adamu yazamuŵaku so cha!
Yapa, Yesu wazamuja kuti wamaliza kugwira ntchitu yo Yehova wangumupaska. Asani wazimaliza kulamuliya kwa vyaka 1,000, Yesu wazamupereka Ufumu kweniso banja la ŵanthu akufikapu m’manja mwa Awisi. Yesu wazamulongo kuti ngwakujiyuyuwa ukongwa. Pakukamba za jalidu la kujiyuyuwa lo Yesu wazamulongo, wakutumika Paulo wangulemba kuti: “Asani vinthu vosi vazithereskeke kwaku iyu, Mwana nayu wazakujithereske yija kwaku Mweniyo wakuthereske vinthu vosi kwaku iyu, kuti Chiuta waje vinthu vosi kwaku weyosi.”—1 Akorinto 15:28.
Kukamba uneneska, Yesu we ndi udindu ukulu pakufiska vo Chiuta wakhumba. Pa nyengu yo vinthu vo Chiuta wakhumba vazamulutirizga kufiskika mpaka muyaya, Yesu wazamulutirizga kuja “nthowa, uneneska ndi umoyu.”—Yohane 14:6.


text:
MUTU 131
Fumu Yambula Kunanga Yingusuzgika Pachimiti
MATEYU 27:33-44 MARIKO 15:22-32 LUKA 23:32-43 YOHANE 19:17-24
ŴANTHU ANGUKHOMA YESU PACHIMITI CHAKUTOMBOZGEKIYAPU
CHIKWANGWANI CHO ANGUKHOMA PACHIMITI CHO ANGUPAYIKAPU YESU CHINGUCHITISKA KUTI ŴANTHU AMUNYOZENGI
YESU WANGULAYIZGA MUNTHU UMOYU WAMUYAYA MU PARADAYISU
Asilikali achiroma anguto Yesu ndi ŵanthu ŵaŵi wo ŵenga ankhungu kuti akaŵabayi. Ŵanthu ŵenaŵa anguluta nawu kumalu ngo ngadanika kuti Gologota pamwenga kuti Malu nga Bwaza. Munthu weyosi wawonanga vo vachitikanga pamalu ngenanga chinanga wangama “chapataliku.”—Mariko 15:40.
Ŵati afika pamalu ngenanga, wosi atatu anguŵazuwa malaya ndi kuŵapaska vinyu wakusazgaku mule kweniso vinthu vakuŵaŵa. Viwoneka kuti anthukazi wo ajanga ku Yerusalemu ndiwu apanganga vinyu mwenuyu. Vinyu uyu wawovyanga ŵanthu wo aluta kuchibayika kuti angavwanga kuŵaŵa ukongwa cha. Aroma akanizanga cha kuti ŵanthu wo aluta kuchibayika amwi vinyu mwenuyu. Kweni Yesu wati wamulaŵa, wangukana kumwa. Ntchifukwa wuli wangukana? Iyu wakhumbanga cha kutimbanyizgika maŵanaŵanu pa nyengu yakusuzga nge iyi. Venivi vatingi vimuwovyengi kuziŵa chechosi cho chachitikanga kweniso wakhumbanga kuja wakugomezgeka mpaka nyifwa.
Yesu angumugoneka pachimiti cho akhumbanga kumupayikapu. (Mariko 15:25) Asilikali angukhoma manja kweniso maphazi ngaku Yesu ndi mizumali. Mizumali yeniyi yingusere mpaka pasi. Venivi vinguchitiska kuti wavwi kuŵaŵa ukongwa. Pa nyengu yo asoskanga chimiti chenichi, Yesu wanguvwa kupweteka ukongwa chifukwa kuzita kwa liŵavu laki kwachitiskanga kuti m’malu ngo angukhoma mizumali mukelukengi. Kweni Yesu wanguŵakwiyiya cha asilikali wo amukhomanga. M’mwalu mwaki wangupemphera kuti: “Ada agowokiyeni chifukwa aziŵa cha vo achita.”—Luka 23:34.
Asani Aroma apayika munthu, pachanya pachimiti akhomangapu chikwangwani cho alembangapu mulandu wo munthu wangunanga. Pa nyengu yo apayikanga Yesu, Pilato wangulemba chikwangwani chakuti: “Yesu wa ku Nazareti Fumu ya Ayuda.” Mazu ngenanga angungalemba mu Chiheberi, Chilatini ndi Chigiriki, kuti ŵanthu anandi angaŵerengi. Vo Pilato wangulemba vingulongo kuti wangukondwa cha ndi Ayuda wo akhumbisiskanga kuti Yesu wabayiki. Ŵara ŵa asembi angukwiya ukongwa ndi venivi mwakuti angukamba kuti: “Mungalembanga kuti, ‘Fumu ya Ayuda’ cha kweni mulembi kuti wajikambanga kuti, ‘Ndini Fumu ya Ayuda.’” Kweni pa nyengu iyi, Pilato wangukana kuchita vo ŵanthu ŵenaŵa akhumbanga. Mwaviyo, wangumuka kuti: “Vo ndalemba, ndalemba!”—Yohane 19:19-22.
Chifukwa chakukwiya, asembi anguwerezapu so kukamba ukaboni waboza wo angukamba pa nyengu yo ŵenga ku Mphara Yikulu ya Milandu. Ndipu ŵanthu wo ajumphanga munthowa apukunyanga mitu yawu kweniso akambanga mazu ngakunyoza kuti: “Asi yiwi watingi ungabwanganduwa nyumba yakusopiyamu ndi kuyizenga so mu mazuŵa ngatatu, sika na pachimiti chakutombozgekiyapu kuti ujitaski.” Ŵara ŵa asembi ndi alembi nawu so amunyozanga ndipu akambanga kuti: “Khristu, Fumu ya Ayisirayeli wasiki na pachimiti chakutombozgekiyapu kuti tiwoni ndi kumugomezga.” (Mariko 15:29-32) Vigaŵenga navu vo vingupayikika nayu limoza vingwamba kumunyoza, chinanga kuti iyu wangunanga chechosi cha. Chigaŵenga chimoza chingupayikika kumazge kwaku Yesu, ndipu chinyaki kumaryi kwaki.
Asilikali anayi Achiroma nawu angwamba kumuseka Yesu. Yiwu atenere kuti amwanga vinyu wakunthyanthyama ndipu mwachipongu anguto vinyu munyaki ndikuluta nayu pafupi ndi Yesu. Yiwu achitanga nge kuti akhumba kumupaska chinanga kuti aziŵanga kuti Yesu wangalonda cha chifukwa manja ngaki angungakhoma pachimiti. Aroma ŵati aŵerenga vo venga pa chikwangwani cho chenga pachimiti chaku Yesu, angukamba mwakunyoza kuti: “Asani ndiwi Fumu ya Ayuda, jitaski.” (Luka 23:36, 37) Venivi venga vakupaska chitima ukongwa! Tikamba viyo chifukwa chakuti munthu yo wangulongo kuti ndi nthowa, uneneska ndi umoyu, ŵanthu amunyozanga kweniso amuchitiyanga vinthu vachipongu. Kweni iyu wangukunthiyapu vosi venivi. Ndipu wanguŵanyoza cha Ayuda wo awonanga vo vachitikanga, asilikali Achiroma wo amunyozanga kweniso vigaŵenga viŵi vo vingupayikika nayu limoza.
Asilikali anayi wo awoneriyanga Yesu anguto malaya ngaki ngakubwalu ndipu angungagaŵa panayi. Yiwu anguchita mayeri kuti agaŵani. Kweni laya la mkati laku Yesu lenga lapachanya ukongwa chifukwa “lengavi musonu, . . . ndimu lingulukikiya kwamba muchanya mpaka mumphata.” Yiwu angukambiskana kuti: “Tingalipaluwanga cha, kweni tiyeni tichiti mayeri kuti tisaniyi yo liŵengi laki.” Pakuchita venivi, yiwu angufiska vo malemba ngakamba kuti: “Angugaŵana malaya ngangu ndipu anguchita mayeri pa malaya ngangu.”—Yohane 19:23, 24; Sumu 22:18.
Pati pajumpha nyengu, yumoza wa vigaŵenga vo vingupayikika limoza ndi Yesu wanguziŵa kuti Yesu wenga nadi fumu. Munthu mwenuyu wanguchenya munyaki ndipu wangukamba kuti: “Utimuwopa cha Chiuta chifukwa chakuti walonde cheruzgu chakuyanana ndi munthu uyu? Ndipu isi mphakwenere kuti venivi vitichitikiyi, chifukwa tilangika mwakukoliyana ndi vo tikuchita, kweni munthu uyu wakunangapu chechosi cha.” Pavuli paki wangupempha Yesu kuti: “Uzindikumbuki asani wazisere mu Ufumu waku.”—Luka 23:40-42.
Yesu wangumuka kuti: “Nditikukambiya msanawale, wazamuja ndi ini mu Paradayisu.” (Luka 23:43) Yapa, Yesu wang’anamuwanga kuti munthu mwenuyu wamusere mu Ufumu cha, kweni mu Paradayisu. Mwaviyo, vo Yesu wangulayizga munthu mwenuyu, venga vakupambana ndi vo wangulayizga akutumika ŵaki. Iyu wangukambiya akutumika ŵaki kuti azamuja pamipandu yachifumu pamoza ndi iyu mu Ufumu. (Mateyu 19:28; Luka 22:29, 30) Kweni viwoneka kuti munthu mwenuyu, yo wenga Myuda, wanguvwapu vakukwaskana ndi Paradayisu wapacharu chapasi yo Yehova wangupaska Adamu ndi Heva kuti ajengemu ndi ŵana ŵawu. Pavuli paki, munthu mwenuyu wangufwa ndi chilindizga cha kuzija ndi umoyu mu Paradayisu pacharu chapasi.


text:
August 28–September 3
EZEKIELE 39-41
Sumu 16 ndi Pempheru
Mazu Ngakwamba (Mamin. 3 pamwenga kusikiya pasi)
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
“Kumbi Chiwona Chaku Ezekiele cha Nyumba Yakusopiyamu Chititisambizanji?”: (Mamin. 10)
Ezek. 40:2—Kusopa Yehova nkhwakukhumbika ukongwa kuluska kusopa kunyaki kwekosi (w99-CN 3/1 11 ¶16)
Ezek. 40:3, 5—Yehova wafiskengi nadi khumbu laki pa nkhani yakusopa kwauneneska (w07-CN 8/1 10 ¶2)
Ezek. 40:10, 14, 16—Titenere kulondo fundu zapachanya zaku Yehova kuti timusopengi mwauneneska (w07-CN 8/1 11 ¶5)
-
Kufufuza Fundu Zakuzirwa za M’Bayibolu: (Mamin. 8)
Ezek. 39:7—Kumbi zina laku Chiuta linangika wuli asani ŵanthu akamba kuti wachita vinthu vambula urunji? (w12-CN 9/1 21 ¶2)
Ezek. 39:9—Ntchinthu wuli chazamuchitikiya vidya vankhondu vo mitundu yazamusiya pavuli pa Aramagedoni? (w89 8/15 14 ¶20)
Kumbi mwasambiranji vakukwaskana ndi Yehova pakuŵerenga Bayibolu sabata yinu?
Kumbi ndi fundu zinyaki nizi zakuzirwa zo mwasaniya pakuŵerenga Bayibolu sabata yinu?
-
Kuŵerenga Bayibolu: (Mamin. 4 pamwenga kusikiya pasi) Ezek. 40:32-47
KUSAZGIYAKU LUSU LIDU MU UTEŴETI
Ulendu Wakwamba: (Mamin. 2 pamwenga kusikiya pasi) fg sambiru 1 ¶1—Yambani nge kuti mukhumba kumuwonesa vidiyo yakuti Kumbi Mungayanja Kuvwa Uthenga Wamampha?, (kweni kumuwonesa cha). Mugaŵiyeni Kabuku.
Ulendu Wakuweliyaku: (Mamin. 4 pamwenga kusikiya pasi) fg sambiru 1 ¶2—Kambani mazu ngo ngangakuwovyani kuti muziweliyeku.
Sambiru la Bayibolu: (Mamin. 6 pamwenga kusikiya pasi) fg sambiru 1 ¶3-4
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Sumu 45
“Kumbi Ndichitengeku So Zukwanji Upayiniya Wakovya?”: (Mamin. 15) Nkhani yakukambisana. Wonesani vidiyo yakuti, Yehova Wandiwovyengi Kuchita vo Ndingafiska.
Sambiru la Bayibolu la Mpingu: (Mamin. 30) kr mutu 6¶1-7 ndi bokosi lamutu wakuti “Kupharazga Ufumu—Kupharazga Uthenga Wamampha Pacharu Chosi”.
Kambani Mwakudumuwa vo Tasambira Kweniso vo Tazamusambira Sabata Yamawa (Mamin. 3)
Sumu 47 ndi Pempheru


text:
Bingu wa Mutharika
Mdauko wa mulongozgi wachitatu wa chalo cha Malaŵi[edit | edit source]
Bingu wa Mutharika wakababika Brightson Ryson Webster Thom mu mwezi wachibili pa zuba la makhumi yabili na yanayi (24 February) mu chaka cha 1934. Mutharika kwawo ni mu boma la Thyolo ilo lili pafupi-fupi ma kilomita makhumi yatatu (30) kufuma mu msumba wa Blantyre. Awiske ba Bingu bakaba basambizgi ba sukulu yakwamba (primary school). Wati wamalizga masambilo mu Malawi wakaluta na kukapanga masambilo ku sukulu ya masambilo yapachanya ya ku Delhi (University of Delhi) ku chalo cha India. Uku, Mutharika wakawukako na masambilo ayo pa chingelezi bakuti Masters Degree mu vyakukhwaskana na vyuma (Economics). Wati wamala masambilo ayo, wakapangaso masambilo yapachanya chomene (Doctorate Degree) ku sukulu ya Pacific Western University ku Los Angeles, mu chalo cha America.
Mutharika wakagwilapo ntchito mu boma mu vyalo vya Malaŵi na Zambia ndipo mu chaka cha 1978 Mutharika wakanjila ntchito ku United Nations uko wakakwela kufika pa kuba mulala wa nkhani ya chuma cha malonda na chitukuko (Director of Trade and Development Finance) mu Africa. Mu chaka cha 1991 Mutharika wakalembeka ntchito kuba mulala wa wupu wa vya malonda wa vyalo vya ku mafumilo ya zuba na ku mwela kwa Africa (Common Market for Eastern and Southern Africa), COMESA.
Ku Malaŵi kwati kwayamba boma la vipani vinandi mu chaka cha 1993, Mutharika wakaba mumoza mwa banthu awo bakayamba chipani cha United Democratic Front (UDF) ndipo wakati wawona kuti wakupulikana yayi na wendeskelo wa Bakili Muluzi pa nkhani ya chuma cha Malaŵi, Mutharika wakayamba chipani chake chakuchemeka United Party mu chaka cha 1997. Mu 1999 Mutharika wakayezga kuyima pa chisankho cha mulongozgi wa Malaŵi kweni wakatondeka.
Bati bamuchimbizga ntchito ku COMESA, Mutharika wakagwilapo ntchito ngeti ni wachibili kwa mulala wa banki yikulu ya Malaŵi (Reserve Bank of Malaŵi) ndipo mu 2002 wakasoleka kuba nduna ya kunozga vya chuma na chitukuko (Economic Planning and Development).
Mu chaka cha 2003 Mutharika wakasoleka na Bakili Muluzi kuti wabe muyimilili wa chipani cha United Democratic Front (UDF) pa chisankho cha mulongozgi wa chalo cha Malaŵi. Nanga uli banthu banandi mu UDF bakakondwela yayi na kusankhika kwa Mutharika na Muluzi pa iyo yekha ndiposo banyakhe banandi bakafumamo muxo UDF chifukwa cha nkhani iyi, Mutharika wakachiyimilila chipani ichi ndipo pa chisankho icho chikachitika pa zuba la makhumi yabili la mwezi wachinkhondi (20 May) mu chaka cha 2004 Mutharika wakasoleka kuba mulongozgi wa Malaŵi pa chisankho icho banthu banandi, kusazgilapo bayimilili ba European Union bali kuti chikaba chakwibila. Pa zuba la makhumi yabili na chinayi mu mwezi wene uwu wachinkhondi (24 May) Mutharika wakazgoka mulongozgi wachitatu wa Malaŵi.
Banthu banandi bakaghana-ghananga kuti Mutharika wabenge ‘mzguka’ (puppet) wa Muluzi kweni pa myezi yakwamba Mutharika wawoneska kuti wapambana chomene na Muluzi uyo wakasakazanga na kwiba ndalama za boma.
Mutharika wakayamba makola chomene ulongozgi wake kweni vikuwoneka kuti nayo vimbundi ni vinanndi kuti waka wakwiba mwakuchenjela. Mutharika wakuwoneka kuti ni munthu mutesi chomene chifukwa vinandi ivyo wakuyowoya vikuwoneska wuchenjezi wake.
Pa zuba la 8 February 2006 Mutharika wakaphalila wupu wabaMalawi kuti wachibili wake Cassim Chilumpha wathula pasi udindo wake (m'machitiro) chifukwa chakugwenthagwentha mawungano (indaba) ghabalalabalala baboma. Nkhani iyi kuti yikakondweska baChilumpha chara, ndipo bakalitorela boma kukhoti. Panyengo yasono, Khoti lilikulamula kuti Khoti la Kendeskero ka charu ndilo liwunike kuti kasi wachibili kwa president wangathula pasi udindo mwantheura.
Muwoli wa Bingu wa Mutharika, Ethel Mutharika, uyo kwawo kukaba ku Zimbabwe wakafwa pa 28 May 2007 wakalwalanga matenda ya cancer. Pakwamba, nyumba ya boma yikakananga kuti muwoli wa Bingu wakulwala.
Pa 19 May 2009 Bingu wakasolekaso kuba mlongozgi wa chalo cha Malaŵi nangauli banthu banyakhe bakuti wakasoleka chifukwa wakiba ma voti yanandi. Wati wasolekaso munthu uyu wakayamba ulongozgi wa uchinyama ndipo wakayambiskaso kusankha pa kusola basambili bakuluta ku ma school ya secondary na ku malo yakusambililako vya pachanya (university).
Bingu wakatolaso mwanakazi munyakhe pa 17 April 2010 apo wakatolela Callista Chaponda Chimombo. Banthu banyakhe bakuti chibwezi cha Bingu na Callista chikayamba ndipo muwoli wakwamba wa Bingu wachali wamoyo.
Bingu wali kukoma banthu 19 pa zuba la 20 July 2011 pa zuba ilo ba Malaŵi bakawokeskanga kuleka kukondwa na umo chalo cha Malaŵi chikuyendeskekela.
Bingu wakafwa pa 5 April 2012 mtima wake wati waleka kugwira ntchito, icho pa chingerezi bakuti cardiac arrest ndipo wakayikika mu dindi pa 23 April 2012 ku munda wake uwo wakazenga na ndalama zakwiba wa Ndata. Banandi mu chalo cha Malaŵi bakakondwa chomene na nyifwa ya munthu uyu.
Pa zuba la 7 April 2012 mama Joyce Banda wakakhazikiskika kuba mulongozgi wa chalo cha Malaŵi nanga uli banyakhe bakakhumbanga kumuphanga ulongozgi uwo malango ya chalo cha Malaŵi yakamupa iyo pa kufwa kwaBingu.


text:
Kumbi mungayanja kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Mzimu wakupaturika upungulika pa Pentekositi (1-13)
-
Peturo walongoro (14-36)
-
Ŵanthu achitapu kanthu pa vo Peturo walongoro (37-41)
-
Akhristu achitiya vinthu limoza (42-47)
2 Sonu zuŵa la Phwandu la Pentekositi le mukati, wosi anguwungana pamalu ngamoza.
2 Mwamabuchibuchi, kuchanya kunguvwika chiwawa nge kupoma kwa chimphepu chanthazi, ndipu chiwawa cho chinguzaza nyumba yosi yo ŵengamu.
3 Yiwu anguwona milipu ya motu yo yawonekanga nge malilimi ndipu yingugaŵika ndi kuja pa munthu weyosi, weyosi wakiwaki.
4 Ndipu wosi anguzazika ndi mzimu wakupaturika ndipuso angwamba kuŵereŵeta vineneru vakupambanapambana nge mo mzimu unguŵaŵereŵetese.
5 Pa nyengu yo, Ayuda wosi akujipereka kwaku Chiuta akutuliya mumitundu yakupambanapambana pacharu, ajanga mu Yerusalemu.
6 Chiwawa cho chati chachitika, chigulu cha ŵanthu chinguwungana ndipu chinguzizwa ukongwa chifukwa weyosi waŵavwanga achiŵereŵeta mu chineneru chaki.
7 Kukamba uneneska, wosi anguzizwa ukongwa ndipu akambanga kuti: “Awonani, asi wosi wo aŵereŵeta yapa Mbagalileya?
8 Sonu vaŵa wuli kuti weyosi waku isi watiŵavwa mu chineneru chakwaki?
9 Apati, Amedi, Aelamu ndipuso wosi wo aja ku Mesopotamiya, ku Yudeya, ku Kapadokiya, ku Pontu ndipuso muchigaŵa cha Asia,
10 ku Furujiya, ku Pamfuliya, ku Ijipiti, kuvigaŵa va ku Libiya vo ve kufupi ndi ku Kureni ndipuso Ayuda ndi akung’anamukiya ku Chiyuda akutuliya ku Roma,
11 Akirete, ŵanthu akutuliya ku Arebiya, tosi titiŵavwa achiŵereŵeta vinthu vikulu vaku Chiuta mu vineneru vidu.”
12 Wosi anguzizwa ukongwa kweniso angumala zeru ndipu afumbananga kuti: “Kumbi venivi ving’anamuwanji?”
13 Kweni anyaki aŵanyozanga kuti: “Aloŵe ndi vinyu wasonu.”
14 Kweni Peturo wangusoka limoza ndi akutumika anyaki 11 ndipu wangukambiya ŵanthu wo mwakukweza kuti: “Mwaŵanthu a ku Yudeya kweniso mosi yimwi muja ku Yerusalemu, ziŵani ichi ndipu vwisiyani mwakuphwere mazu ngangu.
15 Ŵanthu yaŵa aloŵe cha nge mo muŵanaŵaniya, pakuti ili ndi ora lachitatu.
16 Kweni venivi ndivu vingukambikiya limu kuporote mwa mchimi Yoweli kuti:
17 ‘Chiuta wakamba kuti, “Ndipu mu mazuŵa ngakumaliya ndazamupunguliya chigaŵa cha mzimu wangu pa chamoyu chechosi ndipu ŵana ŵinu anthulumi ndi ŵana ŵinu anthukazi azamuja achimi ndipu anyamata azamuwona viwona kweniso arara azamulota malotu.
18 Ndipu chinanga mbakapolu ŵangu anthulumi pamwenga akapolu ŵangu anthukazi, ndazakuŵapunguliya chigaŵa cha mzimu wangu mu mazuŵa ngeningo ndipu azamuja achimi.
19 Ndazamulongo vakuziziswa kuchanya ndipuso visimikizu pacharu chapasi nge: ndopa, motu kweniso mitambu ya josi.
20 Lumwi lazamusambuka mdima ndipu mwezi wazamusambuka ndopa lechendazi zuŵa likulu ndipuso lapade laku Yehova.
21 Ndipu weyosi yo wadaniya pa zina laku Yehova wazamutaskika.”’
22 “Mwaŵanthu a ku Isirayeli vwani mazu yanga: Yesu wa ku Nazareti wenga munthu yo Chiuta wangukulongoni pakweru kuporote mu ntchitu zanthazi, vakuziziswa ndipuso visimikizu vo Chiuta wanguvichita pakati pinu nge mo yimwi namwi muziŵiya.
23 Munthu uyu yo wanguperekeka chifukwa cha khumbu laku Chiuta lakuŵikikiya limu kweniso chifukwa cha kuziŵiya limu vinthu kwaku Chiuta, mungumukhoma pachimiti mwakugwiriskiya ntchitu ŵanthu ambula kuvwiya marangu ndipu mungumubaya.
24 Kweni Chiuta wangumuyuska mwa kumufwatuwa ku urwirwi wa nyifwa chifukwa venga vakuti vingachitika cha kuti walutirizgi kumangika ndi nyifwa.
25 Pakuti Davidi wangukamba vakukwaskana ndi iyu kuti: ‘Ndilutirizga kuŵika Yehova panthazi pangu chifukwa we kujanja langu lamaryi kuti ndileki kusukunyika.
26 Pa nkhani iyi, mtima wangu ungukondwa ndipu lilimi langu lingukondwa ukongwa ndipu ndijengi ndi chilindizga.
27 Ve viyo chifukwa mundisiyengi cha mu Masanu ndipu muzomerezengi cha kuti wakugomezgeka winu wavundi.
28 Mwandiziŵisa nthowa za umoyu ndipu mundizazengi ndi likondwa likulu pa masu pinu.’
29 “Mwaŵanthu, abali, nkhwakuzomerezeka kuti ndiŵereŵeti namwi mwawanangwa vakukwaskana ndi Davidi mpapi widu, kuti wakufwa kweniso wakuŵikika ndipu muwunda waki te nawu mpaka msanawale.
30 Chifukwa iyu wenga mchimi ndipu waziŵanga kuti Chiuta wangumulayizga mwakuchita kulapizga kuti yumoza mwa ŵana ŵaki wazakumujalika pampandu wa ufumu waki,
31 wanguwone limu ndipu wangukamba vakukwaskana ndi chiyuka chaku Khristu kuti wazamusiyika cha mu Masanu ndipuso kuti liŵavu laki lazamuvunda cha.
32 Chiuta wakumuyuska Yesu mwenuyu ndipu pa nkhani iyi tosi te akaboni.
33 Kweni chifukwa chakuti wakukwezeka kujanja lamaryi laku Chiuta ndipu wakulonde mzimu wakupaturika wo Awisi angumulayizga, sonu watipunguliya weniwo muwona ndi kuvwa.
34 Pakuti Davidi wakuluta kuchanya cha, kweni iyu mweneku wangukamba kuti, ‘Yehova wangukambiya Ambuya kuti: “Ja kujanja langu lamaryi
35 mpaka po ndaŵikiya arwani ŵaku kuja chakukandapu maphazi ngaku.”’
36 Mwaviyo, nyumba yosi yaku Isirayeli yiziŵi kuti nadi, Yesu mwenuyu yo mungumubayiya pachimiti, Chiuta wakumuŵika kuja Mbuya kweniso Khristu.”
37 Sonu ŵanthu wo ŵati avwa venivi angukwaskika ukongwa ndipu angukambiya Peturo ndi akutumika anyaki wosi kuti: “Mwaŵanthu, abali, tichitenji?”
38 Peturo wanguŵakambiya kuti: “Lapani, ndipu weyosi waku yimwi wabatiziki mu zina laku Yesu Khristu kuti mugowokereki maubudi nginu ndipu mulondiyengi mphasu yawezi ya mzimu wakupaturika.
39 Pakuti layizgu ili ndaku yimwi ndi ŵana ŵinu wo ŵe kutali ndipuso wosi wo Yehova Chiuta widu watiŵadaniya kwaku iyu.”
40 Kweniso wangupereka ukaboni wakukwana mwakugwiriskiya ntchitu mazu nganandi ndipuso wangulutirizga kuŵachiska kuti: “Jitaskeni ku mugonezi wakunyongoroka uwu.”
41 Mwaviyo, ŵanthu wo anguvwisiya mazu ngaki ndi mtima wosi angubatizika ndipu pa zuŵa lenilo ŵanthu pafufupi 3,000 angusazgikiyapu.
42 Ndipu angulutirizga kusambizika ndi akutumika, kucheze limoza, kuryiya limoza kweniso kupemphere limoza.
43 Kukamba uneneska, wosi angwamba kuchita mantha ndipu akutumika angwamba kuchita vakuziziswa ndi visimikizu vakupambanapambana.
44 Wosi wo angugomezga ŵenga pamoza ndipu achitiyanga limoza vinthu vosi.
45 Yiwu agulisanga so vinthu vawu ndi katundu wawu ndipu agaŵanga ndalama zo kwaku wosi, mwakukoliyana ndi vo weyosi wakhumbikanga.
46 Zuŵa lelosi asanirikanga munyumba yakusopiyamu ndi chilatu chimoza ndipu aryanga vakurya munyumba zakupambanapambana ndipuso agaŵananga chakurya mwakukondwa kweniso ndi mtima wosi.
47 Alumbanga Chiuta ndipu ŵanthu wosi aŵayanjanga. Pa nyengu yeniyi, Yehova walutirizganga kusazgiyaku ŵanthu akutaskika zuŵa ndi zuŵa.
Tumizani
BAYIBOLU LA CHARU CHIFYA LA MALEMBA NGA CHIGIRIKI NGACHIKHRISTU
Machitidu 2
Chitonga (Malawi)
Ŵerengani Bayibolu pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg