text:
Chintu chakwamba icho ndikumbenge kufumba - imwe mukusambila kabuku aka cakuti kasimuli ba kristu? Kukhala mu kristu kukuyana mula kuba ngandi umo wakubila Yesu Kristu. Kasi ukuchita vintu umo Yesu Kristu wakachitilanga mu umoyo wakhe panyengo yaumoyo wakhe? Iye wakalutilira kuchita uwemi pera kuchi zga bose abo bakaba bakusuzgika nakunyuzgika nasatana.
Kasi chomeni khumbo linu na mayanoyano yinu mu umoyo winu ndakuti uli? Ndi chintu chakuzilwa chomeni kuti mayanoyano yinu ngawemi panji chintu icho mukuchita nchiheni, nanga uli uchite chiwemi mu mabonekelo. Kasi khumbo linu ndakuti mube nanyumba; pauji galimoto na ndalama kubanki; panji khumbo linu ndakuti mukukhumba kuba na malonda, kuba muutu wakumanyikwa; na wakuzilwa, panji wankongono mucharu ichi? Mubwezi wane, uku nkuyana yanila vyakupuuska ubenge ngati uli mu sambozgi chomeni, muntu wakumenyikwa chomeni, ndiposo muntu wanko ngono mucharu chino, mpanyi ndichintu cha waka ndiposo chakuziziswamu muzimu. Fumu Solomoni wa mubayibolo, wakaba navyo vyose vintu ivi kweni wakaviche ma vya waka.
Kusanga lusungu mwa chintu ndibo wekha umalilo wakusungila umoyo kuba wakusambila chomeni pamoza nakopeka na bantu kwa kuyana muvintu vyose mu umoyo, ndi nteura kweni vya waka chifukwa vyose ivyo vili muno mu chalu vitimalinge panyengo yichoko, ndiposo kubevyenge kuku mbukika kwa kantu kali kose.
Para tikuyoboya zakunozgekera vya muntazi kasi vyamuntazi vilinku? Kasi vili mwa chiuta chara? Wakukola mutima wafumu mu maboko yakhe ndiposo waku upeleka uko iye wanga khumba, ngati madambo ya maji, umo baibolo likutiphalirira. Wakalenga viweme ndiposo wakalengaso viheni ndiposo wali na ntowa zakhe mose mose, kwakuyana na malemba.
Kulije vyamuntazi vya muno mucharu ichi, panji ivyo vitiboneke, kwambula chiuta. Nkayoboyapo na muliska nyengo yimoza naumoyo wakhe wakuntazi. Wakanozgekelanga kugwila nchito ya chiuta para wamala kulipilira nyumba yakhe; kweni, pakaba panyengo yeneiyi wakalipilanga kaumalilo. Yumoza wabana bakhe wakabila munyanja iyo yikaba kumanyuma kwa nyumba yakhe. Mpanyi chikaba chiwemi kubenge kuti wakapeleka vyose kwa chiuta pakwamba.
Muntu munyake wakiza; kuyamoza yamapempelo yithu usiku umoza; ndipo, penepapo muzimu wachiuta ukakolanga mizimu yabantu kuti balape zakwananga zabo, wakapika mwabi kuzomelezga chiponosko, kweni wakakanaso zubala chiwili, pakaba nyifwa pafupi pa nyumba yakhe, nyengo ya 12 koloko, nkalabiska pankope yakhe yakufwa, mubokosi, nyifwa yika tentemeska lubilo chomeni kwa bantu abo bakukana chiuta kuti wakaba wakunozgekela vyamuntazi chara. Mumapempelo ya nyake, nkapempa bantu babili ndipo bakakana, panyengo yichoko, bantu babili bose bakafwa chititolele malo yakulu chomeni kubika vintu mumalo yamoza panchito yane panji poutumiki wane, ichi chikutipanikizgila kuti kuli vyamuntazi kwambula chiuta kulije mutende kwa bantu bakwananga, Bayibolo Likutiphalira nteura kulije chintu. Chako fya chakupulikikwa, mumakutu ya basambazgi, icho ncambula kumala. Kusuzgika mwa kabili kabili nakopa kutaya chitemwa chabakutemweka, matenda kufunta ndiposo visuzgo vikwendezgana naumoyo muntu wayitali, ubu mbukhaliro waukavu. Kulimbana ndiposo kulimbika, kuyezga kujigwenteska kuti uleke kuba wambula. Ndalama panji kutaya akatundu abo tikabagwilira ncito na nkongono, ndiposo kwambula. Kukhala makola nababali bithu bakubaguliska malonda mwa kubibila mwa umoyo uheni. Umoyo, wachi Kristu cha upusikizgi, ukupusikizga madazi yose, kufumila mumahala. Yithu na mayanoyano yinthu, ya kutipanikizgila, ise chipulikano na chigomezgo chenechicho kuti chikukhalilira chara pasi pa mitima yithu. Ya pasi unganena kuti ubu ndibo umoyo? Mayanoyano yithu ya pasi pa kutumikila ba baribithu yakwenela kuba yamoza nayakujipeleka, ndiposo yabe yakujipeleka na mutima wa chipulikano. Nyengo zose kuyana yana udindo ubo tili nabo kuti tikwenela kuvwila babali bithu. Yose waise ngwakugomezgeka pa mutundu wakutumikila uko wangachitila muntu munyake, chiuta wali kulenga nteula, nteura tikwenela kumanya kuti isetili basungilili babali bithu Caini wakakoma mubali wakhe Abel nakukana kuti iye ndiye musungi wamubali wakhe chala mwakuchenjela kwakhe mumakhumbo ya yekha. Chiuta wapeleka njombe kwa muntu malinga ndi ncito zake uyo wakuunjika usambazgi mukuchenjela wati wacheketeke pakati pamazuba yakhe, ndiposo paumalilo wati wabenge chindele, malembo yakutiphalira nteura.
Mungayanayanga kutowa kwa zinyumba. Namabonekelo yakhe namagalimoto ayo mukubona bantu bali nayo, mungayanayananga kujikwezga, panji kumanyikwa naukhaliro wa umoyo wenecho; kwene yanayanilani mahala yakukhazikika. Ulwali wa TB wakupweteka vipatala, malipoti yadazi nadazi mumanyuzipepa ndiposo na visuzgo vyose vya umoyo ngati nkupwetekeka kwa vintu kukupulikikwa mwa kabili kabili mumizinda yikulu. Vintu vyakutentemeska ivi. Pamoza nakopa nakonjelweska, vikundiphalila kuti vyene ivi pera chara kweni kulije umoyo, kuli malo yanyake yakukhalamo uko kuli chikondwelelo chambula kumala mu tendele nakutowa mutima kutumikila chiuta ndiko kukwiziska mutendele ubu. Mazgu ya mozapela yakubeyelela yakhala yakuchema mwavyaka vinandi, ndiposo yachalikwiza kwa imwe na kwa ine bubo. Ndi mazgu ya chiuta, kufumila muutumiki ndiposo bana ba chiuta, kubeyelela bantu, umo chalu chikayambila mazgu aya ya Yesu Kristu yakukwezga mutundu pa chanya ubo ulikuluta, kukapelekeka mumazuba yanowa chigumula chindachitike kukabeyeleleka mu zuba la Yesu Kristu. Kundachitike visuzgo vikulu ivyo vikawila Yelusalemu yaka yoboyeka ku bantu ngandi umo bakakwelela pa phili kulwa nkondo nabo India, kupenja kuvwilika kufuma kuchipopoma chaumoyo mumakhalilo ya zinyengo zakutheleska mumazuba ayo ngakujumpa mumahisitole yavyaka navyaka. Kutumila kuwalo kwakujumpa. Kukwiza kuwelezga kwa ncindi kwa mazgu ya muntu yumoza wa ku Galileya, uyo wa kakhala mu umoyo wa visuzgo wa imwe na ine muhanya uno mazgu yamoza pela yakubeyelela, kupanga kuchema kukulu chomeni kuchalu chambula kumanya chiuta nku kufumba iwe fumbo mubwezi wane, chifukwa ncichi tindazomele ncemo kuti tilape zakwananga, kuzgoka kufumako ku umoyo wa zakwananga, nakukhala na bantu ba umoyo wapasi muchalulchino capasi?
Yesu Kristu wakayoboya kuti mutundu ubu waumalilo uti ubenge wambula kupulika, wakuchita vintu mwakukondweska mitima yabo, ndiposo bakujitemwa bekha kujumpa chiuta Paulo wakati aba mbantu bene abo pachanya paibo kuti kwizenge umalilo wa chalu. Banandi baimwe kwaimwe nkuyoboya, muli kuji khwimiska kale nachikumbu mutima cha simbi yakocha ndiposo namayanoyano yinu yakujumpa yene ayo mulikujipeleka nayo kwa satana na muzimu wakhe kugwila nchito yambula kumanya chiuta withu.
Kubona kuti vintu vyose vitimalenge, ndiposo chalu chitipyenge navintu vyose, Petro wakafumba, a kasi muntu wakhale ukhalilo uli, untu wakhe bose wakuzgoka, wene ubo tikuupenja, ndiposo ku uchimbilila pakwiza zuba lafuma chiuta petro mwene uyu, kwa iyo kukapelekeka makiyi ya ufumu wakuchanya, wakimilila, pa zuba lapentekositi, apo mupingo wakwamba ukayambanga nakujula milyango ku mitundu yose ya bantu bantu vikwi vitatu bakazgoka mwalubilo nakunjila mupingo.
Mwababili na hafu panji chitatu yene iyo ndifili biliyoni bantu bene abo sono ndichiwelengelo icho chili muno mu chalu muhanya uno, kasi mbalinga abo bakupulika mazgu ya mulongozgi mukulu uyu wakujiyuyula, umo mazgu ya Yesu ya kulutizga kuchema kufumila mu malulimi. Kulilila bantu ba mitundu yose?
Ncemo njakuti lapani zgokani nakubabatizika muzina la Yesu Kristu mwakuti zakwananga zinu zigobokeleke, mwakuti mupoke chawanangwa cha muzimu mutuba, chifukwa chili paimwe pamoza nabanabinu. Ndiposo nakubanandi umu fumu yingakhumbila kubachema. Kasi muli bamoza muncemo iyi? Bayibolo likuti bantu aba bakalutizga madazi yose, kuimilila muchisambizgo chabapostoli. Kumbukani kulije ntowa inyake.
Mwachitemwa kufumila mwachipulikano, muli bakuponoskeka; kuti ndichifukwa chancito Chala muzile banji baimwe mujitemwe kweni ncawananga cha chiuta.
Bakapulika mazgu ayo Petro wakaphalazga? Bakapulikana nakugomezga mazgu; ndiposo nachipulikano icho chikwiza usange wapulika mazgu ya chiuta. Bakajiyuyula kumazgu yachiuta ayo Petro wakayaboya. Bakapokela mwalubilo, ubatizo wa muzimu mutuba, muzimu wa chiuta wamuyilayila chiponosko na nkongono zachiuka.
Mphangano ilo chiuta wakapanga kwa abulahamu, mwa Yesu Kristu wakakwaniska pa pentekositi, apo Petro wakati tili ndi mphangano kwa imwe mose chiuta fumu yithu yiti chemenge? Tikuphalilika kupanga ncemo yithu pamoza nakusankika kwithu kuti kube kwa unenesko. Kasi tingamanya uli kuti tili bamoza ba abo bakamumanya chiuta? I Petro 1:2 wakuti phalila ise kuti tili kusukika, kwa kuya nakumanya kwa chiuta kufumila kwa kutoweskeka na muzimu mutuba, mwakupulikila ndiposo mwa kuthila kwa ndopa za Yesu Kristu chiuta wali kutipa vintu vyose ivyo viku kwaska ku umoyo na chiuta, ndiposo wali kuti chema ku uchindami na ncindi II Petro 1:3 kwenekuno tili kupika mapangano ya mbula kumala chalu.
Kuti mwa ivi, mukhale bamoza bakukwaskika muvitumbiko vya umzimu, kuba wakuchimbila zakwananga izo zili muchalu chapasi kufumila mukudokela.
Pa versi ya 10, kukutiphalila kutijipeleke muvyo-se; pakusazga kuchipulikano chithu, uonekelo na uonekelo kumanya na ku-manya, kujilambika; nakwakujilambika, kuzizipizga nakuzizipizga kuchita, na chiuta, lusungu lwabali na, lusungu lwaba bali, chitemwa. Pala vintu ivi vili mwa imwe kuti muti mutondekezge kupambika vipaso chala; kweni uyo walije vyose ivi ngwa chibulumutila wambulamaso, ndipo wakumanya.
Ku bona kutali chala, ndipo wakuluwa kuti wali kusikika kufumila ku zakwananga zake zakale chitemwa chiku-lutilila kwanyengo itali ndiposo ncalusungu; ncambula sanje ncambula kujibikamo mwaicho chekha chala; kuti chikwavyika mwa malubilo chala; kuti chikuyanayana zakwananga chala; kuti chikukondwa mukwananga chala, kweni kukondwa muuneneska pela kukola vinthu vyose; kupulikana mu vintu vyose; kugomezga vintu vyose; ndiposo kuzizipizga muvintu vyose.
Yesu Kristu wakati tingamanyikwa kuti tili bakristu kufumila kuvipambi vya chipulikano chithu icho tili nacho mwa Yesu Kristu tikumanya kuti tili kujumpa kufumila munyifwa kwiza ku umoyo, chifukwa tili bakutemwa ba bali bithu chiuta nkutemwa, uyo wakukhala mukutemwa wakukhala mwa chiuta.
Vipambi vya muzimu mutuba ndichitmwa kukondwa, mutendele kuzizipizga, wezi uweme magomezgeko, kuzika, kujikola kulije malango ya kuluska vyene ivi.
Ivi ndivyo vikuboneska kuti muli kuchemeka ndiposo muli kusankika, pala vikulongoleka mu umoyo winu wa chikristu.
Kasi mukumanya, chala kuti bambula ulunji bati bahalenge ufumu wachiuta chala? Mungapusikinga, manyi ngwachigololo bakusopa vikozgo, barebi manyi mba uyaya. Manyi mbakukozgana banalumi pela, manyi mbakungu, manyi mbakudokela, manyi mbalobevu, manyi mbakutuka, panji nesi bakulabula, kuti ba mukuhalira ufumu wachiuta chala. Paulo wakati bambula kusuzga, banyabo. Pharazgani mazgu! Nozgekani nye ngo nanyengo suska, longozga, chenjezga, nakuzizipizga kose muchisambizgo. Nyengo ikwiza penepapo kuti bati bapulikenge nakukhala muchisambizgo chako chala. Kweni kumakhumbilo yabo bati bajiunjikile nge mwaibo bekha basambizgi batesi pala mumakutu mwabo mukunyenyela ndipo bati bazgokele makutu yabo ku chisambizgo cha utesi nakusida chisambizgo chaunenesko.
Pala muntu wakusambizga kwambula ivi panji wakusambizga chisambizgo chinyakhe chambula kuyana naichi chachiuta, ngwakujitemwa wambula kumanya kantu kusuzgika namafumbo, umo mukufuma mikangano na mauheni, kulije yumoza uyo wakuchita uwemi kulije nayumoza, ngandi mbelele, bose bali kutayika nakuti muntu yose wali kuzgokela ku utowa yakhe; ndiposo chiuta wali kubika.
Pachanya paiye zakwananga zaise tose wakanyekezgeka chifukwa cha kwananga kwithu ku suskika kwithu kwa mutende kukabikika pa chanya paiye. Kuyobya na chipulikano, icho nyengo imoza chikapelekeka kwa batumiki.
Batuba, pulikanani mwa fumu Yesu Kristu muhanya uno ndipo muti muponoskeke. Chiuta wamutumbikani mose, ili ndilo pempelo lane.
Ine Rev. George Leon Pike Sr.
Mazgu aya yalembeka kuti yagabike mwa ulele para mukukhumba kupokera mapepa yanandi mukwenela kulerembela pa adress iyo yili pasi apa. Ndiposo mutiph alile kuti ndi matilakisi yalinga ayo mu ngagwiliskila neito.
TUM9915T • TUMBUKA • THE FAITH
Holiness Unto The Lord


c: text/html

text:
ChiTumbuka
Ichi ni chiyowoyelo icho chikuyowoyeka ku mpoto na ku mpoto kwapakati pa chalo cha Malaŵi, kumwela kwa chalo cha Tanzania na kumafumilo ya zuba kwa chalo cha Zambia.
Chiyowoyelo ichi chikuyowoyeka na banthu bakuti mba Tumbuka pela yayi chifukwa mitundu yinyakhe ngeti mbaNgoni ba ku Mzimba mu Malaŵi bakuyowoyaso chiTumbuka.
ChiTumbuka ni chiyowoyelo icho chikuyowoyeka na banthu bakukwana pafupi-fupi ma million yanayi (4 million) mu vyalo ivi titatu vya Malaŵi, Tanzania na Zambia. Mu chalo cha Malaŵi, banthu wose ba kumpoto kwa chalo ichi bakuchemeka kuti mbaTumbuka nanga uli banandi mbamitundu yinyakhe ngeti baNgoni, baTonga, baNgonde, baLambya na banyakhe. Banandi bakufuma kuchigaba chakumpoto kwa Malaŵi, bakumanya kuyowoya chiTumbuka nangauli chiyowoyelo chawo chingaba chinyakhe.
- Vilapi mchiTumbuka
- Kachande kadelele kakwendelana
- Kuyenda nkhuvina

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Colinga cithu
Mateyu19:14 Yesu wakati, “walekeni wana waze kwa ine, munga wakanizganga cara, pakuti ufumu wakucanya ukuyana naiwo awa.”
Baibulo la wana liliko kuti Yesu Khristu wamanyikwe ku wana kupitila mukugawiliska nthanika zowoneskela za mubaibulo navitaka-taka vaku pampana-pampana mukawilo na mopitiskila kuwikapo malo gha cikolelezgano ca caru cose,foni yamawoko/PDA\’s,tumapepala na mabuku wakupenta, mu ciyowoye cose ico mwana wakuyowoya.
Nthanika zamu baibulo izi zigawilikenge ku wana wokwanila 1.8 mabiliyoni caru cose malinga nkhokwaniskika.
Nthanika zawaka!
Bungwe la Evangeliko likutumizya nthanika zawana izi kwa wana wakutemwika mwa WAKA!


text:
SAMBIRO 11
Kasi Fundo za mu Baibolo Zikutovwira Wuli?
1. Chifukwa wuli ŵanthu ŵakukhumbikwira kulongozgeka?
Mlengi withu ngwamahara kuluska ise. Iyo ni dada wachitemwa, ndipo wakutikhumbira viwemi. Kweniso wakatilenga kuti tenderenge mahara ghithu pera yayi. (Yeremiya 10:23) Tili nga ni mwana muchoko uyo wakuthemba ŵapapi. Lekani tikulaŵiska kwa iyo kuti watilongozge. (Yesaya 48:17, 18) Fundo izo Chiuta wakutipa ntchawanangwa.—Ŵazgani 2 Timote 3:16.
Chiuta wakutipa fundo na malango mwakuti tikhale makora mu charu ichi. Kweniso ivi ndivyo vingatovwira kuzakasanga umoyo wamuyirayira. Pakuti Chiuta ndiyo wakatilenga, tikwenera kumupulikira.—Ŵazgani Salmo 19:7, 11; Uvumbuzi 4:11.
2. Kasi fundo izo tikuyowoya apa ni vichi?
Izi ni fundo izo zikovwira pa vinthu vinandi. Zikupambana na dango, chifukwa dango likugwira ntchito pa chinthu chimoza. (Duteronome 22:8) Umanyi ukukhumbikwa kuti tiwone umo fundo yingatovwilira pa icho chatiwira. (Zintharika 2:10-12) Kuti tipulikiske fundo iyi, Baibolo likuti umoyo ntchawanangwa icho Chiuta wali kutipa. Fundo iyi yingatilongozga pa ivyo tikuchita para tili kuntchito, panyumba, na paulendo. Yikutovwira kuti tijivikilire ku ngozi.—Ŵazgani Milimo 17:28.
3. Kasi fundo zikuru chomene ziŵiri zikuti wuli?
Yesu wakazunura fundo ziŵiri zakuzirwa chomene. Yakwamba yikutovwira kumanya chifukwa icho Chiuta wali kutilengera. Wakukhumba kuti timumanye, timutemwe, na kumuteŵetera na mtima wose. Fundo iyi ndiyo tikwenera kukumbuka pa vyose ivyo tikuchita. (Zintharika 3:6) Awo ŵakukumbuka fundo iyi, ŵakuŵa ŵabwezi ŵa Chiuta, ŵakukondwa nadi, kweniso ŵazamusanga umoyo wamuyirayira.—Ŵazgani Mateyu 22:36-38.
Fundo yachiŵiri yikutovwira kuti tikhalenge makora na ŵanyithu. (1 Ŵakorinte 13:4-7) Kuti tilondezge makora fundo iyi, tikwenera kughanaghanira umo Chiuta wakuchitira na ŵanthu.—Ŵazgani Mateyu 7:12; 22:39, 40.
4. Kasi fundo izo zili mu Baibolo zikutovwira wuli?
Fundo izo zili mu Baibolo zikovwira ŵanthu kuti ŵatemwanenge mu nyumba zawo. (Ŵakolose 3:12-14) Kweniso mu Baibolo muli fundo yinyake iyo yikuvikilira nthengwa. Fundo iyi njakuti nthengwa yingamaranga yayi.—Ŵazgani Genesis 2:24.
Para tikulondezga fundo izo zili mu Baibolo, tikusoŵerathu pakukora yayi, kweniso tikuŵa na mtende mu maghanoghano. Ivi vili ntheura chifukwa chakuti awo ŵakulemba ŵanthu ntchito ŵakukhumba munthu uyo ngwakugomezgeka kweniso uyo wakulimbikira. (Zintharika 10:4, 26; Ŵahebere 13:18) Mazgu gha Chiuta ghakutisambizga kuti tikhorwenge na ivyo tili navyo, kweniso kuti chakuzirwa chomene nkhutemwa Chiuta.—Ŵazgani Mateyu 6:24, 25, 33; 1 Timote 6:8-10.
Usange tikulondezga fundo izi, umoyo ukuŵa makorako. (Zintharika 14:30; 22:24, 25) Para munthu wakupulikira dango lakukanizga uloŵevu, wakujisunga ku matenda na ngozi. (Zintharika 23:20) Yehova wakukanizga yayi kumwapo, kweni wakutinkha kujumphizga. (Salmo 104:15; 1 Ŵakorinte 6:10) Fundo izo Chiuta wakutipa zikutovwira pa vyakuchita pera yayi, zikutovwiraso pa ivyo tikughanaghana. (Salmo 119:97-100) Ndipouli, Ŵakhristu ŵakulondezga fundo izi kuti ŵasangepo waka chandulo yayi. Khumbo lawo ndakuti ŵachindike Yehova.—Ŵazgani Mateyu 5:14-16.
Manyani Vinandi
Nkharo Yakukondweska Chiuta
Vingachitika kuti munthu waŵe paubwezi na Yehova. Nakuti imwe nthena mungaŵa mubwezi wake.
Wonani Umoyo Nga Umo Chiuta Wakuwuwonera
Kasi Chiuta wakukuwona wuli kufumiska nthumbo, kupokera ndopa, na umoyo wa vinyama?
Pemphani Kuti Musambirenge Baibolo
Sambirani nkhani za mu Baibolo pa malo na nyengo iyo njiwemi kwa imwe.


text:
Nkhani 45: Kuyambuka Msinji wa Yordane
AWONA Ayisraele wo ayambuka Msinji wa Yordane. Kumbi nanga maji ngaya pani? Chifukwa chakuti panyengu iyi kwawanga vuwa yinandi, msinji wenga ndi maji nganandi ukongwa yiwu ŵechendayambuki. Kweni sonu maji ngosi ngakamuka ndipu Ayisraele ayambuka pamchenga wakumira nge po anguchitiya pa Nyanja Yiyera. Sonu kumbi maji ngosi ngaya pani? Tiyi tiwoni vo vinguchitika.
Yati yafika nyengu yakuti Ayisraele ayambuki Msinji wa Yordane, Yehova wangukambiya Yoswa kuti wakambiyi ŵanthu kuti: ‘Asembi apingi bokosi la phanganu ndipu adanjiyepu. Ndipu asani yiwu achibizga malundi ngawu m’maji nga Msinji wa Yordane, maji ngo ngamuleka kwenda.’
Sonu asembi anguto bokosi la phanganu ndi kudanjiyapu. Ndipu ŵati afika pa Yordane, asembi angubizga malundi ngawu m’maji. Panyengu iyi, msinji wo wenga ndi mweza ukulu kweniso ndimba. Kweni malundi ngawu ngati ngakwasa waka maji, mweza wo ungwamba kumala. Ichi chenga chakuziziswa. Yehova wangumika maji ngakunena kwa msinji. Ndipu pambula kuswera maji ngosi nganguphwa.
Asembi wo angupinga bokosi la phanganu anguma pakati pa msinji pakumila. Kumbi waŵawona pachithuthuzi po? Yiwu ŵati ŵama pakati pa Msinji wa Yordane, Ayisraele wosi anguyambuka pakumila.
Wosi ŵati ayambuka, Yehova wangukambiya Yoswa kuti wakambiyi anthurumi anthazi 12 kuti: ‘Lutani mu msinji po ŵama asembi ndi bokosi la phanganu. Mukatopu mya 12 ndipu muyiŵiki po mugonengi. Ndipu munthazi asani ŵana ŵinu azamufumba kuti mya iyi ying’anamuwanji, muziŵakambiyengi kuti maji nganguleka kwenda po bokosi la phanganu laku Yehova layambukanga Yordane. Ndipu mya iyi yazakukukumbuskani chakuziziswa ichi.’ Yoswa wanguŵika so mya 12 pakati pa msinji po asembi anguma.
Pakumaliya paki Yoswa wangukambiya asembi wo angupinga bokosi la phanganu kuti: ‘Zuwukanimu mu Yordane.’ Ndipu yiwu ŵati azuwuka waka, maji ngangwamba so kwenda.
Yoswa 3:1-17; 4:1-18.
Mafumbu
- Kumbi Yehova wanguchita chakuziziswa wuli kuti Ayisraele ayambuki Msinji wa Yordane?
- Kumbi Ayisraele akhumbikanga kuchitanji kuti alongo chigomezgu kuti ayambuki Msinji wa Yordane?
- Nchifukwa wuli Yehova wangukambiya Yoswa kuti wawunjiki mya 12 ikuluikulu kutuwa mu msinji?
- Kumbi nchinthu wuli cho chinguchitika asembi ŵati atuwa mu msinji wa Yordane?
Mafumbu ngakusazgiyapu
- Ŵerenga Yoswa 3:1-17.
Nge po nkhani iyi yakonkhoske, kumbi titenere kuchitanji kuti tilonde chovyu kweniso vitumbiku kutuliya kwaku Yehova? (Yos. 3:13, 15; Ntha. 3:5; Yako. 2:22, 26)
Kumbi nchinthu wuli cho chinguchitikiya Msinji wa Yordane Ayisraele ŵati ayambuka kusere mu Charu Chakulayizgika, nanga ivi vingukweza wuli zina laku Yehova? (Yos. 3:15; 4:18; Sumu 66:5-7)
- Ŵerenga Yoswa 4:1-18.
Kumbi mya 12 yo yingutoleka mu msinji wa Yordane ndi kuziwunjikika ku Gilgala yenga ya nchitu wuli? (Yos. 4:4-7)


text:
Nkhani Nambara 45: Kwambuka Mronga wa Yorodani
Wona! Ŵaisrayeli ŵakwambuka Mronga wa Yorodani! Kweni kasi maji ghali nkhu? Cifukwa yikaŵa nyengo ya vura, mronga ukaŵa wakuzura comene. Kweni pa nyengo iyi maji ghose ghakakamuka! Ŵaisrayeli ŵakambuka pa malo gha gwaa nga ni umo ŵakacitira pa Nyanja Yiswesi! Kasi maji ghakaluta nkhu? Tiye tiwone.
Nyengo yakuti Ŵaisrayeli ŵayambukire Mronga wa Yorodani yati yakwana, Yehova wakaphalira Yoswa kuti waphalire ŵanthu mazgu agha: ‘Ŵasofi ŵatore likasa la phangano ndipo ŵadangire. Para malundi ghawo ghakhwaska maji gha Mronga wa Yorodani, maji ghamuleka kwenda.’
Ŵasofi ŵakanyamura likasa la phangano na kudangira. Ŵati ŵafika pa Mronga wa Yorodani, ŵasofi ŵakanjira mu maji kwambura kwimilira. Maji ghakaŵa ghanandi comene ndiposo ghakendanga mwankhongono comene. Kweni malundi ghawo ghati ghakhwaska waka maji, maji ghakamba kuleka kwenda! Mwee, nawo ni munthondwe! Yehova wakajara maji kunena kwa mronga. Mwantheura, mu mronga mukaŵavya maji!
Ŵasofi awo ŵakayegha likasa la phangano ŵakaluta na kwimilira pakati pa mronga apo pakaŵa pakomira. Kasi waŵawona pa cithuzithuzi apa? Ŵakati ŵimilira pakati pa mronga, Ŵaisrayeli wose ŵakambuka pa malo ghambura maji!
Ŵanthu wose ŵakati ŵayambuka, Yehova wakaphalira Yoswa kuti waphalire ŵanalume ŵankhongono 12 kuti: ‘Lutani apo ŵasofi ŵimilira na likasa la phangano. Mukatore malibwe 12 mukaghaŵike apo mwamugona muhanya wuno. Para ŵana ŵinu ŵazam’mufumbani kunthazi ico malibwe agha ghakung’anamura, muzamuŵaphalira kuti maji ghakaleka kwenda apo likasa la phangano likayambukanga Yorodani. Malibwe agha ghazamumukumbuskani za munthondwe uwu!’ Yoswa wakaŵikaso malibwe 12 pa malo apo ŵasofi ŵakimilira mu mronga.
Paumaliro Yoswa wakaphalira ŵasofi awo ŵakayegha likasa la phangano kuti: ‘Fumanimo mu Yorodani.’ Ŵati ŵafumamo, maji gha mu mronga ghakambaso kwenda.
Joshua 3:1-17; 4:1-18.
Mafumbo
- Ni munthondwe wuli uwo Yehova wakacita kuti Ŵaisrayeli ŵayambuke Mronga wa Yorodani?
- Kasi Ŵaisrayeli ŵakenera kucitaci kuti ŵalongore cipulikano cawo apo ŵakaŵa ŵandayambuke Mronga wa Yorodani?
- Nchifukwa wuli Yehova wakaphalira Yoswa kuti watore malibwe 12 kufuma mu mronga?
- Nchivici cikacitika apo ŵasofi ŵakafumamo mu Yorodani?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Joshua 3:1-17.
Nga ni umo nkhani iyi yalongolera, kasi tikwenera kucitaci kuti tipokere wovwiri na thumbiko kwa Yehova? (Josh. 3:13, 15; Zinth. 3:5; Yak. 2:22, 26)
Kasi Mronga wa Yorodani ukaŵa wuli pa nyengo iyo Ŵaisrayeli ŵakayambukiranga kuluta mu Caru ca Layizgano, ndipo ni mwauli umo ici cikathuwuskira zina la Yehova? (Josh. 3:15; 4:18; Sal. 66:5-7)
- Ŵazgani Joshua 4:1-18.
Kasi nchivici ico cikaŵa cilato ca malibwe 12 agho ghakatoleka mu Yorodani na kughawunjika ku Giligala? (Josh. 4:4-7)


text:
YAKAMUCISYA MAŴASA | ULOMBELA
Yampaka Atende Kuti Acimbicisyaneje
YAKUSAWUSYA YAYIPALI
Jwamlume jwine jwatite, “Panalombele, une ni ŵamkwangu twayiwonaga yindu mwakulekangana. Pandesile yineyakwe yakulosya kwacimbicisya ŵamkwangu, ŵalakwe ŵayiwonaga kuti nganikuŵa kwacimbicisya. Nombe nawo ŵamkwangu patesile yindu yakuganisya kuti akunjimbicisya, une nganinayiwonaga m’yoyo. Nayiwonaga kuti ŵamkwangu akusosekwa kunjimbicisya mnope pakuŵeceta.”
Ŵamkwakwe ŵatite, “Kunakulile, ŵandu akusanonyela kuŵeceta mwakwesya maloŵe, soni kwakata maloŵe acimjawo. Unesoni nasyoŵelele yeleyo. Kutenda yeleyi nganitukuwonaga mpela mwano. Nambo kuŵakulile ŵamkwangu ŵangatenda yeleyi.”
Ŵalombane akusosekwa kucimbicisyana ndaŵi syosope. Ana mpaka ŵalosye catuli ŵamkwawo kuti akusiŵacimbicisya?
YAKUSOSEKWA KUYIMANYILILA
Mwacipago, acalume akusasosekwa kwacimbicisya. Baibulo jikusati, “Jwamlume jwalijose amnonyeleje jwamkongwe jwakwe mpela mwakusalinonyelela jwalakwe msyene.” Nambo kwa acakongwe jikusati, “Jwamkongwe jwalijose amcimbicisyeje jwamlume jwakwe.” (Aefeso 5:33) Yili yisyene kuti ŵalombane akusasaka kulipikana kuti mjawojo akusiŵanonyela soni akusamcimbicisya, nambo mwacipago, acalume akusasacilila mnope kuti jwamkongwe jwacimbicisyeje. Jwamlume jwine jwamlombele lina lyakwe Carlos * jwatite, “Acalume akusasacilila kuti aciŵamkwawo alosyeje kuti jemanjajo akusakombola kulongolela yindu, kumasya yakusawusya, soni kusamalila liŵasa.” Naga jwamkongwe akusiŵacimbicisya ŵamkwakwe ligongo lya yindu yakusakombola kutendayi, wosope akusaŵa ŵakusangalala. Jwamkongwe jwine jwapeŵasa lina lyakwe Corrine jwatite, “Ŵamkwangu akusanonyela mnope naga ngulosya kwacimbicisya.”
Acakongwe akusasosekwasoni kwacimbicisya. Yeleyi yili yakuwona ligongo jwamlume akusamnonyela yisyene jwamkongwe jwakusamcimbicisya. Daniel jwatite, “Ngusasosekwa kucimbicisya nganisyo sya ŵamkwangu. Ngusasosekwasoni kupikanicisya mwakupikanila mumtima. Atamose ndili ngangupikanicisya mwakupikanila mumtima ŵamkwanguwo, nambope ngusinakosya.”
Jwalijose akusayiwona yindu mwakulekangana ni mjakwe. Ngani jekulungwa nganijigona pa yakutenda wawojo pakumcimbicisya mjawo jwa mu ulombelajo, nambo mwakupikanila mjawojo. Jwamkongwe jwatumkolasile pa mbali jakuti “Yakusawusya Yayipali” jwalijiganyisye yeleyi. Jwalakwe jwatite, “Panguganisya kuti ngwacimbicisya ŵamkwangu, nambo ŵamkwanguwo ngayiwonaga m’yoyo, nikuti unejo ni jwangusosekwa kucenga.”
YAKUSOSEKWA KUTENDA
Alembe yindu yitatu yambone yakusatenda ŵamkwawo. Pelepo mpaka paŵe pakutandila kwacimbicisya.
Kwa cijuma cimo, alolesoni mwakusatendela yindu wawojo pa mbali asi:
Kaŵecete kawo. Ŵakuwungunya ya m’maŵasa ŵapatile kuti “maŵasa gele pakumasya ungapikangana gakusanonyela kusala yambone ya mjawo jwa mu ulombela gakusaŵa gakulimba, soni gakusangalala. Nambo maŵasa gejinji gagakusanonyela kusala yakulepela ya mjawo pakumasya ungapikangana gakusamalaga.” *—Lilemba lyakamucisya: Miyambo 12:18.
Aliwusye kuti: ‘Ana ngusaŵeceta mwakwacimbicisya ŵamkwangu? Ana ngusanonyela kwajamuka kapena kwayamicila? Pangusala madandausi kapena mwanguyiwonela yindu, ana ngusaŵeceta mwaukali?’ Pambesi pakulijanga yiwusyoyi, ana ŵamkwawo mpaka ajiticisye yajanjileyo?—Lilemba lyakamucisya: Akolose 3:13.
Alinje kutenda ayi: Aliŵicile cakulinga cakuti ŵayamicileje ŵamkwawo, atamose kamo palisiku. Kuti akombole kutenda yeleyi, akumbucileje yindu yambone yakusatenda ŵamkwawo yalembile yila. Kaneko, ŵayamicileje ligongo lya yeleyo.—Lilemba lyakamucisya: 1 Akolinto 8:1.
Ndamo syawo. Jwamkongwe jwine jwapeŵasa lina lyakwe Alicia jwatite, “Ngusamalila ndaŵi jejinji pakamula masengo gapamlango. Sano, naga ŵamkwangu akusaŵika yindu yawo pambone, soni kungamucisya kucapa mbale, ngusalipikana kuti akunjimbicisya, soni kuti ndili jwakusosekwa mwiŵasa mwetu.”
Aliwusye kuti: ‘Ana mwangusatendela yindu yikusalosya kuti ngwacimbicisya ŵamkwangu? Ana ngusakola ndaŵi jakwanila jakunguluka ni ŵamkwangu, soni kwapikanila pakuŵeceta?’ Pambesi pakulijanga yiwusyoyi, ana ŵamkwawo mpaka ajiticisye yajanjileyo?
Alinje kutenda ayi: Alembe yindu yitatu yakusasaka kuti ŵamkwawo ŵatendeleje wawojo pakulosya kwacimbicisya. Ŵasalile ŵamkwawowo kuti alembesoni yindu yitatu. Kaneko acengane yipepala yalembileyo kuti jwalijose alole yalembile mjakwe. Aŵice nganisyo syawo mnope pa yakusosekwa kutenda pakwacimbicisya ŵamkwawo. Naga jumo akutanda kumcimbicisya mjakwe, mjakwejo cacimcimbicisyasoni.
^ ndime 8 Mena gane munganiji tugacenjile.
^ ndime 14 Maloŵe gelega gatyocele m’buku jakuti Ten Lessons to Transform Your Marriage (Yindu 10 Yakamucisya Ulombela Wawo)
ALIJIGANYE YEJINJI
LIŴASA LYAWO KOMBOLEKA KUŴA LYAKUSANGALALA
Ajegamileje Mlungu Kuti Akole Liŵasa Lyakusangalala
Kamulicisya masengo yiwusyo yiŵili yangasawusya mpaka kukamucisye liŵasa lyawo


text: 24 Apo Yesu wakafumangako ku tempile, ŵasambiri ŵake ŵakiza kwa iyo kuti ŵamulongore nyumba za pa tempile.2 Pakuzgora Yesu wakati kwa iwo: “Asi mukuviwona vinthu vyose ivi? Nadi nkhumuphalirani kuti, pano pazamuŵavya libwe ilo lizamulekeka pachanya pa linyake, ghose ghazamuwiskikira pasi.”+3 Apo wakakhala pa Phiri la Maolive, ŵasambiri ŵakiza kwa iyo kumphepete, ŵakati: “Mutiphalire, vinthu ivi vizamuŵako pawuli, ndipo ntchivichi chizamuŵa chimanyikwiro cha kuŵapo*+ kwinu na cha umaliro wa charu?”*+4 Yesu wakaŵazgora kuti: “Chenjerani kuti paŵavye munthu wamupuluskani.+5 Pakuti ŵanandi ŵazamwiza mu zina lane, na kuyowoya kuti, ‘Ndine Khristu,’ ndipo ŵazamupuluska ŵanandi.+6 Muzamupulika zinkhondo na malumbiri gha zinkhondo. Imwe kuzakawopa yayi. Pakuti vinthu ivi vikwenera kuchitika, kweni umaliro uchali undize.+7 “Pakuti mtundu uzamuwukirana na mtundu unyake, ufumu na ufumu unyake.+ Kweniso kuzamuŵa njara+ na vindindindi mu malo na malo.+8 Vinthu vyose ivi nkhwamba kwa masuzgo, nga ni vyakuŵinya vya pa nyengo ya kubaba.9 “Penepapo ŵanthu ŵazamumupelekani ku suzgo+ na kumukomani,+ ndipo muzamutinkhika na mitundu yose chifukwa cha zina lane.+10 Kweniso pa nyengo iyo, ŵanandi ŵazamukhuŵara ndipo ŵazamwenderana mphiska na kutinkhana.11 Ntchimi zitesi zinandi zizamuwuka na kupuluska ŵanandi.+12 Chifukwa cha kwandana kwa vinthu viheni, chitemwa cha ŵanandi chizamuzizima.13 Kweni uyo wazizipizgenge m’paka kuumaliro ndiyo wazamuponoskeka.+14 Ndipo makani ghawemi agha gha Ufumu, ghazamupharazgika mu charu chose chapasi kuti uŵe ukaboni ku mitundu yose,+ penepapo ndipo umaliro wizenge.15 “Ntheura, para mwawona chinthu chakuseluska icho chikupasura, nga umo chikayowoyekera na ntchimi Daniyeli, chikwimilira mu malo ghatuŵa,+ (uyo wakuŵazga wamanye),16 penepapo awo ŵali mu Yudeya ŵambe kuchimbilira ku mapiri.+17 Munthu uyo wali pachanya pa nyumba waleke kukhira kuti wakatore vinthu mu nyumba yake.18 Munthu uyo wali ku munda wangaweleranga ku nyumba chara kuti wakatore laya lake lakuwaro.19 Soka ku ŵanakazi ŵanthumbo na awo ŵakonkheska mu mazuŵa agho!20 Lutilirani kulomba kuti muzakaleke kuchimbira mu nyengo ya chiwuvi, nesi pa zuŵa la Sabata.21 Pakuti pa nyengo iyo, kuzamuŵa suzgo yikuru,+ iyo yindachitikepo kufuma ku uyambiliro wa charu m’paka sono, ndipo yizamuchitikaso chara.+22 Nakuti mazuŵa agho ghalekenge kudumulizgika, palije munthu uyo watenge waponenge, kweni chifukwa cha ŵakusoleka, mazuŵa agho ghazamudumulizgika.+23 “Usange munthu munyake wakumuphalirani kuti, ‘Wonani, Khristu wali kuno,’+ panji, ‘Wali kura!’ mungagomezganga chara.+24 Pakuti ntchimi zitesi+ na ŵanthu ŵakujichema Khristu ŵazamuwuka ndipo ŵazamuchita vimanyikwiro vikuru na vyakuzizwiska, mwakuti usange ntchamachitiko ŵapuluske+ na ŵakusoleka wuwo.25 Wonani, namuchenjezgeranithu.26 Ntheura, usange ŵanthu ŵakumuphalirani kuti, ‘Wonani, wali mu mapopa,’ mungayangako chara. Para ŵakuti, ‘Wonani, wali mu vipinda vyamukati,’ mungagomezganga chara.+27 Pakuti nga umo leza wakufumira ku vigaŵa vya kumafumiro gha dazi na kumwetukira ku vigaŵa vya kumanjiliro gha dazi, ndimo kuŵapo* kwa Mwana wa munthu kuzamuŵira.+28 Uko kuli chitanda, nombo zizamuwungana kwenekuko.+29 “Mwaluŵiro, pamanyuma pa suzgo ya mazuŵa agho, dazi lizamufipiskika,+ mwezi uzamuleka kupeleka ungweru wake, nyenyezi zizamumbotoka kufuma kuchanya, ndipo nkhongono zakuchanya zizamusunkhunyika.+30 Ndipo chimanyikwiro cha Mwana wa munthu chizamuwonekera kuchanya. Mafuko ghose gha charu chapasi ghazamujipamantha chifukwa cha chitima,+ ndipo ŵazamuwona Mwana wa munthu+ wakwiza pa mabingu ghakuchanya pamoza na nkhongono na uchindami ukuru.+31 Wazamutuma ŵangelo ŵake pamoza na kulira kwankhongono kwa mbata, ndipo ŵazamuwunganya pamoza ŵakusoleka ŵake kufuma ku mphepo zinayi, kufuma ku chigoti chimoza cha kuchanya m’paka ku chigoti chinyake.+32 “Sono sambiraniko ntharika iyi ku khuni la mkuyu: Para minthavi yake yiphya yasunda waka na kufwatura mahamba, mukumanya kuti chifuku chili pafupi.+33 Mwakuyana waka, namwe para mukuwona vinthu vyose ivi, manyani kuti wali pafupi, wali pa milyango.+34 Nadi nkhumuphalirani kuti, muwiro uwu umalenge chara m’paka vinthu vyose ivi vichitike.35 Kuchanya na charu chapasi vimalenge, kweni mazgu ghane ghamalenge chara.+36 “Palije munthu uyo wakumanya vya zuŵa na ora ilo,+ nanga mbangelo ŵakuchanya, nesi Mwana, kweni Adada pera ndiwo ŵakumanya.+37 Pakuti nga umo ghakaŵira mazuŵa gha Nowa,+ ntheura ndimo kuŵapo* kwa Mwana wa munthu kuzamuŵira.+38 Chifukwa nga umo ghakaŵira mazuŵa ghara pambere Chigumula chindize, ŵanthu ŵakaryanga, ŵakamwanga, ŵanalume ŵakatoranga na ŵanakazi kutengwa, m’paka zuŵa ilo Nowa wakanjilira mu chingalaŵa,+39 ndipo ŵakaŵikako mahara chara m’paka Chigumula chikiza na kuŵayora wose,+ ndimo kuŵapo kwa Mwana wa munthu kuzamuŵira.40 Penepapo ŵanthu ŵaŵiri ŵazamuŵa mu munda, yumoza wazamutolekapo ndipo munyake wazamulekeka.41 Ŵanakazi ŵaŵiri ŵazamusiranga pa libwe,* yumoza wazamutolekapo ndipo munyake wazamulekeka.+42 Ntheura, muŵenge maso chifukwa mukumanya chara zuŵa ilo Fumu yinu yikwizira.+43 “Kweni manyani kuti: Usange mweneko wa nyumba wangamanya nyengo yakwizira munkhungu,+ wangaŵa maso na kuleka kuzomerezga kuti munkhungu wagumure na kunjira mu nyumba.+44 Pa chifukwa ichi, imwe namwe muŵe ŵakunozgeka,+ chifukwa Mwana wa munthu wakwiza pa ora ilo mukughanaghana kuti ndilo chara.45 “Kasi muzga wakugomezgeka na wavinjeru ni njani, uyo fumu yake yamwimika pa ŵateŵeti ŵake ŵa pa nyumba, kuti waŵape chakurya pa nyengo yakwenelera?+46 Ngwakukondwa muzga uyo para fumu yake yikwiza, yizamumusanga wakuchita nthena.+47 Nadi nkhumuphalirani, yizamumwimika pa vinthu vyake vyose.48 “Kweni usange muzga muheni yura wayowoyenge mu mtima wake kuti, ‘Fumu yane yikuchedwa,’+49 ndipo wakwamba kutimba ŵazga ŵanyake, na kurya na kumwa pamoza na ŵaloŵevu,50 fumu ya muzga yura yizenge pa zuŵa ilo iyo wakulindizga yayi kweniso mu ora ilo wakumanya yayi.+51 Yizamumulanga chomene na kumupa chigaŵa chake pamoza na ŵapusikizgi. Kwenekura ndiko wamulilira na kuska mino ghake.+


text: 9 Kweni mdima uzamuŵa nga umo ukaŵira apo charu chikaŵa mu suzgo yayi, mu nyengo zakale apo charu cha Zebuloni na charu cha Nafutali vikayuyulika.+ Nyengo yakunthazi wazamuchitiska kuti nthowa ya mumphepete mwa nyanja yichindikike, mu chigaŵa cha Yorodani, Galileya wa ŵamitundu.2 Ŵanthu awo ŵakendanga mu chisi,Ŵawona ungweru ukuru.Ndipo awo ŵakakhalanga mu charu cha mfwiri wa nyifwa,Ungweru waŵalira pa iwo.+3 Imwe mwandaniska mtundu.Mwakuzga kusekelera kwake.Ŵakusekelera pamaso pinuNga mbanthu awo ŵakusekelera mu nyengo ya vuna,Nga ni awo ŵakukondwa kugaŵana vyakupoka.4 Pakuti mwaphyora goliwoli* la katundu wawo,Ndodo pa chiŵegha chawo, nthonga ya ŵakapitawo,Nga ni mu zuŵa la Midiyani.+5 Skapato yiliyose iyo yikusunkhunya charu chapasi apo yikwendaNa chakuvwara chilichose icho chazuŵikika mu ndopaVizamuŵa vyakupembera moto.6 Pakuti mwana wababika kwa ise,+Mwana mwanalume wapika kwa ise.Ndipo kuwusa* kuzamuŵa pa chiŵegha chake.+Zina lake lizamuŵa Wakupeleka Fundo Wakuzizwiska,+ Chiuta Wankhongono,+ Dada Wamuyirayira, Karonga wa Mtende.7 Kusazgikira kwa muwuso wakeNa mtende vizamumara chara,+Pa chitengo cha Davide+ na pa ufumu wakeMwakuti wawukhozge+ na kuwufighiliraKwizira mu weruzgi wakunyoloka+ na urunji,+Kwamba sono m’paka muyirayira.Mwamphu wa Yehova wa mawumba uchitenge ichi.8 Yehova wakatuma mazgu kwimikana na Yakhobe,Ndipo ghiza kwimikana na Israyeli.+9 Ŵanthu wose ŵazamumanya,Efurayimu na awo ŵakukhala mu Samariya,Awo mu kujikuzga kwawo na mu mtonyoro wa mtima wawo ŵakuti:10 “Njerwa zawa,Kweni tizengenge na malibwe ghakuŵaja.+Makuni gha mkuyu ghadumulika,Kweni tihalizgirengepo makuni gha sidara.”11 Yehova wawuskirenge Rezini awo ŵakupindikana nayo,Wavundurenge ŵalwani ŵake kuchitapo kanthu,12 Siriya kufuma kumafumiro gha dazi na Ŵafilisiti kufuma kumanjiliro gha dazi,+Ŵazamurya Israyeli na milomo yakuyasama.+Pakuwona vyose ivi, ukali wake undawelere,Kweni woko lake lichali lakunyoloskeka kuti watimbe.+13 Ŵanthu ŵachali ŵandawelere kwa uyo wakuŵatimba.Ŵandapenje Yehova wa mawumba.+14 Yehova wadumulengeko ku IsrayeliMutu na mchira, mphukira na maguwu,* mu zuŵa limoza.+15 Mulara na wakuchindikika chomene ndiyo ni mutu,Ndipo ntchimi iyo yikupeleka ulongozgi wautesi ndiyo ni mchira.+16 Awo ŵakulongozga ŵanthu aŵa ndiwo ŵakuŵayingiska,Ndipo awo ŵakulongozgeka ŵahangayika.17 Lekani Yehova wakondwenge chara na ŵanyamata ŵawo,Waŵachitirenge lusungu chara ŵana ŵalanda na vyokoro vyawo.Chifukwa wose mbanthu ŵakugaluka na ŵakuchita uheni+Ndipo mulomo uliwose ukuyowoya vyauzeleza.Pakuwona vyose ivi, ukali wake undawelere,Kweni woko lake lichali lakunyoloskeka kuti watimbe.+18 Pakuti uheni ukugolera nga ni moto,Ukumyangura vivwati na mathondo.Ubuskenge matundu ghamuthengere,Ndipo vitolokenge nga ni mabingu gha josi.19 Mu kutukutwa kwa Yehova wa mawumbaCharu chabuskika na moto,Ndipo ŵanthu ŵaŵenge chakupembera moto.Paŵavyenge wakulengera lusungu mubali wake.20 Yumoza wazamudumurako chakurya kumalyero,Kweni wazamuŵa na njara nipera.Munyake wazamurya chakurya kumazere,Kweni wazamukhuta chara.Waliyose wazamurya nyama ya woko lake,21 Manase wazamurya Efurayimu,Efurayimu wazamurya Manase.Wose pamoza ŵazamuwukira Yuda.+Pakuwona vyose ivi, ukali wake undawelere,Kweni woko lake lichali lakunyoloskeka kuti watimbe.+


text: 4 Mu mazuŵa ghaumaliro,Phiri la nyumba ya Yehova+Lizamukhazikika pachanya chomene pa mapiri,Ndipo lizamutumphuskika pachanya pa tumapiri,Ŵanthu ŵazamuthilimukira kwenekuko.+2 Mitundu yinandi yizamuluta na kuyowoya kuti:“Zaninge, tiyeni tikwelere ku phiri la Yehova,Na ku nyumba ya Chiuta wa Yakhobe.+Iyo wamutisambizga nthowa zake,Ndipo ise tamwenda mu nthowa zake.”Pakuti dango lizamufuma ku Ziyoni,Ndipo mazgu gha Yehova ghazamufuma ku Yerusalemu.3 Wazamweruzga pakati pa ŵanthu ŵanandi,+Na kunyoloskera vinthu mitundu yankhongono yakutali.Ŵanthu ŵazamuskana* malupanga ghawo kuŵa vyakulimira,Mikondo yawo kuŵa vyakuphatilira makuni.+Mtundu uzamuwuskira lupanga mtundu unyake chara,Ndipo ŵanthu ŵazamusambiraso nkhondo chara.+4 Waliyose wazamukhala musi mwa khuni lake la mpheska na musi mwa khuni lake la mkuyu,+Ndipo palije na yumoza uyo wazamuŵawofya,+Pakuti mulomo wa Yehova wa mawumba wayowoya.5 Pakuti mitundu yose, uliwose ukwenda mu zina la chiuta wake,Kweni ise tendenge mu zina la Yehova Chiuta withu+ muyirayira swii.6 “Mu zuŵa ilo,” ndimo wayowoyera Yehova,“Nizamuwunjika uyo wakagonthanga,Na kuwunjika awo ŵakambininiskika,+Pamoza na awo nkhaŵasuzganga.7 Uyo wakagonthanga nizamumuzgora wakukhalako,+Ndipo uyo wakatolekera kutali nizamumuzgora mtundu wankhongono.+Yehova wazamuŵawusa nga ni themba mu Phiri la Ziyoni,Kwamba sono m’paka muyirayira.8 Kweni iwe, chigongwe cha mskambo,Chibumira cha mwana mwanakazi wa Ziyoni,+Muwuso uzamwiza kwa iwe, enya, muwuso wakwamba wizenge,+Ufumu uwo ngwa mwana mwanakazi wa Yerusalemu.+9 Kasi sono ukukolomokerachi?Kasi ulije themba,Panji wakupeleka fundo wako wafwa,Mwakuti ukupulika vyakuŵinya nga ni vya mwanakazi para wakubaba?+10 Iwe mwana mwanakazi wa Ziyoni, salanthuka na kutampha,Nga ni mwanakazi para wakubaba,Pakuti sono ufumenge mu msumba na kukakhala kuthondo,Uzamuluta kutali ku Babuloni,+Ndipo kwenekura ndiko wamuthaskikira.+Kwenekura, Yehova wamukuwombora mu woko la ŵalwani ŵako.+11 Sono mitundu yinandi yizamuwungana kuti yikuwukire;Yizamuyowoya kuti: ‘Mulekani wafipiskike,Ndipo maso ghithu ghawone ivi vikuchitikira Ziyoni.’12 Kweni ŵakumanya chara maghanoghano gha Yehova,Ŵakupulikiska chara chilato chake;*Pakuti wazamuŵawunjika nga ni tirigu uyo wavunika waka, uyo wakuluta pa malo ghakupwanthirapo.13 Iwe mwana mwanakazi wa Ziyoni, wuka na kupwantha.+Pakuti masengwe ghako nizamughazgora chisulo,Vikandiro vyako nizamuvizgora mkuŵa,Ndipo uzamuteketa ŵanthu ŵanandi.+Ivyo ŵavisanga mwaupusikizgi uzamuvipeleka kwa Yehova,Ndipo chuma chawo uzamuchipeleka kwa Fumu yaunenesko ya charu chose chapasi.”+


text: 25 A Yehova, ndimwe Chiuta wane.Nkhumukwezgani, nkhulumba zina linu,Pakuti mwachita vinthu vyakuzizwiska,+Vinthu ivyo mukatazga kufuma kale,+Mu kugomezgeka+ na mu unenesko.2 Pakuti mwazgora msumba kuŵa chiwunjiko cha malibwe,Tawuni ya malinga ghakukhora kuŵa mahami.Chigongwe cha mulendo ni msumbaso yayi.Chizamuzengekaso yayi.3 Lekani ŵanthu ŵankhongono ŵapelekenge uchindami kwa imwe.Msumba wa mitundu yankhaza umopaninge.+4 Pakuti mwazgoka linga lakukhora ku ŵakuyuyuka,Linga lakukhora ku ŵakavu awo ŵali mu suzgo,+Malo ghakubisamamo chivula,Na mfwiri ku chithukivu.+Para kupoma kwa ŵankhaza kwaŵa nga ntchivula icho chikutimba linga,5 Nga ntchithukivu mu charu chambura maji,Mukukanizga vivulupi vya ŵalendo.Nga umo chithukivu chikuchepera na mfwiri wa bingu,Ndimo sumu za ŵankhaza zikuchetamiskikira.6 Mu phiri ili,+ Yehova wa mawumba wazamunozgera ŵanthu woseChiphikiro cha vyakurya vyakunowa,+Chiphikiro cha vinyo liwemi,Cha vyakurya vyakunowa vya mafutaCha vinyo liwemi, lakumimitika makora.7 Mu phiri ili, wazamuwuskako* chibenekelero icho chabenekelera ŵanthu woseNa chidiko icho chatandazgika pa mitundu yose.8 Wazamumilimitizga nyifwa muyirayira,+Ndipo Fumu Yikuru Yehova yizamufyura masozi ghose ku visko vyawo.+Yizamuwuskako nthombozgo ku ŵanthu ŵake mu charu chose chapasi,Pakuti Yehova iyomwene wayowoya.9 Mu zuŵa ilo, ŵazamuti:“Wonani! Uyu ni Chiuta withu.+Tamulindilira,+Ndipo watiponoskenge.+Uyu ni Yehova.Tamulindilira.Tiyeni tikondwe na kusekelera mu chiponosko chake.”+10 Pakuti woko la Yehova lizamupumura pa phiri ili,+Ndipo Mowabu wazamukandilizgikira pasi mu malo ghake+Nga ntchiswaswa icho chakandilizgikira mu manyoŵa.11 Watandazurenge mawoko ghake mukati mwakeNga umo munthu uyo wakuskuŵa* wakutandazulira mawoko ghake kuti waskuŵe,Wakhizgirenge pasi kujikuzga kwake+Na kumutimba na mawoko ghake.12 Wawiskirenge pasiMsumba wakukhora, pamoza na viliŵa vinu vitali,Wabwangandulirenge pasi, enya, pa fuvu.


text:
NKHANI YAKULONGOSORA UMOYO WA MUNTHU
Adada Ŵakati Ŵafwa, Nkhasanga Dada Munyake
ADADA ŵakababika mu 1899, mu Graz, ku Austria. Ntheura, ŵakaŵa muwukirano pa nyengo ya Nkhondo Yakwamba ya Caru Cose. Nkhondo Yaciŵiri ya Caru Cose yikati yamba mu 1939, ŵakalembeka usilikari na boma la Germany. Ŵakakomeka mu 1943 apo ŵakarwanga nkhondo mu Russia. Pa nyengo iyi nkhaŵa na vyaka viŵiri pera. Ntheura, nkhaŵamanya makora yayi. Nkhati namba sukulu, nkhaŵanga na citima comene cifukwa cakuti ŵanyane ŵakaŵa na adada ŵawo peneapo ine nkhaŵavya. Apo nkhaŵa muwukirano, nkhapembuzgika nati namanya vyakukhwaskana na Adada ŵithu ŵa kucanya, awo ŵangafwa yayi.
APO NKHAŴA MU GULU LA ŴAWUKIRANO LAKUCEMEKA KUTI BOY SCOUTS
Apo nkhaŵa na vyaka vinkhondi na viŵiri, nkhanjira mu gulu la ŵawukirano lakucemeka kuti Boy Scouts. Gulu la pa caru cose ili, wakambiska ni mulara wa ŵasilikari ŵa boma la Britain zina lake Robert Stephenson Smyth Baden-Powell mu 1908 ku Great Britain. Mu 1916, wakambiska gulu lakucemeka Wolf Cubs (panji Cub Scouts) la ŵawukirano ŵa msinkhu wane.
Nkhakondwanga comene para taluta ku vigaŵa vyakutali na tawuni kuumaliro wa sabata. Ku malo agha, tikagonanga mu mathenti, kuvwara mayunifomu, na kwenda mwakulondezga kulira kwa ng’oma. Nkhatemwanga comene kucezga na ŵawukirano ŵanyane, kwimbira nawo lumoza sumu pakotha moto usiku, na kuseŵera mu makuni. Kweniso tikasambiranga vinandi vyakukhwaskana na cilengiwa ndipo ici cikanovwira kuti nilumbenge Mlengi withu.
Gulu la ŵawukirano ili, likuciskika kuti licitenge milimo yiwemi zuŵa lililose. Iyi ndiyo fundo iyo likwendera. Pakutawuzgana tikayowoyanga mazgu ghakuti, “Ŵakunozgeka Nyengo Yiliyose.” Malonje agha nkhaghatemwanga comene. Pa gulu lithu, tikaŵapo ŵawukirano ŵakujumpha 100, ŵanyake ŵakaŵa Ŵakatolika, hafu ŵakaŵa ŵa machalichi ghanyake, ndipo yumoza wakaŵa Mubuda.
Kwambira waka mu 1920, magulu agha ghakucita maungano, panji viphikiro, para pajumpha vyaka vicoko waka. Nkhalutapo ku ungano wacinkhondi na ciŵiri wa pa caru cose uwo ukacitikira mu tawuni ya Bad Ischl, ku Austria, mu Ogasiti 1951, ndiposo wacinkhondi na cinayi uwo ukacitikira mu Sutton Park, kufupi na Birmingham, ku England, mu Ogasiti 1957. Pa ungano wacinkhondi na cinayi uwu, pakawungana ŵawukirano ŵakukwana 33,000 ŵakufuma mu vyaru na vigaŵa 85. Kweniso ŵanthu ŵanyake pafupifupi 750,000 ŵakiza ku ciphikiro ici, pamoza na Queen Elizabeth wa ku England. Kwa ine ivi vikaŵa nga mbubali wa pa caru cose. Pa nyengo iyi nkhamanyanga yayi kuti nizamuŵa mu ubali wa pa caru cose wakukondweska comene, enya ubali wauzimu.
APO NKHAKUMANA NA KABONI WA YEHOVA KAKWAMBA
Cadera mu Malici panji mu Epulero 1958, nkhaŵa pafupi kumalizga masambiro gha kupelekera vyakurya mu Grand Hotel Wiesler ya mu msumba wa Graz, ku Austria. Ku malo agha, Rudolf Tschiggerl, munyane wa ku nchito uyo wakagwiranga nchito ya kuphika, wakanipharazgira mwamwaŵi. Nkhaŵa kuti nindapulikepo vyakuti kuli unenesko. Wakadankha kuyowoya vya cisambizgo ca Utatu ndipo wakati nchambura kufuma mu Baibolo. Nkhamususka ndipo nkhakhumbanga kuti nilongore kuti ngwakupuvya. Nkhamutemwanga ndipo nkhakhumbanga kuti nimukhorweske kuti wawelere mu Chalichi la Katolika.
Rudolf, uyo tikamucemanga kuti Rudi, wakakhumbanga kunipa Baibolo. Nkhakosera kuti liŵe Lacikatolika. Wakati wanipa, nkhambapo kuliŵazga ndipo nkhasanga kuti waŵikamoso kathirakiti kakusindikizgika na Watchtower Society. Nkhakaŵazga yayi cifukwa nkhaghanaghananga kuti tumapepara twanthena tungalembeka nga nthwaunenesko kweni tungaŵa twautesi. Kweni nkhakhumbanga nipera kucezga nayo vya Baibolo. Rudi wakacita vinthu mwaumanyi cifukwa wakanipaso kabuku kanyake yayi. Kwa myezi pafupifupi yitatu, tikadumbiskananga vya Baibolo nyengo na nyengo ndipo kanandi tikalekanga usiku.
Nkhati namalizga masambiro ghara ku hotelo ya mu tawuni yakwithu ya Graz, amama ŵakanipa ndalama zakuti nkhalutizgire masambiro ku sukulu yakusambizga kendeskero ka hotelo. Ntheura, nkhaluta ku tawuni ya Bad Hofgastein, mu cidikha ca Alps, uko kukaŵa sukulu iyi. Sukulu iyi yikakolerananga na hotelo yakucemeka Grand Hotel mu tawuni ya Bad Hofgastein, ndipo nyengo zinyake nkhagwiranga nchito ku hotelo iyi kuti nimanye vinandi kuluska ivyo nkhasambiranga mu kilasi.
ŴADUMBU ŴAŴIRI ŴAMISHONALE ŴAKANENDERA
Rudi wakatumizga adiresi yane yiphya ku ofesi ya munthavi ya ku Vienna, ndipo ofesi yikatumizga adiresi iyi ku ŵadumbu ŵaŵiri, Ilse Unterdörfer na Elfriede Löhr, awo ŵakaŵa ŵamishonale. * Zuŵa linyake, uyo wakapokeleranga ŵalendo pa hotelo wakanicema na kuyowoya kuti pawaro piza ŵanakazi ŵaŵiri ŵakunipenja ndipo ŵali mu galimoto. Nkhazizwa cifukwa cakuti nkhamanyangapo kalikose yayi. Kweni nkhaluta kuti nkhawone kuti mbanjani. Nyengo yikati yajumphapo nkhamanya kuti Ŵakaboni aŵa ŵakacitapo mulimo wa kuyegha mabuku mu nyengo ya Nazi ku Germany apo mulimo withu ukaŵa wakukanizgika pambere Nkhondo Yaciŵiri ya Caru Cose yindacitike. Pambere nkhondo yindambe, ŵapolisi ŵacibisibisi ŵa Germany ŵakakaka ŵadumbu aŵa na kuŵatumizga ku msasa wakuyuzgirako ŵanthu wa Lichtenburg. Pa nyengo ya nkhondo, ŵakaŵasamuskira ku msasa wa Ravensbrück pafupi na Berlin.
Ŵadumbu aŵa pakaŵako paunthanga na amama, ntheura nkhaŵacindikanga. Lekani nkhakhumba yayi kudumbiskana nawo nyengo yitali ndipo pamanyuma pa masabata ghanandi panji myezi niŵaphalire kuti nkhukhumba yayi kulutizga. Ntheura nkhaŵapempha kuti ŵanilekere waka malemba pa cisambizgo ca Ŵakatolika cakuti mpositole Petrosi ndiyo wakaŵa papa wakwamba, ndiposo kuti kwambira waka na iyo papa waliyose wakulekera munyake mazaza, ico cikucemeka kuti uhaliri wa upositole. Nkhaŵaphalira kuti nizamutora malemba agha na kuluta nagho kwa wasembe na kudumbiskana nayo. Nkhaghanaghananga kuti para nacita nthena ndipo nimanyenge unenesko.
UMO NKHAMANYIRA VYA ADADA ŴATUŴA ŴAUNENESKO ŴA KUCANYA
Chalichi la Katolika likusambizga kuti mazgu gha Yesu agho ghali pa Mateyu 16:18, 19 ghakukhozgera cisambizgo ca uhaliri wa upositole. Kweniso Ŵakatolika ŵakusambizga kuti papa ni Dada Mutuŵa, ndipo wakubudiskapo yayi para wakuyowoya vigomezgo vyawo. Ŵakatolika ŵanandi ŵakugomezga fundo iyi ndipo cipulikano cawo cikujintha penepapa. Nane nkhagomezganga fundo iyi ndipo nkhaghanaghananga kuti usange papa wakuti cisambizgo ca Utatu nchaunenesko, mbwenu ndikuti nchaunenesko nadi. Kweni usange papa wangabudiska, mbwenu cisambizgo ca Utatu naco cingaŵa cautesi.
Nkhati naluta kwa wasembe, wakatondeka kuzgora mafumbo ghane, kweni wakanitolera buku pa shelufu la visambizgo vya Ŵakatolika ilo lili na cisambizgo ca uhaliri wa upositole. Wakaniphalira kuti nilute nalo ku nyumba kwane kuti nkhaliŵazge. Nkhati naliŵazga, nkhalutaso kwa iyo na mafumbo ghanyake ghanandi. Paumaliro, wasembe wati watondeka kuzgora mafumbo ghane, wakati: “Ningakukhorweska yayi, ndipo nawe unganikhorweska yayi. . . . Pawemi mwanangwa!” Wakakhumba yayi kuti walutilire kudumbiskana nane.
Pa nyengo iyi, nkhaŵa wakunozgeka kusambira Baibolo na Ilse na Elfriede. Ŵakanisambizga vinandi vyakukhwaskana na Adada Ŵatuŵa ŵaunenesko ŵa kucanya, a Yehova Ciuta. (Yoh. 17:11) Ŵadumbu ŵaŵiri aŵa ŵakacitiranga maungano mu nyumba ya mbumba yinyake yakunweka, cifukwa pa nyengo iyi ku malo agha kukaŵavya mpingo. Pa maungano pakizanga ŵanthu ŵacoko waka. Nkhani zakusambira pa maungano, ŵadumbu aŵa ŵakacitanga kudumbiskana pakuti pakaŵavya mubali wakubapatizika kuti walongozgenge. Nyengo zinyake kukizanga mubali wakufuma kunyake, uyo wakazakadumbanga nkhani yacisanisani mu malo gha lenti.
UMO NKHAMBIRA UTEŴETI
Ilse na Elfriede ŵakamba kunisambizga Baibolo mu Okutobala 1958, ndipo nkhabapatizika pakati pajumpha myezi yitatu, mu Janyuwale 1959. Pambere nindabapatizike, nkhaŵapempha usange ningaluta nawo mu upharazgi wa ku nyumba na nyumba, kuti niwone umo mulimo wa kupharazga ukucitikira. (Mil. 20:20) Nati naluta nawo kakwamba, nkhaŵafumba usange nane ningaŵa na cigaŵa cane cakupharazgako. Ŵakanipa muzi unyake, ndipo nkhalutanga nekha kukapharazga ku nyumba na nyumba na kupanga maulendo ghakuwelerako. Mubali wakwamba kwenda nayo mu uteŵeti wa ku nyumba na nyumba, wakaŵa mulaŵiliri wa dera uyo wakiza kuzakaticezgera pakati pajumpha nyengo.
Mu 1960, nkhati namalizga masambiro ghane ghakukhwaskana na kendeskero ka hotelo, nkhawelera ku tawuni yakukwithu kuti nkhayezge kovwira ŵabali ŵane kusambira unenesko wa mu Baibolo. Mpaka sono palije uyo wali kwiza mu unenesko, kweni ŵanji ŵamba kunweka.
UTEŴETI WANYENGOZOSE
Mu 1961, makalata ghakufuma ku ofesi ya munthavi ghakuciska uteŵeti wa upayiniya ghakaŵazgikanga mu mipingo. Nkhaŵa kuti nindatore ndiposo nkhaŵa na nkhongono, ntheura nkhawona kuti pakaŵavya cifukwa cakutondekera kucita upayiniya. Nkhapempha mulaŵiliri wa dera, zina lake Kurt Kuhn, kuti wayowoyepo maghanoghano ghake pa nkhani yakuti nilutilire kugwira nchito kwa myezi yinyake yicoko waka kuti nisange ndalama zakugulira galimoto yakuti yizakanovwirenge pakucita upayiniya. Iyo wakanifumba kuti. “Kasi Yesu na ŵapositole ŵakaŵa na galimoto pakucita uteŵeti wanyengozose?” Fumbo ili likanovwira kuti nisankhe makora. Nkhaghanaghana vyakuti nambe kucita upayiniya mwaluŵiro. Kweni pakuti nkhagwiranga nchito maora 72 sabata yiliyose mu resitiranti ya ku hotelo, nkheneranga kusintha dankha vinyake.
Nkhamupempha bwana wane kuti nigwirenge nchito maora 60 pa sabata. Wakanizomerezga kweni malipiro wakanicepeskerako yayi. Pakati pajumpha nyengo nkhamupemphaso kuti nigwirenge nchito maora 48 pa sabata. Wakanizomerezgaso kweni malipiro ghakaŵa gheneghara. Pakati pajumphaso nyengo nkhamupemphaso kuti nigwirenge nchito maora 36 pa sabata, panji kuti maora 6 kwa mazuŵa 6, ndipo wakanizomerezgaso. Cakuzizika cikaŵa cakuti malipiro ghane ghakasintha yayi. Vikulongora kuti abwana ŵane ŵakakhumbanga yayi kuti nileke nchito. Vikati vyaŵa nthena, nkhamba kucita upayiniya wanyengozose. Pa nyengo iyi, mupayiniya wakeneranga kufiska maora 100 pa mwezi.
Pakati pajumpha myezi yinayi, nkhimikika kuŵa mupayiniya wapadera ndiposo kuŵa muteŵeti wa mpingo mu mpingo ucoko mu cigaŵa ca Carinthia, mu tawuni ya Spittal an der Drau. Pa nyengo iyi, ŵapayiniya ŵapadera ŵakeneranga kufiska maora 150 pa mwezi. Nkhaŵavya munthu wakucita nayo upayiniya, kweni nkhawonganga wovwiri wa mudumbu Gertrude Lobner, uyo wakacitanga uteŵeti wa kovwira muteŵeti wa mpingo. *
UMO MAUTEŴETI GHANE GHAKASINTHIRANGA
Mu 1963, nkhimikika kuŵa mulaŵiliri wa dera. Nyengo zinyake nkhendanga pa sitima ya pamtunda kufuma pa mpingo unyake kuya pa unyake uku nayegha vikwama vizito. Ŵabali ŵanandi ŵakaŵavya galimoto, ntheura palije waliyose uyo wakizanga kuzakanitora pa siteji ya sitima. Kuti nigege kujilongora, nkhakweranga galimoto yayi pakuluta ku nyumba iyo namufikirako, ntheura nkhendanga waka wapasi.
Mu 1965, nkhacemeka kuti nkhasambire Sukulu ya Giliyadi mu kilasi la nambara 41. Pa nyengo iyi nkhaŵa kuti nindatore. Ŵanandi awo nkhasambira nawo, ŵakaŵa kuti ŵandanjire mu nthengwa. Nkhati namalizga masambiro agha, nkhazizwa kuti nkhatumikaso kukaya kwithu ku Austria kukalutizga mulimo wa kulaŵilira dera. Ndipouli, pambere nindafumeko ku United States, ŵabali ŵakanipempha kuti nendere lumoza na mulaŵiliri munyake wa dera kwa masabata ghanayi. Nkhakondwa comene kuteŵetera na mubali wacitemwa uyu, zina lake Anthony Conte, mweneuyo wakatemwangaso uteŵeti wa m’munda ndipo vinthu vikamwenderanga makora comene mu upharazgi. Tikateŵetera lumoza mu cigaŵa ca Cornwall ico ciliko patali na Msumba wa New York.
Nkhati nafikaso mu Austria, nkhatumika ku dera linyake, uko nkhakumana na mudumbu wakutowa comene wambura kutengwa, zina lake Tove Merete. Wakakulira mu unenesko kwambira waka apo wakaŵa na vyaka vinkhondi. Para ŵabali ŵakutifumba umo tikasangirana, mwakuseka tikuzgora kuti, “Ofesi ya munthavi ndiyo yikawovwira kuti tisangane.” Tikatorana pakati pajumpha caka cimoza, mu Epulero 1967, ndipo nkhazomerezgeka kuti nilutilire kucita mulimo wa kwendakwenda lumoza na iyo.
Caka cakulondezgapo, nkhamanya kuti Yehova wanisora kuti niŵe mwana wake wauzimu cifukwa ca lusungu lwake lukuru. Ntheura, nkhaŵa paubwezi wapadera na Adada ŵane ŵa kucanya na wose, awo kuyana na lemba la Ŵaroma 8:15, ‘ŵakucemerezga kuti: “Abba, Ŵadada!”’
Ine na Merete tikalutilira kuteŵetera mu dera ndiposo mu cigaŵa mpaka mu 1976. Nyengo zinyake, mu nyengo yakuzizima tikagonanga mu cipinda kwambura mbawura nangauli kukazizimanga comene mwakuti maji ghakakhomanga. Zuŵa linyake pakuwuka tikasanga kuti kumutu bulangeti lili gwa! cifukwa cakuti mvuci withu ukakhoma na mphepo. Ntheura tikawona kuti nchiwemi kuti tiyeghenge mbawura yamagesi kuti yithukizgenge cipinda usiku. Ku malo ghanyake cimbuzi cikaŵangako patali na nyumba, ntheura usiku tikeneranga kufuma mu nyumba na kwenda mu ciwuvi kuluta ku cimbuzi, icoso cikazizimanga comene. Kweniso tikaŵavya nyumba yithu, ntheura pa Mande kanandi tikagonanga mu cipinda ico ŵakatipanga pakucezgera mpingo. Kufuma apo, pa Ciŵiri mulenji tikalutanga ku mpingo unyake.
Nili wakukondwa comene kuti mu vyaka vyose ivi, muwoli wane wakutemweka walutilira kunovwira. Wakuwutemwa comene uteŵeti wa m’munda, ndipo nindamucicizgepo kuti walute mu upharazgi. Kweniso wakutemwa ŵabali na ŵadumbu ndipo wakughanaghanira comene ŵanji. Pa nkhani iyi, wanovwira comene.
Mu 1976, tikacemeka kuti tikateŵeterenge pa ofesi ya munthavi ya Austria ku Vienna, ndipo uku nkhimikika kuŵa mu Komiti ya Munthavi. Pa nyengo iyi, ofesi ya munthavi ya ku Austria yikalaŵiliranga mulimo mu vyaru vinandi vya ku Mafumiro gha Dazi kwa Europe, ndiposo yikanozganga mendero ghacibisibisi gha mabuku kuya mu vyaru ivi. Mubali Jürgen Rundel ndiyo wakadangiliranga pa mulimo uwu, ndipo wakaŵa wamwamphu comene. Nkhaŵa na mwaŵi wa kuteŵetera lumoza na mubali uyu, ndipo nyengo yikati yajumphapo nkhalaŵiliranga mulimo wa kung’anamura mabuku mu viyowoyero khumi vya mu vyaru vya ku Mafumiro gha Dazi ivi. Jürgen na muwoli wake, Gertrude, ŵakulutilira kuteŵetera mwakugomezgeka ndipo mbapayiniya ŵapadera mu Germany. Kwambira mu 1978, ofesi ya munthavi ya ku Austria yikamba kusindikizga magazini mu viyowoyero vinkhondi na cimoza pa makina ghacoko ghakusindikizgira. Kweniso tikatumizganga mabuku ku ŵanthu awo ŵacemeska mu vyaru vyakupambanapambana. Otto Kuglitsch, uyo panyengo yasono wakuteŵetera pa ofesi ya munthavi ya mu Germany na muwoli wake, zina lake Ingrid, ndiyo wakawovwiranga comene pa mulimo uwu.
Ŵabali ŵa ku Mafumiro gha Dazi kwa Europe ŵakapangangaso mabuku mu vyaru vyawo mwakugwiliskira nchito makina ghakupangira fotokope. Kweni ŵakakhumbikwiranga wovwiri wakufuma ku vyaru vyakuwaro. Yehova wakavikilira mulimo uwu. Ise tikateŵeteranga pa ofesi ya munthavi, tikaŵatemwanga comene ŵabali awo ŵakateŵeteranga apo mulimo withu ukakanizgika kwa vyaka vinandi.
ULENDO WAPADERA WA KU ROMANIA
Mu 1989, nkhaŵa na mwaŵi wa kulongozgana na Mubali Theodore Jaracz, wa mu Wupu Wakulongozga, pakuluta ku Romania. Cilato ca ulendo uwu cikaŵa cakuti tikawovwire gulu linyake likuru la ŵabali kuti likoleraneso na gulu. Kwambira mu 1949, ŵakaleka kukolerana na gulu pa vifukwa vyakupambanapambana ndipo ŵakapanga mipingo yawo. Kweni ŵakalutilira kupharazga na kubapatiza. Kweniso nawo ŵakakakikanga cifukwa ca kuleka kunjilirapo pa vya caru nga mbabali awo ŵakakolerananga na gulu lakuzomerezgeka na ofesi yikuru. Mulimo withu ukaŵa kuti ucali kukanizgika mu Romania, ntheura tikakumana mu nyumba ya Mubali Pamfil Albu, pamoza na ŵalara ŵanayi na ŵimiliri ŵa Komiti ya Caru yakuzomerezgeka ya mu Romania. Kweniso pakufuma ku Austria, tikaŵa lumoza na mung’anamuri, Rolf Kellner.
Pa usiku waciŵiri wa cidumbirano ici, Mubali Albu wakaphalira ŵanyake ŵanayi kuti ŵakolerane nase, wakati: “Usange tatondeka kukolerana nawo muhanya uno, panji tingazakawusangaso cara mwaŵi unyake wanthena uwu.” Ivi vikati vyacitika, ŵabali pafupifupi 5,000 ŵakakolerana na gulu. Apa Yehova wakaluska ndipo Satana wakatondeka.
Cadera kuumaliro kwa 1989, Wupu Wakulongozga ukacema ine na muwoli wane kuti tikateŵeterenge pa ofesi yikuru ku New York. Tikazizwa comene. Tikamba kuteŵetera pa Beteli ya ku Brooklyn mu Julayi 1990. Mu 1992, nkhimikika kuti niŵe movwiri wa Komiti ya Uteŵeti ya Wupu Wakulongozga, ndipo kwambira mu Julayi 1994, nkhuteŵetera mu Wupu Wakulongozga.
KUGHANAGHANIRA VYA KUMASINDA NA KULAŴISKA KUNTHAZI
Nyengo iyo nkhagwiranga nchito ya kupelekera vyakurya mu hotelo yili kujumpha ni kale comene. Panyengo yasono nkhovwira pakunozga na kupeleka cakurya cauzimu ku ŵabali pa caru cose. (Mat. 24:45-47) Para nkhulaŵiska kumanyuma, vyaka vyakujumpha 50 ivyo naŵa mu uteŵeti wanyengozose, nili na cimwemwe ndipo nkhuwonga comene Yehova cifukwa cakuti watumbika comene ubali withu wa pa caru cose. Nkhutemwa comene kuluta ku maungano gha mitundu yose, uko tikusambira vya Adada ŵithu ŵa kucanya, a Yehova, kweniso unenesko wa mu Baibolo.
Nkhulomba kuti ŵanthu ŵanyake mamiliyoni ghanandi ŵasambire Baibolo, ŵazomere unenesko, na kuteŵetera Yehova mwakukolerana na ŵabali pa caru cose capasi. (1 Pet. 2:17) Kweniso nkhulindilira mwakunweka kuti para nazakaluta kucanya nizakawone ŵanthu ŵakuwuskika pa caru capasi, na kuwona adada awo ŵakanibaba. Nkhugomezga kuti adada, amama, na ŵabali ŵane wose ŵazamuteŵeteranga Yehova mu Paradiso.
Nkhulindilira mwakunweka kuti para nazakaluta kucanya nizakawone ŵanthu ŵakuwuskika pa caru capasi, na kuwona adada awo ŵakanibaba
^ ndime 15 Wonani nkhani yakulongosora umoyo wawo mu Gongwe la Mulinda la Cingelezi la Novembala 1, 1979.
^ ndime 27 Mazuŵa ghano, mu wupu wa ŵalara uliwose mukuŵa mulaŵiliri wa milimo ya wupu wa ŵalara ndiposo mulembi, m’malo mwa muteŵeti wa mpingo na movwiri wa muteŵeti wa mpingo.


text:
Sambiru 10
Kumbi Chisopa Chauneneska Mungachiziŵa Wuli?
1. Kumbi chisopa chauneneska chilipu chimoza pe?
Yesu wangusambiza akumulondo ŵaki chisopa chimoza pe, chisopa chauneneska. Chiyanana ndi nthowa yo yilongozge ŵanthu ku umoyu wambula kumala. Yesu wanguti: ‘Mbamanavi ŵatiyibowozga’ nthowa iyi. (Mateyu 7:14) Chiuta wazomerezga kusopa ko kutuliya mu Mazu ngaki, Bayibolo. Akhristu auneneska wosi ŵe ndi chivwanu chimoza.
2. Kumbi Yesu wangukambanji za Akhristu aboza?
Yesu wangutcheŵeska kuti achimi aboza azamutimbanyizga Chikhristu. Yiwu awoneka nge asopa mwauneneska. Matchalitchi ngawu ngakamba kuti ngachikhristu. Kweni ŵanthu yaŵa mukhoza kuŵaziŵa umampha. Mungaŵaziŵa wuli? Chisopa chauneneska pe ndichu che ndi Akhristu wo alongo mijalidu ndi vakuchita vamampha.
3. Kumbi Akhristu auneneska mungaŵaziŵa wuli?
Wonani vinthu vinkhondi ivi:
Akhristu auneneska awona kuti Bayibolo ndi Mazu ngaku Chiuta. Yiwu atesesa kulondo fundu za m’Bayibolo pa umoyu wawu. Mwaviyo, chisopa chauneneska chipambana ndi chaboza cho chitende fundu za ŵanthu. (Mateyu 15:7-9) Akhristu auneneska achita vo asambiza anyawu.
—Ŵerengani Yohane 17:17; 2 Timote 3:16, 17.
Akhristu auneneska atumbika zina laku Chiuta lakuti Yehova. Yesu wangutumbika zina laku Chiuta mwakuliziŵikiska ku ŵanthu. Iyu wangovya ŵanthu kuti aziŵi Chiuta ndi kuŵasambiza kuromba kuti zina laku Chiuta litoweskeki. (Mateyu 6:9) Kumbi nchisopa nichi cho chipharazga za zina laku Chiuta mu chigaŵa chinu?
—Ŵerengani Yohane 17:26; Ŵaroma 10:13, 14.
Akhristu auneneska apharazga va Ufumu waku Chiuta. Chiuta wangutuma Yesu kuti wazipharazgi uthenga wamampha wa Ufumu. Ufumu waku Chiuta pe ndiwu wazamuwovya mtundu wa ŵanthu. Yesu wangulutirizga kupharazga va Ufumu uwu mpaka pa zuŵa lo wangufwiya. (Luka 4:43; 8:1; 23:42, 43) Iyu wangukamba kuti akumulondo ŵaki nawu azamupharazga uthenga wenuwu. Kumbi asani munthu munyaki wangakukambiyani kuti wakhumba kukambiskana namwi va Ufumu waku Chiuta, mungakamba kuti ngwachisopa nichi?
—Ŵerengani Mateyu 24:14.
Akhristu auneneska aserezgeka cha mu vakuchitika va charu chiheni ichi. Mungaŵaŵanika chifukwa chakuti aserezgeka cha mu ndali ndi mphindanu za charu. (Yohane 17:16; 18:36) Kweniso yiwu atoliyaku cha vakuchitika viheni ndipuso vakofya va m’charu ichi.
—Ŵerengani Yakobe 4:4.
Akhristu auneneska atanjana ukongwa. Mazu ngaku Chiuta ngatiŵawovya kuti atumbikengi ŵanthu amitundu yosi. Chinanga kuti visopa vaboza viserezgeka mu nkhondu za mitundu, Akhristu auneneska akana kuserezgeka mu nkhondu. (Mika 4:1-3) M’malu mwaki, Akhristu auneneska agwiriskiya nchitu nyengu ndi chuma chawu pakuwovya ŵanthu kuti aziŵi Chiuta.
—Ŵerengani Yohane 13:34, 35; 1 Yohane 4:20.
4. Kumbi mungachiŵanika chisopa chauneneska?
Kumbi nchisopa nichi cho chisambiza vinthu vosi kutuliya mu Mazu ngaku Chiuta, cho chitumbika zina laku Chiuta ndi kupharazga kuti Ufumu waku Chiuta pe ndiwu wazamuwovya ŵanthu? Nchisopa nichi cho Akhristu ŵaki atanjana ukongwa ndi kukana nkhondu? Imwi muwona wuli?
Ziŵani Vinandi
Kumbi Bayibolo Lisambizanji Weniukongwa?
Kusopa ko Chiuta Wazomerezga
Wonani vinthu 6 vo vilongo chisopa cha unenesa.


text:
Nkhani 87: Yesu we M’nyumba Yakusopiyamu
AMUWONI mwana yo waŵeleŵeta ndi ŵanthu wo. Yiwu mbasambizi a m’nyumba yakusopiyamu yaku Chiuta, ku Yerusalemu. Ndipu mnyamata yo ndi Yesu. Panyengu iyi, iyu wakuwaku kamanavi ndipu we ndi vyaka 12.
Asambizi yaŵa azizwa ukongwa kuti Yesu waziŵa vinandi vakukwaskana ndi Chiuta kweniso vinthu vo vikulembeka m’Bayibolo. Kweni nchifukwa wuli Yosefe ndi Mariya palivi yapa? Kumbi yiwu ŵepani? Tiyi tiwoni.
Chaka chechosi Yosefe walutanga ku Yerusalemu ndi banja laki ku phwandu lapade la Phaska. Ulendu wakutuwa ku Nazerete kuchifika ku Yerusalemu wenga utali ukongwa. Panyengu iyi pengavi yo wenga ndi galimotu kweniso kwengavi sitima za pamtunda. Ŵanthu anandi ayendanga pasi ndipu ulendu uwu waŵatoliyanga mazuŵa ngatatu kuti akafiki ku Yerusalemu.
Panyengu iyi Yosefe wenga ndi banja likulu. Ndipu Yesu wenga ndi avurwa ŵaki kweniso azichi ŵaki wo apapi ŵaki akhumbikanga kuŵaphwere. Chaka ichi, Yosefe ndi Mariya ndi ŵana ŵawu wosi angwenda ulendu utali kuwere so ku Nazarete. Yiwu aŵanaŵananga kuti Yesu wenga ndi ŵanthu anyaki wo ŵenga nawu limoza pa ulendu uwu. Kweni mazulu ŵati apumuwa panthowa, angusaniya kuti Yesu palivi. Yiwu angumupenja kwa abali ŵawu ndipuso kwa anyawu kweni angumusaniya cha. Sonu anguwere so ku Yerusalemu kuchimupenja.
Pakumaliya paki angumusaniya Yesu we ndi asambizi. Iyu wavwisiyanga vo akambanga ndipu waŵafumbanga mafumbu. Ndipu ŵanthu wosi anguzizwa ndi zeru zo Yesu wenga nazu. Kweni Mariya wangukamba kuti: ‘Wamwana, nchifukwa wuli watisuzga viyo? Ini ndi awusu tasuzgika maŵanaŵanu kukupenja.’
Sonu Yesu wangumuka kuti: ‘Nchifukwa wuli mwandipenjanga? Kumbi mwaziŵanga cha kuti nditenere kusanirika m’nyumba ya Ada?’
Yesu wayanjanga kusanirika ku malu ngo wangasambiraku zaku Chiuta. Kumbi isi nasi titenere cha kuchita viyo? Yesu we ku Nazarete, sabata yeyosi wayanjanga kuluta ku mawunganu kuchisopa. Chifukwa chakuti nyengu zosi iyu wavwisiyanga, waziŵanga vinthu vinandi va m’Bayibolo. Tiyi tije ngati Yesu ndipu tilondongi vo iyu wachitanga.
Luka 2:41-52; Mateyu 13:53-56.
Mafumbu
- Kumbi pachithuthuzi yapa ndipu Yesu we ndi vyaka vilinga, nanga wenga pani?
- Kumbi Yosefe wachitanganji ndi banja laki chaka chechosi?
- Kumbi pati pajumpha zuŵa limoza ŵe paulendu wakuwere kwawu, nchifukwa wuli Yosefe ndi Mariya anguwere ku Yerusalemu?
- Kumbi Yosefe ndi Mariya anguchimusaniya pani Yesu, nanga nchifukwa wuli ŵanthu azizwanga nayu?
- Kumbi Yesu wanguŵamukanji anyina a Mariya?
- Kumbi tingaja wuli ngati Yesu pankhani ya kusambira zaku Chiuta?
Mafumbu ngakusazgiyapu
- Ŵerenga Luka 2:41-52.
Chinanga wuli Dangu lazomerezganga anthurumi pe kuti ndiwu alutengi ku phwandu lapachaka, kumbi Yosefe ndi Mariya nchakuwoniyapu chamampha wuli kwa apapi mazuŵa nganu? (Luka 2:41; Mara. 16:16; 31:12; Ntha. 22:6)
Kumbi Yesu wangulongo wuli chakuwoniyapu chamampha kwa achinyamata mazuŵa nganu pankhani yakuvwiya apapi ŵawu? (Luka 2:51; Mara. 5:16; Ntha. 23:22; Ŵako. 3:20)
- Ŵerenga Mateyu 13:53-56.
Zumbuwa mazina nga abali ŵaki aku Yesu ŵanayi wo azumbulika m’Bayibolo, ndipu ŵaŵi mwa abali ŵaki yaŵa angugwiriskikiya nchitu wuli mu mpingu wachikhristu? (Mate. 13:55; Machi. 12:17; 15:6, 13; 21:18; Ŵaga. 1:19; Yako. 1:1; Yuda 1)


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Chiwuka cha Khristu (1-11)
-
Kwambura chiwuka, chipulikano ntchawaka (12-19)
-
Chiwuka cha Khristu ntchanadi (20-34)
-
Thupi lanyama, thupi lauzimu (35-49)
-
Thupi lambura kufwa na lambura kuvunda (50-57)
-
Kuŵa na vyakuchita vinandi mu mulimo wa Fumu (58)
15 Sono ŵabali, nkhumukumbuskani makani ghawemi agho nkhamupharazgirani,+ agho mukapokera ndiposo agho mukughakoleska.
2 Mukuponoskeka usange mukukoleska makani ghawemi agho nkhamupharazgirani, pekha usange mukagomezga pawaka.
3 Pakuti vinthu vyakuzirwa ivyo nkhamupani ndivyo nane nkhapokera, kuti Khristu wakafwira zakwananga zithu kuyana na Malemba.+
4 Ndiposo kuti wakasungika,+ na kuwuskika+ pa zuŵa lachitatu+ kuyana na Malemba.+
5 Kweniso kuti wakawonekera kwa Kefase,+ pamanyuma ku ŵapositole ŵake 12.+
6 Pamanyuma wakawonekera ku ŵabali ŵakujumpha 500 pa nyengo yimoza,+ ŵanandi ŵa iwo ŵachalipo, kweni ŵanyake ŵali kugona tulo mu nyifwa.
7 Kufuma apo, wakawonekera kwa Yakobe,+ pamanyuma ku ŵapositole wose.+
8 Kweni paumaliro wakawonekeraso kwa ine+ nga bonda uyo wababika muteta.
9 Pakuti ndine muchoko chomene pa ŵapositole, ndipo nili wakwenelera yayi kuchemeka mpositole, chifukwa nkhatambuzganga mpingo wa Chiuta.+
10 Kweni sono nili nthena chifukwa cha lusungu lukuru lwa Chiuta. Ndipo lusungu lwake lukuru ulo wakanilongora lukawa pawaka yayi, chifukwa nkhafukafuka kuluska wose. Nkhafukafuka pandekha yayi kweni ntchifukwa cha lusungu lukuru lwa Chiuta ulo wakanilongora.
11 Ntheura kwali ndine panji ndiwo, tikupharazga mu nthowa iyi ndipo mwagomezga kwizira mu nthowa iyi.
12 Sono usange tikupharazga kuti Khristu wali kuwuskika ku ŵakufwa,+ vyaŵa wuli kuti ŵanyake pakati pinu ŵakuti kulije chiwuka cha ŵakufwa?
13 Usange kulije chiwuka cha ŵakufwa, ipo Khristu nayo wandawuskike.
14 Kweni usange Khristu wandawuskike, ipo ivyo tikupharazga vilije ntchito ndipo chipulikano chinu ntchawaka.
15 Usange ŵakufwa ŵazamuwuskika nadi yayi, mbwenu ndise ŵakaboni ŵatesi ŵa Chiuta,+ chifukwa tayowoya ukaboni wautesi wakuti Chiuta wakawuska Khristu,+ uku wandamuwuskepo.
16 Pakuti usange ŵakufwa ŵazamuwuskika yayi, ipo Khristu nayo wandawuskike.
17 Kweniso usange Khristu wandawuskike, chipulikano chinu ntchambura ntchito ndipo muchali ŵakwananga.+
18 Nakuti awo ŵali kugona tulo mu nyifwa mwa Khristu chawo palije.+
19 Usange tikugomezga mwa Khristu mu umoyo uno pera, ipo pa ŵanthu wose ndise ŵakuchitiska chitima chomene.
20 Kweni Khristu wali kuwuskika ku ŵakufwa, iyo ntchipambi chakwamba cha awo ŵali kugona tulo mu nyifwa.+
21 Pakuti nyifwa yikizira mwa munthu yumoza,+ chiwuka cha ŵakufwa nacho chikwizira mwa munthu yumoza.+
22 Chifukwa nga umo mwa Adamu wose ŵakufwa,+ ntheuraso mwa Khristu wose ŵazamuzgoka ŵamoyo.+
23 Kweni waliyose mu ndondomeko yake: Khristu chipambi chakwamba,+ kufuma apo awo mba Khristu mu nyengo ya kuŵapo kwake.+
24 Paumaliro wazamupeleka Ufumu kwa Chiuta wake, Awiske. Wazamuchita ivi, para waparanya maboma ghose na ŵamazaza wose na ŵankhongono wose.+
25 Pakuti wakwenera kuwusa nga ni themba m’paka Chiuta waŵike ŵalwani wose ku malundi ghake.+
26 Pakuŵa mulwani waumaliro, nyifwa yizamuparanyika.+
27 Chifukwa Chiuta “wakaŵika vinthu vyose pasi pa malundi ghake.”+ Kweni apo wakuti ‘vinthu vyose vyaŵikika pasi pake,’+ ntchakuwonekerathu kuti wakupatulako uyo wakaŵika vinthu vyose kwa iyo.+
28 Kweni para vinthu vyose vyazakaŵa pasi pake, Mwana nayo wazamuŵa pasi pa Uyo wakaŵika vinthu vyose pasi pa iyo,+ mwakuti Chiuta waŵe vinthu vyose kwa waliyose.+
29 Usange ndimo viliri yayi, kasi ŵachitenge wuli awo ŵakubatizika na khumbo lakuti ŵaŵe ŵakufwa?+ Usange ŵakufwa ŵazamuwuskika yayi, chifukwa wuli iwo ŵakubatizika na khumbo lakuti ŵafwe?
30 Chifukwa wuli nyengo zose nase tikuŵa pangozi?+
31 Ŵabali, nkhumusimikizgirani kuti zuŵa na zuŵa nyifwa yikuniŵenda, kweni nkhukondwa mwa Khristu Yesu Fumu yithu chifukwa cha imwe.
32 Usange nkhalimbana na vikoko ku Efeso umo ŵakachitira ŵanthu ŵanyake,+ kasi pali phindu wuli kwa ine? Usange ŵakufwa ŵazamuwuskika yayi, “tiyeni tirye na kumwa, chifukwa machero tifwenge.”+
33 Mungapuluskikanga yayi. Mendezgano ghaheni ghakunanga makhaliro ghawemi.+
34 Muŵe ŵamahara na kuchita urunji ndipo lekani kuchita kwananga, chifukwa ŵanyake mbambura kumanya Chiuta. Nkhuyowoya kuti nimukhozgani soni.
35 Kweni munyake watenge: “Kasi ŵakufwa ŵazamuwuskika wuli? Kasi ŵazamuwuka na thupi wuli?”+
36 Wamunthu muzeleza iwe! Icho waseŵa chikuzgoka chamoyo yayi kwambura kuti chafwa dankha.
37 Ndipo icho ukuseŵa, ukuseŵa thupi ilo lizamuŵako yayi, kweni mphuzi pera, yingaŵa ya tirigu panji mbuto zinyake.
38 Kweni Chiuta wakuyipa thupi umo wakukhumbira, ndipo ku mbuto yiliyose thupi lake.
39 Mathupi ghakuŵa ghakupambana, kuli thupi la ŵanthu, thupi la ng’ombe, thupi la tuyuni, na thupi la somba.
40 Ndipo kuli mathupi ghakuchanya+ na mathupi gha pa charu chapasi.+ Kweni uchindami wa mathupi ghakuchanya ngunyake, ndipo wa mathupi gha pa charu chapasi nawo ngunyake.
41 Dazi lili na uchindami wake, mwezi nawo uli na uchindami wake,+ nyenyezi nazo zili na uchindami wake. Ndipo nyenyezi yiliyose yili na uchindami wake.
42 Ntheura ndimo chiwuka cha ŵakufwa chiliri. Thupi ilo laseŵeka likuvunda, kweni ilo lawuskika likuvunda yayi.+
43 Likuseŵeka lakuyuyulika, likuwuskika lauchindami.+ Likuseŵeka lambura nkhongono, likuwuskika lankhongono.+
44 Likuseŵeka thupi lanyama, likuwuskika thupi lauzimu. Usange kuli thupi lanyama, ipo kuliso lauzimu.
45 Nakuti vili kulembeka kuti: “Munthu wakwamba Adamu wakazgoka munthu wamoyo.”+ Adamu waumaliro wakazgoka mzimu wakupa umoyo.+
46 Kweni thupi lakwamba likuŵa lauzimu yayi. Kweni thupi lanyama ndilo pamanyuma likuzgoka lauzimu.
47 Munthu wakwamba wakafuma pa charu chapasi ndipo wakapangika na fuvu.+ Munthu wachiŵiri wakafuma kuchanya.+
48 Umo waliri uyo wakapangika na fuvu, ndimo ŵaliriso awo ŵakapangika na fuvu. Ndipo umo waliri wakuchanya ndimo ŵaliriso awo mbakuchanya.+
49 Ndipo nga umo tavwalira chikozgo cha uyo wakapangika na fuvu,+ ndimoso tizamuvwalira chikozgo cha wakuchanya.+
50 Kweni ŵabali, nkhumuphalirani kuti thupi na ndopa vingahara yayi Ufumu wa Chiuta, kuvunda kungahara yayi kuwura kuvunda.
51 Wonani, nkhumuphalirani chisisi chakupatulika chakuti: Ni tose yayi tizamugona tulo mu nyifwa, kweni tose tizamuzgoka+
52 mu kanyengo kachoko, mu kuphayira kwa jiso, para mbata yaumaliro yikulira. Pakuti mbata yizamulira,+ ndipo ŵakufwa ŵazamuwuskika ŵambura kuvunda, ndipo ise tizamuzgoka.
53 Pakuti thupi lakuvunda ili likwenera kuzgoka lambura kuvunda,+ ndipo thupi lakufwa ili likwenera kuzgoka lambura kufwa.+
54 Kweni para thupi lakuvunda ili lazgoka lambura kuvunda, ndipo thupi lakufwa ili lazgoka lambura kufwa, ghazamufiskika mazgu agho ghali kulembeka kuti: “Nyifwa yamilimitizgika muyirayira.”+
55 “Nyifwa, kasi nkhongono zako zili nkhu? Nyifwa, luwozga lwako luli nkhu?”+
56 Luwozga lwa nyifwa nkhwananga,+ ndipo nkhongono ya kwananga ni Dango.+
57 Kweni tiwonge Chiuta, chifukwa wakutovwira kuti tiluske kwizira mwa Fumu yithu Yesu Khristu!+
58 Ntheura, ŵabali ŵane ŵakutemweka, muŵe ŵakukhora,+ ŵambura kusunkhunyika, nyengo zose muŵe na vyakuchita vinandi+ mu mulimo wa Fumu, pakumanya kuti mulimo winu uwo mukuchita mwa Fumu ngwawaka yayi.+
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
1 Ŵakorinte 15
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
Pajumpha Vyaka 100 Kutuliya po Ufumu Ukwambiya Kuwusa!
“Chiuta wachimangu . . . wakupaseni chinthu chechosi chamampha kuti muchiti khumbu laki.”—ŴAH. 13:20, 21.
SUMU: 16, 14
1. Kumbi Yesu wayiwonanga wuli ntchitu yakupharazga? Konkhoskani.
YESU wayanjanga kukamba va Ufumu waku Chiuta. Mwakuyanana ndi vo Bayibolu likamba, iyu wakambanga ukongwa va Ufumu kuluska nkhani yinyaki yeyosi. Mwakuyeruzgiyapu, wanguzumbuwa Ufumu maulendu ngakujumpha 100 pa nyengu yo wapharazganga pacharu chapasi. Kukamba uneneska, Ufumu yenga nkhani yakuzirwa ukongwa kwaku Yesu.
2. Kumbi patenere kuti penga ŵanthu alinga pa nyengu yo Yesu wangupereka dangu lo lisanirika pa Mateyu 28:19, 20, ndipu nchifukwa wuli tikamba viyo? (Wonani mazu ngamumphata.)
2 Yesu wati wayuka, wangukumana ndi apharazgi a Ufumu akujumpha 500. (1 Ŵakor. 15:6) Patenere kuti mphanyengu yeniyi po Yesu wangupereka dangu lakuti uthenga wa Ufumu upharazgiki ku “ŵanthu amitundu yosi.” Iyi yenga ntchitu yakusuzga pa nyengu yo. * Ntchitu yakupharazga yakhumbikanga kugwirika mpaka “ku umari wa mgonezi.” Ivi ndivu vachitika nadi. Tikayika cha kuti namwi muchitaku ntchitu iyi.
3. Kumbi ndi vinthu vitatu nivi vo vatiwovya kupharazga uthenga wamampha?
3 Wati wapereka dangu lakupharazga, Yesu wangukambiya akusambira ŵaki kuti: “Nde namwi.” (Mat. 28:20) Mwaviyo, ntchitu iyi yichitika mwakulongozgeka ndi iyu. Chiuta watipasa “chinthu chechosi chamampha” kuti tifiski dangu ili. (Ŵah. 13:20, 21) Mu nkhani iyi, tikambiskanengi vinthu vitatu mwa vinthu vamampha vo Chiuta watipasa. Vinthu vaki ndi ivi: (1) vidya vakupharazgiya, (2) nthowa zo tigwiriskiya ntchitu pakupharazga (3) vo tisambizika. Chakwamba, tiyeni tikambiskani vidya vinyaki vo tagwiriskiya ntchitu vyaka 100 vo vajumpha.
CHIUTA WAPASA ATEŴETI ŴAKI VIDYA VAKUPHARAZGIYA
4. Nchifukwa wuli tigwiriskiya ntchitu vidya vakupambanapambana pa ntchitu yidu yakupharazga?
4 Yesu wanguyeruzgiya “mazu nga Ufumu” ndi mbewu yo yapandika pa dongu lakupambanapambana. (Mat. 13:18, 19) Mlimi wangagwiriskiya ntchitu vidya vakupambanapambana kuti wanozgi munda waki ndi chilatu chakuti mbewu zime umampha. Mwakuyanana waka, kwa vyaka vinandi, Chiuta watipasa vidya kuti tiwovyi ŵanthu anandi kulonde uthenga wa Ufumu. Vidya vinyaki tinguvigwiriskiya ntchitu kwa nyengu yimanavi kweni vinyaki teche kuvigwiriskiya ntchitu mpaka sonu. Kweni vidya vosi vatiwovya kuti tipharazgengi mwalusu.
5. Kumbi kadi lakupharazgiya lenga wuli, ndipu aligwiriskiyanga wuli ntchitu?
5 Mu 1933, apharazgi a Ufumu angwamba kugwiriskiya ntchitu kadi lakupharazgiya. Kadi ili linguwovya anandi kuti ayambi kupharazga. Lenga limana ndipuso lenga ndi uthenga ufupi wa m’Bayibolu. Nyengu ndi nyengu atuzanga kadi linyaki lo laŵanga ndi uthenga unyaki. Uthenga waki wenga upusu. M’bali C. W. Erlenmeyer wenga ndi vyaka 10 po wangwamba kugwiriskiya ntchitu kadi lakupharazgiya. Iyu wangukamba kuti: “Pa kadi ili penga mazu ngakuti, ‘Kumbi mungayanja kuŵerenga kadi ili?’ Asani munthu waŵerenga, tamupasanga mabuku mbwenu tiluta.”
6. Kumbi kadi lakupharazgiya laŵawovyanga wuli apharazgi?
6 Kadi lakupharazgiya lawovyanga munthowa zinandi. Apharazgi anyaki ŵenga ndi soni ndipu chinanga kuti akhumbisiskanga kupharazga kweni aziŵanga cha vakukamba. Anyaki ŵengavi soni. Yiwu akambiyanga munthu vinthu vinandi kwa nyengu yimanavi, kweni akambanga mwalusu cha. Kadi ili lawovyanga apharazgi kukamba uthenga upusu.
7. Kumbi anyaki akumananga ndi masuzgu wuli pakugwiriskiya ntchitu kadi?
7 Chinanga kuti kadi ili latiwovyanga, kweni takumananga ndi masuzgu. Mzichi Grace A. Estep wangukamba kuti: “Nyengu zinyaki, ŵanthu atifumbanga kuti, ‘Kumbi kadi ili likambanji? Mungandikambiya ŵaka cha uthenga waki?’” Kweniso, anyaki aŵerenganga cha uthenga wo wenga pakadi. Anyaki aŵanaŵananga kuti kadi ili ndawu ndipu alondanga ndi kujara chisasa. Ndipu asani munthu ngwakususka, wakeluwanga. Chinanga kuti akumananga ndi masuzgu yanga, kweni kadi laŵawovyanga kuti apharazgiyengi ŵanthu. Laŵawovyanga so kuti ŵanthu aziŵengi kuti yiwu mbapharazgi a Ufumu.
8. Konkhoskani mo apharazgi agwiriskiyanga ntchitu giramafoni. (Wonani chithuzi cho che papeji 26.)
8 Vyaka va m’ma 1930 ndi m’ma 1940, apharazgi angwamba kugwiriskiya ntchitu giramafoni. Abali anyaki anguyipasa zina lakuti Aroni chifukwa ndiyu yalongoronga m’malu mwawu. (Ŵerengani Chituwa 4:14-16.) Mupharazgi waŵikangapu nkhani ya m’Bayibolu ya maminiti 4 ndi hafu kuti munthu wavwisiyi. Pavuli paki, wamupaskanga mabuku. Nyengu zinyaki, banja losi lavwisiyanga uthenga wa m’Bayibolu. Mu 1934, wupu wa Watch Tower Society ungwamba kupanga magiramafoni kuti agwiriskiyengi ntchitu mu upharazgi. Pavuli paki, abali angujambula nkhani zakukwana 92.
9. Kumbi giramafoni yinguwovya wuli?
9 Hillary Goslin wati wavwa nkhani ya m’Bayibolu, wangubweleka giramafoni kwa sabata yimoza kuti wakapharazgiyi anyaki uthenga wa Ufumu. Ivi vinguwovya kuti ŵanthu anandi asambiri uneneska ndipu angubatizika. Pati pajumpha nyengu, ŵana ŵaŵi anthukazi aku Hillary angusere Sukulu ya Giliyadi ndipu angwamba kuchita umishonale m’charu chinyaki. Nge kadi lakupharazgiya, giramafoni nayu yinguwovya ŵanthu anandi kuti ayambi kupharazga. Pavuli paki, Yehova wangwamba kugwiriskiya ntchitu Sukulu ya Uteŵeti Waku Chiuta kuti wasambizi ŵanthu ŵaki mo angapharazgiya.
NTHOWA ZAKUPHARAZGIYA UTHENGA WAMAMPHA
10, 11. Kumbi nyuzipepala ndi wayilesi avigwiriskiyanga wuli ntchitu pakupharazga uneneska wa m’Bayibolu, ndipu nchifukwa wuli nthowa izi zenga zamampha ukongwa?
10 Mwakulongozgeka ndi Fumu, ŵanthu aku Chiuta agwiriskiya ntchitu nthowa zakupambanapambana ndi chilatu chakuti apharazgiyi ŵanthu anandi. Nthowa izi zenga zakukhumbika ukongwa pa nyengu yo ‘antchitu ŵenga amanavi.’ (Ŵerengani Mateyu 9:37.) Mu vyaka va m’ma 1900, abali agwiriskiyanga ntchitu nyuzipepala kuti apharazgiyi ŵanthu anandi mu vigaŵa vo ŵanthu aku Yehova ŵenga amanavi. Sabata yeyosi, Charles Taze Russell watumizanga nkhani ya m’Bayibolu ku wupu wa manyuzipepala. Pavuli paki, wupu uwu watumizanga nkhani izi kwa akulemba nyuzipepala ku United States, Canada ndi ku Europe. Kuzifika mu 1913, nkhani za M’bali Russell zingusindikizika mumanyuzipepala ngakukwana 2,000 ndipu ŵanthu pafupifupi 15,000,000 aziŵerenganga.
11 M’bali Russell wati wafwa, abali angwamba kugwiriskiya ntchitu wayilesi pakupharazga uthenga wamampha. Pa 16 April, 1922, Joseph F. Rutherford wangukamba nkhani yaki yakwamba pa wayilesi, ndipu ŵanthu pafupifupi 50,000 anguvwisiya. Pavuli paki, pa 24 February, 1924, gulu laku Yehova lingwamba kupharazga pa wayilesi yawu yo yenga ndi zina lakuti WBBR. Pakukamba za nthowa iyi, Chigongwi cha Alinda cha December 1, 1924 chingukamba kuti: “Tiwona kuti wayilesi yiwovyengi ukongwa pakupharazgiya ŵanthu uneneska kuluska nthowa yinyaki yeyosi yo tikugwiriskiyapu ntchitu.” Nge mo venge ndi nyuzipepala, wayilesi yinguwovya ukongwa kuti ŵanthu anandi avwi uneneska m’malu ngo apharazgi a Ufumu ŵenga amanavi.
12. (a) Kumbi mutanja kupharazga m’malu nanga? (b) Nchinthu wuli cho chingakuwovyani kuti muleki kuchita mantha kupharazga m’malu ngo musanirika ŵanthu anandi?
12 Sonu gulu laŵika ukongwa mtima pa nthowa yakupharazgiya m’malu ngo musanirika ŵanthu anandi. Mwakuyeruzgiyapu, tichiskika kuti tipharazgengi pa siteji ya basi, pajiti, malu ngo ŵanthu amikapu magalimotu, mumatawuni ndi mumisika. Asani muchita mantha kupharazga m’malu yanga, pemphani Yehova kuti wakuwovyeni. Kweniso, ŵanaŵaniyani vo wakuwonere dera munyaki zina laki Angelo Manera Jr. wangukamba. Iyu wanguti: “Tawonanga kuti nthowa yeyosi yakupharazgiya yo yatuwa ndi nthowa yinyaki yakuteŵete Yehova, yakulongore kuti titimugomezga kweniso kuti titimuvwiya. Takhumbisiskanga kujipereka kuti timuteŵete munthowa yeyosi yo wangakamba.” Asani Yehova watiwovya kuti tileki kuchita mantha ndipu tigwiriskiya ntchitu nthowa zifya zakupharazgiya, timugomezgengi ukongwa ndipuso tiŵengi apharazgi alusu.
13. Kumbi webusayiti yidu ya jw.org yitovya wuli, ndipu ndi vinthu vamampha nivi vo mwakumana napu navu asani mukambiya ŵanthu za webusayiti iyi?
13 Apharazgi anandi atanja kukambiya ŵanthu kuti aluti pa webusayiti yidu ya jw.org. Pa webusayiti iyi angakopa mabuku mu vineneru vakujumpha 700. Zuŵa lelosi, ŵanthu akujumpha 1,600, 000 aluta pa webusayiti yidu. Nge mo venge ndi wayilesi, webusayiti yidu yitovya ŵanthu anandi kuti avwi uthenga wamampha chinanga ndi muvigaŵa vakumizi.
KUSAMBIZA WO APHARAZGA UTHENGA WAMAMPHA
14. Kumbi apharazgi a Ufumu akhumbikanga kusambizikanji, ndipu ndi sukulu niyi yo yaŵawovya kuti aŵi asambizi alusu?
14 Takambiskana waka vidya ndi nthowa zimanavi zo tigwiriskiya ntchitu pakupharazga uthenga wamampha. Kweni apharazgi akhumbikanga kusambizika mo angapharazgiya. Mwakuyeruzgiyapu, nyengu zinyaki munthu wasuskanga vo wavwa pa giramafoni. Penipo anyaki akhumbanga kuziŵa vinandi. Mwaviyo, apharazgi akhumbikanga kuziŵa mo angakambiskiyana mwalusu ndi munthu wakususka. Kweniso akhumbikanga kuziŵa mo angasambiziya mwalusu munthu yo wazomera kuŵerenga kadi lakupharazgiya. Mwakulongozgeka ndi mzimu waku Chiuta, Nathan H. Knorr wanguwona kuti apharazgi akhumbikanga kusambizika mo angakambiskiyana ndi ŵanthu mu uteŵeti. Mwaviyo, kwambiya mu 1943, mipingu yingwamba kuchita Sukulu ya Uteŵeti Waku Chiuta. Sukulu iyi yatiwovya kuti tiŵi asambizi alusu.
15. (a) Kumbi ndi vinthu wuli vo vinguchitikiya anyaki pakukamba nkhani mu Sukulu ya Uteŵeti Waku Chiuta? (b) Kumbi mazu ngo Yehova wakukamba pa Sumu 32:8 ngakuwovyani wuli?
15 Anyaki vinguŵatole nyengu kuti aziŵiriyi kukamba nkhani pa gulu. Mwakuyeruzgiyapu, Julio S. Ramu wangukamba vo vinguchitika pa nyengu yo wakambanga nkhani yaki yakwamba musukulu mu 1944. Nkhani yaki yakambanga zaku Doege yo wazumbulika mu mavesi ngankhondi pe m’Bayibolu. Julio wanguti: “Makongonu, manja ndi minyu ngangu vingwamba kunjekeme ukongwa.” Julio wangukamba so kuti wakhumbikanga kukamba nkhani yaki kutuliya pa mavesi ngankhondi ngenanga. Iyu wanguti: “Ndingukamba nkhani yangu maminiti ngatatu. Ivi ndivu vingundichitikiya po ndakambanga nkhani yangu yakwamba, kweni ndinguleka cha.” Ŵana nawu aserenga sukulu, chinanga kuti venga vakusuzga kuti akambi nkhani pa gulu. Angelo Manera yo tamukambapu kali wangukonkhoska vo vinguchitikiya mwana munyaki munthurumi yo wangusere sukulu yeniyi. Angelo wangukamba kuti: “Mwana uyu wenga ndi mantha ukongwa ndipu wati wayamba kukamba nkhani wangwamba kuliya. Kweni wanguleka cha. Wangulutiriya kuliya mpaka po wangumaliziya nkhani yaki.” Panyaki mutondeka kumuka pa maunganu chifukwa chakuti mwe ndi soni pamwenga muwona kuti mungafiska cha. Asani ndi viyo, pemphani Yehova kuti wakuwovyeni kuti muleki kuja ndi soni. Wakuwovyeningi nge mo wanguwovye anyaki wo angwamba kusere Sukulu ya Uteŵeti Waku Chiuta.
16. Kumbi chilatu cha Sukulu ya Giliyadi chenga chakuti wuli (a) kali (b) kwambiya mu 2011?
16 Ŵanthu aku Yehova ŵe ndi sukulu zinandi kupatuwaku Sukulu ya Uteŵeti Waku Chiuta. Kweniso te ndi Sukulu ya Giliyadi. Amishonale ndi anyaki ayanduwa ukongwa ndi sukulu iyi. Kali sukulu iyi yawovyanga abali ndi azichi kuti aje ndi mtima wakukhumba kupharazga. Sukulu ya Giliyadi yingwamba mu 1943. Kwambiya mu chaka ichi, abali ndi azichi akujumpha 8,500 asere sukulu iyi. Abali ndi azichi yaŵa ateŵetiyapu mu vyaru pafupifupi 170. Kwambiya mu 2011, wo adanika ku sukulu iyi mbabali ndi azichi wo ŵe mu uteŵeti wapade nge apayiniya apade, akuwonere dera, wo ateŵete pa Beteli pamwenga amishonale wo ŵechendasere sukulu iyi.
17. Kumbi sukulu ya Giliyadi yawovya wuli?
17 Kumbi sukulu iyi yawovya wuli? Ŵanaŵaniyani vo vinguchitika ku Japan. Mu August 1949, m’charu ichi apharazgi akwananga cha 10. Kukumaliya kwa chaka ichi, amishonale 13 wo angusere Sukulu ya Giliyadi angutumizika ku Japan ndipu apharazganga mwaphamphu. Mazuŵa nganu, ku Japan kwe apharazgi pafupifupi 216,000 ndipu apharazgi pafupifupi 90,720 achita upayiniya.
18. Zumbuwanipu masukulu nganyaki ngo te nangu.
18 Masukulu nganyaki ngawovya ŵanthu aku Yehova kuti aje akukhwima mwauzimu kweniso kuti apharazgengi mwalusu. Masukulu yanga ndi: Sukulu ya Uteŵeti wa Ufumu, Sukulu ya Uteŵeti wa Upayiniya, Sukulu ya Apharazgi a Ufumu, Sukulu ya Akuwonere Madera ndi Awolu Ŵawu ndipuso Sukulu ya Ŵanthu a mu Komiti ya Nthambi ndi Awolu Ŵawu. Kukamba uneneska, Fumu yilutirizga kuwovya ŵanthu ŵaki.
19. (a) Kumbi Charles Taze Russell wangukambanji vakukwaskana ndi ntchitu yakupharazga? (b) Kumbi ivi vichitika nadi?
19 Pajumpha vyaka 100 kutuliya po Ufumu waku Chiuta ukwambiya kuwusa. Fumu yidu Yesu Khristu yilutirizga kutisambiza. Mu 1916 Charles Taze Russell we pafupi kufwa, wangukamba kuti kunthazi ntchitu yakupharazga yazamugwirika ukongwa. Iyu wangukambiya m’bali munyaki kuti: “Ntchitu yiluta panthazi ukongwa ndipu yilutiriyengi kuluta panthazi chifukwa peche ntchitu yikulu yakupharazga ‘uthenga wa ufumu pacharu chosi chapasi.’” (Buku la Faith on the March, peji 69, likulembeka ndi A. H. Macmillan) Iyu waneneskanga! Tiwonga ukongwa kuti Chiuta wachimangu weche kutipaska vo vikhumbika pakuchita ntchitu yakukondweska ukongwa iyi. Iyu watitipaska “chinthu chechosi chamampha” kuti tifiski khumbu laki.
^ ndimi 2 Ŵanthu wosi wo ŵengapu pa nyengu iyi atenere kuti anguja Akhristu. Nchifukwa wuli tikamba viyo? Chifukwa mu kalata yo wangulembe Akorinte, Paulo wanguŵakamba kuti “abali 500.” Iyu wangukamba so kuti: “Anandi [mwa ŵanthu yaŵa] ŵeche ndi umoyu mpaka msanawale, kweni anyaki akugona mu nyifwa.” Mwaviyo, viwoneka kuti Paulo ndi Akhristu anyaki, aŵaziŵanga ŵanthu anandi wo anguvwa ndi makutu ngawu Yesu wachipereka dangu lakuti apharazgengi.


text:
Kumbi Akaboni aku Yehova Awona Kuti Ndiwu Pe wo Azamutaskika?
Awa. Ŵanthu anandi wo ŵengaku kali ndipu ŵenga Akaboni aku Yehova cha, ŵe ndi mwaŵi wakuzilonde umoyu wamuyaya. Bayibolo likamba kuti m’charu chifya cho Chiuta wakulayizga, “
chiŵengepu chiyuka cha ŵarunji ndi ŵaziraurunji.” (Machitidu 24:15) Mazuŵa nganu napu, ŵanthu anandi wo angayamba kuteŵete Chiuta ŵe ndi mwaŵi wakuzilonde umoyu wamuyaya. Mwe mosi mo vingaŵiya, isi tilivi mazaza ngakweruzga kuti ŵanthu yaŵa azamutaskika pamwenga cha. Yesu ndiyu we ndi mazaza ngenanga.


text:
FUMBO 2
Kasi Mungachita Wuli Kuti Mumanye Chiuta?
“Buku ili la Dango lingafumangapo chara pa mulomo wako, uŵazgenge na kughanaghanirapo muhanya na usiku, mwakuti uchitenge mwakupwelelera vyose ivyo vili kulembekamo. Para wachita nthena, vinthu vikwenderenge makora, ndipo uchitenge mwavinjeru.”
“Ŵakalutilira kuŵazga buku mwakukwezga, Dango la Chiuta waunenesko, kulilongosora mwakupulikikwa makora na kuphara ng’anamuro lake. Ntheura ŵakawovwira ŵanthu kupulikiska ivyo vikaŵazgikanga.”
“Ngwakukondwa munthu uyo wakwendera fundo za ŵaheni chara, . . . kweni wakukondwa na dango la Yehova, wakuŵazga dango ili na kughanaghanirapo muhanya na usiku. . . . Chilichose icho wakuchita chendenge makora.”
“Filipu wakalichimbilira na kulongozgana nalo ndipo wakapulika nduna yikuŵazga mwakukwezga mazgu mu buku la ntchimi Yesaya, ndipo wakati: ‘Kasi mukupulikiska ivyo mukuŵazga?’ Iyo yikati: ‘Ningapulikiska wuli kwambura kuti munthu wanilongozge?’”
“Kwambira apo Chiuta wakalengera charu, makhaliro ghake ghambura kuwoneka, agho ni nkhongono yake yamuyirayira na Uchiuta wake, ghakuwoneka makora chomene chifukwa ghakumanyikwa kwizira mu vinthu ivyo wali kulenga. Ntheura ŵanthu ŵalije pakugwenthera.”
“Ughanaghanirepo vinthu ivi, utangwanikenge navyo, mwakuti ŵanthu wose ŵawone umo ukukulira.”
“Tiyeni tighanaghaniranenge na kuchiskana kuti titemwanenge na kuchita milimo yiwemi. Tingalekanga yayi kuwungana pamoza.”
“Usange yumoza wa imwe wakupeleŵera vinjeru, walombenge Chiuta, pakuti iyo wakupeleka mwawanangwa ku wose, nakuti wakutombozga yayi, ndipo vipikenge kwa iyo.”


text:
Lilamusi lya Mtemela ni Makuke
Ciwanja ca Mboni sya Yehofa cikusacimbicisya ufulu wakusunga mtemela wa mundu jwalijose. Kuti amanyilile yejinji yakwamba yatukusatenda pakusunga yindu yakwamba wawojo mwamtemela, atowanye apa.
Malamusi gakuteteya yindu yakwamba wawojo (The Data Protection Policy) gakusasala mwacikusatendela ciwanja ca Mboni sya Yehofa ni yindu yakwamba wawojo. Yindu yine yakusosekwa kuyikuya yakamulana ni webusayitiji ayisasile pasipa.
Webusayitiji jili ja Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. (“Watchtower”). Ciwanjaci lisosa lyakwe ngaŵaga kupata mbiya nambo kamucisya masengo ga Mboni sya Yehofa soni kwiganya Baibulo. Maseva gane ga webusayitiji gali ku United States of America.
Yakwamba Wawojo
Yindu yakwamba wawojo yiŵalilembile pa webusayitiji tukusayikamulicisya masengo pamagongo gaŵasalile paŵawugulaga akaunti jawo pa webusayitiji.
Ngatukusapeleka yindu yakwamba wawojo kwa jwalijose pali pangali magongo gakupikanika. Mpaka tupelece yindu yakwamba wawojo kwa ŵane mnopemnope pakusaka kwakamucisya pa yindu yine, soni tucamanyisya mkanitutende yeleyi. Mpaka twasalilesoni ŵane yakwamba wawojo mwakamulana ni malamusi gawo, mpela pakusaka gwala cinyengo, kapena pakusaka kulinganya yine ni yine. Yindu yiliyose yakwamba wawojo ngasituyisumisya, soni atamose kumjasima mundu jwine.
Yiwanja Yine. Ndaŵi sine, pa webusayiti jetuji pakusasimanikwa malinki ga ma webusayiti ga yiwanja yine yatukusayiŵenda kuti yitukamucisyeje kutenda yindu yine mmalo mwetu (mwambone, kulemba fomu ja pa Intaneti). Cacimanyilila kuti ajinjile pa webusayiti ja ciwanja cine ligongo kawonece ka webusayiti kacicenga nambosoni adilesi jakwinjilila pa webusayiti jicicenga. Patukusagula yiwanja yine, ndaŵi ni katema tukusalolasoni yindu yawo yakwamba kusunga mtemela nambosoni kulola naga akusunga mtemela payindu yakwamba wawojo. Tukusasaka kuti yiwanja yeleyi yikuyeje malamusi getu. Naga akwete ciwusyo pakwamba ya yiwanja yine tukwaŵenda kuti alole yakwayana ni malamusi ga ciwajaco pa webusayiti jawo.
Yakwamba Citeteyo
Tukusajiwona ngani jakuteteya yindu yakwamba wawojo kuŵa jakusosekwa mnope. Tukusateteya yindu yakwamba wawojo pajinjile pa webusayiti jetu pakuya malamusi mpela ga Transport Layer Security (TLS). Tukusakamulicisya masengo makompyuta gane pakuteteya yindu yawoyo soni kusunga mtemela pa yindu yaŵatutumicisye yakwamba wawojo.
Akaunti
Tukusakamulicisya masengo adilesi ja imelo jaŵajikamulicisye masengo paŵawugulaga akaunti pa webusayitiji pakwamanyisya yine ni yine yakwayana ni akaunti jawo. Mwambone, naga aliŵalile lina kapena nambala jamtemela jaŵakamulicisye masengo paŵawugulaga akaunti jawo, tucakamucisya kupitila pa adilesi ja imelo jaŵapelece paŵawugulaga akauntijo.
Yakupeleka
Naga akupeleka mbiya kupitila pa Intaneti, tukusajigala lina lyawo nambala jawo ja foni soni adilesi ja imelo jawo. Kuti tupocele yakupeleka pakamulicisya masengo makadi ga ku banki, tukusakamulicisya masengo matala gakupelecela yakupeleka kupitila pa intanenti gagakwete citeteyo cekulungwa. Ngatukusasunga kapena kulola yine ni yine yakwayana ni kadi jawo, manambala gawo ga ku banki, kapena yindu yine yakwayana ni akaunti jawo ja ku banki yaŵayikamulicisye masengo paŵapelekaga mbiyasyo. Tukusasungaga malisiti ga mbiya syatutumicisyesyo kwa yaka yakupunda 10. Malisitigo gakusapwatikapo lisiku lyaŵatumisye mbiyasyo, winji wa mbiya syaŵatumisye soni litala lyaŵakamulicisye masengo pakutumisya mbiyasyo. Tukusatenda yeleyi pakuya malamusi gakwayana ni mbiya soni kuti citukombole kwasalila cenene naga wawojo akuwusya yine ni yine yakwayana ni mbiya syaŵatumisyesyo. Ngasitwasalila kuti apelece mbiya sine.
Yindu Yine
Mpaka apelece yindu yakwamba wawojo (mpela lina lyawo, adilesi jawo soni nambala jawo ja foni) pamagongo ganesoni ngaŵagape pakusaka kupeleka yakupeleka kapena kuwugula akaunti (magongo gakwe mpela kuŵenda lijiganyo lya Baibulo lyalulele). Tukusajigala ni kusunga yindu yeleyi pamagongo gaŵatumicisye yinduyo soni naga kuli kwakusosecela.
Makuke Soni Yine Yakulandana Nayo
Pajinjile pa webusayiti, yindu yine yikusasunjika jika ni tukusajigala yinduyi kupitila mu “makuke,” “web beacons,” soni mu yindu yakulandana nayo. Pa lilamusi lya mtemela, maloŵe gakuti kuke gali gakumanyika mnope soni gakusapwatikapo yindu yine mpela yayikusasunjika jika mu kompyuta kapena mu foni jawo panyuma pakwijila pa intaneti.
Makuke. Mpela ma webusayiti gejinji, pajinjile pa webusayiti jetu, yindu yine yamnono yakwamba wawojo yakolanjikwa kuti “makuke” yikusasunjika mu foni, mu tabuleti kapenasoni mu kompyuta jawo. Pana mitundu jejinji ja makuke jajikusakamula masengo gakulekanganalekangana soni jikusakamucisya kuti amanyilile yejinji yakwamba webusayiti. Makukega gakusakamucisya kumanyilila nago pakwete pajinjile pa webusayitiji. Gakusamaucisyasoni kumbucila yindu yakusayinonyela pa webusayitiji. Mwambone, ciŵeceto casagwile cikusasunjika mu makuke kuti pakusaka kuwugulasoni webusayiti jiwuguleje m’ciŵecetoco. Ngatukusakamulicisya masengo makuke pakutendela malonda.
Mitundu ja makuke jatukusamulicisya masengo pa webusayitiji mpaka tujigaŵe m’makuga gatatu:
Makuke Gakusosekwa Mnope
—Makuke gelega gakusakamucisya kuti akombole kamulicisya masengo yindu yine ya pa webusayiti, mpela kwinjila malo gane, kapena kutumisya mafomu ga pa intaneti. Naga makuke gelega pangali, yakusaka kutenda mpela kupeleka yakupeleka, nganiyiŵa yikombolece. Yeleyi yikupwatikapo makuke gagakusakamucisya kuti twatumicisye yindu yaŵendile pa webusayiti. Makuke gelega gangasunga yindu yakwamba wawojo yampaka tuyikamulicisye masengo pa yamalonda kapena kumbucila malo gaŵaliji pa Intaneti.
Makuke Gakusunga Yindu
—Makuke gelega gakusakamucisya kuti webusayiti jikumbucileje yaŵasagwile (mpela lina lyawo lyakwinjilila pa intaneti, ciŵeceto kapena malo gali) soni gakusakola yindu yine yakamucisya kumanyilila yejinji yakwamba webusayitijo.
Makuke Gakamucisya Kulola Yayikutendekwa
—Makuke gelega gakusakamucisya kusunga yakwamba ŵandu ŵakamulicisye masengo webusayitiji, mwambone, ciŵalanjilo ca ŵandu ŵajinjile pa webusayiti kapenasoni ndaŵi jamalile pa webusayiti. Yindu yeleyi yikusakamucisya kongolela mwajikusakamulila masengo webusayitiji.
Webusayiti jetu jikusasungaga makuke gane. Nambo makuke gane gakusasunjika mu ma webusayiti ga yiwanja yine. Tukusakamulicisya masengo makuke ga pa webusayiti jetu nambo patukusaka kamulicisya masengo yiwanja yine tukusakamulicisya masengo makuke ga Google reCAPTCHA. Tukusakamulicisya masengo Google reCAPTCHA pakusaka kulekanganya ŵandu ŵaŵendile yindu yakulekanganasoni ni cakulinga cakuŵambala kwatumicisya mameseji gangasosekwa. Alole yakwayana ni malamusi ga Google pa https://www.google.com/intl/en/policies/privacy/.
Web Beacons. Pa webusayiti pakusaŵa yindu yine yamwanamwana yayikusasimanikwa m’makompyuta kapena mu foni basi yakolanjikwa kuti Web beacon yayikusatukamucisya kumanyilila yayikutendekwa pa intaneti, mpela pajinjile pa peji jine ja pa webusayitiji. Ma Web beacon gakusakamucisyasoni kumanyilila mwajikukamulilila masengo webusayitiji.
Kamulicisya masengo IP address. IP address jili nambala jajikusajimanyikasya kompyuta jawo pajinjile pa intaneti. Tukusakamulicisya masengo IP address soni pologalamu jakwinjilila pa intaneti pakulinganya yakusawusya yine ya pa webusayiti jetu soni pakongolela yine ni yine kuti akalagaga ni webusayiti jetuji.
Yakusagula Yawo. Mapologalamu gamajinji gakwinjilila pa intaneti gakusiŵakunda wawojo kuwugala makuke kapena kwamanyisya makuke mkanigaŵe kusunjika mu foni kapena mu kompyuta jawo. Kuti amanyilile mwampaka atendele yeleyi, alole yakusosekwa kuya ya pa pologalamu jakwinjilila pa intaneti jakamulicisye masengo. Amanyilile kuti naga pangali makuke, ngaŵa mkupakombola kamulicisya masengo mbali syosope kapena kupata yindu yosope pa webusayiti jetu.
Active Scripting kapena JavaScript
Active Scripting akusajikamulicisya masengo kuti webusayitiji jikamuleje cenene masengo. Litala lyasambano lyeleli likusakamucisya kuti webusayitiji jilosyeje yindu mwacitema. Nambo webusayiti ja jw.org jangakamulicisya masengo “scripting” pakusaka kuŵika mapologalamu gane pa kompyuta ja mundu jwakukamulicisya masengo webusayitiji kapena pakusaka kujigala yindu yine yamtemela ya mundujo.
Akusosekwa kuŵika Active scripting kapena JavaScript pa pulogalamu jakukamulicisya masengo pakwinjila pa intaneti kuti webusayitiji jikamuleje cenene masengo. Ma pologalamu gejinji gakwinjilila pa intaneti gakwete malo gakutyocesya kapena kuŵika Active scripting kapena JavaScript pajinjile pa webusayiti jine. Kuti amanyilile mwampaka akombolele kuŵika scripting pa pologalamu jakwinjilila pa intaneti alole mbali ja yakwakamucisya pa webusayiti jawo.
Yakwamba Ufulu Wawo
Kamulicisya masengo webusayitiji kupwatikasoni kujigala mabuku, mafidiyo, yindu yakwamba kupikanila kuli kwalulele. Ngakusosekwa kuwugula akaunti, kupeleka yakupeleka kapena yindu yakwamba wawojo ni cakulinga cakuti akamulicisye masengo webusayitiji. Nambope, naga asagwile kuwugula akaunti, kupeleka yakupeleka, kuŵenda lijiganyo lya Baibulo, kapena kupeleka yindu yakwamba wawojo, nikuti akwiticisya Lilamusi lya Mtemela ni Makuke yayikupwatikapo kusunga yindu yakwamba wawojo mu maseva ga ku United States of America, kulinganya yine ni yine, kutumisya yindu, kunda kuti Watchtower soni yiwanja yakusayikamulicisya masengo Ŵamboni sya Yehofa m’yilambo yakulekanganalekangana yisunjeje ni kulinganya yindu yaŵendile ni kuyitumisya. Yindu yakwamba wawojo yikusasunjika m’malo gakulekanganalekangana pakujigalila webusayiti jajinjile. Mwambone, naga akusaka kupeleka yakupeleka, ni kuti lina lyawo, nambala jawo ja foni ni adilesi ja imelo jawo tuciyipeleka ku cilambo cali pandaŵi jakupeleka yakupelekayo. Cisyasyo cine, naga aŵendile lijiganyo lya Baibulo, ni kuti lina lyawo, nambala jawo ja foni ni adilesi ja imelo jawo caciyipeleka ku ofesi ja Mboni sya Yehofa ja m’cilambo cawo kuti ŵakamucisye.
Naga alepele kupeleka yindu yakwamba wawojo kuti awugule akaunti, apelece yakupeleka, kapena kuti akamulicisye masengo webusayitiji yiciŵa yakusawusya kwakamucisya payindu yaŵendileyo.
Naga tukuyiwona kuti pakusosekwa kucenga yindu yine pangani ja Lilamusi lya Mtemela ni Makuke, tucilolecesya kuti tulembile yeleyo pa malo agano kuti amanyilileje yindu yakwamba wawojo yatukusayisungaga soni mwatukusayikamulicisyaga masengo.
Mwakamulana ni malamusi, mpaka akole ufulu pa yindu yakwamba wawojo. Yindu yeleyi yikupwatikapo kulola, kulinganya kapena kufufuta yindu yakwamba wawojo yaŵatutumicisye kupitila pa webusayitiji. Naga yeleyi yikusakamula masengo m’cilambo cawo, atowanye apa kuti alole ma adilesi. Naga akusaka kumanyilila yejinji yakwamba wawojo yakwayana ni yakupeleka, aŵecetane ni mundu juŵakamulanaga najo pandaŵi jiŵapelekaga yakupelekayo jwalisoni pa malisiti gawo ga yakupeleka.