text:
Kumbi Kuja Wakupaturika Kung’anamuwanji?
Vo Bayibolu likamba
Kuja wakupaturika kung’anamuwa kutinkha vinthu vakufipiskika. Mazu Ngachiheberi ngo akungafwatuliya kuti “kupaturika” ngatuliya ku mazu ngo ngang’anamuwa kuti “kupatuwa.” Mwaviyo, chinthu cho ntchakupaturika atichipatuwa kuti chigwirengi ntchitu zapade pamwenga zakupaturika pe.
Chiuta ngwakupaturika kuluska chechosi. Bayibolu likamba kuti: “Kulivi wakupaturika kuluska Yehova.” * (1 Samuele 2:2) Mwaviyo, Chiuta ndiyu wakuŵika marangu nga cho ntchakupaturika.
Mazu ngakuti “kupaturika” ngagwiriskikiya ntchitu pakukamba chechosi cho chikwaskana ndi kusopa Chiuta. Mwakuyeruzgiyapu Bayibolu likamba za:
Malu Ngakupaturika: Chiuta wangukambiya Mozesi pa chivwati cho chakoliyanga motu kuti: “Malu ngo wamapu ndi malu ngakupaturika.”—Chituwa 3:2-5.
Maunganu ngakupaturika: Maunganu ngo Ayisirayeli aŵanga nangu pakusopa Yehova, angadananga kuti “maunganu ngakupaturika.”—Ŵalevi 23:37.
Viyaŵi vakupaturika: Viyaŵi vo agwiriskiyanga ntchitu mu nyumba yakusopiyamu ku Yerusalemu avidananga kuti “viyaŵi vakupaturika.” (1 Ŵakaronga 8:4) Chinanga kuti Ayisirayeli awonanga kuti viyaŵi ivi vapade ukongwa kweni akhumbikanga cha kuvisopa. *
Kumbi munthu wakubuda wangaja wakupaturika?
Hinya. Chiuta wakambiya Akhristu kuti: “Muje akupaturika, chifukwa ini nde wakupaturika.” (1 Peturo 1:16) Mbuneneska kuti ŵanthu ambula kufikapu angayanana nayu cha Chiuta pa nkhani ya kuja akupaturika. Kweni ŵanthu wo avwiya marangu ngaku Chiuta angaja ‘akupaturika kweniso akuzomerezeka kwaku Chiuta.’ (Aroma 12:1) Munthu walongo kuti ngwakupaturika kuziya mu vo wakamba ndi kuchita. Mwakuyeruzgiyapu, iyu walondo ulongozgi wa mu Bayibolu wakuti “muje akupaturika ndipuso mungachitanga cha malusu ngaheni ngakugonana” ndi wakuti “jani akupaturika mu vakuchita vinu vosi.”—1 Atesalonika 4:3; 1 Peturo 1:15.
Kumbi vingachitika kuti Chiuta waleki kwanja munthu yo pakwamba wamuwonanga kuti ngwakupaturika?
Hinya. Asani munthu wayamba kuja ndi mijalidu yiheni, Chiuta wawona kuti munthu waviyo ngwakupaturika so cha. Mwakuyeruzgiyapu, buku la Aheberi le ndi uthenga wo uluta kwa “abali akupaturika” kweni litiŵatcheŵeska kuti angayamba “kuja ndi mtima uheni wambula chivwanu mwa kutuwaku kwaku Chiuta wamoyu.”—Aheberi 3:1, 12.
Fundu zaboza zakukwaskana ndi kuja akupaturika
Fundu yaboza: Munthu wangaja wakupaturika asani watijinora vinthu vamampha.
Fundu yauneneska: Bayibolu likamba kuti ‘kusuzga liŵavu,’ pamwenga kujinora vinthu vinyaki vamampha ‘nkhwambula kovya’ kwaku Chiuta. (Akolose 2:23) Mumalu mwaki, Chiuta wakhumba kuti tikondwengi ndi vinthu vamampha. Bayibolu likamba kuti: “Weyosi waryi ndi kumwa ndi kukondwa ndi ntchitu zaki zosi. Ndi mphasu yakutuwa kwaku Chiuta.”—Wakutaula 3:13.
Fundu yaboza: Munthu waja wakupaturika asani wechendagonanepu ndi munthurumi pamwenga munthukazi.
Fundu yauneneska: Chinanga kuti Akhristu angasankha kuleka kuto pamwenga kuyirwa, kuleka kugonana ndi munthurumi pamwenga munthukazi ndiku cha kungachitiska kuti munthu waje wakupaturika kwaku Chiuta. Mbuneneska kuti wo ŵechendato pamwenga kuyirwa angachita uteŵeti wawu kwambula kutimbanyizika ndi chechosi. (1 Akorinto 7:32-34) Kweni Bayibolu lilongo kuti wo ŵe pa banja nawu angaja akupaturika. Peturo yo wenga yumoza wa akutumika aku Yesu, wanguto.—Mateyu 8:14; 1 Akorinto 9:5.
^ Yehova ndilu zina laku Chiuta. Mu ma Bayibolu nganandi asazga zina ili ndi mazu ngakuti “kupaturika” ndipuso “mutuŵa.”
^ Bayibolu likaniza kusopa viyaŵi vakali vo agwiriskiyanga ntchitu pakusopa Chiuta.—1 Akorinto 10:14.


c: text/html

text: 3 “‘Asani munthu wakhumba kupereka sembi ya chimangu,+ kwali wakhumba kupereka ng’ombi yinthulumi pamwenga yinthukazi, waperekengi nyama yambula kalema pa masu paku Yehova.2 Iyu waŵikengi janja laki pamutu wa nyama yo, ndipu yibayikengi pafupi ndi khomu la chihema chakukumanaku. Pavuli paki, ŵana anthulumi aku Aroni, asembi, awazengi ndopa zaki mumphepeti mosi mwa guŵa la sembi.3 Ku sembi ya chimangu, watongeku chigaŵa chinyaki kuti chiperekeki kwaku Yehova nge sembi yakotcha ndi motu.+ Watongeku mafuta+ ngakubwalu kwa matumbu, mafuta ngosi nga kumatumbu,4 ndipuso sana zosi ziŵi ndi mafuta nga kusana zo, ngo nge pafupi ndi chiwunu. Watongeku so mafuta nga kuchiŵindi limoza ndi sana.+5 Ŵana anthulumi aku Aroni awotchengi vinthu venivi paguŵa la sembi kuti visunkhi josi. Aviŵikengi pachanya pa sembi yakupiriza yo yaŵikika pa nkhuni zo ze pachanya pa motu.+ Yeniyi ndi sembi yakotcha ndi motu ya kafungu kamampha*+ kwaku Yehova.6 “‘Asani munthu wakhumba kupereka mbereri pamwenga mbuzi kwaku Yehova, waperekengi nyama yinthulumi pamwenga yinthukazi yambula kalema.+7 Asani wakhumba kupereka mwana wa mbereri munthulumi nge sembi, wazengi nayu pa masu paku Yehova.8 Iyu waŵikengi janja laki pamutu wa nyama yo, ndipu yibayikengi panthazi pa chihema chakukumanaku. Pavuli paki, ŵana anthulumi aku Aroni, asembi, awazengi ndopa zaki mumphepeti mosi mwa guŵa la sembi.9 Ku sembi ya chimangu, watongeku mafuta kuti ngaperekeki kwaku Yehova nge sembi yakotcha ndi motu.+ Wadumuwengeku muchiya wosi wa mafuta pafupi ndi chiwanga chapamsana, watongeku mafuta ngakubwalu kwa matumbu, mafuta ngosi nga kumatumbu,10 ndipuso sana zosi ziŵi ndi mafuta nga kusana zo, ngo nge pafupi ndi chiwunu. Watongeku so mafuta nga kuchiŵindi limoza ndi sana.+11 Ndipu wasembi waviwotchengi paguŵa la sembi nge chakurya* kuti visunkhi josi. Yeniyi ndi sembi yakotcha ndi motu yakuperekeka kwaku Yehova.+12 “‘Asani munthu wakhumba kupereka mbuzi nge sembi, wazengi nayu pa masu paku Yehova.13 Iyu waŵikengi janja laki pamutu wa nyama yo, ndipu yibayikengi panthazi pa chihema chakukumanaku. Pavuli paki, ŵana anthulumi aku Aroni, asembi, awazengi ndopa zaki mumphepeti mosi mwa guŵa la sembi.14 Vinthu vo waviperekengi kwaku Yehova nge sembi yakotcha ndi motu, ndi ivi: Mafuta ngakubwalu kwa matumbu, mafuta ngosi nga kumatumbu,+15 ndipuso sana zosi ziŵi ndi mafuta nga kusana zo, ngo nge pafupi ndi chiwunu. Waperekengi so mafuta nga kuchiŵindi limoza ndi sana.16 Ndipu wasembi waviwotchengi paguŵa la sembi nge chakurya* kuti visunkhi josi. Yeniyi ndi sembi yakotcha ndi motu ya kafungu kamampha.* Mafuta ngosi ngaku Yehova.+17 “‘Mungaryanga cha mafuta ngengosi pamwenga ndopa zezosi.+ Lenili ndi dangu lamuyaya mu migonezi yinu yosi, kwekosi ko muja.’”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fundu Zakukumaliya A
A6-A Tchati: Achimi ndi Mafumu nga ku Yuda ndi ku Isirayeli (Chigaŵa 1)
A6-B Tchati: Achimi ndi Mafumu nga ku Yuda ndi ku Isirayeli (Chigaŵa 2)
A7-A Vakuchitika Vakuzirwa pa Umoyu Waku Yesu Pacharu Chapasi—Vo Vinguchitika Yesu Wechendayambi Uteŵeti Waki
A7-B Vakuchitika Vakuzirwa pa Umoyu Waku Yesu Pacharu Chapasi—Yesu Watamba Uteŵeti Waki
A7-C Vakuchitika Vakuzirwa pa Umoyu Waku Yesu Pacharu Chapasi—Uteŵeti wo Yesu Wanguchita ku Galileya (Chigaŵa 1)
A7-D Vakuchitika Vakuzirwa pa Umoyu Waku Yesu Pacharu Chapasi—Uteŵeti wo Yesu Wanguchita ku Galileya (Chigaŵa 2)
A7-E Vakuchitika Vakuzirwa pa Umoyu Waku Yesu Pacharu Chapasi—Uteŵeti wo Yesu Wanguchita ku Galileya (Chigaŵa 3)
A7-F Vakuchitika Vakuzirwa pa Umoyu Waku Yesu Pacharu Chapasi—Uteŵeti Wakukumaliya Waku Yesu, Kuvuma kwa Yorodani
A7-G Vakuchitika Vakuzirwa pa Umoyu Waku Yesu Pacharu Chapasi—Uteŵeti Wakukumaliya Waku Yesu ku Yerusalemu (Chigaŵa 1)
A7-H Vakuchitika Vakuzirwa pa Umoyu Waku Yesu Pacharu Chapasi—Uteŵeti Wakukumaliya Waku Yesu ku Yerusalemu (Chigaŵa 2)


text: 29 “Soka kwaku yiwi Ariyeli,* Ariyeli, tawuni yo Davidi wangujinthaku mahema!+Lutirizga chaka ndi chaka;Lutirizga kuchita maphwandu.+2 Kweni ndazamuchitiska kuti Ariyeli wasuzgiki,+Kweniko, kwazamuja kuliya ndi kutenje,+Ndipu kwaku ini iyu wazamuja nge chipembu cha guŵa la sembi laku Chiuta.+3 Ndazakukujinthiya mahema muvigaŵa vosi kuti ndilimbani nawi,Ndazakukuzingiliza ndi mpandaNdipuso ndazamupanga vakukwerapu pakuchita nawi nkhondu.+4 Pakuti wazamusisikiya pasi;Wazamulongoro kutuliya pasi,Ndipu vo wazamukamba vazamujalizika ndi fuvu.Mazu ngaku ngazamutuliya pasi+Nge mazu nga munthu wakulongoro ndi mizimu,Ndipu mazu ngaku ngazamuvwika nge kuliya kwa chiyuni kutuliya kufuvu.5 Chigulu cha arwani* ŵaku chazamuja nge ufwa wakusilirika,+Chigulu cha alongozgi ankhaza chazamuja nge mwere wo uputa ndi mphepu.+Ndipu venivi vazamuchitika mu kanyengu kamanavi, mwamabuchibuchi.+6 Yehova wa mizinda wazakukukumbukaNdi limphezi, chidilirisi kweniso chiwawa chikulu,Ndi chimphepu, chimphunga kweniso mulipu wa motu wakupiriza.”+7 Pavuli paki, chigulu cha mitundu yosi ya ŵanthu wo achita nkhondu ndi Ariyeli,+Ŵanthu wosi wo achita nayu nkhondu,Malu ngakuthopoka ngakuchitiyapu nkhondu ndi iyu,Kweniso ŵanthu wo achitiska kuti wasuzgikengi,Azamuja nge malotu, chiwona cha usiku.8 Vazamuja nge mo viŵiya asani munthu yo we ndi nja walota kuti waturya,Kweni wayuka we ndi nja,Kweniso nge mo viŵiya asani munthu yo we ndi nyota walota kuti watumwa maji,Kweni wayuka wavuka kweniso we ndi nyota.Ndimu so vazamuŵiya ndi chigulu cha mitundu yosi ya ŵanthuWo achita nkhondu ndi Phiri la Ziyoni.+9 Zukumani ndi kuzizwa;+Jibulumutizgeni kweniso bulumutizgikani.+Yiwu aloŵe, kweni aloŵe ndi vinyu cha;Yiwu ambendyambendya, kweni chifukwa cha moŵa cha.10 Pakuti Yehova wakupunguliyani mzimu wa tulu tikulu;+Wajala masu nginu, yimwi achimi,+Ndipu wabenekere mitu yinu, yimwi akuwona viwona.+11 Kwaku yimwi, chiwona chechosi chija nge mazu nga mubuku lakumata.+ Asani alipereka ku munthu yo wakuziŵa kuŵerenga, ndipu amukambiya kuti: “Chondi, ŵerenga buku ili mwakudaniriza,” iyu wazamukamba kuti: “Ndingaŵerenga cha, pakuti buku ili ndakumata.”12 Ndipu asani apereka buku lo ku munthu yo wakuziŵa cha kuŵerenga, ndipu amukambiya kuti: “Chondi, ŵerenga buku ili,” iyu wazamukamba kuti: “Nde mujira kuŵerenga.”13 Yehova wakamba kuti: “Ŵanthu yaŵa andere kwaku ini ndi mulomu wawu peNdipuso atinditumbika ndi milomu yawu,+Kweni mitima yawu ye kutali ukongwa ndi ini;Ndipu atindiwopa chifukwa cha marangu nga ŵanthu ngo akusambizika.+14 Mwaviyo, ini Ndini ndazamuchita so vinthu vakuziziswa ndi ŵanthu yaŵa,Chakuziziswa pa chakuziziswa;+Ndipuso zeru za ŵanthu ŵawu azeru zazamumala,Ndipu kuvwisa vinthu kwa ŵanthu ŵawu azeru kwazamubisika.”+15 Soka ku ŵanthu wo atesesa kubisa maŵanaŵanu ngawu kwaku Yehova.+Ntchitu zawu zichitikiya mumalu ngamdima.Achikamba kuti: “Ndiyani yo watitiwona?Ndiyani yo watitiziŵa?”+16 Mubendezga vinthu ukongwa!Kumbi wakuwumba wangayanana ndi dongu?+Kumbi chakupangika chingakambiya yo wakuchipanga kuti:“Wakundipanga cha”?+Ndipuso kumbi cho chikupangika chingakambiya yo wakuchipanga kuti:“Wavwisa vinthu cha”?+17 Mu kanyengu kamanavi, Lebanoni wazamusambusika munda wa vipasu,+Ndipu munda wa vipasu wo wazamuja nge lisuwa.+18 Mu zuŵa lenilo, wambula kuvwa wazamukuvwa mazu nga mubuku,Ndipu masu nga munthu wachibulumutiya ngazamuwona kutuliya mu mdima kweniso kutuliya mu mdima ukulu.+19 Wakufwasa wazamukondwa ukongwa mwaku Yehova,Ndipu mukavu pakati pa ŵanthu wazamukondwa mwa Mtuŵa waku Isirayeli.+20 Pakuti mulongozgi wankhaza kwazamuŵavi,Munthu wakujiŵikamu wazamumala,Ndipu wosi wo akhaza anyawu kuti aŵapweteki azamubayika,+21 Wo akamba mazu ngaboza kuti anyawu aje ndi mulandu,Wo athyiya viŵana wakuvikiliya* pageti la tawuni,+Ndipuso wo akana kuchitiya urunji munthu murunji mwakugwiriskiya ntchitu suskanu zambula fundu.+22 Mwaviyo, Yehova yo wakuwombo Abrahamu+ wakambiya nyumba yaku Yakobe kuti:“Yakobe wazamulengeseka so cha,Ndipu chisku chaki chazamubwanthuka so cha.*+23 Pakuti asani wawona ŵana ŵaki,Wo ndi ntchitu ya manja ngangu, pakati paki,+Azamutowesa zina langu;Azamutowesa Mtuŵa waku Yakobe,Ndipu yiwu azamuwopa Chiuta waku Isirayeli.+24 Wo ŵe ndi maŵanaŵanu ngakulanda azamuvwisa vinthu,Ndipu wo adandawula azamuzomera kusambizika.”


text:
Wachizga apongozi aku Simoni kweniso ŵanthu anyaki (38-41)
Chigulu cha ŵanthu chisaniya Yesu we kwakuyija (42-44)
4 Sonu Yesu wati wazazika ndi mzimu wakupaturika, wangutuwaku ku Yorodani, ndipu mzimu ungumulongozge uku ndi uku muchipululu+2 kwa mazuŵa 40, wachiyeseka ndi Dyaboli.+ Mu mazuŵa ngeningo wangurya kanthu cha, ndipu mazuŵa ngo ngati ngamala, wanguvwa nja.3 Sonu Dyaboli wangumukambiya kuti: “Asani ndiwi mwana waku Chiuta, kambiya mwa uwu kuti usambuki chiŵandi.”4 Kweni Yesu wangumumuka kuti: “Malemba ngakamba kuti: ‘Munthu wangaja ndi umoyu ndi chiŵandi pe cha.’”+5 Sonu Dyaboli wangumukweza pachanya ndipu wangumulongo maufumu ngosi nga pacharu chapasi mu kanyengu kamanavi.+6 Ndipu Dyaboli wangumukambiya kuti: “Ndikupaskengi mazaza ngosi ngenanga ndi unkhankhu waki chifukwa ngakupaskika kwaku ini+ ndipu nditingapereka ku munthu weyosi yo ndakhumba.7 Asani ungandisopa kamoza pe, vosi ivi viŵengi vaku.”8 Yesu wangumumuka kuti: “Malemba ngakamba kuti, ‘Yehova* Chiuta waku ndiyu utenere kumusopa, ndipu iyu pe ndiyu utenere kumuchitiya uteŵeti wakupaturika.’”+9 Sonu Dyaboli wangutole Yesu ku Yerusalemu, wangumuŵika pachanya* pa mpanda wa nyumba yakusopiyamu. Ndipu wangumukambiya kuti: “Asani ndiwi mwana waku Chiuta, jiponyi pasi kutuwa panu,+10 chifukwa Malemba ngakamba kuti: ‘Walamulengi angelu ŵaki vakukwaskana ndi yiwi kuti akuvikiliyi,’11 ndipu ‘Akunyamuwengi mumanja mwawu kuti phazi laku lileki kugunyuwa mwa.’”+12 Yesu wangumumuka kuti: “Malemba ngakamba so kuti: ‘Ungamuyesanga cha Yehova* Chiuta waku.’”+13 Sonu Dyaboli wati wamaliza kumuyesa, wangumuleka mpaka pa nyengu yinyaki yamampha.+14 Sonu Yesu wanguwere ku Galileya mu nthazi ya mzimu.+ Ndipu mbiri yaki yamampha yinguwanda muvigaŵa vosi vakufupi.15 Ndipuso wangwamba kusambiza mumasinagogi ngawu, ndipu ŵanthu wosi amutumbikanga.16 Pavuli paki, wanguluta ku Nazareti+ ko wangukuliya ndipu nge mo wachitiyanga nyengu zosi pa zuŵa la Sabata, wangusere musinagogi+ ndipu wangusoka kuti waŵerengi Malemba.17 Sonu angumupaska mpukutu wa mchimi Yesaya ndipu wangujula mpukutu wo ndi kusaniya po pakulembeka kuti:18 “Mzimu waku Yehova* we paku ini, chifukwa iyu wakundisankha kuti ndipharazgi uthenga wamampha kwa akavu. Wakundituma kuti ndipharazgiyi wo akukoleka ukapolu kuti afwatulikengi kweniso achibulumutiya kuti ayambengi kuwona ndipu wakundituma so kuti ndifwatuwi akukandirizgika,+19 kweniso kuti ndipharazgi chaka chakuzomerezeka chaku Yehova.”*+20 Wati wamaliza kuŵerenga, wanguzinga mpukutu wo ndi kuwuweze kwa mteŵeti ndipu wanguja pasi. Masu nga ŵanthu wosi wo ŵenga musinagogi ngenga dodoli paku iyu.21 Sonu wanguŵakambiya kuti: “Msanawale lemba ili lo mwavwa, lafiskika.”+22 Sonu ŵanthu wosi angwamba kumulumba kweniso kuzizwa ukongwa ndi mazu ngakukondwesa ngo ngatuwanga pamulomu paki.+ Ndipu akambanga kuti: “Asi ndi mwana waku Yosefi uyu?”+23 Iyu wanguŵakambiya kuti: “Nadi panu mwazakundikambiya ntharika yakuti, ‘Dokotala, jichizgi! Vinthu vo tavwa kuti wachitanga ku Kaperenao uvichiti so kunu kumuzi kwaku.’”+24 Sonu wanguŵakambiya so kuti: “Nditikuneneskiyani, palivi mchimi yo watumbikika kumuzi kwaki.+25 Mwakuyeruzgiyapu, nditikuneneskiyani kuti: Mwenga vyoko vinandi mu Isirayeli mu mazuŵa ngaku Eliya pa nyengu yo kuchanya kungujalika kwa vyaka vitatu ndi myezi 6, ndipu mucharu chosi mwenga nja yikulu ukongwa.+26 Kweni Eliya wangutumika ku vyoko vosi ivi cha, mumalu mwaki wanguluta ku choko cha ku Zarefati mucharu cha Sidoni.+27 Kweniso ku Isirayeli kwenga amakhati anandi mu nyengu ya mchimi Elisha, kweni pengavi weyosi yo wangutoweseka,* kweni Namani pe wa ku Siriya ndiyu wangutoweseka.”+28 Sonu ŵanthu wosi wo avwanga wachikamba venivi musinagogi angukwiya ukongwa,+29 ndipu angusoka ndi kumutuzgiya kubwalu kwa tawuni mwaliŵiliŵi. Anguluta nayu pachanya pa phiri po panguzengeka tawuni yawu kuti akamuponyi pasi kapingizgori.30 Kweni wanguporota mukati mwawu ndi kulutirizga ulendu waki.+31 Sonu wangusikiya ku Kaperenao, tawuni ya ku Galileya ndipu waŵasambizanga pa zuŵa la Sabata,+32 ndipu ŵanthu anguzizwa ukongwa ndi mo wasambiziyanga+ chifukwa walongoronga mwamazaza.33 Sonu musinagogi mwenga munthu yo wenga ndi mzimu uheni ndipu wangudaniriza kuti:+34 “Ntchifukwa wuli mulimbana nasi, yimwi Yesu wa ku Nazareti?+ Kumbi mwaziya kuzitinanga? Nditikuziŵani umampha kuti ndimwi Mtuŵa waku Chiuta.”+35 Kweni Yesu wanguchenya mzimu wo kuti: “Ja cheti, tuwamu mwaku iyu!” Sonu mzimu uheni wati waponya munthu yo pasi ŵanthu achiwona, ungutuwamu mwaku iyu kwambula kumupweteka.36 Ivi vati vachitika, ŵanthu wosi anguzizwa ukongwa ndipu angwamba kukambiskana kuti: “Nkhulongoro kwa mtundu wuli uku? Pakuti ndi mazaza kweniso nthazi walamula mizimu yiheni ndipu yituwamu!”37 Sonu mbiri yaki yingulutiriya kuwanda muvigaŵa vosi.38 Wati watuwa musinagogi, wanguluta kunyumba yaku Simoni. Sonu apongozi* aku Simoni angufunda ukongwa muliŵavu* ndipu ŵanthu angupempha Yesu kuti waŵawovyi.+39 Yesu wanguma pafupi ndi ama wo, wanguchenya nthenda yo ndipu anguchira. Nyengu yeniyo, anguyuka ndi kwamba kuŵateŵete.40 Sonu lumwi lichisere, wosi wo ŵenga ndi ŵanthu wo atamanga matenda ngakupambanapambana anguza nawu kwaku iyu. Yesu wanguŵachizga mwakuŵika manja ngaki pa munthu weyosi.+41 Viŵanda navu vingutuwamu mu ŵanthu anandi ndipu vadanirizanga ndi kukamba kuti: “Ndimwi Mwana waku Chiuta!”+ Kweni wanguvichenya ndipu wanguvizomereza cha kuti vilongorongi+ chifukwa vamuziŵanga kuti ndi Khristu.+42 Ndi mlenjilenji wangutuwaku ndipu wanguluta kwakuyija.+ Kweni chigulu cha ŵanthu chingwamba kumupenja ndipu chinguza ko wenga. Yiwu akhumbanga cha kuti wakengi.43 Kweni wanguŵakambiya kuti: “Nditenere so kuchipharazga uthenga wamampha wa Ufumu waku Chiuta ku matawuni nganyaki, chifukwa chenichi ndichu ndikuziya.”+44 Mwaviyo wangulutirizga kupharazga mumasinagogi nga ku Yudeya.


text:
Aŵerengese unandi wa vinthu vo angupangiya chihema (21-31)
38 Wangupanga guŵa la sembi zakupiriza kutuliya ku mathabwa nga vimiti va akeshiya. Lenga lakuyanana muvigaŵa vosi vinayi, mu utali lenga mamita pafufupi ngaŵi,* mu usani lenga mamita pafufupi ngaŵi* ndipu kutuwa pasi kufika pachanya lenga pafufupi mita yimoza.*+2 Pavuli paki, wangupanga masengwi mumakona ngaki nganayi. Guŵa la sembi ndi masengwi venga chinthu chimoza. Ndipu wangulipaka mkuŵa.+3 Wangupanga viyaŵi vakugwiriskiya ntchitu paguŵa la sembi, viyaŵi vakuyole vyotu, mafocholu, mbali zabakuli, mafoloku ngakulungakulu ndi vakupaliya motu. Viyaŵi vaki vosi venga vamkuŵa.4 Wangupanga so tcheleku la paguŵa la sembi lavisulu vamkuŵa vakupinjikana, ndipu wanguliŵika mumphata mwa mkomberu pafupi ndi pakati paguŵa la sembi.5 Wanguŵika mpheti zinayi mumakona nganayi nga guŵa la sembi pafupi ndi tcheleku lamkuŵa kuti waserezemu vimiti vakunyamuliya.6 Pavuli paki, wangupanga vimiti vakunyamuliya kutuliya ku vimiti va akeshiya ndipu wanguvipaka mkuŵa.7 Vimiti vakunyamuliya wanguvisereza mumpheti zo zenga mumphepeti mwa guŵa la sembi kuti alinyamuwengi. Guŵa la sembi lo, lenga nge bokosi lamathabwa lamwazi pachanya ndi kusi.8 Pavuli paki, wangupanga beseni lamkuŵa+ ndipuso chakuŵikapu chaki. Iyu wangugwiriskiya ntchitu magilasi ngakuwonapu* nga anthukazi wo ateŵetiyanga mwandondomeku pakhomu la chihema chakukumanaku.9 Ndipu wangupanga balaza+ la chihema. Kuchigaŵa cha kumwera, wangupanga mpanda wasalu zamampha zakuluka ndipu utali waki wenga mamita pafufupi 45.*+10 Kuchigaŵa cha kumwera, kwenga ntchindamilu 20 kweniso visulu 20 vamkuŵa vamazenji. Tivisulu takukoloŵekamu salu ta ntchindamilu ndipuso vakumangiya* venga vasiliva.11 Kuchigaŵa cha kunkhondi,* mpanda wasalu wenga so mamita pafufupi 45.* Kuchigaŵa ichi kwenga ntchindamilu 20 kweniso visulu 20 vamkuŵa vamazenji ndipu venga vamkuŵa. Tivisulu takukoloŵekamu salu ta ntchindamilu zo, ndipuso vakumangiya* venga vasiliva.12 Kweni kuzambwi,* usani wa mpanda wasalu ya balaza la chihema wenga mamita pafufupi 22.* Kuchigaŵa ichi kwenga ntchindamilu 10 ndi visulu 10 vamazenji. Tivisulu takukoloŵekamu salu ta ntchindamilu zo, ndipuso vakumangiya* venga vasiliva.13 Kuvuma, kwakutuliya lumwi, mpanda wa balaza la chihema, wenga mamita pafufupi 22.*14 Kuchigaŵa chimoza cha khomu la balaza la chihema, kwenga mpanda wasalu wa mamita pafufupi 7,* ndipu wenga ndi ntchindamilu zitatu ndi visulu vitatu vamazenji.15 Kuchigaŵa chinyaki cha khomu la balaza la chihema kwenga mpanda wasalu wa mamita pafufupi 7,* ndipu wenga ndi ntchindamilu zitatu ndi visulu vitatu vamazenji.16 Mpanda wosi kuzunguliya balaza la chihema wenga wa salu yamampha yakuluka.17 Visulu vamazenji va ntchindamilu venga vamkuŵa, takukoloŵekamu salu taki ndi vakumangiya* vaki venga vasiliva. Mitu ya ntchindamilu zo, yingupakika siliva ndipu ntchindamilu zosi za balaza la chihema zenga ndi vakumangiya vasiliva.+18 Ketani ya pakhomu la balaza la chihema yingupangika* ndi wuzu wabuluu, weya wa mbereri wapepo, wuzu uyera kweniso salu yamampha yakuluka. Ketani yo, yenga mamita pafufupi 9* mu utali ndipuso mamita pafufupi ngaŵi* kutuwa pasi kufika pachanya. Ndipu kutuwa pasi kufika pachanya, ketani yo yayanananga ndi mpanda wasalu wa balaza la chihema.+19 Ntchindamilu zaki zinayi ndi visulu vaki vinayi vamazenji venga vamkuŵa. Takukoloŵekamu salu taki kweniso vakumangiya* venga vasiliva, ndipu mitu ya ntchindamilu zo, yingupakika siliva.20 Vikhomu vosi va chihema ndipuso va mpanda wa balaza la chihema venga vamkuŵa.+21 Mozesi wangulamula kuti aŵerengese unandi wa vinthu vosi vo angupangiya chihema, chihema cha Ukaboni.+ Alevi+ ndiwu angugwira ntchitu yeniyi ndipu angulongozgeka ndi Itamara,+ mwana munthulumi waku Aroni, wasembi.22 Bezaleli+ mwana munthulumi waku Uri, mwana munthulumi waku Huru, wa fuku laku Yuda, wanguchita vosi vo Yehova wangulamula Mozesi.23 Iyu wenga ndi Oholiyabu+ mwana munthulumi waku Ahisamaki wa fuku laku Dani. Oholiyabu wenga ndi lusu lakupanga vinthu vakupambanapambana, kudyoŵa vinthu kweniso kuluka vinthu mwakugwiriskiya ntchitu wuzu wabuluu, weya wa mbereri wapepo, wuzu uyera ndi salu zamampha.24 Golidi yosi yo angugwiriskiya ntchitu pa ntchitu ya pamalu ngakupaturika wayanananga ndi golidi yo wanguperekeka nge sembi yakuzungunya*+ ndipu wangukwana matalenti* 29 ndipuso masekeli* 730, mwakukoliyana ndi sekeli ya mumalu ngakupaturika.*25 Ndipu siliva yo wanguperekeka ndi anthulumi wo angulembesa mazina ngawu, wangukwana matalenti* 100 ndipuso masekeli* 1,775, mwakukoliyana ndi sekeli ya mumalu ngakupaturika.*26 Munthulumi weyosi yo wangulembesa wakwambiya vyaka 20 kuluta kunthazi, wangupereka siliva wakukwana hafu ya sekeli* mwakukoliyana ndi sekeli ya mumalu ngakupaturika.*+ Anthulumi wo angukwana 603,550.+27 Siliva wakukwana matalenti 100 angupangiya visulu vamazenji vakujinthamu mafulemu va mumalu ngakupaturika kweniso visulu vamazenji vo venga pafupi ndi ketani yakugaŵa mphaka. Siliva wakukwana matalenti* 100 angupangiya visulu vamazenji 100, siliva wakukwana talenti yimoza angupangiya chisulu chimoza chazenji.+28 Siliva wakukwana masekeli* 1,775 angupangiya tivisulu takukoloŵekamu salu ta ntchindamilu. Mitu ya ntchindamilu zo, anguyipaka siliva ndipu anguzilumikiza pamoza.29 Mkuŵa wo unguperekeka nge sembi* ungukwana matalenti 70 ndipuso masekeli 2,400.30 Mkuŵa wenuwu angupangiya visulu vamazenji va pakhomu la chihema chakukumanaku, guŵa la sembi lamkuŵa ndi tcheleku laki, viyaŵi vosi vakugwiriskiya ntchitu paguŵa la sembi,31 visulu vamazenji va mpanda wasalu wa balaza la chihema, visulu vamazenji va pakhomu la balaza la chihema ndipuso vikhomu vosi va chihema+ kweniso va mpanda wa balaza la chihema.


text:
21 Yehova wangulutirizga kulongoro ndi Mozesi ndipu wangukamba kuti: “Longoro ndi asembi, ŵana anthulumi aku Aroni ndipu uŵakambiyi kuti, ‘Weyosi waku yiwu wangajifipiskanga cha chifukwa cha munthu wakufwa pakati pa ŵanthu a mtundu waki.+2 Kweni wangajifipiska asani yo wafwa ndi mubali waki wa ndopa zimoza, anyina, awisi, mwana waki munthulumi, mwana waki munthukazi, mku waki pamwenga mvurwa waki.3 Kweniso wangajifipiska asani yo wafwa ndi mzichi waki chayiyu, yo ndi mwali* kweniso wechendayirwi.4 Wangajifipiskanga cha chifukwa cha munthukazi yo mulumu waki njumoza wa ŵanthu a mtundu waki.5 Angametanga phala cha+ ndipuso angacheketerezanga* cha mwembi wawu pamwenga kujicheka paliŵavu lawu.+6 Atenere kuja atuŵa kwaku Chiuta wawu,+ ndipu atenere cha kufipiska zina laku Chiuta wawu+ pakuti yiwu ndiwu apereka sembi zakotcha ndi motu kwaku Yehova, chiŵandi* chaku Chiuta wawu. Mwaviyo, akhumbika kuŵa atuŵa.+7 Angatonga huli cha+ pamwenga munthukazi yo wafipiskika ndipuso munthukazi yo mulumu waki wakumupata,+ chifukwa wasembi ndi mtuŵa kwaku Chiuta waki.8 Wasembi umutowesengi+ chifukwa ndiyu wapereka chiŵandi chaku Chiuta. Umuwonengi kuti ndi mtuŵa chifukwa ini Yehova, yo watikutowesani nde mtuŵa.+9 “‘Sonu asani mwana munthukazi wa wasembi wajifipiska chifukwa chakuti wachita uhuli, wafipiska awisi. Iyu watenere kuwotcheka ndi motu.+10 “‘Wasembi mura yo wakusankhika pakati pa abali ŵaki ndipu angumudira mafuta ngakuŵikiya munthu pa udindu pamutu waki+ ndipuso yo wakuŵikika kuti wavwalengi vakuvwala va asembi,+ wangalekanga cha kuphwere sisi laki ndipuso wangakeruwanga cha vakuvwala vaki.+11 Wanganderenga pafupi ndi munthu wakufwa cha,+ wangajifipiskanga cha, kwali wo afwa mbawisi pamwenga anyina.12 Wangatuwangamu cha mumalu ngakupaturika ndipu malu ngakupaturika ngaku Chiuta waki wangangafipiskanga cha,+ chifukwa pamutu waki pe chisimikizu chakupaturika cha kujipereka kweniso mafuta ngaku Chiuta waki ngakuŵikiya munthu pa udindu.+ Ini ndini Yehova.13 “‘Iyu watongi munthukazi yo ndi mwali* kuti waje muwolu waki.+14 Wangatonga choko cha, pamwenga munthukazi yo mulumu waki wakumupata, munthukazi yo wakufipiskika pamwenga huli, kweni watongi mwali pakati pa ŵanthu a mtundu waki kuti waje muwolu waki.15 Wangafipiskanga mphapu* yaki cha, pakati pa ŵanthu a mtundu waki,+ pakuti ini ndini Yehova yo watimutowesa.’”16 Yehova wangulutirizga kulongoro ndi Mozesi ndipu wangukamba kuti:17 “Kambiya Aroni kuti, ‘Munthu weyosi wa mphapu* yaku yo we ndi chilema, wangazanga cha pafupi ndi guŵa la sembi kuti wapereki chiŵandi chaku Chiuta waki, mu migonezi yawu yosi.18 Munthu weyosi yo we ndi chilema, wangazanga cha pafupi ndi malu ngakupaturika. Kwali ndi munthu wachibulumutiya, wakupunduka, yo we ndi chilema kumasu,* yo we ndi lundi pamwenga janja litali kuluska linyaki,19 munthu yo wakupwetekeka lundi pamwenga janja,20 yo we ndi gonyu, yo ndi mufupi ukongwa,* yo we ndi nthenda kujisu, yo we ndi viŵawu pakhungu laki, yo we ndi vipheri pamwenga yo we ndi matongu ngakuphwanyika.+21 Munthulumi wa mphapu* yaku Aroni wasembi yo we ndi chilema wangazanga cha pafupi ndi guŵa la sembi kuti wapereki sembi zaku Yehova zakotcha ndi motu. Iyu wangazanga cha pafupi ndi guŵa la sembi kuti wapereki chiŵandi chaku Chiuta waki, chifukwa we ndi chilema.22 Iyu wangarya viŵandi vaku Chiuta waki vakutuliya pa vinthu vakupaturika ukongwa+ ndipuso vakutuliya pa vinthu vakupaturika.+23 Kweni wangazanga cha pafupi ndi ketani,+ ndipuso wangazanga cha pafupi ndi guŵa la sembi+ chifukwa we ndi chilema. Iyu wangafipiskanga cha malu ngangu ngakupaturika+ pakuti ini ndini Yehova, yo watiŵatowesa.’”+24 Mwaviyo, Mozesi wangukamba vinthu venivi kwaku Aroni, ŵana anthulumi aku Aroni ndipuso Ayisirayeli wosi.
Mazu Ngam'mphata
^ Uyu ndi munthukazi yo wechendagonanepu ndi munthulumi.
^ Viwoneka kuti kucheketereza ko kukambika yapa kwachitikanga ndi ŵanthu wo asopanga angoza. Ivi ving’anamuwa kuti akaniziyanga limu cha kucheketereza mwembi.


text:
18 Yehova wangulutirizga kulongoro ndi Mozesi ndipu wangukamba kuti:2 “Longoro ndi Ayisirayeli ndipu uŵakambiyi kuti, ‘Ini ndini Yehova Chiuta winu.+3 Mungachitanga nge mo achitiya ŵanthu a ku Ijipiti cha, ko mwajanga. Mungachitanga cha vinthu vo achita ŵanthu a mucharu cha Kanani, ko ndiluta namwi.+ Ndipuso mungalondonga marangu ngawu cha.4 Mulondongi vyeruzgu vangu, musungengi marangu ngangu kweniso mungalondongi.+ Ini ndini Yehova Chiuta winu.5 Musungengi marangu ngangu ndipuso vyeruzgu vangu, ndipu weyosi yo wativisunga, wazamuja ndi umoyu chifukwa cha vinthu venivi.+ Ini ndini Yehova.6 “‘Munthu weyosi pakati pinu wanganderenga kufupi ndi mubali waki cha kuti wagonani nayu.*+ Ini ndini Yehova.7 Ungagonananga ndi awusu cha ndipuso ungagonananga ndi anyoku cha. Ungagonananga nawu cha chifukwa chakuti mbanyoku.8 “‘Ungagonananga ndi muwolu wa awusu cha.+ Chifukwa asani ungachita viyo, ulengesengi awusu.*9 “‘Ungagonananga ndi mzichi waku cha, kwali ndi mwana munthukazi wa awusu pamwenga mwana munthukazi wa anyoku. Kwali mukuwa nyumba yimoza pamwenga cha.+10 “‘Ungagonananga ndi mwana munthukazi wa mwana waku munthulumi cha pamwenga mwana munthukazi wa mwana waku munthukazi, chifukwa asani ungachita viyo, ujilengesengi.11 “‘Ungagonananga ndi mwana munthukazi wa muwolu wa awusu cha, chifukwa ndi mzichi waku. Iyu ndi mphapu ya awusu.12 “‘Ungagonananga ndi mzichi wa awusu cha chifukwa ndi mubali wa awusu.+13 “‘Ungagonananga ndi mvurwa wa anyoku cha pamwenga mku wawu, chifukwa ndi mubali wa anyoku.14 “‘Ungalengesanga* awusu amana cha pamwenga awusu ara, mwakugonana ndi muwolu wawu, chifukwa chakuti mbanyoku.+15 “‘Ungagonananga ndi mkumwana waku cha+ chifukwa chakuti ndi muwolu wa mwana waku. Ungagonananga nayu cha.16 “‘Ungagonananga ndi muwolu wa mvurwa waku cha pamwenga wa mku waku,+ chifukwa asani ungachita viyo, ulengesengi mubali waku.*17 “‘Asani wato munthukazi, ungagonananga ndi mwana waki munthukazi cha.+ Ungatonga mwana munthukazi wa mwana waki munthulumi cha pamwenga mwana munthukazi wa mwana waki munthukazi kuti ugonani nayu. Ungagonananga nawu cha, chifukwa chakuti mbabali ŵaki. Kuchita viyo, mbukazuzi.*18 “‘Asani wato munthukazi, ungatonga so mvurwa waki cha pamwenga mku waki kuti waje muwolu waku wachiŵi.+ Ungagonananga nayu cha, muwolu waku weche wamoyu.19 “‘Unganderenga kufupi ndi munthukazi yo we ku mwezi cha kuti ugonani nayu.+20 “‘Ungagonananga ndi muwolu wa munyaku* cha chifukwa asani ungachita viyo, ujifipiskengi.+21 “‘Ungaperekanga* mwana waku* kwaku Moleki cha.+ Ungafipiskanga zina laku Chiuta waku mu nthowa yeniyi cha.+ Ini ndini Yehova.22 “‘Ungagonananga ndi munthulumi cha, nge mo ugone ndi munthukazi.+ Kuchita viyo, mbukazuzi.23 “‘Munthulumi wangagonanga ndi nyama cha kuti waleki kufipiskika. Munthukazi wangajiperekanga ku nyama cha kuti wagoni nayu.+ Chifukwa kuchita viyo, nkhuchita vinthu mwakupambana ndi mo ŵanthu akulengeke.24 “‘Mungajifipiskanga cha ndi vinthu venivi, pakuti mitundu yo nditiyidikisa pa masu pinu yajifipiska ndi vinthu vosi venivi.+25 Mwaviyo, charu chawu chafipiskika ndipu ndilangengi ŵanthu a mucharu cho chifukwa cha kunanga kwawu. Ŵanthu wo aja mwenimo adikisikengi mucharu chawu.*+26 Kweni yimwi musungengi marangu ngangu ndi vyeruzgu vangu+ ndipu mungachitanga cha vinthu vaukazuzi venivi, kwali ndimwi mwaŵeni pamwenga mulendu yo waja pakati pinu.+27 Pakuti ŵanthu wo aja mucharu cho yimwi mwamusere,+ achita vinthu vaukazuzi venivi ndipu charu cho ntchakufipiskika.28 Asani mundivwiyengi, mwazamudikisika cha mucharu cho chifukwa cha kuchifipiska, nge mo yidikisikiyengi mitundu yo yija mucharu cho mwamusere.29 Munthu weyosi yo wachita vinthu vaukazuzi venivi, watenere kubayika kuti waleki kuja pakati pa ŵanthu a mtundu waki.30 Mundivwiyengi ndipu mungachitanga cha midawuku yaukazuzi yo ŵanthu a mucharu cho mwamusere achita,+ kuti muleki kujifipiska. Ini ndini Yehova Chiuta winu.’”
Mazu Ngam'mphata
^ Mazu ngaki chayingu, “kuti wamuzuwi.” Ngenanga ndingu mazu ngaki chayingu pa vesi ili kweniso mumavesi nganyaki muchaputala ichi.
^ Mazu ngaki chayingu, “Chifukwa ndi nkhuli ya awusu.”


text:
36 “Bezaleli wagwirengi ntchitu ndi Oholiyabu ndipuso munthulumi weyosi walusu* yo Yehova wamupaska zeru kweniso yo wamuwovya kuti wavwisengi vinthu ndi chilatu chakuti waziŵi mo wangagwiriya ntchitu zosi za uteŵeti wakupaturika nge mo Yehova walamuliya.”+2 Sonu Mozesi wangudana Bezaleli ndi Oholiyabu kweniso munthulumi weyosi walusu yo Yehova wangumupaska zeru,+ ndipuso yo mtima waki ungumuchiska kuti wajipereki kugwira ntchitu.+3 Pavuli paki, yiwu anguto vinthu vosi vo Ayisirayeli angupereka kwaku Mozesi+ kuti vigwiri ntchitu pa uteŵeti wakupaturika. Kweni mlenji wewosi, Ayisirayeli azanga mbwenu kwaku iyu ndi vinthu vo aperekanga mwakukhumba ŵija.4 Ŵati ayamba kugwira ntchitu yakupaturika, anthulumi wosi alusu azanga yumozayumoza,5 ndipu akambiyanga Mozesi kuti: “Ŵanthu atuza ndi vinthu vinandi kuluska vo vikhumbika pa ntchitu yo Yehova walamula kuti yigwiriki.”6 Mwaviyo, Mozesi wangulamula kuti apharazgi mumsasa wosi kuti: “Anthulumi ndi anthukazi, lekani kuza ndi vinthu vinyaki kuti vije vakupereka vakupaturika.” Ndipu ŵanthu anguleka kuza ndi vinthu vinyaki.7 Vinthu vingukwana kugwiriya ntchitu yosi, mwakuti vinyaki vingujaku.8 Sonu anthulumi wosi alusu+ angupanga chihema+ mwakugwiriskiya ntchitu salu 10 zakupangiya mahema. Yiwu anguchipanga ndi salu zamampha zakuluka, za wuzu wabuluu, zaweya wa mbereri wapepo, ndi za wuzu uyera. Ndipu pasalu zo, wangudyoŵapu* akerubi.+9 Salu yeyosi ya chihema yenga mamita pafufupi 12* mu utali ndipuso mamita pafufupi ngaŵi* mu usani. Ndipu salu zosi 10 za chihema zenga za sayizi yimoza.10 Pavuli paki, Bezaleli wangulumikiza pamoza salu zinkhondi. Ndipu salu zinyaki zinkhondi nazu wanguzilumikiza pamoza.11 Sonu wangupanga akakhuluriya a wuzu wabuluu ndipu wanguŵaŵika mumphepeti mwa salu yakulumikizana mumalu mo yilumikizanengi ndi yinyaki. Wanguŵika so akakhuluriya kukumaliya kwa salu yinyaki yakulumikizana mumalu mo yilumikizanengi ndi yinyaki.12 Kusalu yimoza yakulumikizana wanguŵikaku akakhuluriya 50 ndipu kukumaliya kwa salu yinyaki yakulumikizana mumalu mo salu zo zilumikizanengi, wanguŵikaku so akakhuluriya 50, kuti akakhuluriya wo alazgiyani.13 Pakumaliya, wangupanga takukoloŵeke 50 tagolidi, wangulumikiza salu za chihema ndi takukoloŵeke teniti ndipu zinguja salu yimoza ya chihema.14 Wangupanga so salu zaweya wa mbuzi zakubenekere pachihema. Ndipu salu zo zengapu 11.+15 Salu yeyosi ya chihema yenga mamita pafufupi 13* mu utali ndipuso mamita pafufupi ngaŵi* mu usani. Ndipu salu zosi 11 za chihema zenga za sayizi yimoza.16 Wangulumikiza salu zinkhondi ndipuso wangulumikiza salu zinyaki 6.17 Pavuli paki, wanguŵika akakhuluriya 50 mumphepeti mwa salu yimoza yakulumikiza, kukumaliya kwaki, ndipu wanguŵika so akakhuluriya 50 kukumaliya kwa salu yinyaki yakulumikiza mumalu mo yilumikizanengi ndi yinyaki.18 Wangupanga takukoloŵeke 50 tamkuŵa kuti walumikiziyi salu za chihema ndipu salu zo zinguja salu yimoza.19 Wangupanga chakubenekere pachihema cha vikopa va mbereri vakudaya ndi dayi muyera, ndipu wangupanga so chakubenekere cha vikopa va katumbwi kuti wachiŵiki pachanya paki.+20 Wangupanga mafulemu ngakumika+ nga chihema kutuliya ku mathabwa nga vimiti va akeshiya.+21 Fulemu yeyosi yenga mamita pafufupi nganayi* kutuwa pasi kufika pachanya ndipuso masentimita pafufupi 70* mu usani.22 Fulemu yeyosi yenga ndi minyu ngaŵi. Mafulemu ngosi nga chihema wangungapanga viyo.23 Mwaviyo, kumwera kwa chihema wangupangiyaku mafulemu 20, ndipu ngangulazgiya kumwera.24 Pavuli paki, wangupanga visulu 40 vasiliva vamazenji vakujinthamu mafulemu 20. Visulu viŵi wanguviŵika kusi kwa fulemu yimoza ya minyu ngaŵi. Visulu viŵi wanguviŵika kusi kwa fulemu yeyosi ya minyu ngaŵi.+25 Kuchigaŵa chinyaki cha chihema, kunkhondi,* wangupangiyaku mafulemu 2026 ndi visulu vaki 40 vasiliva vamazenji ndipu visulu viŵi wanguviŵika kusi kwa fulemu yimoza. Visulu viŵi wanguviŵika kusi kwa fulemu yeyosi.27 Kuvuli kwa chihema, kuzambwi* wangupangiyaku mafulemu 6.+28 Wangupanga mafulemu ngaŵi kuti ngaje ntchindamilu ziŵi zapakona za kuvuli kwa chihema.29 Fulemu yeyosi yenga ya mathabwa ngaŵi ngakuyanana kutuwa pasi mpaka pachanya, pampheti yakwamba. Wanguchita venivi ndi ntchindamilu ziŵi zapakona.30 Mwaviyo, penga mafulemu 8 ndi visulu vaki 16 vasiliva vamazenji. Visulu viŵi vamazenji wanguviŵika kusi kwa fulemu yeyosi.31 Pavuli paki, wangupanga nthantha kutuliya ku vimiti va akeshiya kuti zikholesi mafulemu, nthantha zinkhondi wanguziŵika kurwandi limoza la chihema.+32 Kurwandi linyaki la chihema wanguŵikaku so nthantha zinkhondi zakukholese mafulemu, ndipu kuzambwi* wanguŵikaku nthantha zinkhondi zakukholese mafulemu nga kuvuli kwa chihema.33 Wangupanga nthantha yapakati kuti yikongi mafulemu ngosi kutuliya kukwamba mpaka kukumaliya.34 Kumafulemu wangupakaku golidi, ndipu wangupanga mpheti zaki zagolidi zakuserezamu nthantha, ndipu kunthantha wangupakaku golidi.+35 Wangupanga ketani+ yawuzu wabuluu, weya wa mbereri wapepo, wuzu uyera ndi salu yamampha yakuluka. Ndipu paketani yo, wangudyoŵapu+ akerubi.+36 Wangupanga ntchindamilu zinayi zakupayikapu ketani yo. Ntchindamilu zo zenga za vimiti va akeshiya ndipu wanguzipaka golidi. Wangupanga so tivisulu taki takukoloŵekamu salu tagolidi. Ntchindamilu zo wanguzijintha mu visulu vinayi vasiliva vamazenji.37 Pavuli paki, wangupanga ketani ya pakhomu la chihema. Ketani yo yenga yasalu yawuzu wabuluu, weya wa mbereri wapepo, wuzu uyera ndipuso salu yamampha yakulukika pamoza.+38 Wangupanga so ntchindamilu zinkhondi zakupayikapu ketani ndipuso vakukoloŵekapu vaki. Mitu ya ntchindamilu zo ndi vakumangiya* vaki wanguvipaka golidi, kweni visulu vinkhondi vamazenji vakujinthamu ntchindamilu venga vamkuŵa.
Mazu Ngam'mphata
^ Mazu ngaki chayingu, “munthulumi weyosi wa mtima wazeru.”


text: 8 Mu chaka chachitatu cha ulamuliru wa Fumu Belisazara,+ ini Daniyeli ndinguwona chiwona, chakupambana ndi cho ndinguwona pakwamba.+2 Mu chiwona ichi, ndinguwona kuti nde ku Shushani,*+ tawuni ya mpanda wakukho, yo ye muchigaŵa cha Elamu;+ ndinguwona kuti nde pafupi ndi msinji wa Ulayi.3 Ndati ndayunuska chisku changu, ndinguwona mbereri yinthulumi+ yama pafupi ndi msinji wo, ndipu yenga ndi masengwi ngaŵi.+ Masengwi ngo, ngenga ngatalingatali kweni sengwi linyaki lenga litali kuluska linyaki, ndipu sengwi litali ndilu lingumaliya kume.+4 Mbereri yo yalotokiyanga kuzambwi,* kunkhondi* ndipuso kumwera, ndipu pengavi chinyama chamudondu chechosi cho chingumaku. Pengavi wakuti wangataska weyosi ku nthazi zaki.*+ Mbereri yo yachitanga chechosi cho yakhumba ndipu yingujikweza.5 Ndichilutirizga kulereska, ndinguwona phongu+ wachituwa kuzambwi* ndipu wajumphanga pacharu kwambula kukwaska pasi. Phongu yo wenga ndi sengwi lo lawonekiyanga patali pakati pa masu ngaki.+6 Phongu yo wazanga kufupi ndi mbereri yinthulumi ya masengwi ngaŵi yo ndinguwona kuti yama pafupi ndi msinji; watchimbiriyanga mbereri yinthulumi mwaukali.7 Ndingumuwona wachiza pafupi ukongwa ndi mbereri yinthulumi, ndipu wanguyikwiyiya ukongwa. Phongu yo, wangumonkho mbereri yinthulumi ndi kufyo masengwi ngaki ngaŵi, ndipu mbereri yo yengavi nthazi kuti yimeku. Phongu wanguwisiya pasi mbereri yinthulumi yo ndi kuyikandakanda, ndipu pengavi wakuti wayitaski ku nthazi zaki.*8 Pavuli paki, phongu yo wangujikweza ukongwa, kweni wati waja ŵaka wanthazi, sengwi laki likulu lingufyoka; ndipu pamalu po lenga pangume masengwi nganayi ngo ngawonekiyanga patali, ngo ngangulazgiya kumphepu zinayi zakuchanya.+9 Pa limoza mwa masengwi ngo pangume sengwi linyaki limana, ndipu lingukuwa ukongwa kulazgiya kumwera, kuvuma* kweniso ku Charu Chakutowa.+10 Sengwi lo, lingukuwa ukongwa mwakuti lingufika ku mzinda wakuchanya, ndipu linguwisiya pacharu chapasi mzinda unyaki kweniso nyenyezi zinyaki ndi kuvikandakanda.11 Lingujikweza ukongwa mpaka kulimbana ndi Mulongozgi wa mzinda, ndipu yingumulonda sembi ya nyengu zosi kweniso yinguwisiya pasi malu ngaki ngakupaturika ngakujalikiskika.+12 Ndipu mzinda kweniso sembi ya nyengu zosi vinguperekeka ku sengwi lo chifukwa cha mphulupulu; sengwi lo lawisiyanga uneneska pacharu chapasi, lachitanga vo lakhumbanga ndipu valiyendiyanga umampha.13 Sonu ndinguvwa wakupaturika wachilongoro, ndipu wakupaturika munyaki wangukambiya wakupaturika yo walongoronga, kuti: “Kumbi cho che mu chiwona cha sembi ya nyengu zosi kweniso mu chiwona cha mphulupulu yo yisakaza, chilutiriyengi+ kukandakanda malu ngakupaturika ndipuso vinthu va mzinda mpaka zuŵanji?”14 Iyu wangundikambiya kuti: “Mpaka po pajumphiya mazuŵa 2,300, mazulu ndi mlenji; ndipu malu ngakupaturika ngazamunozgeka so kuti ngaje so nge mo ngenge pakwamba.”15 Ini Daniyeli, ndichiwona chiwona cho kweniso ndichikhumbisiska kuchivwisa, mwamabuchibuchi, kunthazi kwangu ndinguwona yo wawonekanga nge munthu.16 Pavuli paki, ndinguvwa mazu nga munthu kutuliya pakati pa msinji wa Ulayi+ ndipu wangudaniriza kuti: “Gabiriyeli,+ wovya munthu yo kuti wavwisi vo wawona.”+17 Sonu wanguza pafupi ndi po ndinguma, kweni wati waza pafupi ndinguchita mantha ukongwa ndipu ndinguwa pasi kavunama. Iyu wangundikambiya kuti: “Yiwi mwana wa munthu, ziŵa kuti chiwona ichi chazamufiskika mu mazuŵa ngakumaliya.”+18 Kweni iyu weche kulongoro nani, ndingugona tulu tikulu nde kavunama. Sonu wangundikwaska ndi kundisoska pamalu ngeningo.+19 Pavuli paki, wangukamba kuti: “Sonu ndikuziŵisengi vo vazamuchitika kukumaliya kwa nyengu yakupereke chilangu, pakuti chiwona ichi chazamufiskika pa nyengu yakuŵikika ya umaliru.+20 “Mbereri yinthulumi ya masengwi ngaŵi yo unguwona yimiya mafumu nga ku Mediya ndi ku Peresi.+21 Phongu waweya unandi wamiya fumu ya ku Girisi;+ ndipu sengwi likulu lo lenga pakati pa masu ngaki, limiya fumu yakwamba.+22 Pakuti sengwi lo lingufyoka ndipu pamalu ngaki pangume masengwi nganayi,+ pazamuyuka maufumu nganayi kutuliya mucharu chaki kweni ngazamuja nganthazi nge iyu cha.23 “Ndipu kukumaliya kwa ufumu wawu, pa nyengu yo ŵanthu amphulupulu azamufika paheni ukongwa, fumu yakofya yakuvwisa vinthu vakusuzga yazamuyuka.24 Yazamuja yanthazi ukongwa, kweni pakuyija cha. Yazamunanga vinthu vinandi mwakuziziswa, ndipu vosi vo yazamuchita vazakuyiyende umampha. Yazamunanga ŵanthu anthazi kweniso ŵanthu akupaturika.+25 Ndipu mwauryarya yazamugwiriskiya ntchitu chinyengu kuti vinthu viyiyende umampha; yazakujikweza mumtima mwaki ndipuso yazamunanga ŵanthu anandi mu nyengu ya chimangu.* Iyu yazamukuma kuti yilimbani ndi Mulongozgi wa alongozgi, kweni yazamufyoleka ndi janja la munthu cha.26 “Vo vingukambika mu chiwona chakukwaskana ndi mazulu ndipuso mlenji vauneneska, kweni chiwona ichi uchisungi mwachisisi pakuti chazamufiskika kunthazi asani pajumpha mazuŵa nganandi kutuwa sonu.”+27 Kweni ini Daniyeli, ndinguderuka nthazi ndipuso ndingutama kwa mazuŵa nganandiku.+ Pavuli paki, ndinguyuka ndi kwamba kugwira ntchitu ya fumu;+ kweni ndinguchita chikhwakhwalulu chifukwa cha vo ndinguwona, ndipu pengavi yo wanguvivwisa.+


text: 12 Abali, pa nkhani yakukwaskana ndi mphasu zauzimu,+ ndikhumba cha kuti muje ambula kuziŵa.2 Muziŵa kuti po mwenga ŵanthu amitundu,* mwalongozgekiyanga ndipuso mwalandizgikiyanga kwa angoza wo alongoro cha+ ndipu mwaŵalondonga kwekosi ko akulongozgiyaningi.3 Sonu ndikhumba kuti muziŵi kuti palivi munthu yo mwa mzimu waku Chiuta wangakamba kuti: “Yesu ngwakutembeka!” ndipuso kwambula mzimu wakupaturika palivi yo wangakamba kuti: “Yesu ndi Mbuya!”+4 Sonu pe mphasu zakupambanapambana, kweni pe mzimu umoza.+5 Ndipuso pe mauteŵeti ngakupambanapambana,+ kweni pe Mbuya yumoza.6 Pe so ntchitu zakupambanapambana* kweni ndi Chiuta yumoza mweniyo wachita ntchitu zosi mwaku weyosi.+7 Kweni ntchitu za mzimu ziwoneke mwaku weyosi kuti ŵanthu ayanduwi.+8 Pakuti munthu munyaki wapaskika mphasu ya mazu ngazeru* kuziya mu mzimu, munyaki mphasu ya mazu ngakuziŵa vinthu mwakukoliyana ndi mzimu weniwo umoza,9 munyaki mphasu ya chivwanu+ mwa mzimu weniwo umoza, munyaki mphasu ya kuchizga+ mwa mzimu weniwo pe,10 munyaki so mphasu yakuchita ntchitu zanthazi,+ munyaki mphasu ya kulongoro mauchimi, munyaki mphasu ya kuziŵa mazu ngakukambirika ndi Chiuta,+ munyaki mphasu ya kulongoro malilimi ngakupambanapambana,*+ ndipuso munyaki mphasu ya kufwatuliya malilimi.+11 Kweni vinthu vosi venivi vichitika kuporote mwa mzimu weniwo umoza ndipu ugaŵiya munthu weyosi mphasu, nge mo mzimu wo wakhumbiya.12 Pakuti nge mo liŵavu limoza liliri ndi viŵalu vinandi ndipu viŵalu vosi vipanga liŵavu limoza, chinanga kuti viŵalu venivi vilipu vinandi kweni ndi liŵavu limoza,+ ndimu so Khristu nayu waliri.13 Pakuti ndi mzimu umoza, tosi tikubatizika mu liŵavu limoza, kwali te Ayuda pamwenga te Agiriki, kwali te akapolu pamwenga te anangwa, tosi tikumweseka mzimu umoza.14 Pakuti kukamba uneneska, liŵavu lipangika ndi chiŵalu chimoza cha, kweni vinandi.+15 Asani phazi lingakamba kuti, “Chifukwa chakuti nde janja cha, ndikuti nde chiŵalu cha liŵavu cha,” venivi vitilichitiska kuti lileki kuja chiŵalu chaliŵavu cha.16 Ndipu asani gutu lingakamba kuti, “Chifukwa chakuti nde jisu cha, ndikuti nde chiŵalu cha liŵavu cha,” venivi vitilichitiska kuti lileki kuja chiŵalu cha liŵavu cha.17 Asani liŵavu losi lenga jisu, mphanyi nthazi ya kuvwa ye pani? Asani liŵavu losi lenga gutu, mphanyi nthazi ya kunusa ye pani?18 Kweni Chiuta wakuŵika chiŵalu chechosi cha liŵavu pamalu ngaki nge mo wangukhumbiya.19 Asani viŵalu vosi venga chiŵalu chimoza, mphanyi liŵavu le pani?20 Mumalu mwaki, pe viŵalu vinandi kweni liŵavu ndimoza.21 Jisu lingakambiya cha janja kuti, “Nditikukhumba cha,” ndipuso mutu ungakambiya cha phazi kuti, “Nditikukhumba cha.”22 Kweni viŵalu va liŵavu vo viwoneka kuti vambula nthazi, navu vakukhumbika.23 Ndipu viŵalu va liŵavu vo tiŵanaŵana kuti vambula kuzirwa, navu titivitumbika ukongwa.+ Mwaviyo viŵalu vidu vo vileka kuwoneka umampha, titiviwona mwakwenere,24 penipo viŵalu vidu vakutowa vikhumbika chechosi cha. Kweni chinanga kuti ve viyo, Chiuta wakulumikiza liŵavu ndipu wakupereka ulemu ukulu ku viŵalu vo vilivi ulemu,25 kuti liŵavu lileki kugaŵikana kweni viŵalu vaki viphweriyanengi mwakuyanana.+26 Asani chiŵalu chinyaki chisuzgika, viŵalu vinyaki vosi visuzgikiya nachu limoza;+ pamwenga asani chiŵalu chinyaki chitumbikika, viŵalu vinyaki vosi vikondwe nachu limoza.+27 Sonu yimwi ndimwi liŵavu laku Khristu+ ndipu weyosi waku yimwi pakuyija, ntchiŵalu.+28 Ndipu Chiuta waŵika viŵalu vakupambanapambana mu mpingu: chakwamba, akutumika;+ chachiŵi, achimi;+ chachitatu, asambizi;+ pavuli paki, wo achita ntchitu zanthazi;+ kutuwa po, wo ŵe ndi mphasu za kuchizga;+ wo achita ntchitu zakovya; alusu la kulongozga+ ndipuso wo alongoro malilimi ngakupambanapambana.+29 Ndi wosi cha wo mbakutumika, asi viyo? Ndi wosi cha wo mbachimi, asi viyo? Ndi wosi cha wo mbasambizi, asi viyo? Ndi wosi cha wo achita ntchitu zanthazi, asi viyo?30 Ndi wosi cha wo ŵe ndi mphasu za kuchizga, asi viyo? Ndi wosi cha wo alongoro malilimi, asi viyo?+ Ndi wosi cha wo afwatuliya, asi viyo?+31 Kweni lutirizgani kupenjapenja* mphasu zikuluzikulu.+ Ndipu ndazakukulongoni nthowa yamampha ukongwa.+


text:
A curated collection of free learning resources!
Library books
Browse 66 books in Tumbuka. Start by selecting your level Browse 66 books in TumbukaSelect your level
Mwezi na Kepusi
Kasepuka kacoko kakapasika kepusi yabulu na anyina. Mphepo yikawuluskira kepusi mcanya mwakhuni likulu ndipo msepuka wakaŵa na citima. Usiku, munthu munyakhe wakuziziswa wakavwala kepusi yakhe, kweni iye wakaviwikilako mtima yayi. Kasi wapokenge kepusi yakhe?
Kuhangayika kwa Munthu Wakocherera Visulo
Fumu yikamucemeska munthu wakocherera visulo kuti walute kunyumba kwakhe. Fumu yikakhumbanga kuti munthu wakocherera wapange munthu weneko kufuma kuvisulo, uyo wafumiskenge masozi pala wakulira kweniso wafumenge ndopa zamunthu. Munthu wakocherera wakaciluka na ivyo fumu yikamuphalira. Wakamanyanga kuti wangakana yayi kucita ivyo fumu yalamula kweniso suzgo likaŵa lakuti wacitenge wuli vinthu vyambula macitiko ngati ivi?
Musau Wathaskenge Awise
Awise Musau ŵakaloŵeranga usiku uli wose ndipo pala ŵakuwelela kunyumba ŵakapusikizgilanga kuti ŵakukhumba kukoleka na cimbwi. Kweni pala ŵanthu ŵamumuzi ŵafika kuti ŵaŵathaske ŵakasanganga kuti ŵasekanga waka. Kweni dazi linyakhe ŵakakoleka nadi na cimbwi. Kasi wasangikenge wakuti waŵathaske?
Msungi na Nazare Yakhe Yakupwelelerako Nyama
Iyi ni nkhani ya tuŵana twa nyama twakuthaskika uto tukafikanga panazare yakupwelelerako ŵalanda. Tunyama utu tukapwelelekanga nakuleleka na munthu wapadela nagulu lakhe lakumuvwila.
Cawanangwa ca Zuwa Lakubabikira
Sigele is determined to give her friend Wezi a birthday gift. Sigele wants to get Wezi the birthday gift on her birthday, she goes to her family members to ask for the help to get the gift.
Anansi na Cihoŵi
Anansi nimukavu, kweni mubwezi wakhe Kalulu nimlimi uyo nimusambazi. Anansi wakaŵa na sanje nakuti wakasanga nthowa yakuti wapoke munda wa mubwezi wakhe. Anansi wakasanganga ndalama zinandi comene pala waguliska vipaso na mphangwe vya Kalulu. Dazi linyakhe apo wakalutanga kunyumba kufuma kumsika, cinthu cinyakhe cikacitika ico cikapangiska kuti Anansi wawelere ku ukavu.
Mhanya wa Cisulo Cakuthukila Comene
Mhanya wa Cisulo cakuthukila comene, ŵana ŵatatu ŵakaluta kukazgala pafupi na mlonga. Nanga wuli ŵakazomelezgekanga yayi kuskamba, kwambula kukhaliska ŵakavula malaya na kwamba kuthavulirana maji. Kasi cikacitika nchivici kuvyakuvwala vyawo?
Khicini Lithu
Learners learn how to count and identifying different items in the kitchen.


text:
FUMBU 3
Kumbi Ndiyani yo Wakulemba Bayibolu?
“Mozesi wangulemba mazu ngosi ngaku Yehova.”
“Daniyeli wangulota malotu kweniso wanguwona viwona mumaŵanaŵanu mwaki, wati wagona pabedi laki. Pavuli paki, wangulemba malotu ngo; ndipu wangulemba vosi vo wanguwona.”
“Mwati mwalonde mazu ngaku Chiuta ngo munguvwa kwaku isi, mungungalonde nge kuti ndi mazu nga ŵanthu cha, kweni nge mazu ngaku Chiuta, ndipu ndimu ngaliri nadi.”
“Malemba ngosi ngakukambirika ndi Chiuta, ndipu ngatovya pakusambiza.”
“Palivi nyengu yo uchimi ukuzapu chifukwa cha khumbu la munthu, kweni ŵanthu alongoronga mazu ngakutuliya kwaku Chiuta mwakulongozgeka ndi mzimu wakupaturika.”


text:
13 Yehova wangulutirizga kulongoro ndi Mozesi kweniso Aroni, ndipu wanguŵakambiya kuti:2 “Asani munthu we ndi chakutupa, ganamba pamwenga chiŵawu pakhungu laki, ndipu chiwoneka kuti chingasambuka nthenda ya makhati*+ pakhungu laki, amutoliyengi kwaku Aroni wasembi pamwenga ku yumoza mwa ŵana ŵaki anthulumi wo so mbasembi.+3 Wasembi wawonengi nthenda yo ye pakhungu la munthu yo. Asani cheya cho che pamalu po, chasambuka chituŵa ndipu viwoneka kuti chilonda cho chasere ukongwa pakhungu, mbwenu ndi nthenda ya makhati. Wasembi wawoni nthenda yo ndipu wapharazgi kuti munthu yo ngwakufipiskika.4 Kweni asani chiŵawu cho che pakhungu laki ntchituŵa, ndipu chiwoneka kuti chasere ukongwa cha pakhungu kweniso asani cheya cho che pamalu po chasambuka chituŵa cha, wasembi waŵikengi munthu yo kwakuyija kwa mazuŵa 7.+5 Pa zuŵa la 7, wasembi wawonengi munthu yo, ndipu asani wawona kuti nthenda yo yamala kweniso yasapaliya cha pakhungu, wasembi wamuŵikengi kwakuyija kwa mazuŵa nganyaki 7.6 “Wasembi wamuwonengi so munthu yo pa zuŵa la 7, ndipu asani nthenda yo yamala kweniso yasapaliya cha pakhungu laki, wasembi wapharazgengi kuti munthu yo ngwambula kufipiskika,+ lenga ŵaka ganamba. Pavuli paki munthu yo wachapengi vakuvwala vaki ndipu wajengi wambula kufipiskika.7 Kweni asani nthenda yo yasapaliya* pakhungu la munthu yo, pavuli pakuti wanguchiwoneke kwa wasembi ndipu wangusimikiza kuti ngwambula kufipiskika, mbwenu wakawoneke so* kwa wasembi.8 Wasembi wawonengi munthu yo, ndipu asani wawona kuti nthenda yo yasapaliya* pakhungu, mbwenu wapharazgengi kuti munthu yo ngwakufipiskika. We ndi nthenda ya makhati.+9 “Asani munthu wayamba nthenda ya makhati, amutoliyengi kwa wasembi,10 ndipu wasembi yo wamuwonengi.+ Asani we ndi chakutupa chituŵa pakhungu laki ndipu chakutupa cho chachitiska kuti cheya cho che pamalu po chisambuki chituŵa ndipuso asani chakutupa cho chasambuka chilonda,+11 ndikuti pakhungu la munthu yo pe makhati ngambula kumala liŵi, ndipu wasembi wapharazgengi kuti munthu yo ngwakufipiskika. Pakuti ngwakufipiskika palivi chifukwa chakumuŵikiya kwakuyija+ kuti wamuwoniyepu.12 Asani makhati ngabuka pakhungu losi, mwakuti wasembi wawona kuti ngasapaliya kutuwa kumutu mpaka kuphazi,13 ndipu wasembi yo wamuwona ndi kusimikiza kuti we ndi makhati pakhungu laki losi, wapharazgengi kuti munthu yo ngwambula kufipiskika. Khungu laki losi lasambuka lituŵa, mwaviyo ngwambula kufipiskika.14 Kweni asani pakhungu laki pabuka chilonda, waŵengi wakufipiskika.15 Asani wasembi wawona chilonda cho, wapharazgengi kuti munthu yo ngwakufipiskika.+ Iyu ngwakufipiskika chifukwa cha chilonda cho we nachu. We ndi nthenda ya makhati.+16 Kweni asani chilonda cho chasambuka chituŵa, wazengi kwa wasembi.17 Wasembi wamuwonengi munthu yo+ ndipu asani chilonda cho chasambuka chituŵa, wasembi wapharazgengi kuti ngwambula kufipiskika. Munthu yo ngwambula kufipiskika.18 “Asani munthu watupa chitufya pakhungu laki, ndipu pavuli paki chamala,19 kweni pamalu po penga chitufya pabuka chakutupa chituŵa pamwenga chiŵawu chituŵa chakukiya ku uyera, munthu yo wakawonekiyengi kwa wasembi.20 Wasembi wawonengi chakutupa cho+ ndipu asani chasere ukongwa pakhungu ndipuso asani cheya cho che pamalu po chasambuka chituŵa, wasembi wapharazgengi kuti munthu yo ngwakufipiskika. Yeniyi ndi nthenda ya makhati yo yabuka pachitufya.21 Kweni asani wasembi wamuwona ndipu wasaniya kuti cheya cha pamalu po chasambuka chituŵa cha kweniso chakutupa cho chasere ukongwa cha pakhungu ndipu chiwoneka kuti chimala, wasembi wamuŵikengi kwakuyija kwa mazuŵa 7.+22 Ndipu asani chakutupa cho chiwoneke limu kuti chasapaliya pakhungu, wasembi wapharazgengi kuti munthu yo ngwakufipiskika. Munthu yo, we ndi nthenda ya makhati.23 Kweni asani chiŵawu che pamalu ngamoza pe ndipu chasapaliya kunyaki cha, ndikuti patupa ŵaka chifukwa chakuti penga chitufya. Wasembi wapharazgengi kuti ngwambula kufipiskika.+24 “Asani munthu wafya ndi motu ndipu chilonda chamotu chasambuka chiŵawu chituŵa chakukiya ku uyera pamwenga chiŵawu chituŵa,25 wasembi wachiwonengi. Asani cheya cha pamalu po pe chiŵawu chasambuka chituŵa ndipu chiŵawu cho chasere ukongwa pakhungu, ndikuti ndi nthenda ya makhati yo yabuka pachilonda chamotu, ndipu wasembi wapharazgengi kuti munthu yo ngwakufipiskika. Munthu yo, we ndi nthenda ya makhati.26 Kweni asani wasembi wachiwona ndipu wasaniya kuti cheya cha pachiŵawu cho ntchituŵa cha ndipu chiŵawu cho chasere ukongwa cha pakhungu kweniso chimala, wasembi waŵikengi munthu yo kwakuyija kwa mazuŵa 7.+27 Pa zuŵa la 7, wasembi wawonengi munthu yo, ndipu asani viwoneke limu kuti chiŵawu cho chasapaliya pakhungu laki, wasembi wapharazgengi kuti munthu yo ngwakufipiskika. Yeniyi ndi nthenda ya makhati.28 Kweni asani chiŵawu che pamalu ngamoza pe ndipu chasapaliya cha pakhungu laki kweniso chimala, ndikuti patupa ŵaka chifukwa chakuti penga chilonda chamotu. Mwaviyo, wasembi wapharazgengi kuti munthu yo ngwambula kufipiskika. Pamalu po patupa ŵaka chifukwa chakuti penga chilonda chamotu.29 “Asani munthulumi pamwenga munthukazi wayamba nthenda pamutu pamwenga kuchilezu,30 wasembi wawonengi nthenda yo.+ Asani nthenda yo yasere ukongwa pakhungu ndipu sisi laki ndantcheti kweniso ndakupepeluka, wasembi wapharazgengi kuti munthu yo ngwakufipiskika. Yeniyi ndi nthenda yo yako kumutu pamwenga kuchilezu. Ndi makhati ngo ngabuka kumutu pamwenga kuchilezu.31 Kweni asani wasembi wawona kuti nthenda yo yasere ukongwa cha pakhungu kweniso palivi sisi lifipa, wasembi waŵikengi munthu yo kwakuyija kwa mazuŵa 7.+32 Pa zuŵa la 7, wasembi wawonengi nthenda yo. Asani yasapaliya cha ndipu palivi sisi lantcheti ndipuso viwoneka kuti nthenda yo yasere ukongwa cha pakhungu,33 munthu yo wameti kweni po pe nthenda yo wangametangapu cha. Pavuli paki, wasembi wamuŵikengi kwakuyija kwa mazuŵa 7.34 “Wasembi wawonengi so po pe nthenda yo pa zuŵa la 7, ndipu asani nthenda yo ye pamutu pamwenga kuchilezu yasapaliya cha pakhungu kweniso asani yiwoneka kuti yasere ukongwa cha pakhungu, wasembi wapharazgengi kuti ngwambula kufipiskika. Munthu yo wachapengi vakuvwala vaki ndipu wajengi wambula kufipiskika.35 Kweni asani nthenda yo yiwoneke limu kuti yasapaliya pakhungu, pavuli pakuti wasembi wamukambiya kuti ngwambula kufipiskika,36 wasembi wawonengi munthu yo ndipu asani nthenda yo yasapaliya pakhungu laki, palivi chifukwa chakuti wasembi walimbiyi kuwona dankha sisi la ntcheti, munthu yo ngwakufipiskika.37 Kweni asani wasembi wawona kuti nthenda yo yasapaliya cha ndipu pame sisi lifipa ndikuti nthenda yo yamala. Munthu yo ngwambula kufipiskika, wasembi wapharazgengi kuti ngwambula kufipiskika.+38 “Asani munthulumi pamwenga munthukazi wafwapuka viŵawu vituŵa pakhungu laki,39 wasembi waviwonengi.+ Asani viŵawu vo vachita tuu, ndikuti pakhungu laki pabuka viŵawu vambula kofya. Munthu yo ngwambula kufipiskika.40 “Asani sisi la munthulumi lamala pamutu ndipu pachita phala, munthu yo ngwambula kufipiskika.41 Asani sisi lamala panthazi pa mutu ndipu pachita phala, munthu yo ngwambula kufipiskika.42 Kweni asani paphala laki pamwenga pachisku chaki pabuka chilonda chituŵa chakukiya ku uyera ndikuti paphala laki pamwenga pachisku chaki, pabuka nthenda ya makhati.43 Wasembi wawonengi munthu yo ndipu asani paphala laki pamwenga pachisku chaki pabuka chilonda chituŵa chakukiya ku uyera, ndipu chilonda cho chiwoneka nge kuti ndi makhati ngo ngabuka pakhungu laki,44 ndikuti munthu yo we ndi nthenda ya makhati. Iyu ngwakufipiskika ndipu wasembi wapharazgengi kuti munthu yo ngwakufipiskika chifukwa cha nthenda yo ye pamutu waki.45 Ndipu munthu yo we ndi nthenda ya makhati, wakeruwengi vakuvwala vaki, waleki kuphwere sisi laki, wabenekeriyengi mwembi waki wapamphunu ndipu wadanirizengi kuti, ‘Wakufipiskika, wakufipiskika!’46 Nyengu yosi yo iyu we ndi nthenda yeniyi, wajengi wakufipiskika. Pakuti iyu ngwakufipiskika, wajengi kwakuyija. Wajengi kubwalu kwa msasa.+47 “Asani nthenda ya makhati yabuka pavakuvwala, kwali ntchakuvwala chaweya wa mbereri pamwenga chakuvwala cha salu,48 kwali yabuka pawuzu wasalu yakuluka pamwenga pawuzu wa chinthu chaweya wa mbereri, kwali yabuka pachikopa pamwenga pachinthu chechosi chachikopa,49 ndipu asani nthenda yo yachitiska kuti pachakuvwala, pachikopa, pawuzu wasalu yakuluka pamwenga pachinthu chechosi chachikopa pabuki chibanga chagirini chakukiya ku ntcheti pamwenga chibanga chiyera, ndikuti chinthu cho che ndi makhati, ndipu aluti nachu kwa wasembi kuti wakachiwoni.50 Wasembi wawonengi nthenda yo ye pachinthu cho ndipu wachiŵikengi pakuchija kwa mazuŵa 7.+51 Asani wasembi wawona nthenda yo pa zuŵa la 7, ndipu wasaniya kuti yasapaliya pachakuvwala, pawuzu wasalu yakuluka, pachikopa (kwali chikopa cho chigwira ntchitu wuli), ndikuti chinthu cho che ndi makhati ngakofya ndipu ntchakufipiskika.+52 Watenere kotcha chakuvwala, wuzu wasalu yakuluka pamwenga wuzu wa chinthu chaweya wa mbereri pamwenga chinthu chechosi chachikopa cho che ndi nthenda yo, pakuti ndi makhati ngakofya. Chitenere kuwotcheka ndi motu.53 “Kweni asani wasembi wawona kuti nthenda yo yasapaliya cha pachakuvwala, pawuzu wasalu yakuluka pamwenga pachinthu chechosi chachikopa,54 wasembi walamulengi kuti chinthu cho chichapiki ndipu wachiŵikengi pakuchija kwa mazuŵa nganyaki 7.55 Wasembi wawonengi chinthu cho che ndi nthenda yo pavuli pakuti chosi chachapika. Asani po pe nthenda yo pasintha cha mo pawoneke, chinanga kuti nthenda yasapaliya cha, chinthu cho ntchakufipiskika. Mutenere kuchiwotcha ndi motu chifukwa charyika mukati pamwenga kubwalu ndi nthenda yo.56 “Kweni asani wasembi wachiwona ndipu wasaniya kuti po penga nthenda yo palivi chifukwa chakuti chinthu cho chachapika, wakeruwengi chigaŵa cho chenga ndi nthenda pachakuvwala, pachikopa pamwenga pawuzu wasalu yakuluka.57 Kweni asani wasaniya kuti nthenda yo yeche kuwoneka pamalu nganyaki nga chakuvwala, nga wuzu wasalu yakuluka pamwenga chinthu chechosi chachikopa ndipu yisapaliya, mutenere kotcha chinthu cho ndi motu.+58 Kweni asani nthenda yo yamala pachakuvwala, pawuzu wasalu yakuluka pamwenga pachinthu chechosi chachikopa cho mwachichapa, chitenere kuchapika so kachiŵi ndipu chijengi chambula kufipiskika.59 “Ili ndi dangu lakukwaskana ndi nthenda ya makhati yo yabuka pachakuvwala chaweya wa mbereri, pachakuvwala cha salu, pawuzu wasalu yakuluka pamwenga pachinthu chechosi chachikopa. Dangu lenili liwovyengi wasembi kuziŵa asani chinthu cho ntchakufipiskika pamwenga ntchambula kufipiskika.”
Mazu Ngam'mphata
^ Mazu nga Chiheberi ngo akungafwatuliya kuti “makhati” ngang’anamuwa vinandi. Ngangang’anamuwa nthenda zakupambanapambana zapakhungu zo zingayambukiya ŵanthu anyaki ndipuso nthenda zinyaki zo zisanirika pavakuvwala kweniso munyumba.
^ Mazu ngaki chayingu, “asani ganamba lo lasapaliya.”


text:
Dada wamunkhani iyi nimutali comene mwakuti cili cose cakumuzingilila nchifupi panyakhe nchicoko. Iye wakumazga suzgo lakhe pakupanga vinthu ivyo vikukolelana na msinkhu wakhe.
Mucidokoni ici caku Nyungwe, tikuwona ivyo vikacitika apo Kalulu wakakana kumugowokela Cigwere apo cikamudyaka pakalundi.
Zuŵa, Mwezi, Vula na Mphepo ŵakalimbananga kuti uyo wakucitira calu vinthu vikulu kujumpha ŵanyakhe ninjani. Ŵakacemeska ungano kuti ŵakolerane, kweniso kuti ŵasange nthowa yiwemi.
Neema wakulitemwa dazi ilo wakababikira, kweni likutola nyengo yitali comene kuti lifike. Wakughanaghana kuti ŵapapi ŵakhe ŵakumupusika ndipo wakaghanaghana vyakuti wafufuze. Kasi wakasanga vici?
Kwali mungasangika muvyakucitika wuli, mukwenela kuŵa ŵakunozgeka kukumana na masuzgo ndipo mukwenera kuŵa ŵakucenjera kweniso ŵakujiyimila pamwekha. (Nkhani iyi yikaŵa ku Abuja mucaka ca 2018, yikalembeka kuwungano uwo cakulata cankhe cikaŵa kulemba vidokoni uwo ukanozgeka na African Storybook na British Council yaku Nigeria.
Sara wanacitima kuti palije uyo wasanga mankhwala ghakucizga koronavayirasi, wakukhumba kuti waŵe ngwazi pakuphalira ŵana ŵanyakhe pa calo cose capasi umo ŵangajivikililila kweniso kuvikilila ŵanthu ŵanyakhe. Kasi wakwaniskenge wuli kucita ivi?
Ebei na amama ŵakhe ŵakulindizga basi yikulu yabulu kuti ŵakwele ŵalute kutawuni.
Fulu wakukhumba nyumba kuti wajivikilile kucithukivu na vula. Kasi Fulu wayizengenge wuli?


text: 7 Kumbi panyaki muziŵa cha abali (pakuti ndikambiya ŵanthu wo aziŵa dangu) kuti Dangu* le ndi mazaza pa munthu, pa nyengu yosi yo we ndi umoyu?2 Mwakuyeruzgiyapu, munthukazi wakuyirwa ngwakumangika ku mulumu waki pa nyengu yo mulumu waki ngwamoyu; kweni asani mulumu waki wafwa, ngwakufwatuka ku dangu la mulumu waki.+3 Sonu asani watorana ndi munthulumi munyaki pa nyengu yo mulumu waki ngwamoyu, ndikuti waŵengi wachigololu.+ Kweni asani mulumu waki wafwa, ngwakufwatuka ku dangu ndipu waŵengi wachigololu cha asani watorana ndi munthulumi munyaki.+4 Abali ŵangu, namwi so mukufwatulika ku Dangu* chifukwa cha liŵavu laku Khristu, kuti muje a munthu munyaki,+ mweniyo wakuyuskika ku nyifwa+ kuti tipasi vipasu vaku Chiuta.+5 Pa nyengu yo tajanga mwakukoliyana ndi makhumbiru nga liŵavu,* makhumbiru nga ubudi ngo ngaziŵika chifukwa cha Dangu,* ngagwiranga ntchitu mumaliŵavu ngidu kuti ngapasi vipasu vakulongozge ku nyifwa.+6 Kweni sonu tafwatulika ku Dangu,*+ chifukwa tafwa ku chinthu cho chatimanganga, kuti tije akapolu mu nthowa yakali cha yo yenga ya marangu ngakuchita kulembeka,+ kweni mu nthowa yifya mwakuwovyeka ndi mzimu.+7 Sonu tingakambanji? Kumbi Dangu* ndilu ubudi? Awa! Kukamba uneneska, pakaŵengevi Dangu* ndatingi ndiwuziŵengi cha ubudi.+ Mwakuyeruzgiyapu, ndatingi ndikuziŵengi cha kukhumbira mwasanji asani Dangu* linguleka kukamba kuti: “Ungakhumbiranga mwasanji cha.”+8 Kweni chifukwa cha dangu, ubudi ukusaniya mpata wakundichitiska kuti ndikhumbirengi chinthu chechosi mwasanji, pakuti pakaŵengevi dangu mphanyi ubudi ngwakufwa.+9 Dangu* lechendaŵeku ndenga wamoyu, kweni dangu ili lati laza, ubudi nawu unguja so wamoyu, kweni ini ndingufwa.+10 Ndipu ndingusaniya kuti dangu lo lakhumbikanga kuti lilongozge ku umoyu,+ ndilu lilongozge ku nyifwa.11 Pakuti ubudi wati wasaniya mpata chifukwa cha dangu, ungundinyengere ndi kundibaya kuporote mu dangu.12 Mwaviyo, Dangu* pakulija ndakupaturika ndipu dangu lo, ndakupaturika, ndaurunji ndipuso ndamampha.+13 Mwaviyo, kumbi chinthu chamampha ndichu chachitiska nyifwa yangu? Awa! Kweni ubudi ndiwu wachitiska, kuti uziŵiki kuti yiwu ndiwu wachitiska nyifwa yangu kuporote mu chinthu chamampha.+ Ve viyo kuti kuziya mu dangu, ubudi uziŵiki ukongwa kuti mbubudi.+14 Pakuti tiziŵa kuti Dangu* ndakutuliya kwaku Chiuta, kweni ini nde waliŵavu ndipu ndikugulisika ku ubudi.+15 Pakuti ndivwisisa cha cho ndichita. Chifukwa cho ndikhumba kuchita ndichu ndichita cha, kweni cho nditinkha ndichu ndichita.16 Kweni asani ndichita cho ndileka kukhumba, ndizomereza kuti Dangu* ndamampha.17 Yo watichichita ndini so cha, kweni mbubudi wo we mwaku ini.+18 Pakuti ndiziŵa kuti mwaku ini, kung’anamuwa kuti muliŵavu langu, mulivi kamampha. Chifukwa ndikhumbisiska kuchita cho ntchamampha, kweni ndifiska cha kuchichita.+19 Pakuti chamampha cho ndikhumba kuchita ndichu ndichita cha, kweni chiheni cho ndileka kukhumba ndichu ndichita.20 Sonu asani cho ndichita ndichu ndikhumba cha, ndikuti nditichichita ndini cha, kweni ubudi wo we mwaku ini ndiwu utichichita.21 Sonu ini ndasaniya dangu ili lakuti: Asani ndikhumba kuchita chinthu chamampha, chiheni chija mwaku ini.+22 Mumtima mwangu ndikondwa ukongwa chifukwa cha dangu laku Chiuta,+23 kweni muliŵavu langu* ndiwonamu so dangu linyaki lo lilimbana ndi dangu la maŵanaŵanu ngangu,+ ndipu litindilongozge ku ukapolu wa dangu la ubudi+ lo le muliŵavu mwangu.*24 Ndamunthu wakusuzgika ini! Ndiyani yo wanditaskengi ku liŵavu lo litufwa nyifwa yeniyi?25 Wawongeki Chiuta kuporote mwa Ambuyafwi Yesu Khristu! Mwaviyo, mumaŵanaŵanu mwangu, ini ndamweni nde kapolu wa dangu laku Chiuta, kweni muliŵavu langu, nde kapolu wa dangu la ubudi.+


text:
Umoyu wufya chifukwa cha kubatizika mwaku Khristu (1-11)
Mungazomerezanga cha kuti ubudi uchitengi ufumu pa maliŵavu nginu (12-14)
Kuleka kuja kapolu wa ubudi ndi kuja kapolu waku Chiuta (15-23)
Malipiru nga ubudi ndi nyifwa; mphasu yaku Chiuta mbumoyu (23)
6 Sonu tingakambanji? Kumbi tilutirizgi kuchita ubudi kuti wezi ukulu usazgikiyengeku?2 Awa! Pakuti sonu tafwatulika ku* ubudi,+ tikhumbiyenji so kulutirizga kuja mu ubudi?+3 Pamwenga kumbi muziŵa cha kuti tosi isi tikubatizika mwaku Khristu Yesu,+ tikubatizika so mu nyifwa yaki?+4 Mwaviyo, tikuwundikiya limoza ndi iyu chifukwa tikubatizika mu nyifwa yaki,+ kuti nge mo Khristu wanguyuskikiya ku nyifwa kuporote mu unkhankhu wa Awisi, nasi so tiyendi mu umoyu wufya.+5 Asani te akukoliyana ndi iyu chifukwa titufwa nge mo iyu wangufwiya,+ ndikuti te akukoliyana so nayu chifukwa tiyuskika nge mo iyu wakuyuskikiya.+6 Chifukwa tiziŵa kuti umunthu widu wakali ukukhomeke nayu limoza pachimiti+ kuti maliŵavu ngidu ngakubuda ngaje ngambula nthazi,+ ndi chilatu chakuti tileki kulutirizga kuja akapolu a ubudi.+7 Chifukwa munthu yo wafwa, wafwatulika ku* ubudi waki.8 Kweniso asani tafwa ndi Khristu, tigomezga kuti tazamuja so amoyu ndi iyu.9 Pakuti sonu tiziŵa kuti Khristu wakuyuskika ku nyifwa+ ndipu wafwengi so cha,+ nyifwa yilivi mazaza paku iyu.10 Chifukwa nyifwa yo wangufwa, wangufwa kamoza pe mbwenu mpaka muyaya kuti watuzgepu ubudi,+ kweni umoyu wo waja, wajaliya kuti wachiti khumbu laku Chiuta.11 Namwi so jiwoneni kuti mwe akufwatulika ku* ubudi, ndipu jani ndi umoyu wakuchita khumbu laku Chiuta kuporote mwaku Khristu Yesu.+12 Mwaviyo, lekani kuzomereza kuti ubudi ulutirizgi kuchita ufumu pa maliŵavu nginu ngo ngangafwa+ kuti muvwiyengi makhumbiru nga maliŵavu nginu.13 Ndipuso muleki kupereka maliŵavu nginu* ku ubudi kuti ngaje vidya vakuchitiya vinthu vambula urunji, kweni jiperekeni kwaku Chiuta nge ŵanthu akuyuka ku nyifwa, kweniso perekani maliŵavu nginu* kwaku Chiuta nge vidya vakuchitiya urunji.+14 Pakuti mwe pasi pa dangu cha, kweni mwe pasi pa wezi ukulu,+ ubudi ungaŵanga ndi mazaza cha paku yimwi.+15 Sonu asani vaŵa viyo? Kumbi tichitengi ubudi chifukwa chakuti te pasi pa dangu cha kweni te pasi pa wezi ukulu?+ Awa!16 Kumbi muziŵa cha kuti asani mutijipereka ku munthu weyosi nge akapolu kuti mumuvwiyengi, ndikuti mwe akapolu aku mweniyo muvwiya,+ kwali ungaŵa ubudi+ wo ulongozge ku nyifwa+ pamwenga kuvwiya ko kulongozge ku urunji?17 Kweni wawongeki Chiuta chifukwa munguvwiya ndi mtima wosi mtundu wa chisambizu chenicho mungupaskika, chinanga kuti nyengu yinyaki mwenga akapolu a ubudi.18 Ndipu pakuti mukufwatulika ku ubudi,+ mukuja akapolu a urunji.+19 Ndilongoro mazu ngapusu ngo ŵanthu angasuzgika cha kuvwa chifukwa cha kulopwa kwa maliŵavu nginu. Pakuti nge mo mwaperekiyanga viŵalu va maliŵavu nginu kuti vije akapolu a vinthu vakufipiskika ndipuso akapolu a kuleka kuvwiya marangu ko kulongozge ku kuleka kuvwiya marangu, sonu perekani viŵalu va maliŵavu nginu kuti vije akapolu a urunji wo ulongozge ku kupaturika.+20 Chifukwa pa nyengu yo mwenga akapolu a ubudi, mwenga akufwatuka ku urunji.21 Kumbi ndi vipasu wuli vo mwapasanga pa nyengu yo? Venga vinthu venivo sonu muchita navu soni. Chifukwa umaliru wa vinthu venivo ndi nyifwa.+22 Kweni sonu chifukwa mukufwatulika ku ubudi ndipu mwe akapolu aku Chiuta, mupasa vipasu mu nthowa yakupaturika+ ndipu umaliru waki ndi umoyu wamuyaya.+23 Pakuti malipiru nga ubudi ndi nyifwa,+ kweni mphasu yo Chiuta wapereka mbumoyu wamuyaya+ kuporote mwa Ambuyafwi Khristu Yesu.+


text:
FUMBU 7
Kumbi ndi Vinthu Nivi vo Vichitika Mazuŵa Nganu vo Bayibolu Likukambiya Limu?
“Mtundu wazamuyukiyana ndi mtundu unyaki, ufumu ndi ufumu unyaki . . . Vosi ivi vazamuja kwamba ŵaka kwa masuzgu nge urwirwi wa pakubala.”
“Kwazamubuka achimi aboza anandi ndipu azamulandizga ŵanthu anandi; ndipuso chifukwa chakuti ŵanthu anandi azamuleka kuvwiya marangu, chanju cha anandi chazamuzizira.”
“Asani mwazivwa viwawa vankhondu ndi mbiri zankhondu, mungaziwopanga cha. Vinthu ivi vitenere kuchitika, kweni umaliru wazamuja kuti wechendazi.”
“Kwazamuchitika vidilirisi vikuluvikulu ndipu mumalu ngakupambanapambana mwazamuja nja ndi milili. Kwazamuwoneka vinthu vakofya ndipu kuchanya kwazamukuŵa visimikizu vikulu.”
“Mu mazuŵa ngakumaliya, kuŵengi nyengu zakusuzga ukongwa. Pakuti ŵanthu azamuja akujiyanja, akwanja ndalama, akujiŵikamu, akujikuzga, akunyoza, ambula kuvwiya apapi, ambula kuwonga, ambula kugomezgeka, ambula chanju chakuwa nachu, ambula kukoliyana ndi anyawu, akukamba vinthu viheni va ŵanthu anyaki, ambula kujiko, akofya, akutinkha vamampha, akupereka anyawu, ambula kuvwa va anyawu, akujitukumuwa chifukwa cha kunyada, akwanja vakukondwesa mumalu mwakwanja Chiuta, akuwoneka nge mbakujipereka kwaku Chiuta kweni nthazi yakujipereka kwenuku atiyikana.”


text:
Masengo
15 Sambano achalume ŵane ŵayiche kutyochela ku Yudeya ni kutanda kwajiganya abale kuti, “Naga ngamkuwumbala mwakamulana ni chilamusi cha Mose, nganimŵa mkulupwiche.” 2 Nambo Paulo ni Balanaba nganakamulana ni nganisyo sya jemanjajo mwamti ŵakanganile pa ngani jeleji. Myoyo ŵalinganyisye yakuti Paulo, Balanaba ni abale ŵane ajawule kwa ŵandumetume ni achakulungwa ku Yelusalemu kuti akasale ya nganiji.
3 Myoyo ŵandu ŵa mumpingo wa kweleko ŵapechesye panandi kaneko jemanjajo ŵapitilisye ulendo wawo. Ŵapitile ku Foinike ni ku Samaliya, soni ŵaliji mkwalondechesya chenene abale pakwamba yatesile ŵandu ŵamitundu jine pakugalawuchila kwa Mlungu, mwamti abalewo ŵasangalalaga mnope. 4 Paŵayiche ku Yelusalemu, mpingo wosope nambosoni ŵandumetume ni achakulungwa ŵapochele chenene. Kaneko Paulo ni Balanaba ŵasasile yindu yosope yatesile Mlungu kupitila mwa jemanjajo. 5 Nambo ŵandu ŵane ŵele kala ŵaliji mu kagulu ka Afalisi, ŵele kaneko ŵaŵele ŵakulupilila, ŵajimwiche m’mipando jawo ni kuŵecheta kuti, “Ŵandu ŵamitundu jinewo akusosekwa kwawumbasya soni kwalamula kuti akuyeje Chilamusi cha Mose.”
6 Myoyo ŵandumetume pampepe ni achakulungwa ŵasongene pampepe kuti aŵechetane ya nganiji. 7 Paŵaŵechetene kwa ndaŵi jelewu, Petulo ŵajimi ni kutanda kuŵecheta kuti, “Achalongo achimjangu, jemanja akumanyilila chenene kuti une naliji jwandanda kusagulidwa ni Mlungu pasikati pa jemanja kuti, kupitila mwa une ŵandu ŵamitundu jine apikane maloŵe ga ngani syambone ni kukulupilila. 8 Mlungu, jwele akusamanyilila yamumtima, ŵapelechesoni msimu weswela kwa jemanjajo pakulosya kuti akwajitichisya, mpela muŵatupelele m’weji mula. 9 Jwalakwe ŵalosisye kuti pangali kulekangana pasikati pa m’weji ni jemanjajo, mwakuswejesya mitima jawo ligongo lya chikulupi chawo. 10 Sambano ligongo chichi jemanja akusaka amlinje Mlungu pakwatwika ŵakulijiganyaŵa katundu jwakusitopesya, jwele m’weji soni achinangolo ŵetu twalepele kutwichila? 11 M’weji tukusakulupilila kuti tuchikulupuka ligongo lya umbone mtima wekulungwa wa Ambuje Yesu, nombenawo ŵandu ŵamitundu jinewo akusakulupililasoni myoyo.”
12 Ŵandu wosopewo paŵapikene yeleyi ŵatemi jii, ni kutanda kumpikanila Balanaba ni Paulo paŵaliji mkulondesya yakusimonjesya yejinji yaŵatesile Mlungu kwa ŵandu ŵamitundu jine kupitila mwa jemanjajo. 13 Paŵamalisisye kuŵecheta yeleyi, Yakobo jwatite, “Achalongo achimjangu, apikane. 14 Sumiyoni* alondesisye chenene yaŵatesile Mlungu pandanda pakugalawuchila kwa ŵandu ŵamitundu jine kuti asagule ŵandu ŵakumanyika ni lina lyakwe pasikati pa jemanjajo. 15 Sonitu, yeleyi yili yakamulana ni yaŵalembile ŵakulochesya, kuti, 16 ‘Payichimala yindu yeleyi chinjiyikasoni ni kwimusya nyumba* ja Daudi jajagwile. Chinjilinganya yindu yayajonasiche ni kujitaŵasoni nyumbajo, 17 ni chakulinga chakuti ŵandu ŵakusigalawo amsosesose Yehofa ni mtima wosope, pampepe ni ŵandu wosope ŵamitundu jine. Ŵanduwo ali ŵakumanyika ni lina lyangu, yeleyi ni yakuŵecheta Yehofa, jwele jwakukwanilisya yindu yeleyi, 18 yele ŵayisasile kalakala.’ 19 Myoyo, nguganisya kuti tukalagasya ŵandu ŵamitundu jine ŵakugalawuchila kwa Mlunguŵa, 20 nambo twalembele chikalata chakwasalila kuti aŵambaleje chilichose chakwayana ni milungu jakusepa. Nambosoni akatendaga yachikululu,* akalyaga yangasikita, soni aŵambaleje myasi. 21 Pakuŵa kutandila kalakala ŵandu aŵele ali mkwiganya maloŵe gaŵalembile Mose mumsinda uliwose, ligongo pa lisiku lililyose lya sabata ŵagaŵalangaga maloŵego kwa wosope m’masunagoge.”
22 Pelepo ŵandumetumewo ni achakulungwa nambosoni mpingo wosope ŵakamulene yakuti asagule achalume pasikati pawo ni kwatumisya ku Antiyokeya pampepe ni Paulo ni Balanaba. Myoyo ŵatumisye Yudasi jwakusamanyikasoni ni lina lyakuti Balasaba, nambosoni Sila. Jemanjaji ŵaliji ŵane mwa achalume ŵakulongolela pasikati pa abalewo. 23 Ŵalembile chikalata ni kuchitumisya kupitila mwa jemanjajo. Ŵatite:
“M’weji achalongo achimjenu, ŵandumetume soni achakulungwa, tukumlembela chikalatachi jemanja achalongo achimjetu ŵamitundu jine ŵamkutama ku Antiyokeya, Siliya soni ku Kilikiya. Mpochele moni! 24 M’weji tupikene kuti ŵandu ŵane ŵakutyochela akuno ŵayiche kwa jemanja ni kutanda kuŵecheta yakumsokonasya, kuti ajonanje chikulupi chenu. Nambotu nganitwatuma jemanjaji. 25 Myoyo tukamulene yakuti tusagule achalume ni kwatumisya kwa jemanja pampepe ni mlongo mjetu Balanaba ni Paulo. 26 Achalongo achimjetuŵa ŵalipeleche ni umi wawo wosope ligongo lya lina lya Ambuje ŵetu Yesu Klistu. 27 Myoyo tukutumisyasoni Yudasi ni Sila, ni chakulinga chakuti jemanjajisoni amsalile nganiji ni maloŵe gapakamwa. 28 Mwakulongoleledwa ni msimu weswela tuyiweni kuti tukamtwika jemanja yakusitopesya, nambo chitugambe kumsalila yindu yakusosekwa ayi: 29 mpitilisye kuŵambala chilichose chakupelechedwa ku milungu jakusepa. Mŵambalejesoni myasi, yachikululu* soni kulya yangasikita. Naga mkupitilisya kuŵambala yindu yeleyi, yindu yichimjendela chenene. Tukumsosela yambone yosope!”
30 Myoyo achalumewo ŵanyakwiche ni kwawula ku Antiyokeya. Paŵayiche kweleko ŵasongangenye ŵakulijiganya wosope ni kwapa chikalatacho. 31 Paŵachiŵalasile chikalatacho, ŵasangalele mnope pakupikana maloŵe gakulimbikasyago. 32 Pakuŵa Yudasi ni Sila ŵalijisoni ŵakulochesya, jemanjaji ŵakamuchisye abalewo soni kwalimbikasya ni maloŵe gejinji. 33 Jemanjaji ŵatemipe kweleko kwakandaŵi. Kaneko paŵawujilaga kuŵatyochele, abale ŵasosele ulendo wambone. 34 *—— 35 Nambo Paulo ni Balanaba ŵasigalile ku Antiyokeya. Jemanjaji pampepe ni abale ŵane ŵajinji ŵaliji mkwiganya soni kulalichila ngani syambone syakwamba maloŵe ga Yehofa.
36 Sambano pali pamasile masiku nditu, Paulo ŵamsalile Balanaba kuti, “Kwende tujawulesoni kwa achalongo achimjetu mumsinda uliwose watwalalichile maloŵe ga Yehofa, kuti tukalole mwayikwendela yindu paumi wawo.” 37 Pelepo Balanaba ŵasimichisye yakuti amjigale Yohane, jwakusamanyikasoni ni lina lyakuti Maliko. 38 Nambo Paulo nganiyimsangalasya yakuti amjigale jwalakwejo paulendo wawo, ligongo lyakuti pandanda ŵalesile jemanjaji ku Pamfuliya soni nganajawula nawo ku masengo gakulalichila. 39 Pelepo jemanjaji ŵakanganile mnope, mwamti ŵalekangene kwakwinjilila. Balanaba ŵamjigele Maliko ni kukwela liboti kwawula ku Kupulo. 40 Nambo Paulo ŵamsagwile Sila. Kaneko abale paŵapopesile kuti Yehofa amlosye umbone mtima wekulungwa Paulojo, ŵanyakwiche. 41 Jwalakwe ŵajesile mu Siliya soni Kilikiya ali mkujilimbikasya mipingo.


text:
2 Timoteyo
1 Une Paulo, ndumetume jwa Klistu Yesu junasagulidwe mwakusaka kwa Mlungu mwakamulana ni chembecheyo chatukwete chakupata umi kupitila mwa Klistu Yesu, 2 ngumlembela mmwejo Timoteyo, mwanangu jwapamtima.
Nguŵenda kuti Mlungu jwali Atati soni Klistu Yesu Ambuje ŵetu amlosye umbone mtima wekulungwa, amtendele chanasa soni ampe mtendele.
3 Ngumyamichila mnope Mlungu jwele jwangumtendela utumiki wapajika mpela mwaŵatendele achinangolo ŵangu, soni ngutenda utumiki welewu ni chikumbumtima cheswela. Ngumyamichilasoni Mlungu ligongo pangupopela mwakumchondelela chilo ni musi, ngangusaliŵalila kumpopelela mmwejo. 4 Pangukumbuchila misosi jenu, ngusaŵa jwakusachilila kumwona, ni chakulinga chakuti mbe jwakusangalala mnope. 5 Pakuŵa ngukumbuchila ya chikulupi chenu changali chinyengo, chele chatandite kuŵa mwa anganga ŵenu Loisi soni mama ŵenu Yunike, chelesoni ngusimichisya kuti chili mwa mmwejo.
6 Paligongo lyeleli ngumkumbusya kuti mpitilisye kuwutendekasya mtuka wa Mlungu wawuli mwa mmwejo kuti ukoleleje mpela moto. Mtuka welewu mwawupochele panamsajiche makono gangu. 7 Pakuŵa Mlungu nganatupa msimu wakututendekasya woga, nambo ŵatupele msimu wakututendekasya kuti tukole machili, tuŵe ŵachinonyelo soni kuti tuŵe ŵaganisya chenene. 8 Myoyo mkatendaga sooni pamkutendela umboni ya Ambuje ŵetu kapena pamkutendela umboni ya une, jwandili kapolo ligongo lya Ambujewo. Nambo mŵe ŵakoseka kulagasidwa ligongo lya ngani syambone, mwakwegamila machili ga Mlungu. 9 Jwalakwe ŵatukulupwisye soni ŵatuŵilasile kuti tuŵe ŵaswela, ngaŵaga ligongo lya masengo getu, nambo ligongo lyakusaka kwakwe soni ligongo lya umbone mtima wakwe wekulungwa. Jwalakwe ŵatupele umbone mtima welewu kalakala mnope kupitila mwa Klistu Yesu. 10 Nambo apano yeleyi yimanyiche chenene ligongo lya kuwonechela kwa Mkulupusyo jwetu Klistu Yesu, jwele jwamasisye chiwa, soni kupitila mu ngani syambone jwalakwe atumanyikasyisye m’weji yampaka tutende kuti tuŵe ni umi soni chilu changajonasika. 11 Ligongo lya ngani syambone syelesi uneji nasagulidwe kuŵa jwakulalichila, jwandumetume soni jwakwiganya.
12 Ni ligongo lyakwe uneji ngusimana ni yakusawusya, nambo ngangutenda sooni. Pakuŵa ngummanyilila jwele jwangumkulupilila, soni ngukulupilila kuti chachisamalila yindu yambisile mmyala mwakwe mpaka palisikulyo. 13 Mpitilisye kugasunga chenene maloŵe gasyesyene* gamwagapikene kwa une kuti gaŵe chisyasyo chakuti mkuyeje, soni mpitilisye kulosya chikulupi soni chinonyelo mpela mundu jwamli jwakamulana ni Klistu Yesu. 14 Msunje chenene chipanje chelechi chele mwapochele kupitila mwa msimu weswela wawuli mwa m’weji.
15 Mmwejo mkumanyilila kuti ŵandu wosope ŵa mu chigawo* cha Asiya andesile une. Ŵane mwa jemanjaji ali Figelo ni Helemogene. 16 Nguŵenda kuti Ambuje ŵalosye umbone ŵa mliŵasa lya Onesifolo, pakuŵa jwalakwe ŵaliji mkulimbikasya une ndaŵi ni katema, soni nganatendaga sooni ligongo lya maunyolo gangu. 17 Jwalakwe paŵayiche ku Loma ŵasosilesosile une mpaka ŵasimene. 18 Nguŵenda kuti Ambuje amkamuchisye jwalakwejo kuti chapate umbone wakutyochela kwa Yehofa palisikulyo. Sonitu mmwejo mkumanyilila chenene ya masengo gosope gakutumichila gaŵakamwile jwalakwejo ku Efeso.


text:
1 Petulo
3 Myoyosoni, jemanja achakongwe, mwapikanileje achiŵamkwenu, ni chakulinga chakuti naga ŵane mwa jemanjaji ali ŵangapikanila Maloŵe ga Mlungu, atande kugapikanila, ngaŵaga ni maloŵe genu nambo ligongo lya yitendo yenu yambone, 2 soni pakulola ndamo syenu syeswela soni uchimbichimbi wekulungwa. 3 Kulisalalisya kwenu kukaŵa kwakusape, mpela kutiŵa wumbo kapena kuwala yakulisalalisya yagolide kapena kuwala yakuwala yapenani mnope. 4 Nambo kuŵeje kwa mundu jwakusisika jwamkati. Myoyo mlisalalisyeje ni yakuwala yangajonasika yayili kufasa* soni kuwusimana mtima. Ndamo syelesi ni syasili syakusosekwa mnope pameso pa Mlungu. 5 Pakuŵa mwelemu ni muŵatendelaga pakulisalalisya achakongwe ŵakala ŵaŵaliji ŵaswela soni ŵaŵamjembecheyaga Mlungu. Jemanjaji ŵapikanilagasoni achiŵamkwawo ni mtima wosope, 6 mpela muŵatendelaga Sala pakumpikanila Abulahamu, mwamti ŵamkolangaga kuti ambuje. Jemanja mŵele ŵanache ŵakwe soni chimŵepe ŵanache ŵakwe naga mkupitilisya kutenda yambone soni naga ngamkogopa chindu chine chilichose.
7 Jemanjasoni achalume, mpitilisye kutama ni achiŵamkwenu mwakwamanyilila chenene.* Mwachimbichisyeje achakongwewo mpela yiŵiga yangakaŵa kasika, pakuŵa jemanjaji chachipochela pampepe ni jemanja umi wele Mlungu chachimpa ligongo lya umbone mtima wakwe. Mtendeje yeleyi kuti Mlungu akaleka kugapikanila mapopelo genu.
8 Pakumalisya, jemanja wosope mŵeje ŵanganisyo simpepe,* ŵakwaganichisya ŵane, ŵakunonyelana, ŵakutendelana chanasa soni ŵakulinandiya. 9 Ŵane pamtendele yakusakala, mkawuchisyagasoni ni yakusakala, soni ŵane pamtendele yachipongwe, mkawuchisyagasoni ni yachipongwe. Mmalomwakwe, mwatendeleje yambone pa yakusakala yamtendeleyo, pakuŵa Mlungu ŵamŵilasile ku umi mpela welewu, mwamti Mlungujo chachimpa upile.
10 Pakuŵa Malemba gakusati, “Jwalijose jwakusaka kusangalala ni umi soni kugawona masiku gambone, akusosekwa kululekasya lulumi lwakwe kuti lukaŵechetaga yakusakala soni ngomo syakwe kuti sikaŵechetaga yaunami.* 11 Jwalakwe aleche kutenda yakusakala ni kutendaga yambone. Jwalakwe asosejesoseje mtendele soni atendeje yiliyose yakomboleka kuti aŵeje pamtendele ni achimjakwe. 12 Pakuŵa meso ga Yehofa gakusaŵa pa ŵandu ŵakutenda yachilungamo, soni mawiwi gakwe gakusapikanila lipopelo lyawo, nambo ngope ja Yehofa jikusaŵengana ni ŵandu ŵakutenda yakusakala.”
13 Yisyene, ana ŵani ŵampaka amtendele yindu yakusakala naga mkulipeleka pakutenda yindu yambone? 14 Atamose msimaneje ni yakusawusya ligongo lyakutenda yambone,* chimchiŵa ŵakusangalala. Nambope, ngamkusosekwa kogopa yakusajogopa* jemanjajo, soni mkadandawulaga ni chilichose. 15 Nambo mjitichisyeje m’mitima jenu kuti Klistu ali Ambuje, soni kuti ali jwamswela. Ndaŵi syosope mŵeje ŵakoseka kumjanga jwalijose jwakumwusya pakwamba ya chembecheyo chimkwete, nambo mtendeje yeleyi mwakuwusimana mtima soni mwauchimbichimbi wekulungwa.
16 Mŵeje ni chikumbumtima chambone, kuti ŵele ŵakumŵechetela yindu yakusakala atende sooni pakulola ndamo syenu syambone mpela ŵakumkuya ŵa Klistu. 17 Kuli chenene kuti mlajeje ligongo lyakutenda yindu yambone, naga Mlungu akundile, kulekangana ni kuti mlajeje ligongo lyakutenda yakusakala. 18 Klistu ŵawile kampepe basi ligongo lya yakulemwa yetu. Mundu jwakulungama jwawilile ŵandu ŵakusakala, ni chakulinga chakuti amlongolele jemanja kwa Mlungu. Jwalakwe ŵawile ali akwete chilu chaumundu, nambo ŵajimwiche ni chilu chausimu. 19 Kaneko ŵapite kukujilalichila misimu jajaliji mu ndende. 20 Misimu jeleji jaliji jangapikanila pandaŵi jele Mlungu ŵaliji mkwembecheya mwakuwusimana mtima, m’masiku ga Nowa. Pandaŵiji, chombo chaliji chili mkati mwakuchipanganya chele chakulupwisye ŵandu ŵakuŵalanjikape, ŵakwana 8 basi, pachigumula chamesi.
21 Chakulandana ni chombochi chili ubatiso, wele ukumkulupusya jemanja sambano jino kupitila mu kwimuka ku chiwa kwa Yesu Klistu. Ubatiso nganiwuŵa kwamba kutyosya likaku pachilu, nambo uli kumŵenda Mlungu kuti ŵape chikumbumtima chambone. 22 Yesujo ali kumkono wamlyo wa Mlungu, pakuŵa ŵapite kwinani, mwamti Mlungu ŵaŵisile malayika, maulamusi soni machili pasi pa ulamusi wakwe.


text:
Joyce Banda
Mama Joyce Hilda nyaMtila Banda wakaba wachibili kwa mulongozgi wa chalo cha Malaŵi kuyambila mu mwezi wa May mu chaka cha 2009 mpaka pa 5 epurelo 2012 apo wakafwila mulongozgi wa chalo cha Malaŵi, Bingu wa Mutharika.
Mama Joyce Banda wakawako pa 12 epurelo 1950 mu muzi wa Malemia mu boma la Zomba mu chalo cha Malaŵi. Mama uyu wakazgoka mulongozgi wa chalo cha Malaŵi wati wafwa mulongozgi wa chalo ichi Bingu wa Mutharika kweni wakakhazikiskika pa ulongozgi wati walapa pa 7 epurelo 2012. Mama Joyce Banda wakatengwa kwa Roy Kachale uyo wali nayo bana batatu mpaka mu chaka cha 1981 apo nthengwa yikamalila na Kachale. Sono mama uyu ni muwoli wa uyo wakaba mulala wa mphala yikulu ya chalo cha Malaŵi yakuchemeka Supreme Court of Appeal, badada Richard Banda.
Mama Joyce Banda wakatondeka pa visankho vya mulamulili wa Malaŵi mu May 2014.


text:
1 Akolinto
3 Ni ligongo lyakwe nganimbecheta ni jemanja achalongo achimjangu mpela ŵandu ŵakulongoleledwa ni msimu wa Mlungu, nambo mpelaga ŵandu ŵakwendela nganisyo syachilambo, mpelaga makandi mwa Klistu. 2 Nampele mkaka, ngaŵaga chakulya chakulimba, ligongo mwaliji ŵangalimbangana. Sonitu apano nganimŵepe kulimbangana, 3 pakuŵa jemanja mkusajendela nganisyo sya chilambo. Naga pasikati penu pana jelasi* soni kukangana, ana nikuti ngamkwendela nganisyo sya chilambo mpela mwakutendela ŵandu ŵane wosope? 4 Naga jwine akuti, “Une ndili jwa Paulo,” soni jwine akuti, “Une ndili jwa Apolo,” ana pelepo ngamkulandana ni ŵandu ŵane wosope?
5 Ana Apolo ali ŵani? Nambi Paulo ali ŵani? Agambile kuŵa ŵakutumichila ŵaŵamkamuchisye jemanja kuti mŵe ŵakulupilila, pakuŵa Ambuje ŵampele masengo jwalijose mwa jemanjaji. 6 Une napandile, Apolo ŵajitilile, nambo Mlungu ni juŵakulisye. 7 Myoyo jwakupanda kapena jwakwitilila jwangali masengo, nambo Mlungu juŵayitendekasisye kukula. 8 Jwakupanda soni jwakwitilila ali ŵakulandana. Nambo mundu jwalijose chachipochela malipilo mwakamulana ni masengo gakwe. 9 Pakuŵa m’wejo tuli ŵakamula masengo yimpepe ni Mlungu. Jemanja mli mgunda wa Mlungu wawukulimidwa, soni mli nyumba ja Mlungu.
10 Mwakamulana ni umbone mtima wele Mlungu ŵambele, une nataŵile fendeshoni* mpela jwakulolela masengo gakutaŵa jwalunda. Jwakutaŵa pa fendeshonijo ali jwine. Nambo jwalijose akusosekwa ataŵeje mwakusamala pa fendeshoni jeleji. 11 Pakuŵa pangali mundu jwampaka ataŵe fendeshoni jine, akaŵe jajataŵidwe kala pejo, jajili Yesu Klistu. 12 Sambano pa fendeshoniji mundu mpaka ataŵe ni golide, silifa, maganga gapenani mnope, matabwa, manyasi kapena mipesi. 13 Nambo lisiku lichiyika pele masengo ga jwalijose gachiwonechela kuti gali gamtuli, ligongo moto uchilosya yeleyo. Motowo tiwuchilinga masengo ga jwalijose. 14 Naga yiŵataŵile mundu pa fendeshonijo nganiyipya ni motowo, jwalakwejo chachipochela malipilo. 15 Nambo naga yiŵataŵile mundu yipile ni moto, nikuti yakwe yosope yijonasiche, nambo msyenejo chachikulupuka. Nambotu yichiŵa mpela amkulupwisye pamoto.
16 Ana ngamkumanyilila kuti mli nyumba ja Mlungu soni kuti msimu wa Mlungu uli mwa jemanja? 17 Naga mundu jwine akonanga nyumba ja Mlungu, Mlungujo chachimjonanga jwalakwejo, ligongo nyumba ja Mlungu jili jeswela, soni nyumbajo ni jemanja.
18 Mundu jwalijose akalilambusya. Naga pasikati penu pana mundu jwakuliwona mpela jwalunda mu ndaŵi* ajino, alitende kuŵa jwakuloŵela, ni chakulinga chakuti chakole lunda lusyesyene. 19 Pakuŵa yindu yakusayiwona ŵandu kuchilamboku kuŵa yalunda, yili yakuloŵela pameso pa Mlungu. Paja Malemba gakusati, “Jwalakwe akusiŵatega ŵandu ŵalunda kupitila mu kukalamuka kwawo.” 20 Yalembedwesoni kuti, “Yehofa akusamanyilila kuti nganisyo sya ŵandu ŵalunda sili syangakamuchisya.” 21 Myoyo pakapagwa mundu jwakulilapilila ligongo lya ŵandu, pakuŵa yindu yosope yapelechedwe kwa jemanja. 22 Chinga Paulo, Apolo, Kefa, chilambo, chinga umi kapena chiwa, chinga yindu yayipali kapena yayikwika, yosopeyi yapelechedwe kwa jemanja. 23 Jemanja mli ŵa Klistu, soni Klistu ali jwa Mlungu.


text:
A5
Zina Laku Chiuta mu Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu
Akaswiri a Bayibolu azomereza kuti zina chayilu laku Chiuta lo lilembeka ndi vilembu vinayi va Chiheberi (יהוה), lisanirika maulendu pafufupi 7,000 mumipukutu yakwambiriya ya Malemba nga Chiheberi. Kweni ŵanthu anandi awona kuti zina laku Chiuta mwengavi mumipukutu yakwambiriya ya Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu. Ndichu chifukwa chaki mu Mabayibolu nganandi nga Chingelezi mazuŵa nganu, alembamu cha zina lakuti Yehova asani afwatuliya cho chidanika kuti Chipanganu Chasonu. Akufwatuliya anandi agwiriskiya ntchitu zina laulemu lakuti “Ambuya,” mumalu mwa zina chayilu laku Chiuta, chinanga mphanyengu yo afwatuliya mazu ngo ngakutoleka mu Malemba nga Chiheberi ngo nge ndi vilembu vinayi vo vimiya zina chayilu laku Chiuta.
Kweni Bayibolu la Charu Chifya la Malemba Ngakupaturika, likufwatulika viyo cha. Mu Bayibolu ili, zina lakuti Yehova lisanirika maulendu ngakukwana 237, mu Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu. Wo akufwatuliya Bayibolu ili, anguŵanaŵaniya fundu zakukhumbika ukongwa ziŵi izi: (1) Mipukutu ya Chigiriki yo yilipu sonu njakwambiriya cha. Mipukutu yinandi yo yiliku mazuŵa nganu yingulembeka pati pajumpha vyaka pafufupi 200 kutuliya po mipukutu yakwamba yingulembeke. (2) Pa nyengu yo, mumalu mwakulemba vilembu vinayi vo vimiya zina chayilu laku Chiuta, ŵanthu wo akopiyanga mipukutu, alembanga mazu nga Chigiriki ngakuti Kyʹri·os, ngo ngang’anamuwa kuti “Ambuya,” pamwenga akopiyanga mumipukutu yo angutuzgamu kali zina chayilu laku Chiuta.
Komiti Yakufwatuliya Bayibolu la Charu Chifya, yinguwona kuti pe ukaboni wakukwana wakuti vilembu vinayi vo vimiya zina chayilu laku Chiuta vasanirikanga mumipukutu yakwambiriya ya Chigiriki. Ivi venga viyo chifukwa cha maukaboni yanga:
-
Malemba nga Chiheberi ngo ŵanthu agwiriskiyanga ntchitu mu nyengu yaku Yesu ndi akutumika ngenga ndi vilembu vinayi va Chiheberi vo vimiya zina laku Chiuta. Kali, mbanthu amanavi ŵaka wo asuskanga fundu iyi. Kweni sonu palivi yo wangasuska chifukwa chakuti mipukutu ya Malemba nga Chiheberi yo yingulembeka mu nyengu ya akutumika, yikusanirika kufupi ndi Qumran.
-
Mu nyengu yaku Yesu ndi akutumika, vilembu vinayi va Chiheberi vo vimiya zina laku Chiuta, vasanirikanga so mu Malemba nga Chiheberi ngo angungafwatuliya mu Chigiriki. Kwa vyaka vinandi, akaswiri a Bayibolu aŵanaŵananga kuti mumipukutu ya Bayibolu la Chigiriki la Malemba nga Chiheberi la Septuagint, mwengavi vilembu vinayi vo vimiya zina laku Chiuta. Kweni chamukatikati mwa vyaka va muma 1900, akaswiri a Bayibolu angusaniya vigaŵa vinyaki vakali va Bayibolu la Chigiriki la Septuagint, vo vengaku mu nyengu yaku Yesu. Muvigaŵa ivi, mwe zina chayilu laku Chiuta lo likulembeka mu vilembu va Chiheberi. Mwaviyo, mu nyengu yaku Yesu, mumipukutu ya Malemba nga Chigiriki mwenga zina laku Chiuta. Kweni mu vyaka va mu ma 300 C.E., mumipukutu yakukhumbika ukongwa ya Bayibolu la Chigiriki la Septuagint nge, Codex Vaticanus ndi Codex Sinaiticus, mwengavi zina chayilu laku Chiuta kwambiya mubuku la Genezesi mpaka Malaki (mumalu mo lasanirikanga mumipukutu yakwambiriya). Mwaviyo, vakuziziswa cha kuti mumipukutu yo yingusungika kutuliya nyengu yeniyi, mwengavi zina chayilu laku Chiuta muchigaŵa cha Bayibolu cho chidanika kuti Chipanganu Chasonu pamwenga Malemba nga Chigiriki.
Yesu wangukamba mwakuvwika umampha kuti: “Ini ndaza mu zina la Ada.” Iyu wangukamba so kuti vosi vo wachitanga wavichitanga ‘mu zina la Awisi’
-
Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu ngalongo kuti Yesu wagwiriskiyanga ntchitu zina laku Chiuta ndipu wanguliziŵikisa ku ŵanthu. (Yohane 17:6, 11, 12, 26) Yesu wangukamba mwakuvwika umampha kuti: “Ini ndaza mu zina la Ada.” Iyu wangukamba so kuti wachitanga vosi ‘mu zina la Awisi.’—Yohane 5:43; 10:25.
-
Pakuti Chiuta wangukambiya ŵanthu kuti alembi Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu ndipuso Malemba ngakupaturika nga Chiheberi, kutuzgamu zina laku Yehova mu Malemba nga Chigiriki, kungalongo kuti Malemba ngakupambana. Chamukatikati mwa vyaka 100 vakwambiriya, wakusambira waku Yesu Yakobe, wangukambiya ŵara a ku Yerusalemu kuti: “Simiyoni wakonkhoska mwakuvwika umampha mo Chiuta wangung’anamukiya kakwamba ku ŵanthu amitundu yinyaki kuti watomu ŵanthu akuti aziŵikengi ndi zina laki.” (Machitidu 15:14) Yakobe watingi wakambengi cha mazu yanga asani pengavi weyosi mu nyengu ya akutumika yo waziŵanga pamwenga yo wagwiriskiyanga ntchitu zina chayilu laku Chiuta.
-
Zina laku Chiuta lo likulembeka mwakudumuwa lisanirika mu Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu. Pa Chivumbuzi 19:1, 3, 4, 6, zina laku Chiuta le mu mazu ngakuti “Aleluya.” Mazu yanga ngatuliya ku mazu nga Chiheberi ngo ngang’anamuwa kuti, “Thamikani Ya.” “Ya” ndi mazu ngakudumuwa nga zina lakuti Yehova. Mazina nganandi ngo nge mu Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu, ngakutuliya ku zina laku Chiuta. Ndipu mabuku nganyaki ngakamba kuti zina lakuti Yesu, ling’anamuwa kuti “Yehova Mbutaski.”
-
Mabuku ngakali nga Ayuda ngalongo kuti Akhristu Achiyuda agwiriskiyanga ntchitu zina laku Chiuta mumabuku ngawu. Buku linyaki la marangu nga Ayuda lo angumaliza kulilemba cha mu 300 C.E., lo lidanika kuti Tosefta, likonkhoska vakukwaskana ndi mabuku nga Akhristu ngo ŵanthu angawotchanga pa Sabata, kuti: “Mabuku ngaŵanthu wo apharazga uthenga wamampha kweniso mabuku nga ŵanthu wo adanika kuti Aminimu [anyaki aŵanaŵana kuti Aminimu ŵenga Akhristu Achiyuda] atingawotcha pamotu. Atingawotche pamalu po angasaniya ndipu nganyeke penipo limoza ndi mapepala ngo nge ndi Zina laku Chiuta.” Buku ili likonkhoska so vo wangukamba Rabi Yosé wa ku Galileya yo wengaku chakukwambiriya kwa vyaka va mu ma 100 C.E., kuti asani ndi zuŵa linyaki lelosi kupatuwaku Sabata, “ŵanthu acheketanga po pe Zina laku Chiuta mumabuku ngo [mabuku ngachikhristu] ndi kusunga timapepala to patali ndipu vo vajaku aviwotchanga.”
-
Akaswiri anyaki a Bayibolu azomereza kuti zina laku Chiuta lasanirikanga mu mazu ngo ngangutoleka mu Malemba nga Chiheberi ngongenga mu Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu. Pa kamutu kakuti “Vilembu Vinayi vo Vimiya Zina Laku Chiuta mu Chipanganu Chasonu,” dikishonale yinyaki yakukonkhoska mazu nga mu Bayibolu yikamba kuti: “Pe ukaboni wakulongo kuti wo alembanga Chipanganu Chasonu, alembanga vilembu vinayi vo vimiya zina laku Chiuta lakuti Yahweh mumalemba ngosi nga mu Chipanganu Chasonu asani mazu nganyaki pamwenga ngosi nga mumalemba ngo angato mu Chipanganu Chakali.” (The Anchor Bible Dictionary) Kaswiri munyaki wa masambiru nga Bayibolu zina laki George Howard wangukamba kuti: “Mphakuvwika kugomezga kuti ŵanthu wo alembanga Chipanganu Chasonu, atuzgangamu cha vilembu vinayi vo vimiya zina laku Chiuta, asani ato mazu nga mu Chipanganu Chakali. Ivi ve viyo chifukwa chakuti vilembu vinayi vo vimiya zina laku Chiuta vengamu mu Bayibolu la Chigiriki [Septuagint], lo Akhristu agwiriskiyanga ntchitu pa nyengu yeniyo.”
-
Akufwatuliya Bayibolu anyaki akuziŵika umampha agwiriskiyanga ntchitu zina laku Chiuta mu Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu. Anyaki mwa ŵanthu ŵenaŵa, angwamba kali ukongwa kugwiriskiya ntchitu zina laku Chiuta, Bayibolu la Charu Chifya lechendafwatuliki. Mazina nga ŵanthu yaŵa kweniso Mabayibolu ngawu ndi yanga: A Literal Translation of the New Testament . . . From the Text of the Vatican Manuscript, lo likulembeka ndi Herman Heinfetter (1863); The Emphatic Diaglott, lo likulembeka ndi Benjamin Wilson (1864); The Epistles of Paul in Modern English, lo likulembeka ndi George Barker Stevens (1898); St. Paul’s Epistle to the Romans, lo likulembeka ndi W. G. Rutherford (1900); The New Testament Letters, lo likulembeka ndi J.W.C. Wand, Bishopu wa ku London (1946). Kweniso, Pablo Besson yo wangufwatuliya Bayibolu mu Chisipanishi, kukwamba kwa vyaka va mu ma 1900, wangugwiriskiya ntchitu zina lakuti “Jehová” pa Luka 2:15 ndi Yuda 14, ndipuso mazu ngamumphata pafufupi 100 ngo nge mu Bayibolu lo wakufwatuliya, ngalongo kuti zina ili ndilu lakwenere. Kweni Mabayibolu yanga ngechendafwatuliki, Mabayibolu nga Chiheberi nga Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu, ngo ngangwamba kulembeka muvyaka va mu ma 1500 kuluta kunthazi, ngagwiriskiyanga ntchitu vilembu vinayi vo vimiya zina laku Chiuta mumalu nganandi. Pafufupi Mabayibolu 11 nga Chijeremani, nge ndi zina lakuti “Yehova” (pamwenga zina la Chiheberi lakuti “Yahweh”) mu Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu. Ndipu akufwatuliya anyaki anayi akulemba zina ili mumabulaketi panthazi pa zina lakuti “Ambuya.” Mu Mabayibolu nganyaki ngakujumpha 70 nga Chijeremani musanirika zina chayilu laku Chiuta mumazu ngamumphata pamwenga mumazu nganyaki ngakukonkhoska Malemba.
-
Mu Mabayibolu nga vineneru vakujumpha 100 mwe zina laku Chiuta mu Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu. Mabayibolu nga vineneru vinandi va ku Africa, America, Asia, Ulaya ndi Pacific island, nge ndi zina chayilu laku Chiuta. (Wonani vineneru venivi papeji 2126 ndi 2127.) Ŵanthu wo afwatuliyanga Mabayibolu ngenanga, angusankha kugwiriskiya ntchitu zina chayilu laku Chiuta pa vifukwa vakuyanana ndi vo vakonkhoskeka mundimi zakuvuli uku. Nganyaki mwa Mabayibolu ngenanga nga Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu ngo ngakufwatulika pambula kuswera yapa nge Bayibolu la Rotuman lo lingufwatulika mu 1999, ligwiriskiya ntchitu zina lakuti “Jihova” maulendu 51 mu mavesi 48, kweniso Bayibolu la Batak (Toba) lo lingufwatulika mu 1989 la ku Indonesia, ligwiriskiya ntchitu zina lakuti “Jahowa” maulendu 110.
Mwaviyo, mphakuvwika kuweziyamu zina laku Chiuta lakuti Yehova, mu Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu. Ndipu ivi ndivu akufwatuliya Bayibolu la Charu Chifya achita. Yiwu atumbika ukongwa zina laku Chiuta kweniso atopa kutuzgamu kanthu kekosi ko kenga mumipukutu yakwambiriya.—Chivumbuzi 22:18, 19.


text:
FUMBU 2
Kumbi Mungachita Wuli Kuti Musambiri Vakukwaskana ndi Chiuta?
“Buku ili la Dangu lingatuwangapu cha pamulomu paku ndipu uliŵerengengi ndi kulunguruka msana ndi usiku, kuti usungi mwakuphwere vosi vo valembekamu; pakuti asani uchitengi viyo, vinthu vikuyendiyengi umampha ndipuso uchitengi vinthu mwazeru.”
“Alevi angulutirizga kuŵerenga mwakukweza buku la Dangu laku Chiuta wauneneska, kulivwikisa kweniso kukonkhoska vo ling’anamuwa. Mwaviyo anguwovya ŵanthu kuvwisa vo vaŵerengekanga.”
“Ngwakukondwa munthu yo waleka kwenda mwakukoliyana ndi ulongozgi wa ŵanthu aheni . . . , kweni wakondwa ndi dangu laku Yehova, ndipu waŵerenga ndi kulunguruka dangu Laki msana ndi usiku. . . . Ndipu vosi vo wachita vimuyendiyengi umampha.”
“Filipu wangutchimbiya mpaka kwamba kulongozgana nalu ndipu wangumuvwa wachiŵerenga buku la mchimi Yesaya. Sonu wangumufumba kuti: ‘Kumbi utiviziŵa vo uŵerenga?’ Iyu wangukamba kuti: ‘Ndingaziŵa wuli kwambula kuti munthu munyaki wandikonkhoske?’”
“Kutuliya po charu chikulengeke kuluta munthazi, mijalidu yaki yambula kuwoneka, kung’anamuwa nthazi zaki zambula kumala ndipuso udindu waki wakuti ndi Chiuta, yiwoneke umampha mu vinthu vo iyu wakulenga. Ve viyo kuti yiwu asoŵi pakugwenthe.”
“Ulungurukengi vinthu venivi; utangwanikengi ndi venivi, kuti ŵanthu wosi awoni kuti uluta panthazi.”
“Tiyeni tiŵanaŵaniyanengi kuti tichiskiyani ku chanju ndi ku ntchitu zamampha, ndipu tingalekanga cha kuwungana pamoza.”
“Asani munthu munyaki wasoŵa zeru, walutirizgi kupempha kwaku Chiuta ndipu wamupaskengi, pakuti iyu wapereka ndi mtima wosi kwaku weyosi ndipuso wakontho cha.”


text:
Kongolela Katende Ketu ka Undumetume—Mwampaka Tutendele ni Ŵakukana Kwalalicila
Ligongo Cici Yili Yakusosekwa?: Awanicisye kuti ayimanyi kuti kusigele panandi kutendekwa ngosi jacipago. Ni naga ŵandu ngatila cawe. Wawojo akwawula kwa jwaŵandikene najo nyumba kukumkalamusya, nambo akwasalila kuti akwete yakutenda yejinji. Mwangakayicila, ngasaleka mwacitema kulingalinga kwawo kuti amkamucisye! Ŵajinji mumkuli mwetu ngakusatupikanila ligongo lyangamanyilila umbone wa utenga wetu wakulupusya umi. Pandaŵi jatwayicile, komboleka kuti akusaŵa ali akwete yakutenda yejinji. (Mat. 24:37-39) Kapena ŵane ŵasalile yawunami pakwamba ya m’weji. (Mat. 11:18, 19) Mwine akusaganisya kuti m’weji ngaŵa ŵakulekangana ni dini syasikusakoposya yisogosi yakusakala. (2 Pet. 2:1, 2) Naga pandanda pene msyene nyumba ngakulosya lung’wanu, tukajasa mtima mwacitema.
Alinje Kutenda Yakuyicisyayi Mwesi Awuno:
Pacingangene ni ŵakukana kwalalicila, panyuma pakwe, atagulilane ni ŵajesile nawo mu undumetume mwakatendele kuti amjanje cenene msyene nyumbajo.