text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Monire (1-7)
-
Paulosi wakukhumba kuluta ku Romu (8-15)
-
Ŵarunji ŵaŵenge ŵamoyo kwizira mu chipulikano(16, 17)
-
Ŵanthu ŵambura kopa Chiuta ŵalije pakugwenthera(18-32)
1 Ine Paulosi, muzga wa Yesu Khristu na wakuchemeka kuŵa mpositole, wakupatulikira makani ghawemi gha Chiuta,+
2 agho iyo wakalayizga kale kwizira mu ntchimi zake mu Malemba ghatuŵa.
3 Makani agha ghakuyowoya vya Mwana wake, uyo wakafuma mu mphapu ya Davide+ mwakuyana na thupi,
4 kweni na nkhongono ya mzimu utuŵa wakapharazgika kuŵa Mwana wa Chiuta+ wakati wawuka ku ŵakufwa.+ Uyu ni Yesu Khristu Fumu yithu.
5 Kwizira mwa iyo tikapokera lusungu lukuru na upositole+ mwakuti ŵanthu ŵamitundu yose ŵamupulikire na kuŵa na chipulikano,+ kuti zina lake lichindikike.
6 Namwe muli pakati pa mitundu iyi ndipo mukachemeka kuti muŵe ŵa Yesu Khristu.
7 Nkhumulemberani mose imwe muli mu Romu, imwe Chiuta wakumutemwani ndipo mukuchemeka kuŵa ŵatuŵa:
Mphanyi lusungu lukuru na mtende vyakufuma kwa Chiuta Adada ŵithu na Fumu Yesu Khristu, vyaŵa namwe.
8 Chakwamba, nkhuwonga Chiuta wane mwa Yesu Khristu chifukwa cha imwe mose, pakuti chipulikano chinu chikuyowoyeka kulikose mu charu chose.
9 Chifukwa Chiuta, uyo nkhumuchitira uteŵeti wakupatulika na umoyo wane wose pakupharazga makani ghawemi gha Mwana wake, ni kaboni wane kuti nyengo zose nkhumuzunurani mu malurombo ghane.+
10 Nkhulomba kuti usange ntchamachitiko, mwakuyana na khumbo la Chiuta nize kwa imwe.
11 Pakuti nkhukhumba chomene kumuwonani, kuti nizakamupaniko chawanangwa chauzimu kuti mukhozgeke,
12 panji kuti tizakakhwimiskane,+ waliyose kwizira mu chipulikano cha munyake, chinu na chane.
13 Kweni nkhukhumba kuti mumanye ŵabali, kuti nyengo zinandi nkhakhumbanga kwiza kwa imwe, kweni najandizgika m’paka sono. Nkhukhumba kuti nizakasangeso vipambi pakati pinu nga umo navisangira pakati pa mitundu yinyake yose.
14 Nili na ngongoli ku wose, ku Ŵagiriki na ku ŵalendo, ku ŵavinjeru na ŵambura vinjeru.
15 Ntheura nkhukhumbisiska kupharazga makani ghawemi na kwa imwe wuwo mu Romu.+
16 Pakuti nkhukhozgeka soni yayi na makani ghawemi.+ Makani agha ni nthowa yikuru iyo Chiuta wakuponoskera waliyose uyo wali na chipulikano,+ chakwamba kwa Muyuda+ kweniso Mugiriki.+
17 Pakuti awo ŵali na chipulikano, ŵakuwona kuti makani ghawemi ghakuvumbura urunji wa Chiuta, ndipo chipulikano chawo chikukhozgeka,+ nga umo kuli kulembekera kuti: “Kweni murunji waŵenge wamoyo chifukwa cha chipulikano.”+
18 Chiuta kuchanya wakuvumbura ukali wake+ ku ŵanthu awo ŵakuleka kumupulikira na ŵanthu ŵambura urunji. Ŵakuchita vinthu viheni kujandizga ŵanthu kuti ŵaleke kumanya unenesko.+
19 Pakuti Chiuta waŵapa ukaboni wakukwana kuti ŵamumanye.+
20 Kwambira apo Chiuta wakalengera charu, makhaliro ghake ghambura kuwoneka, agho ni nkhongono yake yamuyirayira+ na Uchiuta wake,+ ghakuwoneka makora chomene chifukwa ghakumanyikwa kwizira mu vinthu ivyo wali kulenga.+ Ntheura ŵanthu ŵalije pakugwenthera.
21 Nangauli ŵakamumanya Chiuta, ŵakamupa uchindami chara pakuŵa Chiuta nesi kumuwonga. Kweni kaghanaghaniro kawo kakaŵa kauchindere ndipo mitima yawo yauzeleza yikafipiskika.+
22 Nangauli ŵakatenge mbavinjeru, kweni ŵakazgoka vindere
23 ndipo ŵakachindika chikozgo cha munthu, viyuni, vyamoyo vya malundi ghanayi, na vinthu vyakukhwaŵa, ivyo vikuvunda, m’malo mwa kuchindika Chiuta wamuyirayira.+
24 Ntheura mwakuyana na makhumbiro gha mitima yawo, Chiuta wakaŵaleka kuti ŵachite vinthu vyaukazuzi, mwakuti mathupi ghawo ghakhozgeke soni.
25 Ŵakasankha kugomezga utesi m’malo mwa unenesko wa Chiuta ndipo ŵakasopa na kuteŵetera chilengiwa m’malo mwa Mlengi, uyo wakulumbika muyirayira. Ameni.
26 Lekani Chiuta wakaŵaleka kuti ŵaŵe na makhumbiro ghakugonana kwambura kujikora,+ pakuti ŵanakazi ŵakaleka kugonana na ŵanalume, ŵakamba kugonana na ŵanakazi ŵanyawo.+
27 Ŵanalume nawo ŵakaŵavya khumbo lakuti ŵagonane na ŵanakazi kweni ŵakakhumbanga kugonana na ŵanalume ŵanyawo, mwanalume na mwanalume munyake,+ ŵakuchita icho ntchamuziro na kupokera chilango chakwenelera kwananga kwawo.+
28 Pakuti ŵakakhumba yayi kumumanya makora Chiuta, Chiuta wakaŵaleka na makhumbiro ghawo ghaheni, kuti ŵachite vinthu vyambura kwenelera.+
29 Ŵakazura na ubendezi wose,+ kwananga, uryezi,+ uheni, bina,+ kukoma ŵanthu,+ zawe, upusikizgi,+ mtima wa nkhaza.+ Ŵakaŵa ŵamwenda nato,
30 ŵakusesa,+ ŵakutinkha Chiuta, ŵamsinjiro, ŵakujikuzga, ŵakujiŵikamo, ŵakughanaghana chiŵembu, ŵambura kupulikira ŵapapi,+
31 ŵambura kupulikiska,+ ŵambura kusunga mapangano, ŵambura chitemwa chakawiro, na ŵambura lusungu.
32 Nangauli aŵa ŵakumanya makora dango la urunji la Chiuta, lakuti awo ŵakuchita vinthu ivi ŵakwenelera nyifwa.+ Kweni iwo ŵakulutilira kuvichita na kukolerana na awo ŵakuvichita.
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Ŵaroma 1
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


c: text/html

text:
Kasi Mukumanya?
Kasi lizgu lakuti “nthunguli” likung’anamurachi?
Mwanalume uyo ŵamuthena wakachemekanga nthunguli. Kale, ŵanalume ŵanyake ŵakaŵathenanga kuti ŵaŵalange, panji para ŵakoleka wuzga. Awo ŵakaŵanga ŵakugomezgeka, ŵakalaŵiliranga ŵanakazi mu nyumba ya themba. Mwachiyelezgero, Hegayi na Shashigazi ŵakaŵa nthunguli ndipo ŵakalaŵiliranga ŵawoli na vibwezi vya Ahasuweru, themba la ku Peresiya.—Esther 2:3, 14.
Kweni pa ŵanthu awo Baibolo likuti ni nthunguli, ni wose yayi awo ŵakaŵa ŵakutheneka. Ŵanthu ŵanyake ŵakuti munthu uyo wakaŵa na udindo wapachanya mu nyumba ya themba, wakachemekangaso nthunguli. Ndimo vikaŵira na munthu wa ku Etiyopiya uyo Filipi wakamupharazgira kweniso Ebedimeleki, munyake wa Yeremiya. Ebedimeleki wakwenera kuti wakaŵa na udindo wapachanya chifukwa wakayowoyanga na Themba Zedekiya maso na maso. (Yeremiya 38:7, 8) Baibolo likuti munthu wa ku Etiyopiya wakalaŵiliranga chuma cha themba ndipo wakaluta “ku Yerusalemu kukasopa.”—Milimo 8:27.
Chifukwa wuli ŵaliska ŵakapatulanga mberere ku mbuzi?
Pakuyowoya vya zuŵa la cheruzgo, Yesu wakati: “Para Mwana wa munthu wakwiza mu uchindami wake, . . . wazamupatura ŵanthu, yumoza ku munyake, nga ni umo muliska wakupatulira mberere ku mbuzi.” (Mateyu 25:31, 32) Chifukwa wuli ŵaliska ŵakapatulanga mberere ku mbuzi?
Mberere na mbuzi ŵakaliskiranga pamoza namuhanya. Kweni namise ŵakazijaliranga mu viŵaya kopa vinyama vyamuthengere, ŵankhungu, na kuzizima. (Genesis 30:32, 33; 31:38-40) Mberere ni zakuzika apo mbuzi zili na saza. Ntheura ŵakapatulanga, kuti mbuzi zileke kupweteka mberere. Buku linyake likuti ŵaliska ŵakapatulangaso mberere ku mbuzi pa nyengo ya “kubaba, kukama mkaka, na kumeta weya.” (All Things in the Bible.) Apo Yesu wakayowoyanga vya kupatura mberere ku mbuzi, ŵanthu ŵakwenera kuti ŵakawamo luŵiro chifukwa ndivyo ŵaliska ŵakachitanga.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
9 Asi nili mwanangwa? Asi nili mpositole? Asi nili kumuwona Yesu Fumu yithu?+ Asi imwe ndimwe mulimo wane mu Fumu?
2 Nanga nileke kuŵa mpositole ku ŵanyake, kwa imwe nili mpositole nadi. Pakuti ndimwe chidindo chakukhozgera upositole wane mwa Fumu.
3 Kujivikilira kwane ku awo ŵakunikayikira ni uku:
4 Kasi tilije wanangwa wa kurya na kumwa?
5 Kasi tilije wanangwa wa kwenda na muwoli uyo ngwakugomezga,+ nga umo ŵakuchitira ŵapositole ŵanyake wose na ŵanung’una ŵa Fumu+ kweniso Kefase?+
6 Panji kasi ine na Baranaba+ ndise tekha tilije wanangwa wa kugwira ntchito yakulembeka?
7 Kasi ni njani uyo wakugwira ntchito ya usilikari ndipo wakujilipira yekha? Ni njani uyo wakupanda munda wa mpheska ndipo wakuryako yayi vipambi vyake?+ Panji ni njani uyo wakuliska mskambo ndipo wakuleka kumwako mkaka wa viŵeto vyake?
8 Kasi nkhuyowoya vinthu ivi nga umo ŵakuwonera ŵanthu? Panji kasi Dango likuyowoya yayi vinthu ivi?
9 Pakuti mu Dango la Mozesi muli kulembeka kuti: “Ng’ombe ungayikakanga ku mulomo yayi para yikupwantha tirigu.”+ Kasi ng’ombe ndizo Chiuta wakupwelelera?
10 Panji kasi vyose ivi wakuyowoya chifukwa cha ise? Vikalembeka chifukwa cha ise, pakuti munthu uyo wakulima wakwenera kulima na chigomezgo, ndipo munthu uyo wakupwantha wakwenera kuphwantha na chigomezgo chakuti wazamupokako.
11 Usange taseŵa vinthu vyauzimu kwa imwe, kasi ntchiheni usange tikupokera vinthu vya thupi kufuma kwa imwe?+
12 Usange ŵanyake ŵali na wanangwa uwu pa imwe, asi ise tikuluska iwo? Ise tindawugwiliskire ntchito wanangwa uwu,+ kweni tikuzizipizga vinthu vyose mwakuti munthowa yiliyose tileke kujandizga makani ghawemi ghakuyowoya vya Khristu.+
13 Kasi mukumanya yayi kuti ŵanthu awo ŵakuchita milimo yakupatulika ŵakurya vinthu vya mu tempile, ndipo awo ŵakuteŵeta pa jotchero nyengo zose ŵakupokako chigaŵa chawo pa jotchero?+
14 Mwakuyana waka, Fumu yikati awo ŵakupharazga makani ghawemi ŵawovwirikenge kwizira mu makani ghawemi.+
15 Kweni ine nindalondezgepo ndondomeko iyi.+ Ndipo nalemba vinthu ivi kuti ndivyo munichitirenge yayi, pakuti ntchiwemi kufwa kuluska—ndipo palije munthu uyo wangasuska chifukwa icho nkhunothera!+
16 Sono usange nkhupharazga makani ghawemi, ntchifukwa chakuti ine ninothere yayi, pakuti ni mulimo uwo nili kupika. Soka kwa ine usange nkhuleka kupharazga makani ghawemi!+
17 Usange nkhuchita ichi na khumbo lane, nili na njombe. Kweni usange nkhuchichizgika waka, vilije kanthu, uteŵeti uli kuŵikizgika kwa ine.+
18 Ipo njombe yane ni vichi pera? Kuti apo nkhupharazga makani ghawemi nipeleke makani ghawemi kwambura kuguliska, mwakuti nileke kuchita mwambura kwenelera na mazaza ghane para nkhupharazga makani ghawemi.
19 Pakuti nangauli nili mwanangwa ku ŵanthu wose, najizgora muzga ku wose, kuti novwire ŵanthu ŵanandi.
20 Ku Ŵayuda nkhazgoka nga Muyuda, mwakuti novwire Ŵayuda.+ Ku awo ŵakulondezga dango nkhazgoka nga ngwakulondezga dango, nangauli ine nili pasi pa dango yayi, mwakuti novwire awo ŵakulondezga dango.+
21 Ku ŵambura dango nkhazgoka nga ngwambura dango, nangauli nili wambura dango chara kwa Chiuta kweni nili pasi pa dango kwa Khristu,+ mwakuti novwire awo mbambura dango.
22 Ku ŵakulopwa nkhazgoka wakulopwa, mwakuti novwire ŵakulopwa.+ Nazgoka vinthu vyose ku ŵanthu ŵa mitundu yose, mwakuti munthowa yiliyose niponoske ŵanyake.
23 Kweni nkhuchita vinthu vyose ivi chifukwa cha makani ghawemi, mwakuti niphalireko ŵanyake makani agha.+
24 Kasi mukumanya yayi kuti awo ŵakuchimbira mu chiphalizgano wose ŵakuchimbira, kweni yumoza pera ndiyo wakupokera njombe? Chimbirani mu nthowa yakuti mupokere njombe.+
25 Munthu waliyose uyo wakuchitako chiphalizgano wakujikora mu vinthu vyose. Sono iwo ŵakuchita nthena kuti ŵapokere mphumphu iyo yikunangika,+ kweni ise tizamupokera mphumphu yambura kunangika.+
26 Ntheura, nkhuchimbira waka yayi.+ Umo nkhuponyera mafayiti nkhuponya kuti nileke kutimba mu mphepo.
27 Kweni nkhutchaya thupi lane+ ndipo nkhulilongozga nga ni muzga, mwakuti para napharazgira ŵanthu, ine nileke kuŵa wambura kwenelera mu nthowa yinyake.
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
1 Ŵakorinte 9
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
SAMBIRO 53
Chikanga cha Yehoyada
Yezebeli wakaŵa na mwana mwanakazi, zina lake Ataliya. Ataliya nayo wakaŵa muheni chomene nga mbamama ŵake. Ataliya wakatengwa kwa fumu ya Yuda. Mfumu wake wati wafwa, mwana wake mwanalume ndiyo wakaŵa fumu. Kweni mwana wake wati wafwa, Ataliya wakajizgora yekha kuŵa fumu ya Yuda. Ndipo wakamba kukoma banja lose lachifumu. Wakakoma waliyose uyo wangaŵa fumu m’malo mwa iyo. Wakakoma na ŵazukuru ŵake wuwo. Waliyose wakamuwopanga Ataliya.
Wasembe mulara Yehoyada na muwoli wake Yehoshabeti, ŵakamanya kuti Ataliya wakuchita vinthu viheni chomene. Iwo ŵakaŵika umoyo wawo pangozi na kubisa muzukuru wa Ataliya kuti waleke kukomeka, zina lake Yehowashi. Ŵakamubisa mu tempile.
Apo Yehowashi wakaŵa na vyaka 7, Yehoyada wakawunganya ŵalongozgi ŵa nyumba yachifumu na Ŵalevi na kuŵaphalira kuti: ‘Mulindenge pa milyango ya tempile ndipo mungazomerezganga waliyose yayi kunjira mukati.’ Yehoyada wakimika Yehowashi kuŵa fumu ya Yuda na kumuvwalika chisoti chachifumu. Ŵanthu ŵa mu Yuda ŵakachemerezga kuti: ‘Fumu yiŵe na umoyo utali!’
Fumukazi Ataliya yikapulika ŵanthu ŵakuchemerezga ndipo yikachimbilira ku tempile. Yikati yawona fumu yasono, yikachemerezga kuti: “Chiŵembu! Chiŵembu!” Ŵalongozgi ŵa nyumba yachifumu ŵakayikora fumukazi yiheni yira, na kuluta nayo kumphepete, ŵakayikoma. Kweni wuli za vinthu viheni ivyo yikachitira mtundu wura?
Yehoyada wakawovwira mtundu wose kuti upange phangano na Yehova, ndipo ŵakalayizga kuti ŵasopenge Yehova pera. Yehoyada wakatuma ŵanthu kuti ŵawiskire pasi tempile la Baala na kuparanya vikozgo vyose. Wakasankha ŵasembe na Ŵalevi kuti ŵateŵeterenge pa tempile kuti ŵanthu ŵambeso kusoperapo Yehova. Wakasankha ŵalinda kuti ŵalindenge tempile kuti wakufipirwa waliyose waleke kunjiramo. Yehoyada na ŵalongozgi ŵa nyumba yachifumu ŵakatora Yehowashi na kuluta nayo ku nyumba yachifumu na kumuŵika pa mpando wachifumu. Ŵanthu ŵa mu Yuda ŵakakondwa. Ŵakamba kuteŵetera Yehova mwakufwatuka sono, kwambura kusuzgika na Ataliya kweniso kuleka kusopa Baala. Kasi wawona umo chikanga cha Yehoyada chikawovwilira ŵanthu ŵanandi?
“Kopa awo ŵakukoma thupi chara pakuti ŵangakoma umoyo chara. Mopenge uyo wangaparanya vyose, umoyo na thupi wuwo mu Gehena.”—Mateyu 10:28


text:
1 Mazgu gha Yehova agho ghakiza kwa Mika*+ wa ku Moresheti, mu mazuŵa gha Yotamu,+ Ahazi,+ na Hezekiya,+ mathemba gha Yuda.+ Mazgu agha wakaghapokera mu mboniwoni yakukhwaskana na Samariya na Yerusalemu:2 “Pulikani, imwe mwaŵanthu mose!Tegherezga, iwe charu na vyose ivyo vili mwa iwe,Fumu Yikuru Yehova yiŵe kaboni wakususka imwe,+Yehova uyo wali mu tempile lake lituŵa.3 Wonani! Yehova wakufuma mu malo ghake,Wakhirenge na kudyaka mu malo ghapachanya gha charu chapasi.4 Mapiri ghamusongonoka pasi pake,+Madambo ghamusweka pakati,Nga ni phura pafupi na moto,Nga ni maji agho ghathilika pa chigodobu.5 Vyose ivi ntchifukwa cha kugaluka kwa Yakhobe,Chifukwa cha zakwananga za nyumba ya Israyeli.+Kasi kugaluka kwa Yakhobe ni vichi?Asi ni Samariya?+Kasi malo ghapachanya gha Yuda ni vichi?+Asi ni Yerusalemu?6 Nizamuzgora Samariya kuŵa vibumira vya mahami* ghamuthondo,Kuŵa malo ghakupandapo mpheska,Malibwe ghake ghose nizamughataya mu dambo,Na kufukura fawundeshoni yake.*7 Vikozgo vyake vyose vyakuŵaja vizamuteketeka tuchokotuchoko,+Ndipo vyawanangwa vyose ivyo wakajilipiranga vizamotcheka na moto,+Nizamubwangandura ŵangoza ŵake wose.Chifukwa wakaŵapoka nga ni malipiro ghauhule,Ndipo ŵazamuŵaso malipiro gha mahule.”8 Pa chifukwa ichi, nizamulira na kutengera,+Nizamwenda nkhule ndiposo kwambura skapato.+Nizamulira nga mbakambwe,Na kutengera nga ni nthiŵatiŵa.9 Chifukwa chilonda chake ntchambura kupozgeka,+Chafika m’paka ku Yuda.+Muliri wathandazgika m’paka ku chipata cha ŵanthu ŵane, ku Yerusalemu.+10 “Ichi mungachipharazganga yayi mu Gati,Mungaliranga na pachoko wuwo chara.Mu Bete-afura* mujikunkhuzge mu fuvu.11 Imwe mukukhala mu Shafiri, mwambuke nkhule na kukhozgeka soni.Awo ŵakukhala mu Zanani, ŵandafume.Muzamuŵa chitengero mu Beti-ezeli, ndipo wazamuleka kukovwira.12 Awo ŵakukhala mu Maroti ŵalindilira chiwemi,Kweni chiheni chakhira kufuma kwa Yehova kwiza ku chipata cha Yerusalemu.13 Imwe mukukhala mu Lakishi,+ kakilirani luŵiro gileta ku gulu la mahachi.Ndimwe mukaŵa ŵakwamba kulongozgera mwana msungwana wa Ziyoni ku kwananga,Pakuti kugaluka kwa Israyeli kukasangika mwa imwe.+14 Ntheura pakulayirana mwamupeleka vyawanangwa kwa Moresheti-gati.Nyumba za Akizibu+ zikaŵa zakupusikira mathemba gha Israyeli.15 Imwe mukukhala mu Maresha,+ nimwiziraninge na uyo wamuthereskaninge.+Uchindami wa Israyeli wizenge m’paka ku Adulamu.+16 Mujimete chipara na kumeta sisi linu chifukwa cha ŵana ŵinu ŵakutemweka.Mujimete chipara nga ni nombo,Pakuti ŵatolekako kwa imwe na kuluta ku wuzga.”+
Mazgu Ghamusi
^ Mika nkhudumura kwa zina lakuti Mikayeli, ndipo likung’anamura kuti, “Ni Njani Wali Nga Ni Yehova?”


text:
Bamwiza wose awo balikufumila mu vyalo vaku Africa nakuluta ku Israel baphalilika kuti sono bawelenge kwawo pala apo chaaa mbwenu bakakikenge nakuyamba kubayuzga mu ukayidi.
Chalo cha Israel chayowoya ivi mayilo pachitatu kuti chidumulenge tikiti wa ndege kwa munthu waliyose uyo wakukhala mwakubisama kwambula mapepala ghakuzomelezgeka. Chalo ichi chatiso uyo wakanililenge mwenemumu mpaka mwezi wamacheloghala wa March mbwenu pala wazakasangika wazamukoleka kuluta naye ku gadi.
Bwana Benjamin Netanyahu wakayowoya ivi pa nkhumano yawo ya mayilo apo bakapendeselananga vyuma ivo vinangikenge pakutumizga bamwiza awo pa chingelezi bakuti illegal immigrants.
“Ise muchalo mwithu muno tikakanizga bamwiza mu chaka cha 2013 chifukwa banthu banandi bakanjilanga kwizila nthowa zamuswaswayila zakujumpha mu chipalamba icho chili mphaka na Egypt. Chifukwa banthu 60,000 balikunjila muno mu Israel mwakuchita kuduka mpanda kufumila ku Africa.” Netanyahu ndimo wakayowoyela mayilo.
Gulu linandi likafumilanga ku vyalo va Eritrea na Sudan ndipo bakatenge bakuchimbila nkhondo. Banji mwa iwo bakatenge bakopa kukakika chifukwa cha ndyali. Sono chalo cha Israel chikaba chikukula nyuni chifukwa chikapokelelanga waliyose ndipo iwo bakawona ngeti bachimbila waka ukavu kwawo.
Boma la Israel linangenge ndalama zakukwana $3,500 kuti litumizge bamwiza wose. Kwene pali banji awo bangawelela kukwawo yayi ndipo ma wupu ghapangana kuti basankhe vyalo vinyake vaku Africa uko bangakakhala. Ndipo basachizgapo vyalo vaku Rwanda panji Uganda kuti ndiko balute.
“Tilikuchimbizgapo kale banthu 20,000 kwene sono taganiza kuti tipsyele waka waliyose uyo ni mwiza wawelenge kwake ku Africa.” Netanyahu uyo ni minister waku Israel ndimo wakayowoyela.
Nkhani Mchitumbuka yanguyowoya na Jeffrey pa WhatsApp uyo wali ku chalo cha Israel ndipo wanguti sono chalo cha Israel chakalipa nadi ndipo myati chaleka.
“Kuno tiliko 38,000 tabamwiza ndipo 1,420 bakusungika ku malo ghachilindizga uko bakusunga banthu awo bakakika bamwiza. Kwene boma ili layowoya kuti lipelekenge ndalama yakuti munthu waliyose wakayambilepo pala wakafika uko wakuya pala tingajipeleka tekha pambele bandatikole. Sono bati ndalama iyi pala tafika mu March mbwenu kulijeso kuti bapelekenge chifukwa ndiwo mwezi wawo wawumalilo.”
Jeffrey wangulutizga kuyowoya kuti ndalama iyo bakupeleka yikuchepanga dazi lililose pala kwacha mwakuti uyo wakajipeleka mayilo wakapoka yinandiko ndipo uyo wajipeleka mwahuno njichokoko nthena-nthena mpaka mwezi wa March wukwane. Mwakuti uyo wazamujipeleka kuwumalilo wa February mbwenu wazamupoka waka ndalama yakukwana kugula buledi na paketi la mkaka chifukwa yikukhila usiku muhanya. Ine nthena pano najipeleka ndipo namupoka ndiko nkhuya.
Bamwiza banandi bakunjila ntchito iyo nja ndalama zichoko chifukwa beneko bamu chalo ichi bakukana kunjila ntchito yakuti bapokenge machenji.
Gulu linandi lakhala mu chalo ichi vyaka-vyaka ndipo lakhalanga mwakubisama. Israel yapelekanga mapepala ghakukhalila mu chalo chawo ku banthu bakuchepa chomene mwakuti panji pa bamwiza 1,000 mbwenu yumoza ndiye wapokanga chipepala cha Asylum.
Mawupu ghanandi ghakasuska chalo ichi kuti chikuchedweska dala pakupeleka mapepala gha asylum. Benjamin Netanyahu ndiye ndiye wali panthazi pakukana gulu ili kuti likhalenge mu chalo mwawo.
Kwene pali mwiza munyake uyo ngwaku chalo cha Eritrea ndipo zina lake ni Teklit Michael wa vyaka 29, wakukhala ku Tel Aviv wakayowoya kwambula mantha kumuzgola Netanyahu:
“Uwu sono mbuchindele kweneso mbuzga chifukwa ivi mukuchita apa nimulandu. Kupeleka ndalama Kuma transporter kuti ghatiyeye pa ndege kuluta nase ku Africa vikuyana waka kuti mukugulisa banthu ivo tikuti human trafficking kweneso mwatiswela wanangwa withu uwo tikuti human rights.”
“Apa sono tikumanya yayi ivo bamutipanga nase ku Rwanda pala takafika! Ine mbwenu ntchiwemi nifwile waka mujele mwinu kwenekuno ku Israel.”
Kwene Netanyahu pakuzgola wakati mu boma la Tel Aviv muli bamwiza banandi chomene mwakuti beneko chalo bakutondeka nakutukuluka. Ntheula iye wakati ntchiwemi wose balutenge panji mphepo zingabaputako ziwemi.
“Mwahuno nkhumusimikizgilani mose beneko chalo kuno ku Tel Aviv kuti lelo mukhalenge kuli nooooo kwambula kupulika twa mumakutu chifukwa bamwiza wose tikupsyela kwambula chitima,” Netanyahu ndimo wakayowoyela.


text: 26 Mu chaka cha 11, pa zuŵa lakwamba la mwezi uwo, mazgu gha Yehova ghakiza kwa ine, ghakati:2 “Mwana wa munthu, pakuti Ture wayowoya mwakwimikana na Yerusalemu+ kuti, ‘Eya! Mulyango wa ŵanthu wagumulika!+ Chilichose chichitikenge nga umo ine nkhukhumbira, nisambazgikenge pakuti sono Yerusalemu waparanyika.’3 Ntheura ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yayowoya, ‘Wona, nimikana nawe Ture, ndipo nizenge na mitundu yinandi kuti yikuwukire, nga umo nyanja yikwizira na majigha ghake.4 Mitundu iyi yiparanyenge viliŵa vya Ture na kuwiskira pasi vigongwe vyake,+ ndipo niyorengemo dongo na kumuzgora kuŵa jalawe lambura kanthu.5 Waŵenge malo ghakwanikapo mikwawu pakati pa nyanja.’+“‘Pakuti ine nayowoya,’ ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova, ‘wazamuŵa chinthu chakuti mitundu yipoke.6 Ŵanthu ŵake* awo ŵakukhala mu mizi ya kuwaro kwa msumba ŵazamukomeka na lupanga, ndipo ŵanthu ŵazamumanya kuti ine ndine Yehova.’7 “Ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yayowoya: ‘Wona, nizenge na Nebukadinezara* Themba la Babuloni kufuma kumpoto+ kuti liwukire Ture, iyo ni themba la mathemba,+ pamoza na mahachi,+ magileta ghankhondo,+ ŵapamahachi, na chiwuru cha ŵasilikari* ŵanandi.8 Wakomenge na lupanga ŵanthu awo ŵakukhala mu mizi ya kuwaro kwa msumba, wazengenge chiliŵa chakulwerapo nkhondo na kuzenga chibumira chakulwerapo nkhondo, ndipo wakuwuskirenge chiskango chikuru kwimikana nawe.9 Wazamugumura viliŵa vyako na chilwero chakupankhulira, ndipo wazamuwiskira pasi vigongwe vyako na mbavi* zake.10 Mahachi ghake ghazamuŵa ghanandi chomene mwakuti ghazamukubenekelera na chuvu, ndipo bundi la ŵapamahachi, makhwiro, na magileta lizamusunkhunya viliŵa vyako para wakunjira pa vipata vyako nga mbanalume awo ŵambonya msumba wa viliŵa vyakugumuka.11 Vikandiro vya mahachi ghake vizamukandakanda misewu yako yose.+ Iyo wazamukoma ŵanthu ŵako na lupanga, ndipo ntchindamiro zako zakukhora zizamuwa pasi.12 Ŵazamukupoka chuma chako na malonda ghako,+ ŵazamuwiskira pasi viliŵa vyako, na kugumulira pasi nyumba zako ziwemi. Pamanyuma ŵazamuponya mu maji malibwe ghako, vinthu vyako vyamathabwa, na dongo lako.’13 “‘Nizamulekeska chongo cha sumu zako, ndipo kulira kwa bango lako kuzamupulikikwaso chara.+14 Nizamukuzgora jalawe lambura kanthu, ndipo uzamuŵa malo ghakwanikapo mikwawu.+ Uzamuzengekaso yayi, pakuti ine Yehova nayowoya,’ ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova.15 “Ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yayowoya kwa Ture: ‘Kasi virwa vizamusunkhunyika yayi chifukwa cha mphomezi ya kuwa kwako, para awo ŵapwetekeka chomene ŵakutampha ndiposo para ŵanthu ŵakukomeka mukati mwako?+16 Ŵakaronga* wose ŵa ku nyanja ŵazamukhira pa vitengo vyawo na kuvura minjilira yawo na malaya ghawo gha madoŵa, ndipo ŵazamumbwambwantha* chomene. Ŵazamukhala pa madongo uku ŵakumbwambwantha chomene, ndipo ŵazamuti waka lwaha uku ŵakukudodoliska.+17 Ŵazamukwimbira sumu yachitengero+ na kuyowoya kwa iwe kuti:“Waparanyika uheni chomene,+ wamweneiwe ŵanthu ŵakakhalangamo kwambira ku zinyanja, msumba wakulumbika.Iwe na awo ŵakakhalangamo mukaŵa vinkhara pa nyanja,+Ndipo ŵanthu wose ŵakukhala pa charu chapasi ŵakatenthemanga namwe!18 Virwa vizamumbwambwantha mu zuŵa la kuwa kwako,Virwa vya mu nyanja vizamuhangayika para waparanyika.”’+19 “Pakuti ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yayowoya, ‘Para nakuparanya na kukuzgora nga ni misumba yambura ŵanthu, para nakukokolora na vimaji, na para vimaji vyankhongono vyakubenekelera,+20 iwe pamoza na awo ŵakukhilira nawe lumoza mu khululu* nizamuluta namwe ku ŵanthu ŵakale. Nizamukukhazika mu malo ghapasi, nga ni malo ghakale agho ghali kuparanyika, pamoza na awo ukukhilira nawo mu khululu,+ kuti mwa iwe muleke kukhalaso ŵanthu. Ndipo nizamuchindika* charu cha ŵanthu ŵamoyo.21 “‘Nizamukwizira na vinthu vyakofya mwakubuchizga, ndipo uzamuŵako chara.+ Ŵazamukupenja, kweni uzamusangikaso chara,’ ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova.”


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
26 Nthenda yikati yamara,+ Yehova wakati kwa Mozesi na Eliyazara mwana wa Aroni wasembe:
2 “Lembani wumba wose wa Ŵaisrayeli kwambira ŵa vyaka 20 kuya munthazi, kuyana na nyumba za awiskewo. Mupende wose awo mbakwenelera kuya ku nkhondo mu Israyeli.”+
3 Ntheura Mozesi na Eliyazara+ wasembe ŵakayowoya nawo mu vidika vya Mowabu,+ mumphepete mwa Yorodani kuthyana na Yeriko,+ ŵakati:
4 “Ŵapendani ŵanthu, kwamba ŵa vyaka 20 kuya munthazi, nga umo Yehova waphalilira Mozesi.”+
Ŵana ŵa Israyeli awo ŵakafuma mu charu cha Eguputo ŵakaŵa aŵa:
5 Rubeni,+ uyo wakaŵa mwana wakwamba wa Israyeli. Ŵana ŵa Rubeni+ ŵakaŵa aŵa: Hanoki, uyo mukafuma mbumba za Ŵahanoki. Palu, uyo mukafuma mbumba za Ŵapalu.
6 Hezironi, uyo mukafuma mbumba za Ŵahezironi. Kweniso Karimi, uyo mukafuma mbumba za Ŵakarimi.
7 Izi zikaŵa mbumba za Ŵarubeni, ndipo awo ŵakalembeka ŵakaŵa 43,730.+
8 Mwana wa Palu wakaŵa Eliyabu.
9 Ndipo ŵana ŵa Eliyabu ŵakaŵa aŵa: Nemuyeli, Datani, na Abiramu. Datani na Abiramu ŵakaŵa ŵakusoleka ŵa wumba, awo ŵakawukira Mozesi+ na Aroni mwakukolerana na gulu la Kora,+ apo ŵakimikananga na Yehova.+
10 Ndipo charu chikang’aluka na kuŵamira. Kweni Kora wakafwira lumoza na awo ŵakaŵa nayo pa nyengo iyo moto ukamyangura ŵanalume 250.+ Iwo ŵakazgoka chakuwonerapo chakuchenjezga.+
11 Kweni ŵana ŵa Kora ŵakafwa chara.+
12 Ŵana ŵa Simiyoni+ kuyana na mbumba zawo ŵakaŵa aŵa: Nemuyeli, uyo mukafuma mbumba za Ŵanemuyeli. Yamini, uyo mukafuma mbumba za Ŵayamini. Yakini, uyo mukafuma mbumba za Ŵayakini.
13 Zera, uyo mukafuma mbumba za Ŵazera. Kweniso Shauli, uyo mukafuma mbumba za Ŵashauli.
14 Izi zikaŵa mbumba za Ŵasimiyoni, 22,200.+
15 Ŵana ŵa Gadi+ kuyana na mbumba zawo ŵakaŵa aŵa: Zefoni, uyo mukafuma mbumba za Ŵazefoni. Hagi, uyo mukafuma mbumba za Ŵahagi. Shuni, uyo mukafuma mbumba za Ŵashuni.
16 Ozini, uyo mukafuma mbumba za Ŵaozini. Eri, uyo mukafuma mbumba za Ŵaeri.
17 Arodi, uyo mukafuma mbumba za Ŵaarodi. Kweniso Areli, uyo mukafuma mbumba za Ŵaareli.
18 Izi zikaŵa mbumba za ŵana ŵa Gadi, ndipo awo ŵakalembeka ŵakaŵa 40,500.+
19 Ŵana ŵa Yuda+ ŵakaŵa Ere na Onani.+ Kweni Ere na Onani ŵakafwira mu charu cha Kenani.+
20 Ŵana ŵa Yuda kuyana na mbumba zawo ŵakaŵa aŵa: Shela,+ uyo mukafuma mbumba za Ŵashela. Perezi,+ uyo mukafuma mbumba za Ŵaperezi. Kweniso Zera,+ uyo mukafuma mbumba za Ŵazera.
21 Ŵana ŵa Perezi ŵakaŵa aŵa: Hezironi,+ uyo mukafuma mbumba za Ŵahezironi. Kweniso Hamuli,+ uyo mukafuma mbumba za Ŵahamuli.
22 Izi zikaŵa mbumba za Yuda, ndipo awo ŵakalembeka ŵakaŵa 76,500.+
23 Ŵana ŵa Isakara+ kuyana na mbumba zawo ŵakaŵa aŵa: Tola,+ uyo mukafuma mbumba za Ŵatola. Puva, uyo mukafuma mbumba za Ŵapuva.
24 Yashubu, uyo mukafuma mbumba za Ŵayashubu. Kweniso Shimuroni, uyo mukafuma mbumba za Ŵashimuroni.
25 Izi zikaŵa mbumba za Isakara, ndipo awo ŵakalembeka ŵakaŵa 64,300.+
26 Ŵana ŵa Zebuloni+ kuyana na mbumba zawo ŵakaŵa aŵa: Seredi, uyo mukafuma mbumba za Ŵaseredi. Eloni, uyo mukafuma mbumba za Ŵaeloni. Kweniso Yahaleli, uyo mukafuma mbumba za Ŵayahaleli.
27 Izi zikaŵa mbumba za Ŵazebuloni, ndipo awo ŵakalembeka ŵakaŵa 60,500.+
28 Ŵana ŵa Yosefe+ kuyana na mbumba zawo ŵakaŵa Manase na Efurayimu.+
29 Ŵana ŵa Manase+ ŵakaŵa aŵa: Makiri,+ uyo mukafuma mbumba za Ŵamakiri. Makiri wakababa Giliyadi.+ Ndipo mwa Giliyadi mukafuma mbumba za Ŵagiliyadi.
30 Ŵana ŵa Giliyadi ŵakaŵa aŵa: Yezere, uyo mukafuma mbumba za Ŵayezere. Heleki, uyo mukafuma mbumba za Ŵaheleki.
31 Asiriyeli, uyo mukafuma mbumba za Ŵaasiriyeli. Shekemu, uyo mukafuma mbumba za Ŵashekemu.
32 Shemida, uyo mukafuma mbumba za Ŵashemida. Kweniso Heferi, uyo mukafuma mbumba za Ŵaheferi.
33 Sono Zelofehadi mwana wa Heferi wakaŵavya ŵana ŵanalume, kweni wakaŵa na ŵasungwana pera.+ Mazina gha ŵana ŵasungwana ŵa Zelofehadi+ ghakaŵa Mala, Nowa, Hogila, Milika, na Tiriza.
34 Izi zikaŵa mbumba za Manase, ndipo awo ŵakalembeka ŵakaŵa 52,700.+
35 Ŵana ŵa Efurayimu+ kuyana na mbumba zawo ŵakaŵa aŵa: Shutela,+ uyo mukafuma mbumba za Ŵashutela. Bekeri, uyo mukafuma mbumba za Ŵabekeri. Kweniso Tahani, uyo mukafuma mbumba za Ŵatahani.
36 Ndipo ŵana ŵa Shutela ŵakaŵa aŵa: Erani, uyo mukafuma mbumba za Ŵaerani.
37 Izi zikaŵa mbumba za ŵana ŵa Efurayimu, ndipo awo ŵakalembeka ŵakaŵa 32,500.+ Aŵa ŵakaŵa ŵana ŵa Yosefe kuyana na mbumba zawo.
38 Ŵana ŵa Benjamini+ kuyana na mbumba zawo ŵakaŵa aŵa: Bela,+ uyo mukafuma mbumba za Ŵabela. Ashibeli, uyo mukafuma mbumba za Ŵaashibeli. Ahiramu, uyo mukafuma mbumba za Ŵaahiramu.
39 Shefufamu, uyo mukafuma mbumba za Ŵashufamu. Kweniso Hufamu, uyo mukafuma mbumba za Ŵahufamu.
40 Ŵana ŵa Bela ŵakaŵa Aridi na Namani.+ Mwa Aridi mukafuma mbumba za Ŵaaridi ndipo mwa Namani mukafuma mbumba za Ŵanamani.
41 Aŵa ŵakaŵa ŵana ŵa Benjamini kuyana na mbumba zawo, ndipo awo ŵakalembeka ŵakaŵa 45,600.+
42 Ŵana ŵa Dani+ kuyana na mbumba zawo ŵakaŵa: Shuhamu, uyo mukafuma mbumba za Ŵashuhamu. Izi zikaŵa mbumba za Dani kuyana na mbumba zawo.
43 Awo ŵakalembeka mu mbumba zose za Ŵashuhamu ŵakaŵa 64,400.+
44 Ŵana ŵa Asheri+ kuyana na mbumba zawo ŵakaŵa aŵa: Imuna, uyo mukafuma mbumba za Ŵaimuna. Ishivi, uyo mukafuma mbumba za Ŵaishivi. Kweniso Beriya, uyo mukafuma mbumba za Ŵaberiya.
45 Ŵana ŵa Beriya ŵakaŵa aŵa: Heberi, uyo mukafuma mbumba za Ŵaheberi. Kweniso Malikiyeli, uyo mukafuma mbumba za Ŵamalikiyeli.
46 Mwana msungwana wa Asheri zina lake wakaŵa Sera.
47 Izi zikaŵa mbumba za ŵana ŵa Asheri, ndipo awo ŵakalembeka ŵakaŵa 53,400.+
48 Ŵana ŵa Nafutali+ kuyana na mbumba zawo ŵakaŵa aŵa: Yaziyele, uyo mukafuma mbumba za Ŵayaziyele. Guni, uyo mukafuma mbumba za Ŵaguni.
49 Yezeri, uyo mukafuma mbumba za Ŵayezeri. Kweniso Shilemu uyo mukafuma mbumba za Ŵashilemu.
50 Izi zikaŵa mbumba za Nafutali kuyana na mbumba zawo, ndipo awo ŵakalembeka ŵakaŵa 45,400.+
51 Ŵaisrayeli wose awo ŵakalembeka ŵakaŵa 601,730.+
52 Pamanyuma Yehova wakati kwa Mozesi:
53 “Charu chigaŵike ku ŵanthu aŵa kuŵa chiharo kuyana na mazina agho ghalembeka.+
54 Awo mbanandi, uŵasazgireko chiharo, awo mbachoko uŵachepeskereko chiharo.+ Gulu lililose lipokere chiharo kuyana na unandi wa awo ŵalembeka.
55 Kweni charu chigaŵike pakuchita mphenduzga.+ Ŵapokere chiharo chawo kuyana na mazina gha mafuko gha ŵawiskewo.
56 Chiharo chilichose chigaŵike pakuchita mphenduzga, ndipo chigaŵike ku awo mbanandi na awo mbachoko.”
57 Sono awo ŵakalembeka pa Ŵalevi+ kuyana na mbumba zawo ŵakaŵa aŵa: Gerishoni, uyo mukafuma mbumba za Ŵagerishoni. Kohati,+ uyo mukafuma mbumba za Ŵakohati. Kweniso Merari, uyo mukafuma mbumba za Ŵamerari.
58 Mbumba za Ŵalevi zikaŵa izi: mbumba za Ŵalibini,+ mbumba za Ŵaheburoni,+ mbumba za Ŵamali,+ mbumba za Ŵamushi,+ na mbumba za Ŵakora.+
Kohati wakababa Amuramu.+
59 Muwoli wa Amuramu wakaŵa Yokebedi,+ mwana msungwana wa Levi, uyo wakababika kwa Levi mu Eguputo. Yokebedi wakababira Amuramu ŵana aŵa: Aroni, Mozesi na mudumbu wawo Miriyamu.+
60 Aroni wakababa Nadabu, Abihu, Eliyazara, na Itamara.+
61 Kweni Nadabu na Abihu ŵakafwa chifukwa cha kupeleka moto wambura kuzomerezgeka pamaso pa Yehova.+
62 Wose awo ŵakalembeka ŵakaŵa 23,000, ŵanalume wose kwambira ŵa mwezi umoza kuya munthazi.+ Ŵakalembekera kumoza na Ŵaisrayeli ŵanyawo yayi,+ chifukwa iwo ŵakapika chiharo chara mukati mwa Ŵaisrayeli.+
63 Aŵa ndiwo ŵakapendeka na Mozesi na Eliyazara wasembe apo ŵakapendanga Ŵaisrayeli mu vidika vya Mowabu, mumphepete mwa Yorodani pafupi na Yeriko.
64 Kweni pa aŵa pakaŵavya nanga njumoza wa awo ŵakapendeka na Mozesi na Aroni wasembe pa kalembera wa Ŵaisrayeli uyo wakachitikira mu mapopa gha Sinayi.+
65 Chifukwa Yehova wakati: “Ŵafwirenge mu mapopa kwambura kutondeka.”+ Ntheura pakaŵavya munthu uyo wakakhalako pa gulu lawo, kupaturako Kalebi mwana wa Yefune na Joshuwa mwana wa Nuni.+
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Maŵazgo 26
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
MUTU 83
Kuchemera Ŵanthu ku Chakurya
SAMBIRO PA NKHANI YA KUJIYUYURA
AWO ŴAKACHEMEKA ŴAKAYOWOYA VIFUKWA VYAKUGWENTHERA
Yesu wakati wachizga munthu wamburu, wakaluta ku nyumba ya Mufarisi munyake uyo wakamuchemera ku chakurya. Yesu wakawonanga kuti ŵalendo ŵanyake ŵakusankha malo ghakuzirwa pa chakurya. Ntheura wakasangirapo mwaŵi na kusambizga ŵanthu vya kujiyuyura.
Yesu wakati: “Para wachemeka ku chiphikiro cha nthengwa, ungakhalanga pa malo ghakuzirwa chomene chara. Panji munthu munyake wakuzirwa chomene kuluska iwe nayoso wachemeka. Uyo wamuchemani mose mwaŵaŵiri, wangiza kwa iwe na kukuphalira kuti, ‘Pa malo agha pakhale munthu uyu.’ Mbwenu iwe ufumengepo na soni kukakhala pa malo ghapasi chomene.”—Luka 14:8, 9.
Kufuma apo, Yesu wakati: “Kweni para wachemeka, luta ukakhale pa malo ghapasi chomene, mwakuti para munthu uyo wakuchema wakwiza, wakuphalire kuti, ‘Nganya, luta pachanya para.’ Ndipo uchindikikenge panthazi pa ŵalendo ŵanyako wose.” Apa nkhani njakulongora waka nkharo yiwemi yayi. Yesu wakamalizga kuti: “Pakuti waliyose uyo wakujikuzga wazamuyuyulika ndipo waliyose uyo wakujiyuyura wazamukwezgeka.” (Luka 14:10, 11) Yesu wakachiskanga ŵategherezgi ŵake kuti ŵaŵenge ŵakujiyuyura.
Kufuma apo, Yesu wakayowoya chinthu chinyake chakuti Mufarisi uyo wakamuchema wasambirepo. Wakamulongora umo wanganozgera chiphikiro icho Chiuta wakukondwa nacho. Yesu wakati: “Para ukunozga chakurya cha muhanya panji chakurya cha mise, kuchema ŵabwezi ŵako yayi panji ŵana ŵakwako panji ŵabali ŵako panji ŵazengezgani ŵako awo mbasambazi. Nyengo yinyake nawo ŵangakuchema ndipo chizamuŵa nga ŵakukuwezgerapo. Kweni para wanozga chiphikiro, chema ŵakavu, ŵakulemara, ŵakupendera, na ŵachibulumutira. Uzamuŵa wakukondwa, chifukwa ŵalije kanthu kakukuwezgerapo.”—Luka 14:12-14.
Ntchakawiro kuchema ŵabwezi, ŵabali, panji ŵazengezgani kuti tirye nawo pamoza. Nakuti Yesu wakayowoyapo yayi kuti mbuheni kuchita nthena. Kweni fundo yake yikaŵa yakuti munthu wakutumbikika chomene para wapeleka chakurya ku ŵakusoŵerwa, nga ŵakavu, ŵakulemara, panji ŵachibulumutira. Yesu wakati kwa uyo wakamuchema: “Uzamupoka njombe yako pa chiwuka cha ŵarunji.” Mulendo munyake wakazomerezga, wakati: “Wakukondwa ni uyo wakurya mu Ufumu wa Chiuta.” (Luka 14:15) Munthu yura wakawona kuti ni mwaŵi ukuru chomene. Kweni mbanthu wose yayi awo ŵakawonanga nthena. Lekani Yesu wakayowoya chiyelezgero chinyake.
Wakati: “Munthu munyake wakanozga chiphikiro chikuru, ndipo wakachema ŵanthu ŵanandi. Ndipo pa ora la chiphikiro, wakatuma muzga wake kuti wakaphalire awo ŵachemeka kuti, ‘Zaninge, chifukwa vinthu vyose vyanozgeka kale.’ Kweni wose ŵakamba kugwentha. Wakwamba wakati kwa iyo, ‘Nagura munda ndipo nkhwenera kuluta kuti nkhawuwone, phepani nifikenge yayi.’ Ndipo munyake wakati, ‘Nagura ng’ombe 10 ndipo nkhuluta kukaziyezga, phepani nifikenge yayi.’ Munyakeso wakati, ‘Natora waka mwanakazi ndipo pa chifukwa ichi ningiza yayi.’”—Luka 14:16-20.
Vifukwa ivi vikaŵa vyambura kupulikikwa! Kanandi pambere munthu wandagure munda panji viŵeto, wakwamba dankha kuviwona, ntheura pakaŵavya chifukwa chakuti wachimbilire kuti wakaviwoneso. Munthu wachitatu yura wakanozgekanga kutora yayi. Wakaŵa kuti watora kale, ntheura ichi chikaŵa chifukwa chakukanira ntchemo yakuzirwa yira yayi. Fumu yikati yapulika vifukwa vya ŵanthu ŵara, mwaukali yikaphalira muzga wake kuti:
“Luta luŵiro mu misewu yikuru na nthowa ya mu msumba. Ukatole ŵakavu, ŵakulemara, ŵachibulumutira, na ŵakupendera.” Muzga yura wakati wachema ŵanthu, malo ghakaŵa kuti ghachalimo. Fumu yikaphaliraso muzga wake kuti: “Luta mu misewu na mu nthowa, ndipo ukaŵachichizge kuti ŵize, mwakuti nyumba yane yizure. Pakuti nkhumuphalirani kuti, palije nanga njumoza wa ŵanthu awo ŵakachemeka wachetenge chiphikiro chane.”—Luka 14:21-24.
Ivyo Yesu wakayowoya vikuyana waka na ivyo Yehova Chiuta wakachita pakutuma Yesu Khristu kuti wacheme ŵanthu awo ŵangenelera mu Ufumu wakuchanya. Ŵayuda, chomenechomene ŵalongozgi ŵa chisopa, ndiwo ŵakaŵa ŵakwamba kuchemeka. Kweni ŵanandi mwa iwo ŵakakana ntchemo iyo Yesu wakapeleka mu uteŵeti wake wose. Ntchemo yira yikamalira pa iwo pera yayi. Yesu wakalongora kuti kunthazi ntchemo iyi yizamupelekekaso ku Ŵayuda ŵakujiyuyura na ŵanthu ŵanyake ŵakung’anamukira ku Chiyuda. Kufuma apo, kuzamuŵa ntchemo yachitatu na yaumaliro, iyo yizamupelekeka ku ŵanthu awo Ŵayuda ŵakaŵawonanga nga mbambura kwenelera pamaso pa Chiuta.—Milimo 10:28-48.
Ivyo Yesu wakayowoya vikukhozgera mazgu agho yumoza wa ŵalendo ŵanyake wakayowoya, ghakuti: “Wakukondwa ni uyo wakurya mu Ufumu wa Chiuta.”


text:
Kumbi Akaboni aku Yehova Nkhagulu ka Mpatuku?
Awa, Akaboni aku Yehova nkhagulu ka mpatuku cha. Kweni ndisi Akhristu ndipu titesesa kulondo vo Yesu Khristu wachitanga ndi kusambiza.
Kumbi mpatuku nchinthu wuli?
Ŵanthu akamba vinthu vakupambanapambana vakukwaskana ndi “mpatuku.” Kweni ŵanaŵaniyani vinthu viŵi vo ŵanthu anandi akamba vakukwaskana ndi mpatuku ndipuso mo vinthu venivi vileke kutikwaskiya.
Anyaki akamba kuti ampatuku mbanthu wo akwambiska chisopa chinyaki. Akaboni aku Yehova akwambiska chisopa chinyaki cha, kweni alondo vo Akhristu a m’nyengu ya akutumika achitanga pakusopa. Ndipu vo asambizanga ndi kuchita vikulembeka m’Bayibolo. (2 Timote 3:16, 17) Tigomezga kuti tikhumbika kulondo vo Malemba ngakamba pa nkhani yakusopa.
Anyaki agomezga kuti ampatuku nkhagulu kakofya ukongwa kachisopa ko kalongozgeka ndi munthu. Akaboni aku Yehova alongozgeka ndi munthu cha. Kweni tilondo fundu yo Yesu wangukambiya akusambira ŵaki kuti: “Yumoza ndi Mbuyamwi [Mulongozgi, NW], ndiyu Khristu.”
—Mateyu 23:10.
Chifukwa chakuti Akaboni aku Yehova nkhagulu kakofya cha, achita vinthu vo vitovya Akaboni anyawu kweniso ŵanthu anyaki. Mwakuyeruzgiyapu, nchitu yidu yakupharazga yawovya ŵanthu anandi kuleka vinthu viheni vo achitanga nge kugwiriskiya nchitu munkhwala wakutimbanyizga wongu ndi kumwa moŵa mwauloŵevu. Kweniso te ndi sukulu zo zitovya ŵanthu kuziŵa kuŵerenga ndi kulemba. Titovya so ŵanthu wo akumana ndi masuzgu nga chilengedu. Titesesa kuchitiya ŵanthu vinthu vamampha chifukwa ndivu Yesu wangukambiya akusambira ŵaki kuti achitengi.


text:
Kumbi Mbayani Akuŵika Machaputala ndi Mavesi M’Bayibolu?
YERUZIYANI kuti mwe m’nyengu ya akutumika. Mpingu winu walonde kalata kutuliya ku wakutumika Paulo. Pa nyengu yo muvwisiya kalata, muwona kuti mazu nganandi ngo Paulo walemba ngatuwa mu “malemba ngakupatulika” ngo ndi Malemba Ngachiheberi. (2 Timote 3:15) Ndipu mulongolo chamumtima kuti, ‘Ndingayanja kuwona Malemba ngo watomu mazu ngenanga.’ Kweni kwenga kwakusuza kuti munthu wasaniyi malemba. Ntchifukwa wuli tikamba viyo?
MALEMBA NGENGAVI MACHAPUTALA KWENISO MAVESI
Ŵanaŵaniyani mo mipukutu yo pangulembeka “malemba ngakupatulika” yawonekiyanga mu nyengu yaku Paulo. Chithuzi cha mpukutu wa buku la Yesaya che mumphata umu. Mpukutu wenuwu ungusanilika mu Nyanja Yakufwa. Kumbi mazu ngaki ngawoneka wuli? Ngawoneka kuti ngakumatana waka pamoza. Mulivi mafulusitopu, makoma kweniso vinthu vinyaki. Ndipuso mulivi machaputala ndi mavesi nge mo Mabayibolu ngo tigwirisiya ntchitu mazuŵa nganu ngalili.
Ŵanthu wo alembanga Bayibolu aŵikangamu cha machaputala pamwenga mavesi. Yiwu alembanga uthenga wosi wo Chiuta waŵakambiya kuti ŵanthu avwi uthenga wosi wo Chiuta wakamba. Ndivu nasi tichita asani talonde kalata kutuliya ku munthu yo titanja. Titiyiŵerenga yosi kwambula kusiyaku kachigaŵa kanyaki.
Kweni penga masuzu nganyaki chifukwa chakuti mwengavi machaputala ndi mavesi. Kuti wawovyi ŵanthu kuziŵa mpukutu wo watomu mazu, Paulo wayanjanga kugwirisiya ntchitu mazu ngakuti “nge mo vikulembeke,” pamwenga ngakuti “nge mo Yesaya wangukambiya.” (Ŵaroma 3:10; 9:29) Ndipu penga pakusuza kuti musaniyi mazu yanga pijapija asani mukungaziŵiliya ukongwa “malemba ngakupatulika.”
Kweniso “m’malemba ngakupatulika” mwenga nkhani zinandi zakutuliya kwaku Chiuta. Po chaka cha 100 C.E., chenga pafupi kumala, mabuku nga m’Bayibolu 66 ndipu ngalembeka kali. Ndichu chifukwa chaki wo aŵerenga Bayibolu mazuŵa nganu akondwa ukongwa chifukwa le ndi machaputala ndi mavesi ngo ngatiŵawovya kusaniya fundu yo akhumba. Mwakuyeruzgiyapu, ŵanthu akondwa ndi fundu zo zisanilika m’makalata ngaku Paulo.
Mungafumba kuti, ‘Kumbi mbayani wo akuŵika machaputala ndi mavesi m’Bayibolu?’
KUMBI MBAYANI WO AKUŴIKA MACHAPUTALA M’BAYIBOLU?
Stephen Langton, yo wanguzija mura wa mabishopu wa tchalitchi la Canterbury ndiyu wanguŵika machaputala m’Bayibolu. Iyu wanguchita ivi mu 1200 C.E., pa nyengu yo wenga msambizi pa Yunivesite ya Paris, ku France.
Langton wechendaŵiki machaputala m’Bayibolu, akulemba Bayibolu anyaki anguyesa nthowa zakupambanapambana zakugaŵiya machaputala. Yiwu anguchita ivi kuti angasuzikanga cha kusaniya fundu yo akhumba. Ivi vawovyanga kuti aleki kusuzika asani afufuza fundu muchaputala chimoza m’malu mwakufufuza buku losi. Mwakuyeruzgiyapu, asuzikanga cha asani afufuza fundu m’buku la Yesaya lo le ndi machaputala 66.
Chinanga kuti ŵanthu angugaŵa machaputala m’Bayibolu kweni penga so suzu yinyaki. Ŵanthu agaŵanga machaputala mwakupambanapambana. Mwakuyeruzgiyapu, buku la Uthenga Wamampha la Marko lenga ndi machaputala 50 m’malu mwa machaputala 16 ngo lenangu sonu. Pa nyengu yo Langton wasambizanga pa Yunivesite ya Paris, akusambira anandi akutuliya muvyaru vakupambanapambana apinganga Mabayibolu ngawu. Kweni machaputala ngo asambizi akambanga ngakoliyananga cha ndi ngo ngenga mu Mabayibolu nga akusambira. Chifukwa wuli? Chifukwa machaputala ngangugaŵika mwakupambana m’Mabayibolu ngawu.
Mwaviyo Langton wangusaniya nthowa yinyaki yakugaŵiya machaputala. Buku linyaki likamba kuti nthowa yo Langton wangugaŵiya machaputala “yinguziziswa ŵanthu anandi ndipuso alembi. Ŵanthu anandi ku Europe angwamba kugwirisiya ntchitu nthowa yeniyi.” Nthowa yeniyi ndiyu akugwirisiya ntchitu pakugaŵa machaputala ngo ngasanilika m’Mabayibolu nganandi mazuŵa nganu.
KUMBI NDIYANI YO WAKUŴIKA MAVESI M’BAYIBOLU?
Cha m’ma 1500 C.E., munthu munyaki yo wagwiranga ntchitu yakusindikiza mabuku, zina laki Robert Estienne wanguwovya ŵanthu kuti alekengi kusuzika kusaniya malemba. Iyu wakhumbanga kuti ŵanthu anandi asambirengi Bayibolu. Iyu wanguwona kuti vingawovya ukongwa asani Bayibolu lingaja ndi machaputala ndipuso mavesi.
Ndi Estienne cha yo wangwambisa fundu yakuti Bayibolu lije ndi mavesi. Ŵanthu anyaki ndipu ayambapu kali kuŵika mavesi m’Bayibolu. Mu vyaka va m’ma 1400 C.E., Muyuda munyaki wakulemba mabuku ndipu wagaŵa kali mavesi m’Malemba Ngachiheberi ngo ngadanika kuti Chipanganu Chakali, chinanga kuti wanguŵikamu cha machaputala. Kweni ŵanthu agaŵanga mavesi nga m’Bayibolu mwakupambanapambana.
Estienne wangugaŵa mavesi m’Malemba Ngachigiriki ngo ngadanika so kuti Chipanganu Chasonu. Pavuli paki, wangungasaza pamoza ndi Malemba Ngachiheberi ngo ngangugaŵika kali mavesi. Mu 1553, wangusindikiza Bayibolu losi mu Chifulenchi. Bayibolu ili lenga ndi machaputala ndi mavesi ngo ngasanilika m’Mabayibolu nganandi mazuŵa nganu. Ŵanthu anyaki akambanga kuti mavesi ngenanga ngachitisanga kuti nkhani za m’Bayibolu zijengi zakudumukadumuka kweniso zivwikengi nge zakupambana. Kweni ŵanthu anyaki wo asindikizanga Mabayibolu angwamba kugwirisiya ntchitu nthowa yeniyi.
MACHAPUTALA NDI MAVESI NGATITIWOVYA PAKUSAMBIRA BAYIBOLU
Viwoneka kuti ŵanthu asuzika cha asani Bayibolu le ndi machaputala ndi mavesi. Ivi vititiwovya kuti tiziŵengi umampha fundu yo yikambika muvesi lelosi. Mbunenesa kuti ndi Chiuta cha yo wangukamba kuti Bayibolu ligaŵikengi machaputala ndi mavesi, ndipu nyengu zinyaki mavesi ngaŵikika pamalu ngambula kwenele. Kweni venivi vititiwovya kuti tilekengi kusuzika kusaniya malemba ngo nge ndi fundu zo tikhumba kuzigwirisiya ntchitu ndipuso kuti tizikumbukengi liŵi.
Chinanga kuti Bayibolu likugaŵika machaputala ndi mavesi, kweni titenere kuŵerenga ndi kuvwisa uthenga wosi wo Chiuta wakutipasa. Muyesesengi kuŵerenga nkhani yosi m’malu mwakusankhamu waka mavesi. Asani muchitengi viyo, mungaziŵengi umampha ukongwa “Malemba ngo ngangakupasani zeru kuti muzitasiki.”


text:
MBIRI YA UMOYU WANGU
Ndayanduwa Chifukwa Chakwenda Ndi Ŵanthu Azeru
NDIKUMBUKA kuti zuŵa linyaki mulenji, mutawuni ya Brookings ku South Dakota ku America, munguzizira. Ndinguziŵa kuti pambula kuswera muchigaŵa chosi muzizirengi ukongwa. Mungazizwa kuti pa zuŵa lenili, tenga munyumba yo asungangamu vakurya va viŵetu. Taŵanthu amanavi tenga mwenimo tanjekemiyanga chifukwa cha kuzizira. Tinguma pafupi ndi chibafa chakumwiyamu viŵetu ndipu mwenga maji ngakuzizira. Agani ndikukambiyeni mbiri ya umoyu wangu kuti muziŵi chifukwa cho vinthu venge viyo.
BANJA LIDU
Ndikuwa pa 7 March, 1936, ndipu ndini wakumaliya pa ŵana anayi. Tajanga pafamu yimana yo yenga kuvuma kwa South Dakota. Talimanga ndipuso taŵetanga ng’ombi kweni ndivu venga vinthu vakukhumbika ukongwa cha mu banja lidu. Mu 1934, apapi ŵangu angubatizika kuja Akaboni aku Yehova. Yiwu angujipatuliya kwaku Yehova, Awusefwi akuchanya. Mwaviyo, kuchita khumbu laku Chiuta chenga chinthu chakukhumbika ukongwa pa umoyu wawu. Ada a Clarence ateŵetiyanga nge muteŵeti wa mpingu (sonu wadanika kuti wakukumaniska ntchitu za wupu wa ŵara) mumpingu widu umana wo wenga ku Conde, South Dakota. Pati pajumpha nyengu, ada ara a Alfred nawu anguteŵetiyapu pa udindu wenuwu.
Banja lidu layanjanga kuwungana kweniso kupharazga kunyumba ndi nyumba uthenga wa m’Bayibolu wa vinthu vamampha vo tilindiza. Vo apapi ŵidu achitanga ndipuso atisambizanga vingujalikiskika mumtima widu ndipu vingutiwovya ukongwa. Ini ndi muzichi wangu Dorothy tingwamba kupharazga, weyosi wati wafika vyaka 6. Mu 1943, ndingwamba kukamba nkhani mu Sukulu ya Uteŵeti Waku Chiuta, yo pa nyengu iyi yenga chigaŵa chasonu cha maunganu.
Banja lidu lawonanga maunganu ngachigaŵa ndi ngadera kuti ngenga ngakukhumbika ukongwa. Mubali Grant Suiter wenga mulendu yo wanguzikamba nkhani pa unganu wachigaŵa wo unguchitika mu 1949 mutawuni ya Sioux Falls, ku South Dakota. Ndeche kukumbuka nkhani yo wangukamba ya mutu wakuti, “Charu Chiheni Ichi che Pafupi Kumala Kuluska po Muŵanaŵaniya!” Iyu wangukonkhosa kuti Akhristu wosi akujipatuliya akhumbika kujipereka pakupharazga uthenga wamampha wa Ufumu waku Chiuta wo ukujalikiskika. Ivi vinguchitisa kuti ndijipatuliyi kwaku Yehova. Ndichu chifukwa chaki ndingusanirika munyumba yo asungangamu vakurya va viŵetu nge mo ndakambiya kukwamba kwa nkhani iyi. Ndenga pa unganu wadera wo unguchitikiya ku Brookings ndipu ndalindizanga kuti ndibatiziki. Tingubatizikiya muchibafa chachisulu pa 12 November 1949, tengapu taŵanthu anayi.
Kutuliya nyengu yeniyi, ndakhumbanga kuchita upayiniya. Ndingwamba upayiniya pa 1 January 1952, nde ndi vyaka 15. Bayibolu likamba kuti: “Munthu yo watenda ndi wazeru wazamuja wazeru.” Mubanja lidu mwenga ŵanthu anandi azeru wo angundiwovya kuti ndichiti upayiniya. (Nthanthi 13:20) Ada ara, a Julius wo ŵenga ndi vyaka 60, ndiwu ndachitanga nawu upayiniya. Chinanga kuti tapambananga vyaka vinandi, takondwanga ukongwa tichipharazga. Vo angukumana navu pa umoyu wawu, vingundiwovya kuti ndichitengi vinthu mwazeru. Pati pajumpha nyengu yimanavi, azichi ŵangu a Dorothy nawu angwamba upayiniya.
NDINGUCHISKIKA NDI AKUWONERE MADERA
Ndeche mnyamata, apapi ŵangu adananga akuwonere madera ndi awolu ŵawu kuti azije kunyumba kwidu. Mubali Jesse Cantwell ndi muwolu waki Lynn, angundiwovya ukongwa. Ndingakamba kuti ndiwu angundichiska kuti ndiyambi kuchita upayiniya. Yiwu achezanga nani ndipu vingundiwovya kuti ndije ndi khumbu lakusazgiyaku uteŵeti. Asani acheze mipingu yapafupi, nyengu zinyaki andidananga kuti nkhapharazgengi nawu. Ndakondwanga kweniso ndachiskikanga ukongwa.
Pavuli paki, Bud Miller ndi muwolu waki Joan, angwamba kuwonere dera lidu. Pa nyengu iyi ndenga ndi vyaka 18 ndipu ndakhumbikanga kuchilembesa usilikali. A muofesi yakulembesiyaku usilikali muchigaŵa chidu, angundikambiya kuti nkhagwirengi ntchitu yo ndinguwona kuti yakoliyananga cha ndi ulongozgi wo Yesu wangukamba, kuti ŵanthu wo atimulondo angachitanga ndali cha. Ini ndakhumbanga kupharazga uthenga wamampha wa Ufumu. (Yoh. 15:19) Mwaviyo, ndingupempha a muofesi yakulembesiyaku usilikali kuti ndije mugulu la ŵanthu wo apharazga.
Ndingukondwa ukongwa kuti Mubali Miller wangundikambiya kuti wakundilinda ku ofesi yakulembesiyaku usilikali. Iyu wenga wambula soni kweniso wawopanga ŵanthu cha. Venga vakuchiska ukongwa kuluta ndi munthu wajalidu laviyo yo wayanjanga Yehova. Tati takambisana nawu, mu 1954, mu nyengu yachihanya, a mu ofesi yakulembesiyaku usilikali anguzomereza kuti ndije mu gulu la ŵanthu wo apharazganga. Ivi vinguchitisa kuti ndisaniyi mwaŵi wakuchita uteŵeti unyaki.
Pa nyengu iyi, ndingulonde kalata yakuti nkhateŵetiyengi pa Beteli ndipu ndagwiranga ntchitu pafamu ya Watchtower yo yenga ku Staten Island, ku New York. Ndinguteŵetiyaku kwa vyaka vitatu. Ŵanthu azeru wo ndagwiranga nawu ntchitu, angundiwovya kuziŵa vinandi.
KUTEŴETE PA BETELI
Pafamu iyi penga so wayilesi ya WBBR. Akaboni aku Yehova ndiwu ayendesanga wayilesi yeniyi kwambiya mu 1924 mpaka mu 1957. Pafamu yeniyi penga ŵanthu kwambiya 15 kufika 20 wo angutuwa ku Beteli kuti akagwirengi ntchitu kwenuku. Tanandi tenga anamana ndipu taziŵanga vinandi cha. Kweni tenga ndi mubali wakukota, Eldon Woodworth yo wenga wakusankhika. Iyu walongonga kuti wenga ndi zeru. Tayanjanga ukongwa Chiuta chifukwa mubali mwenuyu watilongonga chanju nge wusefwi. Asani taguŵisana ndi anyidu chifukwa chakuti ndisi akubuda, Mubali Woodworth wakambanga kuti, “Yehova wachita vinthu vinandi vamampha chinanga kuti wagwirisiya ntchitu ŵanthu akubuda.”
Tenga ndi mwaŵi wapade wakuteŵete limoza ndi Mubali Frederick W. Franz. Iyu wenga ndi zeru kweniso wangaziŵanga umampha Malemba ndipu venivi vingutiwovya ukongwa. Mubali Franz wasaniyanga nyengu yakucheze ndi munthu weyosi pakuyija. Mubali Harry Peterson ndiyu watibikiyanga. Tamudananga chiwongu m’malu mwakumudana zina laki chayiru lakuti Papargyropoulos chifukwa lenga lakusuzga. Nayu wenga wakusankhika ndipu wapharazganga mwaphamphu. Mubali Peterson wagwiranga umampha ntchitu yaki pa Beteli kweniso walekanga cha kupharazga. Mwezi wewosi iyu wagaŵiyanga magazini ngidu mahandiredi. Mubali uyu wangaziŵanga ukongwa Malemba ndipu wamukanga mafumbu ngidu nganandi.
VO NDINGUSAMBIRA KWA AZICHI AZERU
Asani akolola vakurya, vanozgekanga pa fakitale yo yenga pafamu yeniyi kuti viŵikiki mumakontena. Pa chaka, asaniyanga vipasu kweniso mphangwi vakukwana pafupifupi makontena 45,000. Banja losi la Beteli laryanga vakurya venivi. Pa nyengu yo tagwiranga ntchitu, ndenga ndi mwaŵi wakuteŵete limoza ndi Etta Huth yo wenga muzichi wazeru. Iyu ndiyu waziŵanga mo tingasungiya vakurya. Asani nyengu yakukolola yakwana, azichi wo ajanga kufupi ndi famu azanga kuzitiwovya ndipu Etta waŵakambiyanga mo angagwiriya ntchitu. Chinanga kuti Etta ndiyu waziŵanga vinandi pa ntchitu iyi, kweni wayesesanga kutumbika abali wo awoneriyanga pafamu. Vo Etta wachitanga vingundiwovya kuziŵa kukhumbika kwa kujithereska kwaku wo alongozga mu gulu laku Yehova.
Angela Romano wenga yumoza mwa asungwana wo azanga kuziwovya. Etta ndiyu wangumuwovya wati wasambira uneneska. Mwaviyo, pa nyengu yo ndateŵetiyanga pa Beteli, ndingakamba kuti ndingukumana ndi munthu munyaki wazeru, yo ndayenda nayu kwa vyaka 58. Ini ndi Angie, tingutolana mu April 1958 ndipu tachitiya limoza mauteŵeti nganandi. Chifukwa chakuti Angie waja wakugomezeka kwaku Yehova kwa vyaka vosi ivi, vawovya kuti banja lidu lije lakukho. Chinanga tingakumana ndi masuzgu wuli, nditimuthemba ukongwa Angela.
UMISHONALE NDIPUSO KUWONERE DERA
Wayilesi ya WBBR yo yenga ku Staten Island yati yagulisika mu 1957, ndinguchiteŵete ku Beteli ya ku Brooklyn kwa nyengu yimanavi. Ini ndi Angie tati tatolana, angutikambiya kuti tituwepu pa Beteli. Pavuli paki, tinguchichita upayiniya ku Staten Island kwa vyaka pafupifupi vitatu. Ŵanthu wo angugula wayilesi yidu anguyidana kuti WPOW. Yiwu angundilemba ntchitu ndipu ndingugwiraku kwa nyengu yimanavi.
Angie ndi ini, tinguyesesa kuja umoyu wambula kukhumba vinandi kuti tikateŵete kwekosi ko takhumbikanga. Mwaviyo, kukwamba kwa chaka cha 1961, tinguzomera kuchiteŵete nge apayiniya apade mutawuni ya Falls, ku Nebraska. Pati pajumpha nyengu yimanavi, angutidana kuti tiluti ku Sukulu ya Uteŵeti wa Ufumu. Pa nyengu iyi, sukulu yachitikanga kwa mwezi umoza ndipu yachitikiyanga mutawuni ya South Lansing, ku New York. Tinguyanduwa ndi sukulu yeniyi ndipu takhumbanga kuti vo tingusambira tikavigwirisiyi ntchitu ku Nebraska. Tingukondwa ŵati atikambiya kuti tikateŵetiyengi nge amishonale ku Cambodia. Charu chakutowa chenichi cho che ku Southeast Asia, che ndi vinthu vakutowa, tavwanga kuliya kwa vinthu kweniso tawonanga vinthu vachilendu nge maluŵa ngakununkhira ngo tenga techendangawonepu. Tenga akunozgeka kupharazga kwenuku.
Chinanga kuti venga viyo, nkhani za ndali zingusuzga mucharu chenichi. Mwaviyo, tinguluta ku South Vietnam. Venga vakupasa chitima kuti tati tajaku vyaka viŵi ndingusanirika ndi matenda ngakulu ndipu angutikambiya kuti tiluti kwidu mwaliŵi. Ndakhumbikanga nyengu kuti ndisaniyi nthazi ndipu ndivu nadi vinguchitika. Tingwamba so kuchita upayiniya wa nyengu zosi.
Mu March 1965, tenga ndi mwaŵi wakuteŵete mipingu chifukwa ndenga wakuwonere dera. Kwa vyaka 33, ini ndi Angie tingukondwa kugwira limoza ntchitu yakuwonere dera ndi chigaŵa. Kusazgiyapu yapa tanozgekiyanga maunganu ngachigaŵa ndi kugwira ntchitu pa maunganu ngenanga. Maunganu ngachigaŵa ngandikondwesanga ndipu ndenga wakunozgeka kuwovya kuti ngayendi umampha. Vyaka vinyaki tinguteŵete ku New York City ndipu maunganu nganyaki ngachigaŵa ngachitikiyanga ku Yankee Stadium.
KUWERE KU BETELI NDIPUSO KUSAMBIZA MUMASUKULU NGA GULU LAKU YEHOVA
Nge mo viŵiya ndi abali ndi azichi anandi wo achita uteŵeti wa nyengu zosi wapade, ini ndi Angie takhazganga kuti tipasikengi mauteŵeti ngakusuzga kweniso ngakukondwesa. Mwakuyeruzgiyapu, mu 1995, angundipempha kuti nkhasambizengi Sukulu Yakusambiza Uteŵeti. Pati pajumpha vyaka vitatu, angutidana kuti tikateŵetiyengi pa Beteli. Venga vakukondwesa ukongwa kuluta so kuchiteŵete ku Beteli ko ndingwambiya uteŵeti wanyengu zosi wapade, vyaka 40 vajumpha. Kwa kanyengu, ndinguteŵete mu Dipatimenti ya Uteŵeti kweniso nge msambizi mumasukulu ngidu ngakupambanapambana. Mu 2007, Wupu Wakulongozga ungukamba kuti Dipatimenti yasonu Yakuwonere Masukulu nga Gulu Laku Yehova, ndiyu yiwoneriyengi masukulu ngo ngachitikiyanga pa Beteli. Ndenga ndi mwaŵi wakuwonere masukulu ngenanga kwa vyaka vinandi.
Pambula kuswera yapa, tawona vinthu vinyaki vichisintha mumasukulu ngidu. Sukulu ya Ŵara a Mpingu yingwamba kuchitika mu 2008. Pa vyaka viŵi vakulondopu, ŵara akujumpha 12,000 angusambiriya ku Patterson ndi ku Beteli ya ku Brooklyn. Sukulu iyi yilutiriya kuchitika mumadera nganyaki ndipu wo asambiza, akusambizika umampha. Mu 2010, Sukulu Yakusambiza Uteŵeti yingudanika kuti Sukulu ya Bayibolo ya Abali Ambula Kuto ndipuso pangupangika sukulu yasonu yo yadanikanga kuti Sukulu ya Bayibolo ya Akhristu Akutorana.
Kwambiya chaka cha uteŵeti cha 2015, masukulu ngaŵi ngenanga ngakubanyika kuja sukulu yimoza yo yidanika kuti Sukulu ya Apharazgi a Ufumu. Wo asere sukulu iyi mbanthu wo akutorana, abali ambula kuto kweniso azichi ambula kuyirwa. Abali ndi azichi anandi pacharu chosi angukondwa kuvwa kuti sukulu iyi, yichitikengi mu maofesi nga nthambi nganandi. Vakukondwesa kuti abali ndi azichi anandi asere masukulu ngenanga ndipu ndikondwa kukumana ndi abali ndi azichi anandi wo ajipereka kuti asere sukulu yeniyi.
Asani ndikumbuka vo vandichitikiya pa umoyu wangu kutuliya po ndenga ndechendabatiziki muchibafa chakumwisiyamu viŵetu, ndiwonga Yehova chifukwa cha ŵanthu azeru wo angundiwovya kulutiriza kuja mu uneneska. Anyaki mwa ŵanthu yaŵa, ŵenga nthanga zangu cha ndipu atuliyanga muvyaru vakupambanapambana. Yiwu ayanjanga kuteŵete Yehova. Vo achitanga kweniso mo awoniyanga vinthu, valongonga kuti amuyanjanga ukongwa Yehova. Mugulu laku Yehova mwe ŵanthu anandi azeru wo tingayenda nawu. Ini ndayenda ndi ŵanthu azeru ŵenaŵa ndipu ndayanduwa ukongwa.


text:
CHIGONGWI CHA ALINDA Na. 4 2016 | Vo Vachitika Kuti Bayibolu Lifiki Mpaka Sonu
Kwa vyaka mahandiredi, penga vinthu vinandi vo vatingi vichitisengi kuti Bayibolu lileki kufika mpaka sonu. Kumbi nkhani ya kuleka kunangika kwa Bayibolu njakukhumbika wuli?
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Nkhani Yakukhumbika Ukongwa
Palivi buku lo liyanana ndi Bayibolu. Bayibolu lasintha vigomezu va ŵanthu kwa nyengu yitali kuluska mabuku ngosi. Kumbi tikhumbika kugomeza Bayibolu?
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Vo Vawovya Kuti Bayibolu Lileki Kuvunda
Alembi ndiwu agwirisiyanga ntchitu ukongwa mapepala nga gumbwa ndi nga vikopa. Kumbi ntchinthu wuli chawovya kuti mipukutu masawuzandi nganandi yakali yifiki mpaka sonu?
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Ŵanthu Anandi Akhumbanga Kuti Bayibolu Limali
Alongozi a visopa kweniso andali anguyesesa kukaniza ŵanthu kuti aleki kusanilika, kusindikiza, pamwenga kufwatuliya Bayibolu. Wosi akutondeka.
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Anyaki Akhumbanga Kusintha Uthenga wa M’Bayibolu
Ŵanthu anyaki achinyengu akhumbanga kusintha uthenga wa M’Bayibolu. Kumbi vo akhumbanga kuchita vinguziŵika wuli?
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Ntchifukwa Wuli Bayibolu Lafika Mpaka Sonu?
Kumbi Bayibolu ndapade munthowa wuli?
Kumbi Muziŵa?
Kumbi Yesu wachitanga nawu wuli amakhati? Kumbi alongozi a chisopa cha Chiyuda azomelezanga kuti nthengwa yimali pa vifukwa nivi?
Kumbi Vingachitika Kuja Mucharu Chambula Nkhaza?
Ŵanthu anyaki aleka kuchitiya nkhaza anyawu. Vo vinguŵawovya kuti aleki nkhaza vingawovya so ŵanthu anyaki.
BAYIBOLU LISINTHA ŴANTHU
Ndinguyesa Kanandi Waka Kuti Ndisinthi Mijalidu Yiheni
Kumbi ntchinthu wuli cho chinguwovya munthu munyaki kuti waleki kuwonere vithuzi vakusikuwa ndi kwamba kuja mwakukondwa?
Mo Mungaziŵiya Chisopa Chaunenesa
Visopa vinandi vo vikamba kuti vachikhristu vigomeza kweniso kusambiza vinthu vakupambana. Kumbi mungaziŵa wuli kuti mbayani wo asambiza nadi unenesa?
Kumbi Bayibolu Likambanji?
Kumbi Chiuta wagwirisiya ntchitu chisopa kuti wawovyi ŵanthu kuja nayu pa ubwezi?


text:
Sambiru 15
Lutirizgani Kusambira Vakukwaskana ndi Yehova
1. Kumbi musaniyengi vitumbiku wuli chifukwa chakulutirizga kusambira Bayibolo?
Tikayika cha kuti vo mwasambira mu kabuku yaka vakuwovyani kuti muyanjengi ukongwa Yehova. Kweni titenere kulutirizga kusambira kuti chanju ichi chilutirizgi kukuwa. (1 Petro 2:2) Mukhumbika kulutirizga kukuzga ubwezi winu ndi Chiuta mwakusambira Mazu ngaki kuti muzilonde umoyu wambula kumala.
Chigomezgu chinu chikuwengi asani mulutirizga kusambira uneneska wakukwaskana ndi Chiuta. Chigomezgu chikuwovyeningi kuti muchitengi vinthu vakukondweska Chiuta. (Ŵahebere 11:1, 6) Chikuchitiskeningi so kuti mulapi ndi kusintha umoyu winu ndikwamba kuchita vinthu vamampha.
2. Kumbi ŵanthu anyaki angayanduwa wuli asani imwi mwaziŵa Chiuta?
Pakuti taŵanthu titanja kukambiyaku anyidu nkhani yamampha, namwi muyesesi kukambiyaku ŵanthu uthenga wamampha wo mwasambira. Asani mulutirizga kusambira Bayibolo, musambirengi mo mungaligwiriskiya nchitu pakukonkhoske anyinu chigomezgu chinu mwaku Yehova kweniso uthenga wamampha.
Ŵanthu anandi atamba kukonkhoska uthenga wamampha kwa abwezi ŵawu pamwenga abali ŵawu. Kweni mutenere kuchita ivi mwakuphwere ukongwa. M’malu mwakuŵakambiya kuti chisopa chawu nchaboza, akambiyeni vinthu vo Chiuta walayizga. Mutenere so kukumbuka kuti ŵanthu anandi akondweskeka ukongwa ndi jalidu linu lamampha kuruska vo mukamba.
3. Kumbi mungaja pa ubwezi wa mtundu wuli ndi Chiuta?
Kusambira Mazu ngaku Chiuta kukuwovyeningi kuti muluti panthazi mwauzimu. Mukuluta kwa nyengu mujengi pa ubwezi wapade ukongwa ndi Yehova. Mujengi ŵaki nge mwana wa m’banja laki.
4. Mungachita wuli kuti mulutirizgi kuja pa ubwezi ndi Yehova?
Mungaja pa ubwezi wakukho ndi Yehova asani mulutirizga kusambira Mazu ngaku Chiuta. (Ŵahebere 5:13, 14) Kambiyani yumoza wa Akaboni aku Yehova kuti wasambirengi namwi Bayibolo pakugwiriskiya nchitu buku lakuti Kumbi Bayibolo Lisambizanji Weniukongwa? Mujengi ndi umoyu wamampha ukongwa asani mulutirizga kusambira Mazu ngaku Chiuta.
Uthenga wamampha utuliya kwaku Yehova, Chiuta walikondwa. Mungaja nayu pa ubwezi asani mutanjana ndi ŵanthu ŵaki. (Ŵahebere 10:24, 25) Asani mutesesa kukondweska Yehova, mwazamusaniya umoyu chayiwu, umoyu wambula kumala. Chinthu chakuzirwa ukongwa cho mungachita nkhuja pa ubwezi ndi Chiuta.


text:
Kasi Nkhani ya Yesu Iyo Yili mu Baibolo Njaunenesko?
Ivyo Baibolo likuyowoya
Luka, uyo wakalembako nkhani ya Yesu, wakati: “
Nasanda vinthu vyose makoraghene kufuma pakwamba.”—Luka 1:3.
Ŵanthu ŵanyake ŵakuti nkhani ya Yesu iyo yili mu mabuku gha Mateyu, Mariko, Luka na Yohane, ŵali kuyisintha m’ma 300 C.E.
Kweni m’ma 1900 C.E., mpukutu unyake wa buku la Yohane ukasangika ku Egypt. Zina la mpukutu uwu ni Papyrus Rylands 457 (P52). Uli ku layibulare ya John Rylands, ku Manchester, England. Muli mazgu gha pa Yohane 18:31-33, 37, 38.
Mpukutu uwu ngwakale chomene. Ŵanthu ŵanyake ŵakuti ukalembeka m’ma 125 C.E. Pakwenera kuti pakajumpha vyaka 25 kufuma apo buku la Yohane likalembekera. Mazgu agho ghali mu mpukutu uwu, ghakuyana na agho ghali mu mipukutu yinyake ya buku la Yohane iyo yikalembeka pamanyuma pa 125 C.E.


text:
MUTU 102
Themba Likanjira mu Yerusalemu pa Mwana wa Mbunda
MATEYU 21:1-11, 14-17 MARIKO 11:1-11 LUKA 19:29-44 YOHANE 12:12-19
YESU WAKANJIRA MU YERUSALEMU NA MZINDA UKURU
WAKAYOWOYERATHU KUTI YERUSALEMU WAZAMUPARANYIKA
Pa zuŵa lakulondezgapo, pa Sabata Nisani 9, Yesu pamoza na ŵasambiri ŵake ŵakanyamuka ku Betaniya kulazga ku Yerusalemu. Apo ŵakasendeleranga ku Betifage, pa Phiri la Maolive, Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake ŵaŵiri kuti:
“Lutani mu muzi uwo mukuwuwona. Para mwanjira waka, mwamusanga mbunda yanakazi yakakika pamoza na mwana wake. Mukazisuture na kwiza nazo kwa ine. Ndipo usange munyake wamumufumbani chilichose, mukati, ‘Fumu yikuzikhumba.’ Ndipo wamuzituma nyengo yeneyiyo.”—Mateyu 21:2, 3.
Ŵasambiri ŵakamanya yayi kuti ivyo Yesu wakaŵaphalira ukaŵa uchimi. Kweni pamanyuma ŵakazakamanya kuti vikafiskanga uchimi uwo Zekariya wakalemba. Zekariya wakachima kuti Themba ilo Chiuta wasora lizamunjira mu Yerusalemu. Themba ili “ndakujiyuyura ndipo lakwera pa mbunda, pa kambunda kanalume, kamwana ka mbunda yanakazi.”—Zekariya 9:9.
Ŵasambiri ŵara ŵakati ŵafika ku Betifage, ŵakatora mwana wa mbunda pamoza na nyina wake. Ŵanthu awo ŵakimilira pafupi ŵakaŵafumba kuti: “Kasi mukusutulirachi mwana wa mbunda?” (Mariko 11:5) Kweni ŵanthu ŵara ŵakati ŵapulika kuti Fumu ndiyo yikazikhumbanga, ŵakaŵaleka ŵasambiri kuti ŵalute nazo kwa Yesu. Ŵasambiri ŵakatandika vyakuvwara vyawo vyakuwaro pa mbunda na mwana wake, kweni Yesu wakakwera pa mwana wa mbunda.
Mzinda ukasazgikiranga apo Yesu wakendanga pa mbunda kulazga ku Yerusalemu. Ŵanthu ŵanandi ŵakatandikanga vyakuvwara vyawo mu msewu. Ŵanyake ŵakaphajuranga minthavi ya makuni panji “vivwati ivyo vikaŵa mumphepete mwa nthowa” ndipo ŵakavitandikanga pasi. Ŵakachemerezganga kuti: “Ponoskani, taŵeya! Ngwakutumbikika uyo wakwiza mu zina la Yehova! Wakutumbikika Mbufumu uwo ukwiza wa adada Davide!” (Mariko 11:8-10) Ŵafarisi awo ŵakaŵa mu mzinda ŵakakwiya na mazgu ghara. Ŵakaphalira Yesu kuti: “Msambizgi, ŵalekeskani ŵasambiri ŵinu.” Yesu wakazgora kuti: “Nkhumuphalirani kuti, usange aŵa ŵangakhala chete, malibwe ghachemerezgenge.”—Luka 19:39, 40.
Apo Yesu wakawonanga Yerusalemu, wakamba kulira na kuyowoya kuti: “Okwe, muhanya uno uŵenge kuti wamanya vinthu vyamtende . . . kweni sono vyabisika ku maso ghako.” Yerusalemu wakaŵa wakuti walangikenge chifukwa cha kulekera dala kupulikira. Yesu wakayowoya kuti: “Ŵalwani ŵako ŵazamuzenga linga lakuzingilizga na makuni ghakusongoka ndipo ŵazamukuzingilizga na kukujalira vigaŵa vyose. Ŵazamukutaya pasi, iwe na ŵana ŵako awo ŵali mukati mwako, ndipo pa iwe ŵazamulekapo chara libwe pachanya pa libwe linyake.” (Luka 19:42-44) Mazgu gha Yesu ghakafiskika nadi, Yerusalemu wakaparanyika mu 70 C.E.
Yesu wakati wanjira mu Yerusalemu, “msumba wose ukayaghayika, ukati: ‘Kasi ni njani uyu?’” Mizinda yikayowoyanga kuti: “Uyu ni ntchimi Yesu, yakufuma ku Nazarete wa ku Galileya!” (Mateyu 21:10, 11) Awo ŵakamuwona Yesu apo wakawuskanga Lazaro ŵakaphaliranga ŵanyawo. Ŵafarisi ŵakadandawura kuti palije icho ŵakuchitapo. Ŵakayowoyeskananga kuti: “Charu chose chamulondezga.”—Yohane 12:18, 19.
Yesu wakanjira mu tempile kukasambizga ŵanthu, nga umo wakachitiranga nyengo zose para waluta ku Yerusalemu. Mwenemura wakachizganga ŵachibulumutira na ŵakupendera. Ŵalara ŵa ŵasofi na ŵalembi ŵakakwiya chomene ŵakati ŵawona ivyo wakuchita kweniso ŵakati ŵapulika ŵasepuka mu tempile mura ŵakuchemerezga kuti: “Ponoskani, taŵeya, Mwana wa Davide!” Ŵalongozgi ŵa chisopa ŵakafumba Yesu kuti: “Kasi ukupulika ivyo aŵa ŵakuyowoya?” Yesu wakati kwa iwo: “Kasi mundaŵazgepo ichi, ‘Mwafumiska mazgu gha malumbo mu milomo ya ŵana na ŵabonda’?”—Mateyu 21:15, 16.
Yesu wakalaŵiska pa vinthu vyose ivyo vikaŵa mu tempile. Kweni pakuti kukafipa, wakachitapo chilichose yayi. Ntheura wakafumako pamoza na ŵapositole. Pambere Nisani 10 yindambe, wakawelera ku Betaniya, ndiko wakakagona usiku wa Sabata.


text:
MUTU 135
Yesu Wakati Wawuka Wakawonekera ku Ŵanandi
YESU WAKAWONEKERA MU NTHOWA YA KU EMAUSI
YESU WAKALONGOSOLERA MALEMBA ŴASAMBIRI ŴAKE MWAKUWEREZGAWEREZGA
TOMASI WAKALEKA KUKAYIKA
Pa Sabata, Nisani 16, ŵasambiri ŵakaŵa na chitima chomene. Ŵakamanya yayi icho chachitika kuti dindi liŵe lambura kanthu. (Mateyu 28:9, 10; Luka 24:11) Ntheura pa Sabata kumise, Kileopa na msambiri munyake ŵakanyamuka ku Yerusalemu kuya ku Emausi, uwo ukaŵa ulendo wa makilomita 11.
Apo ŵakendanga, ŵakadumbiskananga ivyo vyachitika. Munthu munyake wachilendo wakamba kwenda nawo. Iyo wakaŵafumba kuti: “Kasi ni nkhani wuli izo mukudumbiskana uku mukwenda?” Kileopa wakazgora kuti: “Kasi ndiwe mulendo ndipo ukukhala wekha mu Yerusalemu apo ukuleka kumanya ivyo vyachitika mu mazuŵa agha?” Munthu uyu wakati: “Vinthu wuli?”—Luka 24:17-19.
Iwo ŵakazgora kuti: “Vinthu vyakukhwaskana na Yesu Munazarete.” Ŵakatiso: “Ise tikagomezganga kuti munthu uyu ndiyo wawomborenge Israyeli.”—Luka 24:19-21.
Kileopa na msambiri munyake yura ŵakalutilira kulongosora vinthu ivyo vikachitika pa zuŵa ili. Iwo ŵakati ŵanakazi ŵanyake awo ŵakaluta ku dindi uko Yesu wakasungika ŵakasanga kuti dindi lili mwazi. Ndipo ŵanakazi aŵa ŵakawona chinthu chachilendo. Ŵakawona ŵangelo awo ŵakaŵaphalira kuti Yesu ngwamoyo. Kileopa na munyake yura ŵakayowoyaso kuti ŵanthu ŵanyake nawo ŵakaluta ku dindi ndipo ‘ŵakasanga kuti vili nga umo ŵanakazi ŵakayowoyera.’—Luka 24:24.
Ŵasambiri ŵaŵiri aŵa ŵakamanyanga yayi ng’anamuro la ivyo vikachitika. Munthu wachilendo yura wakayowoya na mazaza kuti waŵawovwire kuti ŵaleke kusuzgika na ivyo vikachitika. Iyo wakati: “Ŵambura mahara imwe na ŵazito mu mtima kugomezga vinthu vyose ivyo ntchimi zikayowoya! Asi chikaŵa chakwenelera kuti Khristu wakomwe na vinthu ivi na kunjira mu uchindami wake?” (Luka 24:25, 26) Ndipo wakalutilira kuŵalongosolera kufuma mu Malemba vinthu ivyo vikayowoyeka vyakukhwaskana na Khristu.
Paumaliro ŵakafika kufupi na Emausi. Kweni ŵasambiri ŵaŵiri ŵara ŵakakhumbanga kupulika vinandi. Ntheura ŵakamupempha munthu wachilendo uyu kuti: “Khalani nase, chifukwa kwafipa kale ndipo zuŵa lamara.” Wakazomera kukhala nawo na kurya nawo chakurya. Mulendo yura wakalomba, wakamenya chingwa na kuŵapa ŵasambiri ŵara. Penepapo ŵasambiri ŵakamumanya, ndipo iyo wakazgeŵelekera. (Luka 24:29-31) Ntheura ŵakamanya kuti Yesu ngwamoyo.
Ŵasambiri ŵaŵiri aŵa ŵakakondwa chomene ndipo ŵakayowoya kuti: “Asi mitima yithu yaphyanga apo wayowoyanga nase mu nthowa, apo watilongosoleranga makora Malemba?” (Luka 24:32) Ntheura ŵakawelera na kuchimbilira ku Yerusalemu, uko ŵakasanga ŵapositole na ŵanthu ŵanyake. Pambere Kileopa na msambiri munyake yura ŵandayowoye ivyo ŵizira, ŵakasanga ŵanthu ŵanyake ŵakuyowoya kuti: “Fumu yili kuwuskika nadi, ndipo yanguwonekera kwa Simoni!” (Luka 24:34) Ntheura ŵaŵiri aŵa nawo ŵakayowoya kuti Yesu wakaŵawonekera. Ŵakaneneskanga kuti nawo ŵakamuwona.
Wose ŵakazizwaso apo Yesu wakaŵawonekera mu chipinda. Ŵakazizwa chomene chifukwa ŵakaŵa mu nyumba ndipo milyango yose yikaŵa yakujalika pakuti ŵakawopanga Ŵayuda! Kweni Yesu wakiza na kwimilira pakati pawo. Wakati kwa iwo: “Mtende uŵe namwe.” Kweni ŵakachita wofi. Iwo ŵakatenthema ndipo “ŵakaghanaghananga kuti ŵawona mzimu.”—Luka 24:36, 37; Mateyu 14:25-27.
Kuti wakhorweske ŵanthu ŵara kuti iyo wakaŵa mzimu panji muzguka yayi, Yesu wakaŵalongora mu mawoko na mu malundi umo ŵakamukhoma. Wakati: “Chifukwa wuli mukusuzgika maghanoghano na kukayika mu mitima yinu? Wonani mawoko ghane na malundi ghane, kuti ndine. Nikhwaskani na kuwona, chifukwa mzimu ulije thupi na viwangwa nga umo mukuniwonera.” (Luka 24:36-39) Ŵanthu ŵara ŵakakondwa chomene kweniso ŵakazizikika apo ŵanyake ŵakagomezganga yayi kuti ndiyo nadi.
Wakalutilira kuŵawovwira mwakuti ŵagomezge kuti ndiyo nadi. Ntheura wakaŵafumba kuti: “Kasi muli na chakurya pano?” Ŵakamupa chipitika cha somba ndipo wakarya. Pamasinda wakati: “Agha ni mazgu ghane agho nkhamuphalirani apo nkhaŵa namwe [pambere nindafwe], kuti vinthu vyose ivyo vili kulembeka mu Dango la Mozesi na mu Ntchimi na Masalimo ivyo vikuyowoya vya ine, vikwenera kufiskika.”—Luka 24:41-44.
Yesu wakaŵa kuti wawovwirapo kale Kileopa na munyake yura kuti ŵapulikiske Malemba, ndipo pa nyengo iyi wakawovwiranga wose awo ŵakaŵapo. Iyo wakati: “Ivi ndivyo vili kulembeka: kuti Khristu wazamusuzgika na kuwuka pakati pa ŵakufwa pa zuŵa lachitatu, ndipo mu zina lake, uthenga wakuti ŵanthu ŵang’anamuke mtima kuti zakwananga zigowokereke uzamupharazgika ku mitundu yose, kwambira mu Yerusalemu. Imwe mukwenera kuŵa ŵakaboni ŵa vinthu ivi.”—Luka 24:46-48.
Pa vifukwa vinyake, mpositole Tomasi pakaŵavya nyengo yira. Ntheura mu mazuŵa ghakulondezgapo, ŵanyake ŵakamuphalira kuti: “Tawona Fumu.” Tomasi wakati: “Kwambura kuti nawona mabamba gha mizumali mu mawoko ghake, na kunjizga munwe wane mu mabamba gha mizumali na mu mbambo zake, nadi ningagomezga chara.”—Yohane 20:25.
Pakati pajumpha mazuŵa 8, ŵasambiri ŵakawunganaso mu nyumba. Pa nyengo iyi Tomasi wakaŵapo. Yesu wakawonekeraso ku ŵasambiri na kuŵatawuzga. Wakati: “Mtende uŵe namwe.” Pamasinda wakang’anamukira kwa Tomasi ndipo wakati: “Ŵika munwe wako apa, ndipo wona mawoko ghane, njizga woko lako mu mbambo zane, ndipo leka kukayika kweni ugomezge.” Tomasi wakati kwa iyo: “Fumu yane na Chiuta wane!” (Yohane 20:26-28) Apa Tomasi wakasimikizga kuti Yesu ngwamoyo nadi, munthu wauzimu kweniso mwimiliri wa Chiuta.
Yesu wakati: “Pakuti waniwona, kasi wagomezga? Mbakukondwa awo ŵakuwona chara kweni ŵakugomezga.”—Yohane 20:29.


text:
Mafumbo Ghakufuma ku Ŵaŵazgi
Kasi ntchiwemi kuti Mkhristu waŵenge na futi yakujivikilira ku vigeŵenga?
Nangauli ntchiwemi kuti Ŵakhristu ŵajivikilirenge ku ŵalwani, kweni ŵakwenera kulondezga fundo za mu Baibolo. Fundo za mu Baibolo zikulongora kuti ntchakwenelera yayi kuti Ŵakhristu ŵaŵe na futi yakujivikililira ku vigeŵenga. Tiyeni tiwone fundo zakulondezgapo izi:
Umoyo wa munthu ngwakuzirwa chomene mu maso gha Yehova. Wamasalimo Davide wakamanyanga kuti Yehova ‘ntchisimi cha umoyo.’ (Sal. 36:9) Pa chifukwa ichi, para Mkhristu wasankha kujivikilira panji kuvikilira katundu wake, wakwenera kuwoneseska kuti waleke kukoma munthu, na kuŵa na mulandu wa ndopa.—Doto. 22:8; Sal. 51:14.
Nangauli pali vilwero vinandi ivyo para munthu wangavigwiliskira ntchito wangaŵa na mulandu wa ndopa, kweni futi ndiyo yikukoma luŵiro munthu, kwali walasira dala panji mwangozi. * Kweniso vinthu vinganangikirathu para mulwani uyo wakwiya kale, wangawona kuti muli na futi. Chingaŵa chipusu kuti munyake wakomeke.
Apo Yesu wakaphalira ŵalondezgi ŵake kuti ŵayeghe malupanga pa usiku wakuti namachero wafwenge, wakang’anamuranga kuti ŵajivikilire nagho yayi. (Luka 22:36, 38) Yesu wakaŵaphalira kuti ŵayeghe malupanga kuti waŵasambizgirepo. Ŵakeneranga yayi kugwiliskira ntchito lupanga kuti ŵajivikilire ku ŵalwani ŵawo, nanga ŵalwani ŵawo ŵangaŵa na vilwero. (Luka 22:52) Petrosi wakati waheta khutu la muzga wa wasembe munyake, Yesu wakati: “Wezgera lupanga lwako mu malo ghake.” Pamanyuma, Yesu wakayowoya fundo yakuzirwa iyo ŵalondezgi ŵake mazuŵa ghano ŵakulondezga. Wakati: “Wose awo ŵakukora lupanga ŵafwenge na lupanga.”—Mat. 26:51, 52.
Kuyana na ivyo lemba la Mika 4:3 likuyowoya, ŵateŵeti ŵa Chiuta ‘ŵakuskana malupanga ghawo kuŵa vyakulimira, mikondo yawo kuŵa vyakuphatilira makuni.’ Para ŵachita nthena, ndipo iwo ŵakumanyikwa kuti Mbakhristu ŵaunenesko nadi. Fundo iyi, yikukolerana na iyo mpositole Paulosi wakayowoya, wakati: “Kuwezgera munthu uheni pa uheni yayi. . . . Usange ntchamachitiko, muŵe pamtende na ŵanthu wose.” (Rom. 12:17, 18) Paulosi wakakumana na masuzgo ghanandi. Wakakumananga na “vigeŵenga,” kweni iyo wakawezgeranga yayi. Wakaswanga yayi fundo za mu Malemba na chilato chakuti wajivikilire ku ŵalwani. (2 Kor. 11:26) Wakagomezganga Chiuta na vinjeru ivyo vikusangika mu Mazgu ghake, ivyo “ni viwemi kuluska vilwero vya nkhondo.”—Muph. 9:18.
Ŵakhristu ŵakuwona umoyo kuti ngwakuzirwa chomene kuluska vinthu vyakuthupi. “Umoyo . . . ukufuma mu ivyo [munthu] wali navyo yayi.” (Luka 12:15) Ntheura para mwayezga kudumbiskana mwakuzika na chigeŵenga kweni vyatondeka, Mkhristu wamahara wakulondezga fundo iyo Yesu wakayowoya, yakuti: “Ungalimbananga na muheni chara.” Nyengo zinyake pangakhumbikwa kumuvulira laya lamukati na lakuwaro wuwo. (Mat. 5:39, 40; Luka 6:29) * Chiwemi chomene icho tingachita nkhuleka kujichemera ŵankhungu. Vigeŵenga vingalimbana nase yayi para tingaleka “kujilongora chifukwa cha ivyo [tili] navyo.” Kweniso para ŵazengezgani ŵithu ŵakutimanya kuti ndise Ŵakaboni ŵa Yehova ndipo tikutemwa mtende.—1 Yoh. 2:16; Zinth. 18:10.
Ŵakhristu ŵakuchindika njuŵi za ŵanyawo. (Rom. 14:21) Ŵabali na ŵadumbu ŵanyake ŵangakhuŵara para ŵamanya kuti Mkhristu munyake wali na futi yakujivikililira. Chitemwa chikutovwira kuŵika vyakukhumba vya ŵanyithu pakwamba, nanga boma lingatizomerezga kuti tiŵe na futi.—1 Kor. 10:32, 33; 13:4, 5.
Ŵakhristu ŵakuyezgayezga kulongora nkharo yiwemi. (2 Kor. 4:2; 1 Pet. 5:2, 3) Para Mkhristu wapika ulongozgi, kweni wakulutilira kusunga futi kuti wajivikilirenge ku vigeŵenga, wangalongora kuti wali na nkharo yiwemi yayi. Mkhristu wanthena wangapika yayi mauteŵeti panji udindo uliwose mu mpingo. Fundo iyi yikugwiraso ntchito kwa Mkhristu uyo wakuyegha futi ku ntchito kwake. Vingaŵa makora chomene usange wangasanga ntchito yinyake. *
Mkhristu wakusankha yekha umo wangajivikililira, umo wangavikililira banja lake, panji katundu wake. Kweniso wakwenera kusankha yekha ntchito. Kweni fundo za mu Baibolo zikulongora kuti Chiuta ngwavinjeru kweniso wakutitemwa. Lekani Ŵakhristu ŵakukhwima mwauzimu, ŵakusankha kuleka kuŵa na futi yakujivikililira ku vigeŵenga. Ŵakumanya kuti ŵazamusanga chivikiliro chanadi para ŵakugomezga Chiuta na kulondezga fundo zake za mu Baibolo.—Sal. 97:10; Zinth. 1:33; 2:6, 7.
^ ndime 3 Mkhristu wangasankha kuŵa na futi kuti wakomerenge nyama, panji kuti wajivikilire ku vinyama vyakuthondo. Pa nyengo iyo wakuyigwiliskira ntchito yayi, wakwenera kuwuskamo vipolopolo, panji kuyikhura dankha na kuyiŵika pa malo ghakubisika. Mkhristu wakwenera kupulikira para mu charu icho wakukhala, boma likukhumba kuti munthu waŵenge dankha na vikalata vyakumuzomerezga kuti waŵe na futi.—Rom. 13:1.
^ ndime 2 Kuti mumanye vinandi pa nkhani ya umo tingajivikililira ku awo ŵakukolelera ŵanakazi, wonani Wukani! ya Chingelezi ya Malichi 8, 1993.
^ ndime 4 Para mukukhumba kumanya vinandi pa nkhani ya ntchito yakukhwaskana na futi, wonani Gongwe la Mulinda Lachicheŵa la Novembala 1, 2005, peji 31; na Lachingelezi la Julayi 15, 1983, p. 25-26.


text:
Chalo chithu cha Malawi chasuzgika na nthenda ya bukuzi na pamtima iyo yikayamba mu November chaka chamala apo vula yikayambilanga. Kwene sono yakomapo kale banthu banayi ndipo banyake bakukwana 150 bali dimiti mu vipatala.
Nthenda iyi, yikuyamba chifukwa cha vakulya panji maji agho kuli majelemusi gha bukuzi na pamtima. Pala munthu watola nthenda iyi mbwenu wangafwa lubilo usange wandapokele mankhwala kufumila kuchipatala ndipo pakujumpha waka nyengo yichoko chomene kuti wapotele.
Kwasono pano nthenda iyi yasuzga chomene mumphepete mwa Nyanja ndipo ku Karonga na Nkhata Bay ndiko yanjila chomene.
“Nthena sono nambala kuno ku Karonga kwekha yakwana 137,” bwana Joshua Mhango awo mbakuwona vya umoyo ku chigaba ichi ndimo banguyowoyela. “Kwene tapulikaso kuti banyithu ku boma la Nkhata Bay bapokela baluwali bakukwana 16 ndipo pandafwe waliyose chaaa apo ise kuno ku Karonga bafwapo kale batatu.”
Ku Kasungu naku Dowa kuli waka munthu yumoza boma lililose uyo walikusangika na nthenda iyi. Apo ku Lilongwe banthu babili ndiwo bakasangika na bukuzi na pamtima juzi pachibili.
Ku Karonga yasuzga chomene chifukwa uzgapa ngunandi chifukwa nthenda iyi yikutinkhana na vinthu va makasamakasa.
Mutolamakani withu waku Karonga wayowoya kuti banthu banandi ku boma ili bakumwa maji agho ngambula kutetezgeka ku matenda.
“Suzgo ilo lili kuno ndakuti banthu banandi bakumwa maji ghakufumila mu Nyanja kwambula kubwatuskako. Kweneso banyake bakuteka mumithombo sono mphakusuzga kuti nthenda iyi ya bukuzi na pamtima yibapumbwe,” ndimo wanguyowoyela mutola makani withu wa Nkhani Mchitumbuka.
Nthenda iyi yakomapo kale banthu 40 ku Zambia kweneso banyake bakukwana 1,500 bakutambula mu vipatala ndipo ku chalo ichi yikayamba mu mwezi wa September chaka chamala cha 2017.
Kwene abwana Malango bati chalo cha Malawi chingakozeskananga na Zambia yayi pa nkhani ya kwandana kwa nthenda iyi.
“Ise tilikufupi na Lusaka yayi kweneso kuti tikudelela chaaa. Kutiwaka tikukhumba kuti tiwoneseske kuti awo bakuluta ku Zambia nakukawela bakusecheka mwakukwana muma boarder mwithu kuchitila vamachelo.
Kwasono pano boma la Malawi lilimukati kusambizga banthu za nkhani ya bukuzi na pamtima kuti yileke kwandana muvigaba vinandi. Waliyose wakuphalilika kuti wagezenge dankha mumawoko na sopo pambele wandalye chinthu chilichose olo pala wafuma ku chimbuzi.
Abwana Malango bayowoyaso kuti boma likupelekaso mankhwala gha ufu kuti bathilenge mumaji agho bamwenge.
Chalo chithu cha Malawi chikatambula chomene na nthenda iyi mu chaka cha 2009 apo banthu 82 ndiwo bakaluza umoyo wawo ndipo 3,000 bakakoleka dimiti.


text:
Seputembala 12-18
MASALIMO 120-134
Sumu 33 na Lurombo
Mazgu Ghakwamba (Mamin. 3 panji kuchepera apa)
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
“Wovwiri Wane Ukufuma kwa Yehova”: (Mamin. 10)
Sa 121:1, 2—Tikwenera kumugomezga Yehova chifukwa ndiyo wali kulenga vyose (w05 1/1 peji 8 ndime 3)
Sa 121:3, 4—Yehova wakumanya ivyo ŵateŵeti ŵake ŵakukhumbikwira (w05 1/1 peji 9 ndime 4)
Sa 121:5-8—Yehova ngwakugomezgeka ndipo wakuvikilira ŵanthu ŵake (w05 1/1 peji 9 ndime 5-7)
-
Ivyo Tasambira: (Mamin. 8)
Sa 123:2—Kasi chiyelezgero chakuyowoya vya “maso gha ŵateŵeti” chikutisambizga vichi? (w06 10/1 peji 31 ndime 3)
Sa 133:1-3—Kasi ntchivichi chinyake icho tikusambira mu salimo ili? (w06 10/1 peji 32 ndime 2)
Kasi ivyo nasambira pakuŵerenga Baibolo sabata iyi, vikunisambizga vichi za Yehova?
Kasi nasanga fundo wuli pakuŵerenga Baibolo sabata iyi izo zinganovwira pakupharazga?
-
Kuŵerenga Baibolo: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) Sa 127:1–129:8
PHARAZGANI MWALUSO
Paulendo Wakwamba: (Mamin. 2 panji kuchepera apa) Mulongorani ivyo vili pa chikopi cha Gongwe la nambara 5. Yezgelerani umo mungazgolera mwenecho nyumba uyo wakalipa.
Ulendo Wakuwelerako: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) Dumbiskanani nkhani ya pa chikopi mu Gongwe la nambara 5. Muchemerani ku maungano gha mpingo.
Sambiro la Baibolo: (Mamin. 6 panji kuchepera apa) Uthenga Uwemi sambiro 8 ndime 6. Wovwirani msambiri kuti wachitenge ivyo wakusambira.
UMOYO WACHIKHRISTU
Sumu 114
Yehova Wanichitira Vikuru Chomene: (Mamin. 15) Longorani vidiyo ya pa jw.org. (Lutani pa MANYANI VYA ISE > IVYO TIKUCHITA.) Kufuma apo, dumbiskanani mafumbo agha: Kasi Yehova wamovwira wuli Crystal, ndipo ivi vyamukhukiska wuli? Kasi wakuchita vichi para maghanoghano ghaheni ghamwizira? Kasi nkhani ya Crystal imwe yamovwirani wuli?
Sambiro la Baibolo la Mpingo: (Mamin. 30) ia mutu 6 ndime 15-23, bokosi pa peji 57 na kuweleramo pa peji 58
Weleranimo Ivyo Mwasambira na Kuyowoyapo Mwakudumura Ivyo Muzamusambira Sabata Yikwiza (Mamin. 3)
Sumu 119 na Lurombo


text:
Kasi Mukumuwona “Uyo Ngwambura Kuwoneka”?
“Wakalutilira kuŵa wakukhora nga wakuwona Uyo ngwambura kuwoneka.”—HEB. 11:27.
1, 2. (a) Cifukwa wuli vinthu vikawonekanga nga kuti Mozesi wali mu suzgo? (Wonani cithuzithuzi cakwamba.) (b) Cifukwa wuli Mozesi wakawopa yayi ukali wa themba?
FARO wakaŵa muwusi wakofya kweniso ciuta wamoyo ku Ŵaeguputo. Buku linyake likuti, Ŵaeguputo ŵakawonanga kuti Faro “wakaŵa na vinjeru ndiposo nkhongono kuluska waliyose.” (When Egypt Ruled the East.) Kuti wawofye ŵanthu ŵake, Faro wakavwaranga cisoti ico cikaŵa na cikozgo ca njoka ya vuvi. Ici cikakumbuskanga ŵalwani ŵake kuti ŵangaparanyika mwaluŵiro. Ntheura, ghanaghanirani waka umo Mozesi wakajipulikira apo Yehova wakamuphaliranga kuti: “Tindikutume kwa Faro kuti ukafumiske ŵanthu ŵane, ŵana ŵa Israyeli mu Eguputo.”—Ex. 3:10.
2 Mozesi wakaluta ku Eguputo kukapharazga uthenga wa Ciuta, ndipo wakawuska ukali wa Faro. Pamanyuma pakuti vilengo vinkhondi na vinayi vyatimba caru ca Eguputo, Faro wakacenjezga Mozesi wakati: “Jicenjelere wekha; ungawonangaso cisko cane; cifukwa mu zuŵa ilo tiuwoneleso cisko cane tiufwenge.” (Ex. 10:28) Kweni pambere Mozesi wandafumeko kwa Faro, wakacima kuti mwana wakudankha wa themba wafwenge. (Ex. 11:4-8) Paumaliro, Mozesi wakaphalira mbumba yiliyose ya Israyeli kuti yikome mbuzi panji mberere, ndipo ndopa zake ŵazimije pa mphanjizgo za milyango ya nyumba zawo. Nyama izi zikaŵa zakupatulika kwa Ra, ciuta wa Ŵaeguputo. (Ex. 12:5-7) Kasi Faro wakate wacitenge wuli? Mozesi wakawopa yayi. Cifukwa wuli? Na cipulikano wakapulikira Yehova, wakawopa “ukali wa themba cara, pakuti wakalutilira kuŵa wakukhora nga wakuwona Uyo ngwambura kuwoneka.”—Ŵazgani Ŵahebere 11:27, 28.
3. Kasi tisambirenge fundo wuli zakukhwaskana na cipulikano ca Mozesi?
3 Kasi cipulikano cinu nchikuru comene mwakuti vili nga ni para ‘mukuwona Ciuta’? (Mat. 5:8) Kuti tiwonenge vinthu mwauzimu na kuwona “Uyo ngwambura kuwoneka,” tiyeni tisambire za Mozesi. Kasi cipulikano ico wakaŵa naco mwa Yehova cikamovwira wuli kuti waleke kopa munthu? Kasi wakalongora wuli kuti wakaŵa na cipulikano mu malayizgo gha Ciuta? Pa nyengo iyo ŵakaŵa mu suzgo, kasi Mozesi na ŵanthu ŵake ŵakakhwimiskika wuli cifukwa ca kuwona “Uyo ngwambura kuwoneka”?
WAKAWOPA “UKALI WA THEMBA” CARA
4. Mu kawonero ka wunthu, kasi Mozesi wakaŵa wuli pakumuyaniska na Faro?
4 Mu maso gha ŵanthu, Mozesi wakayananga yayi na Faro. Vikawonekanga nga Faro wali na mazaza pa umoyo wa Mozesi. Mozesi wakafumba Yehova kuti: “Kasi ndine njani ine kuti ndilute kwa Faro, na kuti ndifumiske Ŵaisrayeli mu Eguputo?” (Ex. 3:11) Vyaka 40 kumasinda, Mozesi wakacimbirako ku Eguputo ndipo wakakhalanga umoyo wakucimbiracimbira. Wakwenera kuti wakajifumbanga kuti, ‘Kasi niwelere nadi ku Eguputo na kukawuska ukali wa themba?’
5, 6. Kasi nchivici ico cikawovwira Mozesi kuti wawope Yehova m’malo mwa kopa Faro?
5 Pambere Mozesi wandawelere ku Eguputo, Ciuta wakamusambizga fundo yakuzirwa, yeneyiyo pamanyuma Mozesi wakayilemba mu buku la Job, yakuti: “Kumopa Yehova ndivyo vinjeru.” (Job 28:28) Kuti wawovwire Mozesi kuti waŵe na wofi uwu na kucita vinthu mwavinjeru, Yehova wakayowoya mphambano iyo yili pakati pa ŵanthu na Ciuta Wankhongonozose. Iyo wakafumba kuti: “Kasi ndinjani mweneuyu wakucita mulomo wa munthu? Panji ndinjani mweneuyu wakucita mbuwu, panji wakumangwa makutu, panji kulaŵiska, panji cinthulu? Kasi asi ndine Yehova?”—Ex. 4:11.
6 Kasi Mozesi wakasambirapo vici apa? Wakeneranga yayi kopa. Iyo wakatumika na Yehova, uyo wakate wamupenge cilicose ico wakakhumbikwiranga kuti wakapharazge uthenga wa Ciuta kwa Faro. Kweniso Faro wakayananga yayi na Yehova. Nakuti aka kakaŵa kakwamba yayi kuti muwuso wa Ŵaeguputo wofye ŵateŵeti ŵa Ciuta. Panji Mozesi wakaghanaghanirangapo pa umo Yehova wakavikililira Abrahamu, Yosefe, na iyo wuwo, mu nyengo za Ŵafaro ŵakumasinda. (Gen. 12:17-19; 41:14, 39-41; Ex. 1:22–2:10) Cifukwa cakuti wakaŵa na cipulikano mwa Yehova, “Uyo ngwambura kuwoneka,” Mozesi wakawonekera kwa Faro na kupharazga lizgu lililose ilo Yehova wakamulangura kuyowoya.
7. Kasi mudumbu munyake wakawovwirika wuli cifukwa cakuti wakaŵa na cipulikano mwa Yehova?
7 Cifukwa cakuti wakaŵa na cipulikano mwa Yehova, mudumbu munyake zina lake Ella, nayo wakawopanga ŵanthu yayi. Mu 1949, Ella wakakakika na ŵapolisi ŵa KGB ku Estonia, ndipo ŵakamuvura vyakuvwara vyose. Iyo wakati: “Nkhakhozgeka soni comene. Kweni nkhati nalomba kwa Yehova, mtima ukazika.” Kufuma apo, Ella ŵakamuŵika mu jele layekha mazuŵa ghatatu. Iyo wakati: “Ŵalaraŵalara ŵa boma ŵakacemerezganga kuti: ‘Tiwoneseskenge kuti nanga ni zina lakuti Yehova lileke kukumbukikaso mu Estonia! Iwe ukuluta ku msasa, ndipo ŵanyake ŵakuluta ku Siberia!’ Mwacigong’oska ŵakafumba kuti, ‘Wali nkhu Yehova winu?’” Kasi Ella wakeneranga kopa ŵanthu panji kugomezga Yehova? Apo wakafumbikanga, wakayowoya mwambura wofi, wakati: “Nkhani iyi naghanaghanirapo comene, ndipo nawona kuti nchiwemi kuti nikhale mu jele uku nili mubwezi wa Ciuta kuluska kuti nifwatuke na kutaya ubwezi wane na Ciuta.” Kwa Ella, Yehova wakaŵa wanadi. Na cipulikano, wakalutilira kuŵa wakugomezgeka.
8, 9. (a) Kasi munkhwala wakumazgira wofi ni vici? (b) Para mwayezgeka kuti mope ŵanthu, kasi mukwenera kugomezga comene njani?
8 Para muli na cipulikano mwa Yehova, mopenge ŵanthu yayi. Usange ŵalara ŵa boma ŵakumukanizgani kusopa Ciuta, vingawoneka nga ŵali na mazaza ghose pa umoyo winu. Cifukwa ca kopa kukwiyiska ŵalara ŵa boma, mungawona nga nchambura mahara kulutilira kuteŵetera Yehova. Kweni kumbukani fundo iyi: Munkhwala wakumazgira wofi nkhuŵa na cipulikano mwa Ciuta. (Ŵazgani Zintharika 29:25.) Yehova wakuti: Cifukwa wuli mukopa “munthu uyo tiwafwenge, mwana wa munthu uyo walengeka nga mbuteka?”—Yes. 51:12, 13.
9 Gomezgani comene Adada ŵinu awo ŵali na nkhongonozose. Iwo ŵakuwona na kukhwaskika para ŵawusi ŵakutitambuzga ndipo ŵakucitapo kanthu kuti ŵatovwire. (Ex. 3:7-10) Nanga ni para mukwenera kuvikilira cigomezgo cinu pamaso pa ŵalara ŵa boma, “kwenjerwa cara na umo mukwenera kuyowoyera panji ico mukwenera kuyowoya; cifukwa ico mukwenera kuyowoya cizamupika kwa imwe mu ora lenelilo.” (Mat. 10:18-20) Ŵalongozgi na ŵalara ŵa boma ŵangayana na Yehova yayi. Para mukhozgenge cipulikano cinu sono, muwonenge Yehova kuŵa wanadi kweniso kuti ngwakunozgeka kumovwirani.
WAKAŴA NA CIPULIKANO MU MALAYIZGO GHA CIUTA
10. (a) Kasi Yehova wakapeleka ulongozgi wuli ku Ŵaisrayeli mu mwezi wa Nisani mu 1513 B.C.E.? (b) Cifukwa wuli Mozesi wakapulikira ulongozgi wa Ciuta?
10 Mu mwezi wa Nisani mu 1513 B.C.E., Yehova wakaphalira Mozesi na Aroni ulongozgi wacilendo kuti ŵaphalire Ŵaisrayeli, wakuti: Torani mwanamwanalume wa mberere panji mbuzi, mumukome ndipo ndopa zake mumije pa mphanjizgo za milyango ya nyumba zinu. (Ex. 12:3-7) Kasi Mozesi wakacita wuli? Mpositole Paulosi wakalemba kuti: “Na cipulikano, wakacita paska na kumija ndopa, mwakuti wakuparanya waleke kukhwaska ŵana ŵawo ŵakwamba kubabika.” (Heb. 11:28) Mozesi wakamanyanga kuti Yehova ngwakugomezgeka, ndipo wakaŵa na cipulikano mu layizgo la Yehova lakuti wakomenge ŵana ŵakwamba ŵa Ŵaeguputo.
11. Cifukwa wuli Mozesi wakapeleka ulongozgi wa Ciuta ku ŵabali ŵake?
11 Ŵana ŵa Mozesi ŵakaŵa ku Midiyani, ndipo kukaŵa kutali na “wakuparanya.” * (Ex. 18:1-6) Ndipouli, wakapulikira ndipo wakapeleka ulongozgi wa Ciuta ku mbumba za Ŵaisrayeli ŵanyake izo umoyo wa ŵana ŵawo ŵakwamba ukaŵa pa ngozi. Ŵana ŵakwamba ŵakate ŵakomekenge ndipo Mozesi wakalongora citemwa ku ŵabali ŵake. Baibolo likuti: “Penepapo Mozesi wakacema ŵalara wose ŵa Israyeli, wakati kwa iwo, . . . ‘mukome Paska.’”—Ex. 12:21.
12. Kasi Yehova watituma kuti tipharazge uthenga wuli wakuzirwa?
12 Na wovwiri wa ŵangelo, mazuŵa ghano ŵanthu ŵa Yehova ŵakupharazga uthenga wakuzirwa wakuti: “Mopani Ciuta ndipo mupani ucindami, pakuti ora lakuti wapeleke ceruzgo lafika, ntheura sopani Uyo wakalenga kucanya na caru capasi na nyanja na visimi vya maji.” (Uvu. 14:7) Sono ni nyengo yakuti tipharazge uthenga uwu. Tikwenera kucenjezga ŵazengezgani ŵithu kuti ŵafumemo mu Babuloni Mukuru, kuti ŵaleke “kupokako vilengo vyake.” (Uvu. 18:4) Ŵakhristu ŵakuphakazgika pamoza na ŵa “mberere zinyake,” ŵakupempha ŵanthu awo ŵali kutali na Ciuta kuti: “Phemanani na Ciuta.”—Yoh. 10:16; 2 Kor. 5:20.
13 Tili ŵakusimikizga kuti ‘ora la ceruzgo’ lafika nadi.Kweniso tili na cigomezgo kuti apo Yehova wakutiphalira kuti mulimo withu wa kupharazga na kuzgora ŵanthu kuŵa ŵasambiri ucitike mwaluŵiro, wakuneneska. Mu mboniwoni, mpositole Yohane wakawona “ŵangelo ŵanayi ŵakwimilira pa ngodya zinayi za caru capasi, ŵakakoleska mphepo zinayi za caru capasi.” (Uvu. 7:1) Na cipulikano, kasi mukuwona kuti ŵangelo aŵa ŵakhala pacoko kuti ŵataye mphepo za suzgo yikuru zakuparanyira caru? Usange mukuŵawona ŵangelo aŵa na maso gha cipulikano, mupharazgenge makani ghawemi mwacikanga.
14. Kasi nchivici ico cikuticiska kucenjezga ‘muheni kuti wawereko ku nthowa zake ziheni’?
14 Pa nyengo yasono, Ŵakhristu ŵaunenesko ŵali kale paubwezi uwemi na Yehova ndipo ŵali na cilindizga ca kuzakapokera umoyo wamuyirayira. Ndipouli, ŵakuwona kuti ni mulimo wawo ‘kumucenjezga muheni kuti wawereko ku nthowa zake ziheni, kuponoska umoyo wake.’ (Ŵazgani Ezekiel 3:17-19.) Kweni tikupharazga kuti tigege waka mulandu wa ndopa yayi. Tikutemwa Yehova na ŵazengezgani ŵithu. Yesu wakalongosora ng’anamuro leneko la citemwa na lusungu mu ntharika ya Musamariya muwemi. Ntheura, ‘kasi “citima” cikuticiska kuti tipharazgenge?’ Nakuti nga ni musofi na Mulevi, tikwenera yayi kujigowokera na ‘kujumpha kumphepete.’ (Luka 10:25-37) Para tili na cipulikano mu malayizgo gha Ciuta kweniso para tikutemwa ŵazengezgani ŵithu, tipharazgenge mwamwamphu apo nyengo yicalipo.
“ŴAKAMBUKA NYANJA YISWESI”
15. Cifukwa wuli Ŵaisrayeli ŵakawonanga kuti palije kwakucimbilira?
15 Cipulikano ca Mozesi mwa “Uyo ngwambura kuwoneka,” cikamovwira apo Ŵaisrayeli ŵakakumana na suzgo ŵati ŵafuma mu Eguputo. Baibolo likuti: “Ŵaisrayeli ŵakinuska maso ghawo, ndipo ehena! Ŵaeguputo ŵakukonkha panyuma zawo; ndipo ŵakopa comene. Ndipo Ŵaisrayeli ŵakalilira kwa Yehova.” (Ex. 14:10-12) Kasi ŵakakhazganga kuti ŵakumanenge na suzgo ili? Enya. Yehova wakayowoyerathu kuti: “Ine ndinonofye mtima wa Faro, kuti waŵakonkhe panyuma zawo ndipo tindicindikike pa Faro na pa nkhondo yake yose; kuti Ŵaeguputo ŵamanye kuti Ine ndine Yehova.” (Ex. 14:4) Ndipouli, Ŵaisrayeli ŵakatondeka kuwona vinandi. Iwo ŵakawonanga waka Nyanja Yiswesi kunthazi kwawo, magaleta gha nkhondo gha Faro kumanyuma kwawo, na muliska wa vyaka 80 uyo wakaŵalongozganga. Ŵakawonanga kuti palije kwakucimbilira.
16. Kasi cipulikano cikamovwira wuli Mozesi pa Nyanja Yiswesi?
16 Ndipouli, Mozesi wakaŵavya wofi. Cifukwa wuli? Cifukwa na maso gha cipulikano, wakawonanga cinthu cakuzirwa kuluska nyanja panji ŵankhondo. Iyo wakawonanga “ciponosko ca Yehova,” ndipo wakamanyanga kuti Yehova waŵalwerenge nkhondo Ŵaisrayeli. (Ŵazgani Exodus 14:13, 14.) Ŵanthu ŵa Ciuta ŵakakhozgeka cifukwa ca cipulikano ca Mozesi. Baibolo likuti: “Na cipulikano, ŵakambuka Nyanja Yiswesi nga mpha caru cakomira, kweni Ŵaeguputo pakucita ciganga, ŵakanjirapo ndipo yikaŵamira.” (Heb. 11:29) Kufuma apo, ‘ŵanthu ŵakawopa Yehova; na kupulikana na Yehova na muteŵeti wake Mozesi.’—Ex. 14:31.
17. Kasi nchivici ico cizamucitika kunthazi ceneico cizamuyezga cipulikano cithu?
17 Sonosono apa, tikumanenge na masuzgo. Paumaliro wa suzgo yikuru, maboma gha caru ghazamuŵa kuti ghaparanya magulu gha cisopa cautesi agho ngankhongono comene kuluska ise. (Uvu. 17:16) Yehova wali kuyowoyerathu kuti tizamuŵa nga ni “caru ca vikaya vyambura malinga . . . mphingilizgo panji vipata.” (Ezek. 38:10-12, 14-16) Vizamuwoneka nga tilije kwakucimbilira. Kasi imwe muzamucita wuli?
18. Cifukwa wuli tikwenera kuzakawopa yayi pa suzgo yikuru?
18 Tingawopanga yayi. Cifukwa wuli? Cifukwa Yehova wali kuyowoyerathu kuti ŵanthu ŵa Ciuta ŵazamuwukirika. Kweniso wali kuyowoyerathu umo vizamumalira. Baibolo likuti: “Mu zuŵa ilo Gogi wamkwizira caru ca Israyeli, wakuti Yehova Ciuta, kutukutwa kwane kugolere. Cifukwa mu sanji yane na mu kutukutwa kwane kwakugolera nkhuphara.” (Ezek. 38:18-23) Kufuma apo, Ciuta wazamuparanya ŵanthu wose awo ŵazamukhumba kupweteka ŵanthu ŵa Yehova. Para muli na cipulikano mu ivyo vizamucitika pa “zuŵa likuru na lakofya la Yehova,” muzamuwona “ciponosko ca Yehova” kweniso muzamulutilira kuŵa ŵakugomezgeka.—Joel 2:31, 32.
19. (a) Kasi ubwezi wa pakati pa Yehova na Mozesi ukaŵa wuli? (b) Usange tipulikirenge Yehova mu mendero ghithu ghose, kasi iyo wacitenge vici?
19 Mukwenera kunozgekerathu vinthu ivi mwa kulutilira kuŵa ‘wakukhora nga mukuwona Uyo ngwambura kuwoneka.’ Musambirenge Mazgu gha Ciuta mwakukhazikika na kulomba kuti mukhozge ubwezi winu na Yehova Ciuta. Mozesi wakaŵa paubwezi wapadera na Yehova ndipo Yehova wakacita milimo yikuru kwizira mwa iyo. Nakuti Baibolo likuti Yehova wakamanyana na Mozesi “cisko ku cisko.” (Dute. 34:10) Mozesi wakaŵa nchimi yapadera comene. Ndipouli, usange muli na cipulikano, namwe mungaŵa paubwezi wapadera na Yehova mwakuti vingaŵa nga ni para mukumuwona. Usange timupulikirenge ‘mu mendero ghithu ghose,’ nga umo Mazgu gha Ciuta ghakuticiskira, iyo ‘wanyoloskenge nthowa zithu.’—Zinth. 3:6.
^ ndime 11 Yehova wakatuma ŵangelo kuti ŵakapeleke ceruzgo pa Ŵaeguputo.—Sal. 78:49-51.


text:
FUMBO 5
Kasi mu Baibolo Muli Uthenga Wuli?
“Niŵikenge ulwani pakati pa iwe na mwanakazi kweniso pakati pa mphapu yako na mphapu yake. Iyo wazamudinya mutu wako ndipo iwe uzamuluma chitende chake.”
“Kwizira mu mphapu yako, mitundu yose pa charu chapasi yizamusanga vitumbiko chifukwa wapulikira mazgu ghane.”
“Ufumu winu wize. Khumbo linu lichitike pano pasi nga nkhuchanya.”
“Sonosono apa Chiuta, uyo wakupeleka mtende wazamung’anyira pasi Satana ku malundi ghinu.”
“Para vinthu vyose vyazakaŵa pasi pake, Mwana nayo wazamuŵa pasi pa Uyo wakaŵika vinthu vyose pasi pa iyo, mwakuti Chiuta waŵe vinthu vyose kwa waliyose.”
“Sono malayizgo ghakayowoyeka kwa Abrahamu na mphapu yake . . . , uyo ni Khristu. Kweniso, usange muli ŵa Khristu, muli mphapu ya Abrahamu nadi.”
“Ufumu wa charu wazgoka Ufumu wa Fumu yithu na wa Khristu wake, ndipo iyo walamulirenge nga ni themba muyirayira swii.”
“Ntheura chinjoka chikuru chikaponyeka pasi, njoka ya papo kale, iyo yikuchemeka Dyabulosi na Satana, uyo wakupuluska charu chose. Wakaponyeka pa charu chapasi, ndipo ŵangelo ŵake ŵakaponyeka pasi pamoza nayo.”
“Wakakora chinjoka, njoka yakale yira, icho ni Dyabulosi na Satana, na kuchikaka vyaka 1,000.”


text:
CHIGONGWI CHA ALINDA—CHAKUSAMBIRA August 2016
Magazini iyi ye ndi nkhani zakusambira kwambiya September 26 mpaka October 23, 2016.
MBIRI YA UMOYU WANGU
Mo Ndasaniriya Likondwa Chifukwa Chakupasa
Munyamata munyaki wa ku England wangwamba umoyu wo wamuchitisa kuti wakondwengi, iyu wanguzija mumishonale ku Puerto Rico.
Ntchifukwa Wuli Yehova Wakwambisa Nthengwa?
Ntchifukwa wuli tingakamba kuti nthengwa ndi mphasu yakutuliya kwaku Chiuta?
Vo Vingawovya Kuti Nthengwa Yinu Yije Yalikondwa
Saniyani ulongozi wo ungakuwovyani.
Saniyani Vinthu Vamampha Ukongwa Kuluska Golidi
Saniyani nthowa zitatu zo ŵanthu wo akhumbisisa kusambira Bayibolu tingaŵayeruziya ndi ŵanthu wo afufuza golidi.
Tikhumbika Kuchita Vinandi Pakuteŵete Yehova
Ziŵani vo mungachita kuti mufiski kuchita vinandi pakuteŵete Yehova.
Tikhumbika Kusambiza Anyidu
Ndi vinthu nivi vakukhumbika ukongwa vo mungaŵawovya apharazgi asonu kuti achiti?
Vo Akuŵerenga Afumba
Ntchifukwa wuli arwani aku Yesu awonanga kuti kuleka kusamba mumanja mwakulondo mudawuku yenga nkhani yikulu?
YATULIYA MUNKHANI ZIDU ZAKALI
“Nditovya Ŵanthu Kuti Yehova Watumbikiki”
Chinanga kuti akusambira Bayibolu aziŵanga vinandi cha pankhani yakuleka kuchitaku nkhondu pa nyengu yo Nkhondu Yakwamba Yapacharu Chosi yachitikanga, kuleka kuchitaku nkhondu kunguwovya ukongwa.