text:
MUTU 13
Wonani Umoyu Nge mo Chiuta Watiwuwone
Kumbi Chiuta watiwuwona wuli umoyu?
Kumbi Chiuta watikuwona wuli kutuzga nthumbu?
Kumbi tilongo wuli kuti umoyu ngwakuzirwa?
1. Kumbi ndiyani wakulenga vamoyu vosi?
MCHIMI YEREMIYA wangukamba kuti, ‘Yehova ndi Chiuta wauneneska,’ ndipuso “ndi Chiuta wamoyu.” (Yeremiya 10:10) Kweniso, Yehova Chiuta ndiyu Mlengi wa vinthu vosi. Vakulengeka vakuchanya vingumukambiya kuti: “Imwi munguvilenga vosi, ndipu chifukwa cha khumbu linu vinguŵaku, ndipu vingwatika.” (Chivumbuzi 4:11) Mu sumu yaki yakuthamika Chiuta, Fumu Davidi yingukamba kuti: “Chisimi cha umoyu che ndi imwi.” (Sumu 36:9) Mwaviyo, umoyu, nchawanangwa chakutuwa kwaku Chiuta.
2. Kumbi Chiuta waphwere wuli umoyu widu?
2 Yehova watitipaska so vinthu vo vingatiwovya kuti tilutirizgi kuja ndi umoyu. (Machitidu 17:28) Ndiyu watitipaska chakurya cho titurya, maji ngo titumwa, mvuchi wo tituta, kweniso charu cho tijapu. (Machitidu 14:15-17) Yehova wapanga vosi ivi m’nthowa yo yichitiska kuti umoyu uje wakukondweska. Kweni kuti tikondwi ukongwa ndi umoyu, titenere kusambira ndi kuvwiya marangu ngaku Chiuta.
KUCHITA VINTHU VAKULONGO KUTI UMOYU NGWAKUZIRWA
3. Kumbi Chiuta wanguvwa wuli Abelu wati wabayika?
3 Chiuta wakhumba kuti tiwonengi umoyu widu ndi wa anyidu kuti ngwakuzirwa. Mwakuyeruzgiyapu, munyengu yaku Adamu ndi Eva, mwana wawu Kaini wangumukwiyiya ukongwa mvurwa waki Abelu. Yehova wangutcheŵeska Kaini kuti ukari waki ukhoza kumuchitiska ubudi ukuru ukongwa. Kweni Kaini wangutoliyaku kanthu cha. Iyu “wangusoke pa mvurwa waki Abelu, ndi wangumubaya.” (Chiyambo 4:3-8) Yehova wangulanga Kaini chifukwa chakubaya mvurwa waki.
4. Kumbi Chiuta wangulongo wuli kuti umoyu ngwakuzirwa mu Chilangulu chaku Mosese?
4 Pati pajumpha vyaka pafufupi 2,400, Yehova wangupaska Ayisraele marangu kuti ngaŵawovyi kumuteŵete mwakuzomerezgeka. Chifukwa chakuti marangu yanga ngakuperekeka kuziya mwaku Mosese, nyengu zinyaki ngadanika kuti Chilangulu chaku Mosese. Chigaŵa chinyaki cha Chilangulu chaku Mosese ichi chikamba kuti: ‘Ungabayanga cha.’ (Marangu 5:17) Ivi vaŵalongonga Ayisraele kuti Chiuta wawona kuti umoyu wa munthu ngwakuzirwa ukongwa ndipu ŵanthu atenere so kuwona kuti umoyu wa anyawu ngwakuzirwa.
5. Kumbi kutuzga nthumbu titenere kukuwona wuli?
5 Kumbi umoyu wa mwana yo wechendaweku nawu ngwakuzirwa? Hinya, mwakuyana ndi Chilangulu chaku Mosese, kubaya mwana yo we mumoyu mwa anyina kwenga kunanga. Mwaviyo, chinanga mbumoyu wa mwana yo wechendaweku ngwakuzirwa pamasu paku Yehova. (Chituwa 21:22, 23; Sumu 127:3) Ivi vilongo kuti kutuzga nthumbu nkhunanga.
6. Nchifukwa wuli titenere cha kutinkha anyidu?
6 Asani tiziŵa kuti umoyu ngwakuzirwa, tiwonengi anyidu mwakwenere. Bayibolo likamba kuti: “Munthu yosi yo watinkha mbali waki ngwambanda, ndipu muziŵa kuti wambanda wendi umoyu wa muyaya mwaku iyu cha.” (1 Yohane 3:15) Asani tikhumba umoyu wamuyaya, titenere kumaliska maŵanaŵanu ngengosi ngakutinkha munthu munyidu, chifukwa chakuti kutinkhana ndiku kutambisa viwawa. (1 Yohane 3:11, 12) Titenere kusambira kwanjana.
7. Kumbi vakuchitika vinyaki vo vileka kulongo kuti umoyu ngwakuzirwa ndi nivi?
7 Kumbi tingalongo wuli kuti umoyu widu ngwakuzirwa? Palivi munthu yo wakhumba kufwa, kweni anyaki aŵika umoyu wawu pangozi chifukwa cha vakukondweska. Mwakuyeruzgiyapu, ŵanthu anandi akweŵa foja, chamba, pamwenga agwiriskiya nchitu munkhwala wakutimbanyizga wongu pamwenga kumwa moŵa mwakujumpha mwesu, ndi chilatu chakuti azayengi ndi umoyu. Vinthu ivi vinanga liŵavu la munthu ndipuso kanandi vibaya. Munthu yo watanja kugwiriskiya nchitu vinthu ivi wawona umoyu kuja wakupaturika cha. Chiuta wawona kuti kuchita vinthu ivi mbukazuzi. (Ŵaroma 6:19; 12:1; 2 Ŵakorinte 7:1) Titenere kuleke limu kuchita vinthu venivi kuti titeŵete Chiuta mwakuzomerezgeka. Chinanga wuli kuchita venivi kungaŵa kwakusuzga ukongwa, kweni Yehova wangatipaska chovyu chakwenere. Ndipu iyu walumba phamphu lidu pakwesesa kulongo kuti umoyu widu nchawanangwa chakuzirwa chakutuwa kwaku iyu.
8. Nchifukwa wuli titenere kuvikiriya umoyu widu ku vinthu vo vingatichitiska ngozi?
8 Asani tiwona kuti umoyu ngwakuzirwa, tiwonengi so kukhumbika kwa kujivikiriya ku chinthu chechosi cho chingaŵika umoyu widu pangozi. Tichitengi vinthu mwambula kuphwere cha ndipuso kuŵika umoyu widu pangozi chifukwa cha masaza pamwenga vakukondweska. Tiyendesengi galimotu pamwenga njinga mwakuphwere ndi kuleka kuchita masaza ngachiwawa pamwenga ngo ngangatichitiska ngozi. (Sumu 11:5) Dangu lo Chiuta wangupaska Ayisraele lenga lakuti: “Muchizenga nyumba yifya, muyichitiyengi chiguŵa cha pa mutenji winu, alinga kuti mureki kutole kalema ka ndopa pa nyumba yinu, asani weyosi wangawa kutuwa paku yo.” (Marangu 22:8) Mwakukoliyana ndi fundu yo ye mu dangu ili, mutenere kuwonesesa kuti vinthu nge vimbuzi, nkhandu, visimi, nyumba ndi vinyaki va viyo, vakuti vingachitiskanga ngozi cha. Asani mwe ndi galimotu pamwenga njinga muwonesesi kuti yingachitiskanga ngozi cha. Phweriyani kuti vinthu ivi vileki kuŵika umoyu winu pamwenga wa ŵanthu anyaki pangozi.
9. Kumbi tingalongo wuli kuti umoyu wa nyama ngwakuzirwa?
9 Kumbi umoyu wa nyama nawu ngwakuzirwa? Nawuso ngwakupaturika kwa Mulengi. Chiuta wazomerezga kubaya nyama kuti musaniyi chakurya, vakuvwara pamwenga kuvikiriya ŵanthu ku ngozi. (Chiyambo 3:21; 9:3; Chituwa 21:28) Kweni kuchitiya nkhaza nyama pamwenga kuzibaya chifukwa cha masaza nkhunanga ndipuso kulongo kuti tiwona umoyu kuti ngwambula kupaturika.
KUCHITA VINTHU VAKULONGO KUTI NDOPA ZAKUZIRWA
10. Kumbi Chiuta walongo wuli kuti pe kukolerana pakati pa umoyu ndi ndopa?
10 Kaini wati wabaya mvurwa waki Abelu, Yehova wangumukambiya kuti: “Mazu nga ndopa za mvurwa waku ngatindiliriya kutuwa ku nyata.” (Chiyambo 4:10) Po Chiuta wakambanga za ndopa zaku Abelu, iyu wang’anamuwanga umoyu waku Abelu. Kaini wangubaya Abelu, mwaviyo wakhumbikanga kulangika. Venga nge kuti ndopa pamwenga umoyu waku Abelu waliriyanga Yehova kuti wamuchitiyi urunji. Kukolerana kwa umoyu ndi ndopa kunguwoneka so pavuli pa Zandi yo wanguchitika mu nyengu yaku Nowa. Zandi wechendachitiki ŵanthu aryanga vipasu, mphangwi, tirigu ndi mbarara. Zandi wati wapitapu Yehova wangukambiya Nowa ndi ŵana ŵaki anthurumi kuti: “Chinthu chosi chakwenda cho nchamoyu chikaŵanga kurya kwinu; nge ndimo ndingukupaskiyani mbewu ziŵisi, nditikupaskani vosi.” Kweni Chiuta wanguŵakanizga kurya chinthu chinyaki, iyu wanguti: “Chimoza pe kuti mukaryanga nyama ndi umoyu waki cha, wo ndi ndopa zaki.” (Chiyambo 1:29; 9:3, 4) Ivi vilongole limu kuti Yehova wawona kuti pe kukolerana pakati pa umoyu ndi ndopa za chamoyu chechosi.
11. Kumbi kutuwa mu nyengu yaku Nowa Chiuta wakukanizga kugwiriskiya nchitu ndopa munthowa nizi?
11 Asani tileka kurya ndopa tilongo kuti zakuzirwa. Mu Chilangulu cho Yehova wangupaska Ayisraele, iyu wanguti: “Ndipu yosi . . . pakusaka asani wabaya nyama pamwenga chiyuni vo waturya wadiri pasi ndopa zaki ndi kuziwunda ndi dongu. . . . Ndaŵanene ŵaYisraele, kuti, ‘Mungaryanga cha ndopa za chamoyu chosi.’” (Ŵalevi 17:13, 14) Dangu lakukanizga kurya ndopa za nyama lo pakwamba Chiuta wangupaska Nowa vyaka 800 wechendapereki marangu kwa Ayisraele, leche kugwira nchitu. Yehova wangulongole limu mo wawone nkhani iyi chifukwa wanguzomerezga ateŵeti ŵaki kurya nyama, kweni wanguŵakanizga ndopa. Yiwu akhumbikanga kuwundiya pasi ndopa, ko kuyanana ndi kuwezge umoyu kwaku Chiuta.
12. Kumbi ndi dangu nili lakukwaskana ndi ndopa lo linguperekeka ndi mzimu utuŵa muvyaka 100 vakwamba, lo leche kugwira nchitu mazuŵa nganu?
12 Marangu ngenanga ngagwira so nchitu kwa Akhristu. Akutumika ndi anthurumi anyaki wo alongozganga mwa akusambira aku Yesu muvyaka 100 vakwamba, angukumana kuti awoni marangu ngo ngakhumbikanga kuti ŵanthu wosi angalondongi mu mpingu wachikhristu. Pakumaliya anguvwanana ivi: “Chifukwa kunguoneke umampha ku Mzimu Wakupaturika, ndi kwaku isi, kukunyekezgani chizitu chinyaki chakuruska cha, kweni venivo vakukhumbika pe, kujikanizga vakubayikiya ŵangoza, ndi ndopa, ndi vakuphuphunyuka, ndi vauyu [“ureŵi,” NW].” (Machitidu 15:28, 29; 21:25) Mwaviyo titenere ‘kulutirizga kukana ndopa.’ Chiuta wawona kuti kuchita viyo kuyanana waka ndi kuleka kuchita ureŵi pamwenga kusopa angoza.
13. Kumbi nchakuyeruzgiyapu nichi cho chilongo kuti dangu lakukana ndopa ling’anamuwa so kukana kuŵikika ndopa?
13 Kumbi dangu lakukana ndopa likwaska so kuŵikika ndopa? Hinya. Tiyeruzgiyi kuti dokotala wakukanizgani kumwa moŵa. Kumbi ndikuti ivi ving’anamuwa kuti muleki moŵa wakumwa kweni mujiserezgengi moŵa muliŵavu mwakuchita kujitholo mu misipi? Kuchita viyo nkhumwa mbwenu moŵa. Mwakuyana waka, kukana ndopa kung’anamuwa kuleka kuziserezga muliŵavu mwidu m’nthowa yeyosi. Mwaviyo, kukana ndopa kung’anamuwa kuleka kuzomerezga munthu weyosi kutiŵika ndopa mu misipi yidu.
14, 15. Kumbi Mkhristu watenere kuchita wuli asani madokotala ngangamukambiya kuti waŵikiki ndopa, nanga nchifukwa wuli wangachita viyo?
14 Nanga Mkhristu wangachita wuli asani wangapwetekeka ukongwa pamwenga wakhumbika kumuchita opaleshoni yikuru? Tiyeruzgiyi kuti madokotala ngakamba kuti munthu yo waŵikiki ndopa, asani wakana wafwengi. Mbuneneska kuti Mkhristu wangakhumba cha kufwa. Iyu wangazomera chovyu cha mtundu unyaki chambula kugwiriskiya nchitu ndopa, ndi chilatu chakuti wavikiriyi umoyu wo nchawanangwa chakuzirwa chakutuwa kwaku Chiuta. Ndichu chifukwa chaki iyu wangapenja mtundu unyaki wa chovyu cha chipatala asani chingaŵapu ndipu wangazomera munkhwala unyaki wo ugwira nchitu m’malu mwa ndopa.
15 Kumbi Mkhristu wangaswa dangu laku Chiuta chifukwa chakukhumba kuti waje ndi umoyu utaliku mu mugonezi uwu? Yesu wangukamba kuti: “Yosi yo wangakhumba kutaska umoyu waki, wawutayengi, kweni yosi yo wangataya umoyu waki pa chifukwa chaku ini, wawusaniyengi.” (Mateyu 16:25) Tosi tikhumba cha kufwa. Kweni asani tingayesa kutaska umoyu widu mwa kuswa dangu laku Chiuta, mbwenu tijiŵikengi pangozi yakutaya umoyu wamuyaya. Mwaviyo, tingachita umampha ukongwa kugomezga kuti marangu ngaku Chiuta ngarunji, ndipuso kuŵa ndi chigomezgu chakuti asani tingafwa pachifukwa chechosi, Mpaski widu wa Umoyu wazakutikumbuka panyengu ya chiyuka ndipu wazakutipaska so mphotu ya umoyu.
16. Kumbi ateŵeti aku Chiuta mbakusimikizga ndi mtima wosi kuchitanji pa nkhani ya ndopa?
16 Mazuŵa nganu ateŵeti akugomekezgeka aku Chiuta mbakusimikizga ndi mtima wosi kuvwiya dangu lakukwaskana ndi ndopa. Yiwu aturya ndopa cha m’nthowa yeyosi. Ndipuso azomera cha chovyu cha chipatala chakugwiriskiya nchitu ndopa. * Yiwu aziŵa kuti Chiuta yo wakupanga ndopa waziŵa vo vingaŵawovya. Kumbi imwi muzomerezga fundu yeniyi?
NTHOWA YIMOZA PE YAKWENERE YAKUGWIRISKIYA NCHITU NDOPA
17. Kumbi Yehova wanguzomerezga Ayisraele kugwiriskiya nchitu ndopa munthowa yakuzomerezgeka niyi?
17 Chilangulu chaku Mosese chilongo nchitu yimoza pe yakwenere yakugwiriskiya nchitu ndopa. Yehova wangupaska Ayisraele marangu ngakukwaskana ndi kusopa kwakuzomerezgeka, iyu wanguti: “Pakuti umoyu wa liŵavu ndi ndopa; reka ndazisankha kuŵa zakupepeske pa jocheru chifukwa chinu, . . . ndopa, ndizu umoyu, ndizu zichita mphepeska.” (Ŵalevi 17:11) Asani Ayisraele ananga, aperekanga sembi ya nyama ndi kupaka ndopa zinyaki za nyama pa jocheru ku chihema ndipu pavuli paki achiperekanga so ku nyumba yakusopiyamu yaku Chiuta kuti waŵagowoke mphulupulu zawu. Kugwiriskiya nchitu ndopa pakupereka sembi ndiyu nthowa yakuzomerezgeka pe.
18. Kumbi ndi vitumbiku ndi vyandulu nivi vo tingasaniya chifukwa cha kudirika kwa ndopa zaku Yesu?
18 Akhristu auneneska ŵe pasi pa Chilangulu chaku Mosese cha, ndichu chifukwa chaki yiwu aleka kupereka sembi za nyama ndi kuŵika ndopa zaki pa jocheru. (Ŵahebere 10:1) Kweni nchitu yo ndopa zagwiranga pa jocheru yamiyanga sembi yakumaliya ndipuso yakuzirwa ukongwa yaku Yesu Khristu, Mwana waku Chiuta. Nge mo tikusambiriya mu Mutu 5, Yesu wakupereka umoyu waki mwakuzomerezga kuti ndopa zaki ziperekeki nge sembi. Pavuli paki wangukwere kuchanya ndi kupereka kwaku Chiuta umoyu waki wakufikapu wo wangupereka sembi yakuti Chiuta wawombole mtundu wa ŵanthu. (Ŵahebere 9:11, 12) Ivi vikuchitiska kuti maubudi ngidu ngagowokerekengi ndipuso kujula mwaŵi wakuti tizisaniyi umoyu wambula kumala. (Mateyu 20:28; Yohane 3:16) Kugwiriskiya nchitu ndopa munthowa yeniyi ndiku kwakwenere pe. (1 Petro 1:18, 19) Kuti tizipozomoki, tikhumbika kuvwana mu sembi ya ndopa zo Yesu wangudira.
19. Kumbi titenere kuchitanji kuti tije “wakusasamu ku ndopa zaku wosi”?
19 Titenere kumuwonga ukongwa Yehova Chiuta chifukwa chakutipaska chawanangwa cha umoyu. Kumbi venivi vingatiwovya cha kuti tikambiyengeku anyidu vakukwaskana ndi mwaŵi wakuzija ndi umoyu wambula kumala chifukwa cha kugomezga sembi yaku Yesu? Kuŵanaŵaniya umoyu wa ŵanthu anyaki nge mo Yehova wachitiya kutichitiskengi kuti tiŵi ndi phamphu lakupharazgiya anyidu. (Ezekiele 3:17-21) Asani titesesa kufiska udindu wenuwu, tazamukamba nge mo wakutumika Paulo wangukambiya kuti: “Ini nde wakusasamu ku ndopa zaku wosi chifukwa kuti ndingusiya cha kukutauliyani fundu yosi yo yaku Chiuta.” (Machitidu 20:26, 27) Kukambiya ŵanthu vakukwaskana ndi Chiuta ndipuso chilatu chaki ndiyu nthowa yamampha yakulongole kuti tiwona ndopa kweniso umoyu kuja wakuzirwa ukongwa.
^ ndimi 16 Kuti muziŵi vinandi vakukwaskana ndi munkhwala wo mungalonde m’malu mwakuŵika ndopa wonani kabuku ka Chichewa kakuti Kodi Mwazi Ungapulumutse Motani Moyo Wanu? pa peji 13 mpaka 17, ko kakupharazgika ndi Akaboni aku Yehova.


c: text/html

text:
GONGWE LA MULINDA Na. 2 2016 | Chifukwa Wuli Yesu Wakasuzgika na Kufwa?
Kasi kukomeka kwa munthu yumoza vyaka 2,000 ivyo vyajumpha, nkhwakuzirwa wuli kwa imwe?
NKHANI YA PA CHIKOPI
Kasi Vikachitika Nadi?
Chifukwa wuli tingati ivyo mabuku gha Makani Ghawemi ghakuyowoya pa nkhani ya Yesu ni vyaunenesko?
NKHANI YA PA CHIKOPI
Chifukwa Wuli Yesu Wakasuzgika na Kufwa?
Kasi nyifwa yake yingamovwirani wuli?
Kasi Ntchakwenelera Kuti Ŵakhristu Ŵasopenge pa Ŵakavuŵa?
Visopa vikuruvikuru vinandi vili na ŵakavuŵa. Kasi ntchakwenelera kusopa pa ŵakavuŵa aŵa?
Pulikirani Chenjezgo Kuti Mupone!
Mauchimi gha mu Baibolo ghakulongora kuti suzgo yikuru yili pafupi. Kasi mupulikirenge?
Ni Njani Wakaŵika Vyaputara na Mavesi mu Baibolo?
Chifukwa wuli ŵanthu ŵakayitemwa nthowa yakuŵika vyaputara na mavesi mu Baibolo iyi?
Kasi Baibolo Likuti Wuli?
Kasi mukwenera kumopa?
Zinyake izo Zalongoreka mu Magazini
Kasi Yesu Wakafwira pa Mphinjika?
Ŵanthu ŵanandi ŵakughanaghana kuti mphinjika ntchimanyikwiro cha Ŵakhristu. Kasi tikwenera kugwiliskira ntchito mphinjika pakusopa?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ŵamitundu ŵakupokera mzimu utuŵa na kubatizika (44-48)
10 Sono mu Kesareya mukaŵa mwanalume munyake zina lake Koroneliyo, mulara wa ŵasilikari* ŵa gulu ilo likachemekanga Italiya.*2 Munthu uyu wakasopanga na kopa Chiuta pamoza na ŵamunyumba yake wose. Wakapelekanga vyawanangwa vinandi ku ŵanthu ndipo nyengo zose pakulomba wakaŵeyeleranga kwa Chiuta.3 Zuŵa linyake, pafupifupi ora la 9,*+ mu mboniwoni wakawona mungelo wa Chiuta wakwiza kwa iyo na kuyowoya nayo kuti: “Koroneliyo!”4 Koroneliyo wakamudodoliska, wakatenthema ndipo wakati: “Ntchivichi Fumu?” Iyo wakati: “Malurombo ghako na vyawanangwa vyakwera kwa Chiuta ndipo vili nga ntchikumbusko.+5 Sono tuma ŵanthu ku Yopa kuti ŵakacheme munthu munyake zina lake Simoni, uyo wakuchemeka Petrosi.6 Munthu uyu ni mulendo wa* Simoni wakunyuka vikumba, uyo wali na nyumba mumphepete mwa nyanja.”7 Mungelo uyo wakayowoya nayo wakati waluta waka, wakachema ŵateŵeti ŵake ŵamunyumba ŵaŵiri na msilikari wakopa Chiuta pa awo ŵakamuteŵeteranga nyengo zose,8 ndipo wakaŵalongosolera vyose na kuŵatuma ku Yopa.9 Zuŵa lakulondezgapo, uku ŵachali kwenda ulendo wawo kweni ŵali pafupi na msumba, Petrosi wakakwera pachanya pa nyumba pafupifupi pa ora la 6* kuti wakalombe.10 Kweni njara yikamukora chomene ndipo wakakhumbanga kurya. Apo ŵakanozganga chakurya, wakamba kuwona mboniwoni.+11 Wakawona kuchanya kwajulika ndipo chinthu* chikakhiranga. Chikaŵa nga ntchisalu chikuru icho chakolereka mu makona ghake ghanayi ndipo chikakhizgikiranga pa charu chapasi.12 Pa chinthu ichi pakaŵa mitundu yose ya vyamoyo vya malundi ghanayi na vinthu vyakukhwaŵa vya pa charu chapasi na viyuni vyamudera.13 Wakapulika mazgu ghakuti: “Petrosi wuka, koma ndipo urye!”14 Kweni Petrosi wakati: “Yayi Fumu, chifukwa nindaryepo chinthu chilichose chakufipirwa na chaukazuzi.”+15 Kachiŵiri wakapulika mazgu ghakuti: “Leka kuchema vinthu ivyo Chiuta watozga kuti ni vyakufipirwa.”16 Ichi chikachitika kachitatu, ndipo nyengo yeneyiyo chinthu* chira chikatolekera kuchanya.17 Sono uku Petrosi wachali kughanaghanira icho mboniwoni iyo wakawona yikang’anamuranga, ŵanthu awo ŵakatumika na Koroneliyo ŵakafumbilira nyumba ya Simoni ndipo ŵakimilira penepapo pa chipata.+18 Ndipo ŵakachemerezga na kufumba usange kukaŵa mulendo, Simoni wakuchemeka Petrosi.19 Apo Petrosi wakaghanaghaniranga vya mboniwoni, mzimu+ ukati: “Wona, ŵanalume ŵatatu ŵakukupenja.20 Sono wuka, khira ndipo ulute nawo. Kukayika chara nanga mphachoko chifukwa ndine naŵatuma.”21 Ntheura Petrosi wakakhilira ku ŵanthu ndipo wakati: “Munthu uyo mukupenja ndine. Mwapukwachi kuno?”22 Iwo ŵakati: “Koroneliyo,+ mulara wa ŵasilikari, munthu murunji na wakopa Chiuta ndiposo uyo wakulumbika na mtundu wose wa Ŵayuda, wakaphalirika na Chiuta mwa mungelo mutuŵa kuti wakucheme ulute ku nyumba yake kweniso kuti wakapulike vinthu ivyo ukwenera kuyowoya.”23 Ntheura wakaŵanjizga mu nyumba na kukhala nawo nga mbalendo ŵake.Zuŵa lakulondezgapo, wakawuka na kuluta nawo, ndipo ŵabali ŵanyake awo ŵakafuma ku Yopa ŵakaluta nayo.24 Machero ghake, wakanjira mu Kesareya. Koroneliyo wakaŵalindizganga ndipo wakachemera pamoza ŵabali ŵake na ŵabwezi ŵake ŵapamtima.25 Apo Petrosi wakanjiranga, Koroneliyo wakakumana nayo, wakawa mu malundi ghake na kumusindamira.*26 Kweni Petrosi wakamuwuska, wakati: “Wuka, naneso ndine munthu nga ndiwe.”+27 Apo wakayowoyanga nayo wakanjira ndipo wakasanga ŵanthu ŵanandi ŵawungana.28 Petrosi wakati kwa iwo: “Mukumanya makora kuti Muyuda wakuzomerezgeka yayi kuchezga panji kuŵa pafupi na munthu wa mtundu unyake.+ Kweni Chiuta wanilongora kuti nileke kuchema munthu kuti ngwakufipirwa panji mukazuzi.+29 Ntheura apo nkhachemeka, nkhiza kwambura kususka. Sono yowoyani icho mwanichemera.”30 Penepapo Koroneliyo wakati: “Mazuŵa ghanayi agho ghajumpha kwamba pa ora ili, nkhalombanga mu nyumba yane pa ora la 9.* Ndipo nkhawona mwanalume wavwara chakuvwara chakugabuka wimilira panthazi pane,31 ndipo wakati: ‘Koroneliyo, Chiuta wapulika lurombo lwako na kukumbuka vyawanangwa vyako.32 Ntheura, tuma ŵanthu ku Yopa ŵakacheme Simoni, wakuchemeka Petrosi. Munthu uyu ni mulendo mu nyumba ya Simoni, wakunyuka vikumba, mumphepete mwa nyanja.’+33 Nyengo yeneyiyo nkhaŵatuma kwa iwe, ndipo wachita makora kwiza. Sono tose tili panthazi pa Chiuta kuti tipulike vinthu vyose ivyo Yehova* wakutuma kuti utiphalire.”34 Petrosi wakamba kuyowoya, wakati: “Nadi, sono namanya kuti Chiuta wakutemwera yayi.+35 Kweni wakupokelera munthu wa mtundu uliwose uyo wakumopa na kuchita urunji.+36 Chiuta wakatuma mazgu ku ŵana ŵa Israyeli kuŵapharazgira makani ghawemi gha mtende+ kwizira mwa Yesu Khristu, uyo ni Fumu ya ŵanthu wose.+37 Mukumanya nkhani iyo yikayowoyekanga mu Yudeya mose, iyo yikambira mu Galileya+ pamanyuma pa ubatizo uwo Yohane wakapharazga:38 yikaŵa nkhani ya Yesu wa ku Nazarete. Chiuta wakamuphakazga na mzimu utuŵa+ na nkhongono, ndipo wakendendeka mu charu kuchita uwemi na kuchizga wose awo ŵakayuzgikanga na Dyabulosi,+ chifukwa Chiuta wakaŵa nayo.+39 Ndipo ise tili ŵakaboni ŵa vinthu vyose ivyo wakachita mu charu cha Ŵayuda na mu Yerusalemu. Kweni ŵakamukoma mwa kumupayika pa khuni.40 Chiuta wakamuwuska pa zuŵa lachitatu+ ndipo wakamuzomerezga kuti wawonekere41 ku ŵanthu wose chara, kweni kwa ise tikasolekerathu na Chiuta kuŵa ŵakaboni, ise tikarya na kumwa pamoza nayo wakati wawuka ku ŵakufwa.+42 Kweniso wakatituma kupharazga ku ŵanthu na kupeleka ukaboni wakukwana+ kuti iyo ndiyo wakasoleka na Chiuta kuŵa mweruzgi wa ŵamoyo na ŵakufwa.+43 Ntchimi zose zikumuchitira ukaboni,+ kuti waliyose uyo wakupulikana mwa iyo wakugowokereka zakwananga kwizira mu zina lake.”+44 Uku Petrosi wachali kuyowoya za vinthu ivi, mzimu utuŵa ukiza pa wose awo ŵakapulikanga mazgu agha.+45 Ndipo ŵakupulikana awo ŵakiza na Petrosi awo ŵakaŵa ŵakukotoleka ŵakazukuma, chifukwa chawanangwa cha mzimu utuŵa chikapungulikira na pa ŵanthu ŵamitundu.46 Pakuti ŵakaŵapulika ŵakuyowoya viyowoyero vyachilendo* na kulumba Chiuta.+ Penepapo Petrosi wakati:47 “Kasi walipo uyo wangakanizga ŵanthu aŵa kuti ŵaleke kubatizika+ mu maji, awo ŵapokera mzimu utuŵa nga ndise?”48 Ntheura wakaŵaphalira kuti ŵabatizike mu zina la Yesu Khristu.+ Ndipo ŵakamupempha kuti wakhaleko tumazuŵa.


text:
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Mukondwengi ndi Ntchitu Yakupharazga Uthenga Wamampha
Kumbi kupharazga nkhwakusuzga? Tanandi tingazomereza. Chifukwa wuli? Chifukwa chakuti kanandi tisuskika asani tipharazga kweniso titopa kukambisana ndi ŵanthu wo tileka kuŵaziŵa. Kukamba uneneska, venivi vingatiweze vuli. Chinanga kuti ve viyo, tisopa Chiuta walikondwa yo wakhumba kuti timuteŵetiyengi so mwalikondwa. (Sumu 100:2; 1 Tim. 1:11) Kumbi ndi vinthu vitatu nivi vo vingatiwovya kuti tikondwengi ndi ntchitu yakupharazga?
Chakwamba, tipharazga uthenga wachilindiza. Chinanga kuti ŵanthu anandi alivi chilindiza mazuŵa nganu, kweni tingaŵawovya ndi “uthenga wamampha wa vinthu vamampha.” (Yes. 52:7) Kweniso, uthenga wamampha wa Ufumu utitiwovya kuti nasi tikondwengi. Techendaluti kuchipharazga, tikhumbika kuŵanaŵaniya vitumbiku vo Ufumu waku Chiuta uzisengi pacharu.
Chachiŵi, uthenga wamampha wo tipharazga utovya ŵanthu mwakuliŵavu ndipuso mwauzimu. Yiwu aleka mijalidu yawu yiheni ndipu aja ndi chilindiza chakuzilonde umoyu wambula kumala. (Yes. 48:17, 18; Ŵar. 1:16) Mwaviyo, tosi tikhumbika kujipereka kugwiraku ntchitu yakutaska ŵanthu yeniyi! Chinanga kuti anyaki akana asani titiŵapharazgiya, kweni tilutiliza mbwenu kupenja wo akhumba kutaskika.—Mat. 10:11-14.
Chachitatu kweniso chakukhumbika ukongwa ntchakuti ntchitu yakupharazga yitumbika Yehova. Iyu wawona kuti ntchitu yakupharazga njakukhumbika ukongwa. (Yes. 43:10; Ŵah. 6:10) Tikondwa so ukongwa kuti watitiwovya ndi mzimu waki kuti tifiski ntchitu yakupharazga. Mwaviyo, titenere kupempha Yehova kuti watiwovyi kuja alikondwa chifukwa lenili ndimoza mwa mijalidu ya mzimu wakupaturika. (Ŵag. 5:22) Asani tithembengi Yehova nyengu zosi, iyu watiwovyengi kuti tileki kuchita mantha kweniso tipharazgengi mwachiganga. (Mac. 4:31) Isi tilutirizengi mbwenu kukondwa ndi ntchitu yakupharazga chinanga kuti anyaki angakana kuŵapharazgiya.—Ezek. 3:3.
WONESANI VIDIYO YAMUTU WAKUTI MUKONDWENGI ASANI MUSAMBIRA NDI KUŴANAŴANIYA VO MWAŴERENGA, NDIPU PAVULI PAKI MUKANI MAFUMBU YANGA:
Ntchifukwa wuli tikhumbika kusambira Mazu Ngaku Chiuta chinanga kuti tipharazga kwa maola nganandi mwezi wewosi?
Kumbi tingalondo wuli chakuwoniyapu chaku Mary?
Kumbi ndi nyengu niyi yo mutanja kuŵanaŵaniya Mazu Ngaku Chiuta?
Ntchifukwa wuli mukondwa ndi ntchitu yakupharazga uthenga wamampha?


text:
Muwugomezgengi Ukongwa Ufumu
‘Chivwanu nchilindizga cha vakugomezgeka vo.’
1, 2. Nchinthu wuli cho chititiwovya kuziŵa kuti Ufumu wazamufiska chilatu chaku Chiuta chakukwaskana ndi ŵanthu, nanga nchifukwa wuli? (Wonani chithuzi cho che pachanya.)
NGE Akaboni aku Yehova, kanandi tikamba kuti Ufumu waku Chiuta ndiwu wija wo ungamaliska masuzgu ndipu tikhumbisiska kuwovya ŵanthu kuti aziŵi uneneska wa m’Malemba wenuwu. Tikondwa so ukongwa kuziŵa vo Ufumu uwu wazakutichitiya. Kumbi tisimikizga wuli kuti Ufumu wenuwu wazamufiska nadi chilatu chaki? Nchifukwa wuli tikhumbika kuwugomezga ukongwa Ufumu wenuwu?—Ŵah. 11:1.
2 Yehova wakujalikiska Ufumu wo Mesiya wazamuwusa kuti wafiski chilatu chaku Yehova chakukwaskana ndi vo wakulenga. Ufumu wenuwu ukujalikiskika chifukwa chakuti Yehova ndiyu ngwakwenere kuwusa. Mapanganu ngatitiwovya kuziŵa vigaŵa vosi vakukhumbika va Ufumu wenuwu, kwambiya fumu, wo yamuwusa nawu ndipuso wo azamuwusika. Ndipu Chiuta pamwenga mwana waki Yesu Khristu ndiwu ŵe m’mapanganu ngenanga. Kuŵanaŵaniya mapanganu ngenanga kutiwovyengi kuti tivwisi mo chilatu chaku Chiuta chazamufiskikiya ndipuso chifukwa cho titichigomezge.
3. Kumbi tikambiskanengenji m’nkhani iyi ndipuso yakulondopu?
3 Bayibolo likamba mapanganu 6 ngo ngakwaskana ndi Ufumu waku Chiuta wo Mesiya wazamuwusa. Mapanganu ngaki ndi (1) phanganu laku Abrahamu, (2) phanganu la Chilangulu, (3) phanganu laku Davidi, (4) phanganu laku wasembi nge Melkizedeke, (5) phanganu lifya, ndi (6) phanganu la Ufumu. Tiyeni tiwoni mo phanganu lelosi likoliyana ndi Ufumu kweniso mo litovye kuti chilatu chaku Chiuta chakukwaskana ndi charu chapasi ndipuso ŵanthu chazamufiskikiya.
CHIUTA WAKULAYIZGA NTHOWA YAKUFISKIYA CHILATU CHAKI
4. Nge mo buku la Chiyambo likambiya, kumbi ndi marangu nanga ngo Yehova wangupaska ŵanthu?
4 Yehova wati walenga charu chakutowa kuti ŵanthu ajengemu, wakhumbanga vinthu vitatu ivi: (1) Kulenga ŵanthu muchikozgu chaki. (2) Kuti ŵanthu alimi charu chosi kuti chije Paradayisu kweniso chizazi ndi ŵanthu arunji. (3) Ŵanthu angaryanga cha chipasu chakuziŵiska umampha ndi uheni. (Chiy. 1:26, 28; 2:16, 17) Fundu zitatu zenizi zenga zakukwana kuti Chiuta wafiski chilatu chaki chakukwaskana ndi charu ndipuso ŵanthu. Mwaviyo, ŵanthu ŵati alengeka, akhumbikanga kuvwiya dangu lachiŵi ndi lachitatu. Kweni nchifukwa wuli pakhumbikanga so mapanganu?
5, 6. (a) Kumbi Satana wanguchita wuli kuti watimbanyizgi chilatu chaku Chiuta? (b) Kumbi Yehova wanguchitanji Satana wati wasuska dangu laki mu Edene?
5 Satana Diabolo wakhumbanga kutimbanyizga khumbu laku Chiuta. Kuti wafiski chilatu chaki, iyu wangwamba kususka dangu lo ŵanthu akhumbikanga kuvwiya. Wangunyenga Eva kuti waleki kuvwiya dangu laku Chiuta lakukwaskana ndi chimiti chakuziŵiska vamampha ndi viheni. (Chiy. 3:1-5; Chiv. 12:9) Mwaviyo, Satana wangususka kuti Chiuta ndiyu ngwakwenere kuwusa chilengedu Chaki. Pavuli paki, Satana wangwamba kuwona kuti ateŵeti akugomezgeka ateŵete Chiuta ndi vilatu viheni.
6 Kumbi Yehova wanguchitanji Satana wati wasuska dangu laki mu Edene? Kugaruka kwatingi kumalengi nadi asani Yehova wangubaya akugaruka ŵenaŵa. Kweni Chiuta wakachitengi venivi, chilatu chaki chakuti ŵana akuvwiya aku Adamu ndi Eva azazi charu chapasi chatingi chifiskikengi cha. M’malu mwaki, Mulengi wangumuka mwazeru vo Satana wangukamba. Iyu wanguchita ivi mwakukamba uchimi wo udanika kuti vo wangulayizga mu Edene kuti chilatu chaki chifiskiki.
7. Mwakukoliyana ndi vo Chiuta wangulayizga mu Edene, kumbi ndi vinthu wuli vo vazamuchitikiya Satana ndi wo ŵe kuchigaŵa chaki?
7 Mwakukoliyana ndi vo wangulayizga mu Edene, Yehova wanguyeruzga Satana Diabolo kweniso wosi wo angukoliyana nayu pakususka muwusu waki. Chiuta wauneneska wakupaska mazaza mbewu ya munthukazi kuti wamalani ndi Satana. Mwaviyo, vo Chiuta wangulayizga mu Edene vingulongo kuti wazamutuzgapu vinthu vosi viheni ndipuso yo wakuviyambisa. Vingulongo so mo Chiuta wazamufiskiya venivi.
8. Kumbi tingakambanji vakukwaskana ndi munthukazi ndipuso mbewu yaki?
8 Kumbi ndiyani yo watingi wazijengi mbewu ya munthukazi? Mbewu yakhumbikanga kuja yauzimu chifukwa chakuti yazamuphwanya mutu waku Satana, kung’anamuwa kuti ‘yazamuwayuwa’ Satana Diabolo yo nchakulengeka chauzimu. (Ŵah. 2:14) Mwaviyo, munthukazi yo watingi wabalengi mbewu yeniyi nayu wakhumbikanga kuja wauzimu. Po mbewu yaku Satana yakuwanga, venga vakusuzga kuziŵa vo mbewu ndipuso munthukazi vamiyanga kwa vyaka 4,000 kutuliya po Yehova wangukambiya layizgu laki mu Edene. Pavuli paki, Yehova wangukamba mapanganu nganandi ngo ngatitiwovya kuziŵa vo mbewu yimiya ndipuso ngasimikizgiya ateŵeti Ŵaki kuti mbewu ndiyu Chiuta wazamugwiriskiya nchitu kuti wazituzgepu masuzgu ngo ŵanthu akumana nangu.
PHANGANU LO LITITIWOVYA KUZIŴA MBEWU YA MUNTHUKAZI
9. Kumbi ndi phanganu nili lo Chiuta wanguchita ndi Abrahamu ndipu lingwamba zukwanji kugwira nchitu?
9 Pati pajumpha vyaka 2,000 kutuliya po Satana wanguyeruzgikiya, Yehova wangukambiya mteŵeti waki wakugomezgeka Abrahamu kuti watuweku ku charu chaki cha Uru ku Mesopotamia, ndi kuluta ku charu cha Kanani. (Mac. 7:2, 3) Yehova wangumukambiya kuti: “Tuwa m’charu chaku ndi ku abali ŵaku, ndi ku nyumba ya awusu; uyi ku charu cho ndikakulongonga. Ndipu Ini ndikakuchitanga mtundu ukuru, ndipu ndikakutumbikanga, ndipu ndikachitanga zina laku kuŵa likulu, viyo kuti ukaŵanga chitumbiku. Ndikatumbikanga wo atikutumbika, ndipu yo wakutemba iwi ndikamutembanga; ndipu mwaku iwi mbumba zosi zamu charu zikatumbikikanga.” (Chiy. 12:1-3) Ili lenga phanganu lakwamba lo Yehova Chiuta wanguchita ndi Abrahamu ndipu lidanika kuti phanganu laku Abrahamu. Chaka chayichu cho Yehova wanguchitiya phanganu ndi Abrahamu chiziŵika cha, kweni tiziŵa ŵaka kuti lingwamba kugwira nchitu mu 1943 B.C.E., po Abrahamu yo wenga ndi vyaka 75 wanguyambukiya msinji wa Efrate kutuwa ku Harani.
10. (a) Kumbi Abrahamu wangulongo wuli kuti wagomezganga ukongwa malayizgu ngaku Chiuta? (b) Kumbi Yehova wangukambanji vakukwaskana ndi mbewu ya munthukazi?
10 Yehova wakambiyanga Abrahamu layizgu lenili mwakuwerezgawerezga ndipu nyengu yosi yo wachitanga ivi, wasazgiyangapu fundu zinyaki. (Chiy. 13:15-17; 17:1-8, 16) Pa nyengu yo Abrahamu wangulongo kuti wagomezga ukongwa malayizgu ngaku Chiuta mwakukhumbisiska kupereka mwana waki, Yehova wangumusimikizgiya kuti phanganu laki lingatondeka cha. (Ŵerengani Chiyambo 22:15-18; Ŵahebere 11:17, 18.) Phanganu laku Abrahamu lati layamba kugwira nchitu, Yehova wangwamba kuvumbuwa kamanakamana fundu zakukhumbika zakukwaskana ndi mbewu ya munthukazi. Iyu wangukamba kuti mbewu yatingi yituwengi mwaku Abrahamu, yatingi yiziyandanengi, yizijengi fumu, yizituzgengepu arwani wosi ndipuso yatingi yiziwovyengi ŵanthu anandi kuti azilonde vitumbiku.
11, 12. Kumbi Malemba ngalongo wuli kuti phanganu laku Abrahamu lifiskika so mwauzimu, nanga venivi vititiwovya wuli?
11 Chinanga kuti phanganu laku Abrahamu lingufiskika pa nyengu yo mbewu yaku Abrahamu yinguchisere m’Charu Chakulayizgika kweni Malemba ngalongo kuti mazu nganyaki nga muphanganu lenili ngafiskika so mwauzimu. (Ŵag. 4:22-25) Wakutumika Paulo wangulongo kuti phanganu ili lifiskika ukongwa muvigaŵa viŵi. Chakwamba, mbewu yaku Abrahamu yimiya Khristu ndipu chachiŵi, yimiya Akhristu akusankhika a 144,000. (Ŵag. 3:16, 29; Chiv. 5:9, 10; 14:1, 4) Munthukazi yo wabala mbewu ndi “Yerusalemu wakuchanya” yo wamiya chigaŵa chakuchanya cha gulu laku Chiuta la vakulengeka vauzimu. (Ŵag. 4:26, 31) Nge mo phanganu laku Abrahamu lingukambiya, mbewu ya munthukazi yazamuwovya ŵanthu kuti azilonde vitumbiku.
12 Phanganu laku Abrahamu likamba vakukwaskana ndi fumu ndipuso wo yazamuwusa nawu mu Ufumu waku Chiuta, ndipu lilongo so mo Ufumu wakuchanya ukwambiya. (Ŵah. 6:13-18) Kumbi phanganu lenili ligwirengi nchitu mpaka zukwanji? Lemba la Chiyambo 17:7 likamba kuti ndi “phanganu lamuyaya.” Phanganu lenili ligwirengi nchitu mpaka po Ufumu waku Chiuta wazituzgiyapu arwani ŵaki kweniso mpaka po ŵanthu wosi pacharu chapasi azitumbikikiya. (1 Ŵakor. 15:23-26) Mwaviyo, ŵanthu wo azamuja pacharu chapasi azamutumbikika kwamuyaya. Phanganu lo Chiuta wanguchita ndi Abrahamu lilongo kuti wakhumbisiska kufiska chilatu chaki chakuti ŵanthu arunji ‘azazi charu.’
PHANGANU LO LITITISIMIKIZGIYA KUTI UFUMU WAZAMUMALA CHA
13, 14. Kumbi phanganu laku Davidi likambanji vakukwaskana ndi muwusu waku Mesiya?
13 Vo Yehova wangulayizga mu Edene ndipuso phanganu laku Abrahamu vilongo kuti Ufumu waku Yehova wazamuwusa mwaurunji. Ivi vauneneska chifukwa cha mo Ufumu waku Chiuta uchitiya. (Sumu 89:14) Kumbi boma laku Mesiya lazamuchita vinthu mwachinyengu ndipu lazamukhumbika kutuzgikapu? Pe phanganu linyaki lo lisimikizgiya kuti ivi vazamuchitika cha.
14 Ŵanaŵaniyani vo Yehova wangulayizga Fumu Davidi ya Yisraele kuporote mu phanganu laku Davidi. (Ŵerengani 2 Samuele 7:12, 16.) Yehova wanguchita phanganu lenili ndi Davidi pa nyengu yo wawusanga ku Yerusalemu, ndipu wangumulayizga kuti Mesiya wazamutuliya mu mbewu yaki. (Luka 1:30-33) Mwaviyo, Yehova wanguzumbuwa ŵanthu chayiwu wo mwatingi muzituwengi Mesiya. Iyu wangukamba so kuti mbewu yaku Davidi yeniyi ndiyu yazamuwusa Ufumu waku Chiuta. (Ezek. 21:25-27) Kuporote mwaku Yesu, ufumu waku Davidi wazamumala cha. Kukamba uneneska, mbewu yaku Davidi “yikajaririyanga muyaya,” ndipu ufumu waki ujengepu muyaya nge lumwi. (Sumu 89:34-37) Mwaviyo, muwusu waku Mesiya wazamukuŵa wachinyengu cha ndipuso vitumbiku vaki vazamuja vamuyaya.
PHANGANU LO LILONGO KUTI PAKHUMBIKANGA WASEMBI
15-17. Mwakukoliyana ndi phanganu laku wasembi nge Melkizedeke, kumbi ndi nchitu niyi yinyaki yo mbewu yamuchita, nanga nchifukwa wuli?
15 Chinanga kuti phanganu laku Abrahamu ndipuso laku Davidi ngasimikizga kuti mbewu ya munthukazi yazamuja fumu kweni udindu wenuwu ngwakukwana cha kuti uziwovyi ŵanthu amitundu yosi kuti azilonde vitumbiku. Yiwu akhumbika kuja akufikapu kweniso kuja m’banja la chilengedu chosi laku Yehova. Kuti venivi vifiskiki, mbewu yakhumbikanga so kuja wasembi. Mulengi wazeru wangupanga so phanganu linyaki lo lidanika kuti, phanganu laku wasembi nge Melkizedeke.
16 Kuporote mwaku Davidi, Yehova wanguvumbuwa kuti wazamuchita phanganu ndi Yesu lo latingi lizijengi ndi vilatu viŵi ivi: Chakwamba, Yesu wakhumbikanga kuja ‘ku janja lamaryi [laku Chiuta]’ mpaka po watuzgiyapu arwani ŵaki. Chachiŵi, wakhumbikanga kuja wasembi mpaka muyaya nge Melkizedeke. (Ŵerengani Sumu 110:1, 2, 4.) Nchifukwa wuli wakhumbikanga kuja wasembi nge Melkizedeke? Chifukwa mbewu yaku Abrahamu yechendalondi Charu Chakulayizgika, Melkizedeke wenga fumu ya ku Salemu kweniso wateŵetiyanga nge “mzukuru [wasembi, NW] waku Chiuta wamdengwedi.” (Ŵah. 7:1-3) Iyu wangusankhika ndi Yehova kuti waje ndi maudindu ngaŵi. Ndiyu pe yo wazumbulika m’Malemba nga Chihebere kuti wenga fumu ndipuso wasembi. Iyu wadanika kuti ‘mzukuru wamuyaya’ chifukwa chakuti palivi po pakulembeka kuti munyaki wangujapu ndi maudindu ngenanga iyu wechendajepu pamwenga yo wangusere m’malu mwaki.
17 Yesu nayu wakusankhika ndi Yehova kuti waje wasembi malinga ndi phanganu lo wangupangana nayu ndipu wazamuja wasembi mpaka muyaya nge Melkizedeke. (Ŵah. 5:4-6) Ivi vilongore limu kuti Yehova wakhumbisiska kugwiriskiya nchitu Yesu kuti wafiski chilatu chaki chakwamba chakukwaskana ndi ŵanthu pacharu chapasi.
MAPANGANU NGATITIWOVYA KUTI TIGOMEZGENGI UFUMU
18, 19. (a) Kumbi mapanganu ngo takambiskana ngakambanji vakukwaskana ndi Ufumu? (b) Kumbi tikambiskanengenji m’nkhani yakulondopu?
18 Nge mo tawone, mapanganu ngakonkhoska za Ufumu waku Chiuta ndipuso mo Ufumu wenuwu wazamufiskiya mapanganu ngaki. Vo Yehova wangulayizga mu Edene vilongo kuti mbewu ya munthukazi yazamufiska chilatu chaku Yehova chakukwaskana ndi charu kweniso ŵanthu. Kumbi mbayani wo amiya mbewu, nanga azamugwira nchitu wuli? Phanganu laku Abrahamu ndilu limuka fumbu lenili.
19 Phanganu laku Davidi likamba ŵanthu chayiwu wo mwatingi muzituwengi Mesiya ndipuso litimpaska mazaza kuti waziwusi charu chapasi ndi chilatu chakuti ŵanthu azilonde vitumbiku vamuyaya. Phanganu laku wasembi nge Melkizedeke likamba kuti mbewu yamuteŵete nge wasembi. Yesu wazakuŵawovya yija cha ŵanthu kuti azije akufikapu kweni wazamuja ndi anyaki wo asankhika kuti azije mafumu ndi asembi. Kumbi ŵanthu ŵenaŵa atuliya pani? Nkhani yakulondopu yimukengi fumbu lenili.


text:
Nkhani Nambara 3: Mwanalume na Mwanakazi Wakwamba
Kasi nchivici ico cikupambana na vinthu vinyake pa cithuzithuzi ici? Ni ŵanthu awo ŵalipo. Iwo ni mwanalume na mwanakazi wakwamba. Kasi ninjani wakaŵalenga? Ni Ciuta. Kasi ukumumanya zina lake? Ni Yehova. Zina la mwanalume ni Adamu, ndipo la mwanakazi ni Heva.
Umu ndimo Yehova Ciuta wakalengera Adamu. Wakatora dongo na kuwumba thupi laurunji la munthu mwanalume. Pamanyuma pake wakathutira mvuci mu mphuno za munthu, ndipo Adamu wakaŵa wamoyo.
Yehova Ciuta wakaŵa na nchito yakuti Adamu wacite. Wakaphalira Adamu kuthya mazina nyama zakupambanapambana. Adamu wakwenera kuti wakadaŵira nyama kwa nyengo yitali, mwantheura wakapeleka zina lakwenelera ku nyama yiliyose. Peneapo Adamu wakathyanga mazina gha nyama, wakayamba kuwona cinthu cinyake. Kasi ukucimanya cinthu ici?
Nyama zose zikaŵa ziŵiriziŵiri, yanalume na yanakazi. Pakaŵa zovu zanalume na zanakazi, na nkharamu zanalume na zanakazi. Kweni Adamu wakaŵavya mwanakazi. Ndico cifukwa cake Yehova wakapangiska Adamu kugona tulo twakufwa nato, ndipo wakatorako mbambo yake yimoza. Kufuma ku mbambo iyi, Yehova wakalenga mwanakazi uyo wakaŵa muwoli wake.
Mwee, naco nchimwemwe ico Adamu wakaŵa naco pa nyengo iyi! Ndipo aghanaghanira cimwemwe ico Heva wakwenera kuti wakaŵa naco apo wakaŵikika mu munda wakutowa uwu! Sono iwo ŵakeneranga kuŵa na ŵana na kukhala pamoza mwacimwemwe.
Yehova wakakhumbanga kuti Adamu na Heva ŵakhale na umoyo kwamuyirayira. Wakakhumbanga kuti ŵapange caru cose kuŵa cakutowa nga ni munda wa Edeni. Mwee, naco nchimwemwe ico Adamu na Heva ŵakaŵa naco peneapo ŵakaghanaghaniranga za mulimo uwu! Kasi iwe nthena ukakondwa kucitira lumoza nchito ya kupanga caru kuŵa munda wakutowa? Kweni cimwemwe ca Adamu na Heva cikaŵa ca nyengo yitali yayi. Tiye tiwone cifukwa cake.
Salmo 83:18; Genesis 1:26-31; 2:7-25.
Mafumbo
- Kasi cithuzithuzi ca Nkhani Nambara 3 cikupambana wuli na cithuzithuzi ca Nkhani Nambara 2?
- Kasi ninjani uyo wakalenga mwanalume wakwamba, ndipo zina lake wakaŵa njani?
- Kasi ni nchito wuli iyo Ciuta wakapa Adamu?
- Nchifukwa wuli Ciuta wakapangiska Adamu kugona tulo twakufwa nato?
- Kasi Adamu na Heva ŵakeneranga kukhala ŵamoyo kwa utali wuli, ndipo Yehova wakakhumbanga kuti ŵagwire nchito wuli?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Salmo 83:18.
Kasi Ciuta zina lake ninjani, ndipo ni mazaza wuli agho wali nagho pa caru? (Yer. 16:21; Dan. 4:17)
- Ŵazgani Genesis 1:26-31.
Nchinthu wuli capadera ico Ciuta wakalenga pa zuŵa la nambara sikisi, ndipo cilengiwa ici cikaŵa cakupambana wuli na nyama? (Gen. 1:26)
Kasi Yehova wakapeleka vici kwa munthu na nyama? (Gen. 1:30)
- Ŵazgani Genesis 2:7-25.
Kasi Adamu wakeneranga kucita vici pambere wandathye nyama mazina? (Gen. 2:19)
Ni mwauli umo lemba la Genesis 2:24 likutovwilira kumanya umo Yehova wakuwonera nthengwa, kulekana na kupatana? (Mat. 19:4-6, 9)


text:
Kasi Ŵakaboni ŵa Yehova Ŵakupokera Munkhwala ku Chipatala?
Enya. Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakuluta ku chipatala na kupokera munkhwala. Ŵakujipwelelera ndipo para ŵalwara ŵakuluta kwa “dokotala.” (Luka 5:31) Luka wakaŵa dokotala. Ŵakaboni ŵa Yehova ŵanyake mazuŵa ghano ni madokotala.—Ŵakolose 4:14.
Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakukana nthowa zakuchizgira matenda izo zikususkana na ivyo Baibolo likuyowoya. Baibolo likuti tikwenera kuziŵizga ndopa, lekani tikukana kupokera ndopa. (Milimo 15:20) Kweniso Baibolo likukanizga nthowa yiliyose yakuchizgira iyo njakukhwaskana na mizimu.—Ŵagalatiya 5:19-21.
Pali nthowa zinandi zakuchizgira matenda izo zikukolerana na fundo za mu Baibolo. Kweni munthu ni mwanangwa kusankha. Kaboni munyake wangazomera kupoka munkhwala unyake apo munyake wangakana.—Ŵagalatiya 6:5.


text: 14 Sono Yehova wakati kwa Mozesi:2 “Phalira Ŵaisrayeli kuti ŵawelere na kuzenga misasa pafupi na Pihahiroti, pakati pa Migidoli na nyanja, kuthyana na Baala-zefoni.+ Muzenge misasa pafupi na nyanja kuthyana na Baala-zefoni.3 Penepapo Farawo wayowoyenge vya Ŵaisrayeli kuti: ‘Ŵahangayika ndipo ŵakuyingayinga waka mu charu. Mapopa ghaŵajalira mukati.’4 Nizomerezgenge mtima wa Farawo kuŵa unonono,+ ndipo waŵalondezgenge. Nichindikikenge para nathereska Farawo na ŵasilikari ŵake wose.+ Ŵaeguputo ŵamanyenge nadi kuti ine ndine Yehova.”+ Ŵaisrayeli ŵakachita ntheura.5 Pamanyuma, themba la Eguputo likaphalirika kuti ŵanthu ŵachimbira. Nyengo yeneyiyo, mtima wa Farawo na ŵateŵeti ŵake ukasintha kulazga ku ŵanthu aŵa,+ ndipo ŵakati: “Kasi tachitirachi nthena? Chifukwa wuli tazomerezga Israyeli kuti walute na kuleka kutiteŵetera nga mbazga?”6 Ntheura wakanozga magileta ghake gha nkhondo na kutora ŵankhondo ŵake.+7 Wakatora magileta ghakusoleka 600 na magileta ghanyake ghose gha mu Eguputo, ndipo gileta lililose likaŵa na ŵankhondo.8 Ntheura Yehova wakazomerezga mtima wa Farawo, themba la Eguputo kuŵa unonono. Farawo wakalondezga Ŵaisrayeli apo ŵakafumanga kwambura wofi.*+9 Ŵaeguputo pamoza na magileta ghose gha Farawo na ŵasilikari ŵake ŵakukwera pa mahachi, na chiwuru chake ŵakalondezga Ŵaisrayeli.+ Ndipo ŵakakhala pachoko kuŵasanga apo ŵakazenga misasa mumphepete mwa nyanja pafupi na Pihahiroti, kuthyana na Baala-zefoni.10 Apo Farawo wakasendeleranga pafupi, Ŵaisrayeli ŵakinuska maso ghawo ndipo ŵakawona Ŵaeguputo ŵakuŵalondezga. Ntheura Ŵaisrayeli ŵakatenthema chomene ndipo ŵakamba kulilira Yehova.+11 Ŵakati kwa Mozesi: “Kasi ntchifukwa chakuti ku Eguputo kulije malaro apo iwe wiza nase kuno kuti tifwire mu mapopa?+ Ntchivichi icho wachita kwa ise pakutifumiska mu Eguputo?12 Asi ichi ndicho tikakuphalira mu Eguputo apo tikati, ‘Tileka titeŵetere Ŵaeguputo’? Pakuti ntchiwemi kuteŵetera Ŵaeguputo kuluska kuti tifwire mu mapopa.”+13 Penepapo Mozesi wakati ku ŵanthu: “Kopa chara.+ Mwimilire nganganga, muwone chiponosko cha Yehova, icho wachitirenge imwe muhanya uno.+ Chifukwa Ŵaeguputo awo mukuŵawona muhanya uno, muzamuŵawonaso napachoko chara.+14 Yehova ndiyo wamulweraninge,+ imwe mukhale waka chete.”15 Sono Yehova wakati kwa Mozesi: “Chifukwa wuli ukulutilira kulilira ine? Phalira Ŵaisrayeli kuti ŵanyamuke.16 Ndipo iwe nyamuska ndodo yako na kunyoloskera woko lako pa nyanja na kuyipatura, kuti Ŵaisrayeli ŵambuke pakati pa nyanja pakomira.17 Kweni ine, nizomerezgenge mitima ya Ŵaeguputo kuŵa yinonono, ndipo ŵaŵalondezgenge pa nyanja. Nisangirengepo ntchindi chifukwa cha kuthereska Farawo, pamoza na ŵasilikari ŵake wose, magileta ghake gha nkhondo, na ŵakukwera pa mahachi ŵake.+18 Ŵaeguputo ŵamanyenge nadi kuti ine ndine Yehova para napika ntchindi chifukwa cha kuthereska Farawo, pamoza na magileta ghake gha nkhondo, na ŵakukwera pa mahachi ŵake.”+19 Penepapo mungelo wa Chiuta waunenesko+ uyo wakendanga panthazi pa wumba wa Israyeli wakawukapo na kuluta kumasinda kwawo, ndipo mzati wa bingu uwo ukaŵa panthazi pawo ukaluta kumasinda kwawo na kwimilira.+20 Ukaŵa pakati pa ŵankhondo ŵa Ŵaeguputo na wumba wa Israyeli.+ Ku chigaŵa chinyake likaŵa bingu la mdima, ku chigaŵa chinyake likaŵa ungweru usiku.+ Ntheura usiku wose ŵankhondo ŵa Ŵaeguputo ŵakafika pafupi yayi na wumba wa Ŵaisrayeli.21 Sono Mozesi wakanyoloskera woko lake pa nyanja,+ ndipo usiku wose Yehova wakaputiska mphepo yankhongono ya kumafumiro gha dazi kuti nyanja yiwelere kumanyuma. Maji ghakagaŵika pakati+ ndipo pasi pa nyanja pakawomira.+22 Ntheura Ŵaisrayeli ŵakanjira pakati pa nyanja pakomira.+ Maji ghakima nga ntchiliŵa ku woko lawo lamalyero na lamazere.+23 Ŵaeguputo ŵakaŵalondezga, pamoza na mahachi ghose gha Farawo, magileta ghake gha nkhondo, na ŵakukwera pa mahachi ŵake. Ŵakamba kuŵalondezga ndipo ŵakanjira m’paka pakati pa nyanja.+24 Mu ulinda wa mulenji,* kufuma mu mzati wa moto na wa bingu,+ Yehova wakalaŵiska ŵankhondo ŵa Ŵaeguputo, ndipo wakahangayiska Ŵaeguputo.25 Wakakhulanga makhwiro* gha magileta ghawo ndipo ŵakendeskanga mwakusuzgikira. Ntheura Ŵaeguputo ŵakati: “Tiyeni tichimbire pamaso pa Israyeli, chifukwa Yehova wakuŵalwera nkhondo kwimikana na Ŵaeguputo.”+26 Penepapo Yehova wakati kwa Mozesi: “Nyoloskera woko lako pa nyanja kuti maji ghawelere pa Ŵaeguputo, pa magileta ghawo gha nkhondo, na pa ŵakukwera pa mahachi ŵawo.”27 Nyengo yeneyiyo, Mozesi wakanyoloskera woko lake pa nyanja, ndipo apo kukachanga namulenji, nyanja yikawelera mu malo ghake. Apo Ŵaeguputo ŵakachimbiranga, Yehova wakaponya Ŵaeguputo pakati pa nyanja.+28 Maji ghakawelera ndipo ghakabizga magileta gha nkhondo, ŵakukwera pa mahachi, na ŵasilikari wose ŵa Farawo awo ŵakanjira mu nyanja kulondezga Ŵaisrayeli.+ Pakaŵavya nanga njumoza uyo wakazomerezgeka kupona.+29 Kweni Ŵaisrayeli ŵakenda pakomira pakati pa nyanja,+ ndipo maji ghakapanga chiliŵa ku woko lawo lamalyero na kumazere.+30 Ntheura pa zuŵa lira Yehova wakaponoska Israyeli mu woko la Ŵaeguputo,+ ndipo Israyeli wakawona Ŵaeguputo ŵafwa mumphepete mwa nyanja.31 Israyeli wakawonaso nkhongono zikuru* za Yehova izo wakaparanyira Ŵaeguputo. Ŵanthu ŵakamba kopa Yehova ndipo ŵakaŵika chipulikano mwa Yehova na muteŵeti wake Mozesi.+


text:
FUMBO 10
Kasi Baibolo Linganovwira Wuli?
KASI IMWE MUNGACHITA WULI?
Wonani ivyo vyachitikira Davide: Iyo wakuluta ku malo ghanyake nausiku. Ndipo chifukwa chakuti kuli mdima, wakutondeka kuwona vikhwangwani kuti vimovwire kumanya apo wali. Pamanyuma, wamanya kuti wangutora nthowa yiheni ndipo wasoŵa.
Kasi imwe muŵenge Davide, mwate muchitenge wuli?
YIMANI NA KUGHANAGHANA!
Pali vinandi ivyo mungachita:
Mungafumba nthowa.
Mungabuska tochi.
Mungalutilira kwenda, kughanaghana kuti panyake mwamusanga nthowa.
Unenesko ngwakuti para mungagwiliskira ntchito fundo yachitatu, mbwenu njambura kukora.
Fundo yachiŵiri njakovwira kujumpha yakwamba chifukwa mubuskenge waka tochi na kutora nthowa yakwenera m’paka mukafike uko mukuluta.
Baibolo nalo lingamovwirani munthowa yakuyana waka.
Buku lakumanyikwa chomene ili
lingamovwirani para muli mu suzgo
lingamovwirani kuti mujimanye makora na kuŵa munthu muwemi
lingamovwirani kuti mumanye ivyo mungachita kuti muŵe na umoyo wakukondweska
Kuzgora Mafumbo Ghakuzirwa
Para tamanya waka kuyowoya, tikufumba mafumbo nga agha:
Chifukwa wuli mtambo ukuwoneka nthena?
Kasi nyenyezi zili kupangika wuli?
Pamanyuma tikwamba kufumba mafumbo ghakukhwaskana na umoyo withu.
Mazgoro gha mafumbo agha ghali mu Baibolo.
Ŵanthu ŵanandi ŵakuti mu Baibolo muli waka vidokoni, ndakale chomene, panji ndakusuzga chomene kupulikiska. Kweni kasi suzgo ni Baibolo, panji ni vinthu vyautesi vyakukhwaskana na Baibolo ivyo ŵanthu ŵakuyowoya? Kasi ŵangaŵa kuti ŵali kupusikika?
Mwachiyelezgero, ŵanthu ŵakughanaghana kuti Baibolo likuti Chiuta ndiyo wakulamulira charu. Kweni kasi ichi ntchakupulikikwa? Sono charu chafika paheni chomene. Muli masuzgo na vyakuŵinya vinandi, ŵanthu ŵakulwara na kufwa, kweniso muli ukavu na masoka. Kasi ntchakupulikikwa kuti Chiuta wachitemwa ndiyo wakulamulira charu chanthena?
Kasi mungatemwa kumanya zgoro? Mungazizwa kumanya ivyo Baibolo likuyowoya pa nkhani ya uyo wakulamulira charu.
Mukwenera kuti mwawona kuti ulongozgi wa mu kabuku aka wafuma mu Baibolo. Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakugomezga kuti mu Baibolo muli ulongozgi wakovwira. Chifukwa ntchakuti, Baibolo ‘ndakupelekeka na Chiuta kwizira mwa mzimu ndipo ndachandulo pa kusambizga, kuchenya, na kunyoloska vinthu.’ (2 Timote 3:16, 17) Tikumupemphani kuti mulisande panji kuti muliŵerenge.


text:
Nkhani 90: Yesu Wangukumana ndi Munthukazi Pachisimi
YESU wapumuwa dankha pachisimi cha ku Samaria. Akusambira ŵaki aluta kumsika kuchigula vakurya. Munthukazi yo Yesu waŵeleŵeta nayu waza kuzineŵa maji. Ndipu Yesu watimukambiya kuti: ‘Ndipaskeniku maji ngakumwa.’
Ivi vingumuziziswa ukongwa munthukazi uyu. Kumbi wachiziŵa chifukwa chaki? Nchifukwa chakuti Yesu ndi m’Yuda ndipu munthukazi yo ndi m’Samaria. Ayuda anandi atinkhanga Asamaria ndipu akhumbanga cha kuŵeleŵeta nawu. Kweni Yesu wayanjanga ŵanthu a mitundu yosi. Sonu iyu wanguti: ‘Asani mungumuziŵa munthu yo watikupemphani maji ngakumwa, mphanyi mwamupempha iyu ndipu watingi wakupaskeningi maji ngakupaska umoyu.’
Munthukazi yo wangukamba kuti: ‘Ada, chisimi ichi nchitali ndipu imwi mulivi ngolowondu. Sonu maji ngakupaska umoyu mungatongi pani?’
Yesu wanguti: ‘Asani mungamwa maji nga pachisimi ichi muvwengi so nyota. Kweni maji ngo ndiperekengi ngakhoza kupaska munthu umoyu wambula kumala.’
Munthukazi yo wangukamba kuti: ‘Ada, ndipaskeni maji ngo mukamba, kuti ndingazivwanga so nyota cha. Kweniso kuti ndingazizanga so kunu cha kuzineŵa maji.’
Munthukazi uyu wagomezganga kuti Yesu wakamba maji chayingu. Kweni Yesu wakambanga za uneneska waku Chiuta ndi ufumu waki. Uneneska uwu we nge maji ngakupaska umoyu ndipu ukhoza kupaska munthu umoyu wamuyaya.
Sonu Yesu wangukambiya munthukazi uyu kuti: ‘Lutani mukadani arumu ŵinu ndipu mukazi so.’
Munthukazi yo wangumuka kuti: ‘Ndilivi munthurumi.’
Yesu wangukamba kuti: ‘Mwamuka umampha. Kweni mukuyirwapu ndi anthurumi ŵankhondi, ndipu munthurumi yo mwenayu sonu ndi murumu winu cha.’
Munthukazi uyu wanguzizwa chifukwa vosi ivi venga vawuneneska. Kumbi Yesu wanguviziŵa wuli vosi ivi? Chenga chifukwa chakuti Yesu wenga Wakulayizgika yo wangutumika ndi Chiuta ndipu Chiuta ndiyu wamukambiyanga vosi ivi. Sonu akusambira aku Yesu anguwe ko anguluta ndipu yiwu anguzizwa kuwona kuti Yesu waŵeleŵeta ndi munthukazi wa ku Samaria.
Kumbi tisambiranji mu nkhani iyi? Tisambira kuti Yesu watanja ŵanthu a mitundu yosi. Ndipu nasi titenere kuja nge iyu. Tingaŵanaŵananga cha kuti ŵanthu anyaki mbaheni chifukwa chakuti mbamtundu unyaki. Yesu wakhumba kuti ŵanthu a mitundu yosi aziŵi uneneska wo ulongozge ku umoyu wambula kumala. Ndipu isi nasi titenere kuwovya ŵanthu kusambira uneneska.
Yohane 4:5-43; 17:3.
Mafumbu
- Kumbi nchifukwa wuli Yesu wanguma pachisimi ku Samaria ndipu wamukambiyanganji munthukazi yo wenga pachisimi?
- Nchifukwa wuli munthukazi uyu wanguzizwa, nanga Yesu wangumukambiyanji, ndipu nchifukwa wuli wangumukambiya viyo?
- Kumbi munthukazi uyu waŵanaŵananga kuti Yesu wakambanga maji nga mtundu wuli, kweni ndi maji wuli ngo Yesu wakambanga?
- Nchifukwa wuli munthukazi uyu wanguzizwa kuti Yesu waziŵanga vakukwaskana ndi iyu, nanga kumbi iyu wanguviziŵa wuli?
- Kumbi tingasambiranji pankhani yeniyi?
Mafumbu ngakusazgiyapu
- Ŵerenga Yohane 4:5-43.
Mwakulondo vo Yesu wanguchita, kumbi titenele kuŵawona wuli ŵanthu amitundu yinyaki pamwenga banja lo akuliyamu? (Yoha. 4:9; 1 Ŵako. 9:22; 1 Timo. 2:3, 4; Tito 2:11)
Kumbi ndi vyandulu vauzimu nivi vo munthu wasaniya chifukwa cha kuja wakusambira waku Yesu? (Yoha. 4:14; Yesa. 58:11; 2 Ŵako. 4:16)
Kumbi tingalongo wuli kulumba nge mo wanguchitiya munthukazi wa Chisamaria yo wenga wakukhumbisiska kukambiya anyaki vo wangusambira? (Yoha. 4:7, 28; Mate. 6:33; Luka 10:40-42)


text:
FEBRUARY 10, 2017
AZERBAIJAN
Khoti Likuru ku Azerbaijan Lati Irina Zakharchenko na Valida Jabrayilova Ŵalije Mulandu
Pa February 8, 2017, Khoti Likuru ku Azerbaijan (Supreme Court of Azerbaijan) likati Irina Zakharchenko na Valida Jabrayilova ŵalije mulandu. Iwo ŵakakakika chifukwa chakuti boma likuti likaŵazomerezga yayi kupeleka mabuku ghakulongosora Baibolo ku ŵanthu. Jaji Hafiz Nasibov, wa Khoti Likuru (Criminal Board of the Supreme Court), wakapharazga kuti Khoti lasanga kuti palije icho Ŵakaboni ŵa Yehova ŵaŵiri aŵa ŵakananga, ndipo likususka na kukana ivyo makhoti ghachoko ghakadumura.
Pakupulikizga mulandu uwu, maloya gha Zakharchenko na Jabrayilova ghakalongosora kuti boma likaswa wanangwa wakubabika nawo chifukwa cha kusuzga Ŵakaboni ŵa Yehova aŵa kwambura mulandu. Khoti likapempha ŵanakazi ŵaŵiri aŵa kuti ŵalongosore nkhaza izo ŵazizipizga kwa myezi yakujumpha 11 kufuma apo ŵakakakikira kweniso umo ŵakhwaskikira.
Loya wakuwona wanangwa wa ŵanthu pa charu chose, Jason Wise wakati: “Ndise ŵakukondwa chomene kuti Khoti Likuru lamazga mulandu uwu. Nakuti nkhakwamba ku Ŵakaboni ŵa Yehova mu charu cha Azerbaijan, kuwona kuti khoti likuru lasuska na kukana ivyo makhoti ghachoko gha mu charu ichi ghakadumura. Tikugomezga kuti khoti la Baku Sabail District Court liwoneseskenge kuti wanangwa wakuti ŵanakazi ŵaŵiri aŵa ŵakwenera kupika ndalama zakuŵaphepiska, wagwira ntchito.”


text:
Kasi Ŵalongozgi ŵa Matchalitchi Ŵakwenera Kutora Panji Kutengwa?
VISOPA vinandi nga Mbakatolika, Ŵabuda, matchalitchi gha Orthodox, na vinyake, ŵakuti ŵalongozgi ŵakwenera yayi kutora panji kutengwa. Ndipouli, ŵanthu ŵanandi ŵakuti ŵanthu aŵa mbatesi chifukwa ŵalongozgi ŵawo aŵa ndiwo ŵakuŵa panthazi na nkhani zakugonana.
Ipo ntchiwemi kufumba kuti, Kasi Baibolo likuti ŵalongozgi ŵa matchalitchi ŵakwenera kutora panji kutengwa? Kuti tizgore fumbo ili, tikwenera kumanya dankha umo vikambira, kweniso umo Chiuta wakuwonera.
UMO VIKAMBIRA
Buku linyake likuti ŵalongozgi aŵa ‘ŵakwenera yayi kutora panji kutengwa nesi kugonana na munthu waliyose mwakuyana na milimo iyo ŵakuchita ku tchalitchi.’ (Encyclopædia Britannica) Pa ungano unyake wa mu 2006 wa Ŵakatolika, Papa Benedict XVI wakayowoya kuti “kaluso kakukanizga ŵanthu kutora panji kutengwa kakamba ni kale chomene, mu nyengo ya ŵapositole.”
Ndipouli, Ŵakhristu ŵaunenesko mu nyengo ŵapositole ŵakachitangako yayi kaluso aka. Nakuti mpositole Paulosi uyo wakaŵako mu nyengo iyo wakachenjezga za ŵanthu ŵanyake awo “ŵazamutegherezga mazgu ghakupuluska” na ‘kukanizga kutora.’—1 Timote 4:1-3.
Kaluso kakukanizga ŵanthu kutora panji kutengwa kakamba cha m’ma 100 C E. mu matchalitchi Ghachikhristu mu vyaru vya ŵazungu. Buku linyake likuti: “Vyakukanizga ŵanthu kutengwa panji kutora vikazara chomene mu nyengo ya Ufumu wa Ŵaroma.”—Celibacy and Religious Traditions.
Pamanyuma, ŵalaraŵalara ŵa matchalitchi na Ŵabambo ŵakakhozgera kuti ŵalongozgi ŵakwenera yayi kutora panji kutengwa. Iwo ŵakatenge kugonana kukufipiska munthu uyo ni mulongozgi wa Tchalitchi. Ndipouli buku linyake likuti “cha m’ma 900 C.E ŵasembe ŵanandi na mabishopu ghanyake ŵakaŵa na ŵanakazi.”—Encyclopædia Britannica.
Pa ungano wa Ŵakatolika wa mu chaka cha 1123 na wa mu 1139, uwo ukachitikira ku Rome, ukadumura kuti mulongozgi waliyose wa Katolika wakwenera yayi kutora panji kutengwa ndipo vichali m’paka sono. Ivi vikawovwiranga Tchalitchi lileke kunanga ndalama zinandi kulipilira ŵalongozgi pamoza na mbumba zawo.
UMO CHIUTA WAKUWONERA NKHANI IYI
Baibolo likulongosora makora chomene maghanoghano gha Chiuta pa nkhani iyi. Mu Baibolo, tikuŵazga ivyo Yesu wakayowoya pa nkhani ya awo ŵandatore panji kutengwa. Iyo wakati ŵakuchita nthena, “chifukwa cha Ufumu wakuchanya.” (Mateyu 19:12) Mpositole Paulosi, nayo wakayowoya za Ŵakhristu ŵanyake awo ŵakatora yayi nesi kutengwa nga umo nayo wakachitira “chifukwa cha makani ghawemi.”—1 Ŵakorinte 7:37, 38; 9:23.
Ndipouli, Yesu na Paulosi ŵandayowoyepo kuti ŵalongozgi ŵa matchalitchi ŵaleke kutora panji kutengwa. Yesu wakayowoya kuti kuleka kutora panji kutengwa ‘ntchawanangwa’ ndipo wakati ŵalondezgi ŵake wose ŵangaŵa nacho yayi. Pakuyowoya za “awo ŵandanjire mu nthengwa,” Paulosi wakati: “Nilije dango lakufuma kwa Fumu, kweni nkhuyowoya umo ine nkhuwonera.”—Mateyu 19:11; 1 Ŵakorinte 7:25.
Kweniso Baibolo likulongora kuti Ŵakhristu ŵanandi mu nyengo yakale, kusazgapo Mpositole Petrosi ŵakaŵa ŵakutora. (Mateyu 8:14; Mariko 1:29-31; 1 Ŵakorinte 9:5) Nakuti Paulosi pakuwona kuti ŵanthu ŵanandi ŵakachitanga uzaghali, wakalemba kuti usange mulaŵiliri ngwakutora, wakwenera kuŵa “mfumu wa muwoli yumoza” kweniso wa “ŵana ŵakupulikira na mtima wose.”—1 Timote 3:2, 4.
Apa Baibolo likayowoyanga za ŵanthu ŵakutora. Nakuti pa nkhani ya kugonana, Baibolo likuyowoya mwakupulikikwa makora kuti ‘mfumu [wakwenera] kupeleka chakwenelera kwa muwoli wake’ kweniso kuti ŵakutorana ŵakwenera yayi ‘kunorana’ chawanangwa cha kugonana. (1 Ŵakorinte 7:3-5) Nadi, Chiuta wakukanizga yayi munthu kutora panji kutengwa nanga ni awo ŵali na udindo mu mpingo.
CHIFUKWA CHA MAKANI GHAWEMI
Usange Baibolo likukanizga yayi kutora panji kutengwa, chifukwa wuli Yesu na Paulosi ŵakayowoya kuti uyo wandatore panji kutengwa wachita makora chomene? Chifukwa ntchakuti munthu uyo wali yekha wakuŵa na mipata yinandi yakupharazgira makani ghawemi. Kweniso awo ŵali ŵekha ŵakwenjerwa chomene yayi nga umo vikuŵira na awo ŵali mu nthengwa.—1 Ŵakorinte 7:32-35.
Ghanaghanirani za David uyo wakaleka ntchito ya malipiro ghanandi ku Mexico na kusamira ku muzi unyake ku Costa Rica kuti wakasambizge ŵanthu Baibolo. Kasi David wakuwona kuti pakaŵa uwemi uliwose pakuŵa yekha? Enya. Iyo wakati: “Chikaŵa chipusu yayi kuti nizgoŵere mitheto na kukhala ku malo agha, kweni pakuti nkhaŵa nekha, nkhazgoŵera luŵiro.”
Claudia uyo nayo ngwambura kutengwa wakasamira ku malo uko kukakhumbikwiranga ŵanthu ŵanandi kuti waŵasambizgenge Baibolo. Iyo wakati: “Nkhukondwa chomene kuteŵetera Chiuta. Chipulikano chane ntchakukhora chomene ndipo nili paubwezi na Chiuta chifukwa cha kughanaghanira ivyo wakunichitira.”
Claudia wakati: “Kwali uli wekha panji yayi, wamunthu ukukondwa chomene para ukuteŵetera Yehova Chiuta na mtima wose.”
Palije chifukwa chakuti munthu wachichizgikenge kukhala yekha uku wangakwaniska yayi. Claudia wakatiso: “Kwali uli wekha panji yayi, wamunthu ukukondwa chomene para ukuteŵetera Yehova Chiuta na mtima wose.”—Salimo 119:1, 2.


text:
SAMBIRO 71
Yehova Wakavikilira Yesu
Ku charu chinyake cha kumafumiro gha dazi kwa Israyeli kukaŵa ŵanthu awo ŵakagomezganga kuti nyenyezi zingaŵalongozga. Usiku unyake, ŵanalume ŵanyake ŵakumafumiro gha dazi ŵakawona chinthu icho chikawonekanga nga ni nyenyezi yakuŵala chomene chikwenda kuchanya ndipo ŵakamba kuchilondezga. “Nyenyezi” iyi yikaŵalongozgera ku Yerusalemu. Ŵanalume aŵa ŵakamba kufumba ŵanthu kuti: ‘Kasi mwana uyo wazamuŵa themba la Ŵayuda wali nkhu? Tiza kuti tizakamusindamire.’
Herode, themba la Yerusalemu, wakati wapulika vya themba liphya, wakafipa mtima chomene. Wakafumba ŵalara ŵa ŵasembe kuti: ‘Kasi ni nkhu uko themba ili likwenera kubabikira?’ Ŵasembe ŵakati: ‘Ntchimi zikayowoya kuti wazamubabikira ku Betelehemu.’ Ntheura Herode wakachema ŵanalume ŵakumafumiro gha dazi ndipo wakaŵaphalira kuti: ‘Lutani ku Betelehemu mukamupenje mwana uyu. Ndipo mukawereso na kuzakaniphalira uko wali. Nane nkhukhumba kumusindamira.’ Kweni Herode wakatetanga.
“Nyenyezi” yikambaso kwenda. Ŵanalume ŵara ŵakayilondezga m’paka ku Betelehemu. “Nyenyezi” yikayimilira pachanya pa nyumba ndipo ŵanalume aŵa ŵakanjira mu nyumba iyi. Ŵakasanga Yesu wali na amama ŵake. Ŵakamusindamira mwana na kumupa vyawanangwa nga ni golide, lubani, na mure. Kasi Yehova ndiyo wakaŵatuma ŵanthu aŵa kuti ŵakasange Yesu? Yayi.
Usiku wenewura, Yehova wakaphalira Yosefe mu loto kuti: ‘Herode wakukhumba kukoma Yesu. Tora muwoli wako na mwana, uchimbillire ku Eguputo. Ukakhale kwenekuko m’paka nizakakuphalire kuti uwereko.’ Yosefe wakatora banja lake mwaluŵiro na kuluta ku Eguputo.
Yehova wakaphalira ŵanalume ŵakumafumiro gha dazi kuti ŵaleke kulutaso kwa Herode. Herode wakati wawona kuti ŵanalume ŵara ŵakwizakoso yayi, wakakwiya chomene. Pakuti Herode wakamusanga yayi Yesu, wakapeleka dango lakuti ŵabonda wose ŵasepuka ŵamsinkhu wa Yesu ŵakomeke mu Betelehemu. Kweni pa nyengo iyi Yesu wakaŵa kuti wali ku Eguputo.
Herode wati wafwa, Yehova wakaphalira Yosefe kuti: ‘Sono ungawelera.’ Yosefe, Mariya na Yesu ŵakawelera ku Israyeli, ndipo ŵakakhala mu tawuni ya Nazarete.
“Ndimo ghaŵirenge mazgu ghane agho ghafuma mu mulomo wane. . . . icho naghatumira chichitikenge.”—Yesaya 55:11


text:
Maholide na Vikondwelero
Kasi Baibolo Likuti Wuli pa Nkhani ya Halowini?
Kasi Halowini ntchikondwelero chiwemi panji yayi?
Kasi Baibolo Likuti Wuli pa Nkhani ya Khrisimasi?
Pali vinthu 6 ivyo vingamovwirani kumanya umo Khrisimasi yikambira.
Kasi Yesu Wakababika Pawuli?
Manyani chifukwa icho ŵanthu ŵakukondwelera Khrisimasi pa December 25.
Kasi Baibolo Likuti Wuli pa Nkhani ya Isitara?
Manyani vinthu 5 ivyo vikuchitika pa holide ya Isitara kweniso umo yikambira.
Kasi Paska Ni Vichi?
Chifukwa wuli ŵakachitanga Paska? Chifukwa wuli Yesu wakachitangako Paska apo Ŵakhristu mazuŵa ghano ŵakuchitako yayi?


text:
IVYO BAIBOLO LIKUYOWOYA
Ŵangelo
Mu mabuku na mafilimu ghanandi mukuŵa vithuzi vya ŵangelo. Kweni kasi ŵangelo mbanjani ndipo ŵakugwira ntchito wuli?
Kasi ŵangelo mbanjani?
IVYO BAIBOLO LIKUYOWOYA
Pambere Chiuta wandalenge charu na ŵanthu, wakaŵa kuti walenga kale ŵangelo awo mbankhongono chomene kuluska ŵanthu. Iwo ŵakukhala kuchanya uko kukukhala Chiuta, nakuti palije munthu uyo wangaŵawona. (Yobu 38:4, 7) Baibolo likuti vilengiwa vyapachanya ivi ni “mizimu” panji kuti “ŵangelo.”—Salimo 104:4. *
Kasi ŵangelo ŵalipo ŵalinga? Mbanandi chomene. Baibolo likuti ŵangelo ŵalipo “masawuzandi ghanandi,” panji kuti “vikwi makumi kwandaniska na vikwi makumi ghanandi kweniso vikwi vya vikwi.” (Chivumbuzi 5:11; mazgu ghamusi) Ŵangelo mbanandi chomene, ni mahandiredi mamiliyoni ghanandi.
“Nkhawona . . . ŵangelo ŵanandi awo ŵakazingilizga chitengo . . . ndipo unandi wawo ukaŵa masawuzandi ghanandi kwandaniska na masawuzandi ghanandi ndiposo masawuzandi ghanandi kwandaniska na masawuzandi ghanandi.”—Chivumbuzi 5:11.
Kasi kale ŵangelo ŵakachitanga ntchito wuli?
IVYO BAIBOLO LIKUYOWOYA
Kanandi ŵangelo ŵakatumikanga nga ni mathenga. * Kweniso Baibolo likuyowoya kuti ŵangelo ŵakatumikanga kuti ŵakachite minthondwe. Chiuta wakatuma mungelo kuti wakatumbike Abrahamu na kumukanizga kukoma mwana wake. (Genizesi 22:11-18) Mungelo wakawonekera kwa Mozesi mu chivwati chakugolera moto na kumuphalira kuti wakaponoske ŵanthu. (Ekisodo 3:1, 2) Ntchimi Daniyeli yikati yaponyeka mu khululu la nkhalamu, ‘Chiuta wakatuma mungelo na kujara mulomo wa nkhalamu.’—Daniyeli 6:22.
“Penepapo mungelo wa Yehova wakawonekera kwa iyo [Mozesi] mu dimi la moto mukati mwa chivwati chaminga.”—Ekisodo 3:2.
Kasi sono ŵangelo ŵakugwira ntchito wuli?
IVYO BAIBOLO LIKUYOWOYA
Tikumanya vyose yayi ivyo ŵangelo ŵakuchita. Ndipouli, Baibolo likuyowoya kuti ŵangelo ŵakovwira ŵanthu ŵamitima yiwemi kuti ŵamumanye makora Chiuta.—Milimo 8:26-35; 10:1-22; Chivumbuzi 14:6, 7.
Zuŵa linyake Yakhobe wakawona ŵangelo mu maloto, ŵakukwera kuchanya pa “makwelero” na kukhira kwiza pa charu chapasi. (Genizesi 28:10-12) Yakhobe wakwenera kuti wakamanya kuti Yehova wakutuma ŵangelo pa charu chapasi kuti ŵazakawovwire ŵanthu ŵakugomezgeka. Nase tikumanya fundo iyi.—Genizesi 24:40; Ekisodo 14:19; Masalimo 34:7.
“Wakawona makwelero agho ghakafuma pa charu chapasi m’paka kuchanya. Wakawonaso ŵangelo ŵa Chiuta ŵakukwera na kukhira pa makwelero agha.”—Genizesi 28:12.
^ ndime 6 Baibolo likuti ŵangelo ŵanyake ŵakagalukira Chiuta, ndipo ŵakumanyikwa kuti “viŵanda.”—Luka 10:17-20.
^ ndime 11 Mu Chihebere na Chigiriki lizgu ilo lili kung’anamulika kuti “mungelo” likung’anamura “thenga.”


text:
Umo Mungatisangira
Tili ŵakunozgeka kumovwirani usange mukukhumba kusambira Baibolo panji kumanya ntchito iyo tikuchita pa charu chose. Sankhanipo chimoza musi umu kuti Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakufupi na kukwinu ŵamovwirani.
Tiyimbirani foni panji kutilembera pa maadiresi na manambara agho ghali musi umu
Honduras
Congregación Cristiana de los Testigos de Jehová, A.R.
Apartado 147
11102 TEGUCIGALPA
HONDURAS
+504 236-6680
+504 236-5640 (Fax)
Nyengo ya Ntchito
Mande m’paka Chinkhondi
8:00 a.m. m’paka 5:00 p.m.


text:
Mafumbo Ghazgoleka
Kasi Baibolo ni Mazgu gha Ciuta nadi?
Baibolo ni Mazgu gha Ciuta ndipo ndapadera. Mabaibolo mabiliyoni ghali kupulintika mu viyowoyero vinandi comene. Fundo zavinjeru za mu Baibolo zili na nkhongono ya kovwira ŵanthu kuti waŵe na nkharo yiwemi.—Ŵazgani 1 Ŵatesalonika 2:13; 2 Timote 3:16.
Tikumanya kuti Baibolo ni buku lakufuma nadi kwa Ciuta, cifukwa likutiphalira ivyo vicitikenge munthazi. Palije munthu uyo wangamanyirathu vyamunthazi. Wonani ivyo vili mu buku la Yesaya. Ciphapha ca buku ili ico cikalembeka pambere Yesu wandize cikasangika mu mphanji pafupi na Nyanja ya Mcere. Pa ciphapha ici pakalembeka kuti mu msumba wa Babuloni muzamukhalaso ŵanthu yayi. Ucimi uwu ukafiskika kale comene Yesu wati waluta kucanya.—Ŵazgani Yesaya 13:19, 20; 2 Petrosi 1:20, 21.
Kasi Baibolo likalembeka wuli?
Pakatora vyaka 1,600 kuti Baibolo lilembeke. Ŵanthu pafupifupi 40 awo ŵakalembako Baibolo, ŵakalemba fundo zakukolerana. Cifukwa wuli? Nchifukwa cakuti ivyo ŵakalembanga vikafumanga kwa Ciuta.—Ŵazgani 2 Samuel 23:2.
Nyengo zinyake Ciuta wakayowoyanga nawo kwizira mu ŵangelo, maloto panji mboniwoni. Ciuta wakaŵaphaliranga waka fundo, ndipo iwo pakulemba ŵakasankha makora mazgu kuti uthenga wake upulikikwe.—Ŵazgani Uvumbuzi 1:1; 21:3-5.


text: Kwa wakulongozga sumu. Yimbike na vyakwimbira vya vingwe, muyichunire pa Shiminiti.* Sumu ya Davide.6 A Yehova, munganichenyanga uku muli na ukali yayi,Ndipo munganilanganga uku mwatukutwa chara.+2 Munilongore lusungu, A Yehova, pakuti nkhulopwa.Nichizgani, A Yehova,+ pakuti viwangwa vyane vikumbwakamira.3 Nahangayika chomene,+Ndipo nkhufumba imwe, A Yehova, kasi viŵenge nthena m’paka pawuli?+4 Welerani, A Yehova, nithaskani.+Niponoskani chifukwa cha lusungu* lwinu.+5 Uyo wafwa wangamuzunurani* yayi.Ni njani wangamulumbani mu Dindi?*+6 Navuka na kutampha kwane.+Usiku wose nkhunyeweska bedi lane na masozi.Nkhuzumbwiska chakugonapo chane na kulira.+7 Jiso lane lalolotera chifukwa cha chitima.+Lalopwa* chifukwa cha wose awo ŵakunisuzga.8 Fumaniko kwa ine, mose imwe mukuchita uheni,Pakuti Yehova wapulikenge kulira kwane.+9 Yehova wapulikenge pempho lane lakuti wanovwire.+Yehova wapokelerenge lurombo lwane.10 Ŵalwani ŵane wose ŵalengeskekenge na kuchita wofi.Ŵawelerenge chafutanyuma chifukwa cha kukhozgeka soni mwamabuchi.+


text:
“Tisazgiyeniku Chivwanu”
“Ndiwovyeni kuti ndije ndi chivwanu chakukho!”
SUMU: 54, 24
1. Nchifukwa wuli chivwanu nchakukhumbika? (Wonani chithuzi cho che pachanya.)
MUKUJIFUMBAPU kuti, ‘Kumbi nde munthu yo Yehova wangataska pa chisuzgu chikulu ndi kumusereza m’charu chifya?’ Pe vinthu vinandi vo tingachita kuti tizitaskiki. Kweni Paulo wangulongo chinthu chakukhumbika ukongwa. Iyu wangukamba kuti: “Kwambula chivwanu, nkhwakusuzga kukondweska Chiuta.” (Ŵah. 11:6) Nkhani iyi yingawoneka yipusu ukongwa, kweni uneneska ngwakuti, ‘chivwanu che ndi ŵanthu wosi cha.’ (2 Ŵat. 3:2) Fundu izi zititiwovya kuziŵa kukhumbika kwakuja ndi chivwanu chakukho.
2, 3. (a) Kumbi tisambiranji kwaku Petro pa nkhani ya chivwanu? (b) Kumbi sonu tikambiskanengi mafumbu nanga?
2 Wakutumika Petro wanguwona kuti chivwanu nchakukhumbika ukongwa. Ndichu chifukwa chaki, wangukamba kuti ‘chivwanu cho chayeseka chingazitiwovya kuti tizilumbiki ndi kulonde unkhankhu asani Yesu Khristu wazivumbuka.’ (Ŵerengani 1 Petro 1:7.) Pakuti chisuzgu chikulu chiŵandika ukongwa, titenere kuwonesesa kuti te ndi chivwanu cho chingazitiwovya kuzija m’gulu la ŵanthu wo azamulumbika ndi Fumu ya unkhankhu pa nyengu yo yiziyengi. Ndipu tikhumba kuja mtundu wa ŵanthu wo ŵe “ndi chivwanu chakusunga umoyu.” (Ŵah. 10:39) Tikhumbika so kupempha nge mo wanguchitiya munthu yo wangukamba kuti: “Ndiwovyeni kuti ndije ndi chivwanu chakukho.” (Marko 9:24) Pamwenga tingakamba nge mo akutumika aku Yesu angukambiya kuti: “Tisazgiyeniku Chivwanu.”
3 Pangaŵa mafumbu nganyaki ngo tingajifumba pa nkhani ya kusazgiyaku chivwanu. Kumbi tingachita wuli kuti tije ndi chivwanu? Kumbi tingalongo wuli kuti te ndi chivwanu? Kumbi te ndi ukaboni wuli wo utitovya kuziŵa kuti pemphu lidu lakuti Chiuta watisazgiyeku chivwanu limukikengi?
JANI NDI CHIVWANU CHAKUKHO
4. Kumbi mbayani wo angatiwovya kuja ndi chivwanu chakukho?
4 Chifukwa “vinthu vosi vo vikulembeka kali, vikulembeka kuti vitisambizi,” tingasambira vinandi kwa ŵanthu akali wo ŵenga ndi chivwanu. (Ŵar. 15:4) Asani tiŵerenga nkhani za ŵanthu nge Abrahamu, Sara, Isaki, Yakobe, Mosese, Rahabi, Gideoni ndi Baraki zingatiwovya kuti tiwoni asani te ndi chivwanu chakukho. (Ŵah. 11:32-35) Kweniso asani tiŵerenga nkhani za abali ndi azichi a mazuŵa nganu wo ŵe ndi chivwanu chakukho, tichiskika kuti nasi tiyesesi kuja ndi chivwanu chakukho. *
5. Kumbi Eliya wangulongo wuli kuti wagomezganga ukongwa Yehova, nanga vo wanguchita vingatiwovya wuli?
5 Vo Eliya wanguchita vilongo kuti wamugomezganga ukondwa Yehova. Po Eliya wakambiyanga Fumu Ahabu kuti kuŵengi chilala, wangukamba mwakusimikizga kuti: “Nge mo Yehova . . . walili wamoyu, . . . kuŵengi dungwi cha pamwenga vuwa, pijapija ini ndalamula.” (1 Ŵakar. 17:1) Eliya wangugomezga kuti Yehova waŵapaskengi vakukhumbika pa umoyu. (1 Ŵakar. 17:4, 5, 13, 14) Kweniso wangugomezga kuti Yehova wayuskengi mwana yo wangufwa. (1 Ŵakar. 17:21) Wangukayika cha kuti Yehova watumizengi motu kuti uwotchi sembi Paphiri la Karmele. (1 Ŵakar. 18:24, 37) Nyengu yati yakwana kuti Yehova wamalisi chilala, Eliya wangukambiya Ahabu kuti: “Lutanga, ukaryi ndi kumwa chifukwa kuvwika mphomu ya chivuwa.” Wangukamba viyo chinanga kuti kuchanya kungulongo cha kuti kuzengi vuwa. (1 Ŵakar. 18:41) Nkhani izi zingatiwovya kuti tiwoni asani nasi te ndi chivwanu chakukho viyo.
VO TINGACHITA KUTI TIJE NDI CHIVWANU
6. Kumbi Yehova wangatipaskanji cho chingatiwovya kuti tije ndi chivwanu?
6 Tingaja cha ndi chivwanu paku isi tija. Chivwanu nchipasu cha mzimu waku Chiuta. (Ŵag. 5:22) Mwaviyo, titenere kulondo ulongozgi waku Yesu wakuti tipemphengi mzimu. Iyu wakutisimikizgiya kuti Awuskefwi ‘apereka mzimu wakupaturika kwaku wo atimupempha.’
7. Kumbi tingachita wuli kuti chivwanu chidu chilutirizgi kuja chakukho? Perekani chakuyeruzgiyapu.
7 Asani taja ndi chivwanu, titenere kulutirizga kuchikulisa. Tingayeruzgiya chivwanu ndi motu. Asani motu wabuka, utamba kukole ukongwa. Kweni asani tileka kuwusonkhezge, ungayamba kuzimwa kamanakamana ndi kuja waka vyotu pe. Kweni asani tisonkhaku nkhuni kaŵikaŵi, ulutirizgengi kukole. Mwakuyana waka, chivwanu chidu chingaja chakukho asani tiŵerenga Mazu Ngaku Chiuta nyengu zosi. Kusambira Bayibolu nyengu zosi kungatiwovya kuliyanja ukongwa kweniso kwanja Yehova yo wakulemba. Ivi vingatiwovya kuti chivwanu chidu chikho.
8. Kumbi ndi vinthu nivi vo vingatiwovya kuti chivwanu chidu chilutirizgi kuja chakukho?
8 Kumbi ndi vinthu wuli vinyaki vo mungachita kuti muje ndi chivwanu? Mungakhorwanga ndi vo mungusambira pa nyengu yo mwakhumbanga kubatizika pe cha. (Ŵah. 6:1, 2) Muziŵengi mauchimi ngo ngafiskika chifukwa ngangakuwovyani kuti muje ndi chivwanu. Kweniso mungagwiriskiya ntchitu Mazu Ngaku Chiuta kuti muwoni asani chivwanu chinu chiyanana ndi vo Bayibolu likamba pa nkhani ya ŵanthu wo ŵe ndi chivwanu chakukho.
9, 10. Kumbi vinthu ivi vititiwovya wuli kuti tije ndi chivwanu: (a) mabwezi ngamampha? (b) maunganu? (c) uteŵeti wakumunda?
9 Wakutumika Paulo wangukambiya Akhristu anyaki kuti akhumbikanga ‘kuchiskana’ kuti aje ndi chivwanu chakukho. (Ŵar. 1:12) Asani nasi ticheza ndi Akhristu anyidu, chivwanu chawu ndi chidu chingakho. Ivi vingachitika asani ticheza ukongwa ndi ŵanthu wo chivwanu chawu chayesekapu. (Yak. 1:3) Mabwezi ngaheni ngananga chivwanu, kweni mabweni ngamampha ngatovya kuti chije chakukho. (1 Ŵakor. 15:33) Ichi nchifukwa chimoza cho tichiskikiya kuti tingalekanga cha “kuwungana,” kweni tilutirizgi “kuchiskana.” (Ŵerengani Ŵahebere 10:24, 25.) Chifukwa chinyaki nchakuti nkhani zo zikambika pa maunganu zitovya kuti chivwanu chidu chije chakukho. Fundu iyi yikoliyana ndi vo Paulo wangukamba. Iyu wanguti: “Munthu waja ndi chivwanu chifukwa cha vo wavwa.” (Ŵar. 10:17) Kumbi tiluta ku maunganu nyengu zosi?
10 Asani tipharazga tiwovya ŵanthu kuti aje ndi chivwanu kweniso chivwanu chidu chikuwa. Nge mo venge ndi Akhristu akwambiriya, tisambira kugomezga ukongwa Yehova ndipuso kulongoro mwachiganga.
11. Nchifukwa wuli Kalebe ndi Yoswa agomezganga ukongwa Yehova, nanga isi tingaŵayezga wuli?
11 Chivwanu chidu chikuwa asani tiziŵa kuti Yehova watitiwovya pa umoyu widu ndipuso mo wamukiya marombu ngidu. Ivi ndivu vinguchitikiya Kalebe ndi Yoswa. Yiwu angulongo kuti agomezganga Yehova pa nyengu yo anguchisyora Charu Chakulayizgika. Chivwanu chawu chingukuwa ukongwa ŵati aziŵa kuti Yehova watiŵalongozga. Ndichu chifukwa chaki Yoswa wangukambiya Ayisraele mwanthazi kuti: “Pa mazu ngosi ngamampha ngo Yehova Chiuta winu wangukukambiyani, palivi chinanga ngamoza ngo ngatondeka.” Pavuli paki, wangukamba so kuti: “Sonu wopani Yehova ndipu mteŵetiyeni mwakugomezgeka kwambula kunangisa kanthu . . . Kweni ini ndi a munyumba yangu titeŵetiyengi Yehova.” (Yos. 23:14; 24:14, 15) Asani tingalaŵa umampha waku Yehova, nasi tingasimikizga kuti timuteŵetiyengi mwakugomezgeka nge Yoswa.
MO TINGALONGORE KUTI TE NDI CHIVWANU
12. Kumbi Yakobe wangulongo wuli kuti wenga ndi chivwanu?
12 Kumbi tingalongo wuli kuti te ndi chivwanu chakukho? Wakutumika Yakobe wangumuka fumbu ili. Iyu wangukamba kuti: “Ini ndikulongongi chivwanu changu mu ntchitu zangu.” (Yak. 2:18) Vakuchita vidu ndivu vingalongo kuti te ndi chivwanu cheneku. Tiyeni tiwonepu ŵanthu anyaki wo angulongo kuti ŵe ndi chivwanu.
13. Kumbi tingalongo wuli kuti te ndi chivwanu asani tigwiraku ntchitu yakupharazga?
13 Kugwiraku ntchitu yakupharazga ndiyu nthowa yamampha ukongwa yo tingalongole kuti te ndi chivwanu. Nchifukwa wuli tikamba viyo? Ntchitu iyi yikhumba kuti munthu waje ndi chivwanu. Wagomezgengi vo Chiuta wakukamba kuti nyengu yo charu ichi chimaliyengi “yiswerengi cha.” (Hab. 2:3) Tingaziŵa kuti te ndi chivwanu chakukho asani titijipereka mu uteŵeti. Kumbi titesesa kupharazga pamwenga kuyesa nthowa zinyaki kuti tisazgiyeku uteŵeti widu? (2 Ŵakor. 13:5) Kukamba uneneska, asani tipharazga pakweru, tilongo kuti te ndi chivwanu.
14, 15. (a) Kumbi tingalongo wuli kuti te ndi chivwanu? (b) Kumbi Rebecca ndi murumu waki angulongo wuli kuti ŵenga ndi chivwanu chakukho?
14 Tingalongo so kuti te ndi chivwanu asani tikunthiyapu masuzgu ngo tikumana nangu zuŵa lelosi. Chinanga tingatama, tingadandawula, tingasuzgika maŵanaŵanu, tingaŵa akavu pamwenga tingakumana ndi masuzgu nganyaki, tigomezga kuti Yehova ndi Mwana waki atiwovyengi “pa nyengu yakwenere.” (Ŵah. 4:16) Tilongo chivwanu asani tipempha Yehova kuti watiwovyi mwakuliŵavu. Yesu wangukamba kuti tingapempha vinthu vakuliŵavu nge “chakurya chakukhumbika pa zuŵa.” (Luka 11:3) Bayibolu lititiwovya kugomezga kuti Yehova wangatipaska chakurya. Pa nyengu yo ku Yisraele kwenga chilala, Yehova wangupaska Eliya chakurya ndi maji. Nge mo Yehova wangukambiya, “achaholi amupaskanga chiŵandi ndi nyama mulenji ndi mazulu, ndipu wamwanga maji mumsinji.” (1 Ŵakar. 17:3-6) Nasi tigomezga kuti Yehova watiwovyengi kusaniya vinthu vo tikhumba.
15 Te ndi chigomezgu kuti asani tilondo fundu za m’Bayibolu, Yehova watiwovyengi kusaniya chakurya. Rebecca yo waja ku Asia wanguwona kuti fundu iyi njauneneska. Iyu ndi murumu waki angugwiriskiya ntchitu ulongozgi wo usanirika pa Mateyu 6:33 ndi Nthanthi 10:4. Aŵikanga vinthu va Ufumu pakwamba ndipuso agwiranga ntchitu mwaphamphu. Rebecca wangukamba kuti zuŵa linyaki murumu waki wawonanga kuti ntchitu yo wagwiranga yaŵikanga umoyu wawu wauzimu pangozi ndipu wanguyileka. Kweni ŵenga ndi ŵana anayi wo akhumbikanga kuŵaphwere. Rebecca wangukamba kuti: “Tingwamba kubika mandazi ndi kugulisa. Tinguchita ivi kwa vyaka vinandi ndipu Yehova wangutisiya cha. Pa nyengu iyi tasoŵanga chakurya cha.” Kumbi namwi mugomezga kuti Bayibolu le ndi ulongozgi wamampha ukongwa mazuŵa nganu?
16. Nchinthu wuli chingachitika asani tithemba Chiuta?
16 Tingakayikanga cha kuti asani tilondo ulongozgi waku Chiuta vinthu vitiyendiyengi umampha. Paulo wanguko mazu ngaku Habakuku. Iyu wanguti: “Murunji wajengi ndi umoyu ndi chivwanu chaki.” (Ŵag. 3:11; Hab. 2:4) Mwaviyo, titenere kuja ndi chivwanu mwaku Yo wangatiwovya nadi. Paulo watitikumbuska kuti Chiuta “wangachita vinthu vikulu ukongwa kuluska vosi vo tipempha pamwenga kuŵanaŵana, mwakukoliyana ndi nthazi yaki yo yigwira ntchitu mwaku isi.” (Ŵaef. 3:20) Ateŵeti aku Yehova atesesa kuchita khumbu laku Chiuta. Kweni chifukwa chakuziŵa kupeleŵe kwawu, yiwu athemba Yehova kuti ndiyu watumbikengi vo achita. Kukamba uneneska, vakukondwesa ukongwa kuziŵa kuti Chiuta widu we nasi.
PEMPHU LAWU LINGUMUKIKA
17. (a) Kumbi pemphu la akutumika lingumukika wuli? (b) Nchifukwa wuli nasi tigomezga kuti Chiuta watimukengi pemphu lidu lakuti watisazgiyeku chivwanu?
17 Pavuli pakukambiskana nkhani iyi, tingakamba nge mo akutumika angukambiya. Yiwu anguti: “Tisazgiyeniku chivwanu.” (Luka 17:5) Pemphu lawu lingumukika pa Pentekoste wa mu 33 C.E. Yiwu angulonde mzimu wakupaturika ndipu angwamba kuziŵa vinthu vinandi vakukwaskana ndi khumbu laku Chiuta. Ivi vinguwovya kuti chivwanu chawu chikho. Pavuli paki, angwamba kupharazga mwaphamphu. (Ŵakol. 1:23) Kumbi nasi Chiuta watimukengi asani tingamupempha kuti wasazgiyeku chivwanu chidu? Bayibolu lilongo kuti wangatimuka asani “tipempha mwakukoliyana ndi khumbu laki.”
18. Kumbi Yehova watumbika wuli ŵanthu wo ŵe ndi chivwanu?
18 Yehova wakondwa ndi ŵanthu wo atimugomezga ukongwa. Iyu wamukengi pemphu lidu lakuti watisazgiyeku chivwanu. Ndipu chivwanu chidu chikhongi ukongwa. Ivi vichitiskengi kuti “tije akwenere Ufumu waku Chiuta.”
^ ndimi 4 Mwakuyeruzgiyapu, wonani mbiri ya umoyu waku Lillian Gobitas Klose (Galamukani! ya July 22, 1993), Feliks Borys (Galamukani! ya February 22, 1994), ndi yaku Josephine Elias (Galamukani! ya September 2009).


text:
Mazu Ngakwamba nga Chigaŵa 1
Bayibolu litamba ndi kukonkhosa vinthu vakutowa vo Yehova wakupanga, kuchanya ndi pacharu chapasi. Asani ndimwi mupapi, wovyani mwana winu kuziŵa vinthu vinandi vakuziziswa vo Yehova wakulenga. Mukonkhosiyeni kuti Chiuta wakupanga ŵanthu mwakupambana ndi nyama. Ŵanthu alongoro, kuŵanaŵana, kupanga vinthu, kumba sumu ndi kuromba. Muwovyeni kuti waziŵi nthazi zaku Yehova, zeru zaki ndipuso kuti watanja vinthu vosi vo wakupanga, kusazgiyapu weyosi waku isi.
PA CHIGAŴA ICHI
SAMBIRU 1
Chiuta Wakupanga Kuchanya ndi Charu Chapasi
Bayibolu likamba kuti Chiuta wakulenga kuchanya ndi charu chapasi. Kumbi utimuziŵa yo Yehova wangwamba kupanga, wechendapangi vinthu vinyaki vosi?
SAMBIRU 2
Chiuta Wangupanga Munthurumi ndi Munthukazi Akwamba
Chiuta wangupanga munthurumi ndi munthukazi akwamba ndipu wanguŵaŵika mumunda wa Edene. Iyu wakhumbanga kuti aje ndi ŵana ndipu apangi charu chosi kuja paradayisu.


text:
Kumbi ndi Vinthu Nivi vo Ufumu Waku Chiuta Wazamutuzgapu?
“Charu chiluta ndi khumbiru laki kweni yo wachita khumbu laku Chiuta wajengi kwamuyaya.”—1 YOH. 2:17.
SUMU: 55, 24
1, 2. (a) Kumbi charu ichi chiyanana wuli ndi chigaŵenga cho chiluta kuchinyongeka? (Wonani chithuzi cho che pachanya.) (b) Kumbi angelu kweniso ŵanthu azamuchita wuli asani charu chiheni ichi chazituzgikapu?
TIYERUZGIYI kuti mutuvwa alonda a jeri adanariza kuti, “Munthu wakufwa watenda!” Yiwu atuwa ndi chigaŵenga muchipinda cho anguchijaliya. Ntchifukwa wuli alonda ŵenaŵa akamba viyo? Chigaŵenga cho chiwoneka kuti chitama cha ndipu chilivi suzgu yeyosi pa liŵavu laki yo yingachitisa kuti chifwi. Alonda wo aluta ndi chigaŵenga chenichi kumalu ngakunyongiyaku ŵanthu. Mwaviyo, chigaŵenga chenichi chenge munthu wakufwa, chinanga kuti ntchamoyu. *
2 Mu nthowa yinyaki tingakamba kuti charu ichi chenge chigaŵenga cho takamba kuti chiluta kuchinyongeka. Yehova wakulamula kali kuti charu ichi chituzgikepu ndipu nyengu yakuti chituzgikiyepu ye pafupi ukongwa. Bayibolu likamba kuti: “Charu chiluta.” (1 Yoh. 2:17) Charu chenichi chimalengi nadi. Chinanga kuti ve viyo, pe kupambana pakati pa kumala kwa charu ichi ndi kubayika kwa chigaŵenga chiya takamba kali. Pa nyengu yo ayeruzganga kuti chigaŵenga cho chikanyongeki, anyaki angasuska kuti chinyongeki, angapempha kuti afufuzi so nkhani yo kuti uneneska uziŵiki. Yiwu angaŵanaŵana kuti alekengi dankha kuchinyonga. Mwakupambana ndi venivi, Fumu ya chilengedu chosi yo yiyeruzga mwaurunji yikulamula kali kuti charu ichi chituzgikepu. (Mar. 32:4) Iyu yiswerengi cha kutuzgapu charu ichi ndipu palivi yo wangaŵanaŵana kuti cheruzgu cho, chikuperekeka mwambula urunji. Asani watuzgapu charu ichi, angelu kweniso ŵanthu azamuzomereza kuti uneneska wachitika. Venivi vazamuchitisa kuti vinthu vizije umampha ukongwa!
3. Kumbi tikambisanengi vinthu vinayi nivi vo Ufumu waku Chiuta wazamutuzgapu?
3 Kumbi ndi vinthu nivi vinyaki vo vazamutuzgikapu pa nyengu yo “charu” ichi ‘chazamutuliyapu’? Vinthu vinandi vo tikumana navu, vo ŵanthu mazuŵa nganu awona kuti vingamala cha, vimalengi. Kumbi venivi vakudandawulisa? Awa! Fundu yeniyi njakukhumbika ukongwa chifukwa yikoliyana ndi “uthenga wamampha wa ufumu waku Chiuta.” (Mat. 24:14) Tiyeni tikambisani vinthu vinayi vikuluvikulu, vo Ufumu waku Chiuta wazamutuzgapu. Vinthu ivi, ndi ŵanthu aheni, mawupu ngachinyengu, vinthu viheni ndipuso vinthu vo vititisuzga maŵanaŵanu. Pa chakuchitika chechosi tikambisanengi (1) mo vinthu venivi vachitisiya kuti tikumanengi ndi masuzgu, (2) vo Yehova wazamuchita ndi vinthu venivi kweniso (3) vo wazamuchita kuti vinthu vamampha vizisere mumalu mwa vinthu venivi.
ŴANTHU AHENI
4. Kumbi ŵanthu aheni achitisa kuti tikumanengi ndi masuzgu wuli?
4 Kumbi ŵanthu aheni achitisa wuli kuti tikumanengi ndi masuzgu? Wakutumika Paulo wati wakamba kuti nyengu yinu ndi “nyengu yapade kweniso yakusuzga” wangukambirika so kulemba kuti: “Ŵanthu aheni ndipuso akunyenga azamuhenekeheneke.” (2 Tim. 3:1-5, 13) Kumbi muwona kuti mazu nga uchimi ngenanga ngafiskika? Anandi mwaku isi takumanapu ndi masuzgu chifukwa cha ŵanthu a ndewu, ŵanthu wo atinkha ŵanthu a mtundu unyaki kweniso vigaŵenga vakofya. Anyaki mwa ŵanthu ŵenaŵa, achita vinthu viheni mwambula kubisa ndipu anyaki achita vinthu nge kuti akhumba kovya ŵanthu penipo mbachinyengu. Chinanga kuti ŵanthu aheni ŵenaŵa tanyaki ŵechendatichitiyepu vinthu viheni kweni vo achita vititikwaska mbwenu. Tisuzgika ukongwa maŵanaŵanu asani tituvwa vinthu vakofya vo achita. Tikondwa cha asani yiwu atombozga ŵana, akukota ndipuso ŵanthu anyaki wo alivi akuŵavikiliya. Ŵanthu aheni achita vinthu nge nyama zakudondu pamwenga nge angelu aheni. (Yak. 3:15) Chakukondwesa ntchakuti, Mazu ngaku Yehova ngakamba kuti vinthu venivi vazamutuwapu ndipu pazamuja vinthu vamampha.
5. (a) Kumbi ŵanthu aheni ŵeche ndi mwaŵi wuli? (b) Ntchinthu wuli cho chazamuchitikiya ŵanthu aheni wo akana kusintha?
5 Kumbi Yehova wazamuchitanji ndi ŵanthu aheni? Pasonu panu, Yehova wapereka mwaŵi ku ŵanthu aheni kuti asinthi. (Yes. 55:7) Iyu waŵapasa mwaŵi wenuwu wechendaŵayeruzgi kweni wakukamba kali kuti charu chiheni ichi wachituzgengepu. Ntchinthu wuli chazamuchitikiya ŵanthu wo akana kusintha ndipu alutiriza kovya charu ichi mpaka po chisuzgu chikulu chazamuyambiya? Yehova walayizga kuti waŵatuzgengepu wosi ndipu azamuŵaku so cha. (Ŵerengani Sumu 37:10.) Yiwu angaŵanaŵana kuti azamubisama pa nyengu ya cheruzgu. Anandi atesa kubisa vo achita ndipu viwoneka kuti kanandi alangika cha. (Jobu 21:7, 9) Bayibolu lititikumbusa kuti: “Masu ngaku Chiuta nge pa nthowa za munthu ndipu wawona kayendelu kaki kosi. Palivi mudima wo ŵanthu aheni angabisamaku.” (Jobu 34:21, 22) Palivi malu ngo munthu wangabisamaku kuti Yehova Chiuta waleki kumuwona. Munthu wangamupusisa cha Yehova kaya kungaŵa mdima wuli. Iyu wangatondeka cha kuwona vinthu viheni vo munthu wachita. Pavuli pa Aramagedoni tazamuwona po ŵanthu aheni ajanga kweni tazakuŵasaniyapu cha. Yiwu azamuŵaku so cha!—Sumu 37:12-15.
6. Kumbi asani ŵanthu aheni azituzgikapu mbayani wo azamuja pacharu chapasi, nanga ntchifukwa wuli ndi nkhani yakukondwesa?
6 Kumbi asani ŵanthu aheni azituzgikapu, mbayani wo azamuja pacharu chapasi? Yehova walayizga vinthu vakukondwesa ivi: “Akufwasa azamuhara charu chapasi ndipu azamukondwa ndi chimangu chikulu.” Pa sumu yeniyi tiŵerenga so kuti: “Arunji azamuhala charu ndipu azamuja mwenimo kwamuyaya.” (Sumu 37:11, 29) Kumbi ŵanthu “akufwasa” kweniso “arunji” mbayani? Ŵanthu akufwasa mbanthu wo atijiyuyuwa ndipu avwiya Yehova ndi kulondo ulongozgi waki. Penipo ŵanthu arunji, mbanthu wo atanja kuchita vinthu vamampha pa masu paku Yehova Chiuta. Mucharu ichi ŵanthu arunji mbamana ukongwa kuyeruzgiya ndi ŵanthu aheni. Kweni mucharu chifya kwazamuŵavi ŵanthu aheni ndipu ŵanthu akufwasa ndi arunji ndiwu pe azamuja ndi umoyu. Yiwu ndiwu azamusintha charu kuja paradayisu!
MAWUPU NGACHINYENGU
7. Kumbi mawupu ngachinyengu ngachitisa kuti tikumanengi ndi masuzgu wuli?
7 Kumbi mawupu ngachinyengu ngachitisa kuti tikumanengi ndi vinthu wuli? Mawupu ndingu ngachitisa vinthu vinandi viheni vo vichitika mucharu ichi. Mwakuyeruzgiyapu, ŵanaŵaniyani za mawupu ngavisopa ngo ngapusisa ŵanthu mamiliyoni nganandi. Yingu ngasambiza ŵanthu vinthu vaboza vakukwaskana ndi Chiuta. Ngakamba kuti Bayibolu ndambula kugomezeka, ngakamba so vinthu vaboza vo vichitikiyengi charu ndi ŵanthu ndipuso vinthu vinyaki vinandi. Ntchinthu wuli cho chazamuchitikiya maboma ngo ngachitisa kuti ŵanthu achitengi nkhondu, ŵanthu akupambana mitundu abayanengi, ngachitiya nkhaza akavu ndipuso wo alivi wakuŵavikiliya? Maboma yanga ngasaniya ndalama zinandi chifukwa cha chinyengu kweniso kwanjiya. Nanga mawupu nga mbunu ngo ngananga chilengedu, ngaryiya masuku pamutu ŵanthu wo ngachita nawu malonda ndipu ngasaniya ndalama zinandi penipo ŵanthu mamiliyoni asuzgika ndi ukavu? Mwambula kukayika mawupu ngachinyengu ndingu ngachitisa masuzgu nganandi mucharu ichi.
8. Mwakukoliyana ndi vo Bayibolu likamba, kumbi ndi vinthu wuli vo vazamuchitikiya mawupu ngo ŵanthu anandi mazuŵa nganu atingawona kuti ngangatuzgikapu cha?
8 Kumbi Yehova wazamuchitanji ndi mawupu ngenanga? Chisuzgu chikulu chazamuyamba pa nyengu yo andali azamuyukiya mawupu ngosi ngavisopa vaboza. Bayibolu likamba kuti visopa venivi venge huli lo lidanika kuti Babiloni Mukulu. (Chiv. 17:1, 2, 16; 18:1-4) Yehova wazamutuzgapu mawupu nga visopa ngenanga. Nanga ntchinthu wuli cho chazamuchitikiya mawupu nganyaki ngachinyengu? Bayibolu ligwirisiya ntchitu mapiri ndi vilwa kumiya mawupu nganandi ngo ŵanthu mazuŵa nganu atingawona kuti ngazamutuwapu cha. (Ŵerengani Chivumbuzi 6:14.) Mazu ngaku Chiuta ngakukambiya limu kuti maboma ndipuso mawupu ngosi ngazamutuzgikapu. Maboma ngosi nga mucharu ichi limoza ndi ŵanthu ŵaki wo asuska Ufumu waku Chiuta, azamutuzgikapu kukumaliya kwa chisuzgu chikulu. (Yer. 25:31-33) Pakumaliya kwazamuŵavi gulu lelosi la chinyengu!
9. Ntchifukwa wuli tigomeza kuti mucharu chapasi chasonu vinthu vazamuchitikanga mwandondomeku?
9 Ntchinthu wuli cho chazamusere mumalu mwa mawupu ngachinyengu? Asani Aramagedoni yamala, kumbi pacharu chapasi pazamuja so wupu unyaki? Bayibolu lititikambiya kuti: “Pe kuchanya kwasonu ndi charu chapasi chasonu vo isi tilindiza mwakukoliyana ndi layizgu laki, ndipu mwenumu mwazamuja urunji.” (2 Pet. 3:13) Kuchanya kwakali ndipuso charu chapasi chakali, vo vimiya maboma ngachinyengu kweniso ŵanthu wo maboma ngenanga ngatiŵalamuliya, vazamutuzgikapu. Ntchinthu wuli cho chazamusele mumalu mwa vinthu venivi? Mazu ngakuti “kuchanya kwasonu ndi charu chapasi chasonu,” ngang’anamuwa kuti kwazamuja boma lasonu kweniso ŵanthu wo azamuja pacharu chapasi wo azamulamulika ndi boma lenili. Yesu Khristu wazamulamuliya Ufumu wenuwu wo wazamulongo mijalidu yaku Yehova Chiuta, yo ndi Chiuta wandondomeku. (1 Ŵakor. 14:33) Mwaviyo, ‘mucharu chapasi chasonu’ vinthu vazamuchitikanga mwandondomeku. Pazamuja anthurumi amampha wo azamulongozganga. (Sumu 45:16) Khristu ndi ŵanthu 144,000 wo wazamulamuliya nawu ndiwu azamulongozganga ŵanthu ŵenaŵa. Ŵanaŵaniyani mo vinthu vazamuŵiya asani Ufumu waku Chiuta wambula chinyengu wazisere mumalu mwa mawupu ngosi ngachinyengu, wo azamulamuliya mu ufumu wenuwu azamukoliyana ndi ŵanthu wo azakuŵalamuliya ndipuso kuti ndiwu pe wazamuŵaku!
VINTHU VIHENI
10. Kumbi ndi vinthu viheni nivi vo vawanda muchigaŵa chinu, nanga yimwi ndi banja linu mukwaskika wuli ndi vinthu venivi?
10 Kumbi vinthu viheni vititikwaska wuli mazuŵa nganu? Ŵanthu anandi mucharu ichi achita vinthu viheni. Ureŵi, chinyengu ndi nkhaza ve peposi mucharu ichi. Ukongwa apapi kanandi asuzgika kuvikiliya ŵana ŵawu ku vinthu viheni venivi. Ŵanthu wo apanga vakusangaluska mucharu ichi, ativipanga mwalusu kuti vinthu vosi viheni viwonekengi nge kuti vamampha. Yiwu anyoza fundu zaku Yehova za chamampha ndi chiheni. (Yes. 5:20) Akhristu auneneska akana vinthu venivi. Yiwu atesesa kuja akugomezeka chinanga kuti aja mucharu cho ŵanthu aleka kutumbika fundu zaku Yehova.
11. Kumbi tisambiranji pa mo Yehova wanguyeruzgiya Sodomu ndi Gomora?
11 Kumbi Yehova wazamuchitanji navu vinthu viheni? Ŵanaŵaniyani vo Chiuta wanguchita ndi vinthu viheni vo vachitikanga ukongwa ku Sodomu ndi Gomora. (Ŵerengani 2 Petro 2:6-8.) Lote yo wenga munthu murunji, wangusuzgika ukongwa chifukwa cha vinthu viheni vo ŵanthu achitanga muchigaŵa cho wajanga ndi banja laki. Yehova wati wananga chigaŵa chenichi, vinthu vosi viheni vo vachitikanga kwenuku vingumala. Vo wanguchita, venga “chakuwoniyapu cha vinthu vo vazamuchitikiya ŵanthu ambula kopa Chiuta.” Nge mo Yehova wangumalisiya vinthu viheni va munyengu iyi, ndimu so wazamuchitiya ndi vinthu viheni vo vichitika mazuŵa nganu pa nyengu yo wazamuyeruzga charu chiheni ichi.
12. Kumbi ndi ntchitu wuli zo mukhumba kuti muzigwireku asani charu chiheni ichi chazituzgikapu?
12 Ntchinthu wuli cho chazamusere mumalu mwa vinthu viheni? Muparadayisu mwazamuchitika vinthu vinandi vakukondwesa. Tazamugwira ntchitu yakukondwesa yakunozga charu kuti chije paradayisu ndipuso yakuzenga nyumba kuti tizijengemu pamoza ndi ŵanthu wo titiŵayanja. Ŵanaŵaniyani mo vazamuŵiya pa nyengu yo tazamulonde ŵanthu mamiliyoni wo azamuyuskika ndi kuŵasambiza nthowa zaku Yehova kweniso kuŵakonkhose mo wachitiyanga vinthu ndi ŵanthu. (Yes. 65:21, 22; Mac. 24:15) Tazamugwiranga ntchitu zinandi zo zazakutiwovya kuti tikondwengi ndi kuthamika Yehova.
VINTHU VO VITITISUZGA MAŴANAŴANU
13. Kumbi kugaruka kwaku Satana, Adamu ndi Eva kwachitisa kuti mazuŵa nganu ŵanthu akumanengi ndi masuzgu nanga?
13 Kumbi vinthu vo vititisuzga maŵanaŵanu vititikwaska wuli mazuŵa nganu? Ŵanthu aheni, mawupu ngachinyengu kweniso vinthu viheni, vichitisa kuti ŵanthu ajengi mwakusuzgika pacharu chapasi. Kumbi ndi yani yo waleka kukwaskika ndi nkhondu, ukavu pamwenga kusankhana mitundu? Nanga ndi yani yo waleka kukwaskika ndi matenda kweniso nyifwa? Tosi tikwaskika ndi vinthu venivi. Vinthu ivi vichitika chifukwa chakuti Satana, Adamu ndi Eva akugarukiya Yehova. Palivi yo waleka kukumana ndi masuzgu chifukwa chakugaruka kwa ŵanthu ŵenaŵa.
14. Kumbi Yehova wazamuchitanji ndi vinthu viheni vo vititisuzga maŵanaŵanu? Kambani chakuyeruzgiyapu.
14 Kumbi Yehova wazamuchita wuli ndi vinthu viheni vo tisuzgika navu maŵanaŵanu mazuŵa nganu? Ŵanaŵaniyani za nkhondu. Yehova walayizga kuti wazamumalisa nkhondu ndipu kwazamuŵavi. (Ŵerengani Sumu 46:8, 9.) Nanga ntchinthu wuli cho chazamuchitikiya matenda? Iyu wazakungatuzgapu. (Yes. 33:24) Nanga nyifwa? Yehova wazamumeza nyifwa kwamuyaya! (Yes. 25:8) Iyu wazamumalisa ukavu. (Sumu 72:12-16) Yehova wazamutuzgapu vinthu vosi viheni vo vichitisa kuti tisuzgikengi. Wazamutuzgapu “mphepu” yiheni ya charu ichi chifukwa chakuti Satana ndi angelu ŵaki kwazamuja kuti kulivi.—Ŵaef. 2:2.
15. Kumbi ndi vinthu vinyaki nivi vo vazamutuzgikapu asani nkhondu ya Aramagedoni yazichitika?
15 Kumbi muŵanaŵana kuti charu chazamuja wuli asani nkhondu, matenda pamwenga nyifwa vazituzgikapu? Yeruzgiyani kuti kulivi asilikali, ndegi za nkhondu, masitima nga nkhondu, vidya vankhondu pamwenga kukumbukiya ŵanthu wo akufwa pankhondu. Kulivi vipatala, madokotala, manesi, mamoshale ndipuso masanu! Asani ŵanthu wo aleka kuvwiya marangu azituzgikapu kwazamuŵavi alonda, ma alamu, apolisi ndipuso panyaki kwazamuŵavi maloku ndi maki. Pa nyengu iyi tazamusuzgika so maŵanaŵanu cha chifukwa cha vinthu viheni.
16, 17. (a) Kumbi ŵanthu wo azamupona pa Aramagedoni azamukondwa wuli? Konkhosani. (b) Kumbi mungachita wuli kuti muje ndi chigomezu chakuti mwazamutuzgikapu cha pa nyengu yo charu chakali ichi chazamutuzgikapu?
16 Kumbi umoyu wazamuja wuli asani masuzgu ngazituzgikapu? Nkhwakusuzga kuziŵa mo vazamuŵiya. Taja mucharu chakali ichi kwa nyengu yitali. Venivi vingachitisa kuti tileki kuwona kuti tisuzgika ukongwa ndi vinthu viheni vo vichitika. Mwakuyanana ŵaka, ŵanthu wo aja pafupi ndi siteji ya sitima za pamtunda, aziŵiriya chiwawa cha sitima zo. Ndimuso viŵiya ndi ŵanthu wo aja pafupi ndi nkhandu. Yiwu awona nge vinunkha cha chifukwa aziŵiriya fungu la vinthu vo. Chinanga kuti ve viyo, asani Yehova wazituzgapu vinthu vosi viheni, tazamukondwa ukongwa!
17 Ntchinthu wuli chazamuchitika asani masuzgu ngo tikumana nangu mazuŵa nganu ngazituwapu? Lemba la Sumu 37:11 limuka kuti: “Azamukondwa ndi chimangu chikulu.” Kumbi mazu ngenanga ngatikukondwesani cha? Venivi ndivu Yehova wakhumba kukuchitiyani. Mwaviyo, yesesani kuchita vosi vo mungafiska kuti mulutirizi kuja pa ubwezi ndi Yehova kweniso kuja mugulu laki, mu mazuŵa ngakusuzga nganu! Mukondwengi ndi vo mulindiza, muviŵanaŵaniyengi, muwonengi kuti vazamuchitika nadi kweniso mukambiyengeku anyinu! (1 Tim. 4:15, 16; 1 Pet. 3:15) Asani muchitengi viyo, mujengi ndi chigomezu kuti mwazamutuzgikapu cha limoza ndi charu chiheni ichi. M’malu mwaki, mwazamuja ndi umoyu wakukondwesa mpaka muyaya!
^ ndimi 1 Ndimi iyi yikonkhosa vo kanandi vachitikanga mujeri muvigaŵa vinyaki va United States mu vyaka vakuvuli.


text:
IVYO BAIBOLO LIKUYOWOYA PA NKHANI YA
Ukavu
Nangauli maboma ghakulimbikira kuti ghamazge ukavu, kweni pali ŵanthu mamiliyoni ghanandi awo mbakavu.
Kasi ŵakavu ŵangaŵa wuli ŵakukondwa?
IVYO ŴANTHU ŴAKUYOWOYA
Ŵanthu ŵanandi ŵakugomezga kuti munthu uyo wali na vinthu vinandi ndiyo wangaŵa wakukondwa kweniso wakukhorwa. Ŵakuti munthu uyo vinthu vikumwendera ni uyo wali na ndalama zinandi. Ŵakuti ŵakavu ŵangaŵa ŵakukondwa yayi chifukwa chakuti ŵakuŵavya mwaŵi wakuti ŵasambire panji ŵalutizge masambiro. Ŵakutondeka kuluta ku vipatala viwemi kweniso kusanga vinthu vinyake vyakukhumbikwa.
IVYO BAIBOLO LIKUYOWOYA
Baibolo likuti munthu wakuŵa wakukondwa nadi para wali paubwezi na Chiuta, kuti chifukwa cha chuma yayi. Baibolo likuti: “Mbakukondwa awo ŵakumanya kusoŵerwa kwawo kwauzimu.” (Mateyu 5:3) Kwali ŵali na ndalama panji yayi, ŵanthu awo ŵakumanya kuti mbakusoŵerwa mwauzimu ŵakulaŵiska kwa Chiuta kuti waŵalongozge. Ntheura ŵakusambira fundo za mu Baibolo izo zikuŵakhwimiska na kuŵapa mtende wa mu mtima. Ivi ndivyo vikovwira munthu kuŵa wakukondwa nadi.
Awo ŵakupulikiska fundo za mu Baibolo na kuzilondezga ŵakumanya makora umo ŵangachitira na ukavu. Baibolo likovwira ŵanthu kuti ŵaleke vinthu vyawakawaka, nga nkhukhweŵa hona na kumwa chomene moŵa. Para munthu wakukhweŵa na kumwa chomene wakunanga ndalama kweniso vinthu ivi vingamupa matenda agho pangakhumbikwira ndalama zinandi kuti wachire.—Zintharika 20:1; 2 Ŵakorinte 7:1.
Baibolo likutiphaliraso uheni wa uryezi na kutemweska vyathupi. (Mariko 4:19; Ŵaefeso 5:3) Fundo izi zingawovwira munthu kuti waleke kusakaza ndalama pa kutchova njuga kweniso kuti waleke “kutemwa ndalama.” Baibolo likuti kutemwa ndalama “ni msisi wa mtundu uliwose wa vinthu vyakupweteka.” (1 Timote 6:10) Malemba ghakuti: ‘Nanga munthu wangaŵa na vyakuzara, umoyo wake ukufuma mu ivyo wali navyo chara.’ (Luka 12:15) Fundo njakuti, umoyo tikugura na ndalama yayi. Kweni usange tikulondezga fundo za mu Baibolo tikuŵa na umoyo uwemi ndipo tikukondwa nadi.
Ŵakavu ŵakusuzgikira kusanga chakurya, vyakuvwara, na nyumba, kweni nawo ŵangaŵa ŵakukondwa usange ŵakukhorwa na ivyo ŵakusanga. Ŵaŵikenge mtima pakukondweska Chiuta, na kuchita khumbo lake. Ŵagomezgenge ivyo Baibolo likuyowoya kuti ‘thumbiko la Yehova likusambazga, ndipo kuti wakusazgako chitima chara.’—Zintharika 10:22.
LEMBA ILO LINGAMOVWIRANI: “Mbakukondwa awo ŵakumanya kusoŵerwa kwawo kwauzimu.”—Mateyu 5:3.
Kasi ukavu uzamumara?
IVYO BAIBOLO LIKUYOWOYA
Ŵanthu ŵatondeka kumazga ukavu. Kweni sonosono apa, Chiuta wazamuwuskapo icho chikwambiska ukavu. Wazamuwuskapo ŵanthu ŵaryezi na maboma agho ghakukhumba waka kujisambazga. (Mupharazgi 8:9) Mlengi withu wazamufumiskapo maboma agha chifukwa ghakulyera ŵanthu masuku pa mutu. Ufumu wakuchanya, uzamuchitira vinthu viwemi waliyose kwambura kutemwera. Baibolo likusimikizga kuti Themba la Ufumu wa Chiuta lizamovwira ŵakavu. Likuti: ‘Wazamuthaska musauchi para wachema, na mukavu, na uyo walije movwiri. Wazamufwira lusungu ŵakuyuyuka na ŵakavu, na kuponoska mizimu ya ŵasauchi.’—Salmo 72:12-14.
Charu chapasi chizamuŵa paradiso, ndipo waliyose wazamuŵa na nyumba na chakurya. Ukavu kuzamuŵavya. Mu buku la Yesaya, Chiuta wakulayizga kuti ŵanthu ŵake ‘ŵazamuzenga nyumba na kukhalamo; ŵazamupanda mpheska na kurya vipasi. Ndipo ŵakusoleka ŵane ŵazamusekelera swi na milimo ya mawoko ghawo.’ (Yesaya 65:21, 22) M’malo mwa kuchita kusuzgikira pakusanga ivyo vikukhumbikwa, waliyose wazamukondwa na ‘chiphikiro cha vyakununa’ kweniso viwemi vinyake ivyo Yehova wazamupeleka.—Yesaya 25:6.
KASI FUNDO NJAKUTI WULI?
Pakughanaghanira ivyo Chiuta walayizga vyakuti mu charu muzamuŵavya ukavu, ŵanthu awo ŵakusuzgika ŵakugomezga kuti Chiuta wali nawo ndipo masuzgo ghawo ghali pafupi kumara. Munthu wangazizipizga masuzgo para wakuŵika mtima pa ivyo Chiuta walayizga.
LEMBA ILO LINGAMOVWIRANI: ‘Wazamuthaska musauchi para wachema, na mukavu, na uyo walije movwiri. Wazamufwira lusungu ŵakuyuyuka na ŵakavu, na kuponoska mizimu ya ŵasauchi.’—Salmo 72:12-13.


text:
Okutobala 23-29
HOSEYA 8-14
Sumu 153 na Lurombo
Mazgu Ghakwamba (Mamin. 3 panji kuchepera apa)
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
“Mupani Viwemi Chomene Yehova”: (Mamin. 10.)
Ivyo Tasambira: (Mamin. 8)
Ho 10:12—Kasi tingachita wuli kuti ‘tivunenge lusungu’ lwa Yehova? (w05 12/1 18 ¶7)
Ho 11:1—Kasi mazgu agha ghakafiskika wuli pa Yesu? (w11 8/15 10 ¶10)
Kasi ivyo mwasambira pakuŵerenga Baibolo sabata iyi, vyamusambizgani vichi za Yehova?
Kasi ni fundo wuli zinyake izo mwasanga pakuŵerenga Baibolo sabata iyi?
-
Kuŵerenga Baibolo: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) Ho 8:1-14
PHARAZGANI MWALUSO
Paulendo Wakwamba: (Mamin. 2 panji kuchepera apa) T-35
Ulendo Wakuwelerako: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) T-35—Pakuti muli kumupa kale kathirakiti, lutilirani kudumbiskana na munthu uyo wakukana kumupharazgira.
Sambiro la Baibolo: (Mamin. 6 panji kuchepera apa) lv 152 ¶13-15—Yezgelerani umo tingafikira munthu pa mtima.
UMOYO WACHIKHRISTU
Sumu 97
“Lumbaninge Yehova”: (Mamin. 15.) Kudumbiskana. Wonelerani vidiyo yakuti Gwiliskirani Ntchito Maluso Ghinu Pakuteŵetera Yehova.
Sambiro la Baibolo la Mpingo: (Mamin. 30) kr mutu 9 ¶1-9, na tchati “Kusazgikira kwa Ŵapharazgi pa Charu Chose”
Weleranimo Ivyo Mwasambira na Kuyowoyapo Mwakudumura Ivyo Muzamusambira Sabata Yikwiza (Mamin. 3)
Sumu 63 na Lurombo