text:
Mateyu
24 Sambano Yesu paŵaliji paulendo kutyoka ku nyumba ja Mlungu, ŵakulijiganya ŵakwe ŵayiche kwa jwalakwe kuti amlosye muŵajitaŵile nyumbajo. 2 Nambo jwalakwe ŵasalile jemanjajo kuti, “Ngati mkuyiwona yindu yosopeyo? Nditu ngumsalichisya kuti, maganga gamkugawonago chachigagwichisya pasi soni pangali liganga atamose limo lyalichiŵasoni penani pa liganga lijakwe.”
3 Paŵatemi pa Litumbi lya Maolifi, ŵakulijiganya ŵakwe ŵamsimene jwalakwe pambali ni kumwusya kuti, “Atusalile, ana yindu yeleyi yichitendekwa chakachi, soni ana chimanyisyo cha kuŵapo* kwawo soni cha kumala kwa ndaŵi* ajino chichiŵa chichi?”
4 Yesu ŵajanjile jemanjajo kuti, “Msamale kuti jwalijose akamlambusya. 5 Pakuŵa ŵajinji chachiyika mu lina lyangu ni chachiŵechetaga kuti, ‘Klistu jula ni une,’ mwamti chachalambusya ŵandu ŵajinji. 6 Chimchipikana masegwe ga ngondo chapakuŵandika soni ngani syakwamba ngondo. Mkasimtenda woga ni yeleyi, pakuŵa yindu yeleyi yikusosekwa kutendekwa, nambo mbesi jichiŵa mkanijiŵe kwika.
7 “Pakuŵa mtundu uchijimuchilana ni mtundu ujakwe soni uchimwene ni uchimwene ujakwe. Kuchiŵa sala soni yisichinya* mmalo gakulekanganalekangana. 8 Yindu yosopeyi yichiŵa kutanda kwa yakusawusya mpela mwayikusaŵela ni yakupweteka yapakuŵeleka.
9 “Kaneko ŵandu chachimpeleka jemanja kuti amlagasye soni chachimwulaga. Mitundu josope jichiŵengana ni jemanja ligongo lya lina lyangu. 10 Nambosoni ŵajinji chachijasa chikulupi chawo, mwamti chachapeleka achimjawo kuti awulajidwe soni chachiŵa ŵakuŵengana. 11 Kuchiŵa ŵakulochesya ŵaunami ŵajinji soni chachalambusya ŵandu ŵajinji. 12 Soni ligongo lya kutupa kwa ungapikanila malamusi, chinonyelo cha ŵandu ŵajinji chichinandipa. 13 Nambo mundu juchachipilila mpaka pambesi chachikulupuka. 14 Soni ngani syambone asi syakwamba ya Uchimwene sichilalichidwa pachilambo chosope chapasi kuti uŵe umboni kwa ŵandu ŵamitundu josope, kaneko mbesi jichiyika.
15 “Sambano patimchichiwona chindu chakunyalaya soni chakonanga chaŵachikolasile jwakulochesya Daniyele, chili chijimi pa malo geswela (jwakuŵalanga chamanyilile), 16 pelepo jwalijose jwali ku Yudeya chatande kutilila kumatumbi. 17 Jwalijose jwali penani panyumba* akasatuluka ni kwinjila m’nyumba mwakwe kuti akajigale katundu, 18 soni jwalijose jwali kumigunda akasawujila kunyumba kuti akajigale chakuwala. 19 Yichiŵa yakogoya kwa achakongwe ŵa msigo soni ŵakonjesya ŵanache m’masiku gelego! 20 Mpitilisye kupopela kuti ndaŵi jakutilajo ngasijiŵa jakusisima kapena pa lisiku lya Sabata. 21 Ligongo pandaŵijo kuchiŵa yakusawusya yekulungwa yanganiyitendekweje chipanganyichisye chilambo mpaka apano, soni ngasiyitendekwasoni. 22 Kusala yisyene, yikaŵe kuti masikugo ngasagajipiya, pangali mundu jwakakulupwiche. Nambo ligongo lya ŵakusagulidwawo masikugo chachigajipiya.
23 “Myoyo, naga jwine akumsalila jemanja kuti, ‘Alole, Klistu jula ali akuno,’ kapena kuti, ‘Ali ako!’ mkasimkulupilila yeleyo. 24 Pakuŵa kuchiŵa ŵandu ŵakulambuchisya kuti ali Klistu soni kuchiŵa ŵakulochesya ŵaunami. Jemanjaji chachitenda yimanyisyo yekulungwa ni yakusimonjesya kuti, naga kwakomboleka, ŵalambusye atamose ŵakusagulidwawo. 25 Nambo une namkalamwisye chilepe jemanja. 26 Myoyo, naga ŵandu chamsalile jemanja kuti, ‘Jamani, ali ku chipululu,’ mkasimjawula kweleko, soni naga chamsalile kuti, ‘Jamani, ali m’yipinda,’ mkasimkulupilila yeleyo. 27 Pakuŵa mpela mwayikusaŵela kuti njasi pajimesisye kungopokolyuŵa jikusawonechela mpaka kundiŵililolyuŵa, myoyosoni ni mwakuchiŵela kuŵapo* kwa Mwanache jwa mundu. 28 Kulikose kwachiwilile chindu,* yimbanga yikusasongangana kukoko.
29 “Payichigamba kumala yakusawusya ya m’masiku gelego, lyuŵa lichitenda chipi, mwesi ngasiwuŵala, ndondwa sichigwa kutyochela kwinani, soni yindu yamachili yakwinani yichitenganyika. 30 Kaneko chimanyisyo cha Mwanache jwa mundu chichiwoneka kwinani, mwamti mitundu josope ja pachilambo chapasi jichiliputa pamtima ligongo lya chanasa. Kaneko jemanjajo chachimwona Mwanache jwa mundu ali mkwika m’mawunde ni machili soni uchimbichimbi wekulungwa. 31 Ni kulila kwekulungwa kwa lipenga, jwalakwe chachitumisya malayika gakwe, soni gachasonganganya ŵakusagulidwa ŵakwe kutyochela ku mbali syosope sya chilambo, kutyochela kumbali jine jakwinani mpaka kumbali jine.
32 “Sambano mlijiganye kutyochela ku chiwanichisyo achi cha chitela cha mkuju: Pachitandite kumela nyambi soni kusipuka masamba, mkusamanyilila kuti chuku chiŵandichile. 33 Mwakulandana ni yeleyi, jemanjasoni pachimchiyiwona yindu yosopeyi, chimmanyilile kuti jwalakwejo ali pakuŵandika, pamlango pasyesyene. 34 Nditu ngumsalichisya jemanja kuti m’bado* awu ngasiwumala wosope mpaka yindu yosopeyi yili yitendekwe. 35 Kwinani soni chilambo chapasi yichityoka, nambo maloŵe gangu gachitama mpaka kalakala.
36 “Nambo pakwamba ya lisikulyo ni ndaŵi jakwe pangali jwakumanyilila, chinga malayika gakwinani kapena Mwanache, nambo Atatipe basi. 37 Pakuŵa mpela mugaŵelele masiku ga Nowa, ni mwayichiŵelasoni pa kuŵapo* kwa Mwanache jwa mundu. 38 M’masiku gelego Chigumula mkanichiyiche, ŵandu ŵaliji mkulya soni kumwa, achalume ŵaliji mkulombela soni achakongwe kulombedwa, mpaka pa lisiku lyele Nowa ŵajinjile m’chombo, 39 mwamti ŵanduwo nganayikosya yindu yayatendekwaga pandaŵijo mpaka Chigumula chayiche ni kwapyajila wosopewo. Ni mwayichiŵelasoni pa kuŵapo* kwa Mwanache jwa mundu. 40 Pandaŵijo achalume ŵaŵili chachiŵa mumgunda, jumo chachimjigala, jwinejo chachimleka. 41 Achakongwe ŵaŵili chachiŵa ali mkusyaga tiligu, jumo chachimjigala, jwinejo chachimleka. 42 Myoyo mŵeje mesope ligongo ngamkumanyilila lisiku lyachachiyika Ambuje ŵenu.
43 “Nambo jemanja mmanyilile kuti naga msyenenyumba ali ajimanyi ndaŵi jakwika jwawiyi, mpaka aŵe mesope soni nganaŵa akundile kuti jwawiyijo aposokole nyumbajo ni kwinjila. 44 Paligongo lyeleli, jemanjasoni mŵeje ŵakoseka, ligongo Mwanache jwa mundu chachiyika pandaŵi jele ngamkujiganichisya.
45 “Ana ŵani kusyesyene jwali kapolo jwakulupichika ni jwalunda jwele ambuje ŵakwe ŵamŵisile kuti ŵaloleleje ŵamasengo ŵa panyumba jawo, ni kwapaga chakulya pandaŵi jakwe? 46 Kapolo jwelejo chachiŵa jwakusangalala naga pakwika ambuje ŵakwe chachimsimana ali mkutenda yeleyo. 47 Nditu ngumsalichisya jemanja kuti, ambuje ŵakwewo chachimŵika jwalakwejo kuti aloleleje yindu yawo yosope.
48 “Nambo naga kapolojo akuŵa jwakusakala, ni kuŵechetaga mumtima mwakwe kuti, ‘Ambuje ŵangu akuchelewa,’ 49 ni akutanda kwaputa achikapolo achimjakwe soni kulya ni kumwaga pampepe ni ŵandu ŵakolelwa ŵasyesyene, 50 ambuje ŵakapolojo chachiyika pa lisiku lyele jwalakwejo ngakulijembecheya soni pandaŵi jakuti ngakujimanyilila. 51 Ambuje ŵakwewo chachimpa chilango* chakogoya mnope soni chachimponya kumalo ga ŵandu ŵachinyengo. Kweleko ni kuchachilila soni kulumanya meno.


c: text/html

text:
A1
Fundu zo Zitovya Pakufwatuliya Bayibolu
Pakwamba, Bayibolu lingulembeka mu Chiheberi, Chiaramu ndipuso Chigiriki. Mazuŵa nganu, Bayibolu losi lamphumphu pamwenga vigaŵa vaki, lisanirika mu vineneru pafufupi 3,000. Ŵanthu anandi wo aŵerenga Bayibolu atuvwa cha vineneru vakwambiriya. Mwaviyo, athemba Bayibolu lo lafwatulika. Kumbi ndi fundu nizi zo akufwatuliya Bayibolu atenere kugwiriskiya ntchitu? Nanga fundu zenizi zinguŵawovya wuli wo afwatuliyanga Bayibolu la Charu Chifya la Malemba Ngakupaturika?
Ŵanthu anyaki awona kuti kufwatuliya mazu ngengosi mo ngaliri ndiku kungawovya ŵanthu kuti avwi chayivu vo vikambika mu vineneru vakwambiriya. Kweni nyengu zinyaki vingaŵa viyo cha. Wonani vifukwa ivi:
-
Chineneru chechosi che ndi marangu ngaki, mazu ngaki kweniso chilembeka mwakupambana ndi chinyaki. Musambizi munyaki wa Chiheberi zina laki S. R. Driver, wakulemba kuti “marangu nga vineneru kweniso ko mazu ngaki ngatuliya vipambana, kweniso . . . fundu zilembeka mwakupambana mu viganizu.” Chineneru chechosi che ndi nthowa yaki yakukonkhoske fundu. Musambizi yo wangukamba so kuti “chineneru chechosi chilembeka mwakupambana ndi chinyaki.”
-
Mazu kweniso marangu nga vineneru va mazuŵa nganu vipambana ndi vineneru vakwambiriya nge Chiheberi, Chiaramu ndipuso Chigiriki. Mwaviyo, kufwatuliya mazu ngengosi mo ngaliri mu Bayibolu kungachitiska kuti fundu zileki kuvwika umampha kweniso nyengu zinyaki kungachitiska kuti fundu zifwatuliki zaboza.
-
Vo mazu ngang’anamuwa vingasintha mwakukoliyana ndi mo nkhani yiliri.
Mu nkhani zinyaki, wakufwatuliya wangafwatuliya mazu ngengosi mo ngaliri mwakukoliyana ndi chineneru chakwambiriya, kweni wakhumbika kuphwere ukongwa.
Kufwatuliya ŵaka mazu ngengosi mo ngaliri kungachitiska kuti munthu wavwi vinthu vaboza. Wonani vakuyeruzgiyapu ivi:
-
Mu Malemba, mazu ngakuti “tulu” kweniso ngakuti “kugona tulu” ngangang’anamuwa tulu chayitu ndipuso nyifwa. (Mateyu 28:13; Machitidu 7:60) Asani nkhani yo yikamba vakukwaskana ndi nyifwa, wo afwatuliya Bayibolu angalemba kuti “kugona tulu ta nyifwa.” Venivi vingawovya kuti yo waŵerenga waleki kulanda.—1 Akorinto 7:39; 1 Atesalonika 4:13; 2 Peturo 3:4.
-
Pa lemba la Aefeso 4:14 wakutumika Paulo wangugwiriskiya ntchitu mazu ngo asani ngangafwatulika mo ngaliri ngangakamba va ŵanthu wo atchova juga. Mazu ngakuyeruzgiya ngenanga ngang’anamuwa kubiya ŵanthu mwakugwiriskiya ntchitu juga. Mu vineneru vinandi, asani mazu yanga ngafwatulika mo ngaliri, fundu yaki yithaŵa. Kweni ngangavwika umampha asani ngangafwatulika kuti “uryarya wa ŵanthu.”
-
Pa lemba la Aroma 12:11 pe mazu nga Chigiriki ngo asani ngangafwatulika mo ngaliri ngangalembeka kuti “ku mzimu wo uŵira.” Fundu yaki yivwika cha mu Chitonga, mwaviyo mu Bayibolu ili akufwatuliya kuti “akukole ndi mzimu.”
-
Pa upharazgi wakutchuka wa pa Phiri, Yesu wangugwiriskiya ntchitu mazu ngo kanandi ngafwatulika kuti “Mbakutumbikika akavu mu mzimu.” (Mateyu 5:3) Kweni mu vineneru vinandi, asani mazu yanga ngafwatulika mo ngaliri, fundu yaki yibisika. Nyengu zinyaki asani mazu ngenanga ngafwatulika ndendende mo ngaliri, ngangang’amuwa kuti “akavu mu mzimu” mbanthu wo alivi zeru, ambula nthazi kweniso akukayikakayika. Kweni yapa Yesu wasambizanga kuti ŵanthu angaŵa akukondwa asani ŵe ndi vinthu vakuliŵavu cha, kweni angaŵa akukondwa asani aziŵa kuti akhumbika kulongozgeka ndi Chiuta. (Luka 6:20) Mwaviyo, kufwatuliya kuti “wo aziŵa kuti akhumbika Chiuta” kukoliyana ukongwa ndi vo mazu nga mu chineneru chakwambiriya ngang’anamuwa.—Mateyu 5:3.
-
Mu nkhani zinandi, mazu nga Chiheberi ngo ngakufwatulika kuti “sanji,” ngang’anamuwa kukwiya asani munyaku waleka kugomezgeka pamwenga kuchitiya sanji anyaku chifukwa cha vinthu vo ŵe navu. (Nthanthi 6:34; Yesaya 11:13) Kweni mazu nga Chiheberi ngenanga ngang’anamuwa so vinthu vamampha. Mwakuyeruzgiyapu, ngagwira ntchitu pakulongo kuti Yehova wachita “phamphu” pamwenga kuti wakhumbisiska kuvikiliya ateŵeti ŵaki. Mazu ngenanga ngalongo so kuti Yehova “wakhumba kuti ŵanthu ajiperekengi kwaku iyu pe.” (Ekisodo 34:14; 2 Mafumu 19:31; Ezekiyeli 5:13; Zekariya 8:2) Kweniso ngagwira ntchitu pakukamba va “phamphu” lo ateŵeti akugomezgeka aku Chiuta ŵe nalu pakumuteŵete, kumusopa ndipuso pakuleka ‘kulekere ŵanthu wo alimbana nayu.’—Salimo 69:9; 119:139; Numeri 25:11.
-
Mazu nga Chiheberi ngo kanandi ngamiya janja la munthu ngang’anamuwa vinthu vinandi. Mwakukoliyana ndi nkhani yaki, mazu yanga ngangang’anamuwa “kulamuliya,” ‘kupaska,’ pamwenga “nthazi.” (2 Samuyeli 8:3; 1 Mafumu 10:13; Nthanthi 18:21) Mazu ngenanga ngakufwatulika mu nthowa zakupambanapambana mu Bayibolu ili.
Mwakukoliyana ndi fundu zenizi, akufwatuliya Bayibolu agwiriskiya ŵaka ntchitu mazu ngamoza cha pakufwatuliya mazu nga mu chineneru chakwambiriya pamalu ngengosi po pe mazu ngo. Wakufwatuliya wakhumbika kusankha umampha mazu nga chineneru chaki, kuti fundu ya mu mazu nga mu chineneru chakwambiriya yivwiki umampha. Wakhumbika so kulemba mazu mwakukoliyana ndi marangu nga chineneru chaki kuti ŵanthu alekengi kusuzgika kuŵerenga.
Ndipuso wakhumbika cha kutaluliya pakufwatuliya. Wakufwatuliya yo walemba vinthu mwakudumuwa ukongwa, mwakukoliyana ndi mo iyu wavwiya, wangabendezga fundu. Kumbi venivi vingachitika wuli? Wakufwatuliya wangaŵikamu maŵanaŵanu ngaki pamwenga kutuzgamu fundu zakukhumbika. Chinanga kuti vinthu vo valembeka mwakudumuwa visuzga cha kuŵerenga, kutaluliya kwaviyo kungachitiska kuti yo waŵerenga waleki kuvwa uneneska.
Nyengu zinyaki, wakufwatuliya wangafwatuliya mwakukoliyana ndi vo iyu wagomezga. Mwakuyeruzgiyapu, lemba la Mateyu 7:13 likamba kuti: “Msewu ukulu ulongozge ku pharanyiku.” Chifukwa cha vo agomezga, akufwatuliya anyaki alemba mazu ngakuti “helo” mumalu mwakulemba mwakukoliyana ndi mazu nga Chigiriki ngo ngang’anamuwa kuti, “pharanyiku.”
Wakufwatuliya Bayibolu watenere so kukumbuka kuti Bayibolu lingulembeka mwakugwiriskiya ntchitu mazu ngapusu, ngo ŵanthu ambula kusambira ukongwa akambanga zuŵa lelosi. Anyaki mwa ŵanthu ŵenaŵa ŵenga, alimi, aliska a viŵetu ndipuso alovi. (Nehemiya 8:8, 12; Machitidu 4:13) Mwaviyo, Bayibolu lo lafwatulika umampha, lituŵa ndi uthenga wo ŵanthu a mtima wamampha atiwuvwa mwambula kusuzga, kwali vinthu ve wuli pa umoyu wawu. Wakufwatuliya wakhumbika cha kulemba mazu ngo ŵanthu atingakamba cha. Mumalu mwaki, watenere kulemba mazu ngo ŵanthu akamba kweniso ngambula kusuzga kuvwa.
Akufwatuliya Bayibolu anyaki atuzgamu zina laku Chiuta lakuti Yehova mu Mabayibolu ngo afwatuliya sonu chinanga kuti zina ili lisanirika mumipukutu yakali ya Bayibolu. (Wonani Fundu Zakukumaliya A4.) Mu Mabayibolu nganandi akulembamu zina laudindu, nge lakuti “Ambuya,” mumalu mwakulembamu zina chayilu laku Chiuta, ndipu mu Mabayibolu nganyaki akubisa fundu yakuti Chiuta we ndi zina. Mwakuyeruzgiyapu, pempheru laku Yesu lo lisanirika pa Yohane 17:26, likulembeka kuti: “Ndakuziŵikisani kwaku yiwu,” ndipuso pa Yohane 17:6 likulembeka kuti: “Ndakuvumbuwani ku ŵanthu wo mwandipaska.” Kweni asani pempheru laku Yesu lafwatulika mwauneneska likhumbika kuvwika kuti: “Ndaŵaziŵisa zina linu,” ndipuso kuti “Ŵanthu wo mwandipaska kutuliya pacharu, ndaŵaziŵisa zina linu.”
Mu mazu ngakwamba nga mu Bayibolu la Charu Chifya lakwambiriya la Chingelezi mwe fundu yakuti: “Tafwatuliya mwakudumuwa cha Malemba. Tayesesa kufwatuliya mazu ngengosi mo ngaliri asani vivwika umampha.” Mwaviyo, Komiti Yakufwatuliya Bayibolu la Charu Chifya yayesesa kugwiriskiya ntchitu mazu ngo ngakoliyana ukongwa ndi mazu nga mu chineneru chakwambiriya. Yayesesa so kukhwecha mazu ngakusuzga kuŵerenga ndipuso ngo ngabisa fundu. Venivi vawovya kuti ŵanthu angasuzgikanga cha kuŵerenga kweniso kuti angakayikiyanga cha kuti mazu ngaku Chiuta ngakufwatulika mwauneneska.—1 Atesalonika 2:13.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
SAMBIRU 27
Kumbi Layibulale ya pa Nyumba ya Ufumu Yingatiwovya Wuli?
Kumbi mukhumba kufufuza nkhani zinyaki kuti muliziŵi umampha Bayibolu? Kumbi mukhumba kulivwisa umampha lemba linyaki, kuziŵa vakukwaskana ndi munthu, malu pamwenga fundu yinyaki yo yikuzumbulika m’Bayibolu? Kumbi mukuŵanaŵanapu kuti Mazu ngaku Chiuta ngangakuwovyani pa suzgu lo mwenalu? Asani ndi viyo, kafufuzeni fundu zo mukhumba kuziziŵa pa layibulale yo ye pa Nyumba ya Ufumu.
Pasanirika mabuku ngo ngatovya pa kufufuza. Vingachitika kuti mulivi mabuku ngosi nga Akaboni aku Yehova ngo ngakonkhoska Bayibolu mu chineneru chinu. Kweni pa layibulale yo ye pa Nyumba ya Ufumu pangasanirika mabuku nganandi ngasonu. Pangasanirika so mabuku ngakupambanapambana ndi madikishonale ngo ngangakuwovyani kusaniya vinthu vo mufufuza. Mungafufuza mabuku ngo mupenja pa layibulale mwechendayambi pamwenga asani mwamaliza maunganu. Asani mwe ndi kompyuta mu Nyumba ya Ufumu yinu, mungasaniyamu Layibulare ya pa kompyuta. Iyi ndi pulogilamu ya pa kompyuta yo musanirika mabuku ngidu nganandi ndipu njambula kusuzga asani mukhumba kufufuza nkhani pamwenga malemba.
Njakovya ku ŵanthu wo akulembesa mu Sukulu ya Unganu wa Umoyu Wachikhristu Ndipuso Uteŵeti. Asani mukulembesa mu sukulu, mungagwiriskiya ntchitu mabuku ngo nge pa layibulale yo ye mu Nyumba ya Ufumu asani munozgeke nkhani yinu. Wakuwonere Unganu wa Umoyu Wachikhristu Ndipuso Uteŵeti ndiyu wawonere layibulale yeniyi. Iyu ndiyu wawonesesa kuti mabuku ngasonu ngalipu ndipuso kuti ngaŵikika umampha. Iyu pamwenga munthu yo watikusambizani Bayibolu wangakulongoni mo mungasaniriya fundu zo mukhumba. Kweni mutenere cha kuto mabuku ngo nge pa layibulale yeniyi. Asani muŵerenga mungalembangamu cha mukati, ivi viwovyengi kuti mabuku ngo ngawonekengi umampha.
Bayibolu likamba kuti asani tikhumba ‘kusaniya zeru zaku Chiuta’ titenere kuyesesa kufufuza ‘nge chuma chakubisika.’ (Nthanthi 2:1-5) Layibulale yo ye mu Nyumba ya Ufumu yingakuwovyani kuti muyambi kufufuza vinthu vo mupenja.
-
Kumbi ndi vinthu wuli vo visanirika mu Nyumba ya Ufumu, vo vingakuwovyani asani mukhumba kufufuza nkhani?
-
Kumbi ndi yani yo wangakuwovyani kuti mugwiriskiyengi ntchitu umampha layibulale?


text:
Elizabeth II
Elizabeth II (Elizabeth Alexandra Mary; 21 Epulelo 1926 – 8 Sekutembala 2022) ikaŵa Fumukazi ya United Kingdom na mabungwe gha Commonwealth kufuma pa 6 Febuluwale 1952 mpaka kufwa kwake mu 2022. Ikaŵa fumukazi yakulamulila mu malo 32 ghaufumu na ghanyake 15 pa nyengo yakufwila. Ufumu wake wakulamulila wakutalika vyaka 70 na madazi 214, ni nyengo itali chomene yakulamulila ya ufumu mu mbili ya ufumu waku Britain kweneso ni ulamulilo utali chomene wakulamulilika na mwanakazi mu mbili ya ulamulilo pa charu chapasi.
Elizabeth wakababikila ku Mayfair, London, ngati ni mwana wakwamba wa Duke na Duchess ya York (liyo paumalilo ikaŵa Fumu George VI na Fumukazi Elizabeth). Awiske ŵakazomelezga za ufumu wake mu 1936 kulondezgana na kuthula ufumu pasi kwa mkulu wake, Fumu Edward VIII, kupanga Elizabeth kuŵa wakuhala ufumu. Elizabeth wakasambila sukulu ya munyumba ndipo wakayambapo ntchito zake za ufumu mu nyengo ya Nkhondo Ikulu Yachiŵili,kutumilikila ngati ni Auxiliary Territorial Service. Mu Novembala 1947, wakatengwa kwa Philip Mountbatten, mwana wa fumu yakale ya Greece na Denmark, ndipo nthengwa yawo ikakhala vyaka 73 pambele wandafwe iye Philip mu Epulelo 2021. Ŵakababizgana ŵana ŵanayi: Charles, Anne, Andrew, na Edward.Awiske ŵati ŵafwa mu 1952, Elizabeth—uyo panyengo iyo wakaŵa na vyaka 25 vekha—wakazgoka kuŵa fumu yakulamulila vyaru 17 vya Commonwealth ivyo vikaŵa: United Kingdom, Canada, Australia, New Zealand, South Africa, Pakistan, na Ceylon (pasono Sri Lanka), kweneso ngati ni Mlala wa Commonwealth. Elizabeth wakalamulila ngati ni constitutional monarch kwizila mu vyakusintha vya ndale vyakuchemeka the Troubles ku Mpoto kwa Ireland.Maulendo ghake ghakunyamuka kukaona malo na vyaru vyakupambana pambana kukusazgapo ulendo uwo wakanyamuka kukaona charu cha China mu 1986, Russia mu 1994, na Ripabuliki ya Ireland mu 2011, nakuonana na ŵapapa ŵankhondi.
Vyakuchitika vikulu nkhuvwalikika ufumu kwa Elizabeth mu 1953 na kukondwelela vikondwelelo vya Silver, Golden, Diamond, na Platinum jubilees mu 1977, 2002, 2012, na 2022 Elizabeth wakaŵa fumu yekha iyo ikalamulila kwa nyengo itali chomene mu ufumu wa ku Britain,uwoso ni ulamulilo wachiŵili utali chomene,ulamulilo utali chomene wakwamba kuŵa wa Louis XIV wa France. Elizabeth wakafwa na vyaka 96 pa nyumba ya ufumu ya Balmoral Castle, Aberdeenshire mu 2022, ndipo ufumu wake ukahalika na mwana wake wakwamba , Charles III.
Mbili ya Umoyo[lemba | kulemba source]
Elizabeth wakababika pa nyengo ya 02:40 (GMT)pa 21Epulelo 1926, panyengo ya ulamulili wa agogo ŵake ŵanalume, Fumu George V. Awiske, Prince Albert, Duke ya York (iyo paumalilo ikaŵa Fumu George VI), wakaŵa mwana wachiŵwili wa fumu. Anyina, Elizabeth, Duchess wa York (iyo paumalilo ikathyeka Fumu Elizabeth Fumu Mama), wakaŵa mwana msungwana muchoko chomene pa wose wa Scottish aristocrat Claude Bowes-Lyon, 14th Earl wa Strathmore na Kinghorne. Princess Elizabeth wakabika mu nthowa ya Caesarean section pa nyumba yakwa gogo ŵake a Strathmore ku London (17 Bruton Street, Mayfair). Wkababatizika na Anglican Archbishop wa York, Cosmo Gordon Lang, mu tchalitchi lachisisi la Buckingham Palacepa 29 Meyi nakuthyeka kuti Elizabeth,kutola zina lakwanyina.Wakapasikaso zina la Alexandra ilo likaŵa zina lkwa gogo ŵake ŵanalume ŵakwanyina, awo ŵakaŵa kuti ŵafwa waka na miyezi 6.Wakatola zina lakuti Mary ilo likaŵa zina lakwa gogo ŵake ŵanakazi.
Munung'una wa Elizabeth zina lake Margaret,wakababika mu 1930.


text:
Ahebeli
6 Myoyo, pakuŵa sambano tutyosile pa yijiganyo yandanda yakwamba Klistu, kwende tutende yiliyose yakomboleka kuti tuŵe ŵachikulile. Tukawujilasoni ku yindu yatwalijiganyisye pandanda, yayili, kugalawuka mtima ku ndamo syangali mate, kukulupilila Mlungu, 2 chijiganyo chakwamba ubatiso, kusajika makono, kwimuka kwa ŵandu ku chiwa soni kulamula kwangamala. 3 Chitutendeje yiliyose yakomboleka kuti tuŵe ŵachikulile naga Mlungu akukunda.
4 Nambo pana ŵandu ŵane ŵele pandaŵi jine Mlungu ŵamulichile soni ŵapasisye mtuka walulele wakwinani nambosoni ŵapochele msimu weswela. 5 Ŵapasisyesoni maloŵe gambone ga Mlungu nambosoni machili gele Mlungu chachigalosya mu ndaŵil jajikwikajo. 6 Nambo ŵandu ŵeleŵa apano ŵagwile, mwamti yili yangakombolekasoni kwajimusya kuti agalawuche mtima. Yeleyi yili myoyo ligongo jemanjaji akumkomelasoni pachitela Mwanache jwa Mlungu soni akutendekasya kuti ŵandu amnyosyeje jwalakwejo. 7 Pakuŵa litaka likusapochela upile kutyochela kwa Mlungu pajigwile wula mwakuwilisyawilisya. Litakalyo palimwele mesi likusakoposyaga mbeju syapandile ŵandu kuti syakamuchisyeje. 8 Nambo naga likukoposya yitela yamiŵa soni maluŵa gamiŵa, juŵalimile pelepo akusagamba kulileka litakalyo mwamti akusaŵa ali asigele panandi kulitembelela, soni pambesi pakwe akusalijocha moto.
9 Nambo atamose tukuŵecheta yeleyi, m’weji tuli ŵakusimichisya pakwamba ya jemanja achalongo achimjetu ŵapamtima kuti yindu yili chenene kwa jemanja soni kuti mkutenda yosope yakumkamuchisya kuti mkulupuche. 10 Pakuŵa Mlungu ali jwachilungamo, myoyo ngasaliŵalila masengo genu soni chinonyelo chimwalosisye pa lina lyakwe mwakwatumichila ŵaswelawoa soni apano mkupitilisya kwatumichila. 11 M’weji tukusachilila kuti jemanja wosope mpitilisye kulosya mtima wakulipeleka wamwakwete pandanda, ni chakulinga chakuti chembecheyo chenu chiŵe changakayikasya mpaka kumbesi. 12 Mtendeje yeleyi kuti mkaŵa ŵaulesi. Nambo mwasyasyeje ŵandu ŵele ligongo lya chikulupi soni kuwusimana mtima kwawo, Mlungu ŵapele yindu yaŵatite chachapa.
13 Mlungu ŵalumbilile pa lina lyakwe paŵamsalilaga Abulahamu kuti chachimpa upile. Ŵatesile yeleyi ligongo pangali jwine jwamkulungwa kupunda Mlungujo. 14 Ŵatite, “Nditu, une chinjimpa upile mmwejo soni ngumsimichisya kuti chinjimtenda kuŵa mtundu wekulungwa.” 15 Myoyo Abulahamu paŵalosisye kuti ali jwakuwusimana mtima, ŵapochele upile welewu. 16 Ŵandu akusalumbila pa lina lya mundu jwamkulungwa, mwamti kulumbila kwawo kukusamasya ngani jilijose jajili pasikati pawo ligongo kulumbilako kukusaŵa umboni wakusimichisya kuti yaŵechete yili yisyene. 17 Mwelemu ni muŵatendelesoni Mlungu paŵaganisisye yakulosya chenene chakulinga chakwe changachenga kwa ŵandu ŵakupochela upilewo. Jwalakwe ŵalumbile pakusaka kwasimichisya kuti chachapa upilewo. 18 Jwalakwe ŵatesile yeleyi ni chakulinga chakuti kupitila mu yindu yaŵechete soni mu kulumbila kwakwe, m’weji ŵatutilile kwa Mlungujo tukamule mwakulimba chembecheyo chetu ligongo atulimbikasisye mnope. Jwalakwejo nganaŵa alambwisye ligongo yalumbile soni yaŵechete yangachenga. 19 Chembecheyo chatukwetechi chili mpela nangulab jwa umi wetu jwakutukamuchisya kuti tuŵe ŵakulimbangana soni ŵangakayichila, mwamti chikusatujinjisya m’nyumba ja Mlungu mpaka kupelenganya nguwo jakulekanganya yipinda ya m’nyumbajo. 20 Kweleko ni kuŵajinjile Yesu m’weji mkanituŵe kwinjila kuti atuwugulile litala. Jwalakwejo aŵele jwamkulungwa jwa ŵakutaga mbopesi mpaka kalakala mwakulandana ni Melekisedeki.


text:
Mzuzu
Mzuzu ni msumba ukulu wa Chigaŵa cha Kumpoto mu chalo cha Malawi, ndiposo ni tauni ikulu yachitatu mu Malawi.Mkati mwa msumba wa Mzuzu muli wanthu wakujumpha 221,272 na 20,000 awo wali pa sukulu ya Mzuzu Yunivesite(Mzuzu University) ndipo kuwalo kwa msumba wa Mzuzu kuli wanthu wakujumpha 1.7 miliyoni.
Mzuzu wali mu boma likulu la Mzimba,ndipo walikugona pa balaza la Mapili gha Viphya.Msumba wa Mzuzu ukulima tiyi(tea), rubber, na khofi (coffee).
Thengele la Viphya (Viphya Plateau) ni thengele likulu chomene mu Afrika yose ilo makuni ghake ghakachita kupandika na wanthu(man-made). Mathengeleso ghawili ghanyake ghakulu ni Lunyangwa na Kaning'ina agho ghali ku mafumilo gha dazi gha msumba.
Malo ghakumanyikwa mu msumba wa Mzuzu ni ːChibavi, Luwinga, Area 1B, Chibanja, Katoto, Zolozolo, Masasa na Mchenga-utuba.