text:
MBIRI YA UMOYU WANGU
Ndingusaniya Chinthu Chamampha Ukongwa Kuluska Kutchuka
Zuŵa linyaki ndi usiku m’chaka cha 1984, umoyu wangu ungusintha ukongwa. Ndingusankhika kuti ndije Miss Hong Kong ndipu ndingwamba kutchuka. Chithuzi changu chinguŵikika papeji lakwamba la magazini ndi nyuzipepala. Ndambanga sumu, kuvina, kupasika mwaŵi wakulongoro m’vakuchitika vinyaki, kuchitisa mapulogilamu nga pa TV, kuvwala vakuvwala vakutowa ndipuso kucheza ndi ŵanthu akutchuka nge mura wa boma la Hong Kong.
Mu 1985, ndingwamba kupanga mafilimu, ndipu maulendu nganandi ini ndini ndalongozganga m’mafilimu ngenanga. Atolankhani apenjanga kulemba vakukwaskana ndi ini, akujambula apenjanga kundijambula. Ŵanthu anyaki andidananga kuti nkhajuliyi malu ngo ngazengeka sonu, kweniso andidananga kuti nkharyi nawu chakurya chamusana ndi chamazulu. Ŵanthu andilondonga kwekosi ko ndingaluta.
Kamana ndi kamana ndingwamba kuziŵa kuti vo ndachitanga venga vakuzirwa ukongwa cha. Kanandi ndachitanga mafilimu nga nkhondu ndipu ivi vachitiskanga kuti umoyu wangu uje pangozi. Ivi venga viyo chifukwa ku Hollywood, ŵanthu wo apanganga mafilimu agwiriskiyanga ntchitu ŵanthu anyaki kuti achiti vinthu vakuŵika umoyu pangozi. Kweni ku Hong Kong ŵanthu wo apanganga mafilimu achitanga ŵija vinthu venivi. M’mafilimu nganyaki ndandwikanga pachanya pa magalimotu ndichiyendesa m’thuthuthu. Mafilimu nganandi ngo ndapanganga ngawonesanga ndewu ndipuso ureŵi. Kweniso nganyaki ngawonesanga vamizimu.
Mu 1995, ndingutorana ndi munthu yo walongozganga ntchitu yakupanga mafilimu. Chinanga kuti ndenga wakutchuka, wakukhupuka, ndipuso murumu wangu wandiyanjanga ukongwa, kweni ndakondwanga cha. Ndingusankha kuti ndileki waka kupanga mafilimu.
NDINGUKUMBUKA VO NDAGOMEZGANGA NDECHEMWANA
Ndingwamba kukumbuka ukongwa vo ndagomezganga ndechemwana. Chisulu chechosi ini ndi mku wangu talutanga kuchicheza kunyumba yinyaki ya Akaboni aku Yehova. A Joe McGrath atisambizanga Bayibolu pamoza ndi ŵana ŵawu atatu anthukazi. Yiwu ŵenga amampha ukongwa ndipu aliyanjanga ukongwa banja lawu. Ndipuso achitanga vinthu mwaulemu ukongwa ndi awolu ŵawu kweniso ŵana ŵawu. Ndakondwanga ukongwa kuluta nawu ku maunganu ngachikhristu. Nyengu zinyaki talutanga nawu ku maunganu ngakulungakulu ndipu ndakondwanga ukongwa nyengu yeniyi. Ndajanga mwachimangu ukongwa ndi Akaboni aku Yehova.
Kweni kunyumba kwidu kwachitikanga vinthu vamampha cha. Ama asuzgikanga ukongwa maŵanaŵanu chifukwa cha vo ada achitanga. Nyengu yo ndenga ndi vyaka 10, Ama anguleka kuwungana ndi Akaboni aku Yehova. Ini ndingulutirizga kuwungana kweni ndachitanga ivi ndi mtima wosi cha. Ndingubatizika ndati ndafika vyaka 17. Pavuli paki ndingwamba kuchita vinthu viheni ndipu ndinguleke limu kuwungana.
NDINGUŴANAŴANA KUTI NDISINTHI
Tati takwatisa, ŵara ŵaŵi a m’mpingu wa Akaboni aku Yehova wo ndawungananga anguza kuzicheza nani. Angundikonkhose vo ndingachita kuti ndiwere kwaku Yehova Chiuta ndipu angukambiya mumishonale munyaki zina laki Cindy kuti wandiwovyi. Panyengu iyi ndipu ndawere vuli ukongwa mwauzimu. Sonu ndingumufumba kuti wandilongo ukaboni wakuti Bayibolu ndi Mazu ngaku Chiuta nadi. Wangundilongo mauchimi nga m’Bayibolu ngo ngakufiskika. Tingwamba kuyanjana ukongwa ndipu wangundipempha kuti wayambi kusambira nani Bayibolu ndipu ndinguzomera. Ndati ndayamba kusambira ndingwamba kuziŵa kuti Yehova ndi Chiuta wachanju ndipu wakhumba kuti ndikondwengi.
Ndati ndayamba kuluta ku Nyumba ya Ufumu, ndinguwona kuti ndikondwa ukongwa asani nde ndi Akaboni aku Yehova kuluska ŵanthu wo ndachitanga nawu mafilimu. Kweni chifukwa cha mo ndingukuliya, ndagomezanga munthu weyosi cha ndipu ndajitinkhanga. Munthu munyaki wangundiwovya ndi Bayibolu kuziŵa mo ndingakunthiyapu masuzgu, ndipuso ndingusambira mo ndingasankhiya mabwezi ngamampha.
CHINTHU CHAMAMPHA KULUSKA KUTCHUKA
Mu 1997, ini ndi murumu wangu tingusamiya ku Hollywood, California, U.S.A. Pa nyengu yo ndenga kwenuku ndatangwamikanga ukongwa ndi kusambiza ŵanthu zeru za m’Mazu ngaku Chiuta. Sonu ndikondwa ukongwa chifukwa chakuti ndisambiza ŵanthu Bayibolu kuluska kali po ndachitanga mafilimu. Mu 2002, ndingukumana ndi munyangu wakali wa ku Hong Kong zina laki Cheri. Vinthu vinandi vo Cheri wachitanga vayanananga waka ndi vo ini ndachitanga. Nayu wangujapu Miss Hong Kong. Ndati ndawina iyu ndiyu wandivwalikanga vakuvwala vo ŵanthu wo awina avwala. Cheri nayu wapanganga so mafilimu, walongozganga ntchitu zakupanga mafilimu kweniso wachezanga ukongwa ndi ŵanthu akutchuka. Nayuso wangusamukiya ku Hollywood.
Ndingumuvwiya lisungu ukongwa Cheri ndati ndavwa kuti chibwezi chaki chikutayika chifukwa cha nthenda ya mtima. Ŵanthu achisopa chaki cha Chibuda amupembuzganga cha. Mwakuyanana ndi ini, Cheri wangutchuka ukongwa ndipu ŵanthu anyaki amukhumbiranga kweni wakondwanga cha ndipu wagomezganga munthu weyosi cha. Ndingwamba kumukambiyaku vo ndasambiranga m’Bayibolu kweni watoliyangaku kanthu cha chifukwa cha chisopa chaki cha Chibuda.
Zuŵa linyaki mu 2003 wangundimbiya foni panyengu yo wapanganga filimu ku Vancouver, Canada. Wangundikambiya kuti panyengu yo wayendiyanga m’malu ngakupambapambana, wangwamba kuromba mwakukweza kuti: “Ndikambiyeni, kumbi Chiuta wauneneska Ndiyani? Zina linu ndimwi yani?” Wati wamaliza ŵaka kuromba, wangufika pa malu po penga Nyumba ya Ufumu ndipu wanguwona zina lakuti Yehova. Iyu wanguwona kuti Chiuta wamuka rombu laki, ndipu wangwamba kupenja Akaboni aku Yehova kuti wakumani nawu. Ndingukambiskana ndi Akaboni aku Yehova kuti akumani nayu ndipu pati pajumpha mazuŵa ngamanavi Cheri wanguluta ku mawunganu ku mpingu wa Chitchayinizi ku Vancouver.
Cheri wangundikambiya kuti, “Ŵanthu wo ndiwungana nawu atindiyanja ukongwa. Nditiŵakambiya vakukhosi kwangu.” Ndingukondwa ukongwa ndati ndavwa viyo, chifukwa panyengu yo Cheri wachitiyanga mafilimu wengavi mabwezi. Cheri wangulutirizga kuwungana ndi Akaboni aku Yehova. Kweni mu 2005 wangusayina kontilakiti kuti watuzgi mafilimu ngaŵi mu Chitchayina. Ivi vinguchitiska kuti wawere ku Hong Kong. Mu 2006, Cheri wangubatizika pa unganu unyaki wa Akaboni aku Yehova ku Hong Kong. Chinanga kuti wakhumbisiskanga kuteŵete Yehova ndi mtima wosi, kweni watangwamikanga ukongwa ndi ntchitu yaki ku kampani yakupanga mafilimu ndipu ivi vachitisanga kuti walekengi kukondwa.
TAKONDWANGA CHIFUKWA CHA KUSAMBIZA ŴANTHU BAYIBOLU
Mu 2009, Cheri wangusintha ukongwa vakuchita. Wanguleka kugwira ntchitu ku kampani yakupanga mafilimu kuti wasaniyi nyengu yakukwana yakuteŵete Yehova. Wangusaniya mabwezi nganandi mu mpingu wachikhristu. Nyengu zosi wapharazganga uthenga wamampha wa Ufumu ndipu wakondwanga ukongwa kuwovya ŵanthu kuti asinthi umoyu wawu.
Cheri wangwamba kusambira chineneru cha ku Nepal. Iyu wakhumbanga kuwovya ŵanthu a ku Nepal wo ajanga ku Hong Kong kuti asambiri uneneska. Ŵanthu a ku Hong Kong atiŵatoliyaku kanthu cha ŵanthu aku Nepal wo aja Hong Kong chifukwa chakuti atondeka kulongoro umampha Chizungu ndi Chitchayinizi kweniso chifukwa chakupambana midawuku. Cheri wangundikambiya kuti wakondwa ukongwa kusambiza Bayibolu ŵanthu ŵenaŵa. Mwakuyeruzgiyapu, zuŵa linyaki wachipharazga nyumba ndi nyumba wangukumana ndi munthukazi munyaki wa ku Nepal yo wamuziŵanga kamanavi Yesu kweni Yehova Chiuta wamuziŵanga cha. Cheri wangumulongo lemba m’Bayibolu lo likamba kuti Yesu warombanga kwa Awiski a kuchanya. Munthukazi uyu wati waziŵa kuti wakhumbika kuromba kwaku Chiuta wauneneska, zina laki Yehova, wanguzomera kuti wamusambizengi Bayibolu. Pavuli paki murumu waki ndi mwana waki munthukazi nawu angwamba kusambira Bayibolu.
Ndati ndawona mo Cheri wakondwiyanga ndi ntchitu ya kupharazga ndingujifumba kuti, ‘Kumbi nchinthu wuli chitinditondekeska kupharazga nyengu zosi?’ Panyengu iyi nani ndajanga ku Hong Kong. Ndinguŵanaŵana kusintha vinthu vinyaki pa umoyu wangu kuti ndisaniyengi nyengu yinandi yakusambiziya ŵanthu uneneska wa m’Bayibolu. Kuziŵa vo ŵanthu agomezga ndipuso kuŵawovya kuvwisa Mazu Ngaku Chiuta, kwandiwovya kuti ndikondwengi ukongwa.
Ndikondwa ukongwa kuwovya ŵanthu kuvwisa Mazu Ngaku Chiuta
Mwakuyeruzgiyapu, ndisambira Bayibolu ndi munthukazi munyaki wa ku Vietnam. Iyu wakondwanga cha ndipu nyengu zosi wajaliyanga waka kuliya. Sonu wakondwa ukongwa ndipu waungana ndi Akaboni aku Yehova.
Ini ndi Cheri tikusaniya chinthu chamampha ukongwa kuluska kutchuka. Chinanga kuti kupanga mafilimu kwenga kwakukondweska ndipuso kungutichitisa kuti titchuki, kweni kusambiza ŵanthu vakukwaskana ndi Yehova Chiuta nkhwakukondweska ukongwa chifukwa iyu watumbikika. Ndipu tawona kufiskika kwa mazu ngaku Yesu ngakuti: “Kupasa kuchitisa munthu kuja wakukondwa kuluska kulonde.”


c: text/html

text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
8 Ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yikanilongora: Wonani! Kukaŵa chidunga cha vipambi vyamuchihanya.
2 Penepapo yikati: “Amosi, kasi ukuwonachi?” Nkhati: “Chidunga cha vipambi vyamuchihanya.” Yehova wakati kwa ine: “Umaliro wafika pa ŵanthu ŵane Israyeli. Niŵagowokerengeso chara.+
3 ‘Pa zuŵa ilo, sumu za mu tempile zizamuzgoka chitengero.+ Kuzamuŵa vitanda vinandi ivyo vizamuponyeka palipose, kuzamuŵa waka yii!’+ Ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova.
4 Pulikani ichi, imwe mukukandilizga ŵakavu,Na imwe mukuparanya ŵakuzika ŵa charu,+
5 Imwe mukuti: ‘Kasi chiphikiro cha mwezi uphya chimalenge pawuli,+ kuti tiguliske mbuto zithu,Ndipo Sabata+ yimalenge pawuli, kuti tisaske tirigu?
Kuti tichepeskeko efaNa kukuzga uzito wa shekele,Kuti tizgore sikelo zithu kuŵa zaupusikizgi,+
6 Mwakuti tigure ŵakusuzgika na silivaNa ŵakavu na vilyato viŵiri,+Na kuguliska gaga wa tirigu.’
7 Yehova wajilapizga na Kunotha kwa Yakhobe kuti,+‘Nizamuluwapo chara milimo yawo yose.+
8 Pa chifukwa ichi, charu chizamumbwambwantha,Ndipo waliyose uyo wakukhalamo wazamutengera.+
Asi charu chose chizamuwuka nga ni Nayelo,Ndipo chizamufuluka na kuphwa nga ni Nayelo wa ku Eguputo?’+
9 Fumu Yikuru Yehova yikuti: ‘Mu zuŵa ilo,Dazi nizamulinjizga uku muhanya uli pakati,Ndipo charu nizamuchizgora mdima uku muhanya uli ngee.+
10 Viphikiro vinu nizamuvizgora chitengero+Ndipo sumu zinu zose zizamuzgoka sumu za chiliro.
Viwuno vyose nizamuvivŵalika chigudulu ndipo mutu uliwose nizamuwuzgora chipala,Nizamuvizgora nga ni para munthu wakutengelera mwana wake mwanalume yumoza pera,Ndipo umaliro wake uzamuŵa nga ni zuŵa la vyakuŵinya.’
11 Fumu Yikuru Yehova yikuti: ‘Wonani, mazuŵa ghakwiza,Nizamutuma njara mu charu,Njara ya chingwa chara panji nyota ya maji,Kweni ya kupulika mazgu gha Yehova.+
12 Ŵazamwenda penthyapenthya kufuma ku nyanja m’paka ku nyanja,Kufuma kumpoto m’paka kumafumiro gha dazi.
Ŵazamuyingayinga kupenja mazgu gha Yehova, kweni ŵazamughasanga chara.
13 Mu zuŵa ilo, ŵamwali ŵakutowa ŵazamuzinduka,Kweniso ŵanyamata, chifukwa cha nyota.
14 Awo ŵakulapa mu zina la ŵachiuta ŵatesi ŵa ku Samariya,+ ndipo ŵakuti:“Iwe Dani,+ umo chiuta wako waliri wamoyo!”
Na “umo nthowa ya Beyere-sheba+ yiliri yamoyo!”
Ŵazamuwa, ndipo ŵazamuwukaso chara.’”+
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Amosi 8
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CHIGONGWI CHA ALINDA Na. 5 2017 | Kumbi Bayibolu Likambanji Vakukwaskana ndi Angelu?
KUMBI MUŴANAŴANA WULI?
Kumbi angelu aliku nadi? Bayibolu likamba kuti:
“Thamikani Yehova imwi angelu ŵaki mosi, imwi mwe ndi nthazi ukongwa, ndipu muchita vo wakamba, mwakuvwiya mazu ngaki.”—Sumu 103:20.
Nkhani iyi yikonkhosa vo Bayibolu likamba vakukwaskana ndi angelu kweniso mo atitiwovye mazuŵa nganu.
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Kumbi Angelu Angakuwovyani Wuli pa Umoyu Winu?
Vinthu vo vikuchitikiyapu ŵanthu anyaki vitovya ŵanthu anandi kuti agomezgengi kuti angelu atitiwovya nadi.
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Uneneska Wakukwaskana Ndi Angelu
Ndi m’Bayibolu pe mo tingasaniya kwamuka kwa uneneska kwa mafumbu ngakukwaskana ndi angelu.
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Kumbi Mwe Ndi Mungelu yo Watikuvikiliyani?
Kumbi muŵanaŵana kuti mungelu pamwenga kuti angelu akuvikiriyeningi?
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Kumbi Angelu Aheni Aliku?
Bayibolu limuka umampha ukongwa.
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Kumbi Angelu Angakuwovyani Wuli?
Kanandi, Chiuta wagwirisiya ntchitu angelu kuti wawovyi ŵanthu.
Kumbi Muziŵa?
Kumbi Yesu wanyozanga ŵanthu wo ŵenga Ayuda cha po wangukamba kuti “tana ta galu”?
BAYIBOLU LISINTHA ŴANTHU
Ndagomezganga Kuti Chiuta Kulivi
Ntchinthu wuli cho chinguchitisa kuti munthu yo wagomezganga kuti Chiuta kulivi kweniso wawonanga kuti boma la Chikomyunizimu ndilu lamampha wayambi kugomezga Bayibolu?
YEZGANI CHIVWANU CHAWU
Chiuta Wangumudana Kuti “Nyinawu wa Mafumu”
Ntchifukwa wuli zina ili lasonu lenga lakumwenere Sara?
Kumbi Bayibolu Likambanji?
Ŵanthu anyaki akamba kuti vingachitika cha kuja ndi chimangu cha mumtima chifukwa pacharu chapasi pazaza masuzgu ndipuso vinthu vambula urunji. Kumbi masuzgu ngenanga ngangamala?


text:
Vo Tisambira ku Viyuni
“Fumba, . . . viyuni va mude ndipu vikukambiyengi. Ndiyani pa vosi ivi yo waleka kuziŵa kuti janja laku Yehova ndilu lachita venivi?”—Jobu 12:7, 9.
VYAKA vakujumpha 3,000 kuvuli uku, Jobu wanguziŵa kuti tingasambira vinandi vakukwaskana ndi Chiuta ku viyuni. Kweni vo viyuni ivi vichita, tingavigwirisiya ntchitu pakukonkhosa ntharika kweniso vakuyeruzgiyapu. Nkhani zinandi zakukwaskana ndi viyuni zo zikambika m’Bayibolu, zititisambiza kukhumbika kwa umoyu kweniso ubwezi widu ndi Chiuta. Tiyeni tiwonepu vakuyeruzgiyapu vimanavi.
KUMBI AKAŴERUŴERU AZENGA PANI VIZIMBU?
Ŵanthu wo ajanga mu Yerusalemu aŵaziŵanga umampha akaŵeruŵeru chifukwa azenganga vizimbu mumphepeti mwa nyumba zawu. Anyaki azenganga vizimbu munyumba yakusopiyamu yo Solomoni wanguzenga. Akaŵeruŵeru wo azenganga vizimbu mu nyumba yakusopiyamu asaniyanga malu ngamampha ngakuleriyamu ŵana ŵawu, kwambula kutimbanyizika.
Mwana waku Kora yo wangulembaku Sumu chaputala 84, wateŵetiyanga mu nyumba yakusopiyamu sabata yimoza pa myezi 6 yeyosi. Iyu wanguwona vizimbu venivi, ndipu wakhumbisisanga kuja nge kaŵeruŵeru yo wajanga mu nyumba yaku Yehova. Iyu wanguti: “Yehova wamaŵanja, chihema chinu chikulu ntchakutowa! Umoyu wangu wosi ukhumbisisa, hinya, uzinduka chifukwa chakukhumbira kuja mubalaza laku Yehova. . . Yehova wamaŵanja, Fumu yangu kweniso Chiuta wangu, chinanga nkhayuni kasaniya pakuja kwenikuwa, ndipu kaŵeruŵeru watijizenge chizimbu. Mwenimo waphwere ŵana ŵaki pafupi ndi guŵa linu la sembi.” (Sumu 84:1-3) Kumbi nasi pamoza ndi ŵana ŵidu, tilongo kuti tiwonga kweniso tikhumbisisa kuwungana ndi ŵanthu aku Chiuta nyengu zosi?—Sumu 26:8, 12.
KAKOŴA WAZIŴA NYENGU YAKI
Mchimi Yeremiya wangulemba kuti: ‘Kakoŵa yo waphuluruka mude waziŵa nyengu yaki.’ Iyu waziŵanga kuti akakoŵa ajumphanga mu Charu Chakulayizgika. Mu chipwepwi, akakoŵa akujumpha 300,000 asama kutuwa ku Africa kuluta kunkhondi kwa Europe ndipu ajumpha mu Dambu la Yordane. Mu chihanya, akakoŵa aziŵa kuti nyengu yakwana yakuwere ku malu ngo atayiya mazira. Mwakuyanana ndi viyuni vinyaki vo visama, akakoŵa ‘asunga nyengu yawu yakuwere.’—Yeremiya 8:7.
Buku linyaki likamba kuti: “Chakuziziswa ukongwa ndi viyuni vo visama ntchakuti palivi yo wativituma kuti visami.” (Collins Atlas of Bird Migration) Yehova Chiuta wakupasa viyuni vo visama zeru zakuziŵiya nyengu yo vitenere kusamiya pe. Kweni ŵanthu wakuŵapasa zeru zakuziŵiya nyengu zakupambanapambana. (Luka 12:54-56) Mwakupambana ndi zeru zo ze ndi kakoŵa, zeru zaku Chiuta zitovya taŵanthu kuziŵa kuti vinthu vo vichitika mu nyengu yo tilimu vimiyanji. Ayisraele a munyengu yaku Yeremiya, atoliyangaku kanthu cha po Yehova waŵatcheŵesanga. Chiuta wangukamba vo vinguchitisa kuti achiti viyo. Iyu wanguti: “Yiwu akana mazu ngaku Yehova, nanga ndi zeru wuli zo ŵe nazu?”—Yeremiya 8:9.
Mazuŵa nganu, te ndi ukaboni wakukwana wakulongo kuti tija mu nyengu yo Bayibolu likamba kuti ndi “mazuŵa ngakumaliya.” (2 Timote 3:1-5) Kumbi mujengi nge kakoŵa ndi kuziŵa ‘nyengu’ yo tilimu?
NKHWAZI YIWONA PATALI UKONGWA
Nkhwazi zizumbulika maulendu nganandi m’Bayibolu ndipu zisanirika ukongwa mu Charu Chakulayizgika. Asani nkhwazi ye mu chizimbu chaki, ‘masu ngaki ngaleresa kutali kuti yipenji chakurya.’ (Jobu 39:27-29) Yiwona patali ukongwa mwakuti yingawona kalulu yo we pa mtunda wa 1 kilomita.
Nge mo nkhwazi ‘yiwone chinthu patali,’ Yehova nayu waziŵa vinthu vo vichitikengi kunthazi. Mwaviyo, Yehova Chiuta wangukamba kuti: “Kutuwa pakwamba ndikambiya limu vo vazamuchitika, kwamba kali ukongwa ndikambiya limu vinthu vechendachitiki.” (Yesaya 46:10) Asani tivwiya ulongozgi waku Yehova, tingapinduwa ndi zeru zaki zakuziŵa vinthu vo vichitikengi kunthazi.—Yesaya 48:17, 18.
Bayibolu liyeruzgiya ŵanthu wo agomeza Chiuta ndi nkhwazi. Likamba kuti: “Wo agomeza Yehova azamusaniya so nthazi. Aphulurukengi ndi mapapa nge mo nkhwazi yichitiya.” (Yesaya 40:31) Nkhwazi yigwirisiya ntchitu mphepu yakufunda yo yikwera muchanya kuti yifiski kuphuluruka liŵiliŵi. Asani yafika po pe mphepu yeniyi, yitambasuwa mapapa ngaki ndipu yiphuluruka mwakuzunguliya mphepu yeniyi. Pavuli paki, yiphulurukiya muchanya ukongwa. Mwaviyo, nkhwazi yithemba nthazi zaki cha kuti yiphulurukengi liŵiliŵi kweniso mtunda utali. Mwakuyanana waka, ŵanthu wo agomeza Yehova akhumbika kuthemba iyu kuti waŵapasi “nthazi yo yiluska yo te nayu.”—2 Ŵakorinte 4:7, 8.
“MO NYAKHUTU WAWUNGANISKIYA ŴANA ŴAKI”
Kwati kwaja kamanavi kuti wabayiki, Yesu wanguleresa tawuni ya Ayuda ndi kukamba kuti: “Yerusalemu, Yerusalemu, iwi wakubaya achimi ndi wakuponya mya ŵanthu wo atumika kwaku iwi. Ini ndakhumbanga kuwunganiska pamoza ŵana ŵaku kananandi waka nge mo nyakhutu wawunganiskiya ŵana ŵaki kusi kwa mapapa ngaki! Kweni iwi ungukana.”—Mateyu 23:37.
Viyuni vitanja so kuvikiriya ŵana ŵaki. Viyuni vo vitayiya pasi, nge nyakhutu viwonesesa kuti kulivi chirwani. Asani nyakhutu wawona kaŵandu, waliya kuti watcheŵesi tiŵana taki. Pavuli paki, tiŵana titchimbiya mwaliŵi ndi kubisama kusi kwa mapapa ngaki. Ku mapapa ngaki, tiŵana to tisambira waka kuphuluruka tingabisamaku asani kwe lumwi ndipuso vuwa. Mwakuyanana waka, Yesu wakhumbanga kuvikiriya ŵanthu wo ajanga mu Yerusalemu kuti aje pa ubwezi wakukho ndi Yehova. Mazuŵa nganu, Yesu watitidana kuti tiluti kwaku iyu kuti watipumuzi kweniso kuti wativikiriyi ku vinthu vo vititifipisa mtima pa umoyu widu.—Mateyu 11:28, 29.
Kukamba uneneska, tingasambira vinandi ku viyuni. Asani muwona vo viyuni ivi vichita, mukumbukengi Malemba ngo ngakonkhosa viyuni venivi. Kaŵeruŵeru wakuwovyeningi kukhumbisisa kuja munyumba yaku Yehova, ko kung’anamuwa kuwungana nyengu zosi. Mugomezengi Chiuta kuti ndiyu wakupaseningi nthazi kuti muphulurukengi nge mo nkhwazi yichitiya. Zani kwaku Yesu kuti musambiri uneneska wo ungakuvikiriyani nge mo nyakhutu wachitiya ndi tiŵana taki. Ndipu kakoŵa wakukumbuseningi kuti mujengi masu ndi kuziŵa kuti vinthu vo vichitika mu nyengu yo tilimu vimiyanji.


text:
Nkhani 78: Janja Lilemba Pachimati
KUMBI nchinthu wuli cho chichitika yapa? Ŵanthu ŵe pa phwandu likulu. Fumu ya ku Babiloni yadana alendu anandi akuzirwa. Yiwu agwiriskiya nchitu makapu nga golidi ndi siliva kweniso mbali za bakuli zo zingutoleka m’nyumba yakusopiyamu yaku Yehova, ku Yerusalemu. Kweni mwamabuchibuchi, janja la munthu linguwoneka ndipu lingwamba kulemba pachimati. Ndipu ŵanthu wosi anguchita mantha.
Panyengu iyi, Beleshazara mzuku waku Nebukadanezara ndiyu wenga fumu. Iyu wangudana ŵanthu ŵaki azeru ndipu wanguŵakambiya kuti: ‘Yo wangaŵerenga malemba yanga ndi kundikambiya vo ngang’anamuwa, wapaskikengi vawanangwa vinandi ndipuso wajengi fumu yachitatu yakuzirwa ukongwa mu ufumu wangu.’ Kweni pengavi yumoza wa ŵanthu azeru yo wanguŵerenga pamwenga kukamba vo malemba ngang’anamuwanga.
Anyinawu ŵa fumu anguvwa chiwawa ndipu angusere m’chipinda chikulu mo ŵanthu wo aryiyanga. Iwu angukambiya fumu kuti: ‘Lekani kuchita mantha, mu ufumu winu mwe munthu mweniyo we ndi mzimu wa achiuta atuŵa. Panyengu yo ambuyamwi a Nebukadanezara ŵenga fumu, angumusankha iyu kuja mula wa ŵanthu azeru wosi. Zina laki ndi Danyele. Tumani munthu wakamudani ndipu wazamukukambiyani vosi vo malemba yanga ngang’anamuwa.’
Nyengu yeniyo anguchimuto Danyele. Wati wakana kulonde chawanangwa chechosi, wangwamba kukamba chifukwa cho kali Yehova wanguŵatuzgiya pa ufumu a Nebukadanezara wo ŵenga ambuyaki aku Beleshazara. Danyele wangukamba kuti: ‘Iwu ŵenga akujikuzga ndipu Yehova wanguŵalanga.’
Danyele wangukambiya Beleshazara kuti: ‘Kweni iwi uziŵa vosi vo vinguŵachitikiya, kweni nawiso utijikuzga nge mo ŵenge a Nebukadanezara. Wato makapu ndi mbali zabakuli m’nyumba yakusopiyamu yaku Yehova ndipu waryiyamu. Utumbika achiuta akupangika ndi vimiti kweniso akupangika ndi mya, m’malu mwakutumbika Mlengi Mula. Ichi ndichu chifukwa chaki Chiuta watuma janja kuti lilembi mazu yanga.
Danyele wangukamba kuti: ‘Mazu ngo ngalembeka ngakuti: ‘MENE, MENE, TEKEL, PARSIN.’
‘MENE, kung’anamuwa kuti Chiuta wawerenga mazuŵa nga ufumu winu ndipu wawumaliza. TEKEL, kung’anamuwa kuti mwapimika pasikelu ndipu mwasanirika kuti mupereŵera. PARSIN, kung’anamuwa kuti ufumu winu waperekeka kwa Amedi ndi Aperese.’
Danyele weche kuŵeleŵeta, Amedi ndi Aperese angwamba kulonda Babiloni. Yiwu angulonda msumba ndi kubaya Beleshazara. Mazu ngo ngangulembeka pachimati ngangufiskika usiku weniwo. Kweni nchinthu wuli cho chinguchitikiya Ayisraele? Tichiziŵengi pambula kuswela yapa, kweni tiyi tiwoni dankha vo vinguchitikiya Danyele.
Danyele 5:1-31.
Mafumbu
- Kumbi nchinthu wuli cho chinguchitika fumu ya ku Babiloni yati yanozga phwandu ndi kugwiriskiya nchitu makapu ndi mbali zabakuli zo zingutoleka ku nyumba yakusopiyamu yaku Yehova ku Yerusalemu?
- Kumbi Beleshazara wanguŵakambiyanji ŵanthu ŵaki azeru, kweni yiwu angutondeka kuchitanji?
- Kumbi anyinawu ŵa fumu, anguyikambiya fumu kuti yichitenji?
- Mwakukoliyana ndi vo Danyele wangukambiya fumu, nchifukwa wuli Chiuta wangutuma janja kuti lilembi pachimati?
- Kumbi Danyele wangufwatuliya wuli mazu ngo ngangulembeka pachimati?
- Kumbi chinthu wuli cho chinguchitika Danyele weche kulongoro?
Mafumbu ngakusazgiyapu
- Ŵerenga Danyele 5:1-31.
Konkhoska kupambana pakati pa mantha ngakopa Chiuta ndi mantha ngo Beleshazara wenga nangu wati wawona malembu pachimati. (Dan. 5:6, 7; Sumu 19:9; Ŵaro. 8:35-39)
Kumbi Danyele wangulongo wuli chiganga po walongoronga ndi Beleshazara kweniso nduna zaki? (Dan. 5:17, 18, 22, 26-28; Machi. 4:29)
Kumbi ndi nthowa niyi yo Danyele chaputala 5 chilongole kuti Yehova ndiyu wakuwusa chilengedu chosi? (Dan. 4:17, 25; 5:21)


text:
MUTU 1
“Nangauli Wali Kufwa, Kweni Wachali Kuyowoya”
1. Chifukwa wuli Adamu na Eva kweniso ŵana ŵawo ŵakanjiramoso yayi mu munda wa Edeni? Kasi Abelu wakakhumbanga kumanya vichi?
ABELU wakadodoliskanga mberere zake izo zikaryanga mumphepete mwa phiri. Panyake wakalaŵiskangaso chapataliko kujumpha apo pakaŵa mberere zake, ndipo wakawonanga moto chee. Wakamanyanga kuti pa malo ghara pakaŵa lupanga lwamoto ulo lukazingiliranga, kujanda nthowa yakunjilira mu munda wa Edeni. Pa nyengo yinyake ŵapapi ŵake ŵakakhalamo mu munda wura, kweni sono pakaŵavya uyo wangakanjiramoso. Muŵe nga mukumuwona Abelu wakulaŵiska kuchanya na kughanaghanira vya Mlengi wake, uku tumphepo twamise tukuputa. Panji Abelu wakakhumbanga kumanya usange ŵanthu ŵangazakaŵaso paubwezi na Chiuta.
2-4. Kasi Abelu wakuyowoya nase munthowa wuli?
2 Abelu wakuyowoya namwe mazuŵa ghano. Nyengo zinyake mungaghanaghana kuti ichi chingachitika yayi. Nakuti Abelu wali kufwa ni kale chomene! Thupi lake lili kuvunda nikale na kuzgoka dongo. Kweniso Baibolo likuti ŵakufwa “ŵakumanya kalikose chara.” (Muph. 9:5, 10) Nakuti mu Baibolo mulije lizgu nanga ndimoza ilo Abelu wakayowoya. Ntheura kasi wangayowoya nase wuli?
3 Chiuta wakaphalira mpositole Paulosi kulemba vya Abelu kuti: “Nangauli wali kufwa, kweni wachali kuyowoya.” (Ŵerengani Ŵahebere 11:4.) Kasi Abelu wakuyowoya munthowa wuli? Wakuyowoya kwizira mu chipulikano. Abelu wakaŵa munthu wakwamba kulongora chipulikano. Wakaŵa na chipulikano chikuru chomene, mwakuti ivyo wakachita ni vyanadi ndipo nase tingatolerako. Usange tasambira za chipulikano chake na kuchita nga ndiyo, viŵenge nga kuti Abelu wakuyowoya nase.
4 Pakuti Baibolo likuyowoya vinandi yayi vya Abelu, kasi tingasambirako vichi kwa iyo na chipulikano chake? Tiyeni tiwone.
Wakaŵako Apo Charu Chikambiranga Waka
5. Kasi Yesu wakang’anamuranga vichi apo wakayowoya kuti Abelu wakaŵako mu nyengo iyo “charu chikambira”? (Wonaniso mazgu ghamusi.)
5 Abelu wakababika pakati pajumpha nyengo yichoko waka ŵanthu ŵakwamba ŵati ŵalengeka. Yesu wakayowoya kuti Abelu wakaŵako mu nyengo iyo “charu chikambira.” (Ŵerengani Luka 11:50, 51.) Apa Yesu wakayowoyanga vya ŵanthu awo ŵangawomboleka ku kwananga. Abelu wakaŵa wachinayi kuŵako, kweni vikuwoneka kuti ndiyo wakaŵa munthu wakwamba uyo Chiuta wakawona kuti wangawomboleka. * Ichi chikulongora kuti Abelu wakakulira mu mbumba yambura kulongosoka.
6. Kasi Abelu wakaŵa na ŵapapi wuli?
6 Nangauli pakajumpha nyengo yichoko waka kufuma apo ŵanthu ŵakalengekera, kweni ŵakaŵa kuti ŵamba kale kusuzgika. Adamu na Eva, ŵapapi ŵa Abelu, ŵakwenera kuti ŵakaŵa ŵakutowa kweniso ŵankhongono. Kweni umoyo wawo ukasintha uheni chomene. Pakwamba ŵakaŵa ŵanthu ŵambura kwananga, ndipo ŵakatenge ŵakhalenge kwamuyirayira. Kweni ŵakagalukira Yehova Chiuta, ndipo wakaŵachimbizga mu Paradiso, munda wa Edeni. Iwo ŵakadangizga khumbo lawo, ntheura ŵakataya umoyo uwemi kweniso wamuyirayira uwo ŵakaŵa nawo.—Gen. 2:15–3:24.
7, 8. Kasi Eva wakayowoya vichi wakati wababa Kayini, ndipo wakwenera kuti wakakumbukanga vichi?
7 Ŵakati ŵachimbizgika mu munda wa Edeni, Adamu na Eva ŵakamba kusuzgika chomene. Kweni ŵakati ŵababa mwana wakwamba, ŵakamuthya zina lakuti Kayini, kung’anamura kuti “Chinthu Chababika.” Ndipo Eva wakati: “Nababa mwana mwanalume na wovwiri wa Yehova.” Mazgu agha ghakulongora kuti Eva wakakumbukanga ivyo Yehova wakalayizga mu munda wa Edeni. Chiuta wakayowoya kuti pazamuŵa mwanakazi uyo wazamubaba “mphapu,” panji kuti mwana uyo zuŵa linyake wazamuparanya muheni uyo wakapusika Adamu na Eva. (Gen. 3:15; 4:1) Kasi Eva wakaghanaghananga kuti mwanakazi uyo wakuzunulika mu uchimi uwu ndiyo, kweniso kuti Kayini ndiyo wakaŵa “mphapu” iyo yikalayizgika?
8 Usange ndivyo wakaghanaghananga wakajipusika waka. Usange iyo na mfumu wake Adamu ndivyo ŵakaphaliranga Kayini, mbwenu ndiwo ŵakamunanga kuti waŵe wakujikuzga. Pamasinda, Eva wakababa mwana wachiŵiri ndipo ŵakamuthya zina lakuti Abelu. Apa ŵakatazgapo yayi vyakuti panji mwana uyu ndiyo ni mphapu. Zina lakuti Abelu likung’anamura “Mvuchi” panji kuti “Chawakawaka.” (Gen. 4:2) Kasi zina ili likulongora kuti ŵakawonanga Kayini kuti ngwakuzirwa chomene kuluska Abelu? Tikumanya makora yayi.
9. Kasi ŵapapi mazuŵa ghano ŵangasambirako vichi ku ŵapapi ŵakwambilira?
9 Ŵapapi mazuŵa ghano ŵangasambirako vinandi ku ŵapapi ŵakwambilira aŵa. Kasi ivyo mukuyowoya na kuchita vikusambizga ŵana ŵinu kujikuzga, kujiwona, na kwendera vyawo pera? Panji mukuŵasambizga kuti ŵatemwenge chomene Yehova Chiuta na kuŵa nayo paubwezi? Chachitima ntchakuti ŵapapi ŵakwambilira ŵakatondeka mulimo wawo. Kweni pakaŵa chigomezgo chakuti ŵana ŵawo ŵangachita makora.
Ntchivichi Chikamovwira Abelu Kuŵa na Chipulikano?
10, 11. Kasi Kayini na Abelu ŵakamba kugwira ntchito wuli, ndipo Abelu wakamba kuŵa na vichi?
10 Apo ŵasepuka aŵa ŵakakuranga, Adamu wakwenera kuti wakaŵasambizganga ntchito izo zingaŵawovwira kusanga vyakukhumbikwa pa nyumba yawo. Kayini wakalimanga, Abelu wakaŵetanga viŵeto.
11 Kweni Abelu wakachita chinthu chinyake chakuzirwa chomene. Pakati pajumpha vyaka, Abelu wakaŵa na chipulikano nga umo Paulosi wakalembera. Ghanaghanirani fundo iyi: Pakaŵavya munthu wakulongosoka wakuti Abelu wangasambirako. Ipo ntchivichi chikamovwira kuti waŵe na chipulikano mwa Yehova Chiuta? Wonani vinthu vitatu ivyo vikwenera kuti vikamovwira.
12, 13. Kasi kuwona chilengiwa cha Yehova vikamovwira wuli Abelu?
12 Chilengiwa cha Yehova. Yehova wakatemba charu, ndipo minga na nthura vikamera mwakuti ulimi ukaŵa wakusuzga. Kweni charu chikapambikanga vyakurya vyakukwana kuti ŵanthu ŵaryenge. Nakuti Chiuta wakatemba yayi vinyama, viyuni, somba, mapiri, nyanja, madambo, mtambo, mabingu, dazi, mwezi, na nyenyezi. Ntheura, kulikose uko Abelu wakalaŵiskanga wakawonanga ukaboni wa chitemwa, vinjeru, na uwemi wa Yehova Chiuta, uyo wakalenga vinthu vyose. (Ŵerengani Ŵaroma 1:20.) Chipulikano cha Abelu chikwenera kuti chikakhoranga apo wakaghanaghaniranga vinthu vyose ivi.
13 Abelu wakwenera kuti wakapaturanga nyengo ya kughanaghanira vya Chiuta. Muŵe nga mukumuwona wakuliska viŵeto vyake. Pakuŵa muliska, wakendanga mitunda yitali. Wakendanga na mberere zake mu mapiri, madambo, kweniso kwambuka milonga. Wakapenjanga utheka wakubiliŵira, maji ghawemi na malo ghawemi ghakupumulirapo. Pa vinyama vyose ivyo Chiuta wali kulenga, mberere ndizo zikukhumbikwira chomene wovwiri. Zikuŵa nga zikalengeka kuti zithembenge munthu kuti wazilongozgenge na kuzivikilira. Kasi Abelu nayo wakawonanga kuti wakukhumbikwira kuti Chiuta uyo ngwavinjeru na wankhongono chomene wamulongozgenge na kumuvikilira? Tikukayika yayi kuti ivi ndivyo wakazunuranga mu malurombo ghake ndipo chipulikano chake chikakuranga.
14, 15. Kasi ni vinthu wuli ivyo Yehova wakalayizga, ivyo Abelu wakaghanaghanirangapo?
14 Malayizgo gha Yehova. Adamu na Eva ŵakwenera kuti ŵakaŵalongosolera ŵana ŵawo ivyo vikachitika kuti ŵafumemo mu munda wa Edeni. Ntheura Abelu wakaŵa na vinandi vyakuti waghanaghanirepo.
15 Yehova wakayowoya kuti charu chitembekenge. Abelu wakawona kuti mazgu agha ghakufiskika apo wakawonanga minga na nthura mu charu. Yehova wakayowoyaso kuti Eva wazamupulika vyakuŵinya para wali na nthumbo kweniso pakubaba. Abelu wakwenera kuti wakawona kuti mazgu agha nagho ghakufiskika apo anyina ŵakababangaso ŵana ŵanyake. Yehova wakawonerathu kuti mtima wa Eva uzamuŵa kwa mfumu wake, kweniso kuti Adamu wazamumuwusa. Abelu wakawonanga ivi vikuchitika pakati pa awiske na anyina. Abelu wakawona kuti vyose ivyo Yehova wakayowoya vikafiskika. Ntheura, Abelu wakaŵa na vifukwa vyakupulikikwa vyakugomezgera layizgo la Chiuta lakukhwaskana na “mphapu” iyo zuŵa linyake yizamunozga vinthu ivyo vikanangika mu munda wa Edeni.—Gen. 3:15-19.
16, 17. Kasi Abelu wakwenera kuti wakasambirako vichi ku ŵakerubi?
16 Ŵateŵeti ŵa Yehova. Nyengo yira kukaŵavya munthu wakulongosoka wakuti Abelu wasambireko. Kweni pa charu pakaŵaso vilengiwa vinyake vyamahara. Adamu na Eva ŵakati ŵachimbizgika mu munda wa Edeni, Yehova wakakhumbanga yayi kuti ŵanthu ŵawelereso mu munda wura. Ntheura Yehova wakatuma ŵakerubi, ŵangelo awo ŵali na udindo ukuru chomene, kuti ŵajande pa mulyango. Kweniso wakaŵikapo lupanga lwamoto ulo lukazingiliranga.—Ŵerengani Genizesi 3:24.
17 Muŵe nga mukuwona Abelu wakuwona ŵakerubi aŵa apo wakaŵa muchoko. Pakuti ŵakaŵa na mathupi gha ŵanthu, ŵakwenera kuti ŵakawonekanga ŵankhongono chomene. Abelu wakwenera kuti wakawopangaso kuwona “lupanga” lwamoto ulo lukazingiliranga nyengo zose. Apo Abelu wakakuranga, kasi wakawonapo kuti ŵakerubi aŵa ŵavuka na kufumapo pa ntchito yawo? Yayi. Nyengo zose vilengiwa vyankhongono ivi vikimiliranga apo Chiuta wakaviphalira, muhanya na usiku. Ntheura Abelu wakamanya kuti Yehova Chiuta wali na ŵateŵeti awo mbarunji na ŵakugomezgeka. Abelu wakawona kuti ŵakerubi aŵa ŵakaŵa ŵakugomezgeka kweniso ŵakapulikiranga Yehova, vinthu ivyo mu mbumba yakwawo mukaŵavya. Chipulikano cha Abelu chikwenera kuti chikakhora chifukwa cha kuwona ivyo ŵangelo aŵa ŵakachitanga.
18. Ntchivichi chingatovwira mazuŵa ghano kuti tiŵe na chipulikano?
18 Chipulikano cha Abelu chikakhoranga chomene chifukwa cha kughanaghanira vya Yehova kwizira mu chilengiwa, ivyo wakalayizga, kweniso mu ŵangelo ŵake. Tingasambirako vinandi kwa iyo. Ŵawukirano ŵangakhozgeka chomene kumanya kuti ŵangaŵa na chipulikano chakukhora mwa Yehova nanga vingaŵa kuti ŵanji mu mbumba yawo ŵakutondeka. Nase mazuŵa ghano tingaŵa na chipulikano chakukhora chifukwa pali vinandi ivyo vingatovwira. Tikuwona chilengiwa palipose, tili na Baibolo, kweniso pali ŵanthu ŵanandi awo ŵali na chipulikano chakuti tingatolerako.
Chifukwa Wuli Sembe ya Abelu Yikapokelereka?
19. Kasi Abelu wakamanya fundo wuli yakuzirwa?
19 Apo chipulikano cha Abelu mwa Yehova chikakuranga, wakakhumbanga kuti wachilongore kwizira mu milimo. Kweni kasi munthu wangapeleka vichi kwa Mlengi wa vyose? Chiuta wakuthemba chawanangwa yayi panji wovwiri uliwose kufuma ku ŵanthu. Pamasinda, Abelu wakamanya fundo yakuzirwa yakuti: Usange wangapeleka chinthu chiwemi chomene kwa Yehova kufumira pasi pa mtima, mbwenu Chiuta wakondwenge.
20, 21. Kasi Kayini na Abelu ŵakapeleka sembe wuli kwa Yehova, ndipo Chiuta wakati wuli?
20 Abelu wakaghanaghana kuti wapeleke mberere zinyake kwa Yehova. Wakasankha mberere zakwamba kubabika, ziwemi chomene kweniso zambura kalema. Pa nyengo iyi, Kayini nayo wakakhumbanga kuti Chiuta wamutumbike na kumutemwa. Wakanozga vyakuti wapeleke sembe pa ivyo wakalimanga. Kweni vilato vyake vikapambana na vya Abelu. Mphambano iyi yikawoneka apo ŵanthu aŵa ŵakapelekanga sembe zawo.
21 Wose ŵaŵiri, ŵakwenera kuti ŵakazenga majotchero pa malo agho ŵakerubi ŵakaŵawonanga. Pa nyengo yira, ŵakerubi ŵekha ndiwo ŵakimiranga Yehova pa charu chapasi. Yehova nayo wakaŵawonanga apo ŵakapelekanga sembe zawo. Baibolo likuti: “Yehova wakakondwa nayo Abelu na sembe yake.” (Gen. 4:4) Baibolo likuyowoya yayi umo Chiuta wakalongolera kukondwa kwake.
22, 23. Chifukwa wuli Yehova wakakondwa na sembe ya Abelu?
22 Chifukwa wuli Chiuta wakakondwa na Abelu? Kasi chikaŵa chifukwa cha sembe yake? Abelu wakapeleka chamoyo kuŵa sembe, ndipo wakathiska ndopa izo mbumoyo wa chinthu. Kasi Abelu wakamanyanga umo sembe ya mtundu uwu yikaŵira yakuzirwa? Vyaka vinandi vikati vyajumphapo, Chiuta wakaphalira Ŵaisrayeli kuti ŵapelekenge mwana wa mberere wambura chilema kuŵa sembe. Mwana wa mberere uyu wakimiranga sembe ya Mwana wake wakufikapo uyo ni “Mwana wa mberere wa Chiuta,” uyo ndopa zake zambura kwananga zikeneranga kuthiskika. (Yoh. 1:29; Eks. 12:5-7) Kweni Abelu wakwenera kuti wakamanyanga viŵi yayi icho sembe yake yikimiranga.
23 Icho tikumanya ntchakuti: Abelu wakapeleka viwemi chomene pa ivyo wakaŵa navyo. Yehova wakakondwa na Abelu kweniso sembe yake. Abelu wakapeleka sembe yira chifukwa cha kutemwa Yehova kweniso chipulikano chake mwa iyo.
24. (a) Chifukwa wuli tikuti ivyo Kayini wakapeleka vikaŵavya suzgo? (b) Kasi Kayini wakuyana wuli na ŵanthu ŵanandi mazuŵa ghano?
24 Ndimo vikaŵira yayi kwa Kayini. Yehova “wakakondwa yayi na Kayini na sembe yake.” (Gen. 4:5) Wakaleka kukondwa chifukwa chakuti ivyo Kayini wakapeleka vikaŵa vyambura kwenelera yayi, chifukwa pamasinda Chiuta wakazomerezga ŵanthu kupeleka sembe ya vyamuminda. (Lev. 6:14, 15) Kweni Baibolo likuti ‘milimo ya Kayini yikaŵa yiheni.’ (Ŵerengani 1 Yohane 3:12.) Nga umo ŵanthu ŵanandi ŵakuchitira mazuŵa ghano, panji Kayini wakaghanaghananga kuti kupeleka waka sembe kwa Chiuta nkhwakukwana. Ivyo wakachita ndivyo vikulongora kuti chipulikano chake chikaŵa chichoko kweniso wakamutemwanga yayi Yehova.
25, 26. Kasi Yehova wakamuchenjezga vichi Kayini, kweni Kayini wakachita vichi?
25 Kayini wakati wawona kuti Chiuta wandakondwe nayo, kasi wakasambirako kanthu kwa Abelu? Yayi. M’malo mwake, wakamukwiyira munung’una wake. Yehova wakawona ivyo vikaŵa mu mtima wa Kayini ndipo wakayezga kumovwira makoramakora. Wakamuchenjezga Kayini kuti ukali wake umulongozgerenge ku kwananga kukuru. Kweniso Chiuta wakamuphalira kuti usange wangasintha, mbwenu ‘wakondwenge’ nayo.—Gen. 4:6, 7.
26 Kayini wakapulikira yayi. Kweni wakachema munung’una wake kuti ŵakatembeye ku thengere. Ŵati ŵafika kura, Kayini wakawukira munung’una wake na kumukoma. (Gen. 4:8) Ntheura, tingati Abelu ndiyo wakaŵa munthu wakwamba kukomeka chifukwa cha chipulikano. Nangauli wali kufwa, kweni nkhani yake yichalipo.
27. (a) Chifukwa wuli tikugomezga kuti Abelu wazamuwuskika? (b) Kasi tingachita wuli kuti tizakakumane nayo?
27 Ndopa za Abelu zikalilira kwa Yehova kuti wachitepo kanthu mwakuti urunji uwoneke. Chiuta wakachitapo nadi kanthu, wakamupa chilango Kayini chifukwa cha uheni uwo wakachita. (Gen. 4:9-12) Chakuzirwa chomene ntchakuti Abelu wakuyowoya nase mazuŵa ghano kwizira mu chipulikano chake. Nangauli wakakhala umoyo ufupi mwakuyana na nyengo iyo, kweni wakachita vinthu vyakukondweska Chiuta. Apo wakafwanga, wakamanyanga kuti Chiuta wakumutemwa na kukondwa nayo. (Heb. 11:4) Tili na chigomezgo chose kuti Yehova wakumukumbuka Abelu, ndipo wazamumuwuska na kukhala mu paradiso pa charu chapasi. (Yoh. 5:28, 29) Kasi muzamukumana nayo? Mungazakakumana nayo usange mukuŵikapo mtima kutegherezga apo Abelu wakuyowoya, na kulondezga chipulikano chake.
^ ndime 5 Lizgu Lachigiriki ilo lili kung’anamulika kuti “apo charu chikambira,” likuyowoya vya kupanda mbuto panji kubaba. Ntheura likuyowoya vya ŵana ŵakwambilira. Ipo chifukwa wuli Yesu wakayowoya kuti Abelu wakaŵako mu nyengo iyo “charu chikambira,” kuleka Kayini, uyo wakaŵa mwana wakwamba kubabika? Ivyo Kayini wakasankha na kuchita vikalongora kuti wakagalukira dala Yehova Chiuta. Nga mbapapi ŵake, panji Kayini nayo wazamuwuskika yayi kweniso kuwomboleka.


text: 15 Charu icho chikapelekeka+ ku fuko la Yuda mu mbumba zawo chikambira ku mphaka ya Edomu,+ mapopa gha Zini, m’paka ku Negebu kumwera kwake.2 Mphaka yawo ya kumwera yikambira ku chigoti cha Nyanja Yamchere,*+ kufuma ku chinkhodyera* chakulazga kumwera.3 Ndipo yikalutilira kumwera m’paka ku chikwezga cha Akirabimu,+ kujumpha ku Zini, na kukwera kufuma kumwera kuya ku Kadeshi-barineya,+ kukafika ku Hezironi, m’paka ku Adari, na kuzgokera ku Karika.4 Yikajumphilira ku Azimoni+ m’paka ku Dambo la Eguputo,+ ndipo mphaka yikamalira pa Nyanja.* Iyi yikaŵa mphaka yawo ya kumwera.5 Mphaka ya kumafumiro gha dazi yikaŵa Nyanja Yamchere* m’paka kuumaliro wa Yorodani, ndipo mphaka ya kumpoto yikaŵa pa chinkhodyera cha nyanja, kuumaliro wa Yorodani.+6 Mphaka yikakwera m’paka ku Beti-hogila+ na kujumphilira kumpoto kwa Beti-araba,+ kufuma apo mphaka yikakwelera ku libwe la Bohani+ mwana wa Rubeni.7 Mphaka yikakweraso ku Debiri pa Dambo* la Akori+ na kuzgokera kumpoto kulazga ku Giligala,+ kuthyana na chikwezga cha Adumimu, kumwera kwa dambo, ndipo mphaka yikajumphilira kuya ku maji gha Eni-shemeshi,+ na kumalira pa Eni-rogeli.+8 Mphaka yikakwelera ku Dambo la mwana wa Hinomu+ kuya ku chikhizga cha Ŵayebusi+ kumwera, ndiko kuti, Yerusalemu.+ Mphaka yira yikajumphaso pachanya pa phiri ilo lathyana na Dambo la Hinomu kumanjiliro gha dazi, kuumaliro wa Dambo* la Refayimu kumpoto.9 Mphaka yikaŵikika kufuma pachanya pa phiri kuya ku mbwiwi za maji gha Nefutowa+ na kulutilira ku misumba ya Phiri la Efuroni, ndipo mphaka yikaŵikika pa Baala, ndiko kuti, Kiriyati-yerimu.+10 Mphaka yikazgoka kufuma ku Baala kulazga kumanjiliro gha dazi kwa Phiri la Seyiri na kujumphilira ku chikhizga cha Phiri la Yerimu kumpoto, ndiko kuti, Kesaloni. Yikakhilira ku Beti-shemeshi+ na kujumphilira kuya ku Timuna.+11 Mphaka yikafuma pa chikhizga cha Ekironi+ kumpoto, ndipo mphaka yikaŵikika pa Shikeroni na kujumphilira Phiri la Baala m’paka ku Yabinele, ndipo mphaka yikamalira pa nyanja.12 Mphaka ya kumanjiliro gha dazi yikaŵa pa Nyanja Yikuru*+ na mumphepete mwake. Iyi yikaŵa mphaka ya mphapu ya Yuda kuyana na mbumba zawo kosekose.13 Kalebi+ mwana wa Yefune wakamupa chigaŵa pakati pa mphapu ya Yuda kuyana na languro la Yehova kwa Joshuwa, chigaŵa ichi chikaŵa Kiriyati-ariba (Ariba wakaŵa wiske wa Anaki), ndiko kuti, Heburoni.+14 Ntheura Kalebi wakachimbizgamo ŵana ŵatatu ŵa Anaki:+ Sheshayi, Ahimani, na Talimayi,+ mphapu ya Anaki.15 Penepapo wakakwera kufuma kura kuya ku ŵanthu ŵakukhala mu Debiri.+ (Pakwamba Debiri wakachemekanga na zina lakuti Kiriyati-seferi.)16 Kalebi wakati: “Munthu uyo watimbenge Kiriyati-seferi na kuwupoka, nimupenge mwana wane Akisa kuŵa muwoli wake.”17 Ntheura Otiniyeli+ mwana wa Kenazi,+ munung’una wa Kalebi, wakawupoka. Ndipo wakamupa Akisa mwana wake+ kuŵa muwoli wake.18 Apo Akisa wakalutanga ku nyumba yake, wakachiska Otiniyeli kuti wapemphe munda kwa awiske. Penepapo Akisa wakakhira pa mbunda yake.* Ntheura Kalebi wakati kwa iyo: “Kasi ukukhumbachi?”+19 Iyo wakati: “Munipe thumbiko, pakuti muli kunipa tumalo kumwera,* munipeso Guloti-mayimu.”* Ntheura wakamupa Guloti Wakunena na Guloti Wakusika.20 Ichi chikaŵa chiharo cha fuko la Yuda kuyana na mbumba zawo.21 Misumba yakuumaliro ya fuko la Yuda ku mphaka na Edomu+ kumwera yikaŵa: Kabuzeli, Ederi, Yaguri,22 Kina, Dimona, Adada,23 Kedeshi, Hazori, Itinani,24 Zifu, Telemu, Beyaloti,25 Hazori-hadata, na Keriyoti-hezironi, ndiko kuti, Hazori,26 Amamu, Shema, Molada,+27 Hazara-gada, Heshimoni, Beti-peleti,+28 Hazara-shuwala, Beyere-sheba,+ Biziyotiya,29 Baala, Iyimu, Ezemu,30 Elitoladi, Kesili, Horima,+31 Zikilagi,+ Madimana, Sanisana,32 Lebayoti, Shilihimu, Ayini, na Rimoni.+ Misumba 29 pamoza na vikaya vyake.33 Mu Shefela+ mukaŵa Eshitawoli, Zora,+ Ashina,34 Zanowa, Eni-ganimu, Tapuwa, Enamu,35 Yarimuti, Adulamu,+ Soko, Azeka,+36 Sharayimu,+ Aditayimu, na Gedera na Gederotayimu.* Misumba 14 na vikaya vyake.37 Zenani, Hadasha, Migidala-gadi,38 Diliyani, Mizipe, Yokiteli,39 Lakishi,+ Bozikati, Egiloni,40 Kaboni, Lamamu, Kitilishi,41 Gederoti, Beti-dagoni, Nama, na Makeda.+ Misumba 16 na vikaya vyake.42 Libuna,+ Eteri, Ashani,+43 Ifita, Ashina, Nezibu,44 Keyila, Akizibu, na Maresha. Misumba 9 na vikaya vyake.45 Ekironi na mizi yake pamoza na vikaya vyake.46 Kwambira ku Ekironi kulazga kumanjiliro gha dazi, chigaŵa chose mumphepete mwa Ashidodi na vikaya vyake.47 Ashidodi,+ mizi yake, na vikaya vyake. Gaza+ na mizi yake, na vikaya vyake, kukhilira ku Dambo la Eguputo, Nyanja Yikuru,* na chigaŵa chapafupi.+48 Mu chigaŵa cha mapiri mukaŵa Shamira, Yatiri,+ Soko,49 Dana, Kiriyati-sana, ndiko kuti, Debiri,50 Anabu, Eshitemo,+ Animu,51 Gosheni,+ Holoni, na Gilo.+ Misumba 11 na vikaya vyake.52 Arabu, Duma, Eshani,53 Yanimu, Beti-tapuwa, Afeka,54 Humuta, Kiriyati-ariba, ndiko kuti, Heburoni,+ na Ziyori. Misumba 9 na vikaya vyake.55 Mawoni,+ Karimeli, Zifu,+ Yuta,56 Yezireli, Yokideyamu, Zanowa,57 Kayini, Gibeya, na Timuna.+ Misumba 10 na vikaya vyake.58 Halihulu, Beti-zuri, Gedori,59 Marati, Beti-anoti, na Elitekoni. Misumba 6 na vikaya vyake.60 Kiriyati-baala, ndiko kuti, Kiriyati-yerimu,+ na Raba. Misumba yiŵiri na vikaya vyake.61 Mu mapopa mukaŵa Beti-araba,+ Midini, Sekaka,62 Nibushani, Msumba wa Mchere, na Engedi.+ Misumba 6 na vikaya vyake.63 Kweni ŵanalume ŵa Yuda ŵakatondeka kuchimbizga+ Ŵayebusi+ awo ŵakakhalanga mu Yerusalemu.+ Ntheura Ŵayebusi ŵachali kukhala mukati mwa Yuda mu Yerusalemu m’paka lero.


text:
APRIL 7, 2017
RUSSIA
Mulandu Wakukhumba Kukanizga Ŵakaboni ŵa Yehova Ukulutilira pa Zuŵa Lachitatu
Khoti Likuru Chomene la Russian Federation Supreme Court likulutilizga mulandu wa Ŵakaboni ŵa Yehova. Muhanya uno ni zuŵa lachitatu kufuma apo khoti ili likambira kutegherezga mulandu wakukhumba kukanizga Ŵakaboni ŵa Yehova mu Russia. Ŵakaboni ŵa Yehova ŵangususka ivyo Unduna wa vya Malango ukuŵayowoyera.
Sergey Cherepanov wangususka ivyo Unduna uwu ukuyowoya kuti ofesi ya Ŵakaboni ŵa Yehova yikuchita vinthu mwakutalulira. Nangauli Unduna uwu ukuti ofesi ya Ŵakaboni ŵa Yehova yikuswa malango, kweni ukulongosora yayi umo ofesi iyi yikuswera malango kweniso umo yingalekera. Munyake uyo wakwimira ofesi ya Ŵakaboni ŵa Yehova, Vasiliy Kalin, wangulongosora kuti ofesi iyi yagwira ntchito kwa vyaka 26. Pamanyuma wangufumba kuti: “Pa vyaka vyose ivi, ni mpha apo tikachita vinthu mwakutalulira?” Iyo wangulongosoraso kuti Ŵakaboni ŵa Yehova ŵandasinthe, nyengo zose ŵakupulikira ŵalara ŵa boma na kulondezga malango agho ghakovwira kuti ŵanthu ŵakhalenge mwamtende. Kalin wanguti wakufipa mtima na ivyo boma likuchita chifukwa vikulongora kuti lambapo kale kutambuzga Ŵakaboni ŵa Yehova.
Jaji wazamulutirizga mulandu uwu pa April 12, 2017, nyengo ya 10:00 a.m.


text: 8 Wakati wakhira kufuma mu phiri, mizinda yikuru yikamulondezga.2 Ndipo, wonani! munthu wavyoni wakiza na kwamba kumusindamira,* wakati: “Fumu, usange mukukhumba, munganitozga.”+3 Ntheura wakanyoloska woko lake, wakamukhwaska, wakati: “Nkhukhumba! Tozgeka.”+ Nyengo yeneyiyo wakatozgeka ku vyoni vyake.+4 Ndipo Yesu wakati kwa iyo: “Kuphalira munthu waliyose chara,+ kweni luta, ukajilongore kwa wasembe,+ ndipo ukapeleke chawanangwa icho Mozesi wakayowoya,+ kuti uŵe ukaboni kwa iwo.”5 Wakati wanjira mu Kaperenaumu, mulara wa ŵasilikari wakiza kwa iyo na kumuŵeyelera,+6 wakati: “Fumu, muteŵeti wane wagona pasi mu nyumba chifukwa cha nthenda ya kufwa viŵaro, ndipo wakusuzgika chomene.”7 Yesu wakati kwa iyo: “Para nakafika kura namumuchizga.”8 Pakuzgora, mulara wa ŵasilikari wakati: “Dada, ndine wakwenelera chara kuti imwe mukanjire mu nyumba yane, kweni yowoyani waka mazgu ndipo muteŵeti wane wachirenge.9 Pakuti nane nili pasi pa mazaza gha munthu munyake, kweni nili na ŵasilikari pasi pane. Ndipo nkhuti kwa yumoza, ‘Lutanga!’ ndipo wakuluta, ndiposo kwa munyake, ‘Zanga!’ ndipo wakwiza, na kwa muzga wane, ‘Chita ichi!’ ndipo wakuchita.”10 Yesu wakati wapulika ichi, wakazizwa ndipo wakati ku awo ŵakamulondezganga: “Nkhumuphalirani unenesko, palije na yumoza mu Israyeli uyo namusanga na chipulikano chikuru nthena.+11 Kweni nkhumuphalirani kuti ŵanandi ŵa kumafumiro gha dazi na kumanjiliro gha dazi ŵamwiza na kukhala pa thebulu pamoza na Abrahamu na Yisake na Yakhobe mu Ufumu wakuchanya.+12 Peneapo ŵana ŵa Ufumu ŵazamuponyeka kuwaro ku chisi. Kwenekura ndiko ŵamulilira na kuska mino ghawo.”+13 Penepapo Yesu wakati kwa mulara wa ŵasilikari: “Lutanga. Nga umo walongolera chipulikano chako, ntheura ndimo chichitikire kwa iwe.”+ Muteŵeti wakachira mu ora lenelira.+14 Yesu wakati wanjira mu nyumba ya Petrosi, wakawona nyinavyara+ wa Petrosi wagona pasi chifukwa cha kuthukira muthupi.+15 Ntheura wakakhwaska woko lake,+ thupi likaleka kuthukira, ndipo wakawuka na kwamba kumuteŵetera.16 Kweni kukati kwaŵa mise, ŵanthu ŵakamwizira na ŵanthu ŵanandi ŵakukoleka na viŵanda, ndipo wakafumiska mizimu na mazgu pera. Wakachizga wose awo ŵakaŵa ŵalwari,17 kuti ghafiskike mazgu agho ntchimi Yesaya yikayowoya, kuti: “Iyo wakatora maulwari ghithu na kuyegha matenda ghithu.”+18 Yesu wakati wawona mzinda wamuzingilizga, wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti ŵambukire ku sirya linyake.+19 Ndipo kukiza mulembi munyake, wakati kwa iyo: “Msambizgi, nimulondezganinge kulikose uko mukuya.”+20 Kweni Yesu wakati kwa iyo: “Ŵakambwe ŵali na michembo ndipo viyuni vyamudera vili na vivwimbo, kweni Mwana wa munthu walije malo ghakugonekapo mutu wake.”+21 Ndipo msambiri munyake wakati kwa iyo: “Fumu, nizomerezgani kuti nilute dankha nkhasunge adada.”+22 Yesu wakati kwa iyo: “Lutilira kunilondezga, ndipo ŵakufwa uŵaleke ŵasunge ŵakufwa ŵawo.”+23 Ndipo wakati wakwera boti, ŵasambiri ŵake ŵakamulondezga.+24 Sono wonani! chimphepo chikuru chikawuka pa nyanja, mwakuti majigha ghakabenekeleranga boti, kweni iyo wakaŵa mu tulo.+25 Ndipo ŵakiza na kumuwuska, ŵakati: “Fumu, tiponoskani, tikufwa!”26 Kweni iyo wakati kwa iwo: “Chifukwa wuli mukopa nthena, imwe ŵachipulikano chichoko?”+ Penepapo, wakawuka na kuchenya mphepo na nyanja, ndipo kukaŵa bata likuru.+27 Ntheura ŵanthu ŵakazizwa ndipo ŵakati: “Ni munthu wa mtundu wuli uyu? Nanga ni mphepo na nyanja vikumupulikira.”28 Wakati wafika ku sirya linyake, mu chigaŵa cha Ŵagadara, ŵanalume ŵaŵiri awo ŵakaŵa na viŵanda ŵakakumana nayo, ŵakafumanga ku malaro.*+ Ŵanalume aŵa ŵakaŵa ŵakofya chomene, mwakuti pakaŵavya uyo wakaŵa na chikanga kujumpha mu msewu wura.29 Ndipo wonani! ŵakakolomoka, ŵakati: “Tili namwe na kanthu wuli imwe, Mwana wa Chiuta?+ Kasi mwiza kuno kuti mutisuzge+ pambere nyengo yakutemeka yindafike?”+30 Kweni pataliko na iwo pakaryanga mskambo wa nkhumba zinandi.+31 Ndipo viŵanda vikamba kumuŵeyelera, kuti: “Usange mukutifumiska, mutitume tikanjire mu mskambo wa nkhumba.”+32 Ntheura wakati kwa ivyo: “Lutaninge!” Ndipo vikafumamo na kukanjira mu nkhumba, ndipo wonani! mskambo wose ukachimbilira pakusendemuka na kugodobokera mu nyanja ndipo ukafwira mu maji.33 Kweni ŵaliska ŵakachimbira, ndipo ŵakati ŵanjira mu msumba, ŵakaphara vyose, kusazgapo nkhani ya ŵanalume awo ŵakaŵa na viŵanda.34 Ndipo wonani! msumba wose ukaluta kukakumana na Yesu, ndipo ŵakati ŵamuwona, ŵakamuŵeya kuti wafumemo mu chigaŵa chawo.+


text:
Zina la m’Bayibolu pa Chiyaŵi cha Munyengu Yakali
Pambula kuswera yapa mu 2012, akufufuza vinthu vakali angusaniya vibanthu va chiyaŵi chadongu cho chinguwumbika vyaka 3,000 vajumpha ndipu anguzizwa ukongwa. Ntchinthu wuli cho chinguŵaziziswa? Yiwu anguzizwa ndi vibanthu vo cha kweni mazu ngo ngangulembekapu.
Akufufuza wo ŵati alumikiza vibanthu, anguŵerenga mazu ngachikanani ngo ngenga pa chiyaŵi cho ngakuti: “Eshibala Beni [mwana waku] Beda.” Yaka nkhakwamba kuti ŵanthu akufufuza vinthu vakali asaniyi zina lenili lo likulembeka mu nyengu yakali.
M’Bayibolu mwe so zina lakuti Eshibala. Munthu mwenuyu wenga yumoza mwa ŵana aku Sauli yo wenga Fumu. (1 Mik. 8:33; 9:39) Pulofesa Yosef Garfinkel, yo wangugwira nawu ntchitu yakufukuwa vinthu, wangukamba kuti: “Ntchinthu chakukondwesa kuti zina la m’Bayibolu lakuti Eshibala lo laziŵikanga ŵaka pa nyengu yo Davidi walamuliyanga, sonu lisanirika pa vinthu vakali vo akuvifukuwa pasi.” Anyaki aŵanaŵana kuti zina lenili lenga la munyengu yeniyo pe. Kusanirika kwa zina lenili pa gulu la vinthu vo akuvifukuwa, kulongo kuti vo Bayibolu likamba vauneneska.
Pa vesi linyaki m’Bayibolu zina lakuti Eshibala akulilemba kuti Ishiboshete ndipu m’malu mwa mazu ngakuti “bala” akulembapu kuti “boshete.” (2 Sam. 2:10) Ntchifukwa wuli akuchita viyo? Ŵanthu akufufuza vinthu vakali akamba kuti, “Viwoneka kuti mubuku la 2 Samuele akhumbanga cha kugwirisiya ntchitu zina lakuti Eshibala chifukwa layananangaku ndi zina lakuti Bala, yo wenga chiuta wachikanani wa vuwa. Kweni zina chayilu . . . lisanirika mubuku la Mikoka.”


text:
Ŵakawona Malayizgo gha Chiuta nga Ghafiskika Kale
“Ŵakapokera chara kufiskika kwa malayizgo, kweni ŵakaghawonera patali.”
1. Kasi uwemi wa kughanaghanira vinthu vyamunthazi ngwakuti wuli? (Wonani chithuzithuzi chakwamba.)
TAŴANTHU tikutemwa kughanaghanira vinthu ivyo tindaviwonepo. Ndimo Yehova wali kutilengera. Ntheura tikughanaghanira ivyo vizamuchitika munthazi na kunozgekera. Yehova wakumanya ivyo vizamuchitika kunthazi, ndipo wakutiphalira ivyo wazamutichitira. Usange tikughanaghanirapo ivyo Yehova watilayizga, tigomezgenge kuti vizamuchitika nadi.—2 Kor. 4:18.
2, 3. (a) Kasi kughanaghanira vinthu ivyo tindaviwone kungatovwira wuli? (b) Kasi mu nkhani iyi tizgorenge mafumbo wuli?
2 Nyengo zinyake tikughanaghana vinthu ivyo vingachitika yayi. Mwachiyelezgero, mwana wangaghanaghanira kuti wakwera pa msana wa khulukuska panji bulawura. Ivi vingachitika nadi yayi. Kweni Hana, nyina wa Samuyeli wakaghanaghaniranga ivyo vingachitika nadi. Iyo wakaghanaghaniranga kuti zuŵa linyake wazamupeleka mwana wake pa chihema kuti wateŵeterenge Yehova pamoza na ŵasembe. Iyo wakalotanga waka yayi, kweni ndivyo wakakhumbanga. Ntheura Hana wakafiska ivyo wakalayizga Yehova. (1 Sam. 1:22) Usange tikughanaghanira ivyo Yehova wali kulayizga, ndikuti tikughanaghanira vinthu ivyo vizamuchitika nadi.—2 Pet. 1:19-21.
3 Ŵanthu ŵanyake awo ŵakuzunulika mu Baibolo, ŵakaghanaghaniranga ivyo Yehova wakaŵalayizga. Kasi kughanaghanira malayizgo gha Chiuta kukaŵawovwira wuli? Chifukwa wuli nase tikwenera kughanaghanira umo umoyo uzamuŵira usange Yehova wafiska ivyo wali kutilayizga?
CHIPULIKANO CHAWO CHIKAKHORANGA
4. Chifukwa wuli Abelu wakaghanaghaniranga kuti vinthu vizamuŵa makora kunthazi?
4 Abelu wakaŵa munthu wakwamba kugomezga kuti Yehova wazamufiska ivyo wali kulayizga. Wakamanyanga ivyo Yehova wakaphalira njoka, Adamu na Eva ŵati ŵananga. Yehova wakati ku njoka: ‘Niŵikenge ulwani pakati pa iwe na mwanakazi, na pakati pa mphapu yako na mphapu yake; yibwanyenge mutu wako, iwe ulumenge chitende chake.’ (Gen. 3:14, 15) Abelu wakamanyanga makora yayi umo uchimi uwu uzamufiskikira. Kweni wakaghanaghanirangapo chomene ivyo Chiuta wakayowoya. Panji Abelu wakajifumbanga kuti: ‘Kasi njoka yizamuluma njani? Kasi ni njani wazamovwira ŵanthu kuŵa ŵarunji?’ Abelu wakagomezganga kuti Yehova wazamufiska ivyo wali kulayizga. Ndipo Yehova wakakondwa na sembe iyo Abelu wakapeleka.—Ŵazgani Genesis 3:14, 15; Ŵahebere 11:4.
5. Kasi kughanaghanira vyamunthazi kukamovwira wuli Enoki?
5 Enoki wakagomezganga chomene Chiuta. Iyo wakakhalanga na ŵanthu awo ŵakatukanga Chiuta. Enoki wakaŵa wachikanga ndipo wakaphaliranga ŵanthu uthenga wa cheruzgo wakuti Chiuta wazamuparanya ŵanthu ŵaheni. (Yuda 14, 15) Kasi ntchivichi chikamovwira? Iyo wakaghanaghaniranga umo charu chizamuŵira apo waliyose wazamuteŵetera Yehova.—Ŵazgani Ŵahebere 11:5, 6.
6. Kasi Nowa wakaghanaghaniranga vichi chiwowota chati chajumpha?
6 Nowa wakagomezganga chomene Yehova ndipo wakapona chiwowota. (Heb. 11:7) Iyo wakapeleka sembe ya nyama kwa Yehova. (Gen. 8:20) Pamasinda pa chiwowota, ŵanthu ŵakaŵaso ŵaheni chomene. Nimurodi wakamba kuwusa ndipo wakachiska ŵanthu kugalukira Yehova. (Gen. 10:8-12) Kweni Nowa wakalutilira kugomezgeka. Nga ni Abelu, Nowa wakagomezganga kuti Chiuta wazamuwuskapo kwananga na nyifwa. Kweniso wakaghanaghaniranga kuti ŵalongozgi wose ŵankhaza ŵazamuparanyika. Ndivyo nase tighanaghanirenge, pakuti vyakhala pachoko waka kufiskika.—Rom. 6:23.
ŴAKAGHANAGHANIRANGA MALAYIZGO GHA CHIUTA
7. Kasi Yehova wakalayizga vichi Abrahamu, Yisake na Yakobe?
7 Yehova wakalayizga Abrahamu, Yisake na Yakobe kuti mitundu yose yizamutumbikika kwizira mu “mphapu” yawo. (Gen. 22:18; 26:4; 28:14) Yehova wakaŵalayizgaso kuti ŵazamwandana chomene na kukhala mu Charu cha Layizgano. (Gen. 15:5-7) Abrahamu, Yisake na Yakobe ŵakamanyanga kuti Yehova wazamufiska ivyo walayizga. Ntheura ŵakawonanga nga iwo na mbumba zawo ŵanjira kale mu Charu cha Layizgano. Adamu na Eva ŵati ŵananga, Yehova wakamba kovwira ŵanthu ŵakugomezgeka kumanya kuti ŵazamuŵaso ŵarunji.
8. Kasi ntchivichi chikawovwira Abrahamu kuti wapulikirenge na kugomezga chomene Yehova?
8 Abrahamu wakagomezganga chomene Yehova. Nyengo zose wakapulikiranga nanga ni apo chikaŵa chinonono kuchita nthena. Abrahamu na ŵateŵeti ŵanyake ŵakugomezgeka ŵakawonanga ivyo Yehova wali kulayizga nga vyafiskika kale. Baibolo likuti: ‘Nangauli ŵakawona yayi kufiskika kwa malayizgo, kweni ŵakaghawonera patali.’ (Ŵazgani Ŵahebere 11:8-13.) Abrahamu wakamanya kuti Yehova wakufiska ivyo walayizga, lekani wakagomezganga kuti vyose ivyo Yehova walayizga vizamufiskika.
9. Kasi chipulikano chikamovwira wuli Abrahamu?
9 Abrahamu wakaŵa na chipulikano ndipo wakagomezganga kuti ivyo Yehova Chiuta walayizga vizamuchitika. Iyo wakaleka chikaya chake ndipo wakakhaliranga waka kwenda. Wakamanya kuti misumba iyo wakakhalangamo yikhaliskenge yayi chifukwa ŵalongozgi ŵakaŵa ŵambura kumanya Yehova. (Josh. 24:2) Abrahamu, Abelu, Enoki, Nowa na ŵanyake ŵakagomezganga kuti Yehova wazamuwuska ŵakufwa. Ŵakamanyanga kuti Ufumu wa Chiuta uzamuwusa charu chapasi muyirayira. Ufumu uwu ndiwo ni ‘msumba uwo muzengi na wakuwupanga ni Chiuta.’ (Heb. 11:10) Iwo ŵakakhozganga chipulikano chawo apo ŵakaghanaghaniranga chomene kuti ŵazamukhala mu charu chakutowa kwamuyirayira, ndipo ŵakagomezganga chomene Yehova.—Ŵazgani Ŵahebere 11:10.
10. Chifukwa wuli Sara wakaghanaghaniranga vyamunthazi?
10 Sara, muwoli wa Abrahamu, wakaŵa na chipulikano ndipo wakagomezganga chomene kuti ivyo Yehova walayizga vizamuchitika. Apo wakaŵa na vyaka 90, wakaŵa kuti walije mwana. Kweni wakalindiliranga mwakunweka apo wazamuŵira na mwana. Ndipo iyo wakawonanga mwana wake nga wazgoka kale mtundu ukuru. (Heb. 11:11, 12) Kasi ntchivichi chikamovwira Sara? Wakagomezga ivyo Yehova wakaphalira mfumu wake kuti: ‘Nimutumbikenge [Sara], na kukupa iwe mwana msepuka mwa iyo; nimutumbikenge, waŵenge nyinawo wa mitundu; mafumu gha ŵanthu ghafumenge mwa iyo.’ (Gen. 17:16) Yehova wakafiska nadi layizgo lake. Sara wakababa mwana na kumuthya Yisake. Ivi vikawovwira Sara kugomezga kuti vyose ivyo Yehova walayizga vizamuchitika. Nase tingakhozga chipulikano chithu mwa Yehova para tikughanaghanira vinthu viwemi ivyo watilayizga.
WAKALAŴISKA DODOLI PA NJOMBE
11, 12. Kasi ntchivichi chikawovwira Mozesi kutemwa chomene Yehova?
11 Mozesi wakaŵa na chipulikano kuti ivyo Yehova walayizga vizamuchitika. Iyo wakalelekera mu nyumba ya themba ku Eguputo. Iyo wakakana usambazi na kupika mazaza, chifukwa wakatemwanga chomene Yehova. Ŵapapi ŵake ŵakamusambizga wachali muchoko kuti Yehova wazamuwombora Ŵahebere ku wuzga na kuŵapa Charu cha Layizgano. (Gen. 13:14, 15; Ex. 2:5-10) Mozesi wakaghanaghaniranga chomene ivyo Yehova wali kulayizga. Lekani wakatemwanga chomene Yehova.
12 Baibolo likuti: ‘Na chipulikano, Mozesi wakati wakura, wakakana kuchemeka mwana wa mwana mwanakazi wa Faro, wakasankha kusuzgika pamoza na ŵanthu ŵa Chiuta, m’malo mwa vyakukondweska vya nyengo yichoko waka vya kwananga, chifukwa wakapima nthombozgo za Khristu kuŵa usambazi ukuru kuluska usambazi wa mu Eguputo; pakuti wakalaŵiska dodoli pa njombe yakuzakapelekeka.’—Heb. 11:24-26.
13. Kasi kughanaghanira malayizgo gha Yehova kukamovwira wuli Mozesi?
13 Mozesi wakaghanaghaniranga chomene ivyo Yehova wakalayizga kuti wazamuwombora Ŵaisrayeli ku wuzga. Mozesi wakamanyangaso kuti Yehova wazamufwatura ŵanthu ku nyifwa. (Job 14:14, 15; Heb. 11:17-19) Mozesi wakamanya kuti Yehova wakutemwa chomene ŵanthu. Kweniso wakatemwanga chomene Yehova ndipo wakaŵa na chipulikano chakukhora. Ivi vikamovwira kuti wateŵetere Yehova umoyo wake wose. (Dute. 6:4, 5) Nangauli Faro wakakhumbanga kumukoma, Mozesi wakamanyanga kuti Yehova wazamumuwuska.—Ex. 10:28, 29.
GHANAGHANIRANI IVYO UFUMU WA CHIUTA UZAMUMUCHITIRANI
14. Kasi ŵanthu ŵakutemwa kughanaghanira vichi?
14 Ŵanthu ŵanyake ŵakughanaghanira vinthu ivyo vingazakachitika nadi yayi. Mwachiyelezgero, mukavu wangaghanaghanira kuti zuŵa linyake wazamuŵa musambazi ndipo masuzgo ghake ghose ghazamumara. Kweni Baibolo likuti umoyo mu charu cha Satana ichi ngwakuzura na masuzgo pera. (Sal. 90:10) Ŵanyake ŵakughanaghana kuti boma lingamazga masuzgo gha ŵanthu. Kweni Baibolo likuti Ufumu wa Chiuta ndiwo uzamumazga masuzgo ghose. (Dan. 2:44) Ŵanthu ŵanandi ŵakughanaghana kuti vinthu viheni vilutilirenge kuŵapo. Kweni Baibolo likuti Chiuta wazamuparanya charu chiheni ichi. (Zef. 1:18; 1 Yoh. 2:15-17) Awo ŵakughanaghanira vinthu vyakupambana na ivyo Yehova walayizga, ŵazamukhuŵara.
15. (a) Chifukwa wuli ntchiwemi kughanaghanira ivyo Yehova watilayizga? (b) Kasi imwe mukukhumba kuti Yehova wazakamuchitirani vichi?
15 Yehova watilayizga vinthu viwemi munthazi. Para tikughanaghanira umo umoyo uzamuŵira, nkhongono zikukwera ndipo tikuteŵetera Yehova mwakukondwa. Kwali tizamuluta kuchanya kwali tizamukhala pa charu chapasi, tighanaghanirenge ivyo tizamuchita usange Yehova wafiska malayizgo ghake. Para muzamukhala pa charu chapasi, mughanaghanirenge kuti muli na ŵabwezi ŵinu ndipo mukugwira lumoza ntchito yakuzgora charu kuŵa paradiso. Awo ŵakulaŵilira ntchito iyi ŵakumughanaghanirani ndipo mukukondwa chomene. Waliyose wakutemwa Yehova. Muli na umoyo uwemi kweniso mulije vyenjezgo. Muli na luso ndipo mukovwira ŵanyinu na kulumba Yehova. Kweniso ghanaghanirani kuti mukusambizga ŵanthu awo ŵawuka ku ŵakufwa kuti ŵamanye Yehova. (Yoh. 17:3; Mil. 24:15) Vinthu ivi ni maloto waka yayi, kweni Baibolo likuti vizamuchitika nadi.—Yes. 11:9; 25:8; 33:24; 35:5-7; 65:22.
DUMBISKANANI IVYO CHIUTA WALI KULAYIZGA
16, 17. Chifukwa wuli ntchiwemi kudumbiskana na ŵanyithu ivyo Chiuta wali kulayizga?
16 Tikwenera kuphalirako ŵabali na ŵadumbu ivyo tikukhumba kuzakachita mu charu chiphya. Para tikuchita nthena, waliyose waghanaghanirenge umoyo wakukondweska wamunthazi. Tikumanya yayi icho waliyose wazamuchita nadi mu charu chiphya. Kweni usange tikuphalira ŵanyithu ivyo tikukhumba kuzakachita, ndikuti tili na chipulikano kuti Yehova wazamuchita ivyo wali kulayizga. Para tikuchita nthena, tilutilirenge kuteŵetera Yehova mwakugomezgeka mu charu chiheni ichi. Ndimo Paulosi wakachitira na ŵabali ŵake ku Romu.—Rom. 1:11, 12.
17 Usange mukughanaghanira ivyo Yehova wazamumuchitirani, vimovwiraninge kuti muleke kughanaghanira waka masuzgo ghinu. Petrosi wakafipanga mtima na ivyo wakasida. Ntheura zuŵa linyake wakafumba Yesu kuti: ‘Ise tasida vinthu vyose na kumulondezgani; kasi tizamuŵa na vichi?’ Yesu wakakhumbanga kuti Petrosi pamoza na ŵasambiri ŵanyake ŵaghanaghanirenge ivyo Chiuta wazamuŵachitira kunthazi. Ntheura Yesu wakaŵazgora kuti: ‘Para Mwana wa munthu wakhala pa chizumbe chake chauchindami, imwe mwanilondezga namweso muzamukhala pa vizumbe khumi na viŵiri, kweruzga mafuko khumi na ghaŵiri gha Israyeli. Ndipo waliyose uyo wasida nyumba panji ŵakuru panji ŵanung’una panji ŵadumbu panji wiske panji nyina panji ŵana panji minda chifukwa cha zina lane, wazamupokera vinandi kwakuluska ndipo wazamuhara umoyo wamuyirayira.’ (Mat. 19:27-29) Petrosi na ŵasambiri ŵanyake ŵakamba kughanaghanira kuti ŵazamuwusa lumoza na Yesu kuchanya na kovwira ŵanthu pa charu chapasi kuŵaso ŵarunji.
18. Chifukwa wuli tikwenera kughanaghanira ivyo Chiuta wazamutichitira munthazi?
18 Tasambira ivyo vikawovwira ŵateŵeti ŵa Yehova kuti ŵaŵe na chipulikano chakukhora. Abelu wakaghanaghaniranga ivyo Yehova wakalayizga ndipo wakaŵa na chipulikano kuti vizamuchitika, ndipo wakakondweska Yehova. Abrahamu wakaghanaghaniranga umo Yehova wazamufiskira ivyo wakalayizga kuti mitundu yose yizamutumbikika kwizira mu “mphapu” yake. Ntheura wakapulikira Yehova nanga ni apo chikaŵa chinonono kuchita nthena. (Gen. 3:15) Mozesi wakalaŵiska dodoli pa njombe ndipo vikamovwira kuti watemwe chomene Yehova na kuŵa na chipulikano chakukhora. (Heb. 11:26) Chipulikano chithu chikukhora kweniso tikumutemwa chomene Yehova usange nyengo zose tikughanaghanira ivyo Yehova wazamutichitira kunthazi. Kasi ni vinthu wuli vinyake ivyo tikwenera kughanaghanira? Tizamusambira mu nkhani yapanthazi.


text:
Seputembala 5-11
SALIMO 119
Sumu 48 na Lurombo
Mazgu Ghakwamba (Mamin. 3 panji kuchepera apa)
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
“Yendani mu Dango la Yehova”: (Mamin. 10)
Sa 119:1-8—Kuti munthu waŵe wakukondwa nadi wakwenera kwenda mu dango la Chiuta (w05 5/1 peji 3 ndime 3-4)
Sa 119:33-40—Mazgu gha Chiuta ghakutovwira kuti tiŵenge na chikanga para takumana na viyezgo (w05 5/1 peji 6 ndime 12)
Sa 119:41-48—Usange taghamanya makora Mazgu gha Chiuta tiŵenge na chikanga pakupharazga (w05 5/1 peji 6 ndime 13-14)
-
Ivyo Tasambira: (Mamin. 8)
Sa 119:71—Kasi kusuzgika kuli na uwemi wuli? (w06 10/1 peji 30 ndime 4)
Sa 119:96—Kasi mazgu ghakuti “nawona kuti chose icho ntchakufikapo chili na chigoti” ghakung’anamurachi? (w06 10/1 peji 30 ndime 5)
Kasi ivyo nasambira pakuŵerenga Baibolo sabata iyi, vikunisambizga vichi za Yehova?
Kasi nasanga fundo wuli pakuŵerenga Baibolo sabata iyi izo zinganovwira pakupharazga?
-
Kuŵerenga Baibolo: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) Sa 119:73-93
PHARAZGANI MWALUSO
Umo Tingapharazgira Mwezi Uno: (Mamin. 15) Kudumbiskana. Longorani tumavidiyo, ndipo pamanyuma pa kavidiyo kalikose dumbiskanani ivyo tikusambirapo. Chiskani ŵapharazgi kuti ŵalembenge masachizgo ghawo gha umo ŵangapharazgira.
UMOYO WACHIKHRISTU
Sumu 69
“Usange Mwana Ndiyo Watipokelera”: (Mamin. 5) Nkhani.
Ivyo Vikukhumbikwa pa Mpingo: (Mamin. 10) Usange mwakhumba, mungadumbiskana ivyo tikusambirapo mu Buku Lapachaka. (yb16 peji 59-62)
Sambiro la Baibolo la Mpingo: (Mamin. 30) ia mutu 6 ndime 1-14
Weleranimo Ivyo Mwasambira na Kuyowoyapo Mwakudumura Ivyo Muzamusambira Sabata Yikwiza (Mamin. 3)
Sumu 13 na Lurombo


text:
“Lutani Mukasambizengi Ŵanthu Amitundu Yosi Kuti Aje Akusambira”
“Lutani mukasambizengi ŵanthu amitundu yosi kuti aje akusambira ŵangu, mukaŵabatizengi . . . , Mukaŵasambizengi kuti asungengi vinthu vosi vo ndikukulamulani.”
SUMU: 47, 17
1, 2. Kumbi tingajifumba mafumbu nanga chifukwa cha vo Yesu wangukamba pa Mateyu 24:14?
KAYA ŵanthu akoliyana nasi pamwenga atitisusa, mbamanavi ukongwa wo angakana kuti Akaboni aku Yehova aziŵika ukongwa chifukwa cha ntchitu yawu yakupharazga. Akhumba mukukumanapu ndi ŵanthu mu uteŵeti wo akamba kuti akoliyana cha ndi vo tigomeza, kweni awonga ntchitu yo tichita. Nge mo tiziŵiya, Yesu wangukamba kuti uthenga wamampha wa Ufumu wazamupharazgika pacharu chosi. (Mat. 24:14) Kweni kumbi tiziŵa wuli kuti ntchitu yo tichita yifiska vo Yesu wangukamba? Kumbi nkhujikuza asani tingakamba kuti isi ndisi tichita ntchitu iyi?
2 Matchalitchi nganandi ngakamba kuti ngapharazga uthenga wamampha. Kweni yingu ngachitisa waka mapempheru ngakutchalitchi pamwenga kupharazga pa TV ndi Intaneti kweniso kupempha ŵanthu kuti akambi vo vinguŵachitikiya. Matchalitchi nganyaki ngakamba kuti ngapharazga chifukwa ngatovya ŵanthu wo asuzika pamwenga kuzenga vipatala ndi sukulu. Kumbi ivi ndivu Yesu wangulamula akusambira ŵaki kuti achitengi?
3. Mwakukoliyana ndi Mateyu 28:19, 20, kumbi ndi vinthu vinayi nivi vo akusambira aku Yesu atenere kuchita?
3 Kumbi akusambira aku Yesu ajanga waka phe, kulindiza ŵanthu kuti ndiwu azengi kwaku yiwu? Awa. Yesu wati wayuka, wangukambiya akusambira ŵaki kuti: “Mwaviyo, lutani mukasambizengi ŵanthu amitundu yosi kuti aje akusambira ŵangu, mukaŵabatizengi . . . , Mukaŵasambizengi kuti asungengi vinthu vosi vo ndikukulamulani.” (Mat. 28:19, 20) Lemba ili lilongo kuti tikhumbika kuchita vinthu vinayi. Chakwamba, titenere ‘kuluta’ ku ŵanthu. Chachiŵi, tikhumbika kuŵawovya kuti aje akusambira. Chachitatu, titenere kuŵabatiza. Ndipu chakumaliya, tikhumbika kuŵasambiza. Munthu munyaki wangukamba kuti ntchitu iyi nja Mkhristu weyosi.
4. Kumbi Yesu wakambanga ‘ulovi’ nuwu?
4 Kumbi Yesu wang’anamuwanga kuti wakusambira weyosi wapharazgengi pakuyija pamwenga akhumbika kupharazga mwakukoliyana? Pakuti munthu yumoza wangafiska cha kupharazgiya ŵanthu “amitundu yosi,” ntchitu iyi yikhumbika kuchitika ndi ŵanthu anandi mwakukoliyana. Yesu wangulongo so fundu iyi pa nyengu yo wadananga akusambira ŵaki kuti aje “alovi a ŵanthu.”(Ŵerengani Mateyu 4:18-22.) Ulovi wo wakambanga yapa ngwa munthu yimoza cha yo wagwirisiya ntchitu mutepa pakuŵeja ndipu walindiza kuti somba yikoŵe. Kweni wakambanga ulovi wa mukwawu wo uguzika ndi ŵanthu anandi mwakukoliyana.
5. Kumbi ndi mafumbu nanga ngo tikhumbika kumuka, ndipu ntchifukwa wuli?
5 Kuti tiziŵi wo apharazga uthenga wamampha mazuŵa nganu, titenere kumuka mafumbu nganayi yanga:
Kumbi ndi uthenga nuwu wo titenere kupharazga?
Kumbi titenere kuja ndi chilatu wuli pakugwira ntchitu iyi?
Kumbi tikhumbika kugwirisiya ntchitu nthowa nizi?
Kumbi titenere kupharazga mpaka pani ndipuso kwa nyengu yitali wuli?
Mafumbu yanga ngatiwovyengi kuziŵa wo apharazga uthenga wakutasa ŵanthu. Ngatiwovyengi so kuti tichitengi ntchitu iyi mwachitatata.
KUMBI NDI UTHENGA NUWU WO TITENERE KUPHARAZGA?
6. Ntchifukwa wuli mugomezga kuti Akaboni aku Yehova apharazga uthenga wakwenere?
6 Ŵerengani Luka 4:43. Yesu wapharazganga “uthenga wamampha wa Ufumu” ndipu wakhumbanga kuti akusambira ŵaki nawu achitengi viyo. Kumbi mbayani wo apharazga uthenga wenuwu ku mitundu yosi? Kumuka nkhwakuphweka. Mbakaboni aku Yehova. Chinanga mbanthu akususa nawu azomereza venivi. Mwakuyeruzgiyapu, wasembi munyaki wangukambiya Kaboni munyaki kuti iyu wajapu mu vyaru vakupambanapambana. Wangumukambiya so kuti wangufumba Akaboni mu vyaru vosi vo wangujaku kuti amukambiyi uthenga wo apharazga. Kumbi yiwu angumumukanji? Wasembi uyu wangukamba kuti: “Wosi ŵenga avumbwa chifukwa angundimuka chinthu chimoza. Anguti: ‘Uthenga wamampha wa Ufumu.’” Akaboni yaŵa ŵenga “avumbwa” cha kweni akambanga mwakukoliyana nge mo Akhristu aunenesa atenere kuchitiya. (1 Ŵakor. 1:10) Yiwu akambanga mwakukoliyana ndi uthenga wo we mu Chigongwi cha Alinda Chakupharazga Ufumu Waku Yehova. Magazini iyi yisanirika mu vineneru 254. Ndipu magazini pafupifupi 59 miliyoni ngasindikizika, kung’anamuwa kuti ndiyu magazini yakuwanda ukongwa pacharu chosi.
7. Kumbi tiziŵa wuli kuti aliska a Matchalitchi ngachikhristu apharazga uthenga wa Ufumu cha?
7 Aliska a matchalitchi apharazga uthenga wa Ufumu cha. Ndipu asani akamba kuti apharazga uthenga wa Ufumu, anandi akamba kuti uja mu mtima mwa Mkhristu. (Luka 17:21) Yiwu atiŵawovya cha ŵanthu kuziŵa kuti Ufumu waku Chiuta ndi boma lakuchanya lo liwusika ndi Yesu Khristu. Atiŵawovya so cha kuziŵa kuti boma lenili ndilu lazamutuzapu masuzgu ngo ŵanthu akumana nangu. Kweniso atovya ŵanthu cha kuziŵa kuti pambula kuswera, boma ili lazamutuzapu vinthu viheni vosi pacharu chapasi. (Chiv. 19:11-21) M’malu mwaki, yiwu akumbukiya Yesu pa Khirisimasi ndi pa Isitala. Aziŵa cha vo Yesu wazamuchita asani waziyamba kuwusa charu chapasi. Chifukwa chakuti aziŵa cha uthenga wo akhumbika kupharazga, kumbi angaziŵa chilatu cho atenere kupharazgiya?
KUMBI TITENERE KUJA NDI CHILATU WULI PAKUGWIRA NTCHITU IYI?
8. Kumbi chilatu chiheni chakupharazgiya ndi nichi?
8 Kumbi titenere kuja ndi chilatu wuli asani tigwira ntchitu yakupharazga? Titenere kupharazga kuti tisaniyi ndalama cha pamwenga kuzenga vinyumba vikuluvikulu. Yesu wangukambiya akusambira ŵaki kuti: “Mukupaskika kwawezi, paskani kwawezi.” (Mat. 10:8) Mazu ngaku Chiuta ngakuchitiya malonda cha. (2 Ŵakor. 2:17) Wo apharazga uthenga akhumbika kusaniliyapu phindu cha pa ntchitu yo achita. (Ŵerengani Machitidu 20:33-35.) Chinanga kuti ngatiwuziŵa ulongozgi uwu, matchalitchi nganandi ngalimbana ndi kusonkhesa ndalama pamwenga kuchita bizinesi kuti ngasaniyi ndalama zakulipiliya aliska ndi ŵanthu anyaki a ntchitu. Aliska anandi avisopa mbakukhupuka ukongwa.
9. Kumbi Akaboni aku Yehova alongo wuli kuti apharazga ndi chilatu chamampha?
9 Kumbi mbiri ya Akaboni aku Yehova njakuti wuli pa nkhani ya mpasku? Ntchitu yawu yitendeseka ndi ndalama zo ŵanthu apereka mwakukhumba ŵija. (2 Ŵakor. 9:7) Mu Nyumba ya Ufumu atendesa mbali ya mpasku cha. Chaka chamala pe, Akaboni aku Yehova angumaliya maola pafupifupi 2 biliyoni pa ntchitu yakupharazga uthenga wamampha. Kweniso achitisanga masambiru nga Bayibolu ngakujumpha 9 miliyoni mwezi wewosi. Chakuziziswa ntchakuti yiwu alipirika cha pakuchita ntchitu iyi kweni agwirisiya ntchitu ndalama zawu. Pakukamba za ntchitu yo Akaboni aku Yehova achita, munthu munyaki wangukamba kuti: “Mtima wawu utuŵa pakupharazga ndi kusambiza. . . . Yiwu alivi aliska wo atiŵalipira. Ivi vitovya kuti aleki kunanga ndalama zinandi.” Sonu kumbi chilatu cho tigwiriya ntchitu iyi ntchakuti wuli? Tigwira ntchitu iyi mwakukhumba tija chifukwa chakuti titanja Yehova ndi ŵanthu. Mtima wakujipereka uwu ufiska vo vikukambika pa Sumu 110:3. (Ŵerengani.)
KUMBI TITENERE KUGWIRISIYA NTCHITU NTHOWA NIZI?
10. Kumbi Yesu ndi akusambira ŵaki agwirisiyanga ntchitu nthowa nizi pakupharazga?
10 Kumbi Yesu ndi akusambira ŵaki agwirisiyanga ntchitu nthowa nizi pakupharazga uthenga wamampha? Yiwu alutanga kwekosi ko angasaniya ŵanthu nge kumusika ndi munthowa. Ayendanga nyumba ndi nyumba kupenja ŵanthu akwenere. (Mat. 10:11; Luka 8:1; Mac. 5:42; 20:20) Nthowa iyi yaŵawovyanga kuti apharazgiyengi weyosi.
11, 12. Kumbi vo Matchalitchi ngachita vipambana wuli ndi vo Akaboni aku Yehova achita pa nkhani yakupharazga uthenga wamampha?
11 Kumbi Matchalitchi ngachita wuli pa nkhani iyi? Ŵanthu aleke aliska ŵawu wo alipirika kuti ndiwu apharazgengi. Kweni m’malu mwakuja alovi a ŵanthu, Aliska alimbana ukongwa ndi kusunga “somba” zo abaya kali. Mbunenesa kuti nyengu zinyaki aliska anyaki achiska mbereri zawu kuti zipharazgengi. Mwakuyeruziyapu, kukwamba kwa chaka cha 2001, Papa Yohane Paulo Wachiŵi wangulemba kuti: “Kwa vyaka vinandi, ndapempha mwakuwerezawereza kuti tiyambepu so kupharazga. Sonu napu ndiwerezapu . . . Titenere kwamba so kuja ndi mtima wo Paulo wenga nawu yo wangukamba kuti: ‘Soka ini asani ndileka kupharazga uthenga wamampha.’” Papa wangukamba so kuti ntchitu iyi yitenere kuchitika ndi ŵanthu amanavi cha kweni ndi ŵanthu wosi aku Chiuta. Kweni kumbi mbalinga wo anguchita vo Papa wangukamba?
12 Kumbi mbiri ya Akaboni aku Yehova njakuti wuli pa nkhani iyi? Ndiwu pe apharazga kuti Yesu wakwamba kuwusa mu 1914. Nge mo Yesu wangukambiya, yiwu aŵikapu mtima ukongwa pa ntchitu yakupharazga. (Marko 13:10) Buku lakuti Pillars of Faith
KUMBI TITENERE KUPHARAZGA MPAKA PANI NDIPUSO KWA NYENGU YITALI WULI?
13. Kumbi titenere kupharazga mpaka pani?
13 Yesu wangukamba kuti uthenga wamampha ukhumbika kupharazgika “pacharu chosi chapasi.” (Mat. 24:14) Titenere kusambiza “ŵanthu amitundu yosi” kuti aje akusambira. (Mat. 28:19, 20) Ivi ving’anamuwa kuti tikhumbika kupharazga pacharu chosi.
14, 15. Kumbi ndi vinthu wuli vo vilongo kuti Akaboni aku Yehova afiska uchimi waku Yesu wakupharazga pacharu chosi? (Wonani vithuzi vo ve papeji 8.)
14 Sonu tiyeni tikambisani fundu zimanavi kuti tivwisi mo Akaboni aku Yehova afiskiya uchimi waku Yesu wakupharazga pacharu chosi. Ku United States kwe aliska pafupifupi 600,000 a matchalitchi ngakupambanapambana. Kweni mu charu ichi mwe Akaboni aku Yehova pafupifupi 1,200,000. Pacharu chosi chapasi, Tchalitchi cha Katolika che ndi asembi akujumpha 400,000. Sonu yanisani manambala yanga ndi chiŵerengeru cha Akaboni wo apharazga uthenga wa m’Bayibolu. Pacharu chosi chapasi, Akaboni aku Yehova pafupifupi 8 miliyoni apharazgiya ŵanthu mu vyaru 240. Yiwu achita ntchitu yikulu ukongwa! Ntchitu iyi yitovya kuti Yehova watumbikiki.
15 Isi Akaboni aku Yehova tikhumbisisa kuti tipharazgiyi ŵanthu anandi uthenga wamampha charu chechendamali. Ndichu chifukwa chaki, tipambana ndi matchalitchi nganyaki pa nkhani yakufwatuliya ndi kusindikiza mabuku. Tagaŵiya mamiliyoni nganandi nga mabuku, magazini, timapepala takudaniya ŵanthu ku unganu wachigaŵa ndi ku Chikumbusu ndipuso timapepala tinyaki kwawezi. Tifwatuliya mabuku mu vineneru vakujumpha 700. Mabayibolu ngakujumpha 200 miliyoni nga Baibulo la Dziko Latsopano la Malemba Opatulika ngasindikizika mu vineneru vakujumpha 130. Chaka chamala pe tingusindikiza mabuku 4.5 biliyoni. Pa Webusayiti yidu pasanirika vineneru vakujumpha 750. Ntchisopa nichi chinyaki cho chingachita ntchitu izi?
16. Kumbi tiziŵa wuli kuti Akaboni aku Yehova ŵe ndi mzimu waku Chiuta?
16 Kumbi ntchitu yakupharazga yitenere kugwirika kwa nyengu yitali wuli? Yesu wangukamba kuti ntchitu iyi yilutiriyengi mpaka mu nyengu zakumaliya ndipu “pavuli paki umaliru uzengi.” (Mat. 24:14) Kumbi ndi mpingu nuwu wo ulutirizga kupharazga uthenga wamampha mu nyengu zinu zakumaliya? Anyaki wo tikumana nawu mu upharazgi angakamba kuti: “Isi te ndi mzimu wakupaturika kweni imwi mugwira ntchitu yakupharazga.” Kweni kumbi kukunthiyapu ko tichita pa ntchitu yakupharazga, mbukaboni cha wakuti te ndi mzimu waku Chiuta? (Mac. 1:8; 1 Pet. 4:14) Matchalitchi nganyaki ngatesa kuchita ntchitu yo Akaboni aku Yehova achita kweni ngatondeka. Anyaki atamba kugwira ntchitu yakupharaza kwa nyengu yimanavi mbwenu aleka. Ndipu anyaki atesa kupharazga ku nyumba ndi nyumba. Kweni kumbi apharazga uthenga wuli? Kumuka kwa fumbu ili kulongore limu kuti yiwu achita ntchitu yo Khristu wanguyiyambisa cha.
KUMBI MBAYANI WO APHARAZGA UTHENGA WAMAMPHA MAZUŴA NGANU?
17, 18. (a) Ntchifukwa wuli tisimikiza kuti Akaboni aku Yehova ndiwu apharazga uthenga wamampha wa Ufumu mazuŵa nganu? (b) Kumbi ndiyani yo watitipasa nthazi kuti tilutirizi kuchita ntchitu iyi?
17 Sonu mbayani wo apharazga uthenga wa Ufumu mazuŵa nganu? Tingakamba kwambula kukayika kuti: “Mbakaboni aku Yehova!” Ntchifukwa wuli tisimikiza? Chifukwa tipharazga uthenga wakwenere wo mbuthenga wamampha wa Ufumu. Kweniso tigwirisiya ntchitu nthowa yakwenere, chifukwa isi ndisi tiluta ku ŵanthu. Ntchitu yidu yichitika ndi chilatu chamampha. Tipharazga chifukwa chakukhumba kusaniriyapu phindu cha kweni chifukwa cha chanju. Ntchitu yidu yichitika pacharu chosi. Tipharazgiya ŵanthu amitundu yosi ndi vineneru vosi. Ndipu tilutirizengi kugwira ntchitu iyi mpaka po umaliru uziyengi.
18 Tizizwa nadi ndi ntchitu yo ŵanthu aku Chiuta achita mazuŵa nganu ngakumaliya. Kweni kumbi ivi vichitika ndi nthazi yakuyani? Wakutumika Paulo wangumuka fumbu ili mu kalata yo wangulembe Akhristu a ku Filipi. Iyu wangukamba kuti: “Chiuta ndiyu watikuchiskani chifukwa cha khumbu laki lamampha. Iyu watikupasani khumbu kweniso nthazi kuti muchiti vosi vo wakhumba.” (Ŵaf. 2:13) Mwaviyo, tipempha Ada ŵidu akuchanya kuti alutirizi kutichiska kuti tifiski uteŵeti widu.


text:
Davide na Goliyati—Kasi Vikachitika Nadi?
Ŵanthu ŵanyake ŵakukayika usange nkhani ya Davide na Goliyati yikachitika nadi panji ntchidokoni waka. Kasi apo mwaŵazganga nkhani iyo yajumpha namwe mwangughanaghanapo nthena? Usange ni nthena, wonani mafumbo ghatatu agha.
1 | Kasi wangaŵako munthu mutali mamita 2.9?
Baibolo likuti Goliyati wakaŵa “mutali mikono 6 na chikufi chimoza.” (1 Samuyeli 17:4) Mkono uwo ukuyowoyeka apa ukuyana na mainchezi 17.5 (masentimita 44.5). Chikufi chikuyana na mainchezi 8.75 (masentimita 22.2). Para tasazga pamoza tikusanga mamita 2.9. Ŵanthu ŵanyake ŵakuti Goliyati wakaŵa mutali nthena yayi. Kweni wonani fundo iyi: Lero munthu mutali chomene uyo wali kusangikapo pa charu chapasi wakaŵa mamita 2.7. Kasi vingachita nadi kuti Goliyati wakaŵa mutali kuluska munthu uyu? Goliyati wakafuma mu fuko la Refayimu, vyanalume ivyo vikaŵa vikuru na vitali chomene. Buku linyake la ku Eguputo ilo likalembeka m’ma 12 B.C.E., likuyowoya kuti ŵasilikari ŵanyake ŵakofya chomene mu chigaŵa cha Kenani ŵakaŵa ŵatali mamita ghakujumpha 2.4. Ntheura vingachita kuti Goliyati wakaŵa nadi mutali chomene.
2 | Kasi Davide wakaŵako nadi?
Nyengo yinyake ŵanthu ŵakusambira ŵakayezga kuyowoya kuti Themba Davide likaŵako nadi yayi, ntchidokoni waka. Kweni ŵali kuwerapo waka. Ŵanthu ŵakufukura vinthu vyakale ŵali kusanga chinthu chinyake chakale chomene icho pali kulembeka kuti “nyumba ya Davide.” Kweniso Yesu Khristu wakayowoya kuti Davide wakaŵako nadi. (Mateyu 12:3; 22:43-45) Fundo yakuti Yesu wakaŵa Mesiya yikukolerana na maukaboni ghaŵiri agho ghakulongora kuti wakafuma mwa Themba Davide. (Mateyu 1:6-16; Luka 3:23-31) Apa vikulongolerathu kuti Davide wakaŵako nadi.
3 | Kasi malo agho kukachitikira nkhondo iyo yikuyowoyeka ghakaŵako nadi?
Baibolo likuti nkhondo yikachitikira mu Dambo la Ela. Kweniso likuyowoya mwakudunjika kuti Ŵafilisiti ŵakazenga msasa mumphepete mwa Phiri pakati pa tawuni ya Soko na Azeka. Ŵaisrayeli ŵakaŵa sirya linyake la dambo pa kaphiri. Kasi malo agha ghakaŵako nadi?
Pulikani ivyo munthu munyake uyo wakalutako ku malo agha sonosono wakayowoya. Iyo wakati: “Uyo wakatilongoranga malo ni munthu wakusopa yayi. Wakaluta nase ku Dambo la Ela. Tikenda kanthowa kanyake m’paka ku chigodobu cha kaphiri. Apo tikawonanga dambo musi, wakatituma kuti tiŵazge 1 Samuyeli 17:1-3. Kufuma apo, wakatilongora sirya linyake la dambo, wakati: ‘Para, kumazere kwinu, ndipo pakaŵa Soko.’ Wakang’anamuka, ndipo wakati, ‘Kura, kumalyero kwinu, ndiko kukaŵa Azeka. Ŵafilisiti ŵakazenga msasa pakati pa matawuni agha, chadera pa kaphiri ako mukukawona. Ntheura pano tayima ndipo pakwenera kuti pakaŵa msasa wa Ŵaisrayeli.’ Nkhati napulika nthena, nkhaghanaghana kuti Sauli na Davide ŵakimilira apo nkhaŵa. Kufuma apo, tikakhira, ndipo tikati tafika mu dambo tikambuka kamlonga, ako maji mukaŵavya, malibwe pera chekena. Nkhaŵa nga nkhuwona Davide wakusora malibwe ghankhondi, limoza lake ilo wakakomera Goliyati.” Mulendo uyu, pamoza na ŵanyake ŵanandi, wakakhorwa kuwona umo Baibolo likulongosolera makora vinthu.
Palije chifukwa chakuti munthu wakayikire nkhani ya Davide. Ŵanthu aŵa ŵakaŵako nadi ndipo malo nagho ghakaŵako nadi. Chakuzirwa chomene ntchakuti nkhani iyi ntchigaŵa cha Mazgu ghakupatulika gha Chiuta. Ntheura ghali kufuma kwa Chiuta wa unenesko, uyo “wakuteta yayi.”—Tito 1:2; 2 Timote 3:16.


text:
FUMBO 10
Kasi Baibolo Likuti Kunthazi Vinthu Vizamuŵa Wuli?
“Ŵarunji ŵazamuhara charu chapasi, ndipo ŵazamukhala mwenemumo muyirayira.”
“Charu chapasi chikukhalilira muyirayira.”
“Wazamumilimitizga nyifwa muyirayira, ndipo Fumu Yikuru Yehova yizamufyura masozi ghose ku visko vyawo.”
“Pa nyengo iyo, maso gha ŵachibulumutira ghazamujulika, makutu gha ŵakumangwa ghazamupulika. Pa nyengo iyo, ŵakupendera ŵazamudukaduka nga ni mbaŵala, lulimi lwa ŵambura kuyowoya luzamuchemerezga mwakukondwa. Pakuti maji ghazamubwibwituka mu mapopa na tumilonga twa maji mu chipalamba.”
“Wazamufyura masozi ghose ku maso ghawo, ndipo nyifwa yizamuŵakoso yayi. Kuzamuŵavya kutengera panji kulira, kutampha nesi vyakuŵinya. Vinthu vyakale vyafumapo.”
“Ŵazamuzenga nyumba na kukhalamo, ndipo ŵazamupanda minda ya mpheska na kurya vipambi vyake. Ŵazamuzenga chara, munyake na kukhalamo, nanga nkhupanda, ŵanyake na kurya. Pakuti mazuŵa gha ŵanthu ŵane ghazamuŵa nga ni mazuŵa gha khuni, ndipo ŵakusoleka ŵane ŵazamusangwa fikepo na mulimo wa mawoko ghawo.”


text:
CHIGAŴA 1
Muthembengi Chiuta Kuti Nthengwa Yinu Yije Yalikondwa
“Kutuwa ku mtendeku chata wanguŵachita munthurumi ndi munthukazi.”
Yehova * Chiuta ndiyu wangukwatiska nthengwa yakwamba. Bayibolo likamba kuti wangupanga munthukazi wakwamba ndipu “wangumutole ku munthu yo.” Adamu wati wamuwona, wangukondwa ukongwa ndipu wanguti: “Uyu sonu nchiwanga cha viwanga vangu ndi nyama ya nyama yangu.” (Chiyambo 2:22, 23) Mazuŵa nganu napu, Yehova wakhumba kuti ŵanthu akutolana ajengi mwalikondwa.
Asani mwaŵanthu mwatolana ŵaka, muwona nge kuti mukumanengi ndi suzgu lelosi cha. Kweni uneneska ngwakuti chinanga munthurumi ndi munthukazi ayanjani wuli, akumana mbwenu ndi masuzgu chifukwa chakuti wosi mbakubuda. (1 Ŵakorinte 7:28) Mukabuku yaka, mwe fundu za m’Bayibolo zo zingakuwovyani kuja ndi nthengwa yalikondwa asani mungazigwiriskiya nchitu.
1 MUFISKENGI UDINDU WO YEHOVA WAKUKUPASKANI
VO BAYIBOLO LIKAMBA: Munthurumi ndiyu mutu wa banja.
Asani mukuto, Yehova wakhumba kuti mumuphweriyengi umampha ukongwa muwolu winu. (1 Petro 3:7) Iyu wangumupanga kuti waje wakukuwovyani kweniso munyinu wakwenere ndipu wakhumba kuti mumupaskengi ulemu wakumwenere kweniso mumuyanjengi. (Chiyambo 2:18) Asani mutimwanja ukongwa muwolu winu, muyesesengi kudanjizga vakukhumba vaki m’malu mwakudanjizga vo mukhumba imwi.
Asani mukuyirwa, Yehova wakhumba kuti mutumbikengi ukongwa murumu winu ndipu mumuwovyengi kufiska udindu waki nge mutu. (1 Ŵakorinte 11:3; Ŵaefesu 5:33) Mukoliyanengi ndi murumu winu pa vo wasankha ndipuso mumuwovyengi ndi mtima wosi. (Ŵakolose 3:18) Asani muchitengi viyo, mujengi munthukazi wakutowa ukongwa kwa murumu winu kweniso kwaku Yehova.
VO MUNGACHITA:
Fumbani munthu yo mukutolana nayu kuti wakukambiyeni vo mungachita kuti muje munthurumi pamwenga munthukazi wamampha. Vwisiyani mwakuphwere ndipu yesesani kusintha
Muzikirengi. Vitongi nyengu yitali kuti muziŵi vo mungachita kuti weyosi wakondwengi
2 MUŴANAŴANIYENGI UKONGWA MO MUNYINU WAVWIYA
VO BAYIBOLO LIKAMBA: Muyesesengi kuziŵa vo munthu yo mukutolana nayu watanja. (Ŵafilipi 2:3, 4) Mumuwonengi kuti ngwakuzirwa ukongwa kweniso mungaluwanga cha kuti Yehova wakhumba kuti ateŵeti ŵaki ajengi akufwasa ku ŵanthu wosi. (2 Timote 2:24) “Walipu mweniyo mazu ngaki ngaruŵi nge wuli nkhulasa kwa lipanga, kweni lilimi la wazeru lituza ndi kuchizga.” Fundu iyi, yititisambiza kuti tiŵanaŵanengi dankha techendalongoro. (Nthanthi 12:18) Mzimu waku Yehova ukuwovyeningi kuti mulongorongi mwaulemu kweniso mwachanju.
VO MUNGACHITA:
Mwechendakambiskani nkhani yikulu ndi munthu yo mukutolana nayu, rombani kuti Chiuta wakupaskeni mtima wakuzikira ndipuso kuti mukambiskani mwakufwatuka
Muŵanaŵaniyengi dankha vo mukhumba kukamba kweniso mo mungakambiya
3 MUKAMBIRANENGI VO MUŴANAŴANA
VO BAYIBOLO LIKAMBA: Asani mwatolana, muja “liŵavu limoza.” (Mateyu 19:5, NW) Chinanga ve viyo, mwe ŵanthu ŵaŵi akupambana ndipu mungaja ndi maŵanaŵanu ngakuyanana cha. Mwaviyo, mukhumbika kusambira mo mungachitiya kuti mukoliyanengi ndi maŵanaŵanu nga munyinu kweniso muvwengi nge mo wavwiya. (Ŵafilipi 2:2) Kukolerana nkhwakukhumbika ukongwa asani musankha vakuchita. Bayibolo likamba kuti: “Vakulongosoleka vichitika ndi chipangu [“asani ŵanthu apangana,” NW].” (Nthanthi 20:18) Mugwiriskiyengi nchitu fundu za m’Bayibolo kuti zikuwovyeningi kusankhiya limoza vinthu vakukhumbika.
VO MUNGACHITA:
Mukambiyengi munthu yo mukutolana nayu maŵanaŵanu nginu kweniso mo muvwiya
Mwechendazomeri kuchita chinthu chinyaki chechosi, mukambiyengi dankha munthu yo mukutolana nayu
^ ndimi 4 Yehova ndilu zina chayilu laku Chiuta.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Kuchindika vinyama vya ŵazengezgani (1-4)
-
Kuvwara chakuvwara chachanalume panji chachanakazi (5)
-
Kuchitira lusungu vinyama (6, 7)
-
Kachiliŵa kafupi pachanya pa mtenje (8)
-
Kusazga vinthu vyakupambana nkhwakukanizgika (9-11)
-
Mphonje pa vyakuvwara (12)
-
Malango pa nkhani ya kugonana (13-30)
22 “Usange wawona ng’ombe panji mberere ya mubali wako yikupuluka, ungayilaŵiskanga waka yayi.+ Uyiwezgere kwa mubali wako kwambura kutondeka.
2 Kweni usange mubali wako wakukhala kutali chomene na iwe panji ukumumanya yayi, mbwenu chiŵeto icho wize nacho ku nyumba yako. Ukhale nacho m’paka mubali wako wachipenje. Apo ndipo umuwezgere.+
3 Ndimo uchitirengeso na mbunda yake, chakuvwara chake, na chinthu chilichose cha mubali wako icho chazgeŵa ndipo iwe wachisanga. Ungachilaŵiskanga waka chara.
4 “Usange wawona mbunda panji ng’ombe ya mubali wako yawa mu nthowa, ungayilaŵiskanga waka yayi. Umovwire kuwuska chiŵeto icho kwambura kutondeka.+
5 “Mwanakazi wangavwaranga yayi chakuvwara chachanalume, mwanalume nayo wangavwaranga yayi chakuvwara chachanakazi. Chifukwa yose uyo wakuchita ntheura mbukazuzi kwa Yehova Chiuta winu.
6 “Usange wawona chivwimbo cha kayuni mumphepete mwa nthowa, ndipo muli twana panji masumbi, kwali ni mu khuni panji pasi, ndipo nyinawo wakhala pa twana panji pa masumbi, ungatoranga yayi nyina pamoza na twana twake.+
7 Uwoneseske kuti watora twana pera ndipo nyinawo muleka walutenge. Ndimo uchitirenge kuti vinthu vikwendere makora kweniso kuti ukhale mazuŵa ghanandi.
8 “Usange wazenga nyumba yiphya, uŵikeposo kachiliŵa pachanya pa mtenje,+ kuti uleke kuŵa na mulandu wa ndopa para munthu wawapo.
9 “Mu munda wako wa mpheska ungapandangamo mbuto za mitundu yiŵiri yayi.+ Para wachita nthena, vyose ivyo vipambikenge pa mbuto izo waseŵa na vipasi vya mpheska vitolekerenge ku malo ghakupatulika.
10 “Pakulima ungakakanga pamoza ng’ombe na mbunda mu joko yayi.+
11 “Ungavwaranga yayi chakuvwara chakusazga weya na salu.+
12 “Upange mphonje mu makona ghanayi gha chidiko icho ukudika.+
13 “Usange mwanalume watora mwanakazi na kugonana nayo, kweni wamba kumutinkha,
14 ndipo wakumutundura kuti wakenda uheni na kunanga zina lake pakuyowoya kuti: ‘Nkhatora mwanakazi uyu kweni nkhati nagona nayo, nindawonepo ukaboni wakuti ni mwali wambura kugonapo na mwanalume,’
15 penepapo dada na mama wa msungwana uyu ŵapeleke ukaboni ku ŵalara pa chipata cha msumba wakuti mwana wawo wakaŵa wambura kugonapo na mwanalume.
16 Dada wa msungwana uyu waŵaphalire ŵalara kuti: ‘Nkhapeleka mwana wane kwa mwanalume uyu kuŵa muwoli wake, kweni wakumutinkha,
17 ndipo wakumutundura kuti wakenda uheni, wakuti: “Nasanga kuti mwana winu walije ukaboni wakuti wandagonanepo na mwanalume.” Sono ukaboni wakuti mwana wane wakaŵa kuti wandagonepo na mwanalume ni uwu.’ Mbwenu ŵatandawure salu pamaso pa ŵalara ŵa msumba.
18 Ŵalara ŵa msumba+ ŵatore mwanalume uyu na kumulanga.+
19 Ŵamulipiske mashekele gha siliva 100, ŵaghapeleke ku awiske ŵa msungwana, chifukwa wanangiska zina la mwali wa Israyeli.+ Msungwana uyo walutilire kuŵa muwoli wake. Wakuzomerezgeka chara kumupata mazuŵa ghose gha umoyo wake.
20 “Kweni usange ivyo mwanalume wakuyowoya ni vyaunenesko, ndipo palije ukaboni wakuti msungwana wakaŵa wambura kugonapo na mwanalume,
21 msungwana uyo ŵafumire nayo kuwaro kwa nyumba ya awiske, ndipo ŵanthu ŵa mu msumba ŵamudinye na malibwe wafwe, chifukwa wachita chinthu chakulengeska+ mu Israyeli pakuchita uzaghali mu nyumba ya awiske.+ Ntheura mufumiskengemo uheni mukati mwinu.+
22 “Usange mwanalume wasangika kuti wakugona na mwanakazi uyo ni muwoli wa munthu munyake, wose ŵafwire lumoza, mwanalume uyo wagona na mwanakazi uyu kweniso mwanakazi.+ Ntheura mufumiskengemo uheni mu Israyeli.
23 “Usange mwali wajalirika na mwanalume, ndipo mwanalume munyake wamusanga mu msumba na kugona nayo,
24 wose ŵaŵiri mwize nawo ku chipata cha msumba uwo na kuŵadinya na malibwe ŵafwe. Msungwana wafwe chifukwa chakuti wakachemerezga yayi mu msumba, ndipo mwanalume wafwe chifukwa chakuti wayuyura muwoli wa munyake.+ Ntheura mufumiskengemo uheni mukati mwinu.
25 “Kweni usange mwanalume waluta ku thondo na kusanga mwali wakujalirika, ndipo wamuvwandamira na kugona nayo, mwanalume uyo wafwe yekha.
26 Msungwana mumuleke waka chifukwa wandachite kwananga kwakwenelera nyifwa. Ivyo vyachitika apa vikuyana waka na para munthu wawukira munyake na kumukoma.+
27 Chifukwa chakuti mwanalume uyu wakasanga mwali uyo ku thondo, ndipo mwali wakachemerezga, kweni pakaŵavya munthu wakuti wamuthaske.
28 “Usange mwanalume wasanga mwali uyo walije chibwezi kweniso wandagonanepo na mwanalume, mbwenu wamukora na kugona nayo, ndipo ŵakoleka,+
29 mwanalume uyo wapeleke mashekele gha siliva 50 ku awiske ŵa mwali, ndipo waŵenge muwoli wake.+ Pakuti wakamuyuyura, wakuzomerezgeka chara kumupata mazuŵa ghose gha umoyo wake.
30 “Munthu wangatoranga yayi muwoli wa awiske, mwakuti waleke kuyuyura awiske.+
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Dotoronome 22
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text: 28 Soka ku mphumphu* yakujilongolera ya ŵaloŵevu ŵa Efurayimu,+Na luŵa lakufota la utozi wake wapachanya,Ilo lili pa mutu wa dambo lavundira la awo ŵaloŵera vinyo.2 Wonani, Yehova wali na munthu munyake wankhongono na wakukhora,Nga ntchimphupuru cha vula yamalibwe, chimphepo chakusakaza,Nga ntchimphupuru cha maji ghankhongono ghakututuka,Wayimbofyolerenge pa charu chapasi.3 Mphumphu zakujilongolera za ŵaloŵevu ŵa EfurayimuZikandikirenge pasi na malundi.+4 Luŵa lakufota la utozi wake wapachanya,Ilo lili pa mutu pa dambo lavundira,Liŵenge nga ntchikuyu chakwambilira pambere chihanya chindafike.Para munthu wachiwona wakuchimilimitizga, chikuru chili mu woko lake.5 Mu zuŵa ilo, Yehova wa mawumba wazamuŵa mphumphu yauchindami na nkhata yakutowa ya maluŵa ku ŵanthu ŵake ŵakukhalapo.+6 Wazamuŵa mzimu wa urunji kwa uyo wakweruzga, na nkhongono za awo ŵakuchimbizga ŵalwani pa chipata.+7 Aŵa nawo ŵakupuluka chifukwa cha vinyo.Ŵakwenda penthyapenthya chifukwa cha vyakumwa vyawo vyakuloŵezga.Wasembe* na ntchimi wose ŵakupuluka chifukwa cha vyakumwa vyakuloŵezga,Vinyo laŵatimbanizga,Ŵali penthyapenthya chifukwa cha vyakumwa vyakuloŵezga.Kalaŵiskiro kawo kakuŵapuluska,Ndipo ŵakukhuŵara mu kweruzga.+8 Mathebulu ghawo ghazura na mawukuziPalije apo mphambura mawukuzi.9 Kasi munthu wasambizgenge njani kuti wamanye,Walongosorenge kwa njani uthenga uwu?Kasi nkhwa awo ŵalumulika waka ku mkaka,Ŵeneawo ŵawuskikako waka ku mabere?10 Pakuti ni “dango pa dango, dango pa dango,Mzere pa mzere, mzere pa mzere,*+Apa pachoko, para pachoko.”11 Ntheura wayowoyenge na ŵanthu aŵa kwizira mu ŵanthu ŵachimama na ŵachiyowoyero chachilendo.+12 Wakaŵaphalirapo kuti: “Agha ni malo ghakupumulirapo. Awo ŵavuka ŵapumure. Agha ni malo ghakuwezgeramo nkhongono,” kweni ŵakakana kupulika.+13 Ntheura mazgu gha Yehova kwa iwo ghaŵenge ghakuti:“Dango pa dango, dango pa dango,Mzere pa mzere, mzere pa mzere,*+Apa pachoko, para pachoko,”Mwakuti para ŵakwenda,Ŵakhuŵarenge na kuwa chafutanyumaNdipo ŵaphyokenge, kuwira mu chipingo, na kukoleka.+14 Ntheura pulikani mazgu gha Yehova, imwe ŵakujithumbwa,Imwe ŵawusi ŵa ŵanthu aŵa mu Yerusalemu,15 Pakuti imwe mukuti:“Tachita phangano na Nyifwa,+Ndipo takolerana na Dindi.*Para chikukulanyuni chikujumpha,Chifikenge yayi kwa ise,Pakuti tazgora utesi kuŵa chiphokwero chithu,Ndipo tabisama mu utesi.”+16 Ntheura Fumu Yikuru Yehova yikuti:“Wonani, nkhuŵika libwe lakuyezgeka kuŵa fawundeshoni* mu Ziyoni,+Libwe lakuzirwa lapakona+ la fawundeshoni yanadi.+Waliyose uyo wali na chipulikano wawopenge chara.+17 Nizgorenge weruzgi wakunyoloka kuŵa chingwe chakupimira+Na urunji kuŵa levulu.+Vula yamalibwe yikukurenge chiphokwero cha mautesi,Ndipo maji ghafulukenge na kubizga malo ghakubisamamo.18 Phangano linu na Nyifwa linyung’unyikenge,Ivyo mwakolerana na Dindi* vichitikenge chara.+Para chikukulanyuni chikujumpha,Chimuteketaninge.19 Nyengo yiliyose para chikujumpha,Chimupyepyeturaninge.+Pakuti chijumphenge mulenji na mulenji,Muhanya na usiku wuwo.Chitenthe pera ndicho chiŵawovwirenge kupulikiska icho chikapulikikwa.”*20 Pakuti bedi ndifupi chomene kuti munthu wathambalarepo,Ndipo chakudika ntchichoko chomene kuti munthu wajibundilizge.21 Pakuti Yehova wawukenge nga mpha Phiri la Perazimu.Wajiwuskenge nga ni mu chidika chapafupi na Gibiyoni,+Kuti wachite mulimo wake, mulimo wake wakuzizika,Mwakuti wafiske mulimo wake, mulimo wake wachilendo.+22 Sono mungahoyanga yayi,+Mwakuti simbi zinu zileke kufyenyezgeka,Pakuti napulika kwa Fumu Yikuru Yehova wa mawumba,Kuti pharanyiko latemekera charu chose.+23 Thyani khutu na kupulika mazgu ghane.Tegherezgani na kupulika ivyo nkhuyowoya.24 Kasi uyo wakulima, wakulima zuŵa lose kwambura kuseŵa mbuto?Kasi wakutandalira waka kugadura* na kupopota munda wake?+25 Para wapopota magadi,Asi wakumijamo kamini mufipa na kuseŵa kamini?Asi wakupanda tirigu, malezi,* na balere mu malo ghawoKweniso kusemeti+ mumphepete mwa munda?26 Pakuti iyo wakumusambizga* nthowa yakwenelera,Chiuta wake wakumulongozga.+27 Pakuti kamini mufipa ŵakubura na chakupwanthira chara,+Ndipo khwiro la gileta likwendeskeka pa kamini chara.Kweni kamini mufipa ŵakumubura na ndodo,Kamini na nthonga.28 Kasi munthu wakusira tirigu kuti waphikire chingwa?Yayi, wakupwantha nyengo yeneyiyo yayi.+Para wakwendeskapo khwilo la gileta lake na mahachi ghake,Wakulisira chara.+29 Ichi nacho chikufuma kwa Yehova wa mawumba,Uyo fundo yake njakuzizwiskaMweneuyo vyakuchita vyake ni vikuru.*+


text: 13 Ŵaisrayeli ŵakachitaso vinthu viheni pamaso pa Yehova,+ ndipo Yehova wakaŵapeleka mu woko la Ŵafilisiti+ vyaka 40.2 Ndipo kukaŵa munthu wa ku Zora+ wa mbumba ya Ŵadani,+ zina lake wakaŵa Manowa.+ Muwoli wake wakaŵa chumba, wakaŵavya ŵana.+3 Nyengo yikati yajumphapo, mungelo wa Yehova wakawonekera kwa mwanakazi, wakati kwa iyo: “Wona, ndiwe chumba ndipo ulije ŵana. Kweni uŵenge na nthumbo na kubaba mwana mwanalume.+4 Sono chenjera, ungamwanga yayi vinyo panji chilichose chakuloŵezga,+ ndipo ungaryanga chara chinthu chilichose icho ntchakufipirwa.+5 Wona, uŵenge na nthumbo na kubaba mwana mwanalume. Chakumetera chingakhwaskanga chara ku mutu wake+ chifukwa mwana uyo wazamuŵa Munaziri wa Chiuta kwamba waka pa kubabika kwake.* Ndiyo wazamudangilira pa kuponoska Israyeli mu woko la Ŵafilisiti.”+6 Penepapo mwanakazi wakaluta na kuphalira mfumu wake kuti: “Munthu wa Chiuta waunenesko wangwiza kwa ine, ndipo kawonekero kake kanguŵa nga nkha mungelo wa Chiuta waunenesko. Wanguŵa wakofya chomene. Nangumufumba chara uko wafuma, ndipo nayo wanguniphalira yayi zina lake.+7 Kweni wanguti kwa ine: ‘Wona, uŵenge na nthumbo na kubaba mwana mwanalume. Sono ungamwanga chara vinyo panji chilichose chakuloŵezga, ndipo ungaryanga chara chilichose icho ntchakufipirwa, chifukwa mwana uyo, wazamuŵa Munaziri wa Chiuta kwamba pa kubabika kwake* m’paka nyifwa yake.’”8 Manowa wakaŵeyelera Yehova, wakati: “Phepani Yehova. Naŵeya, munthu wa Chiuta waunenesko uyo mwangumutuma wizeso kuti wazakatisambizge ivyo tikwenera kuzakachita na mwana uyo wababikenge.”9 Ntheura Chiuta waunenesko wakamupulika Manowa, ndipo mungelo wa Chiuta waunenesko wakizaso kwa mwanakazi apo wakakhala pasi mu munda. Mfumu wake Manowa wakaŵa nayo chara.10 Mwanakazi yura wakachimbira na kukaphalira mfumu wake kuti: “Wonani, munthu uyo wakiza kwa ine zuŵa lira wawonekeraso kwa ine.”+11 Manowa wakawuka na kuluta na muwoli wake. Wakiza kwa munthu yura, wakati kwa iyo: “Kasi ndiwe ukayowoya na muwoli wane?” Iyo wakati: “Enya, ndine.”12 Manowa wakati: “Mazgu ghako ghafiskike. Kasi umoyo wa mwana uyo uzamuŵa wuli, ndipo wazamuchita mulimo wuli?”+13 Ntheura mungelo wa Yehova wakati kwa Manowa: “Muwoli wako wajipature ku chilichose icho nkhamuphalira.+14 Wangaryanga chara chilichose chakufuma ku mpheska, wangamwanga chara vinyo panji chilichose chakuloŵezga.+ Wangaryanga chara chilichose icho ntchakufipirwa.+ Wasunge vyose ivyo nili kumuphalira.”15 Manowa wakati kwa mungelo wa Yehova: “Khalani dankha, timunozgerani kana ka mbuzi.”+16 Kweni mungelo wa Yehova wakati kwa Manowa: “Nanga ningakhala, niryenge yayi chakurya chako, kweni usange ukukhumba kupeleka sembe yakotcha kwa Yehova, ungapeleka.” Manowa wakamanya yayi kuti munthu yura wakaŵa mungelo wa Yehova.17 Penepapo Manowa wakati kwa mungelo wa Yehova: “Kasi zina lako ndiwe njani,+ mwakuti tizakakuchindike para mazgu ghako ghafiskika?”18 Kweni mungelo wa Yehova wakati: “Ukufumbirachi zina lane, pakuti ndakuzizwiska?”19 Manowa wakatora kana ka mbuzi na sembe ya vyamuminda, wakavipeleka kwa Yehova pa libwe. Ndipo Chiuta wakachitanga vyakuzizwiska uku Manowa na muwoli wake ŵakuwona.20 Apo dimi la moto likakweranga kuchanya kufuma pa jotchero, mungelo wa Yehova wakakwera mu dimi la moto kufuma pa jotchero. Manowa na muwoli wake ŵakawonanga. Nyengo yeneyiyo, ŵakawa pasi kavunama.21 Mungelo wa Yehova wakawonekaso yayi kwa Manowa na muwoli wake. Penepapo Manowa wakamanya kuti wakaŵa mungelo wa Yehova.+22 Ntheura Manowa wakati kwa muwoli wake: “Tifwenge nadi, chifukwa tawona Chiuta.”+23 Kweni muwoli wake wakati: “Yehova wakhumbenge kutikoma mphanyi wapokelera yayi sembe yakotcha+ na sembe ya vyamuminda mu woko lithu. Kweniso mphanyi watilongora yayi vinthu vyose ivi panji kutiphalira vinthu vyose ivi.”24 Nyengo yikati yajumphapo, mwanakazi wakababa mwana mwanalume na kumuthya zina lakuti Samusoni.+ Apo msepuka uyu wakakuranga, Yehova wakamutumbikanga.25 Pamanyuma, mzimu wa Yehova ukamba kugwira ntchito pa iyo+ mu Mahane-dani,+ pakati pa Zora na Eshitawoli.+