text:
MUTU 7
Chilindizga Cheneku cha Akwanjiwa Ŵinu wo Akutayika
Kumbi tiziŵa wuli kuti akufwa azamuyuka nadi?
Kumbi Yehova watiyiwona wuli nkhani yakuyuska akufwa?
Kumbi mbayani wo azamuyuskika?
YERUZGIYANI kuti muthaŵa murwani wakofya ukongwa. Murwani yo ngwanthazi ukongwa ndipuso watchimbiya kuruska imwi. Muziŵa so kuti ngwankhaza chifukwa mukumuwonapu wachibaya anyinu. Chinanga wuli mutesesa kutchimbiya juŵani, kweni murwani yo we pafupi kukukoni. Pawoneka kuti palivi chechosi cho mungachita. Kweni mwamwaŵi pasanirika munthu munyaki yo wakhumba kukutaskani. Iyu ngwanthazi ukongwa kuruska murwani winu, ndipu watikusimikizgiyani kuti wakuwovyeningi. Ivi vingakujalikiskani mtima pasi.
2 Mwakuyana waka, pe murwani munyaki yo watikutchimbizgani. Taŵanthu tosi tidikiskika ndi murwani uyu. Nge mo tikusambiriya m’mutu wajumpha, Bayibolo likamba kuti nyifwa ndi murwani. Palivi weyosi yo wangathaŵa murwani uyu. Murwani uyu wato maumoyu nga akwanjiwa ŵidu anandi. Kweni Yehova ngwanthazi ukongwa kuruska nyifwa. Iyu ndi Mutaski wachanju yo walongo kali kuti wangakhoza kuthereska murwani uyu. Ndipu walayizga kuti wazamutuzgiyapu limu nyifwa, yo ndi murwani. Bayibolo lisambiza kuti “Wamawongu wakumariya kwachiwayulika ndi nyifwa.” (1 Ŵakorinte 15:26) Nkhani iyi njakukondweska ukongwa!
3 Tiyeni tiwoni dankha mwakudumuwa mo weyosi waku isi wakwaskikiya ndi nyifwa. Kuziŵa ivi kutiwovyengi kuti tivwisi chinthu chinyaki cho chingatipaska likondwa. Wonani kuti Yehova walayizga kuti akufwa azamuja so ndi umoyu. (Yesaya 26:19) Yiwu azamuyuskika. Ichi ndichu chilindizga cho tenachu chifukwa chakuti ndivu Yehova walayizga.
ASANI WAKWANJIWA WIDU WATAYIKA
4 Kumbi pe wakwanjiwa winu weyosi yo wakutayika? Mukhoza kumala zeru chifukwa cha chitima, urwirwi ndipuso kujiwona kuti mulivi pakuko. Panyengu yangeti iyi ndipu tikhumbika kupembuzgika ndi Mazu ngaku Chiuta. (2 Ŵakorinte 1:3, 4) Bayibolo lititiwovya kuvwisa mo Yehova ndi Yesu avwiya pa nkhani yakukwaskana ndi nyifwa. Yesu, yo wayezganga Awiski mwakufikapu, waziŵanga urwirwi wo munthu watuvwa asani wafwirika. (Yohane 14:9) Panyengu yo wenga ku Yerusalemu, Yesu wayanjanga kuchicheza ndi Lazaro ndi achizi ŵaki ŵaŵi, Mariya ndi Marta wo ajanga pa msumba wapafupi wa Betaniya. Yiwu angwanjana ukongwa. Bayibolo likamba kuti: “Yesu wanguŵanja Marta, ndi muvurwa waki, ndi Lazaro.” (Yohane 11:5) Kweni nge mo tingusambiriya mu mutu wajumpha, Lazaro wangufwa.
5 Kumbi Yesu wanguvwa wuli mubwezi waki wati wafwa? Bayibolo likamba kuti Yesu wanguluta kuchija limoza ndi abali aku Lazaro ndi anyawu wo ŵenga pa maliru. Wati waŵawona, Yesu wanguchita chitima ukongwa. Iyu “wangukoreka chitima mu mzimu, wangudagha.” Nkhani iyi yilutirizga kuti, “Yesu wanguliya.” (Yohane 11:33, 35) Kumbi Yesu wangulongo kuti wengavi chilindizga chifukwa chakuti wanguliya? Awa. Kweniso Yesu waziŵanga kuti we pafupi kuchita chinthu chinyaki chakuziziswa. (Yohane 11:3, 4) Chinanga wuli venga viyo iyu wanguvwa urwirwi ndi chitima chifukwa cha nyifwa yaku Lazaro.
6 Mwaviyo tingakamba kuti chitima chaku Yesu chititipaska nthazi. Chititiwovya kuziwa kuti Yesu ndi Awiski a Yehova atinkha nyifwa. Kweni Yehova Chiuta wazamutuzgapu murwani uyu. Tiyeni tiwoni vo Chiuta wanguwovya Yesu kuchita.
“LAZARO, TULIYA KUNU KUBWARU!”
7 Lazaro wanguŵikika kumphaku, ndipu Yesu wangukamba kuti atuzgepu mwa wo wenga pakhomu. Marta wangukana chifukwa chakuti ndipu pajumpha mazuŵa nganayi kutuwa po angumuŵikiya, mwaviyo Lazaro wangwamba kuvunda. (Yohane 11:39) Kweni ŵanthu awonanga kuti palivi cho chingachitika.
8 Mwa wati watuzgikapu Yesu wangukambulizga kuti: “Lazaro, tuliya kunu kubwaru!” Kumbi nchinthu wuli cho chinguchitika? “Wakufwa yo wangutuwa.” (Yohane 11:43, 44) Kumbi mungaŵanaŵaniya likondwa lo ŵanthu ŵenga nalu? Kwali Lazaro wenga mzichi, mubali, mubwezi pamwenga mzengezgani wawu, yiwu anguziŵa kuti wafwa. Kweni panyengu iyi, ŵenga so ndi munthu mweniyo amuyanjanga. Ichi chenga chakuziziswa ukongwa. Mwambula kukayika ŵanthu anandi angumulonde Lazaro mwalikondwa. Yapa nyifwa yinguthereskeka!
9 Yesu wangukamba kuti chakuziziswa ichi wanguchichita ndi nthazi zaki cha. Murombu laki lo wanguromba wechendayuski Lazaro, wangukamba kuti Yehova ndiyu Wangumupaska nthazi zakuyuskiya Lazaro. (Yohane 11:41, 42) Mphachakuchitika chenichi pe cha po Yehova wangugwiriskiya nchitu nthazi zaki munthowa yeniyi. Chiyuka chaku Lazaro nchimoza cha vakuziziswa 9 va ŵanthu wo anguyuskika, vo vikulembeka m’Mazu ngaku Chiuta.* Kuŵerenga ndi kusambira nkhani zenizi nkhwakukondweska. Zititisambiza kuti Chiuta watanjiya cha, chifukwa ŵanthu wo anguyuskika ŵenga ŵana, ŵara, anthurumi, anthukazi, Ayisraele ndi ŵanthu amitundu yinyaki. Nkhani izi zakukondweska ukongwa. Mwakuyeruzgiyapu, Yesu wati wayuska ka msungwana, apapi ŵaki “ŵangurwita ndi chirwitu chikuru.” (Marko 5:42) Kukamba uneneska, Yehova wanguŵachitiska kuti akondwi ukongwa.
10 Mbuneneska kuti ŵanthu wo anguyuskika ndi Yesu akufwa so. Kumbi ivi ving’anamuwa kuti kuyuska ŵanthu yaŵa kwenga kwambura chanduru? Awa. Nkhani za m’Bayibolo izi zititisimikizgiya uneneska wa vinthu vo vazamuchitika nadi ndipuso zititipaska chilindizga.
VO TISAMBIRA PA NKHANI ZA ŴANTHU WO ANGUYUSKIKA
11 Bayibolo lisambiza kuti “ŵakufwa kuti ŵaziŵa kanthu cha.” Nkhani yaku Lazaro mbukaboni ukulu. Kumbi Lazaro wati wayuka, wanguziziswa ŵanthu mwakuŵakonkhoske mo kuchanya kuliri? Pamwenga wanguŵawofya ndi nkhani za helo wa motu? Awa, ndivu wanguchita cha. Bayibolo likambapu cha kuti Lazaro wangukonkhoska nkhani zangeti izi. Pa mazuŵa nganayi ngo wenga wakufwa, iyu ‘waziŵanga kanthu cha.’ (Wakutaula 9:5) Lazaro wangugona waka mu nyifwa.—Yohane 11:11.
12 Nkhani yaku Lazaro yititisambiza so kuti chiyuka ndi nthanu waka cha kweni chazamuŵaku nadi. Yesu wanguyuska Lazaro wumba wa ŵanthu uchiwona. Chinanga mbalongozgi a visopa, wo atinkhanga Yesu anguzomerezga kuti ivi vikuchitika nadi. Ndipu yiwu angukamba kuti: “Tichitenji? Uyu munthu [Yesu] wachita visimikizgu vinandi.” (Yohane 11:47) Ŵanthu anandi anguluta kuchiwona Lazaro yo wanguyuskika. Ivi vinguchitiska kuti ŵanthu anandi avwani mwaku Yesu. Yiwu angusimikizga kuti Yesu wangutumika ndi Chiuta chifukwa chakuwona kuti Lazaro ngwamoyu. Uwu wenga ukaboni wanthazi ukongwa, mwakuti Ayuda anyaki wo ŵenga alongozgi avisopa akulama mtima angupangana kuti abayi Yesu ndi Lazaro.—Yohane 11:53; 12:9-11.
13 Kumbi tingasuska kuti chiyuka chiliku nadi? Awa, chifukwa Yesu wangusambiza kuti “wosi ŵamu miunda” azamuyuskika. (Yohane 5:28) Yehova ndiyu Mulengi wa vamoyu vosi. Kumbi nchakusuzga kugomezga kuti iyu wazamulenga so umoyu? Kweni vosi vithemba kuti munthu yo waje mu chikumbusku chaku Yehova. Kumbi iyu wangakumbuka akwanjiwa ŵidu wo akufwa? Kuchanya kwe nyenyezi zinandi ukongwa, kweni yeyosi Chiuta wakuyipaska zina. (Yesaya 40:26) Mwakuyana waka, Yehova Chiuta wangakumbuka chechosi chakukwaskana ndi abali ŵidu wo akufwa ndipu ngwakunozgeka kuziŵapaska so umoyu.
14 Sonu kumbi Yehova watiyiwona wuli nkhani yakuyuska akufwa? Bayibolo lisambiza kuti iyu wanweka kuyuska ŵakufwa. Munthu wakugomezgeka Jobu wangufumba kuti: “Asani munthu wafwa, kumbi wakaŵanga so wamoyu?” Jobu wakambanga kuti wangalindizga mu muunda mpaka pa nyengu yo Chiuta wazakumukumbukiya. Iyu wangukambiya Yehova kuti: “Mphanyi mungudana, ndatingi ndimumukeningi, mwatingi mukhumbi nchitu ya manja nginu.”—Jobu 14:13-15.
15 Aŵanaŵaniyani waka kuti Yehova ngwakunweka kuyuska ŵanthu wo akufwa! Kumbi nchakukondweska cha kuziŵa kuti Yehova ngwakukhumbisiska kuyuska akufwa? Kumbi chiyuka chamunthazi chazamuja wuli? Kumbi mbayani wo azamuyuskika ndipu azamuyukiya nunkhu?
“WOSI ŴAMU MIUNDA”
16 Nkhani za m’Bayibolo zakukamba va chiyuka zititisambiza va chiyuka cho chazamuchitika kunthazi. Ŵanthu wo anguyuskika pacharu chapasi anguja so limoza ndi akwanjiwa ŵawu. Ivi ndivu vazamuchitika pa chiyuka chakunthazi, kweni chiyuka ichi chazamuruska chakali. Nge mo tingusambiriya mu Mutu 3, chilatu chaku Chiuta nchakuti charu chosi chizije paradayisu. Pa chifukwa ichi, ŵanthu wo akufwa azamuyuskikiya mu charu chambula nkhondu, uchigeŵenga ndi matenda. Yiwu azamuja ndi mwaŵi wakuja ndi umoyu wambura kumala pacharu mwachimangu ndi likondwa.
17 Kumbi mbayani wo azamuyuskika? Yesu wanguti: “Wosi ŵamu miunda ŵakavwanga liu laki [laku Yesu] ndipu ŵakatuwangamu.” (Yohane 5:28, 29) Lemba la Chivumbuzi 20:13, likamba so kuti: “Ndipu nyanja yingufunchizga ŵakufwa ŵamwaki; ndipu nyifwa ndi Hadesi vingupereka ŵakufwa ŵamwaku wo.” Mazu ngakuti “Nyifwa” ndi “Hadesi” ngang’anamuwa chinthu chimoza, masanu nga ŵanthu wosi. (Wonani Fundu Zakukumaliya) Masanu yanga ngazamuja mwazi. Ŵanthu wosi wo ŵe mwenimo ŵazamuja so ndi umoyu. Wakutumika Paulo wangukamba kuti: “Chiŵengepu chiyuka cha ŵarunji ndi ŵaziraurunji.” (Machitidu 24:15) Kumbi ivi ving’anamuwanji?
18 “Ŵarunji” asazgapu ŵanthu anandi wo tiŵerenga nkhani zawu m’Bayibolo wo ŵengaku Yesu wechendazi pacharu. Akhumba mukumbuka ŵanthu nge Nowa, Abrahamu, Sara, Mosese, Ruti, Estere ndi anyaki anandi. Nkhani zakukwaskana ndi anyaki mwa ŵanthu akugomezgeka yaŵa zisanirika mu buku la Ŵahebere chaputala 11. Kweni “ŵarunji” yaŵa asazgapu so ateŵeti aku Yehova wo atufwa mazuŵa nganu. Tiwonga ukongwa chifukwa cha chilindizga cha chiyuka cho chititovya kuti tilekengi kuwopa nyifwa.—Ŵahebere 2:15.
19 Nanga nchinthu wuli cho chazamuchitikiya ŵanthu wosi wo akufwa kwambula kuteŵete pamwenga kuvwiya Yehova chifukwa chakuti amuziŵanga cha? Yehova wazamuluwa cha “ŵaziraurunji” anandi yaŵa. Nawuso azamuyuskika ndi kupaskika nyengu yakusambiriya vakukwaskana ndi Chiuta wauneneska kweniso kumuteŵete. Pa nyengu ya vyaka 1,000, akufwa azamuyuskika ndi kupaskika mwaŵi wakuteŵete Yehova pamoza ndi ateŵeti ŵaki akugomezgeka. Nyengu iyi yazamuja yakukondweska ukongwa. Bayibolo likamba kuti nyengu iyi, ndi Zuŵa la Cheruzgu.#
20 Kumbi ivi ving’anamuwa kuti munthu weyosi wazamuyuskika? Awa. Bayibolo likamba kuti akufwa anyaki ŵe ku “Gehena.” (Luka 12:5) Zina lakuti Gehena likutuliya ku malu ngakali ngo ngenga ku Yerusalemu ko atayangaku vinthu. Kumalu yanga awotchiyangaku ŵanthu ndi nyama zakufwa kweniso viswaswa vosi. Ŵanthu wo aŵatayanga kweniko aŵawonanga kuti ŵenga ambula kwenere chiyuka. Mwaviyo, Gehena wamiya pharanyiku lamuyaya. Chinanga kuti Yesu ndiyu we ndi udindu wakweruzga amoyu ndi akufwa, Yehova ndiyu Mweruzgi wakumaliya. (Machitidu 10:42) Iyu wazamuyuska cha ŵanthu wo watiŵayeruzga kuti mbaheni ndipuso ambula kukhumba kulapa.
‘CHIYUKA CHAKWAMBA’
21 Bayibolo likamba so va chiyuka chinyaki cho chidanika kuti ‘chiyuka chakwamba.’ (Chivumbuzi 20:6) M’Bayibolo mukulembeka nkhani ya munthu yumoza pe yo wakuyuskika pa chiyuka ichi, Yesu Khristu.
22 Yesu wati wabayika, Yehova wanguzomerezga cha kuti Mwana waki wakugomezgeka walutirizgi kuja mu muunda. (Sumu 16:10; Machitidu 13:34, 35) Chiuta wanguyuskiya Yesu ku umoyu wa umunthu cha. Wakutumika Petro wangukonkhoska kuti Khristu ‘wangubayika mu liŵavu kweni wanguja wamoyu mu mzimu.’ (1 Petro 3:18) Ichi chenga chakuziziswa chikulu nadi. Yesu wanguja so wamoyu nge munthu wauzimu wanthazi ukongwa. (1 Ŵakorinte 15:3-6) Yesu ndiyu wenga wakwamba kuyuskika mwapade viyo. (Yohane 3:13) Kweni iyu wenga wakumaliya cha.
23 Yesu wati waziŵa kuti we pafupi kuwere kuchanya, wangukambiya akumulondo ŵaki kuti “ndiruta kwachirongosole imwi malu.” (Yohane 14:2) Yesu wangukamba kuti ŵanthu wo aluta kuchanya ‘nkhamskambu kamana.’ (Luka 12:32) Kumbi mbalinga wo ŵe mugulu limana la Akhristu akugomezgeka ili? Nge mo likambiya Lemba la Chivumbuzi 14:1, wakutumika Yohane wanguti: “Ndipu ndingulereska, ehe, Mwana-mberere wanguma pa phiri Zioni, ndi pamoza nayu penga vikwi machumi pe chumi ndi machumi nganayi ndi vinayi (144,000) wo ŵenga ndi zina laki, ndi zina la Awiski, lakulembeka pa mphumi zawu.”
24 Akhristu 144,000 yaŵa kusazgapu akutumika akugomezgeka aku Yesu, ayuskikiya ku umoyu wakuchanya. Kumbi yiwu ayuskika nyengu niyi? Wakutumika Paulo wangulemba kuti kwazamuchitika munyengu yakujapu kwaku Khristu. (1 Ŵakorinte 15:23) Nge mo mwazamusambiriya mu Mutu 9, isi tija mu nyengu yeniyi. Mwaviyo, akujaliya mwa ŵanthu 144,000 wo atufwa mazuŵa nganu, ayuskikiya kuchanya nyengu yeniyo afwiya. (1 Ŵakorinte 15:51-55) Kweni ŵanthu anandi ŵe ndi mwaŵi wakuziyuskikiya ku umoyu mu Paradayisu pacharu chapasi.
25 Yehova wazamutuzgapu murwani widu, nyifwa ndipu wazamuŵaku so cha. (Yesaya 25:8) Kweni akhumba mungafumba kuti, ‘Kumbi wo ayuskikiya kuchanya amuchitanji?’ Yiwu amuja chigaŵa cha boma la Ufumu wakuchanya. Mu mutu wa panthazi, tisambirengi vinandi vakukwaskana ndi boma ili.
VO BAYIBOLO LISAMBIZA
- Nkhani za m’Bayibolo zakukwaskana ndi chiyuka zititipaska chilindizga cheneku.—Yohane 11:39-44.
- Yehova ngwakunweka kuziyuska ŵanthu wo akufwa.—Jobu 14:13-15.
- Wosi wo ŵe ku masanu nga ŵanthu wosi azamuyuskika.—Yohane 5:28, 29.
* Nkhani zinyaki zisanirika pa 1 Ŵakaronga 17:17-24; 2 Ŵakaronga 4:32-37; 13:20, 21; Mateyu 28:5-7; Luka 7:11-17; 8:40-56; Machitidu 9:36-42; ndipuso 20:7-12.
# Kuti muvwi vinandi vakukwaskana ndi Zuŵa la Cheruzgu, ndipuso chifukwa cho ŵanthu azamuyeruzgikiya, wonani Fundu Zakukumaliya.
Mafumbu ngakusambiriya
1-3. Kumbi ndi murwani nuyu yo watchimbizga taŵanthu tosi, nanga nchifukwa wuli kuziŵa vo Bayibolo lisambiza nkhwakujalika mtima pasi?
4. (a) Kumbi nchifukwa wuli vo Yesu wanguchita wakwanjiwa waki wati wafwa, vititisambiza mo Yehova wavwiya? (b) Kumbi Yesu wangupanga ubwezi wapade nuwu?
5, 6. (a) Kumbi Yesu wanguchita wuli panyengu yo wenga ndi banja laku Lazaro limoza ndi anyawu wo aliyanga? (b) Kumbi nchifukwa wuli chitima chaku Yesu chititipaska nthazi?
7, 8. Kumbi nchifukwa wuli ŵanthu awonanga nge kuti Lazaro wangayuka so cha, nanga Yesu wanguchitanji?
9, 10. (a) Kumbi Yesu wangukamba kuti nthazi zo wanguyuskiya Lazaro Zingutuwa pani? (b) Kumbi kuŵerenga nkhani za m’Bayibolo zakukwaskana ndi chiyuka kungatiwovya wuli?
11. Kumbi nkhani ya chiyuka chaku Lazaro yilongo wuli kuti mazu ngo nge pa Wakutaula 9:5, ngauneneska?
12. Kumbi tingasimikizga wuli kuti Lazaro wanguyuskika nadi?
13. Kumbi nchifukwa wuli titenere kugomezga kuti Yehova wazamuyuska akufwa?
14, 15. Mwakuyana ndi vo Jobu wangukamba, kumbi Yehova watiyiwona wuli nkhani yakuyuska akufwa?
16. Kumbi akufwa azamuyuskikiya mu charu cha mtundu wuli?
17. Kumbi mbayani wo azamuyuskika?
18. Kumbi mbayani wo ŵe mugulu la “ŵarunji” wo azamuyuskika, nanga kumbi chilindizga ichi chitikukwaskani wuli?
19. Kumbi “ŵaziraurunji mbayani, ndipu Yehova waŵapaska mwaŵi nuwu?
20. Kumbi Gehena nchinthu wuli, nanga mbanthu amtundu wuli wo aluta ku Gehena?
21, 22. (a) Kumbi ‘chiyuka chakwamba’ ching’anamuwanji? (b) Kumbi ndiyani yo wangwamba kuyuskikiya ku umoyu wauzimu?
23, 24. Kumbi mbayani wo apanga ‘kamskambu kamana,’ ndipu alipu alinga?
25. Kumbi tazamusambiranji mu mutu wa panthazi?


c: text/html

text:
MTWE 18
Ubatiso Ukusatukamucisya Kuŵa Paunasi ni Mlungu
Ana ubatiso wa Ciklistu ukusatendekwa catuli?
Ana akusosekwa kutenda cici kuti aŵajilwe kubatiswa?
Ana mundu akusalipeleka catuli kwa Mlungu?
Ana mundu akusabatiswa pa ligongo lyapi?
1. Ana ligongo cici nduna ja ku Esopia jaŵendile kuti jibatiswe?
“MESI ngati aga, nambi cakulekasya kuti une ngabatisidwa ni cici?” Nduna ja ku Esopia jawusisye ciwusyo celeci m’yaka 100 yandanda ya ndaŵi jetu jino. Mklistu jwine lina lyakwe Filipo jwajikamucisye ndunaji kusimicisya kuti Yesu ŵaliji Mesiya jwa cilanga. Ligongo lya kwikutila ni yaŵalijigenye kutyocela m’Malemba, mundu jwa ku Esopiaju ŵatesile mwakamulana ni yaŵalijigenyeyo. Jwalakwe ŵalosisye kuti akusaka kubatiswa.
2. Ligongo cici akusosekwa kuganicisyaga mnope yakubatiswa?
2 Naga alijigenye cenene mitwe ja kundanda ja m’bukuji ni jwa Mboni sya Yehofa, komboleka kuwusya kuti, ‘Ana cici cacikundekasya kubatiswa?’ Pakwikanaga apano alijigenye yakwamba yilanga ya m’Baibulo ya umi wangamala mu paladaiso. (Luka 23:43; Ciunukuko 21:3, 4) Alijigenyesoni yakwamba ndamo jisyesyene ja ŵandu ŵawe, soni cembeceyo ca kwimuka kwa ŵawe. (Mlaliki 9:5; Yohane 5:28, 29) Kombolekasoni kuti aŵele ali mkusongana ni Mboni sya Yehofa m’misongano jawo ja mpingo, soni ajiweni jika mwajikusaŵela dini jisyesyene. (Yohane 13:35) Cakusosekwa mnopesoni cili cakuti atandite kuŵa paunasi ni Yehofa Mlungu.
3. (a) Ana Yesu ŵalamwile cici ŵakulijiganya ŵakwe? (b) Ana ubatiso wa m’mesi ukusatendekwa catuli?
3 Ana mpaka alosye catuli kuti akusaka kumtumicila Mlungu? Yesu ŵasalile ŵakulijiganya ŵakwe kuti: “Mjawule, mkajiganye ŵandu ŵangosyo syosope. Mkabatisyeje.” (Matayo 28:19) Yesu ŵapelece cisyasyo mwakubatiswa m’mesi. Jwalakwe nganammisa mesi, kapena kwamba kumtaga mesi mumtwe. (Matayo 3:16) Liloŵe lyakuti “ubatiso” likutyocela ku liloŵe lya Cigiliki lyalikusagopolela kuti “kutiŵika.” Ubatiso ŵa Ciklistu ukusagopolela kumtiŵisya mundu josope m’mesi.
4. Ana ubatiso wa m’mesi ukusalosya cici?
4 Ubatiso wa m’mesi uli cindu cakusosekwa kwa wosope ŵakusaka kuŵa paunasi ni Yehofa Mlungu. Kubatiswa kukusalosya kusacilila kwawo kumtumicila Mlungu. Kukusalosyaga kuti akusaka kutenda lisosa lya Yehofa. (Salimo 40:7, 8) Kuti aŵajilwe kubatiswa, pana yine yakusosekwa kukuya.
AKUSOSEKWA KOLA UMANYILISI NI CIKULUPI
5. (a) Ana cindu capi candanda cakusosekwa kutenda kuti aŵajilwe kubatiswa? (b) Ligongo cici Misongano ja Ciklistu jili jakusosekwa mnope?
5 Atandite kala kutenda cindu candanda cakusosekwa. Mwatuli? Mwakulijiganya kuti ammanyilile Yehofa Mlungu, soni Yesu Klistu kupitila m’lijiganyo lya Baibulo lyakutamilicika. (Yohane 17:3) Nambo pana yejinji yakusosekwa kulijiganya. Aklistu akusosekwa ‘kugumbalwa ni lunda, soni umanyilisi wa [Mlungu].’ (Akolose 1:9) Kusimanikwa pamisongano ja mpingo ja Mboni sya Yehofa kucakamucisya mnope kola umanyilisiwu. M’yoyo akusosekwa kusimanikwaga pamisonganoji. (Ahebeli 10:24, 25) Kusimanikwa pamisongano mwakutamilicika kucakamucisya kummanyilila mnope Mlungu.
6. Ana akusosekwa kumanyilila yindu yapawinji catuli kuti aŵajilwe kubatiswa?
6 Ngakusosekwa kumanyilila kaje yosope ya m’Baibulo kuti aŵajilwe kubatiswa. Nduna ja ku Esopia jamanyililaga yindu yine panandi, nambo jasosekwaga cikamucisyo kuti jipikanicisye mbali sine sya Malemba. (Masengo 8:30, 31) M’yoyo, pana yejinji yakusosekwa kulijiganya. Nambosoni, kulijiganya ya Mlungu ngasikumala. (Mlaliki 3:11) Mkanabatiswe, akusosekwa kumanyilila, soni kwiticisya yijiganyo yandanda ya Baibulo. (Ahebeli 5:12) Yijiganyo yeleyi yikupwatikapo kumanyilila yisyesyene yakwamba ndamo ja ŵawe, soni kusosekwa kwa lina lya Mlungu ni Ucimwene wakwe.
7. Ana kulijiganya Baibulo kukusosekwa kwakamucisyeje catuli?
7 Kwamba kola umanyilisipe ngaŵa kwakwanila, ligongo “pangali mundu jwampaka amsangalasye Mlungu naga nganakola cikulupi.” (Ahebeli 11:6) Baibulo jikusatusalila kuti ŵandu ŵane ŵa mumsinda wa Kolinto paŵapikene utenga wa Klistu, “ŵakulupilile mpaka ŵabatisidwe.” (Masengo 18:8) Mwakulandana ni jemanjaji, patukulijiganya Baibulo tukusosekwa kulupililaga kuti gali Maloŵe ga Mlungu. Kulijiganya Baibulo kukusosekwa kwakamucisye kulupilila yilanga ya Mlungu, soni kuti mbopesi ja Yesu mpaka jakulupusye.
KWASALILA ŴANE USYESYENE WA M’BAIBULO
8. Ana cici campaka catendekasye kwasalila ŵane yalijigenye?
8 Cikulupi cawo pacikukula, yiciŵa yakusawusya kwamba kutama ngasalila ŵane yalijigenyeyo. (Yeremiya 20:9) Caciŵa ŵakusacilila mnope kwasalila ŵane ya Mlungu ni lisosa lyakwe.
9, 10. (a) Ana ŵani ŵampaka atande kwasalila usyesyene wa m’Baibulo? (b) Ana akusosekwa kutenda cici naga akusaka kukamulaga masengo gakulalicila yalumo ni Mboni sya Yehofa?
9 Mwalunda mpaka atande kwasalila usyesyene wa m’Baibulo acanasi, acimjawo, ŵaŵandikene nawo nyumba, soni ŵakusakamula nawo masengo. Mkupita kwa ndaŵi cacisosekwa kulalicilaga yalumo ni Mboni sya Yehofa. Pandaŵiji komboleka kumsalila jwakwajiganya Baibulo kuti akusaka kutanda kulalicila ni Mboni sya Yehofa. Naga yikuwoneka kuti akuŵajilwa kulalicilaga pelanga, jwakwajiganya Baibulo cacilinganya yakuti wawojo ni jwalakwejo acingangane ni acakulungwa ŵaŵili ŵa mumpingo.
10 Yeleyi yicakamucisya kumanyigana ni acakulungwa ŵane ŵa mumpingo, ŵakusacingaga likuga lya Mlungu. (Masengo 20:28; 1 Petulo 5:2, 3) Naga acakulungwa ŵa mumpingo ayiweni kuti wawojo akupikanicisya ni kulupilila yijiganyo yandanda ya m’Baibulo, soni akusakuyaga ndamo syambone sya Mlungu, nambosoni akuwoneka kuti akusacilila kuŵa jwa Mboni sya Yehofa, cacamanyisya kuti akuŵajilwa kulalicilaga yalumo ni mpingo mpela jwakulalicila jwangabatiswa jwa ngani syambone.
11. Ana ŵane akusosekwa kusinda cici kuti aŵajilwe kutanda kulalicila pelanga?
11 Nambosoni akusosekwa kucenga yindu yine pa umi, soni ndamo sine kuti aŵajilwe kamula nawo masengo gakulalicilaga pelanga. Yeleyi yikupwatikapo kuleka ndamo sine syaŵele mkutenda kukasyepela. Mkanasale kuti akusaka kuŵa jwakulalicila jwangabatiswa, akusosekwa kuŵa kuti alesile kala yakulemweceka yekulungwa mpela yamsese, kolelwa, soni kamulicisya masengo mitela jakusokonasya mtwe.
KUPITIKUKA MTIMA NI KUCENGA
12. Ligongo cici kupitikuka mtima kuli kwakusosekwa?
12 Panasoni yine yakusosekwa kutenda mkanabatiswe. Ndumetume Petulo ŵatite: “Mpitikuce mitima . . . ni kuwujila kwa Mlungu kuti amtyocesye ulemwa wenu.” (Masengo 3:19) Kupitikuka mtima kuli kulitendela canasa ligongo lya yindu yakulemweceka yawutesile. Kupitikuka mtima kuli kwakusosekwa mnope kwa mundu jwatesileje yakusakala, nambosoni kwa mundu jwanganayitendeje. Ligongo cici? Ligongo ŵandu wosope ali ŵakulemwa ni akusosekwa kuti Mlungu ŵakululucile yakulemwa yawo. (Aloma 3:23; 5:12) Mkanatande kulijiganya Baibulo nganamanyililaga lisosa lya Mlungu kuti lili lyatuli. Sambano, ana yikakombolece catuli kuti atameje mwakamulana ni lisosa lyakwe? Ni ligongo lyakwe kupitikuka mtima kuli kwakusosekwa.
13. Ana kucenga kuli kutenda cici?
13 Papitikwice mtima, mundu akusosekwa kucenga, kapena kuti “kuwujila.” Akusosekwa kutenda yakupunda kulitendela canasa. Akusosekwa kuŵambala ndamo syaŵatendaga kala, soni aŵeje ŵakusimicisya kutenda yakuŵajilwa kutandila apano mpaka m’bujo. Kupitikuka mtima, soni kucenga yili yindu yakusosekwa kutenda mkanabatiswe.
KULIPELEKA
14. Ana cindu cine cakusosekwa kutenda mkanabatiswe cili cici?
14 Cipalisoni cine cakusosekwa kutenda mkanabatiswe. Akusosekwa kulipeleka kwa Yehofa Mlungu.
15, 16. Ana kulipeleka kwa Mlungu kukugopolela cici, soni cici cacikusamlimbikasya mundu kulipeleka?
15 Pakulipeleka kwa Yehofa Mlungu mwipopelo lyakutyocela mumtima, nikuti akumsimicisya Mlungu kuti cacimtumicila jwalakwe jika mpaka kalakala. (Deuteronomo 6:15) Ana mundu mpaka asace kutenda yeleyi ligongo cici? Tuwanicisye kuti jwamlume akusaka kum’wucisya jwamkongwe. Pakumanyilila kuti jwamkongwejo akwete ndamo syambone ni pakusamsakaga mnope. Kaneko mwangakayicila jwalakwe akusam’wucisya jwamkongwejo. Kusala yisyene, kulombelako kucijonjecesya maukumu gane. Nambo cinonyelo cicimlimbikasya kum’wucisya jwamkongwejo.
16 Mundu pammanyilile Yehofa ni kutanda kumnonyela, akusaŵa jwakusacilila kumtumicila mwamtawu. Jwalijose jwakusaka kumkuya mwanace jwa Mlungu, Yesu Klistu, akusosekwa “kuleka yiwukusaka mtima wakwe.” (Maliko 8:34) Tukusaleka yiwukusaka mtima wetu mwakulolecesya kuti yakumbila yetu, soni yatukusasaka kutenda ngayikusokonasya kupikanila kwetu Mlungu. M’yoyo mkanabatiswe, akusosekwa kuyiwonaga kuti kutenda yindu yakusasaka Yehofa Mlungu kuli cindu cakusosekwa mnope pa umi wawo.
KUMASYA WOGA WAKULIPELEKA
17. Ligongo cici ŵane ŵangasaka kulipeleka kwa Mlungu?
17 Ŵane ngakusasaka kulipeleka kwa Yehofa ligongo lyakuti akusajogopa kutenda cindu cakusosekwa mnopeci. Jemanjaji mpaka ajogopeje kuti Mlungu cacajimba magambo naga akuŵa Mklistu jwakulipeleka. Akusajogopa kuti pacacilemwa, cacimtumbilikasya Yehofa. M’yoyo akusaganisya kuti kuli cenene kuti akalipeleka kwa jwalakwe.
18. Ana cici campaka calimbikasye kulipeleka kwa Yehofa?
18 Pakulijiganya kumnonyela Yehofa, cacilolecesya kuti alipelece kwa jwalakwe, soni cacitenda yiliyose yampaka akombole kuti atameje mwakamulana ni kulipelekako. (Mlaliki 5:4) Palipelece, caciŵa ŵakusimicisya, ‘kwenda m’matala gele Ambuje akugasaka, nipo tacitenda yindu yakwasangalasya Ambujewo.’ (Akolose 1:10) Ligongo lya kumnonyela Mlungu, ngasaganisya kuti kutenda lisosa lyakwe kuli kwakusawusya mnope. Mwangakayicila cacijiticisya maloŵe ga ndumetume Yohane, juŵalembile kuti: “Kumnonyela Mlungu kuli kugapikanila malamusi gakwe, soni nganigaŵa gakusitopesya.”
19. Ligongo cici ngakusosekwa kogopa kulipeleka kwa Mlungu?
19 Ngakusosekwa kuŵa ŵamnama kuti alipelece kwa Yehofa. Yehofa akusamanyilila yindu yampaka tukombole kutenda, soni ngakusajembeceya kuti tutendeje yindu yanganituŵa tuyikombwele. (Salimo 103:14) Jwalakwe akusasaka kuti yindu yajendeleje cenene, soni cacakamucisya. (Yesaya 41:10) Asimicisyeje kuti naga akumkulupilila Yehofa ni mtima wosope, ‘jwalakwe cacijongola kajende kawo.’
KULOSYA KULIPELEKA KWAWO MWAKUBATISWA
20. Ligongo cici kulipeleka kwa Mlungu kukusosekwa kuŵa kwa pelanga?
20 Kuganicisya yatugambile kulijiganyayi, mpaka kwakamucisye kuti alipelece kwa Yehofa mwipopelo. Jwalijose jwakusamnonyela Yehofa yisyesyene akusosekwa ‘ajiticisye pelanga ni pakamwa cikulupi cakweco.’ (Aloma 10:10) Ana mpaka atende catuli yeleyi?
21, 22. Ana mpaka alosye catuli kuti ‘akwiticisya pelanga’ cikulupi cawo?
21 Ammanyisye jwakamulanya masengo ga likuga lya acakulungwa ŵa mumpingo kuti akusaka kubatiswa. Jwalakwejo cacilinganya yakuti acakulungwa ŵaŵili awonegane ni wawojo kuti ŵawusye yiwusyo yakwamba yijiganyo yandanda ya m’Baibulo. Naga acakulungwawo ayiweni kuti wawojo ali ŵakuŵajilwa kubatiswa cacasalila kuti cabatiswe pamsongano waciwupagwe. * Ndaŵi syosope pamsonganopo pakusaŵa ngani jakumbusya kugopolela kwa ubatiso. Jwakuŵeceta ngani akusaŵenda ŵacabatiswewo kuti ajanje yiwusyo yiŵili, mpela litala lya ‘kwiticisya pelanga ni pakamwa cikulupi cawo.’
22 M’yoyo ubatiso ukusamanyikasya mundu kuti alipelece kwa Mlungu, soni kuti ali jwa Mboni sya Yehofa. Ŵacabatiswewo cacatiŵisya cilu cosope m’mesi pakulosya kulipeleka kwawo kwa Yehofa.
ANA KUBATISWA KWAWO KUKUGOPOLELA CICI?
23. Ana kubatiswa “m’lina lya Atati, ni lya Mwanace ni lya msimu weswela” kukusagopolela cici?
23 Yesu ŵasasile kuti ŵakulijiganya ŵakwe cacibatiswa “m’lina lya Atati, ni lya Mwanace ni lya msimu weswela.” (Matayo 28:19) Yeleyi yikugopoleka kuti jwacabatiswejo akusamanyilila ukumu wa Yehofa Mlungu, soni wa Yesu Klistu. (Salimo 83:18; Matayo 28:18) Akusamanyililasoni masengo ga msimu weswela wa Mlungu, kapena kuti macili gakamula masengo.
24, 25. (a) Ana kubatiswa kukusagopolela cici? (b) Ana mtwe wakumalisya ucijanga ciwusyo capi?
24 Nambo kubatiswa nganikuŵa kwamba kuliloŵeka m’mesi. Cili cimanyilo ca cindu cakusosekwa mnope. Kumtiŵisya mundu m’mesi kukusagopolela kuwa ku yitendo yakala. Kumcuwula m’mesi kukusagopolela kuti sambano ajimwice ku umi wakutenda lisosa lya Mlungu. Akaliŵalilasoni kuti alipelece kwa Yehofa Mlungu jikape, ngaŵaga kuti alipelece ku masengo, kwa ŵandu, kapena ku ciwanja. Kulipeleka, soni kubatiswa kwawo kuli ndandilo ja unasi wakulimba ni Mlungu.
25 Kubatiswa ngakukusalosya kuti akulupwice. Ndumetume Paulo ŵalembile kuti: “Mpitilisye ni kwikasya cikulupi cenu pasyesyene mwa woga ni mwakutetemela.” (Afilipi 2:12) Kubatiswa kugambile kuŵa ndandilo. Nambo ciwusyo cili cakuti, Ana mpaka ajendelecele catuli kuŵa m’cinonyelo ca Mlungu? Mtwe wakumalisya ucijanga ciwusyoci.
^ ndime 21 Ndaŵi syosope ubatiso ukusatendekwa pamisongano jekulungwakulungwa ja Mboni sya Yehofa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MUTU 4
Kumbi Yesu Khristu Ndiyani?
Kumbi Yesu we ndi udindu wapade nuwu?
Kumbi iyu wangutuliya nunkhu?
Kumbi iyu wenga munthu wamtundu wuli?
PACHARU chapasi pe ŵanthu anandi akutchuka. Anyaki aziŵika ukongwa m’chigaŵa, m’msumba pamwenga m’charu chawu. Anyaki aziŵika ukongwa pacharu chosi chapasi. Kweni ndipuwuli, kuziŵa waka zina la munthu munyaki wakutchuka ndiku kung’anamuwa kuti mutimuziŵa umampha cha. Kung’anamuwa kuti muziŵa mbiri ndipuso vinthu vosi vakukwaskana ndi umunthu waki cha.
2 Chinanga kuti pajumpha vyaka 2,000 kutuliya panyengu yo Yesu Khristu wenga pacharu, ŵanthu anandi kuzunguliya charu chosi chapasi akuvwapu vakukwaskana ndi iyu. Kweni ŵanthu anandi mbakutimbanyizgika pa nkhani yakuti Yesu wenga yani. Anyaki akamba kuti iyu wenga waka munthu wamampha. Anyaki atiti wenga mchimi. Kweni anyaki so akamba kuti Yesu ndi Chiuta ndipu titenere kumusopa. Kumbi titenere kumusopa nadi?
3 Nchinthu chakukhumbika ukongwa kuti imwi muziŵi uneneska wakukwaskana ndi Yesu. Chifukwa wuli? Nchifukwa chakuti Bayibolo likamba kuti: “Ndipu chenichi mbumoyu wamuyaya, kuti ŵanthu ŵakuziŵeni imwi, Chiuta yija muneneska ndi so Yesu Kristu mweniyo mungutuma.” (Yohane 17:3) Hinya, kuziŵa uneneska wakukwaskana ndi Yehova Chiuta ndi Yesu Khristu kungachitichitiska kuti tizisaniyi umoyu wambula kumala mu paradayisu pa charu chapasi. (Yohane 14:6) Kweniso, Yesu wangulongo chakuwoniyapu chamampha pankhani ya mo tingajaliya kweniso kuchitiya vinthu ndi anyidu. (Yohane 13:34, 35) M’mutu wakwamba, tingusambira uneneska wakukwaskana ndi Chiuta. Sonu tiyeni tiwoni vo Bayibolo lisambiza weniukongwa pakukamba vaku Yesu Khristu.
MESIYA WAKULAYIZGIKA
4 Bayibolo lingukambiya limu vakukwaskana ndi munthu yo Chiuta wazamutumiza nge Mesiya pamwenga kuti Khristu, Yesu wechendawi. Zina la udindu lakuti “Mesiya,” likutuliya ku mazu nga Chiheberi ndipu zina la udindu lakuti “Khristu,” likutuliya ku mazu nga Chigiriki mazina yanga ngosi ngang’anamuwa “Wakupakika.” Wakulayizgika Uyu wanguzija wakupakika chifukwa chakuti Chiuta wangumuŵika pa udindu wapade. M’mitu yakunthazi tazamusambira vinandi vakukwaskana ndi udindu wapade waku Mesiya pakufiskika kwa malayizgu ngaku Chiuta. Tisambirengi so vitumbiku vo Yesu wangatipaska chinanga mphasonu panu. Kweni Yesu wechendawi, ŵanthu anandi atenere kuti azizwanga kuti, ‘Kumbi Mesiya uyu wazamuja yani?’
5 Mu nyengu ya akutumika, akusambira aku Yesu wa ku Nazarete angusimikizga kuti Yesu ndiyu wenga Mesiya wakulayizgika. (Yohane 1:41) Yumoza wa akusambira yaŵa, Simone Petro, wangukambiya Yesu kuti: “Imwi ndimwi Kristu.” (Mateyu 16:16) Sonu kumbi akusambira yaŵa, atingi asimikizgengi wuli kuti Yesu ndiyu wenga Mesiya wakulayizgika nadi, nanga isi tingasimikizga wuli?
6 Achimi aku Chiuta wo ŵengaku Yesu wechendawi, angukambiya limu vinthu vinandi vakukwaskana ndi Mesiya. Vo yiwu angukamba ndivu vinguziwovya ŵanthu anyaki kuti amuziŵi. Kuti tivwisi umampha, tiyeruzgiyi kuti akutumani kuti mukakhazi mulendu yo mwechendamuwonepu kali ku sitegi. Kumbi vingakuwovyani cha asani munthu munyaki wangakukonkhoskiyani mo munthu yo wawoneke? Mwakuyana waka, Yehova wangugwiriskiya nchitu achimi wo angulemba Bayibolo, kuti akonkhoski vo Mesiya wazamuchita kweniso vo wazamukumana navu. Kufiskika kwa mauchimi nganandi yanga, kunguwovya ŵanthu akugomezgeka kuti amuŵaniki mwambula kusuzga.
7 Ŵanaŵaniyani vakuyeruzgiyapu viŵi ivi. Chakwamba, kwa vyaka vakujumpha 700, mchimi Mika wangukambiya limu kuti wakulayizgika Uyu, wazamuwiya ku Betelehemu, msumba umana wa charu cha Yuda. (Mika 5:2) Kumbi Yesu wanguwiya nunkhu? Kwenga ku Betelehemu nadi! (Mateyu 2:1, 3-9) Chachiŵi, kweche vyaka mahandiredi nganandi kuvuli, uchimi wa pa Danyele 9:25, unguzumbuwa chaka chayichu cho Mesiya wazamuwoneke cha 29 C.E.* Kufiskika kwa mauchimi yanga kweniso nganyaki, mbukaboni wakuti Yesu ndiyu wenga Mesiya wakulayizgika.
8 Ukaboni unyaki wakuti Yesu ndi Mesiya unguwoneka kukumaliya kwa chaka cha 29 C.E. Ichi chenga chaka cho Yesu wangulutiya kwaku Yohane M’batizi kuti wakamubatizi mu Msinji wa Yordane. Yehova wangulayizga Yohane kuti wazamuwona chisimikizgu chakuziŵiya Mesiya. Yohane wanguwona chisimikizgu ichi pa ubatizu waku Yesu. Bayibolo likamba kuti ivi ndivu vinguchitika: “Watiwazuwuka mu maji, ruŵi, machanya ngangumjurikiya, ndipu wanguwona Mzimu waku Chiuta, usika ulaka ndi nkhunda, ndi kubota paku iyu. Ndipu, wonani, liu linguvwika kutuwa kuchanya, lakuti, ‘Mweniyo ndi Mwana wangu, nkhwanjiwa, mwaku mweniyo ndikondwere.’” (Mateyu 3:16, 17) Yohane wati wavwa ndi kuwona vo vinguchitika, iyu wangukayika cha kuti Yesu wangutumika ndi Chiuta. (Yohane 1:32-34) Mzimu waku Chiuta pamwenga kuti nthazi yaki yakugwira nchitu yati yafika paku Yesu, iyu wanguja Mesiya pamwenga kuti Khristu, yo wanguŵikika kuja Mulongozgi ndipuso Fumu.—Yesaya 55:4.
9 Kufiskika kwa mauchimi nga m’Bayibolo ndipuso ukaboni wakutuwa kwaku Yehova Chiuta, vilongo kuti Yesu ndiyu wenga Mesiya wakulayizgika nadi. Kweni Bayibolo limuka so mafumbu nganyaki ngaŵi ngakukhumbika ukongwa ngakukwaskana ndi Yesu Khristu ngakuti: Kumbi iyu wangutuliya nunkhu, ndipu wenga munthu wamtundu wuli?
KUMBI YESU WANGUTULIYA NUNKHU?
10 Bayibolo lisambiza kuti Yesu wechendazi pacharu chapasi, wajanga kuchanya. Mika wangukambiya limu kuti Mesiya wazamuwiya ku Betelehemu ndipuso kuti chiyambi Chaki “nchakali ukongwa.” (Mika 5:2) Kanandi, Yesu mwenechu wakambanga kuti wenga kuchanya wechendaweku nge munthu. (Yohane 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5) Yesu wenga pa ubwezi wapade ndi Yehova panyengu yo wenga kuchanya nge chakulengeka chauzimu.
11 Yesu ndi Mwana waku Yehova wapade, pa chifukwa chamampha ukongwa. Iyu wadanika kuti “Wakupapika danga wa ulengi wosi,” chifukwa chakuti ndiyu wangwamba kulengeka.# (Ŵakolose 1:15) Pe chinthu chinyaki so cho chichitiska kuti Mwana uyu waje wapade. Iyu ndi “Mwana waki wakuwayija.” (Yohane 3:16) Ivi ving’anamuwa kuti Yesu pe ndiyu wangulengeka ndi Chiuta kwambula kugwiriskiya nchitu munthu munyaki weyosi. Yesu ndiyu so yija yo Chiuta wangumugwiriskiya nchitu pakulenga vinthu vinyaki vosi. (Ŵakolose 1:16) Mwaviyo, Yesu wadanika so kuti “Mazu.” (Yohane 1:14) Ivi vititilongo kuti iyu walongoronga m’malu mwaku Chiuta, ndipu mwambula kukayika waperekenga mauthenga ku ŵana anyaki ŵa Awiski, auzimu ndipuso aumunthu.
12 Kumbi Mwana wakwamba uyu, walingana ndi Chiuta nge mo ŵanthu anyaki akambiya? Ivi ndivu Bayibolo lisambiza cha. Nge mo tawone mu ndimi 11, Mwana wangwesa kulengeka. Mwaviyo nchachiziŵikiyevi kuti iyu we ndi chiyambi, penipo Yehova Chiuta walivi chiyambi pamwenga umari. (Sumu 90:2) Mwana wakuwa yija uyu wakuŵanaŵanapu cha kuti waje wakulingana ndi Awiski. Bayibolo lisambiza mwakuvwika umampha kuti Ada mbara kuphara Mwana. (Yohane 14:28; 1 Ŵakorinte 11:3) Yehova pe ndiyu “Chiuta Wanthazi zosi.” (Chiyambo 17:1) Mwaviyo palivi wakulingana nayu.%
13 Kwa vyaka mabiliyoni nganandi, kuchanya ndi charu chapasi vechendalengeki, Yehova ndi Mwana waki wakwamba kuwa, ŵenga pa ubwezi wakukondweska ukongwa. Yiwu atenere kuti ayanjananga ukongwa! (Yohane 3:35; 14:31) Mwana wakwanjiwa uyu wachitanga vinthu nge Awiski. Ndichu chifukwa chaki Bayibolo likamba kuti Mwana uyu ndi “chikozgu chaku Chiuta wambura kuwoneka.” (Ŵakolose 1:15) Nge mo mwana wa umunthu wangakozgiyana ndi awiski munthowa zakupambanapambana, Mwana wakuchanya uyu wachitanga vinthu vakulongo mijalidu ndipuso umunthu wa Awiski.
14 Mwana wakuwa yija waku Yehova, wangujipereka kutuwa kuchanya ndi kuzija panu pacharu chapasi nge munthu. Kweni panyaki mungafumba kuti, ‘Kumbi vinguchitika wuli kuti chakulengeka chauzimu chizibaliki nge munthu?’ Kuti ivi vichitiki, Yehova wanguchita chakuziziswa. Iyu wangusamuska umoyu wa Mwana waki wakudankha, kutuwa kuchanya ndi kuwuŵika m’moyu mwaku Mariya, mwali wa Chiyuda. Nthumbu yaku Mariya yenga ya munthurumi weyosi cha. Mwaviyo, iyu wangubala mwana wambula ubudi wewosi ndipu wangumupaska zina lakuti Yesu.—Luka 1:30-35.
KUMBI YESU WENGA MUNTHU WAMUTUNDU WULI?
15 Vo Yesu wangukamba ndi kuchita panyengu yo wenga pacharu, vititiwovya kuti timuziŵi umampha. Kusazgiyapu paku cho, Yehova titimuziŵa umampha kuporote mwaku Yesu. Nchifukwa wuli ivi ve viyo? Kumbukani kuti Mwana uyu nchikozgu chakufikapu cha Awiski. Ndichu chifukwa chaki Yesu wangukambiya yumoza wa akusambira ŵaki kuti: “Yo wawona ini, wawona Ada.” (Yohane 14:9) Mabuku nga m’Bayibolo nganayi nga Mateyu, Marko, Luka ndi Yohane ngo ngadanika kuti Mauthenga Ngamampha, ngatitikonkhoske vinandi vakukwaskana ndi umoyu, vakuchita ndipuso umunthu waku Yesu Khristu.
16 Yesu waziŵikanga kuti wenga “Msambizi.” (Yohane 1:38; 13:13) Kumbi iyu wasambizanganji? Uthenga waki wakwamba wenga ‘Uthenga wamampha wa ufumu,’ wo ukamba va Ufumu waku Chiuta, boma lakuchanya lo lazamuwusa charu chosi chapasi ndi kuzisa vitumbiku vambula kumala ku ŵanthu akuvwiya. (Mateyu 4:23) Kumbi uthenga uwu wenga waku yani? Yesu wangukamba kuti: “Chisambizgu changu kuti nchangu cha, kweni ncha Wakundituma,” mweniyo ndi Yehova. (Yohane 7:16) Yesu wanguziŵa kuti Awiski akhumba kuti ŵanthu avwi uthenga wamampha wa Ufumu. Mu Mutu 8, tazamusambira vinandi vakukwaskana ndi Ufumu waku Chiuta ndipuso vo wazamufiska.
17 Kumbi Yesu wasambiziyanga nunkhu? Kwekosi ko wasaniyanga ŵanthu, mu misumba yimanayimana kweniso yikuluyikulu, m’mizi, m’misika ndipuso m’zinyumba. Yesu wakhazganga kuti ŵanthu azi kwaku iyu cha. Iyu ndiyu walutanga kwaku yiwu. (Marko 6:56; Luka 19:5, 6) Nchifukwa wuli Yesu wajiperekenga viyo ndi kumaliya nyengu yaki pa kupharazga ndi kusambiza? Chenga chifukwa chakuti kwaku iyu, kuchita viyo lenga khumbu laku Chiuta. Nyengu zosi Yesu wachitanga khumbu la Awiski. (Yohane 8:28, 29) Kweni penga so chifukwa chinyaki cho iyu wapharazgiyanga. Iyu wanguvwiya lisungu wumba wa ŵanthu wo anguza kuzimuwona. (Mateyu 9:35, 36) Ŵanthu yaŵa angujowoleka ndi alongozgi a visopa vawu wo ŵenga akwenere kuŵasambiza uneneska wakukwaskana ndi Chiuta kweniso vilatu vaki. Yesu waziŵanga kuti ŵanthu akhumbanga ukongwa kuvwa uthenga wa Ufumu.
18 Yesu wenga munthu wachanju ndipuso wakuŵanaŵaniya anyaki. Ndichu chifukwa chaki ŵanthu anyaki awonanga kuti iyu ngwakufikirika kweniso ngwalisungu. Chinanga mbana nawu afwatukanga nayu. (Marko 10:13-16) Yesu wengavi sankhu. Iyu watinkhanga vinyeda ndipuso vinthu vambula urunji. (Mateyu 21:12, 13) Pa nyengu yo anthukazi alekanga kutumbikika ukongwa ndipu akanizgikanga kuchita vinthu vinyaki mwakufwatuka, iyu waŵatumbikanga. (Yohane 4:9, 27) Yesu wenga wakujiyuyuwa mwakutuliya pasi pa mtima. Pa chakuchitika chinyaki, iyu wangusambiska marundi nga akutumika ŵaki, kweni nchitu iyi yagwirikanga ndi akapolu.
19 Yesu wakwaskikanga ndi masuzgu nga ŵanthu. Ivi vinguwoneka ukongwa panyengu yo wanguchita vakuziziswa va kuchizga akutama ndi nthazi ya mzimu waku Chiuta. (Mateyu 14:14) Mwakuyeruzgiyapu, munthu wa makhati wati waza kwaku Yesu ndi kukamba kuti: “Asani mukhumba, mwe ŵanthazi kunditozga [ndichizgeni].” Yesu wanguvwa urwirwi wo munthu uyu wasuzgikanga nawu. Ndipu chifukwa cha chitima, Yesu wangudambasuwa janja laki ndi kumukwaska, ndipu wanguti: “Ndikhumba; utozgeki.” Ndipu wakutama yo wanguchizgika! (Marko 1:40-42) Aŵanaŵaniyani likondwa lo munthu uyu wenga nalu!
WANGUGOMEZGEKA MPAKA PAKUMALIYA
20 Yesu wangulongo chakuwoniyapu chamampha ukongwa pa nkhani ya kuvwiya Chiuta mwakugomezgeka. Iyu wangulutirizga kuja wakugomezgeka kwa Awiski akuchanya chinanga kuti wangukumana ndi mijalidu yakupambanapambana ndipuso kusuzgika ndi kususkika munthowa zakupambanapambana. Yesu wangukana chamutu wagaru mayeseru ngosi ngaku Satana ndipu wangupunda. (Mateyu 4:1-11) Nyengu yinyaki, abali ŵaki chayiwu amugomezganga cha ndipu angufika pakumunena kuti “Wahereuka,” pamwenga kuti wafuntha. (Marko 3:21) Kweni Yesu wanguzomerezga cha kuti amugongoweski, iyu wangulutirizga kuchita nchitu yaku Chiuta. Mwambula kuphwere kanthu kuti wangunyozeka ndi kuchitirika phuzu, Yesu wangulutirizga kuja wakujiko, wangwesesa kuleka kuwezge ŵanthu wo amususkanga.—1 Petro 2:21-23.
21 Yesu wangugomezgeka mpaka nyifwa, iyu wangufwa nyifwa yiheni ndipuso yakuŵaŵa m’manja nga arwani ŵaki. (Ŵafilipi 2:8) Ŵanaŵaniyani vo wangukunthiyapu zuŵa lakumaliya la umoyu waki nge munthu. Iyu wangumangika, wangumbika mulandu waboza, wangweruzgika ndi ŵeruzgi a chinyengu, wangusekeka ndi wumba wa ŵanthu ndipuso wangutambuzgika ndi asirikali. Wati wakhomeka pa chimiti, wangututa kakumaliya ndi kukamba kuti: “Kwamala!” (Yohane 19:30) Kweni ndipuwuli, pati papita mazuŵa ngatatu, Awiski akuchanya angumuyuskiya ku umoyu wauzimu. (1 Petro 3:18) Pati papita mazuŵa 40, iyu wanguwere kuchanya. Ndipu kweniko, ‘wanguja pasi ku janja lamaryi laku Chiuta’ ndi kulindizga kuti walonde nthazi za ufumu.—Ŵahebere 10:12, 13.
22 Kumbi Yesu wangufiskanji chifukwa chakuja wakugomezgeka mpaka nyifwa? Nyifwa yaku Yesu yititipaska mwaŵi wakuzija ndi umoyu wamuyaya mu paradayisu pacharu chapasi, mwakukolerana ndi chilatu chaku Yehova chakudankha. Mu Mutu 5, tazamusambira mo nyifwa yaku Yesu yitovye kuti ivi vizichitiki nadi.
VO BAYIBOLO LISAMBIZA
- Kufiskika kwa mauchimi ndipuso mazu ngakutuwa kwaku Chiuta mbukaboni wakuti Yesu ndiyu Mesiya pamwenga kuti Khristu.—Mateyu 16:16.
- Yesu wenga kuchanya nge chakulengeka chauzimu wechendazi pacharu chapasi.—Yohane 3:13.
- Yesu wenga musambizi, munthu walisungu ndipuso chakuwoniyapu chamampha ukongwa pa nkhani yakuvwiya Chiuta mwakugomezgeka.—Mateyu 9:35, 36.
* Kuti muvwisi uchimi waku Danyele wo ungufiskika mwaku Yesu, wonani Fundu Zakukumaliya
# Yehova wadanika kuti Ada chifukwa chakuti ndiyu Mulengi. (Yesaya 64:8) Yesu wadanika kuti Mwana waku Chiuta chifukwa chakuti wakulengeka ndi Chiuta. Mwakuyana waka, vakulengeka vinyaki vauzimu ndipuso Adamu vidanika so kuti ŵana aku Chiuta.—Jobu 1:6; Luka 3:38.
% Kuti musaniyi ukaboni unyaki wakuti Mwana wakwamba kuwa walingana ndi Chiuta cha, wonani Fundu Zakukumaliya
Mafumbu ngakusambiriya
1, 2. (a) Kumbi nchifukwa wuli kuziŵa waka zina la munthu munyaki wakutchuka kuleka kung’anamuwa kuti mutimuziŵa umampha? (b) Kumbi ŵanthu ŵe ndi maŵanaŵanu ngakupambanapambana nanga pa nkhani yakukwaskana ndi Yesu?
3. Nchifukwa wuli mukhumbika kuziŵa uneneska wakukwaskana ndi Yesu?
4. Kumbi mazina nga udindu ngakuti “Mesiya” ndi “Khristu” ngang’anamuwanji?
5. Kumbi akusambira aku Yesu angusimikizga kuti Yesu wenga yani?
6. Konkhoskani chakuyeruzgiyapu chakulongo mo Yehova wanguwovye ŵanthu akugomezgeka kuziŵa Mesiya.
7. Kumbi ndi mauchimi ngaŵi nanga mwa mauchimi nganandi ngakukwaskana ndi Yesu ngo ngakufiskika?
8, 9. Kumbi mbukaboni nuwu wakulongo kuti Yesu ndi Mesiya wo unguwoneka umampha pa ubatizu waki?
10. Kumbi Bayibolo lisambizanji pa nkhani ya kuŵapu kwaku Yesu wechendazi pacharu chapasi?
11. Kumbi Bayibolo lilongo wuli kuti Yesu ndi Mwana wapade waku Yehova?
12. Kumbi tiziŵa wuli kuti Mwana wakwamba kuwa walingana cha ndi Chiuta?
13. Kumbi Bayibolo ling’anamuwanji asani lititi Mwana ndi “chikozgu chaku Chiuta wambula kuwoneka”?
14. Kumbi nchinthu wuli cho chinguchitika kuti Mwana wakuwa yija waku Yehova waweku nge munthu?
15. Nchifukwa wuli tingakamba kuti tingamuziŵa umampha ukongwa Yehova kuporote mwaku Yesu?
16. Kumbi uthenga wakwamba waku Yesu wenga wakuti wuli, ndipu visambizu vaki wavitonga nunkhu?
17. Kumbi Yesu wasambiziyanga nunkhu, nanga nchifukwa wuli wajiperekanga ukongwa pakusambiza ŵanthu?
18. Kumbi ndi mijalidu niyi yaku Yesu yo yitikukondweskani ukongwa?
19. Kumbi nchakuyeruzgiyapu nichi cho chilongo kuti Yesu wakwaskikanga ndi masuzgu nga ŵanthu?
20, 21. Kumbi Yesu wangulongo wuli chakuwoniyapu chakuvwiya Chiuta mwakugomekezgeka?
22. Kumbi Yesu wangufiskanji chifukwa cha kuja wakugomezgeka mpaka nyifwa?


text:
MTWE 2
Baibulo Jili Buku Jakutyocela kwa Mlungu
Ana Baibulo jikusalekangana catuli ni mabuku gane?
Ana Baibulo mpaka jakamucisye catuli kumalana ni yakusawusya yawo?
Ligongo cici akusosekwa kulupilila yakulocesya ya m’Baibulo?
1, 2. Ana Baibulo jili mtuka wambone wakutyocela kwa Mlungu catuli?
ANA akukumbucila ndaŵi jine jiŵapocele mtuka kutyocela kwa mjawo? Kusala yisyene, nganagamba kusangalala ni kupocela peko, nambosoni yalimbikasisye mnope. Naga jwine ŵapele mtuka, yikusalosya kuti mundujo akusawuwona unasi wawo kuŵa wakusosekwa. Mwangakayicila, ŵasangalele pandaŵi jele mjawo ŵapele mtuka wapenani.
2 Baibulo jili mtuka wakutyocela kwa Mlungu watukusosekwa kuwuyamicila mnope. Buku japajikaji, jikusasala yindu yamkanituyimanyilila naga jikaŵe kwangali. Mwambone, jikusasala ya kupanganyikwa kwa kwinani ni ndondwa syakwe, cilambo, soni ŵandu ŵaŵili ŵandanda. Baibulo jikwete malamusi gambone gakutukamucisya kumalana ni yakusawusya ya paumi, soni kulagasika nganisyo. Jikusasala mwacacikwanilisya Mlungu lisosa lyakwe, soni kucenga cilamboci kuŵa cambone. Kusala yisyene, Baibulo jili mtuka wakusangalasya mnope!
3. Ana kupeleka kwa Baibulo, kukusalosya yatuli ya Yehofa, soni ligongo cici yeleyi yili yakusangalasya?
3 Baibulo jilisoni mtuka wakusangalasya ligongo jikusasala ya Mkupeleka jwakwe, Yehofa Mlungu. Ligongo lyakuti ŵatupele bukuji, yikulosya kuti jwalakwe akusasaka kuti tummanyilile cenene. Kusala yisyene, Baibulo mpaka jakamucisye kum’ŵandicila Yehofa.
4. Ana cici cikusasangalasya ni kawandisye ka Baibulo?
4 Naga wawojo akwete Baibulo, nganaŵa jika. Baibulo josope kapena mbali jakwe, jipali m’yiŵeceto yakupunda 2,300, soni ŵandu 90 pa ŵandu 100 ŵaliwose pacilambo cosope komboleka kujipata. Mabaibulo gakupunda 1,000,000 akusagawandisya cijuma cilicose. Mabaibulo mabiliyoni gejinji, cinga jamtundu kapena mbali jakwe gakopwece. Pangali buku jine jakulandana ni Baibulo.
5. Ana Baibulo ‘jalembedwe ni Mlungu mwakupujila’ catuli?
5 Nambosoni, Baibulo ‘jalembedwe ni Mlungu mwakupujila.’ (2 Timoteo 3:16) Catuli? Baibulo jisyenejo jikusati; ‘Msimu weswela waŵecetekasisye jemanjajo maloŵe gakutyocela kwa Mlungu.’ (2 Petulo 1:21) Yeleyi mpaka tuyiwanicisye cati m’yi: Tujile kuti anganga am’ŵendile mwanace kuti ŵalembele cikalata. M’yoyo, Cikalataco cicikole nganisyo sya angangawo. Ligongo lya yeleyi, cikalataci cili ca angangawo, ngaŵa ca mwanacejo. M’yoyosoni, Baibulo jikwete utenga wa Mlungu, ngaŵa wa acalume ŵaŵalembilewo. Nikuti Baibulo josope jili “maloŵe ga Mlungu.”—1 Atesalonika 2:13.
BUKU JAKAMULANA, SONI JAKUSALA YISYESYENE
6, 7. Ligongo cici kamulana kwa ngani sya Baibulo kuli kwakusangalasya mnope?
6 Baibulo ŵajilembile kwa yaka yakupunda 1,600. Ŵakulemba ŵakwe ŵatemi ni umi mundaŵi syakulekanganalekangana, soni ŵatendaga yindu yakulekanganalekangana. Ŵane ŵaliji acinamalima, ŵane ŵakuwulaga somba, soni ŵane ŵakucinga. Ŵane ŵaliji ŵakulocesya, ŵane ŵakulamula, soni ŵane acayimwene. Jwakulemba utenga wambone Luka ŵaliji dokotala. Atamose kuti ŵakulemba Baibuloŵa ŵatendaga yakulekanganalekangana, Baibulo josope jili jakamulana. *
7 Buku jandanda ja m’Baibulo jikusasala mwayatandile yipwetesi ya ŵandu. Buku jakumalicisya jikusalosya kuti cilamboci ciciŵasoni paladaiso, kapena kuti m’gunda wambone. Mbali syosope sya m’Baibulo sikusasala mbili ja yaka yejinji, soni sikusatukamucisya kupikanicisya kwanilicikwa kwa lisosa lya Mlungu. Kamulana kwa Baibuloku, kuli kwakusangalasya mnope. Yeleyi ni yampaka tuyijembeceye ni buku jakutyocela kwa Mlungu.
8. Asale yisyasyo yakulosya kuti Baibulo jikusasala yisyesyene.
8 Baibulo jikusasala yisyesyene. Jikusasalagasoni ngani sine syasyaliji syapenani mnope kalakalako. Mwambone, buku ja Levitiko jikwete malamusi gakwawula kwa Ayisalayeli gakwamba ya kwalekanganya ŵakulwala yilwele yine ni ŵangakulwala, soni yakwamba casa. Nambo mitundu jakwasyungulila nganijimanyililaga yeleyi. Pandaŵi jele ŵandu ŵaganisyaga mwakulemweceka pakwamba ya kawonece ka cilambo capasi, Baibulo jaliji jili jisasile kala kuti cilambo capasici cili cakusyungulila. (Yesaya 40:22) Baibulo jasasile cenene kuti cilamboci “ŵacikolece mumlengalenga.” (Yobu 26:7) Nambope, Baibulo ngaŵa buku ja kusukulu jakwiganyila ya sayansi (majiganyo ga yakupanganyikwa). Nambo pajikusala ngani syakwamba yakupanganyikwa, jikusasala yisyesyene. Ana yeleyi ngaŵa ni yampaka tuyijembeceye kutyocela ku buku ja Mlungu?
9. (a) Ana Baibulo jikusalosya wuli kuti jikusasala yisyesyene, soni kuti jili jakulupicika pajikusala ya sayansi? (b) Ana kuwona mtima kwa ŵakulemba ŵakwe kukwajiganya cici pakwamba ya Baibulo?
9 Baibulo pajikusala mbili jakala, jikusasala yisyesyene, soni yakulupilicika. Ngani syakwe sikusaŵaga syangapita mumbali. Jangakolanga mena ga ŵandupe, nambo jikusasalasoni cenene mbagwilo syawo. * Mwakulekangana ni ŵakulemba mbili ŵane, ŵangakusasala yakulepela kwa mtundu wawo, ŵakulemba Baibulo ŵaliji ŵakuwona mtima pakulemba atamose yakulemwa yawo, soni yamtundu wawo. Mwambone, m’buku ja Numeri, jiŵalembile Musa, ŵasasile cakulemwa cakwe cekulungwa caŵamjamwice naco. (Numeri 20:2-12) Kuwona mtima kweleku kukusasoŵa m’mabuku gejinji ga mbili jakala, nambo kukusasimanikwa m’Baibulope ligongo jili buku jakutyocela kwa Mlungu.
BUKU JA LUNDA LWAKAMUCISYA
10. Ligongo cici yili yangasimonjesya kuti Baibulo jili buku jakamucisya?
10 Ligongo lyakuti Baibulo jili buku jakulembedwa ni Mlungu mwakupujila, jili ‘jakamucisya pakwiganya yindu yisyesyene, kulekasya ulemwa, kongolela yangalumbana.’ (2 Timoteo 3:16) Kusala yisyene Baibulo jili buku jakamucisya mnope. Jikusalosya cenene mwaŵapanganyicisye ŵandu. Yeleyi yili yangasimonjesya, ligongo Mkulemba jwakwe ali Yehofa Mlungu, jwali Mkupanganya! Jwalakwe akusamanyilila cenene kaganisye ketu, soni mwatukusapikanila kutupunda m’wejo. Konjecesya pelepo, Yehofa akusamanyilila yampaka yitukamucisye kuti tukole umi wakusangalala. Akusamanyililasoni yitendo yatukusosekwa kuyiŵambala.
11, 12. (a) Ana Yesu ŵasasile ngani syapi pa kulalicila kwa petumbi? (b) Ana Baibulo jikusasala ngani sine syapi, soni ligongo cici jili jakamucisya ndaŵi syosope?
11 Aganicisye yaŵaŵecete Yesu pa kulalicila kwa petumbi, yayikusimanikwa pa Matayo Mtwe 5 mpaka Mtwe 7. Pakwiganya kwalundaku, Yesu ŵasasile ngani syakulekanganalekangana mpela, yampaka tutende kuti tuŵe ŵakusengwa, kamasye ka ukangani, kapopele, soni kawone ka yindu yakucilu mwakuŵajilwa. Maloŵe ga Yesuga, gali gamacili, soni gakamucisya lelo jino mpela mugaŵelele kalako.
12 Malamusi gane ga m’Baibulo gakusakwayaga ya umi wa m’liŵasa, masengo, soni mkamulano ni ŵandu ŵane. Malamusi ga m’Baibuloga gakusakwayaga ŵandu wosope, soni camuko cakwe cili cakamucisya ndaŵi syosope. Pakwamba ya lunda lwalukusasimanikwa m’Baibulo, jwakulocesya Yesaya ŵatite: “Une Yehofa, ndili Mlungu jwenu, jwangumjiganya kuti jemanja yindu yimjendeleje cenene.”—Yesaya 48:17.
BUKU JA YAKULOCESYA
13. Ana Yehofa kupitila mwa Yesaya ŵasasile yatuli pakwamba ya msinda wa Babiloni?
13 Baibulo jikwete yakulocesya yejinji, yine mwa yeleyi yakwanilicikwe kala. Kwende tulole cisyasyo. Kupitila mwa jwakulocesya Yesaya juŵapali mu yaka ya m’ma 700 B.C.E., * Yehofa ŵasasile mkanipaŵe kuti msinda wa Babiloni ucijonanjikwa. (Yesaya 13:19; 14:22, 23) Ŵasasile Yosope yayicitendekwa pakonasika kwa msindawu. Asilikali cacisepusya lusulo lwa Babiloni ni kwinjila mumsindawu mwangalimbana ni jwalijose. Nganiyimalila pelepa. Yaŵalocesye Yesaya yakolasile atamose lina lya mwenye jwacaciwugomeka msinda wa Babiloniwu, kuti caciŵa Kolesi.—Yesaya 44:27–45:2.
14, 15. Ana yine yaŵalocesye Yesaya yakwamba msinda wa Babiloni yakwanilicikwe catuli?
14 Pali papite yaka 200, cilo ca pa October 5 kuca kwa pa October 6, mu 539 B.C.E. asilikali ŵasyungulile msinda wa Babiloni. Ana ŵani ŵaŵalongolelaga? Ŵaliji mwenye ja Pelesiya lina lyakwe Kolesi. Yosope yaliji cenene kuti yakulocesya yakusimonjesya yikwanilicikwe. Nambo, ana asilikali ŵa Kolesi akajinjile mu msindawu mwangalimbana ni jwalijose, mwakamulana ni yakulocesya?
15 Cilo celeco Ababiloni ŵaliji pacindimba aciganisyaga kuti yipupa yekulungwa ya msindawu ciyacenjele. Mwakalamuka, Kolesi ŵasepwisye mesi ga m’lusulo lwalwajinjilaga mumsindawo. Mwacangakaŵa mesi ga m’lusulolo gapwele mnope mwati asilikali ŵala ŵajombwece ni ŵayice mpaka ku mapupa ga msindawo. Nambo ana yikakombolece catuli kuti asilikali ŵa Kolesi ajinjile mkati mwa msinda wa Babiloni? Pamagongo gangamanyika, ciloco matanga ga mu msindawo ŵagalesile gewugule!
16. (a) Ana Yesaya ŵalocesye kuti paciŵa yakuyicisya yatuli msinda wa Babiloni uli ujonasice? (b) Ana yaŵalocesye Yesaya yakwamba konasika kwa Babiloni yakwanilicikwe catuli?
16 Pakwamba ya Babiloni, Yesaya ŵalocesye kuti: “ŵandu ngasatamamosoni, ngasiwusimanikwasoni kwa mbagwilo ni mbagwilo. Soni Mwalabu ngasataŵa cisakasa cakwe, soni ŵakucinga ngasagonesya yilango yawo.” (Yesaya 13:20) Yakulocesya yeleyi nganiyigamba kusala yakonasika kwa msindawu, nambo yasasilesoni yine yejinji. Yalosisye kuti msinda wa Babiloni wuciŵa lisame mpaka kalakala. Alole umboni wakukwanilicikwa kwa maloŵega. Malo gangatamigwa gagali pa lutando lwa makilomita 80 kummwela kwa msinda wa Baghdad, ku Iraq, ni pawaliji msinda wa Babiloni kala. Welewu uli umboni wakulosya kuti yaŵaŵecete Yehofa kupitila mwa Yesaya yakuti: “Cinjipyajilapo ni cipyaji cawuwonasi,” yakwanilicikwe.—Yesaya 14:22, 23. *
17. Ana kwanilicika kwa yilanga ya m’Baibulo kuli kwakulimbikasya cikulupi mwatuli?
17 Kumanyilila kuti Baibulo jili buku ja yakulocesya yisyesyene kukusalimbikasya cikulupi, ngati m’yoyo? Kusala yisyene, naga Yehofa ŵakwanilisye yilanga yakwe yakala, tukusakulupililasoni kuti yakulocesya yakwamba cilambo ca Paladaiso yicikwanilicika. (Numeri 23:19) Yisyene, tukwete “cikulupi ca umi wangamala, uwatesile Mlungu Cilanga kwa jemanjajo cilambo mkanicipanganyidwe. Mlungu ali jwangalambusya soni jwalakwejo ngaŵa mkulambusya.”
“MALOŴE GA MLUNGU GALI GA UMI”
18. Ana ndumetume Paulo ŵasasile maloŵe gamacili gatuli pakwamba ya “Maloŵe ga Mlungu”?
18 Yatulijiganyisye mu mtwe awuno, yikulosya cenene kuti Baibulo jili buku japajika mnope. Umbone wa Baibulo nganiwuŵape kusala kwakwe yisyene pakwamba ya yakupanganyikwa ni mbili jakala, lunda lwakamucisya, soni yakulocesya yisyesyene. Ndumetume jwa Ciklistu Paulo ŵalembile kuti: “Maloŵe ga Mlungu gali ga umi, soni gakusakamula masengo mwamacili, gali gakutema mpela upanga wakutema kosekose. Gakusapowola mpaka mwakulumbikanila umi ni msimu, ni soni mwakulumbikanila mbindi ni mawuta ga mawupa. Gakusajamuka atamose yele ŵandu akuganisya ni yakusayisakaga m’mitima jawo.”
19, 20. (a) Ana Baibulo mpaka jakamucisye catuli kuliwungunya? (b) Ana mpaka alosye catuli kuyamicila kwawo Baibulo, jajili mtuka wapajika?
19 Kulijiganya “Maloŵe” ga Mlungu m’Baibulo mpaka kucenje umi wetu. Mpaka jitukamucisye kuliwungunya jika kupundana ni kala kose. Mpaka tusaleje kuti tukusamnonyela Mlungu, nambo mwatukusatendela ni Maloŵe ga m’Baibulo yicilosya nganisyo syetu, atamose yatukusacilila mumtima mwetu.
20 Baibulo jili yisyene buku jakutyocela kwa Mlungu. Jili buku jatukusosekwa kujiŵalanga, kulijiganya, soni kujinonyela. Alosyeje kuyamicila kwawo buku jakutyocela kwa Mlunguji, mwakwendelecela kujiŵalanga. Pakutenda yeleyi cacipikanicisya mnope lisosa lya Mlungu kwa ŵandu. Mtwe wakuyicisya ucisala kuti lisosa lyeleli lili cici, soni kuti licikwanilicikwa catuli.
^ ndime 6 Atamose ŵane akusasala kuti mbali sine sya Baibulo sikusasisyana, yeleyi yangali umboni wakwe. Alole buku ja Ciceŵa jakuti Baibulo—Kodi Ndilo Mawu a Mulungu Kapena a Munthu? pa mtwe 7. Bukuji akujiwandisya ŵa Mboni sya Yehofa.
^ ndime 9 Mwambone, alole msele wa mbagwilo sya acinangolo ŵa Yesu pa Luka 3:23-38.
^ ndime 13 B.C.E. jikugopolela yaka yele Yesu ŵaliji mkanapagwe. Yakayi ŵayiŵalanjilaga mwakutuluka.
^ ndime 16 Kuti amanyilile yejinji pakwamba ya yakulocesya ya m’Baibulo, alole m’kabuku ka Ciceŵa kakuti, Buku la Anthu Onse pa mapeji 27 mpaka 29, kakuwandisya ŵa Mboni sya Yehofa.
^ ndime 17 Konasika kwa msinda wa Babiloni, cili cisyasyo cimo mwa yakulocesya ya m’Baibulo yayakwanilicikwe. Yisyasyo yine yili ya konasika kwa misinda ja Tulo ni Ninefe. (Ezekieli 26:1-5; Zefaniya 2:13-15) Nombe najo Daniyele ŵalocesye ya kwinjila kwa maulamusi mwakuyicisyana pawucityoka ulamusi wa Babiloni. Maulamusiga gakupwatikapo ulamusi wa Mediya ni Pelesiya, soni Gilisi. (Danieli 8:5-7, 20-22) Kuti amanyilile yakulocesya yakwamba Mesiya yayakwanilicikwe pa Yesu Klistu, alole Yakonjecesya pa mapeji 199 mpaka 201.


text:
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Chaka cha 1914, Nkhakukhumbika Ukongwa pa Mauchimi nga m’Bayibolo
KWECHE vyaka vakujumpha 40, akusambira Bayibolo angukamba kuti mu chaka cha 1914, kwazamukuŵa vakuchitika vapade vakupambanapambana. Kumbi vakuchitika ivi ndi vinthu wuli, nanga pe ukaboni wuli wo ulongo kuti 1914 ndi chaka chapade?
Pa Luka 21:24, Yesu wangukamba kuti: “Ndipu Yerusalemu waŵengi wakuphwatika ndi Mitundu, mpaka zifiskikengi nyengu za Mitundu.” Yerusalemu wenga msumba ukuru wa mtundu wa Ayuda, kwenuku ndiku so kwenga mpandu wachifumu wa nyumba ya Karonga Davidi. (Sumu 48:1, 2) Kweni mafumu yanga, ngenga ngapade pa mafumu ngosi nga mitundu yinyaki. Yiwu ajanga pa ‘mpandu wachifumu waku Yehova’ nge akumiya Chiuta. (1 Mikoka 29:23) Mwaviyo, Yerusalemu wamiyanga muwusu waku Yehova.
Kumbi muwusu waku Chiuta ungwamba zukwanji “kuphwatika ndi mitundu” ndipuso unguphwatika wuli? Ivi vinguchitika mu chaka cha 607 B.C.E., pa nyengu yo Yerusalemu wanguthereskeka ndi Ababiloni. ‘Mpandu wachifumu waku Yehova’ unguja wambula munthu, ndipu mzeri wa mafumu nga mphapu yaku Davidi ungutimbanyizika. (2 Ŵakaronga 25:1-26) Kumbi kuphwatika kwa muwusu waku Chiuta kwatingi kulutiriyengi mpaka muyaya? Awa, chifukwa chakuti uchimi waku Ezekiele wakukwaskana ndi karonga wakumaliya wa Yerusalemu, Zedekiya, ungukamba kuti: “Zuwa chilemba, tuzgaku chifuku [pamwenga kuti chisoti chachifumu].…Kuti mukaŵanga kanthu kakuwonekamu so cha mpaka po waza, yo iyu ndiyu mweneku; kwaku iyu ndikachiperekanga.” (Ezekiele 21:26, 27) Munthu yo wakambika kuti “ndiyu mweneku” wa ufumu waku Davidi ndi Yesu Khristu. (Luka 1:32, 33) Mwaviyo ‘kuphwatika’ uku kwazimalanga asani Yesu waja Fumu.
Kumbi chakuchitika chikulu ichi chatingi chizichitikengi zukwanji? Yesu wangulongo kuti ŵanthu amitundu aziwusanga kwa kanyengu kamanavi kakuyikika. Nkhani yo ye pa Danyele chaputala 4, yititovya kuziŵa utali wa nyengu iyi. Yikonkhoska vo Karonga Nebukadanezara wa ku Babiloni wangulota. Iyu wanguwona chimiti chikulu ukongwa cho chingulikhika. Chisina chaki chamenga so cha chifukwa chakuti chingumangika mkomberu wachisulu ndi mkuŵa. Mungelu wangukamba kuti: “Nyengu zinkhondi ndi ziŵi zimujumphi.”—Danyele 4:10-16.
Nyengu zinyaki m’Bayibolo agwiriskiya nchitu vimiti pakukamba va muwusu. (Ezekiele 17:22-24; 31:2-5) Mwaviyo kulikhika kwa chimiti ichi kwamiyanga mo muwusu waku Chiuta, wo awumiyanga akaronga a ku Yerusalemu wazamutimbanyizgikiya. Chiwona ichi chingulongo so kuti ‘kuphwatika kwa Yerusalemu’ kwatingi kulutiriyengi cha, kweni kwenga kwa “Nyengu zinkhondi ndi ziŵi.” Kumbi nyengu iyi njitali wuli?
Lemba la Chivumbuzi 12:6, 14 lilongo kuti nyengu zitatu ndi hafu zikwana “mazuŵa chikwi ndi machumi pe chumi ngaŵi ndi machumi ngankhondi ndi limoza (1,260).” Mwaviyo, “nyengu zinkhondi ndi ziŵi” zitenere kuja mazuŵa 1,260+1,260, pamwenga kuti mazuŵa 2,520. Kweni ŵanthu amitundu anguleka cha ‘kuphwata’ muwusu waku Chiuta pati papita mazuŵa 2,520 chayingu, pavuli pa kubwangandulika kwa Yerusalemu. Ivi viwoneke limu kuti uchimi uwu ngwanyengu yitali. Malinga ndi malemba nga Maŵerengedu 14:34 ndi Ezekiele 4:6, ngo ngakamba kuti “zuŵa limoza nchirimika chimoza,” “nyengu zinkhondi ndi ziŵi” zitenere kukwana vyaka 2,520.
Vyaka 2,520 ivi vingwamba mu October 607 B.C.E., pa nyengu yo Yerusalemu wanguthereskeka ndi Ababiloni ndipu ufumu wa nyumba yaku Davidi ungulondeka. Nyengu iyi yingumala mu October 1914. Yapa ndipu zingumaliya “nyengu za Mitundu” ndipu Yesu Khristu wanguŵikika kuja Fumu yaku Chiuta yakuchanya.*—Sumu 2:1-6; Danyele 7:13, 14.
Nge mo Yesu wangukambiya, “uzi” waki nge Fumu yakuchanya uziŵika ndi vakuchitika vikuluvikulu vapacharu chosi nge nkhondu, nja, vidilirisi ndi miliri. (Mateyu 24:3-8; Luka 21:11) Vakuchitika ivi mbukaboni ukuru wakuti 1914 ndichu chaka cho Ufumu waku Chiuta wakuchanya ungujalikiskikiya ndipuso chenga chiyambi cha“mazuŵa ngakumaliya” nga mgonezu uheni uwu wa vinthu.—2 Timote 3:1-5.
* Kutuwa mu October 607 B.C.E., kuzifika mu October 1 B.C.E., ndi vyaka 606. Kutuwa mu October 1 B.C.E., kuzifika mu October 1914 C.E., ndi vyaka 1,914. Asani tasazga vyaka 606 ndi vyaka 1,914 tisaniya vyaka 2,520. Kuti muvwi vinandi vakukwaskana ndi kuwa kwa Yerusalemu mu 607 B.C.E., wonani buku la Chichewa la Kukambitsirana za m’Malemba, mapeji 231 mpaka 233 lakupharazgika ndi Akaboni aku Yehova.


text:
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Kumbi “Mzimu” Nchinthu Wuli?
KUMBI muŵanaŵananji asani mwavwa mazu ngakuti “mzimu”? Ŵanthu anandi agomezga kuti mazu yanga ngang’anamuwa chinthu chinyaki chambula kuwoneka ndipuso chambula kufwa cho che muliŵavu lidu. Yiwu aŵanaŵana kuti asani munthu wafwa chinthu chenichi chituwamu muliŵavu la munthu ndi kulutirizga kuja ndi umoyu kumalu nganyaki. Pakuti chigomezgu ichi nchakuwanda ukongwa, ŵanthu anandi azizwa asani ŵavwa kuti ivi ndivu Bayibolo lisambiza cha. Nanga kumbi mzimu nchinthu wuli malinga ndi vo Mazu ngaku Chiuta ngakamba?
KUMBI “MZIMU” NCHINTHU WULI?
Pakulemba mazu ngakuti “mzimu,” akulemba Bayibolo angugwiriskiya nchitu mazu ngachihebere ngakuti ru′ach pamwenga ngachigiriki ngakuti pneu′ma. Malemba ngakonkhoska vo mazu ngaŵi yanga ngang’anamuwa. Mwakuyeruzgiyapu, Lemba la Sumu 104:29 NW, likamba kuti: “Asani [imwi Yehova] mwatuzgaku mzimu [ru′ach] wawu, vitufwa; ndi kuwere ku dongu ko vikutuliya.” Ndipu Lemba la Yakobe 2:26, likamba kuti “liŵavu lo pade pa mzimu ndakufwa.” M’mavesi yanga, “mzimu” ung’anamuwa chinthu cho chichitiska kuti liŵavu lije lamoyu. Kwambula mzimu, mbwenu liŵavu ndakufwa. Mwaviyo, m’Bayibolo mazu ngakuti ru′ach atingang’anamuliya kuti “mzimu” pe cha, kweni atingang’anamuliya so kuti ndi “nthazi,” pamwenga nthazi yo yichitiska kuti umoyu uŵepu. Mwakuyeruzgiyapu, pakukamba za Zandi wa mnyengu yaku Nowa, Chiuta wanguti: “Ndikatoliyanga zandi wa maji pa charu kunanga chamoyu chechosi cho che ndi nthazi [ru′ach] ya umoyu pasi pa mtambu.” (Chiyambo 6:17; 7:15, 22, NW) Pachifukwa ichi, “mzimu” ndi nthazi yambula kuwoneka yo yija mu vakulengeka vosi vamoyu.
Liŵavu likhumbika mzimu kuti lije ndi umoyu, nge mo viliri ndi wayilesi, kuti yimbengi yikhumbika kuŵikamu mabatire ndi kuyijula, ndipu nthazi yamagesi yo yija mu mabatire ndiyu yichitiska kuti wayilesi yimbengi. Kweni kwambula mabatire wayilesi yingagwira nchitu cha. Ivi ndivu vichitika so ndi mawayilesi nganyaki ngo ngatende magesi. Mwakuyana waka, mzimu ndi nthazi yo yichitiska kuti liŵavu lije ndi umoyu. Mzimu utuvwa kanthu cha ndipuso uŵanaŵana cha nge mo magesi ngaliri. Mzimu ndi nthazi waka. Kweni kwambula mzimu, pamwenga kuti nthazi ya umoyu, maliŵavu ngidu ‘ngatufwa ndi kuwere kudongu,’ nge mo wangukambiya wakulemba buku la sumu.
Pakukamba za nyifwa ya munthu Lemba la Wakutaula 12:7, likamba kuti: “Fuvu [la liŵavu laki] liwere ku dongu nge ndimo linguŵiya, ndipu mzimu uwere kwaku Chiuta yo wanguwupaska.” Asani mzimu, pamwenga kuti nthazi ya umoyu yatuwa mu liŵavu, liŵavu litufwa ndi kuwere ku dongu kweniko likutuliya. Mwakuyana waka, nthazi ya umoyu yiwere kwaku Chiuta kweniko yikutuliya. (Jobu 34:14, 15; Sumu 36:9) Kweni ivi ving’anamuwa kuti nthazi ya umoyu yitenda ulendu wakuya kuchanya cha. M’malu mwaki ving’anamuwa kuti munthu yo wafwa kuti waziyuskiki, vithemba Yehova Chiuta. M’nthowa yinyaki tingakamba kuti umoyu waki we m’manja mwaku Chiuta. Mzimu pamwenga nthazi ya umoyu yingapaskika ku munthu kuti waje so ndi umoyu kuziya mu nthazi yaku Chiuta pe.
Vakukondweska ukongwa kuziŵa kuti ivi ndivu Chiuta wazamuchitiya ŵanthu wosi wo ŵe mu “masanu ngachikumbusku.” (Yohane 5:28, 29, NW) Panyengu yachiyuka, Yehova wazamupangiya ŵanthu wo akufwa maliŵavu ngafya ndi kuŵikamu mzimu pamwenga kuti nthazi ya umoyu. Ili lazamukuŵa zuŵa lakukondweska ukongwa.
Asani mukhumba kusambira vinandi vakukwasana ndi mo mazu ngakuti “mzimu” ngagwiriskikiya nchitu m’Bayibolo, mungasaniya fundu zamampha ukongwa mu kabuku ka Chichewa ka Njira ya ku Moyo Wosatha—Kodi Mwayipeza? mapeji 12-14 ndipuso buku la Kukambitsirana za m’Malemba mapeji 319-323, mabuku ngosi ngaŵi yanga ngakupharazgika ndi Akaboni aku Yehova.


text:
Ni Nkhu Uko Tingasanga Mazgoro gha Mafumbo Ghakuzirwa Agho Tikujifumba?
Kasi mazgoro agha tingaghasanga . . .
ku ŵasayansi?
vinjeru vya ŵanthu?
mu Baibolo?
MUNTHU MUNYAKE UYO WAKALEMBAKO BAIBOLO WAKAPHALIRA CIUTA KUTI
‘Munipe mahara . . . Mazgu ghinu mbunenesko.’—Salmo 119:144, 160.
Baibolo likuzgora mafumbo gha ŵanthu ŵanandi.
Kasi namwe mungatemwa kuti Baibolo lizgore mafumbo ghinu?
Webusayiti ya jw.org yingamovwirani.
IVYO MUNGASANGA pa Intaneti
Ulongozgi uwo ungawovwira mbumba
WONELERANI mavidiyo gha nkhani za mu Baibolo
Gha nkhani na sumu za ŵana
Gha ulongozgi wakovwira ŵawukirano
Gha umo ŵanthu ŵa Yehova ŵakulongolera kuti ŵali na cipulikano
Mabuku agho MUNGAKOPERA
PA MAFUMBO GHAKUZIRWA AGHA NI NDI ILO MUKWENJERWA NALO COMENE?
Cifukwa wuli tili na umoyo?
Kasi Ciuta ndiyo wakupangiska masuzgo?
Nchivici cikucitika para munthu wafwa?
Wonani umo Baibolo likuzgolera mafumbo agha pa Webusayiti ya jw.org.
(Lutani pa mutu wakuti ZIMENE BAIBULO LIMAPHUNZITSA > KUYANKHA MAFUNSO A MU BAIBULO)


text:
VYAKUSAZGIRAPO
Kasi Zuŵa la Ceruzgo Ni Vici?
KASI mukughanaghana kuti Zuŵa la Ceruzgo lizamuŵa wuli? Ŵanthu ŵanandi ŵakughanaghana kuti, munthu waliyose wazamwimilira panthazi pa mpando wa Ciuta na kweruzgika. Awo ŵakacitanga viwemi ŵazamuluta ku paradiso kucanya, ndipo awo ŵakacitanga viheni ŵazamuluta ku moto wambura kuzimwa. Kweni Baibolo likuyowoya vyakupambana comene na ivyo ŵanthu ŵakughanaghana pa nkhani iyi. Mazgu gha Ciuta ghakulongosora kuti, Zuŵa la Ceruzgo ni nyengo yakofya yayi, kweni ni nyengo ya cilindizga ciwemi na mupumulo.
Pa lemba la Civumbuzi 20:11, 12, tikuŵazga umo mpositole Yohane wakalongosolera Zuŵa la Ceruzgo: “Nkhawona cizumbe [mpando wacifumu] cikuru cituŵa, na Mweneuyo wakakhalapo, mweneuyo caru na kucanya vikacimbira cisko cake; ndipo kukavisangikira malo cara. Ndipo nkhawona ŵakufwa, ŵalara na ŵacoko, ŵakwima panthazi pa cizumbe; ndipo mabuku ghakabanulika [ghakajulika]: ndipo buku linyake likabanulika, ilo ndi Buku la Umoyo: ndipo ŵakufwa ŵakeruzgika na ivyo vikalembeka mu mabuku kwakulingana na milimo yawo.” Kasi mweruzgi uyo wayowoyeka apa ninjani?
Yehova Ciuta ndiyo Mweruzgi Mulara wa ŵanthu. Nangauli vili nthena, wakutemwa kutuma yunji kuti ndiyo weruzge ŵanthu. Mwakuyana na lemba la Milimo 17:31, mpositole Paulosi wakayowoya kuti Ciuta “wali kutema zuŵa mwa ilo wamkweruzga caru mu urunji na munthu uyo wali kwimika.” Mweruzgi uyo wayowoyeka apa ni Yesu Khristu, uyo wali kuwuka ku ŵakufwa. (Yohane 5:22) Kweni kasi Zuŵa la Ceruzgo lizamwamba pawuli? Kasi nda utali wuli?
Buku la Civumbuzi likulongosora kuti Zuŵa la Ceruzgo lizamuyamba para nkhondo ya Haramagedoni yamara, peneapo Satana na caru cake cizamuŵa caparanyika.* (Civumbuzi 16:14, 16; 19:19-20:3) Para nkhondo ya Haramagedoni yamara, Satana na viŵanda vyake ŵazamuŵikika mu cizongwe kwa vilimika 1000. Pa nyengo iyi, ŵanthu ŵakukwana 144,000 ŵazamuwusa ndiposo ŵazamuŵa ŵeruzgi kucanya “pamoza na Khristu myaka [vilimika] cikwi [1000].” (Civumbuzi 14:1-3; 20:1-4; Ŵaroma 8:17) Mwantheura, Zuŵa la Ceruzgo kuti lizamuŵa la maora 24 yayi. Nda utali wa vilimika 1000.
Mu nyengo ya vilimika 1000, Yesu Khristu “wizamkweruzga ŵamoyo na ŵakufwa.” (2 Timote 4:1) “Ŵamoyo” awo ŵayowoyeka apa ni “mzinda ukuru” uwo uzamupona pa nkhondo ya Haramagedoni. (Civumbuzi 7:9-17) Mpositole Yohane wakawonaso ‘ŵakufwa…ŵakimilira panthazi pa cizumbe’ ca kweluzgirapo ŵanthu. Nga ni umo Yesu wakalayizgira, ‘awo ŵali mu malaro gha cikumbusko ŵazamupulika mazgu gha Yesu, ndipo ŵazamufumamo’ mwakuwuskika. (Yohane 5:28, 29; Milimo 24:15) Kasi ŵazamweruzgika mwakuyana na vici?
Kuyana na mboniwoni iyo mpositole Yohane wakawona, “mabuku ghakabanulika,” ndipo “ŵakufwa ŵakeruzgika na ivyo vikalembeka mu mabuku kwakulingana na milimo yawo.” Kasi ivyo vikalembeka mu mabuku agha ni ivyo ŵanthu ŵakacitanga kale? Yayi, ŵanthu kuti ŵazamweruzgika mwakuyana na ivyo ŵakacitanga pambere ŵandafwe yayi. Cifukwa wuli vili nthena? Baibolo likuti: “Uyo wali kufwa wali kurunjiskika [kufwatuka] ku kwananga.” (Ŵaroma 6:7) Antheura, awo ŵazamuwuka ŵazamuŵavya zakwananga cifukwa zizamuŵa zagowokereka. Mwantheura, mabuku agha ghakwenera ghakwimira vinthu vinyake ivyo Ciuta wakukhumba. Kuti awo ŵazamupona pa Haramagedoni na awo ŵazamuwuskika ŵazakaŵe na umoyo wamuyirayira, ŵakwenera kuzakalondezga malango gha Ciuta, kusazgapo ivyo Yehova wazamuyowoya mu nyengo ya vilimika 1000. Nga ni umo tawonera, ŵanthu ŵazamweruzgika mwakuyana na ivyo ŵazamucita mu nyengo ya Zuŵa la Ceruzgo.
Zuŵa la Ceruzgo lizamupeleka mwaŵi ku ŵanthu ŵanandi kuti ŵazakasambire khumbo la Ciuta na kucita ivyo iyo wakukhumba. Ici cikulongora kuti kuzamuŵa nchito yikuru ya kusambizga ŵanthu. Nadi pano, ‘ŵanthu ŵenecaru ŵazamusambira urunji.’ (Yesaya 26:9) Ndipouli, ni wose yayi awo ŵazamutemwa kucita khumbo la Ciuta. Lemba la Yesaya 26:10 likuti: ‘Nanga citemwa cilongoreke ku muheni, kuti wakusambira urunji cara; mu caru cakunyoroka iyo wakucita ubendezi ndipo ntha wakuwona ucindami wa Yehova.’ Ŵaheni wose ŵazamukomeka mu Zuŵa la Ceruzgo.—Yesaya 65:20.
Para Zuŵa la Ceruzgo lamara, ŵanthu awo ŵazamupona ŵazamuŵa “ŵamoyo” nadi pa nyengo iyi cifukwa ŵazamuŵa ŵarunji. (Civumbuzi 20:5) Mu Zuŵa la Ceruzgo, ŵanthu ŵazamuzgoka ŵarunji, kuyana na umo vikaŵira pakwamba. (1 Ŵakorinte 15:24-28) Pamanyuma pake, pazamuŵa ciyezgo caumaliro. Satana wazamusutulika ndipo wazamuzomelezgeka kuyezga ŵanthu kaumaliro. (Civumbuzi 20:3, 7-10) Awo ŵazamukana kunyengeka na Satana ŵazamusangwa mwakuyana na umo Baibolo likulayizgira kuti: “Ŵakunyoroka ŵamkuhara caru na kukhala mwenemumo kwandanda.” (Salmo 37:29) Zuŵa la Ceruzgo lizamuŵa thumbiko ku ŵanthu ŵakugomezgeka wose!
* Pakuyowoya za Haramagedoni, wonani buku la Sopani Ciuta Waunenesko Yekha, cipaturo 20, na buku la Insight on the Scriptures, Buku 1, peji 594-5, 1037-8, mabuku ghose agha ngakupharazgika na Ŵakaboni ŵa Yehova.


text:
Kasi Mungatemwa Kumanya Unenesko?
UNENESKO wa vici? Wakuti mumanye mazgoro gha mafumbo ghakuzirwa agho ŵanthu ŵakufumba. Mutepanji namwe mulikujifumbapo mafumbo agha:
- Kasi Ciuta wakutipwelelera nadi?
- Kasi nkhondo na kusuzgika vimalenge?
- Kasi nchivici cikucitika para munthu wafwa?
- Kasi pali cilindizga cilicose ca ŵakufwa?
- Ni mwawuli umo ningalombera kuti Ciuta wapulike malurombo ghane?
- Ni mwawuli umo ningaŵira wakukondwa na umoyo wane?
Kasi mazgoro gha mafumbo agha mungaghasanga nkhu? Usange mungafumba ŵanthu ŵakupambanapambana, ŵapelekenge mazgoro ghakupambanapambana. Nanga mungafumba ŵanthu awo ŵakutemwa kusopa panji ŵaliska ŵa visopa, nawoso ŵamuzgoraninge mwakupambanapambana. Pa nyengo yasono ghanyake mwa mazgoro ghawo ghangawoneka ngati ngakwenelera, kweni para pajumpha nyengo yicoko waka, ghakuŵa ghambura kwenelera.
Kweni pali buku limoza ilo liri na mazgoro ghakugomezgeka. Buku ili likuyowoya unenesko wekhawekha. Pakulomba kwa Ciuta, Yesu wakati: “Mazgu ghinu mbunenesko.” (Yohane 17:17) Baibolo Lakupatulika ndilo ni mazgu ghaunenesko. Mu mapeji ghakulondezgapo agha muwonenge makora kuti Baibolo liri na mazgoro gha mafumbo agho ghali pacanya apa.
Kasi Ciuta Wakutipwelelera Nadi?
CIFUKWA ICO ŴANTHU ŴAKUFUMBIRA FUMBO ILI: Tikukhala mu caru ico nchakuzara na nkhaza, ndiposo ŵanthu ŵanandi ŵakucita vinthu mwambura urunji. Visopa vinyake vikusambizga kuti ni khumbo la Ciuta kuti taŵanthu tisuzgikenge.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA: Ciuta ndiyo wakucitiska vinthu viheni yayi. Lemba la Job 34:10 likuti: ‘Kuŵe kutali kwa Ciuta kuti Iye wacite kwananga, na kwa Wankhongonozose kuti wacite ubendezi.’ Ciuta wakukhumba kuti wacitire ŵanthu vinthu viwemi comene. Ndico cifukwa cake Yesu wakatisambizga kulomba kuti: “Ŵadada ŵithu mwa ŵa kucanya,…Ufumu winu wize. Khumbo linu licitike pano pasi, nga nkhucanya.” (Mateyu 6:9, 10) Ciuta wakutipwelelera comene, ndipo ngwakukhumbisiska kuti wafiske cilato cake.—Yohane 3:16.
Wonaniso Genesis 1:26-28; Yakobe 1:13 na 1 Petros 5:6, 7.
Kasi Nkhondo na Kusuzgika Vimalenge?
CIFUKWA ICO ŴANTHU ŴAKUFUMBIRA FUMBO ILI: Ŵanthu ŵanandi ŵakufwa cifukwa ca nkhondo. Tose tikukwenyelera cifukwa ca masuzgo agho tikukumana nagho.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA: Ciuta walikuŵikirathu nyengo apo wazamwiziskira mtende pa caru cose capasi. Para Ufumu wa Ciuta wiza pa caru capasi, ŵanthu ‘ŵazamusambiraso nkhondo yayi.’ M’malo mwake, ‘ŵazamufura malupanga ghawo ghazgoke vyakulimira.’ (Yesaya 2:4) Ciuta wazamumazga vinthu vyambura urunji vyose ivyo vikucitika, ndiposo wazamumazga masuzgo ghose. Baibolo likulayizga kuti: “[Ciuta] wafyurenge sozi lose ku maso ghawo; ndipo nyifwa kuti yiti yiŵengekoso cara; panji nesi citengero kuti citi ciŵengekoso cara, nesi kulira, panji nesi kuŵinya: cifukwa vyakudanga vili kuluta.”—Civumbuzi 21:3, 4.
Wonaniso Salmo 37:10, 11; 46:9 na Mika 4:1-4.
Kasi Nchivici Cikucitika Para Munthu Wafwa?
CIFUKWA ICO ŴANTHU ŴAKUFUMBIRA FUMBO ILI: Visopa vinandi vikusambizga kuti munthu wali na mzimu uwo ukulutilira kuŵa wamoyo para munthu wafwa. Ŵanthu ŵa visopa vinyake ŵakugomezga kuti mizimu ya ŵakufwa yingapweteka panji kuwovwira ŵanthu ŵamoyo. Ŵanyake ŵakugomezga kuti Ciuta wakulanga ŵanthu awo ŵakacitanga uheni mwa kuŵaponya mu moto uwo ukugolera kwamuyirayira.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA: Para munthu wafwa, wakuleka kuŵako. Lemba la Mupharazgi 9:5 likuti: “Ŵakufwa kuti ŵakumanya kanthu cara.” Pakuti ŵakufwa ŵakumanya cilicose yayi, ndiposo ŵakupulika cilicose yayi, ipo iwo ŵangapweteka panji kovwira ŵanthu ŵamoyo yayi.—Salmo 146:3, 4.
Wonaniso Genesis 3:19 na Mupharazgi 9:6, 10.
Kasi Pali Cilindizga Cilicose ca Ŵakufwa?
CIFUKWA ICO ŴANTHU ŴAKUFUMBIRA FUMBO ILI: Tikukhumba kuŵa ŵamoyo, ndiposo kusangwa na awo tikuŵatemwa. Nchakawiro kukhumba kuzakawonanaso na ŵakutemweka ŵithu awo ŵali kufwa.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA: Ŵanandi mwa ŵanthu awo ŵali kufwa ŵazamuwuskika. Yesu wakalayizga kuti ‘awo ŵali mu malaro [gha cikumbusko] ŵazamupulika mazgu ghake, ndipo ŵazamufumamo.’ (Yohane 5:28, 29) Mwakuyana na khumbo lakudanga la Ciuta, awo ŵazamuwuskika ŵazamuŵa na mwaŵi wa kukhala mu paradiso pano pa caru capasi. (Luka 23:43) Layizgo ili likulongora kuti ŵanthu ŵakupulikira ŵazamukhala na umoyo wamuyirayira, ndiposo uwemi. Baibolo likuti: “Ŵakunyoroka ŵamkuhara caru na kukhala mwenemumo kwandanda.”—Salmo 37:29.
Wonaniso Job 14:14, 15; Luka 7:11-17 na Milimo 24:15.
Ni Mwawuli Umo Ningalombera Kuti Ciuta Wapulike Malurombo Ghane?
CIFUKWA ICO ŴANTHU ŴAKUFUMBIRA FUMBO ILI: Pafupifupi mu visopa vyose ŵanthu ŵakulomba. Nangauli ŵakulomba, ŵanandi ŵakujipulika kuti malurombo ghawo ghakuzgoreka yayi.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA: Yesu wakatisambizga kuti tileke kuwerezga malurombo mwacizgoŵi waka. Iyo wakati: “Pa kulomba mungawerezgangawerezganga.” (Mateyu 6:7) Para tikukhumba kuti Ciuta wapulike malurombo ghithu, tikwenera kulomba mwakuyana na umo iyo wakukhumbira. Kuti ticite nthena, tikwenera kusambira khumbo la Ciuta, na kulomba mwakuyana na khumbo lake. Lemba la 1 Yohane 5:14 likuti: “Usange tikulomba kanthu kwakuyana na khumbo lake, wakutipulika.”
Wonaniso Salmo 65:2; Yohane 14:6, 14 na 1 Yohane 3:22.
Ni Mwawuli Umo Ningaŵira Wakukondwa na Umoyo Wane?
CIFUKWA ICO ŴANTHU ŴAKUFUMBIRA FUMBO ILI: Ŵanthu ŵanandi ŵakugomezga kuti ndarama, kumanyikwa comene, na kuŵa wakutowa vikupangiska munthu kuŵa wakukondwa. Antheura, ŵakufukafuka comene kuti ŵasange vinthu ivi, kweni ŵakukondwa yayi.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA: Yesu wakayowoya ico cingapangiska munthu kuti waŵe wakukondwa. Iyo wakati: “[Mba mwaŵi ŵakavu mu mzimu: pakuti ngwawo Ufumu wa kucanya.” (Mateyu 5:3) Tingaŵa ŵakukondwa pekha para takhorweska njara yithu yauzimu mwakuti timumanye makora Ciuta, ndiposo kumanya ivyo wakukhumba kuticitira. Unenesko uwu ukusangika mu Baibolo. Kumanya unenesko uwu kungatovwira kuti timanye ico nchakuzirwa, ndiposo ico nchambura kuzirwa. Para tingalondezga ulongozgi wa Baibolo pakucita ivyo tikukhumba, tiŵenge ŵakukondwa comene.—Luka 11:28.
Wonaniso Zintharika 3:5, 6, 13-18 na 1 Timote 6:9, 10.
Tawona umo Baibolo lazgolera mafumbo ghankhondi na limoza agha. Kasi mungatemwa kuti mumanye vinandi? Usange namwe ndimwe ‘mukavu mwauzimu,’ tikukayika yayi kuti mukukhumba kumanya vinandi. Mutepanji namwe mukujifumba kuti: ‘Usange Ciuta wakutipwelelera, nchifukwa wuli wali kuzomerezga kuti vinthu viheni na masuzgo vicitikenge? Kasi ningacita wuli kuti umoyo wa mbumba yane uŵe uwemi?’ Baibolo likuzgora makora comene mafumbo agha, pamoza na ghanyake ghanandi.
Nangauli Baibolo likuzgora mafumbo ghanandi, kweni ŵanthu ŵanandi ŵakunweka yayi kuti ŵaŵazgenge Baibolo. Iwo ŵakuwona Baibolo nga ni buku likuru comene ilo ndakusuzga kulipulikiska. Kasi mungatemwa kuti munthu munyake wamovwirani kusanga mazgoro mu Baibolo? Ŵakaboni ŵa Yehova ŵali na nthowa ziŵiri izo ŵangamovwilirani.
Nthowa yakwamba ni kusambira buku la mutu wakuti, Kasi Baibolo Likusambizgaci Comenecomene? Buku ili liri kulembeka kuti lovwire nanga ni awo mbakutangwanika kuti ŵasange mazgoro gha mafumbo ghakuzirwa comene mu Baibolo. Nthowa yaciŵiri ni sambiro la Baibolo la pa nyumba. Yumoza wa Ŵakaboni ŵa Yehova ngwakunozgeka kumusambizgani. Iyo wangiza ku nyumba kwinu kuti mudumbiskanenge Baibolo sabata yiliyose pa nyengo iyo imwe mwakhumbira. Ŵanthu mamiliyoni ghanandi ŵasanga candulo cifukwa ca kusambira Baibolo na Ŵakaboni ŵa Yehova. Ŵanthu ŵanandi ŵayowoya kuti: “Nasanga unenesko!”
Kulije kunyake uko munthu wangasanga unenesko. Unenesko wa mu Baibolo ukutifwatura ku vibizi, utimbanizgi, ndiposo wofi wambura kwenelera. Kweniso, unenesko wa mu Baibolo ukutipa cilindizga, ndiposo tikuŵa ŵakukondwa. Yesu wakati: “Muti mumanyiskenge unenesko, ndipo unenesko uti umuzgorani ŵanangwa.”—Yohane 8:32.


text:
VYAKUSAZGIRAPO
Kasi Tikwenera Kukondwelera Maholide?
MAHOLIDE gha visopo na agho nga visopo yayi, gheneagho ŵanthu ŵakukondwelera mu vigaŵa vinandi pa caru capasi mazuŵa ghano, ghakufuma mu Baibolo yayi. Kasi maholide agha ghakamba wuli? Usange mungasanda mu mabuku umo maholide ghakambira, muzizwenge na ivyo mungasanga pa nkhani ya maholide agho ghakumanyikwa comene mu cigaŵa cinu. Aghanaghanirani viyelezgero vicoko waka.
Isitara. “Mu Tesitamenti la Sono mulije apo pali kulembeka za kukondwelera Isitara,” ndimo likuyowoyera The Encyclopædia Britannica. Kasi Isitara yikamba wuli? Ŵanthu ŵambura kusopa Ciuta ndiwo ŵakambiska Isitara. Nangauli ŵakuyowoya kuti holide iyi ŵakukumbukira kuwuka kwa Yesu, kweni vinthu ivyo ŵakucita mu nyengo ya Isitara vikuŵa vyambura kukolerana na Cikhristu
Kukondwelera Cilimika Ciphya. Madeti na umo ŵanthu ŵakucitira pakukondwelera Cilimika Ciphya vikupambana mu vyaru. Pakuyowoya za umo cikondwelero ici cikambira, The World Book Encyclopedia likuyowoya kuti: “Muwusi wa Ŵaroma Julius Caesar ndiyo wakakhazikiska zuŵa la Janyuwale 1, kuŵa zuŵa la kukondwelera Cilimika Ciphya. Wakakhazikiska zuŵa ili mu cilimika ca 46 B.C. Ŵaroma wakakolerana kuti pa zuŵa ili wakumbukirenge Janus, ciuta wa mageti, vijaro, na kwamba kwa vinthu. Mwezi wa Janyuwale ukapika zina kufuma ku zina la Janus, uyo wakaŵa na visko viŵiri, cisko cinyake cikalaŵiskanga kunthazi cinyake kumanyuma.” Mwantheura ŵanthu ŵambura kusopa Ciuta waunenesko, ndiwo ŵakambiska cikondwelero ici.
Halloween (Halowini). Pakuyowoya za holide iyi, iyo yikuyana waka na ciphikiro ca kukondwelera ŵanthu awo ŵali kufwa, The Encyclopædia Americana likuyowoya kuti: “Ivyo vikucitika pa holide iyi vikuyana na ivyo ŵakacitanga pa ciphikiro ca Druid [usofi wakale ŵa ŵanthu ŵakucemeka Celt] pambere Cikhristu cindize. Ŵanthu ŵakucemeka Celt wakaŵa na ŵaciuta ŵaŵiri, ciuta dazi na ciuta wa ŵanthu ŵakufwa…, uyo ciphikiro cake cikaŵangako pa Novemba 1, mwezi uwo ŵanthu aŵa ŵakukondwelera kwamba kwa Cilimika Ciphya. Mukuluta kwa nyengo, ciphikiro ca kukumbukira ŵanthu ŵakufwa ŵakamba kuciwona kuŵa Cacikhristu.”
Maholide Ghanyake. Tingakwaniska yayi kuti tilongosore maholide ghose agho ghakucitika pa caru cose capasi. Ndipouli, maholide agho ghakulumba ŵanthu panji mawupu ngakuzomerezgeka yayi na Yehova. (Yeremiya 17:5-7; Milimo 10:25, 26) Kumbukiraniso kuti, kumanya ico cikapangiska ŵanthu kuti ŵambiske vikondwelero vya cisopo ndico cingapangiska kuti viŵe vyakukondweska Ciuta panji yayi. (Yesaya 52:11; Civumbuzi 18:4) Ulongozgi wa mu Baibolo uwo walembeka mu Cipaturo 16 ca buku lino, umovwiraninge kumanya umo Ciuta wakuwonera kukondwelera maholide agho nga cisopo yayi.


text:
VYAKUSAZGIRAPO
Yesu Khristu ni Mesiya Uyo Wakalayizgika
KUTI watovwire kuti tizakamanye Mesiya para wiza, Yehova Ciuta wakapangiska ŵaprofeti ŵanandi kuti ŵalembe vinthu vyakukhwaskana na kubabika kwake, uteŵeti wake, na nyifwa ya Muwomboli uyu. Maucimi ghose agho ŵakalemba mu Baibolo ghakafiskika pa Yesu Khristu. Ghakafiskika nkhanira ndendende nga umo ghakalembekera. Mwaciyelezgero, tiyeni tiwone maucimi ghacoko waka agho ghakayowoyerathu za kubabika na uwukirano wa Mesiya.
Mprofeti Yesaya wakayowoyerathu kuti Mesiya wazamufuma mu mphapu ya Fumu Davide. (Yesaya 9:7) Yesu wakababikira nadi mu mphapu ya Davide.—Mateyu 1:1, 6-17.
Mika, mprofeti munyake wa Ciuta, wakayowoyerathu kuti mwana uyu kunthazi wazamuŵa muwusi ndipo wazamubabikira mu “Betelehemu Efrata.” (Mika 5:2) Pa nyengo iyo Yesu wakababikanga, mu Israyeli mukaŵa misumba yiŵiri iyo yikacemekanga Betelehemu. Unyake ukaŵa pafupi na Nazarete, ku mpoto kwa caru, ndipo unyake ukaŵa pafupi na Yerusalemu mu Yuda. Msumba wa Betelehemu uwo ukaŵa pafupi na Yerusalemu ndiwo pakwamba ukacemekanga kuti Efrata. Yesu wakababikira nadi mu msumba uwu, mwakuyana ndendende na umo ucimi ukayowoyera!—Mateyu 2:1.
Ucimi unyake wa mu Baibolo ukayowoyerathu kuti Mwana wa Ciuta wazamucemeka kuti “wafume mu Eguputo.” Apo Yesu wakaŵa mwana, ŵakaluta nayo ku Eguputo. Ŵakawerako nayo pamanyuma pakuti Herode wafwa, mwantheura, ucimi ukafiskika.—Hoseya 11:1; Mateyu 2:15.
Pa chati ya [“Maucimi Ghakuyowoya za Mesiya”], malemba agho ghalembeka pasi pa mutu wakuti “Ucimi” ghakulongosora vinthu vyakukhwaskana na Mesiya. Conde yaniskani malemba agha na malemba agho ghali pasi pa mutu wakuti “Kufiskika Kwake.” Para mwacita nthena, mukhozgenge cipulikano cinu cifukwa muwonenge kuti Mazgu gha Ciuta ghakuneneska nadi.
Apo mukusanda malemba agha, kumbukirani kuti malemba agho ghakuyowoya vinthu ivyo vikeneranga kuzakacitikira Mesiya, ghakalembeka vilimika mahandiredi ghanandi pambere Yesu wandababike. Yesu wakayowoya kuti: “Vyose vikwenera kufiskika ivyo vili kulembekera ine mu malango gha Mozesi, na mu Ŵaprofeti, na mu Masalmo.” (Luka 24:44) Para mungawona mu Baibolo linu, muwonenge kuti maucimi ghose ghakafiskika nkhanira ndendende nga umo ghakalembekera!


text:
MTWE 7
Cembeceyo Cisyesyene Cakwamba Ŵakunonyelwa Ŵetu Ŵaŵawile
Ana tukusamanyilila catuli kuti yili yisyene kuti ŵawe cacijimuka?
Ana nganisyo sya Yehofa pangani ja kwimusya ŵawe sili syatuli?
Ana ŵani ŵacacijimuka ku ŵawe?
1-3. Ana mmagongo jwapi jwakututoposya wosopewe, soni ligongo cici kumanyilila yajikusajiganya Baibulo panganiji kuli kwakutondoya?
AWANICISYE kuti akutila jwaciswamba jwakogoya mnope. Jwalakwe ali jwamacili, soni akuwutuka mnope kwapunda wawojo. Akumanyilila kuti ali jwangali canasa ligongo ŵam’weni ali mkwawulaga acimjawo. Pakulingalinga kutila ni pakwaŵandicila mnope. Yikuwoneka kuti nganakola cembeceyo cilicose. Nambo mwangajembeceya, mundu jwakwakulupusya akukopocela. Jwalakwe ali jwamacili mnope kumpunda jwaciswambajo, soni akwasimicisya kuti ciŵakamucisye. Ana pelepa mpaka apikane catuli mumtima mwawo?
2 M’litala line, yili mpela kuti jwaciswamba akwatoposya wawojo. Wosopewe akututoposya. Mpela mwatwalijiganyile mu mtwe upite, Baibulo jikusasala kuti ciwa cili mmagongo. Pangali jwalijose jwetuwe jwampaka acitile kapena kulimbana naco. Ŵajinji tum’weni mmagongoju ali mkutyosya umi waŵakunonyelwa ŵetu. Nambo Yehofa ali jwamacili mnope kucipunda ciwa. Jwalakwe ali Jwakulupusya jwacinonyelo, jwalosisye kuti mpaka amalane ni mmagongoju. Soni akusala kuti cacimjonanga kwangamala mmagongoju, jwali ciwa. Baibulo jikusajiganya kuti: “Mmagongo jwakumalicisya kummasya macili taciŵa ciwa.” (1 Akolinto 15:26) Jeleji jili ngani jambone kwabasi!
3 Mwakata, kwende tulole mwatukusapikanila naga jwine jwatukusammanyilila awile. Kutenda yeleyi kucitukamucisya kupikanicisya cine cakwe campaka citutendekasye kusangalala. Yehofa akutusalila kuti ŵawe cacikolasoni umi. (Yesaya 26:19) Jemanjajo cacajimusya. Celeci cili cembeceyo cakwamba kwimuka ku ŵawe.
PAWILE JWAKUNONYELWA JWETU
4. (a) Ana mwaŵapikanile Yesu pa ciwa ca mjakwe yikusatujiganya cici pakwamba ya mwakusapikanila Yehofa? (b) Ana Yesu ŵakwete acimjakwe ŵapi ŵaŵanonyelaga?
4 Ana pakwete paŵajasile jwakunonyelwa jwawo mu ciwa? Yikusawoneka kuŵa yakusawusya kupilila canasa, kupweteka, soni kuliwona kuŵa jwangali cikamucisyo. Pandaŵiji, tukusasosekwa kuŵalanga Maloŵe ga Mlungu kuti gatutondoye. (2 Akolinto 1:3, 4) Baibulo jikusatukamucisya kupikanicisya mwakusaciwonela ciwa Yehofa, soni Yesu. Yesu, juŵakwete ndamo mpela sya Atatigwe, ŵamanyilile kupweteka kwakukusayika ligongo lya ciwa. (Yohane 14:9) Papite ku Yelusalemu, Yesu ŵakungulukaga mnope ni Lasalo pampepe ni acalumbu ŵakwe, Maliya ni Malita, ŵaŵatamaga mumsinda wa Betaniya. Jemanjajo ŵaŵele acimjakwe Yesu. Baibulo jikusati: “Yesu ŵanonyelaga Malita ni Maliya ni mlumbugwawo Lasalo.” (Yohane 11:5) Mtwe upite twalijiganyisye kuti Lasalo ŵajasice.
5, 6. (a) Ana kumalilo ga Lasalo, Yesu ŵapikene wuli paŵaweni acanasi, soni acimjakwe ŵa Lasalo? (b) Ana canasa caŵalosisye Yesu cikusatulimbikasya catuli?
5 Ana Yesu ŵapikene wuli paŵajasice mjakwe? Nganiji jikusasala kuti, Yesu ŵapite kukutama yimpepe ni acanasi, soni acimjakwe ŵa Lasalo kumaliloko. Ali ŵaweni ŵanduwo Yesu camkamwile mnope canasa. Jwalakwe “yamgundile mu mtima nipo yamlagasisye mnope.” Kaneko “Yesu ŵalisile.” (Yohane 11:33, 35) Ana kulila kwa Yesu kwalosisye kuti nganakola cembeceyo? Iyayi. Yesu ŵamanyililaga kuti cine cakwe cakusimonjesya caliji cili cisigele panandi kutendekwa. (Yohane 11:3, 4) Nambope, jwalakwe ŵapikene kupweteka, soni canasa yayikusayika ligongo lya ciwa.
6 Nambotu, canasa caŵalosisye Yesu cili cakulimbikasya. Cikutujiganya kuti Yesu, soni Atati ŵakwe Yehofa, akusaŵengana ni ciwa. Yehofa Mlungu mpaka amalane ni mmagongoju. kwende tulole yaŵatesile Yesu ni cikamucisyo ca Mlungu.
“LASALO, KOPOKANI PASA!”
7 Lasalo ŵam’ŵisile mu mbanga, ni Yesu ŵasalile ŵandu kuti atyosye liganga lyaŵawugalile pambangapo. Malita ŵalekasisye, ligongo paliji pali papite masiku mcece ciwile Lasalo, cilu ca Lasalo komboleka kuti caliji cili citandite kuwola. (Yohane 11:39) Kwa ŵandu ŵaŵaliji pelepowo, ana akakulupilile kuti Lasalo cajimuce?
7, 8. Kwa ŵandu ŵakulolela, ligongo cici yawonekaga kuŵa yangakomboleka kwimusya Lasalo ku ŵawe, nambo ana Yesu ŵatesile cici?
8 Liganga lila ŵalityosisye, ni Yesu ŵagumisile kuti: “Lasalo, kopokani pasa!” Ana kaneko catendekwe cici? “Jwalakwejo ŵakopwece pasa.” (Yohane 11:43, 44) Agambe ganisya mwaŵasangalalile ŵandu ŵaŵaliji pamalopo! Cinga Lasalo ŵaliji jwacinasi jwawo, mjawo kapena ŵakuŵandikana nawo nyumba, ŵayimanyi kuti jwalakwejo jwawile. Nambo sambano ŵam’mbwenisoni jwakunonyelwa jwawo jula ali ajimi pasikati pawo. Ŵanduwo nganakulupililaga yayatendekwagayo. Mwangakayicila ŵandu ŵajinji ŵamkumbatile Lasalo mwakusengwa. Pelepatu ciwa ŵacimasisye macili!
9 Yesu nganasala kuti ŵatesile yakusimonjesyayi ni macili gakwe. M’lipopelo lyakwe mkanamjimusye Lasalo, jwalakwe ŵasasile mwakupikanika cenene kuti Yehofa ni jwaŵatendekasisye kuti Lasalo ajimuce. (Yohane 11:41, 42) Jeleji nganijiŵa ndaŵipe jele Yehofa ŵakamulicisye masengo macili gakwe mu litala lyeleli. Kwimuka ku ŵawe kwa Lasalo kuli cimo mwa yakusimonjesya msanu ni mcece yayikusimanikwa m’Maloŵe ga Mlungu. * Kuŵalanga ngani syelesi mpaka kutukamucisye kuŵa ŵakusengwa. Nganisi sikusatujiganya kuti Mlungu jwangali lusagu, pakuŵa ŵaŵajimwicewo akupwatikapo ŵanace ni acakulungwa ŵakwe, acalume ni acakongwe, Ayisalayeli ni ŵandu ŵanganaŵa Ayisalayeli. Nganisi sikusasala mwaŵasengwele ŵandu paŵam’weni jwacinasi jwawo ali ajimwice ku ŵawe. Mwambone, Yesu paŵajimwisye mwali ku ŵawe, acinangolo ŵakwe “ŵasengwile mnope.” (Maliko 5:42, NW) Yisyene, Yehofa ŵatendekasisye ŵandu kusengwa, kwanganakuliŵalila.
10 Yisyene kuti ŵandu ŵele Yesu ŵajimwisye ku ŵawe, ŵawilesoni mkupita kwandaŵi. Ana yeleyi yikulosya kuti kwajimusyako kwaliji kwangali mate? Iyayi. Nganisi sikusasimicisya usyesyene wakusosekwa mnope, soni sikusatupa cembeceyo.
YATUKULIJIGANYA KUTYOCELA KU NGANI SYA ŴAŴAJIMWICE KU ŴAWE
11. Ana ngani ja Lasalo jikusasimicisya catuli usyesyene wawukusimanikwa pa Mlaliki 9:5?
11 Baibulo jikusajiganya kuti ŵawe “pangalikose cakusacimanyilila.” Ngani ja Lasalo jikusasimicisya usyesyene welewu. Paŵajimwice ku ŵawe, ana Lasalo ŵasalilaga ŵandu kuti ŵaliji mkutama umi wambone kwinani? Ana kapena ŵajogoyaga ŵandu pakwasalila yakwamba moto wa helo? Jwalakwe nganasala cilicose. Pangali palipose m’Baibulo papakulosya kuti Lasalo ŵasasilepo yeleyi. Pamasiku mcece gaŵaliji m’malembe, jwalakwe ‘pangalikose caŵamanyililaga.’ (Mlaliki 9:5) Lasalo ŵagambile gona mu ciwa.
12. Ligongo cici mpaka tuŵe ŵakusimicisya kuti Lasalo ŵajimwice ku ŵawe?
12 Ngani ja Lasalo jikusatujiganya kuti kwimuka kwa ŵawe kuli kusyesyene, nganijiŵa adisi. Yesu ŵamjimwisye Lasalo pameso pa mboni syasyalolaga ni meso yakutendekwayo. Atamose acimlongola ŵa dini ŵaŵam’ŵengaga Yesu, nganakana kuti yakusimonjesyayi yatendece. Mmalo mwakwe jemanjajo ŵawusyene kuti: “Ana pelepa tutende cici? Alole yakusimonjesya yosope yene yakuyitenda jwele munduju!” (Yohane 11:47) Ŵandu ŵajinji ŵapite kukumlola Lasalo juŵajimwice ku ŵawejo. Yakuyicisya yakwe yaliji yakuti ŵajinji ŵatandite kumkulupilila Yesu. Kupitila mwa Lasalo ŵandu ŵawuweni umboni wangasisika wakuti Yesu ŵatumigwe ni Mlungu. Yeleyi yapelece umboni wamacili, mwati acimlongola ŵa dini ja Ciyuda ŵalingenye yakuti awulaje Yesu ni Lasalo jwakwe.
13. Ana pana umboni wapi wakulupilila kuti Yehofa mpaka ajimusye ŵawe?
13 Ana yili yangali mate kulupilila kuti ŵawe cacijimuka? Iyayi, ligongo Yesu ŵajigenye kuti lisiku line ‘ŵaŵawile wosope’ cacijimuka. (Yohane 5:28) Yehofa ali Mkupanganya jwa umi. Ana mpaka yiŵe yakusawusya kulupilila kuti jwalakwe mpaka apanganyesoni umi? Yisyene kuti yikwegama pa yakukumbucila Yehofa pakwamba ya jwam’wejo. Ana jwalakwe mpaka ŵakumbucile ŵakunonyelwa ŵetu ŵaŵajasice? Kwinani kwana ndondwa syangaŵalanjika, nambo Mlungu akusajikolangaga jilijose lina lyakwe. (Yesaya 40:26) M’yoyo, Yehofa mpaka akumbucile yiliyose yakwamba mundu jwaŵawile, soni ali jwakoseka kum’wucisya umi.
14, 15. Mwakamulana ni yaŵaŵecete Yobu, ana Yehofa akusapikana wuli pakwamba yakwimusya ŵawe?
14 Nambo ana Yehofa akusapikana uli mumtima mwakwe pakwamba ya kwajimusya ŵawe? Baibulo jikusasala kuti jwalakwe ali jwakusacilila kwimusya ŵawe. Mundu jwakulupicika Yobu ŵawusisye kuti: “Ali awile mundu, ana cacikolasoni umi?” Yobu ŵasalaga yakwembeceya m’malembe mpaka ndaŵi jele Mlungu cacimkumbucila. Jwalakwe ŵaŵecete kwa Yehofa kuti: “Ŵalakwe caciŵilanga, nipo une cinjajanga. Pakuŵa cacigasacilila masengo ga makono gawo.”
15 Agambe ganisya! Yehofa akusasacilila kwimusya ŵawe. Ana ngaŵa yakulimbikasya kumanyilila kuti Yehofa akusasacilila kutenda yeleyi? Nambo ana kwimusya ŵawe kwa m’bujo kweleku, ŵani ŵacacijimuka, soni cacajimucisya kwapi?
‘ŴAŴAWILE WOSOPE’
16. Ana ŵawe cacijimuka ni kutamaga m’cilambo catuli?
16 Ngani sya m’Baibulo syakwamba kwimuka kwa ŵawe sikusatujiganya yejinji ya kwimuka kwa ŵawe kwakucitendekwa m’bujo. Ŵandu ŵaŵajimwice ku ŵawe pacilambopa ŵatamagasoni ni acanasi ŵawo. M’bujomu yiciŵasoni m’yoyo, kwamba kuti yiciŵa yambone mnope. Mpela mwatwalijiganyile mu Mtwe 3, lisosa lya Mlungu lili lyakuti cilambo cosope capasi ciŵe paladaiso. M’yoyo ŵawe ngasajimuka ni kutamaga m’cilambo cegumbale ni ngondo, kasa malamusi, soni ulwele. Jemanjajo cacikola upile wakutama kwangamala mwakusangalala, soni mwamtendele m’cilambo capasi.
17 Ana ŵani ŵacacijimuka? Yesu ŵatite, ‘ŵaŵawile wosope tacigapikana maloŵe gakwe [ga Yesu] ni tacikopoka m’malembe mwawo.’ (Yohane 5:28, 29) Lilemba lya Ciunukuko 20:13 likusasala yakulandana ni yeleyi kuti: ‘Nyasa japelece ŵaŵawilile mwelemo. Ciwa ni malo ga ŵandu ŵawe nombe nayo yapelece ŵandu ŵaŵawilile mwelemo.’ “Ciwa” ni “malo ga ŵandu ŵawe” yigopolela cindu cimo, malembe ga ŵandu wosope. (Alole Yakonjecesya pa mapeji 212 mpaka 213.) M’malembe mwelemu muciŵa mwangali kandu. Ŵandu ŵajinji ŵali mwelemo cacikolasoni umi. Ndumetume Paulo ŵatite: “Kuciŵa kwimuka kwa ŵandu wosope ŵakulungama ni ŵangalungama ŵakwe.” (Masengo 24:15, NW) Ana yeleyi yikugopolela cici?
18. Ana “ŵakulungama” ŵacacijimuka ali ŵani, soni cembeceyo cakwimuka ku ŵawe cikwakwaya wawojo catuli?
18 “Ŵakulungama” ŵeleŵa akupwatikapo ŵandu ŵajinji ŵaŵalembile m’Baibulo ŵaŵapali Yesu mkanayice pacilambo capasi. Mwine mpaka aganisye ya ŵandu mpela Abulahamu, Sala, Mose, Lute, ni ŵane ŵajinji. Ŵane mwa acalume, soni acakongwe ŵakulupicikaŵa akusimanikwa mu mtwe 11 wa m’buku ja Ahebeli. Nambosoni “ŵakulungama” ŵeleŵa akupwatikapo ŵakutumicila ŵa Yehofa ŵakuwa moŵa agano. Tukutogolela ligongo tukwete cembeceyo cakwimuka ku ŵawe cacikusatugopola kuti tukajogopaga ciwa!
19. Ana “ŵangalungama” ali ŵani, soni Yehofa cacapa upile watuli?
19 Nambi uli pakwamba ya ŵandu wosope ŵanganamtumicila, soni kumpikanila Yehofa, ligongo nganammanyilila? “Ŵangalungama” ŵeleŵa cacakumbucilasoni. Jemanjajo cacajimusya ni kwapa ndaŵi jakuti alijiganye yakwamba Mlungu jusyesyene ni kumtumicila. Mkati mwa yaka 1,000, ŵawe tacijimuka ni kola upile wakutama ni kumtumicilaga Yehofa yalumo ni ŵandu ŵakulupicika pacilambopa. Jiciŵa ndaŵi jakusangalasya kwabasi! Baibulo jikusasala kuti ndaŵiji jili Lisiku Lyakulamula. *
20. Ana Jehena ni cici, soni ŵacacijawula kweleko ali ŵani?
20 Ana yeleyi yigopolela kuti jwalijose juŵawile cacijimuka ku ŵawe? Iyayi. Baibulo jikusasala kuti ŵawe ŵane ali ku “Jehena.” (Matayo 10:28) Lina lyakuti Jehena lyatyocele ku citutu cacaliji kusa kwa msinda wa Yelusalemu. Ŵandu ŵawe, soni yiswani ŵayijasaga kweleko. Ŵandu ŵawe ŵaŵajasaga kweleko ŵawonaga kuŵa ŵangaŵajilwa kwimuka ku ŵawe. M’yoyo, Jehena cili cilosyo ca konasika kwangamala. Atamose kuti Yesu cacilamula nawo ŵandu ŵawumi, soni ŵawe, Yehofa ni Jwakulamula jwakumalisya. (Masengo 10:42) Jwalakwe ngasajimusya ŵacacalamula kuti ali ŵakusakala, soni ŵangasaka kucenga ndamo syawo syakusakala.
“KWIMUKA KWANDANDA”
21, 22. (a) Ana “kwimuka kwandanda” kuli cici? (b) Ana jwandanda kwimucila ku umi wausimu ŵaliji ŵani?
21 Baibulo jikusasalasoni ya kwimuka kwine, kwakuli “kwimuka kwandanda.” (Ciunukuko 20:6) Cisyasyo cimo cakwimuka kwandandaku cili ca Yesu Klistu.
22 Yesu ali awulajigwe mpela mundu, Yehofa nganakunda kuti Mwanagwe jwakulupicikaju ajendelecele kuŵa m’malembe. (Salimo 16:10; Masengo 13:34, 35) Mlungu ŵamjimwisye Yesu, nambo ni cilu causimu. Ndumetume Petulo ŵalembile kuti Klistu ‘ŵam’wuleje ku ciilu nambo mu usimu ŵapegwile umi.’ (1 Petulo 3:18) Celeci caliji cakusimonjesya cekulungwa. Yesu ŵajimwice mpela mundu jwausimu jwamacili. (1 Akolinto 15:3-6) Jwalakwe ŵaliji jwandanda pakwimuka kwapenaniku. (Yohane 3:13) Nambo nganaŵa jwakumalisya.
23, 24. Ana ŵani ŵali mu kakuga ka ‘ŵakulijiganya ŵapanandi’ ŵa Yesu, soni apali ŵalingwa?
23 Paŵamanyilile kuti asigele panandi kwawula kwinani, Yesu ŵasalile ŵakulijiganya ŵakwe ŵakulupicika kuti cacijawula ‘kukwalinganyicisya malo.’ (Yohane 14:3) Yesu ŵasasile kuti ŵakwete cembeceyo cakwawula kwinani ali ‘ŵakulijiganya ŵakwe ŵapanandi.’ (Luka 12:32) Ana kakugaka kali ka Aklistu ŵakulupicika ŵalingwa? Mwakamulana ni Ciunukuko 14:1, ndumetume Yohane ŵatite: “Kaneko nalolite, ni nam’weni Mwanace Jwangondolo ali ajimi petumbi lya Siyoni. Pampepe ni jwalakwejo ŵapali ŵandu 144,000, ŵiŵalembegwe lina lyawo soni lina lya Atati ŵakwe pawusyo pawo.”
24 Aklistu ŵakwana 144,000 ŵeleŵa, kupwatikapo ŵandumetume ŵakulupicika ŵa Yesu, akusajimuka ni umi wausimu ni kwawula kwinani. Ana jemanjanji akusajimuka cakaci? Ndumetume Paulo ŵalembile kuti kwimukaku kucitendekwa pa ndaŵi jakuŵapo kwa Klistu. (1 Akolinto 15:23) Mpela mwacacilijiganyila mu Mtwe 9, sambano tukutama mundaŵi jeleji. M’yoyo ŵa 144,000 ŵasigalile, pagambile kuwa akusajimuka ni kwawula kwinani. (1 Akolinto 15:51-55) Nambo, ŵandu ŵane wosope akwembeceya kuti cacijimuka m’bujo ni kutamaga m’cilambo ca Paladaiso.
25. Ana mu Mtwe wakuyicisya tucilijiganya cici?
25 Yehofa cacimalana najo kwene mmagongo jwetu jwali ciwa ni ngasapagwasoni mpaka kalakala! (Yesaya 25:8) Nambo mpaka aliwusye kuti, ‘Ŵacacijimucila kwinani cakatendeje cici kweleko?’ Caciŵa mbali ja Ucimwene wambone mnope wakwinani. Mu mtwe wakuyicisya tucilijiganya yejinji pakwamba ya ucimwene welewu.
^ ndime 9 Ngani sine syakwamba ŵawe ŵaŵajimwice sikusimanikwasoni m’malemba aga: 1 Mafumu 17:17-24; 2 Mafumu 4:32-37; 13:20, 21; Matayo 28:5-7; Luka 7:11-17; 8:40-56; Masengo 9:36-42; 20:7-12.
^ ndime 19 Kuti amanyilile yejinji pakwamba ya Lisiku Lyakulamula, soni kuti ŵandu cacalamula ligongo cici, alole Yakonjecesya pa mapeji 213 mpaka 215.