text:
CIPATURO 4
Kasi Yesu Khristu Ni Njani?
Kasi Yesu wali na udindo wuli wapadera?
Kasi wakafuma nkhu?
Kasi wakaŵa munthu wa mtundu wuli?
PA CARU capasi pali ŵanthu ŵanandi ŵakumanyikwa. Ŵanji ŵakumanyikwa comene mu cikaya cawo, msumba, panji mu caru cawo pera. Ŵanyake ŵakumanyikwa pa caru cose capasi. Ndipouli, kumanya waka zina la munthu uyo ngwakumanyikwa comene kuti kukung’anamura kuti mukumumanya nadi yayi. Cikung’anamura kuti mukumumanya nkhanira fikepo yayi, nesi kumanya umoyo wake wakale na ivyo wakucita.
2 Pa caru cose capasi, ŵanthu ŵali kupulikapo kuti kukaŵa Yesu Khristu, nangauli wakaŵako pafupifupi vilimika 2,000 ivyo vyajumpha. Ndipouli, ŵanthu ŵanandi ŵakumanya makora yayi kuti Yesu wakaŵa munthu wa mtundu wuli. Ŵanji ŵakuti wakaŵa munthu muwemi comene. Ŵanyake ŵakuti wakaŵa nchimi. Kweni ŵanji ŵakugomezga kuti Yesu ni Ciuta ndipo tikwenera kumusopa. Kasi tikwenera kumusopa nadi?
3 Nchakukhumbikwa comene kuti mumumanye makora Yesu. Cifukwa wuli? Cifukwa Baibolo likuyowoya kuti: “Uwu mbumoyo wa muyirayira, kuti ŵamumanyani Imwe, Ciuta mweneco [waunenesko] yekha, na Yesu Khristu, mweneuyo mukamutuma.” (Yohane 17:3) Nadi pano, kumumanya makora Yehova Ciuta na Yesu Khristu kungapangiska munthu kuti wazakaŵe na umoyo wamuyirayira mu paradiso pa caru capasi. (Yohane 14:6) Kusazgirapo apa, Yesu wakalongora ciyelezgero ciwemi comene ca umo tingakhalira makora na ŵanyithu. (Yohane 13:34, 35) Mu cipaturo cakwamba mu buku lino, tikasambira unenesko wakukhwaskana na Ciuta. Sono tiyeni tidumbiskane ivyo Baibolo likusambizga vyakukhwaskana na Yesu Khristu.
MESIYA UYO WAKAYOWOYEKA KUTI WIZENGE
4 Apo Yesu wakaŵa wandababike, Baibolo likayowoyerathu kuti kwizenge munthu wakutumika na Ciuta kuzakaŵa Mesiya, panji Khristu. Zina lakuti “Mesiya” (ilo ndakufuma ku lizgu la Cihebere) na Khristu (ilo ndakufuma ku lizgu la Cigiriki) ghose ghakung’anamura “Wakuphakazgika.” Mesiya wakenera nadi kuphakazgika na mzimu wa Ciuta; ico cikung’anamura kwimikika na Ciuta kuti wacite nchito yakuzirwa. Mu vipaturo vyakunthazi mu buku lino, tisambirenge vinandi vyakukhwaskana na udindo wa Mesiya wakufiska vinthu ivyo Ciuta wakalayizga. Tisambirengeso vitumbiko ivyo Yesu wangapeleka kwa ise nanga ni lero. Ndipouli, apo Yesu wakaŵa wandababike, ŵanthu ŵanandi ŵakakayikanga kuti, ka ‘Ninjani uyo wazamuŵa Mesiya?’
5 Mu nyengo yakale, ŵasambiri ŵakwambilira ŵa Yesu wa ku Nazarete ŵakaŵa ŵakusimikizga kuti Yesu ni Mesiya uyo wakayowoyekerathu. (Yohane 1:41) Yumoza wa ŵasambiri, zina lake Simoni Petrosi, wakaphalira Yesu kuti: “Imwe ndimwe Khristu.” (Mateyu 16:16) Kasi ŵasambiri aŵa ŵakapanikizga wuli kuti Yesu ni Mesiya uyo wakayowoyeka kuti wizenge, ndipo ise tingagomezga wuli?
6 Nchimi za Ciuta izo zikaŵapo pambere Yesu wandize pano pasi zikayowoya vinthu vinandi vyakukhwaskana na Mesiya. Ivyo zikayowoya vingawovwira ŵanji kuti ŵamumanye. Tingalongosora ntheura: Mutepanji mwapempheka kuti mulute pa depoti ya basi panji pa ciŵanja ca ndenge apo pakuŵa ŵanthu ŵanandi kuti mukapokelere munthu uyo mundamuwonepo. Kasi cingaŵa cakovwira yayi usange munthu munyake wangamuphalirani umo mungakamumanyira? Mwakuyana waka, kwizira mu nchimi izo zikalemba Baibolo, Yehova wakalongosora ivyo Mesiya wazamucita na ivyo vizamumucitikira. Kufiskika kwa maucimi agha kungawovwira ŵanthu ŵakugomezgeka kuti ŵamumanye kwambura suzgo.
7 Aghanaghanirani viyelezgero viŵiri ivi. Cakwamba, nchimi Mika yikayowoya kuti Uyo wakayowoyekerathu kuti wizenge wazamubabikira ku Betelehemu, tawuni yicoko mu caru ca Yuda. Ndipo pakeneranga kujumpha vilimika 700 kuti wababike kufuma apo Mika wakayowoyera. (Mika 5:2) Yesu wakababikira mu tawuni yeneiyo yikayowoyekerathu! (Mateyu 2:1, 3-9) Caciŵiri, vilimika mahandiredi ghanandi kumanyuma, ucimi uwo wuli kulembeka pa Daniel 9:25 ukayowoya kuti Mesiya wazamuwoneka mu cilimika ca 29 C.E.* Kufiskika kwa maucimi agha na ghanyake kukulongora pakweru kuti Yesu wakaŵa Mesiya uyo wakayowoyeka kuti wizenge.
8 Ukaboni unyake wakuti Yesu wakaŵa Mesiya ukamanyikwa kuumaliro wa cilimika ca 29 C.E. Ici ni cilimika ico Yesu wakaluta kwa Yohane Mbapatizi kuti wamubapatize mu Mronga wa Yorodani. Yehova wakaphalira Yohane kuti wamupenge cimanyikwiro mwakuti wazakamumanye makora Mesiya. Yohane wakawona cimanyikwiro ici apo wakabapatizanga Yesu. Baibolo likuyowoya kuti ici ndico cikacitika: ‘Yesu wakati wabapatizika, wakazuwuka mu maji: ndipo wonani, kucanya kukajurika, ndipo wakawona mzimu wa Ciuta ukikhanga nga ndi njiŵa, ndipo ukiza pa iyo; ndipo henani, lizgu likafuma kucanya, likati, Uyo ndi Mwana wane wakutemweka, mweneuyo nkhuca nayo.’ (Mateyu 3:16, 17) Wati wapulika na kuwona ivyo vikacitika, Yohane wakakayikira yayi kuti Yesu wakatumika nadi na Ciuta. (Yohane 1:32-34) Pa nyengo iyo nkhongono panji mzimu wa Ciuta, ukiza pa iyo, Yesu wakaphakazgika na kuŵa Mesiya, panji Khristu, uyo wakasoleka kuti waŵe Mulongozgi na Fumu.—Yesaya 55:4.
9 Kufiskika kwa ucimi wa Baibolo uwu na ukaboni uwo Yehova wakapeleka vikulongora pakweru kuti Yesu wakaŵa nadi Mesiya uyo wakayowoyeka kuti wizenge. Kweni Baibolo likuzgoraso mafumbo ghanyake ghaŵiri ghakuzirwa comene ghakukhwaskana na Yesu Khristu: Kasi wakafuma nkhu, ndipo wakaŵa munthu wa mtundu wuli?
KASI YESU WAKAFUMA NKHU?
10 Baibolo likusambizga kuti Yesu wakaŵa kucanya pambere wandize pa caru capasi. Mika wakayowoyerathu kuti Mesiya wazamubabikira mu Betelehemu. Ndipo wakayowoyaso kuti Mesiya uyu wakaŵako “kale na kale.” (Mika 5:2) Yesu wakayowoya kanandi waka kuti wakakhalanga kucanya pambere wandababike kuŵa munthu pa caru capasi. (Yohane 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5) Pakuti wakaŵa cilengiwa cauzimu kucanya, Yesu wakaŵa paubwezi wapadera na Yehova.
11 Yesu ni Mwana wa Yehova wakutemweka comene, ndipo pali vifukwa viwemi ivyo Yehova wakumutemwera. Wakucemeka “muŵere wa cakwatika [cilengiwa] cose,” cifukwa ndiyo wakamba kulengeka na Ciuta.# (Ŵakolose 1:15) Paliso cinthu cinyake ico cikupangiska kuti Mwana uyu waŵe wakutemweka comene. Iyo ni Mwana wake yekha na yekha panji “Kananda.” (Yohane 3:16) Ici cikung’anamura kuti ndiyo yekha uyo Ciuta wakamulenga mwakudunjika. Yesu ndiyo yekha wakawovwiranga Ciuta pa kulenga vinthu vinyake. (Ŵakolose 1:16) Kweniso, Yesu wakucemeka kuti “Mazgu.” (Yohane 1:14) Ici cikutiphalira kuti wakayowoyanga ivyo wakatumika na Ciuta. Mwambura kukayika, wakaphaliranga ŵangelo na ŵanthu wuwo mauthenga ghakufuma kwa Ciuta.
12 Kasi Mwana wakwamba wa Ciuta uyu ngwakuyana na Ciuta, nga ni umo ŵanji ŵakugomezgera? Baibolo likusambizga nthena yayi. Nga ni umo tawonera mu ndime iyo tasambira kale, Mwana uyu wakalengeka. Mwambura kukayika, iye wakaŵa na jando, peneapo Yehova Ciuta walije jando panji umaliro. (Salmo 90:2) Mwana wa Ciuta wandaghanaghanepo kuti iyo na Ŵadada ŵake mbakuyana. Baibolo likulongosora mwakupulikikwa makora kuti Ŵadada mbakuru kuluska Mwana. (Yohane 14:28; 1 Ŵakorinte 11:3) Yehova yekha ndiyo ni “Ciuta Wankhongono zose.” (Genesis 17:1) Mwantheura Mwana uyu wakuyana yayi na Ciuta.%
13 Yehova na Mwana wake wakwamba ŵakakhalanga pamoza kucanya kwa vilimika vyambura mapendeko pambere macanya na caru vindalengeke. Ŵakatemwananga comene! (Yohane 3:35; 14:31) Mikhaliro ya Mwana uyu yikayana ndendende na ya Ŵadada ŵake. Ndico cifukwa cake Baibolo likuyowoya kuti Mwana ni “cikozgo ca Ciuta wambura kuwoneka.” (Ŵakolose 1:15) Ndipo nadi, nga ni umo mwana waliyose wangaŵira ŵakukozgana na ŵadada ŵake mu nthowa zakupambanapambana, Mwana wakucanya uyu wakalongoranga mikhaliro ya Awiske.
14 Mwana wa Ciuta wakajipeleka kufuma kucanya na kwiza kuzakakhala pa caru capasi. Kweni mungazizwa kuti, ‘kasi cikacitika wuli kuti cilengiwa cauzimu cibabike kuŵa munthu?’ Kuti cibabike, Yehova wakacita munthondwe. Wakasamuskira umoyo wa Mwana wake mu nthumbo ya mwanakazi wambura kugonanapo na mwanalume, zina lake Mariya. Mariya wakaŵa na nthumbo cifukwa ca kugonana na mwanalume yayi. Mwantheura Mariya wakababa mwana murunji, ndipo wakamuthya Yesu.—Luka 1:30-35.
KASI YESU WAKAŴA MUNTHU WA MTUNDU WULI?
15 Ivyo Yesu wakayowoya na kucita apo wakaŵa pa caru capasi vikutovwira kuti timumanye makora. Kusazgirapo apa, tikumumanya makora Yehova cifukwa ca Yesu. Cifukwa wuli vili nthena? Kumbukirani kuti Mwana uyu nchikozgo ca Ŵadada ŵake. Nchifukwa cake Yesu wakaphalira yumoza wa ŵasambiri ŵake kuti: “Uyo wawona ine, wawona na Ŵadada wuwo.” (Yohane 14:9) Mabuku gha mu Baibolo gha Mateyu, Marko, Luka na Yohane ghakumanyikwa na zina lakuti Makani ghawemi. Mabuku agha ghakutiphalira za umoyo, milimo, na mikhaliro ya Yesu Khristu.
16 Yesu wakamanyikwanga kulikose kuti wakaŵa “Msambizgi.” (Yohane 1:38; 13:13) Kasi wakasambizga vici? Wakasambizganga “makani ghawemi gha Ufumu.” Cisambizgo cake cikagona pa Ufumu wa Ciuta, boma la kucanya ilo lizamuwusa caru cose capasi na kutumbika ŵanthu ŵakugomezgeka na vitumbiko vyambura kumara. (Mateyu 4:23) Kasi uthenga uwu ukaŵa wanjani? Yesu wakati: ‘Ivyo nkhusambizga ni vyane cara, kweni ni vya uyo wakandituma,’ Yehova. (Yohane 7:16) Yesu wakamanya kuti Ŵadada ŵake ŵakucanya ŵakukhumba kuti ŵanthu ŵapulike makani ghawemi gha Ufumu. Mu cipaturo 8, tisambirenge vinandi vyakukhwaskana na Ufumu wa Ciuta na ivyo uzamucita.
17 Kasi Yesu wakasambizganga nkhu? Kulikose uko wakasanganga ŵanthu, mu mizi, mu misumba, mu misika, na mu nyumba. Yesu wakalindiliranga yayi kuti ŵanthu ŵize kwa iyo. Wakalutanga uko ŵakasangikanga. (Marko 6:56; Luka 19:5, 6) Cifukwa wuli Yesu wakajipelekanga ntheura, kumalira nyengo yinandi pa kupharazga na kusambizga? Wakacitanga nthena kuti wafiske khumbo la Ciuta. Nyengo zose wakacitanga khumbo la Ŵadada ŵake. (Yohane 8:28, 29) Kweni pakaŵaso cifukwa cinyake ico wakapharazgiranga ŵanthu. Wakaŵalengeranga citima ŵanthu awo ŵakiza kwa iyo. (Mateyu 9:35, 36) Cifukwa ŵaliska ŵawo, awo ŵakeneranga kuti ŵaŵasambizgenge unenesko wakukhwaskana na Ciuta na vilato vyake, ŵakaŵasambizganga yayi. Yesu wakamanya kuti ŵanthu aŵa ŵakaŵa na njara yakuti ŵapulike uthenga wa Ufumu.
18 Yesu wakaŵa munthu wa citemwa ndiposo wakughanaghanira ŵanthu. Pa cifukwa ici ŵanthu ŵakizanga kwa iyo kwambura suzgo, cifukwa wakaŵa walusungu. Nanga ni ŵana ŵakaŵa ŵakufwatuka kwiza kwa iyo. (Marko 10:13-16) Yesu ŵakacitanga vinthu mwakutemwera yayi. Wakasuskanga vimbundi na mikhaliro yinyake yiheni. (Mateyu 21:12, 13) Yesu wakacindikanga ŵanakazi, nangauli pa nyengo iyo ŵanthu ŵakawonga ŵanakazi kuti mbakuzirwa pacoko, ndiposo ŵakakanizgikanga kucita vinthu vinyake. (Yohane 4:9, 27) Yesu wakaŵa wakujicepeska comene. Pa nyengo yinyake, wakageziska malundi gha ŵasambiri ŵake, nchito iyo ŵakacitanga ŵazga.
19 Yesu wakafipiranga mtima ŵanthu. Ici cikawoneka apo wakacizga ŵanthu mwakuzizwiska na nkhongono za Ciuta. (Mateyu 14:14) Mwa ciyelezgero, mwanalume uyo wakaŵa na vyoni wakiza kwa Yesu na kumuphalira kuti: ‘Usange mukukhumba, mungamanya kunditozga.’ Pakumuwona munthu uyu, Yesu wakaŵa nga wakusuzgika ndiyo. Pakumulengera lusungu, wakanyoroska woko lake, wakamukhwaska, ndipo wakati kwa iyo: “Nkhukhumba; tozgeka.” Antheura mwanalume mulwari yura wakacizgika! (Marko 1:40-42) Kasi mukughanaghana kuti mwanalume yura wakajipulika wuli?
WAKAGOMEZGEKA MUPAKA KUUMALIRO
20 Yesu wakalongora ciyelezgero ciwemi ca kugomezgeka kwa Ciuta. Wakaŵa wakugomezgeka ku Ŵadada ŵake nangauli wakasuskikanga na kusuzgika mu nthowa zinandi. Mwacikanga, Yesu wakatonda viyezgo vya Satana. (Mateyu 4:1-11) Pa nyengo yinyake, ŵabali ŵake ŵanyake ŵakaŵavya cipulikano mwa iyo, ŵakafika pakuyowoya kuti “wayaruka.” (Marko 3:21) Kweni Yesu wakaŵikako mahara yayi ku ivyo ŵakayowoya; m’malo mwake wakalutilira kucita mulimo wa Ciuta. Nangauli ŵalwani ŵake ŵakamunyozanga na kumutuka, Yesu wakalutilira kujikora, wakawezgera yayi.—1 Petros 2:21-23.
21 Yesu wakaŵa ŵakugomezgeka mupaka pa nyengo iyo wakafwira, wakakomeka mwa nkhaza na ŵalwani ŵake. (Milimo 5:30) Aghanaghanirani vinthu ivyo wakazizipizga mu mazuŵa gha umaliro gha umoyo wake pa caru capasi. Wakakakika, ŵakamutetera mautesi, wakeruzgika na ŵeruzgi ŵaheni, wakahoyeka, na kutimbika na ŵasilikari. Wakakhomeka pa khuni, ndipo wakati wakhala pacoko waka kuti wafwe, wakacemerezga kuti: “Kwamara!” (Yohane 19:30) Ndipouli, ghakati ghajumphapo mazuŵa ghatatu Yesu wati wafwa, Ŵadada ŵake ŵakucanya ŵakamuwuska ku ŵakufwa ndipo wakaŵa na umoyo wauzimu. (1 Petros 3:18) Ghakati ghajumphapo masabata ghacoko waka, wakawelera kucanya. Wati wafika kucanya, ‘wakakhala pasi ku woko la malyero la Ciuta,’ kulindilira kuti wapokere nkhongono za ufumu.—Ŵahebere 10:12, 13.
22 Kasi Yesu wakafiska vici cifukwa ca kuŵa wakugomezgeka mupaka nyifwa? Nyifwa ya Yesu yikupeleka mwaŵi wakuti ise tizakaŵe na umoyo wamuyirayira pa caru capasi mu paradiso, mwakukolerana na khumbo lakwamba la Yehova. Mu cipaturo ca panthazi tisambirenge umo nyifwa ya Yesu yacitira kuti tizakaŵe na umoyo wamuyirayira.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA
- Ucimi wa Baibolo uwo wuli kufiskika ndiposo ivyo Ciuta wakayowoya vikulongora pakweru kuti Yesu ni Mesiya, panji Khristu.—Mateyu 16:16.
- Pambere wandize pa caru capasi, Yesu wakaŵa cilengiwa cauzimu ndipo wakhalanga kucanya.—Yohane 3:13.
- Yesu wakaŵa musambizgi, mwanalume walusungu, ndiposo wakugomezgeka comene kwa Ciuta.—Mateyu 9:35, 36.
* Kuti mumanye vinandi vya kufiskika kwa ucimi wa Daniyele wakuyowoya za Yesu, wonani mutu wakuti Vyakusazgirapo.
# Yehova wakucemeka kuti Dada cifukwa ni Mlengi. (Yesaya 64:8) Cifukwa cakuti Yesu wakalengeka na Ciuta, iye wakucemeka kuti Mwana wa Ciuta. Pa vifukwa vyakuyana waka, vilengiwa vinyake vyauzimu vikucemeka ŵana ŵa Ciuta. Adamu nayo wakucemekaso mwana wa Ciuta.—Job 1:6; Luka 3:38.
% Kuti mumanye ukaboni unyake wakuti Mwana wakwamba wa Ciuta wakuyana yayi na Ciuta, wonani mutu wakuti Vyakusazgirapo.
Mafumbo
1, 2. (a) Cifukwa wuli kumanya waka za munthu munyake uyo ngwakumanyikwa kukung’anamura kuti mukumumanya fikepo yayi? (b) Kasi ŵanthu ŵakuti Yesu wakaŵa njani?
3. Cifukwa wuli nchakukhumbikwa kuti mumanye unenesko wakukhwaskana na Yesu?
4. Kasi mazina ghakuti “Mesiya” na “Khristu” ghakung’anamuraci?
5. Kasi ŵasambiri ŵa Yesu wakasimikizga kuti Yesu wakaŵa njani?
6. Yowoyani ciyelezgero ca umo Yehova wawovwilira ŵanthu ŵakugomezgeka kuti ŵamumanye Mesiya.
7. Kasi ni maucimi ghaŵiri ngani ghakukhwaskana na Yesu agho ghakafiskika?
8, 9. Ni ukaboni wuli wakuti Yesu ni Mesiya uwo ukamanyikwa apo wakabapatizikanga?
10. Kasi Baibolo likusambizgaci za kuŵako kwa Yesu pambere wandize pa caru capasi?
11. Kasi Baibolo likulongora wuli kuti Yesu ni Mwana wakutemweka comene wa Yehova?
12. Kasi tikumanya wuli kuti Mwana wakwamba wa Ciuta wakuyana yayi na Ciuta?
13. Kasi Baibolo likung’anamuraci para likuyowoya kuti Mwana ni “cikozgo ca Ciuta wambura kuwoneka”?
14. Kasi cikacitika nchivici kuti Mwana wa Yehova wababike kuŵa munthu?
15. Cifukwa wuli tingayowoya kuti tikumumanya makora Yehova cifukwa ca Yesu?
16. Kasi Yesu wakapharazga uthenga wuli, ndipo ivyo wakasambizga vikafuma nkhu?
17. Ni nkhu uko Yesu wakasambizganga ŵanthu, ndipo nchifukwa wuli wakalutanga uko ŵakasangikanga kuti wakaŵasambizge?
18. Kasi ni mikhaliro wuli ya Yesu iyo yikumukondweskani comene?
19. Nchiyelezgero wuli ico cikulongora kuti Yesu wakafipiranga mtima ŵanthu?
20, 21. Kasi Yesu wakalongora wuli ciyelezgero ciwemi ca kugomezgeka kwa Ciuta?
22. Kasi Yesu wakafiska vici cifukwa ca kuŵa wakugomezgeka mupaka nyifwa?


c: text/html

text:
Kasi Nchivici Cingawovwira Kuti Mbumba Yiŵe Yakukondwa?
Kasi mukughanaghana kuti . . .
nchitemwa?
ndalama?
panji cinthu cinyake?
IVYO BAIBOLO LIKUYOWOYA
“Ŵakukondwa mbeneawo ŵakupulika mazgu gha Ciuta na kughasungilira!”—Luka 11:28, Mang’anamuliro gha caru Ciphya.
VYANDULO IVYO MUNGASANGA PARA MUNGACITA IVYO VESI ILI LAYOWOYA
Citemwa canadi.—Ŵaefeso 5:28, 29.
Nchindi.—Ŵaefeso 5:33.
Civikiliro.—Mariko 10:6-9.
KASI TINGAGOMEZGA NADI IVYO BAIBOLO LIKUYOWOYA?
Enya. Pali vifukwa vinandi, kweni tiyowoyengepo viŵiri:
Ciuta ndiyo wakambiska mbumba. Baibolo likuti kwa Yehova ndiko “kukufuma mazina gha mbumba yiliyose.” (Ŵaefeso 3:14, 15) Mazgu agha ghakung’anamura kuti Yehova ndiyo wakambiska mbumba. Kasi kumanya fundo iyi kuli na candulo wuli?
Usange mukurya cakurya cakunowa ndipo mukukhumba kumanya ivyo ŵathirako kuti cinowe nthena, kasi mungafumba njani? Nchakumanyamanya kuti mufumbenge uyo waphika.
Mwakuyana waka, kuti timanye ivyo vingawovwira kuti mbumba yiŵe yakukondwa, tikwenera kufumba Yehova, cifukwa ndiyo wakambiska mbumba.—Genesis 2:18-24.
Ciuta wakumupwelelerani. Mbumba zingacita makora kupenja ulongozgi wa Yehova mu Baibolo. Cifukwa wuli? “Cifukwa wakumupwelelerani.” (1 Petrosi 5:6, 7) Yehova wakutikhumbira viwemi, ndipo ulongozgi wake ngwakovwira nyengo zose!—Zintharika 3:5, 6; Yesaya 48:17, 18.
FUNDO YAKUTI MUGHANAGHANIREPO
Kasi mungacita wuli kuti muŵe mfumu, muwoli, panji mupapi muwemi?
Baibolo likuzgora fumbo ili pa ŴAEFESO 5:1, 2 na ŴAKOLOSE 3:18-21.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VYAKUSAZGIRAPO
Kasi Ŵanthu Ŵali Nadi na Mzimu Uwo Ukuleka Kufwa?
PARA mwapulika lizgu lakuti “mzimu,” kasi nchivici cikwiza mu maghanoghano ghinu? Ŵanthu ŵanandi ŵakugomezga kuti tili na cinthu cinyake mukati mwithu ico cikuleka kufwa. Iwo ŵakuti para munthu wafwa, cinthu cinyake cambura kuwoneka cikufumamo mu thupi na kulutilira kukhala camoyo kunyake. Pakuti cigomezgo ici nchakumanyikwa comene, ŵanandi ŵakuzizwa para ŵasambira kuti Baibolo likusambizga nthena yayi. Mwakuyana na ivyo Baibolo likusambizga, kasi mzimu ni vici?
Awo ŵakalemba Baibolo ŵakalembanga lizgu la Cihebere lakuti ru′ach na lizgu la Cigiriki lakuti pneu′ma kung’anamura mzimu. Baibolo likutiphalira ng’anamuro la mazgu agha. Mwaciyelezgero, lemba la Yakobe 2:26 likuti: “Thupi padera pa mzimu [ pneu′ma] ndakufwa.” (Yakobe 2:26) Mwakuyana na vesi ili, “mzimu” ukung’anamura nkhongono iyo yikupangiska thupi kuŵa lamoyo. Kwambura mzimu, thupi ndakufwa. Mu Baibolo, mazgu ghakuti ru′ach ghali kung’anamulika “mzimu” pera yayi, kweniso “mvuci wa umoyo,” panji “umoyo.” Mwaciyelezgero, pakuyowoya za Cigumula ca mu nyengo ya Nowa, Ciuta wakati: “Nditindize na cigumula ca maji pa caru, kuparanya nyama yose mwenemumo muli mvuci wa umoyo [ru′ach] pasi pa mtambo.” (Genesis 6:17; 7:15, 22) Mwantheura, “mzimu” ni nkhongono ya umoyo iyo yikuŵa mu vilengiwa vyose vyamoyo.
Kuti thupi ligwire nchito, likukhumbikwira mzimu panji nkhongono, mwakuyana waka na umo wayilesi yikukhumbikwira nkhongono ya mabatiri kuti yigwire nchito. Tiyeni tiyelezgere na wayilesi. Para mwaŵika mabatiri mu wayilesi na kuyijura, nkhongono iyo yili mu mabatiri yikupangiska wayilesi kuti yambe kugwira nchito. Kwambura mabatiri, wayilesi yikugwira nchito yayi. Ndimo vikuŵiraso na wayilesi iyo yikwendera magesi. Para ŵakhura nthambo ku magesi, nayo yikuleka kugwira nchito. Mwakuyana waka, thupi lithu likukhumbikwira mzimu panji nkhongono ya umoyo kuti ligwire nchito. Mwakuyanaso waka umo magesi panji mabatiri ghaliri, mzimu ukughanaghana yayi. Mzimu ukumanya kanthu yayi. Kweni kwambura mzimu, panji mvuci wa umoyo, mathupi ghithu ‘ghakufwa, na kuwelera ku fuvu,’ nga ni umo wamasalmo wakayowoyera.—Salmo 104:29.
Pakuyowoya za nyifwa ya munthu, lemba la Mupharazgi 12:7 likuti: ‘Fuvu [thupi lake] lamkuwelera ku dongo nga ndi umo likaŵira, na mzimu wamkuwelera kwa Ciuta uyo wakawupeleka.’ Para mzimu panji nkhongono ya umoyo yafumamo mu thupi, thupi likufwa ndipo likuwelera ku dongo uko likafuma. Mwakuyana waka, nkhongono ya umoyo yikuwelera kwa Ciuta uko yikafuma. (Job 34:14, 15; Salmo 36:9) Fundo iyi kuti yikung’anamura nadi kuti nkhongono ya umoyo yikuluta kucanya yayi. Kweni yikung’anamura kuti, kwa munthu uyo wafwa, cilindizga cakuti wazakaŵeso wamoyo cili na Yehova Ciuta. Vili nga ni para umoyo wake wuli na Ciuta. Ni nkhongono ya Ciuta pera iyo yingawezgeramo mzimu panji nkhongono ya umoyo mwa munthu uyo wafwa kuti waŵeso wamoyo.
Nchakupembuzga comene kumanya kuti Ciuta wazamuwuska wose awo ŵali mu ‘malaro gha cikumbusko!’ (Yohane 5:28, 29) Pa nyengo iyo ŵanthu ŵazamuwuskika, Yehova wazamupanga thupi liphya la ŵanthu awo ŵali kufwa. Lizamuŵa lamoyo cifukwa Ciuta wazamuŵikamo mzimu, panji nkhongono ya umoyo. Ŵanthu ŵazamukondwa comene apo ŵakufwa ŵazamuwuka!
Para mukukhumba kumanya vinandi vyakukhwaskana na lizgu lakuti “mzimu” mwakuyana na umo Baibolo likusambizgira, wonani peji 12 mupaka 14, mu burosha lakuti Ntowa Yakuya ku Umoyo Wamuyirayira—Kasi Mwayisanga? na peji 319 mupaka 323, mu buku la Kukambitsirana za m’Malemba, vyakupharazgika na Ŵakaboni ŵa Yehova.


text:
MTWE 12
Kutenda Yindu Yakumsangalasya Mlungu
Ana mpaka atende cici kuti aŵe mjakwe jwa Mlungu?
Ana ngani jaŵajitandisye Satana jikusakwaya catuli?
Ana yitendo yangamsangalasya Yehofa yili yapi?
Ana mpaka atende wuli kuti amsangalasyeje Yehofa?
1, 2. Apelece yisyasyo ya ŵandu ŵaŵawonaga Yehofa kuti ali acimjakwe.
ANA mpaka asace mundu jwatuli kuti aŵe mjawo? Mwangakayicila, mpaka asace kunguluka ni mundu jwampaka akamulane najo nganisyo, yakunonyela, soni yitendo. Soni mpaka asacilile kuti aŵe mjakwe jwa mundu jwandamo syambone mpela cilungamo ni canasa.
2 Kwandaŵi jelewu, Mlungu aŵele ali mkusagula ŵandu kuti aŵe acimjakwe. Mwambone, Yehofa ŵasasile kuti Abulahamu ali mjakwe. (Yesaya 41:8; Yakobo 2:23) Mlungu ŵasasilesoni ya Daudi kuti ali “jwapamtima pangu,” ligongo jwalakwe ŵaliji mundu jwele Yehofa ŵamnonyelaga. (Masengo 13:22) Yehofa ŵam’wonaga jwakulocesya Daniyele mpela “mundu jwakunonyelwa mnope.”
3. Ligongo cici Mlungu akusasagula ŵandu ŵane kuti aŵe acimjakwe?
3 Ligongo cici Yehofa ŵawonaga mwanja Abulahamu, Daudi, soni Daniyele kuŵa acimjakwe? Jwalakwe ŵamsalile Abulahamu kuti: ‘ligongo mmwejo mpikanile maloŵe gangu.’ (Genesis 22:18) M’yoyo, Yehofa akusaŵa paunasi ni ŵandu ŵakusatenda yakusasaka jwalakwejo. Jwalakwe ŵasalile Ayisalayeli kuti: “Mpikanileje maloŵe gangu ni cinjiŵa Mlungu jwenu, soni jemanja caciŵa ŵandu ŵangu.” (Yeremiya 7:23) Naga akumpikanila Yehofa, wawojosoni mpaka aŵe mjakwe!
YEHOFA AKUSIŴALIMBIKASYA ACIMJAKWE
4, 5. Ana Yehofa akusalosya catuli macili gakwe kwa ŵandu ŵakwe?
4 Agambe ganisya umbone wakuŵa mjakwe jwa Mlungu! Baibulo jikusasala kuti Yehofa akusosasosa mapesa “kuti alosye macili gakwe kwa ŵandu ŵali ni mtima wakulungama kwa jwalakwejo.” (2 Mbiri 16:9) Ana Yehofa akusalosya catuli macili gakwe kwa wawojo? Litala limo likusimanikwa pa Salimo 32:8, patukusaŵalanga kuti: “Une [Yehofa] cinjimpa lunda, soni cinjimlanjisya litala lyakuti mjende. Cinjimpa malamusi ni kumlolela.”
5 Gelega gali maloŵe gakulimbikasya gakulosya kuti Yehofa akusatusamalila! Jwalakwe cacalongolela, soni kwacenjela pakutenda yagakusasala maloŵe gakwe. Mlungu akusaka kwakamucisya kupilila pakulinjidwa, soni pali pa yipwetesi. (Salimo 55:22) M’yoyo, naga akumtumicila Yehofa ni mtima wosope, mpaka aŵe ŵakusimicisya mpela jwamalumbo juŵatite: “Mbisile Yehofa paujo pangu ndaŵi syosope. Pakuŵa ali kumkono wangu wamlyo, ngasindunganyika.” (Salimo 16:8; 63:8) Kusala yisyene, Yehofa mpaka ŵakamucisye kutenda yindu yakumsangalasya jwalakwe. Nambope, mpela muŵalijiganyicisye kala, pana mmagongo jwa Mlungu jwangakusasaka kuti wawojo atendeje yeleyi.
YAŴAKANILE SATANA
6. Ana Satana ŵasasile yatuli pakwamba ya ŵandu?
6 Mtwe 11 wa m’buku ajino wasasile yaŵatesile Satana pakanila ulamusi wa Mlungu. Satana ŵajimbile magambo Mlungu kuti ali jwakulambusya, soni kuti nganiciŵa cilungamo kuti Yehofa ŵajimile Adamu ni Hawa upile wakulisagulila yakutenda, cinga yambone kapena yakusakala. Adamu ni Hawa ali alemwisye, soni cilamboci cili citandite kugumbala ni ŵanace ŵawo, Satana ŵakayicile lisosa lya ŵandu pakumtumicila Mlungu. Satana ŵasasile kuti, ‘Ŵandu akusamtumicila Mlungu ngaŵa ligongo lyakumnonyela. Agambe kumba lipesa, mpaka nalekasye wosope kumtumicila Mlungu.’ Ngani ja Yobu jikusalosya kuti Satana ŵakulupililaga yeleyi. Ana Yobu ŵaliji ŵani, soni ana kukayicila kwa Satana kwamkwayiye catuli?
7, 8. (a) Ana cici camtendekasisye Yobu kuŵa mundu jwambone kwapunda ŵandu wosope ŵa mundaŵi jakwe? (b) Ana Satana ŵakayicile cici pa kutumicila kwa Yobu?
7 Yobu ŵapali ciŵandika yaka 3,600 yipiteyo. Jwalakwe ŵaliji mundu jwambone, ligongo Yehofa ŵatite: “Pangali jwine cisawu jwalakwe, mundu jwangali cakulemwa, jwakulupicika, jwakogopa Mlungu, soni jwakuyiŵambala yakusakala.” (Yobu 1:8) Yobu ŵatendaga yakumsangalasya Mlungu.
8 Satana ŵakayicile lisosa lya Yobu pakumtumicila Mlungu. Satana ŵasasile kwa Yehofa kuti: “Ana wawo nganaŵika uŵigo pa jwalakwe [Yobu], pa nyumba jwakwe, ni pa yosope yakwete? Ampele upile pa masengo ga makono gakwe, soni yilango yakwe yitupile pacilambo cosope. Nambope, sambano atambasukule mkono wawo ni kwaya yakwe yosope, alole naga ngaŵatukana pelanga.”
9. Ana Yehofa ŵatesile cici pakumjanga Satana, soni ligongo cici?
9 M’yoyo Satana ŵasasile kuti Yobu ŵamtumicilaga Mlungu ligongo lya yindu yambone yaŵapataga. Kaneko Satana ŵasasile kuti naga Yobu akulinjikwa, mpaka alece kutumicila Mlungu. Ana Yehofa akajanjile uli ngani jiŵajitandisye Satanaji? Pakuŵa kuti nganiji jakwayaga lisosa lya Yobu pakumtumicila Mlungu, Yehofa ŵakundile kuti Satana amlinje Yobu. Yeleyi, yikalosisye naga Yobu akusamnonyela Mlungu kapena iyayi.
YOBU AKULINJIKWA
10. Ana Yobu ŵalinjikwe catuli, soni jwalakwe ŵatesile cici?
10 Mwangacelewa, Satana ŵamlinjile Yobu m’matala gakulekanganalekangana. Ŵawiyi ŵayice ni kwiŵa yilango yine ya Yobu, soni yine ŵayiwuleje. Ŵamasengo ŵakwe ŵajinji ŵawulajikwe. Yeleyi yatendekasisye kuti Yobu alaje mnope. Likungu line lyayice pandaŵi jele ŵanace ŵa Yobu ŵakwana 10 ŵawile ni cimbungo. Atamose kuti ŵasimene ni yakogoyayi, “Yobu nganalemwa, soni nganaŵeceta kuti Mlungu atesile yangalumbana.”
11. (a) Ana Satana ŵasasilesoni cici pakwamba ya Yobu, soni Yehofa ŵajanjile catuli? (b) Ana Yobu ŵaŵecete cici ali alwasile ulwele wakogoya?
11 Satana nganaleka kumlagasya Yobu. Jwalakwe ŵaganisisye kuti Yobu komboleka kupilila konasika kwa ndundu syakwe, kuwulajikwa kwa ŵamasengo ŵakwe, soni ciwa ca ŵanace ŵakwe, nambo mpaka alece kumtumicila Mlungu naga jwalakwe alwasile. Yehofa ŵamkundile kuti Satana amlinje Yobu mwakumtendekasya kulwala ulwele wakogoya, soni wakupweteka. Nambo, atamose yeleyi nganiyimtendekasya Yobu kuleka kumkulupilila Mlungu. Mmalo mwakwe, jwalakwe ŵaŵecete ni mtima wosope kuti: “ Mpaka une kuwa ngasindeka kuŵa jwagoloka!”
12. Ana yitendo ya Yobu yalosisye catuli kuti yaŵaŵecetaga Satana yaliji yawunami?
12 Yobu nganamanyililaga kuti Satana ni juŵatendekasyaga yakusawusya yosope yaŵasimanaga nayo. Jwalakwe nganamanyililaga ngani jiŵajitandisye Satana jakwamba ulamusi wa Yehofa, m’yoyo Yobu ŵaganisyaga kuti Mlungu ni juŵatendekasyaga yakusawusyayo. (Yobu 6:4; 16:11-14) Nambope, jwalakwe ŵaŵele jwagoloka pameso pa Yehofa. Kulupicika kwa Yobu kwalosisye kuti yaŵaŵecete Satana yakuti jwalakwe ŵamtumicilaga Mlungu ligongo lya yindu yambone yaŵapataga yaliji yawunami!
13. Ana cici cicatendekwe ligongo lya kulupicika kwa Yobu?
13 Kulupicika kwa Yobu kwamkamucisye Mlungu kwanga mwamacili yaŵakayicilaga Satana. Yisyene, Yobu ŵaliji mjakwe jwa Yehofa, soni Mlungu ŵamjaliwe ligongo lyakuŵa jwakulupicika.
ANA NGANIJI JIKWAKWAYA CATULI?
14, 15. Ligongo cici mpaka tujile kuti ngani jaŵajitandisye Satana jakwamba Yobu jikusakwaya ŵandu wosope?
14 Ngani jakwamba kuŵa ŵagoloka pameso pa Mlungu jiŵajitandisye Satana, ngaŵaga kuti jamkwayaga Yobu jika. Wawojosoni jikwakwaya. Yeleyi yikuwonecela cenene pa lilemba lya Miyambo 27:11, pele Maloŵe ga Yehofa gakusati: “Mwanangu, m’ŵeje ŵalunda, ni m’wusangalasye mtima wangu; kuti namjanje jwele jwakunyosya.” Maloŵega ŵagalembile pali papite yaka yejinji ciwile Yobu, nambo gakulosya kuti Satana ŵaŵele ali mkumnyosyape Mlungu, soni ŵandu ŵakusamtumicila. Naga tukutenda yindu m’litala lyakumsangalasya Yehofa, tucikamucisya kwanga unami wa Satana, soni tucitendekasya mtima wa Yehofa kusengwa. Ana wawojo akuganisya uli? Ana ngaŵa mkuŵa yakusangalasya kamucisya nawo pakwanga unami wa Satana, atamose kuti kutenda yeleyi kukusasaka kucenga yindu yine paumi wawo?
15 Apikane yaŵaŵecete Satana: “Cilicose cakwete mundu cacipeleka kulipa umi wakwe.” (Yobu 2:4) Satana paŵasasile kuti “mundu,” ŵagopolelaga kuti nganiji jikwaya ŵandu wosope. Jeleji jili ngani jakusosekwa mnope. Satana akusakayicila kuŵa kwawo ŵakulupicika kwa Mlungu. Jwalakwe akusaka kwawona wawojo ali alesile kuŵa ŵakulupicika kwa Mlungu, soni kuleka kuya matala gakwe gakulungama pasimene ni yakusawusya. Ana Satana mpaka atende catuli yeleyi?
16. (a) Ana Satana akusakamulicisya masengo matala gapi pakwalekanganya ŵandu ni Mlungu? (b) Ana Satana mpaka akamulicisye masengo matala gelega mwatuli kwa wawojo?
16 Mpela mwatulijiganyicisye mu Mtwe 10, Satana akusakamulicisya masengo matala gakulekanganalekangana kuti ŵatyosye ŵandu kwa Mlungu. Konjecesya pelepa, jwalakwe akusakamula ŵandu ‘mpela lisimba lyakubangula kapena kuti lyakutongola, acimsosaga jwakuti amlye.’ (1 Petulo 5:8) Yakusatenda Satana mpaka yiwonecele naga acimjawo, acanasi ŵawo, kapena ŵane akwalekasya kulijiganya Baibulo, soni pakukamulicisya masengo yakulijiganyayo. * (Yohane 15:19, 20) Konjecesya pelepa, Satana “akulilandanya jika kuti awonece mpela lilayika lya lilanguka.” (2 Akolinto 11:14) Mwa ukalamusi, Satana akusakamulicisya masengo matala gangawonecela pakusaka kwatega kuti akatamaga ni umi wakumsangalasya Mlungu. Jwalakwe mpaka ŵatengusye mwakwatendekasya kuti aliwoneje kuŵa ŵangaŵajilwa kumsangalasya Mlungu. (Miyambo 24:10) Cinga Satana akuŵa ‘mpela lisimba lyakutongola’ kapena mpela “lilayika lya lilanguka,” lisosa lyakwe lili limpepe: Jwalakwe akusasala kuti wawojo pakulinjidwa kapena pasimene ni yipwetesi, calece kumtumicila Mlungu. Ana mpaka ajanje catuli yakuŵeceta ya Satanayi, soni kulosya kulupicika kwawo kwa Mlungu, mpela muŵatendele Yobu?
KUPIKANILA MALAMUSI GA YEHOFA
17. Ana ligongo lyekulungwa lyakupikanila malamusi ga Yehofa lili lyapi?
17 Mpaka ajanje yakusakayicila Satana mwakutenda yindu yakumsangalasya Mlungu. Ana mpaka atende wuli yeleyi? Baibulo jikusajanga kuti: “Mwanonyeleje Ambuje Mlungu jwenu, ni mtima wenu wosope, ni umi wenu wosope ni lunda lwenu losope, ni macili genu gosope.” (Maliko 12:30) Pacikukula cinonyelo cawo kwa Mlungu, cacisacilila mnope kutenda yakusasaka jwalakwe. Ndumetume Yohane ŵalembile kuti: “Kumnonyela Mlungu kuli kugapikanila malamusi gakwe.” Naga akusamnonyela Mlungu ni mtima wawo wosope, caciwona kuti malamusi gakwe “nganigaŵa gakusitopesya.”
18, 19. (a) Ana malamusi gane ga Yehofa gali gapi? (Alole libokosi pa peji 122) (b) Ana tukumanyilila wuli kuti Mlungu jwangasaka yejinji kwetuwe?
18 Ana malamusi ga Yehofa gelega ni gapi? Gane mwa malamusiga gakupwatikapo ndamo syatukusosekwa kusiŵambala. Mwambone, alole libokosi papeji 122, lya mtwe wakuti “Aŵambaleje Yitendo Yakusayiŵenga Yehofa.” Pelepo cayiwone yitendo yajikusalekasya Baibulo mwakupikanika cenene. Kwamba kuyiwona kandanda, yitendo yine mpaka yiwonece mpela ngaŵa yakusakala. Nambo panyuma pakuganicisya mwakusokoka ya malemba gagali m’libokosilyo, caciluwona lunda lwa m’malamusi ga Yehofa. Kucenga yitendo yawo mpaka kuŵe kwakusawusya mnope. Nambope, kutenda yindu yakumsangalasya Mlungu kukusatutendekasya kuŵa ŵakusengwa. (Yesaya 48:17, 18) Soni yili yindu yampaka ayikombole. Ana tukumanyilila yeleyi catuli?
19 Yehofa akusasaka kuti tutendeje yindu yampaka tuyikombole. (Deuteronomo 30:11-14) Jwalakwe akusamanyilila yampaka tukombole kutenda, soni kupelembela kwetu kupunda acimsyewe. (Salimo 103:14) Konjecesya pelepo, Yehofa mpaka atupe macili kuti tumpikanileje. Ndumetume Paulo ŵalembile kuti: “Mlungu ali jwakulupicika, jwalakwejo ngaŵa mkunda kuti jemanja mlinjidwe mwakupundanganya macili genu. Nambo pandaŵi jitimcilinjidwaga, jwalakwejo tacimlinganyicisya litala lyakuti mkulupucile, pakumpa jemanja macili kuti mpimilile.” (1 Akolinto 10:13) Kuti tukombole kupilila, Yehofa mpaka atupe “macili gekulungwa.”
KOLA NDAMO SYAKUMSANGALASYA MLUNGU
20. Ana akusosekwa kola ndamo syapi syakusangalasya Mlungu, soni ligongo cici sili syakusosekwa?
20 Kuti tumsangalasye Yehofa pakusasosekwa yinesoni, ngaŵagape kuŵambala yakusayiŵenga. Akusosekwasoni kunonyela yindu yakusayinonyela jwalakwejo. (Aloma 12:9) Ana wawojo ngakusasacilila kuŵa mjakwe jwa mundu jwakwete nganisyo, yakunonyela, soni ndamo mpela syawo? Yeleyi ni yakusatendagasoni Yehofa. M’yoyo alijiganye kunonyela yindu yakusayinonyela Yehofa. Yine mwa yinduyi ayikolasile pa lilemba lya Salimo 15:1-5, lyalikusala ya ŵandu ŵele Yehofa akusawona kuŵa acimjakwe. Acimjakwe ŵa Yehofa akusalosya ndamo syele ‘msimu wa Mlungu ukusatendekasya’ kuti akole. Ndamo syakwe sili, “cinonyelo, lukondwa, mtendele, kuwusimana mtima, umbone mtima, . . . kulupicika, kulisinga nambosoni kuligosa.”
21. Ana cici campaka cakamucisye kuti akole ndamo syakumsangalasya Mlungu?
21 Kuŵalanga, soni kulijiganya Baibulo ndaŵi syosope kucakamucisya kuti akole ndamo syakumsangalasya Mlungu. Kulijiganyasoni yakusasaka Mlungu kucakamucisya kola nganisyo syakamulana ni sya Mlungu. (Yesaya 30:20, 21) Pacikukula cinonyelo cawo kwa Yehofa, kusacilila kwawo kumnonyelesya Mlungu kucikulagasoni.
22 Pakusasosekwa mtawu kuti tutendeje yindu yakumsangalasya Yehofa. Baibulo jikusalosya kuti tukusosekwa kuleka umi wetu wakala wakusakala ni kola umi wasambano. (Akolose 3:9, 10) Nambo pakwamba ya malamusi ga Yehofa, jwamalumbo ŵalembile kuti, “Pakugasunga pana mbote jekulungwa.” (Salimo 19:11) Wawojosoni caciyiwona kuti kutenda yindu yakumsangalasya Mlungu kuli kwambone mnope. Kutenda yeleyi kucakamucisya kwanga unami wa Satana, soni kutendekasya mtima wa Yehofa kusangalala!
^ ndime 16 Yeleyi ngayikugopolela kuti jwalijose jwakwalekasya wawojo atumigwe ni Satana. Nambo Satana ali mlungu jwa cilambo cino capasi, soni cilambo cosopeci cikugona mwa Jwakusakala. (2 Akolinto 4:4; 1 Yohane 5:19) M’yoyo, tujembeceyeje kuti naga tukukola umi wakumsangalasya Mlungu, ŵane ngasatunonyela, soni cacitulagasya.


text:
MTWE 19
Ajendelecele Kuŵa mu Cinonyelo ca Mlungu
Ana kumnonyela Mlungu kukusagopolela cici?
Ana mpaka tujendelecele catuli kuŵa mu cinonyelo ca Mlungu?
Ana Yehofa cacipeleka mbote jatuli kwa ŵakwendelecela kuŵa mu cinonyelo cakwe?
1, 2. Ana malo gakutilila gambone lelo jino mpaka tukagapate kwapi?
AWANICISYE kuti ali paulendo, nambo palisikulyo kwana cimbungo. Kusa kukutenda cipi. Njasi sikuputa, yilindimo yikupikanika, kaneko wula jamacili jikunya mnope. Akuwutuka kuti apate pakuŵa. Ciŵandika mwitalamo akuciwona cilindo, cili cakulimba, cangasulula, soni cikuwoneka kuŵa cambone. Ana ngaŵa mkugawona maloga kuŵa pakutilila pambone?
2 M’wejisoni tukutama mu ndaŵi ja cimbungo mpela celeci. Yindu pacilambo yikusakalilasakalila. Nambo pana cilindo cambone campaka citukamucisye kuti tukawulala mwausimu, soni kuti tukajasa upile wakola umi wangamala. Ana cilindo celeci cili cici? Baibulo jikusajiganya kuti: “Cinjiti kwa Yehofa: ‘Mli pakutilila pangu, soni cilindo cangu, Mlungu jwangu jwacinjimkulupilila.’”
3. Ana mpaka tutende cici kuti Yehofa aŵe malo getu gakutilila?
3 Agambe kuganisya, Yehofa, Mkupanganya, soni Mkulamula jwa cilambo cosope, mpaka aŵe malo getu gakutilila. Jwalakwe mpaka atucenjele, ligongo ali jwamacili kupunda jwalijose kapena cilicose campaka cituwulasye. Atamose tuli tuwulele, Yehofa mpaka akombole kutyosya yakuyicisya yosope ya kuwulalako. Ana mpaka tutende cici kuti Yehofa aŵe malo getu gakutilila? Tukusosekwa kumkulupililaga. Nambosoni Maloŵe ga Mlungu gakusatucisya kuti: “Mlisunje m’cinonyelo ca Mlungu.” (Yuda 21) Tukusosekwa kuŵa mu cinonyelo ca Mlungu, mwakwendelecela kuŵa paunasi wakulimba ni Atati ŵetu ŵakwinani. Patukutenda yeleyi ni patucisimicisya kuti jwalakwe ali malo getu gakutilila. Nambo ana mpaka tutende cici kuti tuŵe najo paunasiwu?
KUCIMANYILILA CINONYELO CA YEHOFA NI KUTENDAPO KANDU
4, 5. Ana Yehofa atulosisye mwatuli cinonyelo cakwe?
4 Kuti tujendelecele kuŵa mu cinonyelo ca Mlungu, tukusosekwa kumanyilila yatesile Yehofa pakutulosya cinonyeloco. Agambe kuganicisya yalijigenye m’Baibulo kutyocela m’buku ajino. Mpela Mkupanganya, Yehofa atupele cilambo capasi kuti ciŵe kumangwetu kwakusalala. Jwalakwe ŵacigumbesye cilamboci ni yakulya yapawinji, mesi, yinyama, malo gakusangalasya ni yakupanganyikwa yejinji. Mpela Mkulemba jwa Baibulo, Mlungu atumanyisye lina lyakwe, soni ndamo syakwe. Nambosoni Maloŵe gakwe gakusasala kuti jwalakwe ŵatumisye Mwanagwe pacilambo capasi mpela mtuka, soni ŵakundile kuti Yesu alaje ni kutuwila. (Yohane 3:16) Ana mtukawu wana mate galigose kwa m’weji? Ukusatukamucisya kola cembeceyo ca m’bujo mwambone.
5 Cembeceyo cetu cikwegamasoni pa cindu cine calingenye Mlungu. Yehofa atamilikasisye boma jakwinani ja Ucimwene wa Mesiya. Bomaji jicimasya yipwetesi yosope, soni jicilinganya cilamboci kuŵa paladaiso. Agambe ganicisya, tucitamaga mwamtendele, soni mwakusengwa mpaka kalakala! (Salimo 37:29) Pandaŵi ajino Mlungu akutusalila yampaka tutendeje pakatame kakuŵajilwa. Jwalakwe atupelesoni upile wakuŵeceta najo mwagopoka mwipopelo. Yeleyi yili yine mwa yindu yatesile Yehofa pakulosya cinonyelo cakwe kwa ŵandu wosope, soni kwa wawojo pajika.
6. Ana akusosekwa kutenda cici pacinonyelo calosisye Yehofa?
6 Nambo ciwusyo cakusosekwa mnope ni cakuti: pakuŵa Yehofa atulosisye cinonyelo cakwe, ana m’weji tukusosekwa kutenda cici? Ŵandu ŵajinji mpaka aŵecete kuti, ‘Ngusosekwa kumnonyelasoni Yehofa.’ Ana ni mwakusaganicisyaga? Yesu ŵasasile kuti lilamusi lyekulungwa pa malamusi gosope lili lyakuti, “Mwanonyele Ambuje, Mlungu jwenu ni mtima wenu wosope, ni umi wenu wosope ni macili genu gosope.” (Matayo 22:37) Mwangakayicila akwete magongo gamajinji gakumnonyelela Yehofa Mlungu. Nambo ana kwamba kulipikana kuti tukusamnonyela Yehofa ni mtima wosope, umi wosope, soni nganisyo syetu syosope, kuli kwakwanila?
7. Ana kumnonyela Mlungu kukusagopolela kulipikanape mumtima? Asale magongo.
7 Baibulo jikusalosya kuti kumnonyela Mlungu nganikuŵape kwamba kulipikana. Atamose kuti kulipikana kuti tukusamnonyela Yehofa kuli kwakusosekwa, jeleji jigambile kuŵa ndandilo ja cinonyelo cisyesyene kwa Mlungu. Mbeju ja cisogosi jili jakusosekwa kuti cipagwe citela cakusogola cisogosico. Naga akusaka cisogosi, ni jwine akwapa mbeju jakwe, ana mpaka ajikutile? Iyayi! Mwakulandana ni yeleyi, kumnonyela Yehofa Mlungu kugambile kuŵa ndandilo. Baibulo jikusajiganya kuti: “Kumnonyela Mlungu kuli kugapikanila malamusi gakwe, soni nganigaŵa gakusitopesya.” (1 Yohane 5:3) Kumnonyela Mlungu yisyesyene kukusosekwa kola yisogosi yambone. Kuwoneceleje mu yitendo yetu.
8, 9. Ana mpaka tulosye catuli kuti tukusamnonyela, soni kum’yamicila Mlungu?
8 Tukusalosya kuti tukusamnonyela Mlungu naga tukusakuyaga malamusi gakwe, soni kugakamulicisya masengo. Malamusi gakwe ngaŵa gakusawusya. Mmalo mwakuŵa gakusitopesya, malamusi ga Yehofa gapali kuti gatukamucisyeje kola umi wambone, soni wakusengwa. (Yesaya 48:17, 18) Naga tukusapikanila Mlungu pakutulongolela, tukusalosya kuti tukusayamicila Atati ŵetu ŵakwinani pa yosope yatutendele. Nambo yakutesya canasa yili yakuti, ŵandu ŵapanandi ni ŵakusalosya kuyamicila kweleku. M’weji ngatukusaka kuŵa ŵangayamicila mpela ŵandu ŵane ŵaŵapali mu ndaŵi jele Yesu ŵaliji pacilambo capasi. Yesu paŵaposisye ŵamatana likumi, jumope ni juŵawujilile kukumtogolela. (Luka 17:12-17) Tukusosekwa kuŵa mpela mundu jwakutogolelaju, ngaŵaga mpela msanu ni mcece ŵala.
9 Ana sambano, malamusi gapi ga Yehofa gatukusosekwa kugakuya? M’buku ajino tulijigenye gane mwa malamusi gelega, nambope kwende tulolesoni gane. Kukuya malamusi ga Mlungu kucitukamucisya kwendelecela kuŵa mu cinonyelo ca Mlungu.
AJENDELECELE KUŴA PAUNASI NI YEHOFA
10. Asale ligongo lyakwe tukusosekwa kwendelecela kulijiganya ya Yehofa Mlungu.
10 Kulijiganya ya Yehofa kuli kwakusosekwa mnope kuti aŵe najo paunasi. Ngakusosekwa kuleka kulijiganyaku. Mwambone, tujile kuti wawojo ali pasa pa nyumba jawo cilo pa lisiku lyakusisima mnope, ni akupamba moto kuti ajoteje, ana mpaka akunde kuti motowo usime? Iyayi. Mpaka akwisilileje motowo kuti akapikana kusisima. Mpela mwatukusakwisilila moto, m’yoyosoni ‘kummanyilila Mlungu’ kukusatukamucisya kuti tujendelecele kumnonyela mnope Yehofa.
11. Ana yaŵajiganyaga Yesu yakwayiye catuli ŵakumkuya ŵakwe?
11 Yesu ŵasakaga kuti ŵakumkuya ŵakwe akwisilileje cinonyelo cawo pa Yehofa, soni pa Maloŵe ga Mlungu ga usyesyene. Paŵajimwice ku ŵawe, Yesu ŵajigenye ŵakulijiganya ŵakwe pakwamba ya yakulocesya ya m’Malemba ga Cihebeli yayakwanilicikwe pa jwalakwe. Ana paliji yakuyicisya yatuli? Jemanjajo ŵasasile kuti: “Mitima jetu jatesile mpela jikolele moto pandaŵi jaŵeceteje ni uwe, ni kutulondecesya ya malemba mwitala mula.”
12, 13. (a) Ana cici cacitendecele cinonyelo ca ŵandu ŵajinji kwa Yehofa, soni Baibulo? (b) Ana mpaka tutende cici kuti cinonyelo cetu cikanandipa?
12 Paŵatandite kumanyilila yajikusajiganya Baibulo kusyesyene, ana mtima wawo nganiwukolela ni kusengwa, soni kusacilila kumnonyela Mlungu? Mwangakayicila ŵalipikene m’yoyo. Ŵajinjisoni akusapikana m’yoyo. Nambo yakusawusya yili kukunda kuti cinonyelo celeci cijendelecele kuwonecela, soni kuti cikuleje. Ngatukusaka kuya yakusatenda ŵandu ŵajinji mu cilamboci. Yesu ŵasasile kuti: “Cinonyelo ca ŵandu ŵajinji ticicinandipa.” (Matayo 24:12) Ana mpaka atende cici kuti cinonyelo cawo pa Yehofa, soni usyesyene wa m’Baibulo cikanandipa?
13 Ajendelecele kulijiganya ya Yehofa Mlungu, soni ya Yesu Klistu. (Yohane 17:3) Aganicisyeje mwakusokoka yindu yalijigenye kutyocela m’Maloŵe ga Mlungu, aciliwusyaga kuti: ‘Ana yeleyi yikunjiganya cici pakwamba ya Yehofa Mlungu? Ana yeleyi yikumba magongo galigose gakuti namnonyeleje Yehofa ni mtima wosope, nganisyo syosope, soni umi wosope?’ (1 Timoteo 4:15) Kuganicisya mwakusokoka kweleku kucakamucisya kuti ajendelecele kumnonyela mnope Yehofa.
14. Ana lipopelo mpaka litukamucisye catuli kuti kumnonyela kwetu Yehofa kukamala?
14 Litala line lyampaka litukamucisye kumnonyela mnope Yehofa lili kupopelaga mwakutamilicika. (1 Atesalonika 5:17) Mu Mtwe 17 wa m’buku ajino twalijigenye kuti lipopelo lili mtuka wapenani mnope watupele Mlungu. Mpela mwayikusaŵela kuti unasi wa ŵandu ukusajendelecela naga akuŵecetana mwagopoka, m’yoyosoni unasi wetu ni Mlungu uciŵa wamacili naga tukupopela kwa jwalakwe mwakutamilicika. Tukusosekwa kulolecesyaga kuti mapopelo getu gakaŵa gacisyoŵe kapena gakwamba kuwilisyawilisya maloŵe, soni gangatyocela mumtima. Tukusosekwa kuŵecetana ni Yehofa mpela mwakusaŵecetelana mwanace ni babagwe ŵacinonyelo. Nambo tuŵeceteje najo mwaucimbicimbi, mwagopoka, soni tuŵeceteje kutyocela mumtima. (Salimo 62:8) Yisyene, kulijiganya Baibulo pajika, soni lipopelo lyakutyocela mumtima yili yakusosekwa mnope pa kulambila kwetu, soni yikusatukamucisyaga kuŵa mu cinonyelo ca Mlungu.
AŴEJE ŴAKUSENGWA PAKUMLAMBILA YEHOFA
15, 16. Ligongo cici tukuŵajilwa kugawonaga masengo gakulalicila ya Ucimwene kuŵa upile, soni cipanje?
15 Lijiganyo lya Baibulo lyapajika, soni lipopelo sili mbali sya kulambila kwetu syampaka tusitendeje jika. Sambano kwende tulole mbali jine jakwaya kulambila jampaka tutendeje pelanga, jajili kwasalila ŵane ya yikulupi yetu. Ana pakwete piŵasalile ŵane ya usyesyene wa m’Baibulo? Naga yili m’yoyo, waliji upile wawo wapenani mnope. (Luka 1:74) Patukwasalila ŵane yindu yatulijigenye yakwamba Yehofa Mlungu, nikuti tukukamula nawo masengo gakusosekwa mnope kwa Aklistu wosope, gakulalicila ngani syambone sya Ucimwene wa Mlungu.
16 Ndumetume Paulo ŵagawonaga masengo gakulalicila kuŵa gapenani mnope, mwati ŵasasile kuti gali cipanje. (2 Akolinto 4:7) Kwasalila ŵandu yakwamba Yehofa Mlungu, soni ya lisosa lyakwe, gali masengo gambone gatukusosekwa kukamula nawo. Gali masengo gatukumkamulila Bwana jwambone mnope, jwakusatupaga mbote ligongo lya masengo gakusosekwaga. Pakukamula nawo masengoga, akusaŵa kuti akwakamucisya ŵandu ŵambone mitima kwaŵandicila Atati ŵetu ŵakwinani, soni kuti ajendeje pa litala lya ku umi wangamala. Ana panasoni masengo gakusosekwa mnope kupunda gelega? Konjecesya pelepa, kulacilicila yakwamba Yehofa, soni Maloŵe gakwe kukusajonjecesya cikulupi, soni kukusalimbikasya cikulupi cawo pa Yehofa. Yehofa akusayamicila mtawu wawo. (Ahebeli 6:10) Kamula nawo masengoga mwamtawu kucakamucisya kwendelecela kuŵa mu cinonyelo ca Mlungu.
17. Ligongo cici masengo gakulalicila gakusosekwa kugakamula mwacitema moŵa agano?
17 Tukaliŵalila kuti masengo gakulalicila ya Ucimwene gakusosekwa kugakamula mwacitema. Baibulo jikusasala kuti: “Mlalicile maloŵe ga Mlungu. Mlalicileje mwakulimbicila.” (2 Timoteo 4:2) Ligongo cici masengoga gakusosekwa kugakamula mwacitema moŵa agano? Maloŵe ga Mlungu gakusatusalila kuti: “Lyuŵa lyekulungwa lya Yehofa liŵandicile. Liŵandicile, soni likwanguya mnope kwisa.” (Zefaniya 1:14) Ndaŵi jakuti Yehofa ajonanje yindu yakusakala yayikutendekwa pacilambopa jikuŵandicila. Ŵandu akusosekwa kwakalamusya. Akusosekwa amanyilile kuti sambano jili ndaŵi jakuti asagule Yehofa kuŵa Jwakulamulila Jwamkulungwa ligongo mbesi ‘ngasijikokoŵa.’
18. Ligongo cici tukusosekwa kumlambilaga Yehofa yimpepe ni Aklistu ŵasyesyene?
18 Yehofa akusaka kuti tumlambileje pampepe ni Aklistu ŵasyesyene. Ni ligongo lyakwe Maloŵe gakwe gakusasala kuti: “Kwende tukumbucilaneje jwine ni mjakwe, ni kamucisyana jwine ni mjakwe pakulosya kunonyelana ni kutenda yambone. Kwende tukaleka ndamo syetu syakusongana pampepe, mpela mwakusatendela ŵane. Mmalo mwakwe, kwende tulimbisyane mitima jwine ni mjakwe mnope, mnopemnope pakulola kuti Lisiku lya Ambuje likuŵandicila kwika.” (Ahebeli 10:24, 25) Patukusongana ni ŵakulupilila acimjetu kumisongano ja Ciklistu, tukusakola upile wekulungwa wakumlumba, soni kumlambila Mlungu. Nambosoni tukusalimbisyanaga.
19. Ana tutendeje uli kuti tuŵeje paunasi wambone ni acimjetu mumpingo wa Ciklistu?
19 Patukusongana ni ŵakulambila Yehofa acimjetu, tukusalimbikasya cinonyelo, soni unasi wetu mu mpingo. Tukusosekwa kulolaga yambone mwa acimjetu, mpela mwakusatendela Yehofa kuti akusalolaga yambone mwa m’weji. Tukajembeceyaga kuti acimjetu atendeje yindu mwamnama. Tukumbucileje kuti kwawula kwetu m’bujo mwausimu kukusaŵa kwakulekanganalekangana, soni wosope tukusalemwaga. (Akolose 3:13) Alinjejelinjeje kuŵa pa unasi ni ŵandu ŵakusamnonyela mnope Yehofa. Yeleyi yicakamucisya kuti akuleje mwausimu. Kulambila Yehofa yimpepe mwanja acimwene ni acemwali ŵetu ŵausimu kucakamucisya kwendelecela kuŵa mu cinonyelo ca Mlungu. Ana Yehofa akusapa mbote jatuli ŵakusamlambila mwakulupicika, soni ŵakwendelecela kuŵa m’cinonyelo cakwe?
ALINJELINJE KUTI AWUPATE “UMI USYESYENE”
20, 21. Ana “umi usyesyene,” uli watuli, soni ligongo cici celeci cili cembeceyo cambone?
20 Yehofa akusapeleka mbote ja umi kwa ŵakusamtumicila mwakulupicika. Ana umi welewu uli watuli? Ana umi wakwete apano uli usyesyene? Ŵajinji mpaka ajanje kuti uli usyesyene. Pakuŵa kuti tukusapumula, tukusalyaga, soni tukusamwaga, tukusosekwa kuŵa cijumi. Soni patukusangalala mpaka tuganisyeje kuti, ‘Awu ni umi usyesyene!’ Nambope, Baibulo jikusasala mwagombelecesya kuti pangali mundu jwakwete umi usyesyene.
21 Maloŵe ga Mlungu gakusatucisya kupocela “umi wawuli umi usyesyene.” (1 Timoteo 6:19) Maloŵe gelega gakulosya kuti “umi usyesyene” tuciwupata m’bujo. Patuciŵa ŵamnama, ni patucikola umi usyesyene, ligongo tucitamaga mpela mwaŵasoselaga Mlungu kuti tutameje pandanda. Lisiku line m’bujo muno tucitama pacilambo capasi ca paladaiso mwamtendele, soni mwakusengwa tuli tukwete umi wambone. Pelepo ni patucisangalala ni “umi usyesyene,” wawuli umi wangamala. (1 Timoteo 6:12) Ana celeci ngaŵa cembeceyo cambone?
22. Ana tutendeje cici kuti ‘tukapocele umi wele wawuli usyesyene’?
22 Ana tutendeje cici kuti tukapocele “umi wawuli umi usyesyene”? Paulo mkanasale yeleyi, ŵacisisye Aklistu kuti “atendeje yambone,” soni kuti “aŵeje ŵakusicila pa masengo gambone.” (1 Timoteo 6:18) M’yoyo, kutenda yeleyi kukwegama mnope pa yatukutenda pakamulicisya masengo usyesyene watulijigenye m’Baibulo. Nambo ana Paulo ŵagopolelaga kuti tucipata “umi usyesyene” patukutendape masengo gambone? Iyayi, cembeceyo camboneci cikwegama mnope pa “umbone mtima” wa Mlungu. (Aloma 5:15) Nambope, Yehofa akusasangalala kwapa mbote ŵakusamtumicila jwalakwe mwakulupicika. Jwalakwe akusaka kwawona wawojo ali mkutama ni “umi usyesyene.” Ŵacaciwupata umi wakusengwa, wamtendele, soni wangamala ali ŵakwendelecela kuŵa mu cinonyelo ca Mlungu.
23. Ligongo cici kwendelecela kuŵa m’cinonyelo ca Mlungu kuli kwakusosekwa?
23 Jwalijose akusosekwa kuliwusya kuti, ‘Ana ngulambila Mlungu mwakamulana ni yaŵasasile jwalakwe m’Baibulo?’ Naga kwanga kwa ciwusyoci kuli elo, nikuti tukwenda pa litala lyakuŵajilwa. Mpaka tukulupilile kuti Yehofa ali malo getu gakuŵa. Jwalakwe cacacenjela ŵakumtumicila ŵakulupicika ku yakusawusya yayikutendekwa m’moŵa agano. Yehofa cacitukulupusyasoni kuti tujinjile mu cilambo casambano cakusangalasya cacisigele panandi kwisa. Pandaŵijo tuciŵa ŵakusengwa mnope ligongo lyakuti twasagwile kutenda yindu yambone m’moŵa gambesi. Naga akusagula yakutenda mwakuŵajilwa sambano jino, cacisangalala ni “umi usyesyene,” waŵasakaga Yehofa kuti tukole kwangamala!


text:
Nyumba za Ufumu 1,000, Zinyake Zili Mukati
Mu August 2013, Ŵakaboni ŵa Yehova ku Philippines ŵakaŵa kuti ŵazenga Nyumba za Ufumu 1,000. Mipingo yinandi ku Philippines yingafiska yayi kuzenga Nyumba za Ufumu chifukwa cha ukavu. Kale ŵakasoperanga mu nyumba za Ŵakhristu ŵanyawo, ŵanyake mu visakasa.
Chifukwa cha unandi wa Ŵakaboni ŵa Yehova ku Philippines na mu vyaru vinyake, pakakhumbikwanga Nyumba za Ufumu. Lekani mu 1999, Wupu Wakulongozga wa Ŵakaboni ŵa Yehova ukati paŵe ntchito ya kuzenga Nyumba za Ufumu mu vyaru vikavu. Ŵakaboni mu vyaru ivi ŵakupelekapo ndalama izo ŵangakwaniska. Zinyake ŵakupeleka Mbakaboni ŵa Yehova mu vyaru vinyake. Ŵanyake ŵakusambizgika ntchito ndipo ŵakovwira mipingo kuzenga Nyumba za Ufumu. Mu 2001, ntchito ya kuzenga Nyumba za Ufumu yikayamba ku Philippines.
Nyumba ya Ufumu ya nambara 1,000 yili kuzengeka pa mpingo wa ku Marilao, Bulacan. Illuminado, wa mu mpingo uwu wakati: “Nawona kuti tikutemwana nadi. Ŵanalume, ŵanakazi, ŵana na ŵachekuru wuwo, ŵakajipeleka kovwira pakuzenga. Tikagwiranga ntchito zuŵa lili nge! Tikavukanga nadi, kweni tikakondwanga.”
Ŵanthu ŵanandi ŵakazukumanga. Uyo wakendeskanga galimoto yakunyamura mchenga na malibwe wakati: “Mukugwira ntchito nga ni nyerere. Palije wakukhala waka. Nindaviwonepo.”
Ntchito yikamara pambere masabata 6 ghandakwane. Pakuti yikamara luŵiro, mpingo ukalutilira kupharazga makani ghawemi gha Ufumu wa Chiuta.—Mateyu 24:14.
Ellen, wakati: “Nyumba ya Ufumu yakale yikaŵa yichoko chomene. Ŵanyake ŵakakhalanga kuwaro. Yasono njakutowa kweniso njisani. Tikusambira mwakufwasa.”


text:
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Kumbi Zuŵa la Cheruzgu Nchinthu Wuli?
KUMBI muŵanaŵana kuti nchinthu wuli cho chazamuchitika pa Zuŵa la Cheruzgu? Ŵanthu anandi aŵanaŵana kuti mabiliyoni nga ŵanthu ngazamuzanga yumoza ndi yumoza ku mpandu wachifumu waku Chiuta. Ndipu weyosi wazamuyeruzgikanga pakuyija. Anyaki azamuluta ku paradayisu wakuchanya, ndipu anyaki cheruzgu chawu nchakuti azamusuzgika kwa umoyu wawu wosi. Kweni Bayibolo likamba vakupambana ukongwa pa nkhani ya zuŵa la cheruzgu. Mazu ngaku Chiuta ngakamba kuti nyengu iyi njakofya cha, kweni njakutipaska chilindizga ndipuso njakunozge vinthu.
Pa lemba la Chivumbuzi 20:11, 12 tiŵerenga vo wakutumika Yohane wangukonkhoska vakukwaskana ndi Zuŵa la Cheruzgu kuti: “Ndinguwona chitengu-chaufumu chikuru ndi chituŵa, ndi mweniyo wajanga paku cho, ku chisku chaku mweniyo vinguthaŵaku pasi ndi kuchanya; ndipu kuti malu ngangusanirikiya ivu so cha. Ndinguŵawona ŵakufwa, ŵara ndi ŵamana, ŵamanga paurongo pa chitengu-chaufumu cho; ndipu mabuku ngangujurika: Ndipu lingujurika buku linyaki so, lenilo ndi buku la umoyu. Ndipu ŵakufwa ŵangweruzgikiya paku venivo vingulembeka mu mabuku ngo, kwakulingana ndi nchitu zawu.” Kumbi Mweruzgi yo wakambika yapa ndiyani?
Yehova Chiuta ndiyu Mweruzgi mura wa mtundu wa ŵanthu. Kweni iyu wapereka nchitu yakweruzga iyi ku munthu munyaki. Malingana ndi lemba la Machitidu 17:31, wakutumika Paulo wangukamba kuti Chiuta “watema zuŵa, mwaku lo wakhaza kweruzgiya charu mu urunji mu munthu yo wamumika.” Mweruzgi wakusankhika uyu ndi Yesu yo wakuyuskika. (Yohane 5: 22) Kweni, kumbi Zuŵa la Cheruzgu lazamukwamba zukwanji? Kumbi lazamuto utali wuli?
Buku la Chivumbuzi, lilongo kuti Zuŵa la Cheruzgu lazamukwamba asani nkhondu ya Aramagedoni yapitapu, penipo Satana ndi wosi wo ŵe pasi pa muwusu waki azamunangika.* (Chivumbuzi 16:14, 16; 19:19-20:3) Pavuli pa Aramagedoni, Satana ndi viŵanda vaki azamumangika ndi kuponyeka mu chizenji kwa vyaka 1,000. Panyengu iyi, a 144,000 akuhara ufumu wakuchanya azamuwusa ‘nge mafumu ndi Khristu virimika 1,000.’ (Chivumbuzi 14:1-3; 20:1-4; Ŵaroma 8:17) Mwaviyo Zuŵa la Cheruzgu ndi zuŵa la maora 24 chayingu cha. Kweni lazamuto vyaka 1,000.
Panyengu ya vyaka 1,000, Yesu Khristu ‘wazamweruzga ŵamoyu ndi ŵakufwa.’ (2 Timote 4:1) “Ŵamoyu” azamuja “mzinda ukuru” wo wazamupozomoka pa Aramagedoni. (Chivumbuzi 7:9-17) Wakutumika Yohane wanguwona so “ŵakufwa…ŵamanga paurongo pa chitengu-chaufumu” cha cheruzgu. Nge mo Yesu wakulayizgiya, “wosi ŵa mu miunda [yachikumbusku] ŵakavwanga liu laki [laku Khristu] ndipu ŵakatuwangamu” mwa kuyuskika. (Yohane 5:28, 29; Machitidu 24:15) Kumbi azamweruzgika pa vifukwa nivi?
Malinga ndi chiwona cho wakutumika Yohane wanguwona, “mabuku ngangujurika,” ndipu “ŵakufwa ŵangweruzgikiya paku venivo vingulembeka mu mabuku ngo, kwakulingana ndi nchitu zawu.” Kumbi mabuku yanga, nga mbiri ya vo ŵanthu yaŵa achitanga kali? Awa, yiwu azamweruzgika chifukwa cha vinthu vo achitanga kali cha. Kumbi tiziŵa wuli venivi? Bayibolo likamba kuti: “Pakuti yo wafwa warunjiskika ku ulakwi.” (Ŵaroma 6:7) Pa chifukwa ichi, tikhoza kukamba kuti ŵanthu yaŵa azamuyuskika kwambula ubudi wewosi. Mwaviyo, mabuku ngang’anamuwa vinthu vinyaki so vo Chiuta wazamukhumba kuti ŵanthu achitengi. Kuti azije ndi umoyu wamuyaya, ŵanthu wo azamupozomoka pa Aramagedoni ndipuso wo azamuyuskika akhumbika kuzivwiya marangu ngaku Chiuta kweniso marangu ngasonu ngosi ngo Yehova wazamujalikiska mu nyengu ya vyaka 1,000. Munthu weyosi wazamweruzgika chifukwa cha vinthu vo wazamuchita mnyengu ya Zuŵa la Cheruzgu.
Pa Zuŵa la Cheruzgu ŵanthu mabiliyoni nganandi azamuja ndi mwaŵi wakwamba wakusambira vakukwaskana ndi khumbu laku Chiuta ndi kulichita. Ivi ving’anamuwa kuti pazamuja nchitu yikulu yakusambiza. Kukamba uneneska “ŵakuja mu charu ŵazamusambira urunji.” (Yesaya 26:9) Kweni mbanthu wosi cha wo azamukhumba kuchita khumbu laku Chiuta. Lemba la Yesaya 26:10 likamba kuti: “Asani mwaŵi upaskika ku muheni kuti wasambira urunji cha, mu charu cha ŵakutowa mu mtima iyu wachita utimbanizi ndipu kuti watiuwona cha unkhankhu wa Ambuya [Yehova].” Ŵanthu aheni yaŵa, azamubayika pa Zuŵa la Cheruzgu ndipu azamumaliya penipo.—Yesaya 65:20.
Pakumaliya pa Zuŵa la Cheruzgu, ŵanthu wo azamupozomoka ‘azamuja ndi umoyu’ nge ŵanthu akufikapu. (Chivumbuzi 20:5) Pa Zuŵa la Cheruzgu mtundu wa ŵanthu wazamuwere pa umoyu wakufikapu wo Chiuta wakhumbanga pakwamba. (1 Ŵakorinte 15:24-28) Pavuli paki mtundu wa ŵanthu wazamuyeseka kakumaliya. Satana wazamufwatulika kutuwa ku jeri ndi kupaskika so mwaŵi wakuti walandizgi mtundu wa ŵanthu kakumaliya. (Chivumbuzi 20:3, 7-10) Ŵanthu wo azakumukana azamukondwa ndi kufiskika kwa layizgu la m’Bayibolo lakuti: “Ŵakurunjika ŵaharengi charu, ndipu ŵakajanga paku cho muyaya.” (Sumu 37:29) Zuŵa la Cheruzgu lazamuja zuŵa lavitumbiku nadi ku ŵanthu wosi akugomezgeka.
* Kuti muvwi vinandi vakukwaskana ndi Aramagedoni, wonani buku la Insight on the Scriptures, Voliyumu 1, mapeji 594-5, 1037-8, Kukambitsirana za m’Malemba peji 37-42 ndipuso Lambirani Mulungu Woona Yekha mutu 20.


text:
VYAKUSAZGIRAPO
Cifukwa Ico Ŵakhristu Ŵaunenesko Ŵakugwiliskira Nchito Mphinjika Yayi Pakusopa
ŴANTHU ŵanandi ŵakuyitemwa comene mphinjika ndiposo ŵakuyicindika comene. The Encyclopædia Britannica yikuti mphinjika “nchimanyikwiro cikuru ca cisopo Cacikhristu.” Nangauli vili nthena, kweni Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakugwiliskira nchito mphinjika yayi pakusopa. Cifukwa wuli?
Cifukwa cikuru nchakuti Yesu Khristu wakafwira pa mphinjika yayi. Lizgu la Cigiriki ilo kanandi likung’anamulika kuti “mphinjika” ni stau·ros′. Mazgu agha ghakung’anamura waka “khuni lakwimilira.” The Companion Bible likuyowoya kuti: “[Stau·ros′] ni makuni ghaŵiri ghakupinjikana yayi…Mu [Tesitamenti la Sono] mu Mabaibolo gha Cigiriki, mulije mazgu agho ghakutazga mphinjika panji makuni ghaŵiri ghakupinjikana.”
Mu malemba ghanandi, ŵalembi ŵa Baibolo ŵakulemba lizgu linyake pakuyowoya cinthu ico Yesu wakapayikikapo. Ŵakulemba lizgu la Cigiriki lakuti xy′lon. (Milimo 5:30; 10:39; 13:29; Ŵagalatiya 3:13; 1 Petros 2:24) Lizgu ili likung’anamura waka “thabwa” panji “khuni.”
Pakulongosora cifukwa ico ŵakagwiliskiranga nchito khuni limoza pera pa kupayika munthu, buku la Das Kreuz und die Kreuzigung (Mphinjika na Kupayika Munthu), lakulembeka na Hermann Fulda, likuyowoya kuti: “Makuni ghakaŵa ghakusoŵa pa malo agho ŵakasankha kuti ŵapayikengepo ŵanthu. Mwantheura, ŵakajinthikanga pasi khuni limoza pera. Ndipo ŵanthu ŵakwananga ŵakapayikikanga, mwa kuŵakaka mawoko pacanya pa mutu wawo, panji kughakhoma na muzumali. Ndiposo ŵakakakanga malundi ghawo panji kughakhoma.”
Kweni Mazgu gha Ciuta ndigho ghangatiphalira unenesko weneco. Mpositole Paulosi wakayowoya kuti: “Khristu wakatiwombora ku thembo la Malango, wakati wazgoka thembo cifukwa ca ise: cifukwa kuli kulembeka, Ngwakutembeka yose uyo wakupayikika pa khuni.” (Ŵagalatiya 3:13) Pa lemba ili, Paulosi wakuyowoya fundo iyo yili kulembeka pa Duteronome 21:22, 23, apo pakuyowoya za khuni, mphinjika yayi. Cifukwa cakuti munthu wakaŵanga ‘wakutembeka’ para wakomeka mwakucita kupayikika pa khuni, ipo nchakwenelera yayi kuti Ŵakhristu ŵatozgenge nyumba zawo na vinthu vyakulongora Khristu kuti wapayikika.
Palije ukaboni uwo ukulongora kuti mu vilimika 300 vyakwambilira kufuma apo Yesu wakafwira, Ŵakhristu ŵakagwiliskiranga nchito mphinjika pakusopa. Kweni mu vilimika vya m’ma 300, Muwusi Constantine wakanjira Cikhristu cautesi ndipo ndiyo wakapangiska kuti mphinjika yiŵe cimanyikwiro ca mpingo wawo. Tikumanya yayi ivyo vikaŵa mu mtima wa Constantine, kweni fundo njakuti Yesu Khristu wakapayikika pa mphinjika yayi. Nakuti mphinjika yikayambika na ŵanthu ŵambura kusopa Ciuta. The New Catholic Encyclopedia yikuzomelezga fundo iyi, yikuti: “Mphinjika yikaŵapo pambere Cikhristu cindize ndipo yikusangikaso na ŵanthu awo Mbakhristu yayi.” Mabuku ghanandi agho ŵanthu ŵanandi ŵakughacindika ghakuyaniska mphinjika na kusopa vilengiwa panji maluso ghanyake ghakukhwaskana na vyakugonana agho ŵanthu ŵambura kusopa Ciuta ŵakacitanga.
Nchifukwa wuli pera Ŵakhristu nawo ŵakamba kugwiliskira nchito mphinjika? Nchakuwonekerathu kuti wakacita nthena kuti ŵakope luŵiro ŵanthu ŵambura kusopa Ciuta kuti ŵanjire ico ŵeneco ŵakuti Nchikhristu. Nangauli vili nthena, kweni Baibolo likukanizga kusopa vinthu ivyo ŵanthu ŵambura kusopa Ciuta wakusopa. (2 Ŵakorinte 6:14-18) Kweniso Baibolo likukanizga kusopa vikozgo kwa mtundu wuliwose. (Exodus 20:4, 5; 1 Ŵakorinte 10:14) Mwantheura, Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakugwiliskira nchito mphinjika yayi pakusopa.*
* Kuti mumanye vinandi vyakukhwaskana na mphinjika, wonani mapeji 302-306 mu buku la Kukambitsirana za m’Malemba, lakupharazgika na Ŵakaboni ŵa Yehova.


text:
Kasi Kuli Ŵachiuta Ŵatatu mwa Chiuta Yumoza?
Ivyo Baibolo likuyowoya
Matchalitchi ghanandi ghakusambizga kuti kuli Ŵachiuta ŵatatu mwa Chiuta yumoza. Kweni buku linyake likuti:
Mu Phangano Liphya mulije chisambizgo chakuti kuli ŵachiuta ŵatatu mwa Chiuta yumoza. Nanga ni lizgu lakuti Ŵachiuta Ŵatatu mulije. Chisambizgo ichi chikamba ni kale chomene, ndipo pakaŵa kususkana kukuru.—Encyclopædia Britannica.
Baibolo likuti Chiuta njumoza. Wonani ivyo likuyowoya:
‘Yehova Chiuta withu ni Yehova yumoza.’—Duteronome 6:4.
‘Ŵamanye nadi kuti imwe pera, mwaŵeneimwe zina linu ndi Yehova, ndimwe Wapachanyapose mu vyaru vyose.’—Salmo 83:18.
‘Kuti ŵaŵe na umoyo wamuyirayira, ŵakwenera kumumanyani imwe Chiuta waunenesko yekha, ndiposo Yesu Khristu, uyo mukamutuma.’—Yohane 17:3.
‘Chiuta njumoza pera.’—Ŵagalatiya 3:20.
Chifukwa wuli matchalitchi ghanandi ghakusambizga kuti kuli ŵachiuta ŵatatu mwa Chiuta yumoza?


text:
Chifukwa Wuli Yesu Ni Mwana wa Chiuta?
Ivyo Baibolo likuyowoya
Chiuta walije mwanakazi kuti wamubabire ŵana. Kweni ndiyo wali kulenga vyose. (Uvumbuzi 4:11) Lekani Adamu wakuchemeka ‘
mwana wa Chiuta.’ (Luka 3:38) Baibolo likuti Yesu wakalengeka na Chiuta. Ntheura wakuchemeka ‘
Mwana wa Chiuta.’—Yohane 1:49.
Chiuta wakayamba kulenga Yesu pambere wandalenge Adamu. Mpositole Paulosi wakati Yesu ‘
ntchikozgo cha Chiuta wambura kuwoneka, wakwamba kubabika wa chilengiwa chose.’ (Ŵakolose 1:15) Yesu wakaŵako kale pambere wandababike mu chiŵaya cha ng’ombe ku Betelehemu. Baibolo likuti, Yesu “
mafumiro ghake nga kale na kale, nga mazuŵa gha mwaka.” (Mika 5:2) Pambere Yesu wandize pa charu chapasi, wakaŵa mungelo kuchanya. Yesu wakati: ‘
Nili kukhira kufuma kuchanya.’—Yohane 6:38; 8:23.


text:
Kasi Ufumu wa Chiuta Uzamuchita Vichi?
Ivyo Baibolo likuyowoya
Ufumu wa Chiuta uzamuwuskapo maboma ghose na kwamba kulamulira charu chose chapasi. (Daniel 2:44; Uvumbuzi 16:14) Para ivi vyachitika, uzamuchita ivi:
Uzamuwuskapo ŵanthu ŵaheni. Baibolo likuti: ‘
Ŵaheni ŵadumulikenge mu charu, ndipo ŵaryarya ŵazgulikengemo.’—Zintharika 2:22.
Uzamumazga nkhondo. Baibolo likuti: ‘
[Chiuta] wakulekeska nkhondo pa charu chose chapasi.’—Salmo 46:9.
Ŵanthu ŵazamukhalanga mwamtende ndiposo mwakuvikilirika. Baibolo likuti: ‘
Munthu waliyose wazamukhala musi mwa mpheska yake na musi mwa mkuyu wake, kulije yumoza wazamuŵawofya.’—Mika 4:4.
Charu chapasi chizamuŵa chakutowa. Baibolo likuti: ‘
Mapopa na malo gha mayiyi ghazamukondwa, chipalamba chizamusekelera na kuphuka.’—Yesaya 35:1.
Waliyose wazamugwiranga ntchito mwakukondwa. Baibolo likuti: ‘
Ŵakusoleka [ŵa Chiuta] ŵazamusekelera swi na milimo ya mawoko ghawo. Ŵazamuteŵeta pawaka chara.’—Yesaya 65:21-23.
Matenda ghazamumara. Baibolo likuti palije uyo wazamuti, ‘
Nalwara.’—Yesaya 33:24.
Uchekuru uzamumara. Baibolo likuti: “
Munofu wake uŵenge nga ngwa mwana; wawelere ku mazuŵa gha uphya wake.”—Job 33:25.
Ŵakufwa ŵazamuwuka. Baibolo likuti: ‘
Wose awo ŵali mu madindi ŵazamupulika lizgu [la Yesu] na kufumira kuwaro.’—Yohane 5:28, 29.


text:
CIPATURO 19
Khalilirani mu Citemwa ca Ciuta
Kasi kutemwa Ciuta kukung’anamuraci?
Tingakhalilira wuli mu citemwa ca Ciuta?
Kasi Yehova wazamutumbika wuli awo ŵakukhalilira mu citemwa cake?
TIYELEZGERE kuti mukwenda mu msewu pa nyengo iyo kuli cimphepo cikuru. Mtambo wuli bii! Ŵaleza ŵakumwetura na kududumira comene, ndipo mwambura kukhaliska vura yikuru comene yikwamba kuwa. Mukwamba kucimbira, ndipo mukupenja malo ghakuti mubisamepo. Mwamwaŵi mukuwona nyumba mumphepete mwa msewu. Yikuwoneka yakukhora, yakomira makora mukati, ndiposo yakuwoneka makora. Mwanadi, mungakondwa na nyumba yiwemi iyi!
2 Mwakuyana waka, tikukhala mu nyengo iyo kuli cimphepo cikuru, nyengo ya masuzgo. Vyakucitika mu caru vikuhenipilahenipira. Kweni pali malo agho tingabisamamo kuti tileke kupwetekeka. Kasi malo agha ni vici? Pakuyowoya za munthu uyo wakutamira mwa Yehova, Baibolo likuti: “Tiwanene kwa Yehova, kuti, ‘ndimwe ciphokwero [malo ghakubisamamo] cane na linga lane; ndimwe Ciuta.’”—Salmo 91:2.
3 Mazgu agha ngakukondweska comene! Yehova, Mlengi na Muwusi wa caru cose, wangaŵa malo ghithu ghakubisamamo. Iyo wangativikilira pakuti ngwankhongono comene kuluska waliyose panji cilicose ico cingatipweteka. Kwali tipwetekeke, Yehova wangamazga uheni wose uwo wacitika. Tingapanga wuli Yehova kuŵa malo ghithu ghakubisamamo? Tikwenera kumugomezga. Kweniso, Mazgu ghake ghakuticiska kuti: ‘Khalilirani mu citemwa ca Ciuta.’ (Yuda 21) Nadi pano, tikwenera kukhalilira mu citemwa ca Ciuta, tikoleske ubwezi withu na Dada withu wakucanya. Para ndimo tingacitira, mbwenu tisimikizgenge mtima kuti iyo ni malo ghithu ghakubisamamo. Kasi tingakoleska wuli ubwezi uwu?
MANYANI UMO CIUTA WAKULONGOLERA CITEMWA NDIPO CITANIPO KANTHU
4 Kuti tikhalilire mu citemwa ca Ciuta, tikwenera kumanya umo Yehova walongolera citemwa kwa ise. Ghanaghanirani visambizgo vinyake vya mu Baibolo ivyo mwasambira mu buku lino. Yehova, Mlengi withu, wali kutipa caru ico nchikaya cithu ciwemi comene. Wali kuzuzga caru na cakurya na maji ghanandi, vyakumera, vinyama vyakupambanapambana, ndiposo wali kulenga malo ghakutowa comene. Kwizira mu Baibolo lake, Ciuta watimanyiska zina lake na mikhaliro yake. Ndiposo, Mazgu ghake ghakutiphalira kuti wakatuma Mwana wake wakutemweka pano pa caru kuti wazakasuzgike na kutifwira. (Yohane 3:16) Kasi phindu la cawanangwa ici ni vici? Cawanangwa ici cikutipa cilindizga ciwemi ca munthazi.
5 Cilindizga cithu ca munthazi cikuthembaso pa cinthu cinyake ico Ciuta waticitira. Yehova wali kwimika boma ilo liri kucanya. Boma ili ni Ufumu wakuwusika na Mesiya. Lizamumazga masuzgo ghose. Lizamuzgora caru capasi kuŵa paradiso. Nako nkhunozga! Tingazakakhala mu paradiso uyu mwa mtende ndiposo mwacimwemwe kwamuyirayira. (Salmo 37:29) Pa nyengo yasono, Ciuta watipa ulongozgi wa umo tingakhalira makora. Watipaso mwaŵi wakuti tiyowoyenge nayo nyengo yiliyose kwizira mu lurombo. Izi ni zicoko waka mwa nthowa zinandi izo Ciuta walongolera kuti wakutemwa ŵanthu, kusazgapo imwe.
6 Fumbo lakuzirwa ilo mukwenera kughanaghanirapo ni ili: Kasi nicitenge wuli pakuti Yehova wakunitemwa? Ŵanandi ŵangayowoya kuti, “Naneso nkhwenera kumutemwa Yehova.” Kasi namwe mukughanaghana nthena? Yesu wakayowoya kuti dango ilo ndikuru kuluska ghose ni ili: “Utemwenge Yehova Ciuta wako na mtima wako wose, na mzimu wako wose, na vinjeru vyako vyose.” (Mateyu 22:37) Nadi pano, muli na vifukwa vinandi vyakuti mumutemwere Yehova Ciuta. Kasi nchakukwana kujipulika waka kuti mukumutemwa Yehova na mtima winu wose, na mzimu winu wose, na vinjeru vinu vyose?
7 Nga ni umo Baibolo likulongosolera, kutemwa Ciuta kukusazgapo vinandi. Nangauli kujipulika kuti tikumutemwa Yehova nkhwakukhumbikwa, kweni kujipulika uku ni jando waka la kumutemwa Ciuta. Njere ya cipambi njakukhumbikwa kuti kunthazi yizakazgoke khuni lakupambika vipambi. Usange mukukhumba cipambi, kasi mungatemwa kuti munthu munyake wamupani waka njere yake? Napacoko pose! Mwakuyana waka, kujipulika kuti mukutemwa Yehova Ciuta ni jando waka nga ni umo njere yiliri. Baibolo likuti: ‘Kumutemwa Ciuta ncheneici, cakuti tisungilire malango ghake: ndipo malango ghake kuti ngazito cara.’ (1 Yohane 5:3) Para tikumutemwa nadi Ciuta, tikwenera kupambika vipambi viwemi. Vyakucita vithu vikwenera kulongora kuti tikumutemwa nadi Ciuta.—Mateyu 7:16-20.
8 Tikulongora kuti tikumutemwa Ciuta para tikusunga malango ghake, na kulondezga fundo za kakhaliro izo wakutisambizga. Nchakusuzga yayi kucita nthena. Malango gha Yehova ngazito panji ghanonono yayi, m’malo mwake, ghakutovwira kuŵa na umoyo uwemi, wacimwemwe ndiposo wakukhorweska. (Yesaya 48:17, 18) Para tikulondezga ivyo Yehova wakutiphalira, tikulongora Adada ŵithu ŵakucanya kuti tikuzirwiska vyose ivyo ŵakuticitira. Mwacitima, mbanthu ŵacoko waka awo ŵakucita nthena. Tikukhumba yayi kuti tiyane na ŵanthu ŵambura kuzirwiska vinthu. Ŵanthu ŵanthena aŵa ŵakaŵako pa nyengo iyo Yesu wakaŵa pano pasi. Pa nyengo yinyake, Yesu wakacizga ŵanthu ŵakurwara vyoni 10, kweni munthu yumoza pera ndiyo wakawelera kuzakamuwonga. (Luka 17:12-17) Tose tikwenera kucita nga ni umo wakacitira munthu uyo wakawonga, tileke kucita nga ni umo ŵakacitira ŵanthu 9 ŵara!
9 Kasi malango gha Yehova agho tikwenera kughalondezga ni ngani? Tasambira malango ghanandi mu buku lino, kweni sono tiyeni tikumbuskane ghacoko waka. Kulondezga malango gha Ciuta kutovwirenge kuti tikhalilire mu citemwa cake.
SENDELERANI KWA YEHOVA
10 Kusambira ivyo Yehova wakukhumba ni nthowa yakuzirwa yakuti tisendelere kwa iyo. Antheura, tikwenera kuleka yayi kusambira ivyo iyo wakukhumba. Tiyelezgere kuti mukuwotha moto pawaro nausiku ndipo nkhwakuzizima comene. Kasi mungawulekelera moto kuti ulote ndipo pamanyuma pake kuzimwirathu? Yayi. Mu malo mwake, musonkhenge nkhuni kuti moto ulutilire kubuka kuti upeleke cithukivu. Kuti muŵe makora pa usiku uwu, cikuthemba pa kupangiska moto kuti ulutilire kubuka! Nga ni umo nkhuni zikupangiskira moto kulutilira kubuka, mwakuyana waka, “kusanga mahara ghakumanyira Ciuta,” kupangiskenge kuti tilutilire kumutemwa comene Yehova.—Zintharika 2:1-5.
11 Yesu wakakhumbanga kuti ŵalondezgi ŵake ŵalutilire kutemwa comene Yehova na Mazgu ghake. Wakati wawuskika ku ŵakufwa, Yesu wakasambizga ŵasambiri ŵake ŵaŵiri ghanyake mwa maucimi agho ghali mu Malemba gha Cihebere [Cipangano Cakale], agho ghakafiskika pa iyo. Kasi cikacitika nchivici? Pamanyuma pake ŵasambiri ŵakati: “Asi mitima yithu yaphyanga, apo wayowoyanga nase mu nthowa, na apo watanduliranga Malembo?”—Luka 24:32.
12 Apo pakwamba mukasambira ivyo Baibolo likusambizga, kasi mukakondwa comene yayi, kwamba kuŵa na mwamphu, ndiposo kumutemwa comene Ciuta? Mwambura kukayika, ndimo mukacitira. Ŵanandi ndimo ŵacitiraso nthena. Mulimo ukuru uwo muli nawo sono ngwakuti citemwa cinu cileke kuwelera nyuma, kweni cilutilire. Tingayezganga yayi kulondezga vyakucitika viheni vya mu caru. Yesu wakayowoyerathu kuti: “Kutemwa kwa ŵanandi kuti kuzizimenge.” (Mateyu 24:12) Nchivici cingamovwirani kuti kutemwa kwinu Yehova na Baibolo kuleke kuzizima?
13 Mukwenelera kulutilira kusambira ivyo Yehova Ciuta na Yesu Khristu ŵakukhumba. (Yohane 17:3) Ghanaghaniranipo comene pa ivyo mukuŵazga mu Mazgu gha Ciuta, jifumbani kuti: ‘Kasi ivyo naŵazga apa vikunisambizgaci za Yehova Ciuta? Kasi vikunovwira wuli kuti nilutilire kumutemwa Ciuta na mtima wane wose ndiposo vinjeru vyane vyose?’ (1 Timote 4:15) Kughanaghanirapo kwa ntheura uku kumupangiskaninge kuti mulutilire kumutemwa comene Yehova.
14 Nthowa yinyake iyo mungalongolera kuti mukumutemwa comene Yehova ni kulomba nyengo zose. (1 Ŵatesalonika 5:17) Mu Cipaturo 17 ca buku lino, tikasambira kuti lurombo ni cawanangwa capacanya cakufuma kwa Ciuta. Nga ni umo ubwezi wa ŵanthu ukukonda kwekha para pakuŵa kudumbiskana kuwemi, antheura pera, ubwezi withu na Yehova ukukondaso para tikulomba kwa iyo nyengo zose. Tileke kulomba mwacizgoŵi waka, nesi kuwelezga waka lurombo nyengo zose. Lurombo lwa ntheura likuŵavya ng’anamuro. Tiyowoyenge na Yehova nga ni umo mwana wangayowoyera na adada ŵake ŵakutemweka. Tikwenera kuyowoya mwanchindi, kweni mwakufwatuka, mwaunenesko, ndiposo mwakufumira pasi pa mtima. (Salmo 62:8) Nadi pano, kusambira Baibolo ndiposo lurombo lwakufumira pasi pa mtima, ni vyakuzirwa pakusopa Ciuta. Vikutovwira kuti tikhalilire mu citemwa ca Ciuta.
KONDWANI PAKUSOPA CIUTA
15 Kuŵazga Baibolo na lurombo ni nthowa zinyake za kasopero izo tingacita para tili patekha. Kweni sono tiyeni tidumbiskane nthowa yinyake ya kasopero iyo ŵanthu ŵanandi ŵangawona. Nthowa iyi ni kupharazga ku ŵanthu vigomezgo vithu. Kasi muli kuŵaphalirapo kale ŵanyinu ivyo mukusambira mu Baibolo? Para muli kuŵaphalirapo, mukaŵa na mwaŵi ukuru comene. (Luka 1:74) Para tikuphalira ŵanji unenesko wakuyowoya za Yehova Ciuta, ndikuti tikucita mulimo wakuzirwa comene uwo wuli kupika kwa Ŵakhristu wose ŵaunenesko. Mulimo uwu ni kupharazga makani ghawemi gha Ufumu wa Ciuta.—Mateyu 24:14; 28:19, 20.
16 Mpositole Paulosi wakawuwona uteŵeti wake kuŵa cinthu cakuzirwa comene, ndipo wakawucema usambazi panji cinthu ca mtengo wapacanya. (2 Ŵakorinte 4:7) Mulimo uwemi comene uwo mungacita ni kuphalira ŵanthu za Yehova Ciuta na vilato vyake. Tikuteŵetera Mweneko uyo ni muwemi comene kuluska munthu waliyose, ndipo tikusanga vitumbiko vinandi cifukwa ca uteŵeti uwu. Para mukucita uteŵeti uwu, mukovwira ŵanthu ŵa mtima uwemi kuti ŵasendelere kwa Adada ŵithu ŵakucanya. Tikuŵawovwiraso kuti ŵayambe kwenda mu nthowa yakuluta ku umoyo wamuyirayira! Kasi yilipo nchito yiwemi kuluska iyi? Mwakusazgirapo, kupharazga za Yehova na Mazgu ghake kukupangiska cipulikano cinu kukura, ndiposo kukupangiska kuti mumutemwe comene Ciuta. Yehova wakuzirwiska ivyo mukucita. (Ŵahebere 6:10) Kulutilira kucita mulimo uwu mwamwamphu kumovwiraninge kuti mukhalilire mu citemwa ca Ciuta.—1 Ŵakorinte 15:58.
17 Nchakuzirwa kukumbuka kuti nchito ya kupharazga Ufumu yikwenera kucitika mwaluŵiro. Baibolo likuti: “Pharazga mazgu; uŵe mcanya.” (2 Timote 4:2) Nchifukwa wuli nchito iyi yikwenera kucitika mwaluŵiro lero? Mazgu gha Ciuta ghakutiphalira kuti: “Zuŵa likuru la Yehova liri pafupi, laneng’enera likungofira kwiza.” (Zefaniya 1:14) Nadi pano, zuŵa laneng’enera ilo Yehova wazamufumiskapo viheni vyose ivyo vikucitika mu nyengo yithu. Ŵanthu ŵakwenera kucenjezgeka! Ŵakwenera kumanya kuti iyi ni nyengo yakuti ŵanthu ŵasankhe Yehova kuti waŵe Muwusi wawo. Umaliro ‘uziwulikenge [ucedwenge] cara.’—Habakuk 2:3.
18 Yehova wakukhumba kuti timusopenge pamoza na ŵanyithu awo Mbakhristu ŵaunenesko. Ndico cifukwa cake Mazgu ghake ghakuti: “Tighanaghanirane na kukhuŵilizgirana ku kutemwa na ku milimo yiwemi; kuleka kongana cara, nga ndi umo kaliri kaluso ka ŵanji, kweni kuciskana; ndipo comenecomene apo mukuwona zuŵa likuneng’enera.” (Ŵahebere 10:24, 25) Para tawungana na Ŵakhristu ŵanyithu pa maungano, tikuŵa na mwaŵi wa kulumba na kusopa Ciuta withu wakutemweka. Kweniso, tikukhozgana.
19 Para tikuŵira lumoza na ŵanyithu awo mbasopi ŵa Yehova, tikukhozgana kuti titemwanenge, ndipo mu mpingo mukuŵa ubwezi. Nchakuzirwa kuti tilaŵiskenge mikhaliro yiwemi mu ŵanyithu, nga ni umo Yehova wakucitira, pakuti wakulaŵiska viwemi mwa ise. Lekani kughanaghana kuti Ŵakhristu ŵanyinu ŵangapuvya yayi pakucita vinthu. Kumbukirani kuti waliyose wakukura mwauzimu mwakupambanapambana. Kweniso, waliyose wakubuda. (Ŵakolose 3:13) Pangani ubwezi na awo ŵakumutemwa comene Yehova. Para mwacita nthena, mukulenge mwauzimu. Nadi pano, kusopa Yehova pamoza na ŵabali ndiposo ŵadumbu ŵauzimu kumovwiraninge kuti mukhalilire mu citemwa ca Ciuta. Kasi Yehova wakutumbika wuli awo ŵakumusopa mwakugomezgeka ndiposo awo ŵakukhalilira mu citemwa cake?
LIMBIKIRANI KUTI MUZAKASANGE ‘UMOYO WENECO’
20 Yehova wakutumbika ŵasopi ŵake ŵakugomezgeka mwakuŵapa umoyo. Kasi ni umoyo wa mtundu wuli? Kasi muli ŵamoyo? Taŵanandi tingazgora fumbo ili kuti enya. Tingazgora nthena cifukwa tikuthuta ndiposo tikumwa na kurya. Tili ŵamoyo nadi. Ndipo pa nyengo iyo takondwa comene tingayowoya kuti, “Uwu ndiwo umoyo nadi!” Nangauli tingayowoya nthena, kweni Baibolo likutiphalira kuti umoyo withu wasono mbumoyo weneco yayi.
21 Mazgu gha Ciuta ghakuticiska kuti ‘tikoleske umoyo uwo mbumoyo weneco.’ (1 Timote 6:19) Mazgu agha ghakulongora kuti ‘umoyo weneco’ ndiwo tikulindizga kuti tizakapokere kunthazi. Nadi pano, para tazakaŵa ŵarunji, ndipo tizamuŵa nadi ŵamoyo, cifukwa pa nyengo iyo, tizamukhalanga mwakuyana na umo Ciuta wakakhumbiranga pakwambilira. Tizamusangwa na ‘Umoyo weneco’ sonosono apa mu paradiso. Pa nyengo iyo, umoyo uzamuŵa wamuyirayira, ndiposo uwemi comene, cifukwa kuzamuŵa mtende na cimwemwe. (1 Timote 6:12) Ici nchilindizga ciwemi comene, asi nthena?
22 Kasi tingawusanga wuli ‘umoyo weneco’? Mu cipaturo cenecici, Paulosi wakaciska Ŵakhristu kuti “ŵacite uwemi” ndiposo kuti “ŵaŵenge ŵasambazi mu milimo yiwemi.” (1 Timote 6:18) Antheura, vinandi vikuthemba pa umo tikucitira na unenesko uwo tikusambira mu Baibolo. Kweni kasi Paulosi wakang’anamuranga kuti tizamusanga ‘umoyo weneco’ cifukwa ca kucita milimo yiwemi? Yayi, kuti tizakapokere umoyo wantheura uwu, vikuthemba pa kupokera “ucizi” kufuma kwa Ciuta. (Ŵaroma 5:15) Ndipouli, Yehova ngwakunweka kutumbika awo ŵakumuteŵetera mwakugomezgeka. Wakukhumba kuti muzakasange ‘umoyo weneco.’ Kuti munthu wazakasangwe na umoyo wakukondweska ndiposo wamtende panthazi apa, wakwenelera kukhalilira mu citemwa ca Ciuta.
23 Waliyose wakwenera kujifumba kuti, ‘Kasi nkhusopa Ciuta mwakuyana na umo wali kuyowoyera mu Baibolo?’ Usange tikujifumba nthena nyengo zose, ndipo zgoro ndakuti enya, mbwenu kasopero kithu nkhawemi. Tingasimikizga kuti Yehova ni malo ghithu ghakubisamamo. Iyo wasungilirenge ŵanthu ŵake ŵakugomezgeka mu mazuŵa gha kuumaliro agha, agho ghazara na masuzgo. Sonosono apa Yehova wazamutipa caru ciphya ciwemi comene. Tizamukondwa comene pa nyengo iyo! Para sono tasankha makora, tizamukondwa comene kunthazi. Para mwasankha makora sono, muzamusangwa na ‘umoyo weneco,’ umoyo uwu uzamuyana na umo Yehova Ciuta wakakhumbiranga pakwamba kuti ndimo uŵire, enya, kwamuyirayira wose swii!
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA
- Tikulongora kuti tikumutemwa nadi Ciuta para tikusunga malango ghake na kulondezga fundo za kakhaliro izo wakutisambizga.—1 Yohane 5:3.
- Kusambira Mazgu gha Ciuta, kulomba kwa Yehova kufumira pasi pamtima, kusambizga ŵanthu za iyo, ndiposo kumusopa pa maungano Ghacikhristu kutovwirenge kuti tikhalilire mu citemwa ca Ciuta.—Mateyu 24:14; 28:19, 20; Yohane 17:3; 1 Ŵatesalonika 5:17; Ŵahebere 10:24, 25.
- Awo ŵakhalilirenge mu citemwa ca Ciuta ŵali na cilindizga ca kuzakasangwa na ‘umoyo weneco.’—1 Timote 6:12, 19; Yuda 21.
Mafumbo
1, 2. Ni nkhu uko lero tingasanga malo ghakubisamamo?
3. Kasi tingapanga wuli Yehova kuŵa malo ghithu ghakubisamamo?
4, 5. Kasi ni nthowa wuli zinyake izo Yehova walongolera kuti wakutitemwa?
6. Kasi mucitengeci pakuti Yehova wakumutemwani?
7. Kasi nchakukwana kujipulika waka kuti mukumutemwa Ciuta? Longosorani.
8, 9. Kasi tingalongora wuli kuti tikumutemwa Ciuta na kuwonga ivyo wakuticitira?
10. Longosorani cifukwa ico tikwenera kulutilira kusambira ivyo Yehova Ciuta wakukhumba.
11. Kasi nchivici cikacitika apo Yesu wakasambizga ŵasambiri ŵake?
12, 13. (a) Nchivici cacitikira ŵanthu ŵanandi lero pakuyowoya za kutemwa kwawo Ciuta na Baibolo? (b) Nchivici cingatovwira kuti citemwa cithu cileke kuzizima?
14. Kasi lurombo lungatovwira wuli kuti tilutilire kumutemwa comene Yehova?
15, 16. Nchifukwa wuli tingawona nchito ya kupharazga Ufumu kuŵa cinthu cakuzirwa ndiposo usambazi?
17. Nchifukwa wuli nchito ya kupharazga yikwenera kucitika mwaluŵiro lero?
18. Nchifukwa wuli tikwenera kusopa Yehova pamoza na ŵanyithu awo Mbakhristu ŵaunenesko?
19. Kasi tingacita wuli kuti titemwanenge mu mpingo?
20, 21. Kasi ‘umoyo weneco’ ni vici, cifukwa wuli nchilindizga ciwemi comene?
22. Kasi mungazakawusanga wuli ‘umoyo weneco’?
23. Cifukwa wuli nchakuzirwa kukhalilira mu citemwa ca Ciuta?


text:
MTWE 6
Ana Ŵawe Ali Kwapi?
Ana cici cacikusatutendecela patuwile?
Ligongo cici tukusawaga?
Ligongo cici kumanyilila yisyesyene yakwe yakwamba ciwa kuli kwakutondoya?
1-3. Ana yiwusyo yapi yakusaliwusya ŵandu pawile mundu, soni ana dini sikusajanga yatuli payiwusyoyi?
YIWUSYOYI yiŵele mkwalungasya mitwe ŵandu kwa yaka yejinji. Nambo yili yiwusyo yakusosekwa mnope. Yangali kandu kuti tuli ŵani, soni tukusatamaga kwapi, nambo yiwusyoyi yikusatukwayaga.
2 Mu mtwe upitewu, twalijigenye kuti mbopesi ja ciwombolo ja Yesu Klistu jawugwile upile wakutama ni umi wangamala. Twalijigenyesoni kuti Baibulo jasasile mkanipaŵe kuti jiciyika ndaŵi jakuti, “ngasipapagwa ciwa.” (Ciunukuko 21:4) Nambope pandaŵi ajino wosope tukusawaga. Mwenye jwalunda Solomoni jwatite, “Pakuŵa ŵawumi akusamanyilila kuti caciwa.” (Mlaliki 9:5) Tukusalingalinga kuti tutameje ni umi welewu. Nambope, ngatukusamanyilila kuti cicitutendecela cici patuciwa.
3 Acanasi ŵetu pawile, tukusalilaga. Nambo mwine mpaka tuliwusyeje kuti: ‘Ana apite kwapi? Ana akulagasika? Ana akutulolela? Ana mpaka twakamucisye? Ana yicikombolekasoni kwawona?’ Dini syejinji pacilambopa sikusajanga yiwusyoyi mwakulekanganalekangana. Dini sine sikusajiganya kuti naga mundu akutenda yindu yambone cacijawula kwinani, nambo naga akutenda yakusakala cacijawula kukupya kumalo gakulagacisya. Dini sine sikusajiganya kuti paciwa mundu akusajawula kumalo ga misimu kukutama ni misimu ja acinangolo ŵakwe. Soni dini sine sikusajiganya kuti ŵawe akusajawula kusi kwa cilambo kukwalamula, kaneko akusapagwasoni mpela mundu jwine kapena mpela cinyama.
4. Ana dini syejinji sikusakamulana pa cijiganyo capi cakwamba ciwa?
4 Nambo dinisi sikusakamulana pa cijiganyo cakuti cindu cine mwa mundu cikusakulupuka paciwa. Ciŵandika dini syosope, cinga syakala kapena sya moŵa agano sikusajiganya kuti tukusatama kwangamala mu litala line lyakwe tuli mkupakombola kulola, kupikana, soni kuganisya. Nambo, ana yeleyi mpaka yikombolece catuli? Tukusakombola kulola, kupikana, soni kuganisya ligongo lyakuti ututu wetu ukuseŵesya. Nambo patuwile, ututu wetu wangaseŵesya. Pali pangali ututu, ngaŵa mkupakombola kukumbucila, kuganisya, kupikana kapena kulola.
ANA MUNDU PAWILE CIKUSAMTENDECELA CICI KUSYESYENE?
5, 6. Ana Baibulo jikusajiganya cici pakwamba mwaŵelele ŵawe?
5 Yayikusamtendecela mundu pawile nganiyiŵa yakusisika kwa Yehofa, Mkupanganya jwa ututu. Jwalakwe akusamanyilila yisyesyene yakwe, soni m’Baibulo, ŵasasile mwaŵelele ŵawe. Cijiganyo cakupikanika cenene cili cakuti: Mundu pawile akusaŵa kuti kwangali. Ciwa cili ungakola umi. Ŵawe ngakusalola, kupikana kapena kuganisya. Pangali cindu cine cakwe cacikusakulupuka paciwile ciluci. M’weji nganitukola msimu wangawa. *
6 Solomoni paŵayimanyi kuti ŵaumi akusamanyilila kuti caciwa, jwalakwe ŵalembilesoni kuti: “Nambo pakwamba ya ŵawe, pangalikose cakusacimanyilila.” Jwalakwe ŵajendelecele kusala usyesyene welewu kuti ŵawe ngaŵa mkumnonyela kapena kum’ŵenga mundu, soni kuti “kwangali masengo kapena ganisya kapena kumanyilila, kapena lunda kumalembe.” (Mlaliki 9:5, 6, 10) Soni Salimo 146:4 jikusasala kuti pawile mundu, “yaganisya mu mtima mwakwe yikusamalaga.” M’weji tukusawaga, soni pangali cilicose cacikusakulupuka patuwile. Umi wetuwu uli mpela lilamba lya kandulo (kapena kuti vela). Naga lilambalyo lisimile, lyangajawula kulikose. Likusaŵa kuti kwangali.
YAŴASASILE YESU PAKWAMBA YA CIWA
7. Ana Yesu ŵalandenye ciwa ni cici?
7 Yesu ŵasasile mwaŵelele ŵawe. Ndaŵi jine Yesu ŵapikene kuti Lasalo mjakwe juŵammanyililaga mnope juwile. Kaneko Yesu ŵasalile ŵakulijiganya ŵakwe kuti: “Mjetu Lasalo agonile lugono.” Nambo ŵakulijiganya ŵala ŵaganisyaga kuti Yesu akugopolela kuti Lasalo atenda kupumula kuti apone cenene ku ulwele wakwe. Nambo ngaŵa kuti ni yaŵagopolelaga Yesu. Yesu ŵasalile kuti: “Lasalo awile.” (Yohane 11:11-14) Alole kuti Yesu ŵalandenye ciwa ni lugono. Lasalo nganaŵa kwinani kapena ku moto. Jwalakwe nganaŵa ni malayika kapena acinangolo ŵakwe. Lasalo nganapagwasoni mpela mundu jwine. Jwalakwe ŵagonile muciwa, mpela mwayikusaŵela mundu pagonile mnope lugono lwangasagamila cilicose. Malemba ganesoni gakusalandanya ciwa ni lugono. Mwambone, Yesu mkanajimusye mwanace juŵawile, jwalakwe ŵasasile kuti, “mwanaceju nganawa agambile kugona lugono basi.”
8. Ana tukusamanyilila catuli kuti nganiliŵa lisosa lya Mlungu kuti ŵandu aweje?
8 Ana lyaliji lisosa lya Mlungu kuti ŵandu aweje? Iyayi! Yehofa ŵampangenye mundu kuti atamaje pacilambo kwangamala. Mpela mwatulijiganyisye kala m’bukuji, Mlungu ŵaŵisile liŵasa lyandanda mu paladaiso jwakusalala. Jwalakwe ŵapele umi wamnama. Yehofa ŵasoselaga yambone. Ana pana nangolo jwakusasakaga kuti ŵanace ŵakwe alajeje ni ucekulu, soni ciwa? Iyayi, pangali! Yehofa ŵanonyelaga ŵanace ŵakwe ni ŵasakaga kuti ajendelecele kuŵa ŵakusengwa pacilambo capasi. Pakwamba ya ŵandu, Baibulo jikusasala kuti: “[Yehofa] ŵapele ŵandu mtima ŵakutama ni umi kwangamala.” (Mlaliki 3:11) Mlungu ŵatupele mtima wakusacilila kutama ni umi kwangamala. Soni jwalakwe atesile yakomboleka kuti yeleyi yikombolece.
ANA ŴANDU AKUSAWAGA LIGONGO CICI?
9. Ana Yehofa ŵamlekasisye cici Adamu, soni ligongo cici lilamusi lyeleli lyaliji lyangasawusya kulikuya?
9 Sano, ligongo cici ŵandu akusawaga? Kuti tumanyilile kwanga kwakwe, kwende tulole yayatendekwe kalakala pandaŵi jele pacilambopa paliji jwamlume jumo, soni jwamkongwe jumo. Baibulo jikusasala kuti Yehofa “ŵayimelesye mumgundamo yitela yakulekanganalekangana yakusalala, ya yisogosi yakunong’a.” (Genesis 2:9) Nambo paliji cindu cimo caŵalekasisye. Yehofa ŵamsalile Adamu kuti: “Mlyeje yisogosi yacitela cilicose ca mu mgundamu. Nambo mkasimlya yisogosi ya citela cakumanyisya yindu yambone ni yakusakala. Mkasimlya yisogosi ya cele citelaco. Naga timlye, palisiku litimcilyalo timciwa.” (Genesis 2:16, 17) Lilamusili nganiliŵa lyakusawusya kulikuya. Paliji pana yitela yejinji yakalyaga Adamu ni Hawa. Nambo lilamusili lyapele upile wekulungwa wakulosya kuti akusayamicila Mlungu jwaŵapele yiliyose, kupwatikapo umi wamnama. Kupikanila kwawo kukalosisye kuti akusacimbicisya ulamusi wa Atati ŵawo ŵakwinani, soni kuti akusawusakaga ulamusi wakwe wacinonyelo.
10, 11. (a) Ana liŵasa lyandanda lyalepele catuli kumpikanila Mlungu? (b) Ligongo cici ungapikanila wa Adamu ni Hawa waliji ngani jekulungwa?
10 Nambo yakutesya canasa yaliji yakuti liŵasa lyandandali lyasagwile kuti likampikanila Yehofa. Paŵaŵecetaga kupitila mu lijoka, Satana ŵam’wusisye Hawa kuti: “Ana yakuwona kuti Mlungu ŵatite mkasilya cisogosi ca yitela yiliyose mu mgunda muno?” Hawa ŵajanjile kuti: “Tukomboleka kulya yisogosi ya yitela yiliyose mu mgunda muno. Nambo kuleka citela cacili pasikati pakwe, Mlungu ŵatusalile kuti tukalya yisogosi ya m’citela celeco, nipo ngatukwenela atamose kuyikwaya ligongo lyakuti naga tukutenda m’yoyo tuciwa.”
11 Nambo Satana ŵatite, “Iyayi, yeleyo ngaŵa m’yoyo, kuwa ngasim’wa. Mlungu akumanyilila kuti, katema katimcilya yisogosi yeleyi, meso genu tigaciwuguka ni timciŵa mpela mwaŵelele Mlungujo timcimanyilila yindu yambone ni yakusakala.” (Genesis 3:4, 5) Satana ŵasakaga kuti Hawa akulupilile kuti mpaka yindu yimjendele cenene mwakulya cisogosi caŵamlekasisye. Yaŵasakaga Satana ni yakuti Hawa alisagulileje yindu yambone kapena yakusakala, jwalakwe komboleka kutenda yakusaka. Satana ŵakanile yaŵasasile Yehofa yakuti paciŵa yakusawusya naga akulya cisogosico. Hawa ŵamkulupilile Satana. M’yoyo jwalakwe ŵajigele cisogosico ni kulya. Ŵajigelesoni cine kuja kwapa ŵamkwakwe, nombe nawo ŵalile. Ngaŵa kuti jemanjaji ŵatendaga yindu yanganayimanyililaga. Ŵamanyililaga kuti akutenda yindu yaŵalekasisye Mlungu. Ligongo lyakuti ŵalile cisogosico, jemanjaji ŵakasile lilamusi lyakupikanika cenene, soni lyangasawusya kulikuya. Jemanjaji ŵalosisye kuti ngakucimbicisya Atati ŵawo ŵakwinani, soni ulamusi wakwe. Ligongo lyakulepela kumcimbicisya Mkupanganya jwawo jwacinonyelo, ŵaliji ŵangali cakulikululucila cilicose!
12. Ana cici campaka citukamucisye kupikanicisya mwaŵapikanile Yehofa, Adamu ni Hawa panganampikanila?
12 Tuwanicisye m’yi: Ana mpaka apikane wuli naga mwanace jwaŵele mkumlela alesile kwapikanila, soni ngakwanonyela? Yeleyi mpaka yapwetece mnope mumtima. M’yoyo, aganisye muyampwetecele Yehofa mumtima Adamu ni Hawa panganampikanila.
13. Ana Yehofa ŵaŵecete kuti Adamu cicimtendecela cici pacaciwa, soni yeleyi yagopolelaga cici?
13 Yehofa nganasosekwa kwakunda Adamu ni Hawa ŵangapikanilawo kuŵa cijumi. Jemanjajo ŵawile mpela mwaŵasalile. Adamu ni Hawa kwangali. Jemanjajo nganajawula kumalo ga misimu. Tukumanyilila yeleyi ligongo lya maloŵe gaŵaŵecete Yehofa kwa Adamu ali atesile yindu mwangapikanila. Mlungu ŵatite: “timciwujila kwitaka kumwatyocele. Nampanganyisye kutyocela kwitaka, kwitaka kukoko timciwujila.” (Genesis 3:19) Mlungu ŵampanganyisye Adamu kutyocela kwitaka. (Genesis 2:7) Mkanampanganye, jwalakwe kwaliji kwangali. M’yoyo, Yehofa paŵasasile kuti Adamu caciwujila kwitaka, ŵagopolelaga kuti Adamujo kuciŵa kuli kwangali mpela pandanda. Adamu ngasakola umi mpela mwalikusaŵela litaka lyaŵalikamulicisye masengo pakumpanganya.
14. Ana tukusawaga ligongo cici?
14 Adamu ni Hawa akaliji cijumi mpaka lelo, nambo ŵawile ligongo mwamele ŵasagwile kuti akampikanila Mlungu. M’yoyo jemanjajo ŵalemwisye. M’weji tukusawaga ligongo lyakuti Adamu ŵapelele ŵanace ŵakwe ulemwa, soni ciwa. (Aloma 5:12) Ulemwa uli mpela cilwele cakogoya cakupagwa naco cakuti pangali jwalijose jwampaka aciŵambale. Yakuyicisya ya ulemwa yili ciwa, cacili malweso. Ciwa cili mmagongo, ngaŵaga mjetu. (1 Akolinto 15:26) Tuli ŵakusengwa mnope ligongo Yehofa ŵapelece ciwombolo cakutukulupusya kwa mmagongo jwakogoyaju!
KUMANYILILA YISYESYENE YAKWAMBA CIWA KUKUSAKAMUCISYA
15. Ligongo cici kumanyilila yisyesyene ya ŵawe kuli kwakutondoya?
15 Yajikusajiganya Baibulo pakwamba ya mwaŵelele ŵawe yili yakutondoya. Mpela mwatuyiwonele, ŵawe ŵangapikana kupweteka. Ngatukusosekwa kwajogopa, ligongo ngaŵa mkutuwulasya. Jemanjajo ngakusosekwa cikamucisyo cetu, soni ngaŵa mkutukamucisya. Yili yangakomboleka kuŵeceta nawo, nombe nawo ngaŵa mkutuŵecetekasya. Acimlongola ŵa dini akusalambusya kuti mpaka ŵakamucisye ŵandu ŵawile. Ŵandu ŵakusakulupilila akusiŵapaga mbiya acimlongolaŵa. Nambo kumanyilila yisyesyene yakwe kukusatukamucisya kuti ŵakwiganya yawunamiŵa akatulambusya.
16. Ana jwakusayicisya yijiganyo ya dini syejinji ali ŵani, soni akusatenda yeleyi catuli?
16 Ana dini syejinji sikusakamulana ni yajikusajiganya Baibulo pakwamba ya ŵawe? Iyayi. Ligongo cici? Ligongo lyakuti Satana ni jwakusayicisya yijiganyo yawo. Jwalakwe akusakamulicisya masengo dinisi pakusaka kwatendekasya ŵandu kulupilila kuti pawile, cacija kutama kumalo ga misimu. Satana akusalambusya yeleyi, soni yindu yine pakusaka kwalekanganya ŵandu ni Yehofa Mlungu. Catuli?
17. Ligongo cici cijiganyo cakuti Yehofa akusalagasya ŵandu ni moto kwangamala cangamcimbicisya jwalakwe?
17 Mpela mwatuyiwonele kala, dini sine sikusajiganya kuti naga mundu ŵatendaga yakusakala, pawile akusajawula kumalo ga cilangali ca moto kwakusalagasika ndaŵi syosope. Cijiganyo celeci cangacimbicisya Mlungu. Yehofa ali Mlungu jwacinonyelo ni ngaŵa mkwalagasya ŵandu camti m’yiyi. (1 Yohane 4:8) Ana mpaka am’wone wuli mundu jwakumjoca makono mwanagwe ligongo lyakuti atesile cakulemwa? Ana mpaka amcimbicisye jwele munduju? Soni, ana mpaka asace kuti aŵe mjawo? Iyayi! Mwangakayicila mpaka aganisye kuti ali mundu jwangalwe mnope. M’yoyo, Satana akusaka kuti tukulupilileje kuti Yehofa akusalagasya ŵandu ni moto kwangamala.
18. Ana kutindiŵalila ŵawe kukusatyocela pa unami wapi wa dini?
18 Satana akusakamulicisyasoni masengo dini sine pakwiganya kuti pawile mundu akusaŵa msimu ŵatukusosekwa kuwucimbisya. Mwakamulana ni cijiganyoci, misimu ja ŵawe mpaka jiŵe acimjetu kapena acimmagongo ŵetu ŵakogoya mnope. Ŵandu ŵajinji akusakulupilila unami welewu. Akusajogopa, soni kwatindiŵalila ŵawe. Mwakulekangana ni yeleyi, Baibulo jikusajiganya kuti ŵawe ali m’lugono, soni tukusosekwa kumtindiŵalilaga Mlungu jusyesyene, jwali Yehofa, Mkupanganya jwetu, jwakusatupa yatukusasosecela.
19. Ana kumanyilila yisyesyene yakwamba ciwa kukusatukamucisya kupikanicisya cijiganyo capi ca m’Baibulo?
19 Kumanyilila yisyesyene yakwamba ŵawe kukusatukacisya kuti tuŵambale unami wa dini. Kukusakamucisyasoni kupikanicisya yijiganyo yine ya m’Baibulo. Mwambone, pamanyilile kuti ŵandu ŵawe ngakusajawula kumalo ga misimu, cilanga ca umi wangamala mu paladaiso pacilambo capasi cikusaŵa cisyesyene kwa wawojo.
20. Ana mtwe wakuyicisya ucijanga ciwusyo capi?
20 Kalakalako, mundu jwakulungama Yobu jwawusisye kuti: “Ali awile mundu, ana cacikolasoni umi?” (Yobu 14:14) Ana mundu jwam’we jwakugona mu ciwa mpaka akolesoni umi? Yajikusajiganya Baibulo panganiji yili yakutondoya mnope, mpela mwacituyiwonele mu mtwe wakuyicisya.
^ ndime 5 Kuti amanyilile yejinji yakwamba “msimu” alole Yakonjecesya pa mapeji 209 mpaka 211.


text:
Nkhani Nambara 46: Viliŵa vya Yeriko
Nchivici ico cikacitiska viliŵa vya Yeriko kuti viwe? Kukuwoneka nga ni para munthu munyake wakaponyapo bomba. Kweni pa nyengo yira kukaŵavya mabomba; ndiposo kukaŵavya nanga ni futi. Ni munthondwe unyake wa Yehova! Tiye tiwone umo ici cikacitikira.
Tegherezga ivyo Yehova wakaphalira Yoswa: ‘Iwe na ŵanalume ŵankhondo mwende kuzingilira msumba wose. Mucite ntheura kamoza pa zuŵa kwa mazuŵa ghankhondi na limoza. Muyeghenge likasa la phangano peneapo mukuzingilira. Ŵasofi ŵankhondi na ŵaŵiri ŵendenge panthazi pa likasa la phangano na kulizga mbata zawo.
‘Pa zuŵa la cinkhondi na ciŵiri mukwenera kuzingilira msumba kankhondi na kaŵiri. Pamanyuma pake ŵasofi ŵazakalizge mbata nyengo yitali, ndipo waliyose wazakacemerezge comene. Ndipo viliŵa vya msumba vizamuwa pasi!’
Yoswa na ŵanthu wose ŵakacita nga ni umo Yehova wakayowoyera. Waliyose wakaŵa waka cete peneapo ŵakazingiliranga msumba. Palije uyo wakayowoyanga. Mbata zekha ndizo zikapulikikwa na musketusketu wa malundi. Ŵarwani ŵa ŵanthu ŵa Ciuta mu Yeriko ŵakwenera kuti ŵakaŵa na wofi. Kasi waciwona cingwe ico cikulendera pa windo? Kasi ni windo la nyumba ya njani? Rahabi wakacita ico mphaci zikamuphalira kuti wacite. Iyo na mbumba yake yose ŵakaŵa mukati kuwona ivyo vikacitikanga.
Paumaliro, pa zuŵa lacinkhondi na ciŵiri, ŵati ŵazingilira msumba kankhondi na kaŵiri, ŵasofi ŵakalizga mbata, ŵanalume ŵankhondo ŵakacemerezga, ndipo viliŵa vikawa. Yoswa wakati: ‘Komani waliyose mu msumba ndipo wuwochani. Wochani cilicose kupatulako siliva, golide, mkuŵa na cisulo. Vinthu ivi mukavipeleke kwa uyo wakusunga ndarama za cihema ca Yehova.’
Ku mphaci ziŵiri zira, Yoswa wakati: ‘Njirani mu nyumba ya Rahabi, mufumiskani iye na mbumba yake.’ Rahabi na mbumba yake ŵakapona, nga ni umo mphaci zikamulayizgira.
Joshua 6:1-25.
Mafumbo
- Kasi Yehova wakaŵaphalira vici ŵanalume ŵankhondo na ŵasofi kuti ŵacite kwa mazuŵa ghankhondi na limoza?
- Kasi ŵanalume ŵakeneranga kucita vici pa zuŵa lacinkhondi na ciŵiri?
- Nga ni umo mukuwonera pa cithuzithuzi, nchivici cikucitikira viliŵa vya Yeriko?
- Nchifukwa wuli cingwe ciswesi cikulendera pa windo?
- Kasi Yoswa wakaphalira ŵanalume ŵankhondo kuti ŵacite vici na ŵanthu ndiposo msumba, kweni nchivici cikeneranga kucitikira siliva, golide, mkuŵa na cisulo?
- Kasi mphaci ziŵiri zikaphalirika kucitaci?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Joshua 6:1-25.
Ni mwauli umo kwenda na kuzingilira Yeriko uko Ŵaisrayeli ŵakacita pa zuŵa lacinkhondi na ciŵiri kukuyanira na mulimo wa kupharazga wa Ŵakaboni ŵa Yehova mu mazuŵa gha ku umaliro agha? (Josh. 6:15, 16; Yes. 60:22; Mat. 24:14; 1 Kor. 9:16)
Ni mwauli umo ucimi uwo wuli pa Joshua 6:26 ukafiskikira vilimika 500 vyati vyajumphapo, ndipo kufiskika uku kukutisambizga vici za mazgu gha Yehova? (1 Mathe. 16:34; Yes. 55:11)


text:
Kasi Ŵakaboni ŵa Yehova Ŵakugomezga Kuti Chiuta Wakalenga Vyose mu Mazuŵa 6?
Yayi. Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakugomezga kuti Chiuta ndiyo wali kulenga vyose. Kweni ŵakugomezga yayi kuti vyose vikalengeka mu mazuŵa 6 gha maora 24. Vili nthena chifukwa cha fundo izi:
Utali wa mazuŵa 6. Ŵanthu ŵanyake ŵakuti vinthu vikalengeka mu mazuŵa 6 gha maora 24. Kweni mu Baibolo, lizgu lakuti “zuŵa,” nyengo zinyake likung’anamura nyengo yitali.—Genesis 2:4; Masalmo 90:4.
Nyengo iyo charu chaŵirako. Ŵanyake ŵakuti charu chaŵapo vyaka masauzandi ghachoko waka. Kweni Baibolo likulongora kuti charu chikaŵako kale pambere mazuŵa 6 ghandambe. (Genesis 1:1) Ŵasayansi ŵakuti charu ichi chaŵapo vyaka mabiliyoni ghanandi, ndipo Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakususka yayi fundo iyi.
Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakugomezga kuti vinthu vyose vikachita kulengeka. Kweni ŵakususka chilichose yayi icho ŵasayansi ŵakuyowoya. Ŵakumanya kuti vinyake ivyo ŵasayansi ŵakubowozga, vikukolerana na ivyo Baibolo likuyowoya.


text:
Kasi Ŵakaboni ŵa Yehova Ŵazamupona Chifukwa cha Kupharazga?
Yayi. Ŵazamupona chifukwa cha kupharazga yayi. (Ŵaefeso 2:8)
Tiyelezgere: Munthu walayizga kuti wamupeleka chawanangwa chapadera ku ŵanthu awo ŵamusangika pa malo na nyengo iyo wayowoya. Usange mukumugomezga, mungaluta. Kweniso mungaphalirako ŵanyinu kuti nawo ŵakapokeko. Ntchakuzirwa kuluta ku malo agha kuti mukapoke chawanangwa, ndipouli mwamupoka chifukwa chakuti mweneko wakhumba kumupani.
Mwakuyana waka, Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakugomezga kuti Chiuta wazamupeleka umoyo wamuyirayira ku wose awo ŵakumupulikira. (Ŵaroma 6:23) Ivyo ŵakugomezga, ŵakuphalirako ŵanyawo kuti nawo ŵazakasange umoyo wamuyirayira. Kweni ŵazamupona chifukwa cha kupharazga yayi. (Ŵaroma 1:17; 3:28.) Ivyo munthu wangachita ni vyakuzirwa kuti wazakapone.
Ndipouli, Baibolo likuti tizamupona chifukwa cha milimo yaurunji iyo tikachita yayi, kweni chifukwa cha lusungu lwake.—Tito 3:5.


text:
Tchalichi leneko la Yesu
Tchalichi leneko la Yesu ni tchalichi lakwimira palekha ilo lakwamba ku Beijing ku China, muchaka cha 1917. Kwasono bali nabanthu pafupi 2.5 miliyoni muvyaro 45 ndiponso muvyaro vikuluvikulu sikisi. Tchalichi iri ndi pentikositolo chigaba cha baKhirisitu icho chikayamba kwakuyamba kwa 20th senchale. Chilato chawo kupharazga mazgo kuchalo chose cha pasi pambele Yesu wandizeso kachiwiri. Tchalichi ili liri navigomezgo khumi:
This is an excerpt from the article Tchalichi leneko la Yesu from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.