text: 18 Pamanyuma pa vinthu ivi, Paulosi wakafumako ku Ateni ndipo wakiza ku Korinte.2 Ndipo wakasanga Muyuda munyake zina lake Akwila,+ wa charu cha Ponto uyo wakaŵa kuti wiza waka kufuma ku Italiya na muwoli wake Prisila, pakuti Kilaudiyo wakapeleka dango lakuti Ŵayuda wose ŵafumemo mu Romu. Ntheura Paulosi wakaluta kwa iwo3 na kukhala nawo ku nyumba yawo chifukwa wose ŵakachitanga ntchito yakuyana waka.+ Ntchito yawo yikaŵa ya kupanga mahema.4 Wakadumbanga nkhani* mu sunagoge+ zuŵa lililose la sabata+ ndipo wakakhorweskanga Ŵayuda na Ŵagiriki.5 Sono Sila+ na Timote+ ŵakati ŵakhira kufuma ku Makedoniya, Paulosi wakamba kutangwanika chomene na kupharazga mazgu, wakapelekanga ukaboni ku Ŵayuda kulongora kuti Yesu ni Khristu.+6 Kweni ŵakati ŵalutilira kumususka na kumunena, wakakhung’untha malaya ghake+ ndipo wakati kwa iwo: “Mulandu wa ndopa uŵe pa mitu yinu.+ Ine nilije mulandu.+ Kufuma sono nilutenge ku ŵanthu ŵamitundu.”+7 Ntheura wakasamako kura* ndipo wakanjira mu nyumba ya munthu munyake zina lake Titiyasi Yusto. Munthu uyu wakasopanga Chiuta ndipo nyumba yake yikaŵa pafupi na sunagoge.8 Khrisipo,+ mulara wa sunagoge wakagomezga mu Fumu, pamoza na wose ŵamunyumba yake. Ndipo Ŵakorinte ŵanandi awo ŵakapulika ŵakamba kugomezga na kubatizika.9 Kweniso, nausiku Fumu yikayowoya na Paulosi mu mboniwoni kuti: “Kopa chara, kweni lutilira kuyowoya ndipo ungakhalanga chete chara,10 chifukwa ine nili nawe+ ndipo palije munthu uyo wakuwukirenge kuti wakupweteke, pakuti nili na ŵanthu ŵanandi mu msumba uwu.”11 Ntheura wakakhala kwenekura chaka chimoza na myezi 6, wakaŵasambizganga mazgu gha Chiuta.12 Sono apo Galiyo wakaŵa nduna* ya Akaya, Ŵayuda wose ŵakawukira Paulosi, ndipo ŵakamutolera ku chitengo chakweruzgirapo,13 ŵakati: “Munthu uyu wakukopa ŵanthu kuti ŵasopenge Chiuta mu nthowa yakupambana na dango.”14 Kweni apo Paulosi wakaŵa pafupi kuyowoya, Galiyo wakayowoya kwa Ŵayuda kuti: “Imwe Ŵayuda, kuŵenge kuti munthu uyu waswa dango panji wananga chinthu chikuru, mphanyi namutegherezgani mwakuzika.15 Kweni usange mukupindana pa mazgu na mazina na dango linu,+ mujiwonere mwekha. Nkhukhumba chara kuŵa mweruzgi wa vinthu ivi.”16 Ntheura wakaŵachimbizga ku chitengo chakweruzgirapo.17 Ntheura wose ŵakakora Sositene+ mulara wa sunagoge, ndipo ŵakamba kumutimba panthazi pa chitengo chakweruzgirapo. Kweni Galiyo wakanjilirapo yayi pa vinthu ivi.18 Ndipouli, Paulosi wakati wakhalako mazuŵa ghanyakeso, wakalayira ŵabali, ndipo wakambukira ku Siriya. Wakaŵa pamoza na Prisila na Akwila. Ndipo mu Kenkereya+ wakameta sisi la ku mutu wake, chifukwa wakalapa chilapo.19 Sono ŵakafika pa Efeso, ndipo wakaŵaleka penepara. Kweni iyo wakanjira mu sunagoge na kudumbirana na Ŵayuda.+20 Nangauli ŵakamupemphanga kuti wakhalepo nawo nyengo yitaliko, kweni wakakana,21 wakalayira na kuŵaphalira kuti: “Namuweraso, usange Yehova* wakhumba.” Ndipo wakakwera ngalaŵa kufuma ku Efeso22 na kukhira kwiza ku Kesareya. Wakaluta* na kutawuzga mpingo, ndipo wakakhilira ku Antiyoke.+23 Wakati wakhalako kanyengo kwenekura, wakafumako ndipo wakenda mu malo na malo mu charu cha Galatiya na Firigiya,+ kukhozga ŵasambiri wose.+24 Sono Muyuda munyake zina lake Apolo+ wa ku Alekizandiriya, wakiza ku Efeso. Munthu uyu wakamanyanga kuyowoya kweniso wakamanyanga makora Malemba.25 Munthu uyu, wakasambizgika* nthowa ya Yehova* ndipo pakuti wakaŵa wakugolera na mzimu, wakayowoyanga na kusambizga makora vinthu vya Yesu. Kweni wakamanyanga ubatizo wa Yohane pera.26 Munthu uyu wakamba kuyowoya mwachikanga mu sunagoge. Prisila na Akwila+ ŵakati ŵamupulika, ŵakamutolera pamphepete na kumulongosolera makora nthowa ya Chiuta.27 Kweniso, chifukwa chakuti wakakhumbanga kwambukira ku Akaya, ŵabali ŵakalembera ŵasambiri, ŵakaŵachiska kuti ŵamupokelere makora. Ntheura wakati wafika kura, wakawovwira chomene awo ŵakagomezga chifukwa cha lusungu lukuru lwa Chiuta.28 Mwankhongono Apolo wakapanikizgira pakweru Ŵayuda kuti ŵakaŵa ŵakubuda, ndipo wakaŵalongoranga Malemba kuti Yesu ndiyo ni Khristu.+


c: text/html

text:
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI | MASALIMO 11-18
Ni Njani Wangaŵa Mulendo mu Hema la Yehova?
Munthu yekha uyo wangaŵa mulendo mu hema la Yehova ni uyo wakumugomezga na kumupulikira, ndipo ni mubwezi wa Chiuta. Salimo 15 likulongosora munthu uyo Yehova wakukhumba kuti waŵe mubwezi wake.
MULENDO WA YEHOVA WAKWENERA . . .
kuŵa wambura kafukwa
kuyowoya unenesko, nanga ni mu mtima wake
kuchindika ŵateŵeti ŵanyake ŵa Yehova
kufiska ivyo walayizga, nanga pangaŵa pakusuzga
kovwira awo ŵakusuzgika kwambura kukhazga kuti nawo ŵamupengeko kanthu
MULENDO WA YEHOVA WAKWENERA YAYI . . .
kuyowoya twaŵene na kusesa
kuchitira ŵanyake viheni
kulyera masuku pa mutu Ŵakhristu ŵanyake
kuchezga na awo ŵakuleka kuteŵetera panji kupulikira Yehova
kupokera vimbundi

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Kwizenge ŵasambizgi ŵatesi (1-3)
-
Ŵasambizgi ŵatesi ŵazamweruzgika nadi (4-10a)
-
Vimanyikwiro vya ŵasambizgi ŵatesi (10b-22) (10b-22)
2 Kweni zikaŵako ntchimi zitesi pakati pa ŵanthu, nga umo kuŵirengeso ŵasambizgi ŵatesi pakati pinu.+ Mwachibisibisi, aŵa ŵazamwambiska magulu ghakugaluka, agho ghazamuparanya chipulikano chinu ndipo ŵazamukana nanga ni uyo wakaŵagura.+ Ŵazamujichemera pharanyiko la mwaluŵiro.
2 Kweniso ŵanandi ŵazamulondezga milimo yawo ya ukwakwa,+ ndipo chifukwa cha aŵa nthowa ya unenesko yizamuyowoyereka uheni.+
3 Chifukwa cha uryezi, ŵazamumuzgelerani na mazgu ghakupuluska. Kweni iwo ŵakulindilira cheruzgo cha papo kale+ icho chikuchedwa yayi, ndipo pharanyiko lawo likusiwa yayi.+
4 Chiuta wakaleka yayi kulanga ŵangelo awo ŵakananga,+ kweni wakaŵaponya mu Tatarasi,+ na kuŵakaka mu chisi chakofya kuti ŵasungike m’paka zuŵa la cheruzgo.+
5 Nakuti wakaleka yayi kulanga charu chakale,+ kweni wakasungilira Nowa, mupharazgi wa urunji,+ na ŵanyake 7+ apo wakiza na chigumula pa charu cha ŵanthu ŵambura kopa Chiuta.+
6 Wakalanga misumba ya Sodomu na Gomora na kuyizgora vyoto.+ Ichi chikaŵa chilongolero cha vinthu ivyo vizenge pa ŵanthu ŵambura kopa Chiuta.+
7 Kweni wakathaska Loti,+ munthu murunji, uyo wakakweŵekanga chomene na nkharo ya ukwakwa ya ŵanthu ŵakwananga.
8 Pakuti munthu murunji yura, zuŵa na zuŵa apo wakakhalanga pakati pawo, umoyo wake waurunji ukayuzgikanga chifukwa cha milimo yawo yiheni iyo wakawonanga na kupulika.
9 Yehova wakumanya kuŵathaska ku chiyezgo ŵanthu awo ŵakumusopa mwakujipeleka,+ kweni ŵambura urunji wakuŵasungira zuŵa la cheruzgo kuti ŵazakaparanyike,+
10 chomene awo ŵakupenja kukazuzga mathupi gha ŵanyawo+ na kudelera ŵamazaza.+
Ŵalije wofi, ŵakwendera vyawo, ŵakopa yayi kuyuyura awo Chiuta waŵachindika.
11 Kweni ŵangelo, nangauli ŵali na nkhongono chomene, ŵakuŵasuska na mazgu ghaheni yayi ŵasambizgi ŵatesi aŵa. Ŵangelo ŵakuchita nthena chifukwa ŵakuchindika Yehova.+
12 Kweni ŵanthu aŵa ŵali nga ni vinyama vyambura kughanaghana, ivyo mwakawiro vili kubabikira kukoleka na kuparanyika.+ Ŵakuyowoyera uheni vinthu ivyo ŵakuvimanya yayi. Ŵazamuparanyika chifukwa cha vyakuchita vyawo viheni.
13 Ŵakujipweteka ŵekha ndipo iyi yikuŵa njombe yawo ya vyakuchita vyawo viheni.
Ŵakuwona kuti ntchakukondweska kukhala mwakuzaya+ nyengo ya muhanya. Iwo ŵali nga ni mabanga na vilema, ŵakukondwa chomene kumupuluskani na visambizgo vyautesi apo ŵakurya namwe pamoza.+
14 Ŵali na maso ghakuzura uleŵi,+ ndipo ŵakutondeka kuleka kwananga, nakuti ŵakukopa ŵanthu ŵambura kukhazikika. Mtima wawo uli kusambizgika uryezi. Mbana ŵakutembeka.
15 Ŵali kuyileka nthowa yakunyoloka ndipo ŵali kupuluka. Ŵalondezga nthowa ya Balamu,+ mwana wa Beyori, uyo wakatemwa kupokera njombe pa vinthu viheni,+
16 kweni wakachenyeka chifukwa chakuti wakanangira dango.+ Mbunda iyo yikuyowoya yayi, yikayowoya na mazgu gha munthu, yikajandizga ntchimi yira ku nthowa yake yavifusi.+
17 Aŵa ni visimi vyambura maji, na nyakhuŵinda uyo wakuputa na mphepo yankhongono, ndipo chisi cha biii chikuŵalindilira.+
18 Pakuti ŵakuyowoya mazgu ghakujilumba ghambura chandulo. Na makhumbiro gha thupi+ ndiposo nkharo yaukwakwa, ŵakukopa awo ŵathaskika waka ku ŵanthu ŵakwananga.+
19 Ŵakuŵalayizga wanangwa, uku iwo ŵeneko mbazga ŵa makhaliro ghaheni.+ Chifukwa yose uyo wathera kwa munyake wakuzgoka muzga wa uyo wamuthereska.+
20 Usange ŵanthu ŵaleka vyakufipiska vya charu+ chifukwa cha kumanya makora Fumu na Mponoski Yesu Khristu, kweni para ŵakuweleraso ku vinthu ivi na kuthereskeka, umaliro wawo ukuŵa uheni chomene kuluska pakwamba.+
21 Mphanyi chikaŵa chiwemi kwa iwo kuleka kumanya makora nthowa ya urunji, kuluska kuti ŵayimanye makora na kupatukako ku dango lituŵa ilo ŵakapokera.+
22 Ivyo mazgu gha ntharika yaunenesko ghakuyowoya vyaŵachitikira, ghakuti: “Ntcheŵe yawelera ku mawukuzi ghake, ndipo nkhumba iyo ŵanguyigeziska yawelera na kukavivira pa mathipa.”+
Tumizgani
Tumizgani
2 Petrosi 2
Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
https://www.jw.org/finder?docid=1001061103&Book=61&Chapter=2&wtlocale=TB&srcid=share
Chitumbuka
mailto:?body=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D1001061103%26Book%3D61%26Chapter%3D2%26wtlocale%3DTB%26srcid=share&subject=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
Kasi Mungacita Wuli Kuti Nyengo Yakusopera ya Mbumba Yiŵenge Yakukondweska?
Dada munyake wa ku Brazil wakati: “Pa Nyengo Yakusopera ya Mbumba yithu, cidumbirano cikunozga comene mwakuti kanandi cikufika mpaka usiku para nindaciyimike.” Dada munyake wa ku Japan wakati mwana wake wa vyaka 10 wakukondwa comene pa Nyengo Yakusopera ya Mbumba ndipo wakukhumba kuti tilutilirenge waka. Cifukwa wuli? Dada wake wakati: “Wakukhozgeka comene ndipo ivi vikusazgirako cimwemwe cake.”
Mbunenesko kuti ni ŵana wose yayi awo ŵakukhozgeka ndipo ŵanji ŵakukondwa yayi na Nyengo Yakusopera ya Mbumba. Cifukwa wuli? Dada munyake wa ku Togo wakayowoya kuti, “Nyengo yakusopera Yehova yikwenera kuŵa yakuvuska yayi.” Usange ni nthena, kasi cingaŵa cifukwa ca umo mukucitira pa nyengo iyi? Mbumba zinandi zasanga kuti Nyengo Yakusopera ya Mbumba ‘njakukondwera’ nga umo buku la Yesaya likuyowoyera vya Sabata.—Yes. 58:13, 14.
Ŵadada Ŵacikhristu ŵakwenera kumanya kuti Nyengo Yakusopera ya Mbumba yikuŵa yakukondweska usange waliyose mu mbumba ngwakufwatuka. Ralf, uyo wali na ŵana ŵanayi, wakayowoya kuti pa Nyengo Yakusopera ya Mbumba ŵakudumbiskana mwakufwatuka, ndipo waliyose wakuŵa na vyakucita. Mbunenesko kuti nyengo zinyake cikuŵa cakusuzga kuti waliyose wakondwe kweniso waŵe na vyakucita. Mama munyake wakati: “Nyengo zinyake vikunitonda kuti Nyengo Yakusopera ya Mbumba yiŵe yakukondweska.” Kasi mungacita wuli kuti Nyengo Yakusopera ya Mbumba yiŵenge yakukondweska?
MUŴENGE ŴAKUNOZGEKA KUSINTHA NDIPOSO MUCITENGE VINTHU VYAKUPAMBANAPAMBANA
Dada wa ŵana ŵaŵiri ku Germany, wakati: “Tiŵenge ŵakunozgeka kusintha.” Natalia, mama wa ŵana ŵaŵiri, wakati: “Cakuzirwa comene pa Nyengo Yakusopera ya Mbumba yithu, nkhucita vinthu vyakupambanapambana.” Mbumba zinandi zikugaŵa nyengo pa Nyengo Yakusopera ya Mbumba. Cleiton, dada wa ŵana ŵaŵiri wa ku Brazil, wakati: “Ici cikovwira kuti sambiro liŵenge lakukondweska ndiposo kuti waliyose waŵenge na cakucita.” Para ŵangagaŵa nyengo yakusambilira, ŵapapi ŵangasambira nkhani izo mwana waliyose wakukhumbikwira usange ŵana mbakupambana comene vyaka. Kweniso ŵapapi ŵangawovwira makora waliyose mu mbumba na kuŵa ŵakunozgeka kusankha nkhani zakuti ŵasambire kweniso umo ŵangasambilira.
Kasi mbumba zinyake zikucita wuli kuti zicitenge vinthu vyakupambanapambana pa Nyengo Yakusopera ya Mbumba? Mbumba zinyake zikwamba na kwimba sumu kwa Yehova. Juan, wa ku Mexico, wakati: “Ici cikovwira kuti waliyose waŵenge wakunozgeka mu maghanoghano.” Mbumba yake yikusankha sumu zakuyana na ivyo ŵasambirenge pa nyengo iyo.
Mbumba zinandi zikuŵazgira lumoza Baibolo. Kuti mulimo uwu uŵe wakukondweska, ŵamumbumba ŵakupokerana kuŵazga vigaŵa vya ŵanthu ŵa mu Baibolo. Dada munyake wa ku Japan, wakayowoya kuti kwa iyo vikaŵa “vyacilendo kuŵazga mu nthowa iyi.” Kweni ŵana ŵake ŵaŵiri mbakukondwa cifukwa cakuti ŵapapi ŵawo ŵakuŵazga nawo. Mbumba zinyake zikuyezgelera ivyo vikulongosoreka mu nkhani za mu Baibolo. Roger, dada wa ŵana ŵaŵiri wa ku South Africa, wakati: Kanandi ŵana “ŵakuwona fundo zinyake mu nkhani za mu Baibolo izo taŵapapi tindaziwone.”
Nthowa yinyake iyo mungacitira vinthu vyakupambanapambana, nkhucitira lumoza milimo yinyake, nga ngwa kupanga cingalaŵa ca Nowa cakuyelezgera, panji tempile la Solomoni. Milimo iyi yikukhumbikwira kupenjerezga, ndipo pakupenjerezga mungasanga vinthu vyakukondweska comene. Mwaciyelezgero, ku Asia, msungwana wa vyaka vinkhondi, ŵapapi ŵake, na abuya ŵake, ŵakakhala pa balaza. Ŵakacitanga maseŵero ghakujambulika pa thabwa, ndipo pakuseŵera ŵakafumbananga vya maulendo gha umishonale gha mpositole Paulosi. Mbumba zinyake zikucita maseŵero ghakujambulika pa thabwa ghakukhwaskana na vinthu ivyo vikuzunulika mu nkhani za mu buku la Exodus. Donald wa ku Togo, uyo wali na vyaka 19, wakati: Kucita vinthu vyakupambanapambana “pa Nyengo yithu Yakusopera ya Mbumba kwawovwira kuti nyengo iyi yiŵe yakukondweska comene kweniso kuti vinthu visinthe mu mbumba yakwithu.” Kasi mungaghanaghanira mulimo unyake wakuti muzakacite pa Nyengo Yakusopera ya Mbumba kuti yizakaŵe yakukondweska comene?
KUNOZGEKERA NKHWAKUKHUMBIKWA COMENE
Nangauli kusambira vinthu vyakupambanapambana kweniso kuŵa ŵakunozgeka kusintha, vikovwira kuti Nyengo Yakusopera ya Mbumba yiŵe yakukondweska, kweni kuti yiŵe yakusambizga comene, waliyose wakwenera kunozgekera. Nyengo zinyake ŵana ŵakuvuka, ntheura ŵadada ŵakwenera kughanaghanirapo pakusankha vyakuti ŵasambire na kunozgekera makora. Dada munyake wakati: “Para nanozgekera, waliyose wakusanga candulo cikuru comene.” Dada munyake wa ku Germany wakuphalilirathu ŵamumbumba yake ivyo ŵazamusambira mu masabata ghakulondezgapo. Para pa ndondomeko ya Nyengo Yakusopera ya Mbumba pali cigaŵa ca kuwonelera yimoza mwa ma DVD ghithu, dada wa ŵana 6 wa ku Benin wakupelekerathu mwakutendekera mafumbo agho ghazamuzgoreka. Nadi, para tanozgekera, Nyengo Yakusopera ya Mbumba yikuŵa yakusambizga.
Para ŵamumbumba ŵamanyirathu ivyo ŵazamusambira ŵangadumbiskana mukati mwa sabata, ntheura vingawovwira kuti ŵanweke na ivyo ŵazamusambira. Kweniso usange waliyose wali na cakucita, Nyengo Yakusopera ya Mbumba wayiwonenge kuti njake.
MUŴENGE NA NYENGO YAKUSOPERA YA MBUMBA NYENGO ZOSE
Mbumba zinandi zikusuzgika kuti ziŵe na Nyengo Yakusopera ya Mbumba nyengo zose.
Ŵadada ŵanandi ŵakugwira nchito maora ghanandi kuti ŵasange vyakukhumbikwa. Mwaciyelezgero, dada munyake wa ku Mexico wakunyamuka pa nyumba 6 koloko mulenji na kuwera 8 koloko usiku. Kweniso nyengo zinyake pangakhumbikwira kusintha zuŵa lakuŵira na Nyengo Yakusopera ya Mbumba cifukwa ca vinthu vinyake vyauzimu.
Ndipouli, tikwenera kuŵikapo mtima kuti tiŵenge na Nyengo Yakusopera ya Mbumba nyengo zose. Loïs, wa ku Togo wa vyaka 11, wakalongosora umo mbumba yakwake yikuŵikirapo mtima, wakati: “Nangauli nyengo zinyake tikwamba mwakucedwa cifukwa ca kutangwanika, kweni tikuŵa na Nyengo Yakusopera ya Mbumba nyengo zose.” Lekani mbumba zinyake zikuŵa na Nyengo Yakusopera ya Mbumba kuuyambiro wa sabata. Usange pacitika cinthu cinyake camabuci, ŵangasankha zuŵa linyake mukati mwa sabata.
Nga umo zina lakuti “Nyengo Yakusopera ya Mbumba” likulongolera, ici nchigaŵa ca kusopa Yehova. Waliyose mu mbumba yinu wakwenera kupeleka ‘vipasi vya milomo yake’ kwa Yehova sabata yiliyose. (Hos. 14:2) Kweniso mphanyi Nyengo Yakusopera ya Mbumba yaŵa yakukondweska kwa waliyose, “pakuti cimwemwe ca Yehova ndico nkhongono zinu.”—Neh. 8:9, 10.


text:
Chenjerani na Satana!
“Muŵe maso. Mulwani winu, Dyabulosi wakuyingayinga nga ni nkhalamu yakuwuluma, wakukhumba kumilimitizga yunji.”
1. Kasi ntchivichi icho chikachitika kuti mungelo munyake wazgoke Satana?
YEHOVA wakalenga mungelo muwemi chomene. Pamasinda mungelo uyu wakamba kudokera kuti ŵanthu ŵamusopenge. M’malo mwakuti wakanizge maghanoghano ghaheni agha, khumbiro lake liheni likakura ndipo pamasinda wakananga. (Yak. 1:14, 15) Mungelo uyu ni Satana, uyo kwambira pakwamba ‘wakima mu unenesko chara.’ Wakagalukira Yehova na kuŵa “wiske wa utesi.”
2, 3. Kasi mazina agha ghakung’anamurachi: “Satana,” “Dyabulosi,” “Chinjoka chikuru”? Kasi mazina agha ghakulongora wuli kuti Satana ni mulwani mukuru wa Yehova?
2 Satana ni mulwani mukuru chomene wa Yehova na ŵanthu kufuma waka apo wakagalukira. Mazina ghake ghakulongora kuti iyo ni muheni chomene. Zina lakuti Satana likung’anamura kuti “Wakususka.” Zina ili likulongora kuti mungelo muheni uyu wakususka Ufumu wa Chiuta. Satana wakutinkha chomene Ufumu wa Chiuta ndipo wakukhumba nga wangawuparanya waka.
3 Lemba la Uvumbuzi 12:9 likuti Satana wakuchemekaso Dyabulosi. Zina ili likung’anamura “munthu uyo wakutetera munyake utesi.” Satana wakuti Yehova ni mutesi. Mazgu ghakuti “njoka ya papo kale,” ghakutikumbuska ivyo vikachitika mu munda wa Edeni apo Satana wakapusika Eva kwizira mu njoka. Mazgu ghakuti ‘chinjoka chikuru,’ ghakung’anamura kuti munthu uyu ngwakofya chomene ndipo wakukhumba kutimbanizga khumbo la Yehova na kuparanya ŵanthu ŵake.
4. Kasi mu nkhani iyi tisambirenge vichi?
4 Satana wakutofya chomene, ndipo wakukhumba kuti tileke kugomezgeka. Lekani Baibolo likutichenjezga kuti: “Sungilirani maghanoghano ghinu, muŵe maso. Mulwani winu, Dyabulosi wakuyingayinga nga ni nkhalamu yakuwuluma, wakukhumba kumilimitizga yunji.” (1 Pet. 5:8) Satana ni mulwani wa Yehova kweniso ŵanthu. Chifukwa wuli tikwenera kuŵa nayo maso chomene? Mu nkhani iyi tisambirenge vifukwa vitatu ivyo tikwenera kuŵira maso.
SATANA WALI NA NKHONGONO
5, 6. (a) Kasi pali ukaboni wuli wakuti ŵangelo ŵali na “nkhongono”? (b) Kasi Satana wakukoma wuli ŵanthu?
5 Baibolo likuti ŵangelo ŵali na ‘nkhongono.’ (Sal. 103:20) Ŵali na vinjeru kweniso nkhongono kuluska ŵanthu. Ŵangelo ŵakugomezgeka ŵakugwiliskira ntchito makora nkhongono zawo. Zuŵa linyake, mungelo wa Yehova wakakoma ŵasilikari Ŵaasiriya 185,000. Munthu yumoza panji gulu lose la ŵasilikari Ŵaisrayeli wakate ŵakwaniskenge yayi kukoma ŵanthu wose aŵa. (2 Mathe. 19:35) Mungelo munyake wakajura milyango ya gadi na kufumiska ŵapositole. Ŵapositole ŵati ŵafuma, wakajara milyango ya gadi nangauli ŵalinda ŵakaŵa pafupi.—Mil. 5:18-23.
6 Tawona kuti ŵangelo ŵakugomezgeka ŵakugwiliskira ntchito makora nkhongono zawo, kweni Satana wakugwiliskira ntchito nkhongono zake kuchitira vinthu viheni. Baibolo likuti Satana ni ‘muwusi wa charu ichi’ na ‘chiuta wa mgonezi uno.’ (Yoh. 12:31; 2 Kor. 4:4) Kweniso Satana Dyabulosi ndiyo ‘wakuchitiska nyifwa.’ (Heb. 2:14) Satana wakukoma ŵanthu mwakudunjika yayi. Kweni ndiyo wakupangiska kuti ŵanthu ŵakomanenge pa charu. Adamu na Eva ŵakagomezga utesi wa Satana na kuleka kupulikira Chiuta. Iwo ŵakananga ndipo nyifwa yikamba. Ntheura kwananga na nyifwa vikathandazgika ku ŵanthu wose. (Rom. 5:12) Lekani tikuti Satana ndiyo ‘wakuchitiska nyifwa.’ Yesu nayo wakati Satana “wakukoma ŵanthu.” (Yoh. 8:44) Satana wali na nkhongono ndipo ngwakofya.
7. Kasi viŵanda vyalongora wuli kuti vili na nkhongono?
7 Satana na ŵangelo ŵake ŵakususka muwuso wa Yehova. Ntheura para tikulimbana na Satana ndikuti tikwimikana na wose awo ŵali ku chigaŵa chake. Aŵa mbangelo awo ŵali kugaluka ndipo ŵakuchemekaso viŵanda. (Uvu. 12:3, 4) Viŵanda vili na nkhongono ndipo nyengo zose vikusuzga chomene ŵanthu. (Mat. 8:28-32; Mrk. 5:1-5) Tikwenera yayi kudelera nkhongono za viŵanda pamoza na ‘muwusi wawo.’ (Mat. 9:34) Yehova ndiyo wangatovwira kuti tilimbane na Satana na viŵanda vyake.
SATANI NI MUKALI
8. (a) Kasi Satana wakukhumba vichi? (Wonani chithuzithuzi chakwamba.) (b) Kasi pali ukaboni wuli wakuti Satana ni mukali chomene?
8 Mpositole Petrosi wakayelezgera Satana na “nkhalamu yakuwuluma.” (1 Pet. 5:8) Buku linyake likulongosora kuti lizgu Lachigiriki ilo lili kung’anamulika kuti ‘kuwuluma,’ likuyowoya vya ‘nyama iyo yikubangura chifukwa cha njara.’ Ndimo waliri Satana. Pakuti charu chose chili mu nkhongono zake, iyo wakukhumba kupuluska ŵanthu wose. (1 Yoh. 5:19) Satana wakulimbana na ŵanthu bweka yayi, kweni Ŵakhristu ŵakuphakazgika awo ŵachali pa charu chapasi na “mberere zinyake.” (Yoh. 10:16; Uvu. 12:17) Iyo waŵikapo mtima kuti waparanye ŵanthu ŵa Yehova. Masuzgo agho wachitiska kwambira mu nyengo ya Ŵakhristu ŵakwambilira m’paka sono, mbukaboni wakuti ni mukali nadi.
9, 10. (a) Mu nyengo ya Ŵaisrayeli, kasi Satana wakayezga wuli kutondeska khumbo la Chiuta? (b) Chifukwa wuli Satana wakalimbana chomene na Ŵaisrayeli? (c) Kasi Dyabulosi wakujipulika wuli usange muteŵeti wa Yehova wachita zakwananga?
9 Satana wakulongora kuti ni mukali mu nthowa yinyakeso. Iyo wakukhumba kutimbanizga khumbo la Chiuta. Nkhalamu iyo yili na njara yilije chitima na nyama. Mwakuyana waka, Satana wakuchitira chitima yayi ŵanthu awo wakukhumba kuŵaparanya. Kale, wakapuluska Ŵaisrayeli kuti ŵachite uzaghali. Ŵanyake wakaŵapuluska na uryezi. Ivi vikapangiska kuti ŵanthu nga ni Zimri na Gehazi ŵasangane na masuzgo ghakofya. Vyose ivi vikulongora waka kuti Satana wali nga ni nkhalamu yakuwuluma.—Maŵa. 25:6-8, 14, 15; 2 Mathe. 5:20-27.
10 Satana wakaŵa na chilato pakulimbana na mtundu wa Israyeli. Iyo wakamanyanga kuti Mesiya wazamubabikira mu mtundu uwu. Kweniso wakamanyanga kuti Mesiya ndiyo wazamubwanya mutu wake na kuchindika Ufumu wa Yehova. (Gen. 3:15) Ntheura Satana wakakhumbanga yayi kuti Ŵaisrayeli ŵaŵe ŵakugomezgeka kwa Yehova. Lekani wakayezga chomene kuŵapuluska kuti ŵachite zakwananga na kukwiyiska Yehova. Satana wakakondwa apo Davide wakachita uleŵi kweniso apo ntchimi Mozesi yikatondeka kunjira mu Charu cha Layizgano. Ntheura, para muteŵeti wa Chiuta wachita zakwananga, Satana wakukondwa chomene. Para vyaŵa nthena, Dyabulosi wakusangirapo mwaŵi kuchenya Yehova.—Zinth. 27:11.
11. Chifukwa wuli Satana wakalimbana chomene na Sara?
11 Satana wakakhumbanga kuparanya mbumba iyo muzamufuma Mesiya. Wonani ivyo vikachitika Yehova wati waphalira Abrahamu kuti wazamuŵa “mtundu ukuru.” (Gen. 12:1-3) Apo Abrahamu na Sara ŵakaŵa ku Eguputo, Faro wakachemeska Sara ku nyumba yake kuti waŵe muwoli wake. Kweni Yehova wakamuvikilira Sara kuti Faro waleke kugona nayo. (Ŵazgani Genesis 12:14-20.) Pambere Yisake wandababike, themba la ku Gerara, Abimeleki, likakhumbanga kuti Sara waŵe muwoli wake. (Gen. 20:1-7) Kasi Satana ndiyo wakachitiska kuti Sara wakumane na masuzgo agha? Baibolo lindayowoyepo. Sara wakaleka usambazi ku Uri na kwamba kukhala mu mathenti. Panji Satana wakaghanaghananga kuti Sara watolekenge mtima na usambazi wa Faro na Abimeleki, ndipo wenderenge mphiska mfumu wake Abrahamu na kumuleka Yehova. Kweni icho tikumanya ntchakuti Satana wakate wakondwenge chomene Sara walekenge kugomezgeka. Ivi vichitikenge, mphanyi Sara wakataya mwaŵi wakuti mwa iyo muzakafume mphapu yakulayizgika. Kweniso mphanyi nthengwa, mbiri, na ubwezi wake na Yehova vikanangika. Satana walije chitima ndipo ni mukali nadi.
12, 13.(a) Yesu wati wababika, kasi Satana wakalongora wuli ukali wake? (b) Kasi imwe mukughanaghana kuti Satana wakuŵawona wuli ŵawukirano awo ŵakuteŵetera Yehova mwakugomezgeka mazuŵa ghano?
12 Yesu wakababika pati pajumpha vyaka vinandi kufuma apo Abrahamu wakafwira. Satana wakakondwa yayi Yesu wati wababika. Chikamuŵinya chifukwa wakamanya kuti mwana uyu ndiyo wazamuŵa Mesiya. Yesu ndiyo wakaŵa mphapu iyo Yehova wakalayizga Abrahamu, kweniso wazamuparanya “milimo ya Dyabulosi.” (1 Yoh. 3:8) Satana wakakhumbanga kukoma Yesu apo wakaŵa mwana. Kasi wakachita wuli?
13 Themba Herode likati lapulika kuti kwababika “themba la Ŵayuda,” likakwiya chomene ndipo likati limukomenge. (Mat. 2:1-3, 13) Themba Herode likati ŵana wose ŵanalume ŵa vyaka viŵiri kukhilira pasi mu Betelehemu na vigaŵa vyake vyose, ŵakomeke. (Ŵazgani Mateyu 2:13-18.) Yehova wakaponoska Yesu kuti waleke kukomeka. Kasi nkhani iyi yikutiphalira vichi vya mulwani withu Satana? Dyabulosi walije nawo ntchito umoyo wa ŵanthu. Walije kuti uyu ni mwana. Nadi, Satana ni “nkhalamu yakuwuluma.” Kudemwera yayi, ni mukali chomene.
SATANA NI MUPUSIKIZGI
14, 15. Kasi Satana wakubulumutizga wuli maghanoghano gha ŵanthu?
14 Satana wakupusika ŵanthu kuti ŵaleke kutemwa Yehova. (1 Yoh. 4:8) Pakuti Satana ni mupusikizgi, wakupangiska ŵanthu kuti ŵaleke kumanya “kusoŵerwa kwawo kwauzimu.” (Mat. 5:3) Satana ‘wabulumutizga maghanoghano gha ŵambura kugomezga, kuti kungweluka kwa makani ghawemi ghauchindami ghakuyowoya vya Khristu, uyo ntchikozgo cha Chiuta, kuleke kuŵala pa iwo.’—2 Kor. 4:4.
15 Satana wakupusika ŵanthu kwizira mu chisopa chautesi. Iyi ni nthowa yikuru chomene iyo wakugwiliskira ntchito. Satana wakukondwa chomene para ŵanthu ŵakusopa ŵapapi, vinyama, ŵanthu na vinthu vinyake. Kweni Yehova wakukhumba kuti ŵanthu ŵasopenge iyo pera. (Ex. 20:5) Ŵanthu ŵanyake ŵakughanaghana kuti ŵakusopa Chiuta mu nthowa yakwenelera, kweni ivyo ŵakugomezga mu Baibolo mulije. Ŵali nga Mbaisrayeli mu nyengo ya Yesaya. Yesaya wakati: ‘Chifukwa uli mukusamphanya ndalama mu icho kuti ntchakurya chara? Na nkhongono zinu pa icho ntchambura kukhutiska? Pulikirani ine, murye icho ntchiwemi, ndipo mzimu winu usangwe na vyakununa.’—Yes. 55:2.
16, 17. (a) Chifukwa wuli Yesu wakaphalira Petrosi kuti “luta kumanyuma kwane Satana”? (b) Kasi Satana wangatipusika wuli kuti tileke kuŵa maso?
16 Satana wakupusikaso ŵateŵeti ŵa Yehova ŵakugomezgeka. Wonani ivyo Yesu wakaphalira Petrosi apo wakaŵa pafupi kukomeka. Mpositole Petrosi wakatolera Yesu kumphepete na kumuphalira kuti: ‘Mujilengere lusungu Fumu, mungazomerezganga na pachoko chara kuti ichi chimuchitikirani.’ Yesu wakazgora Petrosi kuti: “Luta kumanyuma kwane Satana!” (Mat. 16:22, 23) Chifukwa wuli Yesu wakachema Petrosi kuti “Satana”? Yesu wakamanya kuti nyengo yakwana kuti wafwe na kupeleka umoyo wake sembe na kulongora kuti Satana ni mutesi. Iyi yikaŵa nyengo yakuti Yesu ‘wajilengere lusungu’ yayi. Yesu walekenge kuŵa maso, mphanyi wakakondweska Satana.
17 Pakuti tili mu mazuŵa ghaumaliro, Satana wakukhumba kuti tigone mwauzimu. Iyo wakukhumba kuti ‘tijichitirenge lusungu,’ panji kuchita vinthu vyakujikondweska na kuleka kuŵa maso. Tileke kupusikika, kweni ‘tiŵenge maso’ nyengo zose. (Mat. 24:42) Satana wakukhumba tigomezgenge kuti umaliro wizenge mwakuchedwa panji kuti wizenge yayi.
18, 19. (a) Kasi Satana wangatipangiska kuti tiŵe na maghanoghano wuli? (b) Kasi Yehova wakutovwira wuli kuti tilutilire kuŵa maso?
18 Satana wangatipusikaso mu nthowa yinyake. Iyo wangatipangiska kughanaghana kuti Chiuta wakutitemwa yayi kweniso wangatigowokera yayi. Uwu mbutesi. Yehova wakumutemwa yayi Satana kweniso wazamumugowokerapo yayi. Kweni ise Yehova wakutitemwa na kutigowokera. Baibolo likuti: ‘Chiuta ngwambura urunji chara kuti waluwe mulimo winu na chitemwa icho mukalongora ku zina lake.’ (Heb. 6:10) Yehova wakuwonga chomene vyose ivyo tikuchita pakumuteŵetera ndipo wakuwona kuti tikuphyoka pawaka yayi. (Ŵazgani 1 Ŵakorinte 15:58.) Ntheura kupusikika yayi na mautesi gha Satana.
19 Tawona kuti Satana wali na nkhongono, ni mukali kweniso ni mupusikizgi. Kasi tingachita wuli kuti tileke kuthera kwa mulwani muheni uyu? Yehova watileka tekha yayi. Yehova wakutovwira kwizira mu Baibolo, ndipo “tili ŵalemwa chara na njomba za [Satana].” (2 Kor. 2:11) Usange tamanya njomba za Satana tingagona yayi mwauzimu, m’malo mwake tiŵenge maso chomene. Pali vinandi ivyo tikwenera kuchita padera pa kumanya njomba za Satana. Baibolo likuti: ‘Mikanani na Dyabulosi, ndipo iyo wamuchimbiraninge.’ (Yak. 4:7) Kasi tingachita wuli kuti timikane na Satana? Nkhani yakulondezgapo yizamulongosora vinthu vitatu ivyo tingachita kuti timikane na Satana Dyabulosi.


text: 2 Kweniso Chiuta wakamuzgorani ŵamoyo, nangauli mukaŵa ŵakufwa chifukwa cha maubudi ghinu na zakwananga zinu.+2 Nyengo yinyake mukendanga mwakuyana na makhaliro gha mu charu ichi,+ mwakuyana na fumu ya mazaza gha mphepo,+ mzimu+ uwo sono ukugwira ntchito mu ŵana ŵambura kupulikira.3 Nase nyengo yinyake apo tikaŵa pakati pawo, tikachitanga mwakuyana na makhumbiro gha thupi lithu,+ tikachitanga vinthu ivyo thupi lithu na maghanoghano ghithu vikakhumbanga,+ ndipo mwakawiro tikaŵa ŵana awo Chiuta wakakwiyanga nawo,+ umo ŵanyake wose ŵaliri.4 Kweni Chiuta ngwalusungu chomene,+ ndipo chifukwa cha chitemwa chake chikuru icho wakatilongora,+5 wakatizgora ŵamoyo pamoza na Khristu, nanga ni apo tikaŵa ŵakufwa chifukwa cha kwananga.+ Mwaponoskeka na lusungu lwake lukuru.6 Ndipo wakatiwuskira pamoza na kutikhazika pamoza mu malo ghakuchanya pakuti tili mu umoza na Khristu Yesu,+7 mwakuti mu nyengo iyo yikwiza, wazakalongore usambazi wake ukuru na lusungu lwake lukuru, apo wazamutichitira vinthu viwemi ise tili mu umoza na Khristu Yesu.8 Na lusungu lukuru ulu, mwaponoskeka kwizira mu chipulikano,+ chifukwa cha ivyo mukuchita yayi, ndipo ichi ntchawanangwa cha Chiuta.9 Ntchifukwa cha milimo yinu yayi,+ mwakuti munthu waleke kuŵa na chifukwa chakunothera.10 Ise ndise mulimo wa mawoko gha Chiuta ndipo tikalengeka+ mwa Khristu Yesu,+ kuti tichitenge milimo yiwemi iyo Chiuta wakanozgerathu kuti tendengemo.11 Ntheura kumbukani kuti kale mukaŵa ŵanthu ŵamitundu mu thupi, mukachemekanga “ŵambura kukotoleka” na awo ŵakachemekanga “ŵakukotoleka” mu thupi na mawoko gha ŵanthu.12 Nyengo yira mukaŵa ŵambura Khristu, mukaŵa kutali na mtundu wa Israyeli, ndipo mukamanyanga yayi mapangano agho Chiuta wakalayizga ŵanthu ŵake.+ Mukakhalanga mu charu kwambura chigomezgo ndipo mukaŵa ŵambura Chiuta.+13 Kweni mwakukolerana na Khristu Yesu, imwe nyengo yinyake mukaŵa kutali na Chiuta, sono mwiza kufupi kwizira mu ndopa za Khristu.14 Pakuti iyo ni mtende withu,+ uyo wakazgora magulu ghaŵiri gha ŵanthu kuŵa limoza,+ na kuparanya chiliŵa icho chikaŵapaturanga.+15 Na thupi lake, wakamazga ulwani, Dango ilo likaŵa na malango ndiposo malanguro, mwakuti mu umoza na iyo wapange magulu ghaŵiri gha ŵanthu kuŵa munthu yumoza muphya+ na kuŵikapo mtende.16 Kweniso kuti kwizira mu khuni lakusuzgikirapo,* waphemaniske magulu ghaŵiri gha ŵanthu mu thupi limoza kwa Chiuta,+ chifukwa wakawuskapo ulwani+ kwizira mwa iyo yekha.17 Ndipo wakiza na kupharazga makani ghawemi gha mtende kwa imwe mukaŵa kutali na Chiuta, na kupharazgaso mtende kwa awo ŵakaŵa pafupi na Chiuta.18 Pakuti kwizira mwa iyo, tose magulu ghaŵiri gha ŵanthu, tikusendelera kwa Adada kwizira mu mzimu umoza.19 Ntheura muchali ŵalendo yayi+ kweni muli ŵenekaya+ pamoza na ŵatuŵa, ndipo muli ŵamunyumba ya Chiuta.+20 Ndipo mwazengeka pa fawundeshoni ya ŵapositole na ntchimi,+ apo Khristu Yesu ndiyo ni libwe lapakona la fawundeshoni.+21 Mu umoza na iyo nyumba yose yikuzengeka pamoza,+ yikukura na kuŵa tempile lituŵa la Yehova.*+22 Mu umoza na iyo, namwe mukuzengeka pamoza kuŵa malo ghakuti Chiuta wakhalemo mwa mzimu.+


text: 30 “Ŵanthu awo mbana kwa ine,+Sono ŵakuniseka,Awo awiskewo mphanyi nkhakanaKuŵaŵika pamoza na ntcheŵe zakulinda mskambo wane.2 Kasi nkhongono za mawoko ghawo zikaŵa na ntchito wuli kwa ine?Nkhongono zawo zamara.3 Ŵakhala viwangwa pera chifukwa cha kusoŵerwa kweniso njara,Ŵakumemena charu chakomira,Icho chili kunangika kale na kuparanyika.4 Ŵakuwunjika vivwati vyamchere vyamuthondo,Chakurya chawo ni msisi wa makuni gha msankhanya.5 Ŵakuchimbizgika mu chikaya,+Ŵanthu ŵakuŵahoya nga ni munkhungu.6 Ŵakukhala mu vinkhwawu vyakupondomoka chomene,Mu makululu pasi na mu majalawe.7 Ŵakukolomoka mu vivwatiNdipo ŵakudukumara pamoza pakati pa nkhunga.8 Nga mbana ŵa vindere na ŵanthu ŵambura mazina,Ŵachimbizgika* mu charu.9 Kweni sono ŵakunigoska nanga ni mu sumu zawo,+Nazgoka chakuhoyeka kwa iwo.+10 Ŵakuseluka nane ndipo ŵakukhala patali na ine.+Ŵakukaŵa yayi kunifunyira mata kumaso.+11 Chifukwa chakuti Chiuta wanipoka vilwero* na kuniyuyura,Ŵakunichitira viheni kwambura kukolako.*12 Ku woko lane lamalyero ŵakuwuka nga ni wumba wa chivulupi.Ŵakuniskera,Na kuŵika vyakujandizga vyakupweteka mu nthowa yane.13 Ŵananga nthowa zane,Na kusazgirako soka lane,+Kwambura munthu wakuŵakanizga.*14 Ŵakwiza nga ŵapolota pa mwanya* usani wa pa chiwumba.Ŵakukunkhura mukati mu pharanyiko.15 Vyakofya vyanihangayiska,Ntchindi zane zachimbizgika nga ni mphepo,Ndipo chiponosko chane chamara nga ni bingu.16 Sono umoyo wane ukukamuka mwa ine,+Mazuŵa gha suzgo+ ghanikora.17 Nausiku viwangwa vyane vikumwantha,*+Ulwilwi wakumemena ukuleka chara.+18 Chakuvwara chane chanangika na nkhongono yikuru.*Chikunifyenya ku singo nga ni kolara wa chakuvwara chane.19 Chiuta waniponya mu mathakalimbwa,Nazgoka fuvu na vyoto.20 Nkhulilira kwa imwe kuti munovwire, kweni mukunizgora chara.+Nkhwimilira, kweni mukunilaŵiska waka.21 Mwazgoka wankhaza kwa ine.+Mukunitimba na woko linu lankhongono chomene.22 Mukunikwezgera muchanya na kuniyegha na mphepo.Ndipo mukuniputiska uku na uku na chimphepo.*23 Pakuti nkhumanya kuti munitolerenge ku nyifwa,Ku nyumba iyo ŵamoyo wose ŵamukumana.24 Kweni palije uyo wangatimba munthu wakuphyoka,+Apo wakulira kuti wawovwirike pa nyengo ya soka.25 Kasi nkhaŵaliliranga chara awo ŵakaŵa mu suzgo?Kasi ŵakavu nkhaŵachitiranga chitima chara?+26 Nangauli nkhalindiliranga viwemi, kweni kukiza viheni.Nkhakhazganga ungweru, kweni kukiza mdima.27 Kubwata mukati mwane kukaleka chara.Mazuŵa gha suzgo ghakimikana nane.28 Nkhwenda wachitima,+ kulije ungweru.Mu ungano, nkhuwuka na kulilira wovwiri.29 Nazgoka mubali wa ŵakambwe,Ndipo ŵana ŵasungwana ŵa nthiŵatiŵa ndiwo mbanyane.+30 Thupi lane labinkha bii na kuyoyoka.+Viwangwa vyane vikotcha na chithukivu.31 Bango wane wazgoka waka wakutengelera,Ndipo toliro wane wazgoka waka wakulilira.


text:
Yehova Wangakhozga na Kuvikilira Nthengwa Yinu
“Kwambura kuti Yehova wakulinda muzi mulinda wakulindizga waka pera.”—Sal. 127:1b.
1, 2. (a) Chifukwa wuli Ŵaisrayeli ŵakukwana 24,000 ŵakataya chiharo chawo? (b) Chifukwa wuli ivyo vikachitikira Ŵaisrayeli ni sambiro kwa ise?
APO Ŵaisrayeli ŵakaŵa pafupi kunjira mu Charu cha Layizgano, ŵanyake ŵakachita “uzaghali na ŵanakazi ŵa ku Moabu.” Ntheura Yehova wakakoma ŵanthu 24,000. Ŵaisrayeli ŵakaŵa pafupi kupokera chiharo icho ŵakalindilira kwa nyengo yitali. Kweni ntchachitima kuti ŵakataya chiharo chawo chifukwa ŵakathera ku chiyezgo.—Maŵa. 25:1-5, 9.
2 Ŵaisrayeli ŵakachita vinthu viheni chomene ndipo vili kulembeka ‘kuŵa chenjezgo kwa ise, taŵeneise maumaliro gha migonezi ghatizira.’ (1 Kor. 10:6-11) Tili kuumaliro wa “mazuŵa ghaumaliro,” ndipo tili pafupi kunjira mu charu chiphya. (2 Tim. 3:1; 2 Pet. 3:13) Ndipouli, ŵateŵeti ŵanyake ŵa Yehova ŵaleka kuŵa maso mwauzimu. Ŵakoleka mu chipingo cha kuchita uzaghali ndipo ŵasangana na masuzgo. Usange ŵanthu aŵa ŵakulapa yayi, vitumbiko vya kuzakakhala mu Paradiso pa charu chapasi kwamuyirayira vingazakaŵapamba.
3. Chifukwa wuli ŵakutorana ŵakukhumbikwira kulongozgeka na kuvikilirika na Yehova? (Wonani chithuzithuzi chakwamba.)
3 Mfumu na muwoli ŵakukhumbikwira kulongozgeka na kuvikilirika na Yehova chifukwa charu chazura na ŵazaghali. (Ŵazgani Salmo 127:1.) Mu nkhani iyi, tiwonenge umo ŵakutorana ŵangakhozgera nthengwa yawo. Ŵakwenera kuvikilira mtima wawo, kusendelera kwa Chiuta, kuvwara wunthu uphya, kulutilira kudumbiskana makora, ndiposo kupana ivyo vikukhumbikwa mu nthengwa.
VIKILIRANI MTIMA WINU
4. Chifukwa wuli Ŵakhristu ŵanyake ŵakuchita uzaghali?
4 Kasi vingachitika wuli kuti Mkhristu wachite uzaghali? Kanandi vikwamba na maso. Yesu wakalongosora kuti: ‘Waliyose uyo wakulutilira kulaŵiska mwanakazi na kuŵa nayo na khumbiro, wachita nayo kale uleŵi mu mtima wake.’ (Mat. 5:27, 28; 2 Pet. 2:14) Ŵakhristu ŵanandi ŵachita uzaghali chifukwa cha kulaŵilira vithuzithuzi vyamuziro, kuŵazga mabuku ghakuyowoya vyakugonana, panji kulaŵilira vinthu vyaukazuzi pa intaneti. Ŵanji ŵakulaŵilira mafilimu, madirama panji mapulogiramu gha pa TV agho ghakulongora ŵanthu ŵakugonana. Ŵanji ŵakuluta ku mabala usiku, na ku malo agho ŵanthu ŵakuvina uku ŵali bengende, panji ku malo ghanyake uko ŵakunyenyenkhana viŵaro vyakubisika kuti ŵawuske khumbiro lakugonana.
5. Chifukwa wuli tikwenera kuvikilira mtima withu?
5 Ŵanji ŵakuchita uzaghali chifukwa chakuti ŵakupenja wovwiri kwa munthu uyo ni mfumu panji muwoli wawo yayi. Tikukhala mu charu icho ŵanthu mbambura kujikora ndipo ŵakutemwa kuchita vinthu vyaukazuzi. Kweniso chifukwa cha mtima withu wambura kufikapo uwo ngwakupusika, tingamba kudokera munthu uyo ni mfumu panji muwoli withu yayi. (Ŵazgani Yeremiya 17:9, 10.) Yesu wakati: “Mu mtima mukufuma maghanoghano ghaheni, kukoma ŵanthu, mauleŵi, mauzaghali.”—Mat. 15:19.
6, 7. (a) Kasi ntchivichi icho chingachitika usange makhumbiro ghaheni ghakura mu mtima withu? (b) Kasi ŵakutorana ŵangachita wuli kuti ŵaleke kunangira Yehova?
6 Para makhumbiro ghaheni ghajintha msisi mu mtima wawo uwo ngwakupusika, ŵanthu awo ŵakudokerana ŵangamba kudumbiskana vinthu ivyo ŵakwenera kudumbiskana na mfumu panji muwoli wawo pera. Mwaluŵiro ŵakupenja mipata yakuti ŵaŵirenge lumoza. Ŵakwamba kukumana pafupipafupi na kuteta kuti ŵakukumana waka mwangozi. Para makhumbiro ghawo ghakukura chikuŵa chakusuzga kuti ŵachite icho ntchiwemi. Kweniso chingaŵa chinonono kuti ŵamazge ubwezi wawo nangauli ŵangamanya kuti ivyo ŵakuchita ni viheni.—Zinth. 7:21, 22.
7 Para ŵamba kukorana mawoko, kufyofyonthana, kusisitana, na kuphatanaphatana, ŵakuluwako fundo ziwemi za Yehova. Ntchachitima kuti ŵakuchita vinthu ivyo ŵakwenera kuchitira muwoli panji mfumu wawo pera. ‘Ŵakuyezgeka para ŵayegheka na kukopeka na khumbiro lawo.’ Paumaliro, “para khumbiro lima, likubaba kwananga,” uko mbuleŵi. (Yak. 1:14, 15) Ŵakutorana ŵangagega kwanangira Yehova usange ŵangamuzomerezga kuti waŵawovwire kuti ŵachindikenge nthengwa yawo. Kasi ŵangachindika wuli nthengwa yawo?
LUTILIRANI KUSENDELERA KWA CHIUTA
8. Kasi para tili paubwezi na Yehova tikuvilirika wuli?
8 Ŵazgani Masalmo 97:10. Para tili paubwezi na Yehova, tikuvikilirika ku nkharo ziheni. Apo tikusambira mikhaliro yiwemi ya Chiuta na kufwilirapo ‘kumuyezga pakuŵa ŵana ŵakutemweka, na kulutilira kwenda mu chitemwa,’ tikanenge “uzaghali na ukazuzi wa mtundu uliwose.” (Efe. 5:1-4) Ŵafumu na ŵawoli awo ŵakumanya kuti ‘Chiuta wazamweruzga ŵazaghali na ŵaleŵi’ ŵakufwilirapo kuti ŵaŵe ŵakugomezgeka kwa munyawo.—Heb. 13:4.
9. (a) Kasi ntchivichi icho chikawovwira Yosefe kuti waleke kuchita uzaghali? (b) Kasi tikusambirako vichi kwa Yosefe?
9 Ŵateŵeti ŵanyake ŵa Chiuta ŵakuchita zakwananga chifukwa cha kwendezgana na ŵanyawo ŵa ku ntchito awo Mbakaboni yayi para ŵaŵeruka ku ntchito. Ŵanji ŵakuyezgeka nanga mpha nyengo ya ntchito. Apo Yosefe wakagwiranga ntchito, muwoli wa bwana wake wakakopeka nayo. Zuŵa lililose wakamunyengeleranga kuti wagone nayo. Pakati pajumpha nyengo, ‘wakakora chakuvwara chake, wakati, “Gona nane.”’ Kweni Yosefe wakachimbira. Kasi ntchivichi icho chikawovwira Yosefe kuti watonde chiyezgo ichi? Wakakhumbanga yayi kunanga ubwezi wake na Chiuta. Chifukwa chakuti wakathera yayi, ntchito yikamara ndipo wakakakika, kweni Yehova wakamutumbika. (Gen. 39:1-12; 41:38-43) Kwali tili ku ntchito panji yayi, tikwenera kugega vinthu ivyo vingatilongozgera ku kwananga.
VWARANI WUNTHU UPHYA
10. Kasi wunthu uphya ungavikilira wuli nthengwa?
10 Pakuti ‘wunthu uphya ukalengeka mwakuyana na khumbo la Chiuta, mu urunji wenecho na kugomezgeka,’ ungavikilira mfumu na muwoli kuti ŵaleke kuchita uleŵi. (Efe. 4:24) Awo ŵakuvwara wunthu uphya, ‘ŵakuzgora’ viŵaro vya thupi lawo “kuŵa vyakufwa ku uzaghali, ukazuzi, ulamphalampha, khumbiro liheni, na udokezi.” (Ŵazgani Ŵakolose 3:5, 6.) Mazgu ghakuti ‘zgorani’ panji kuti komani ghakung’anamura kuti tikwenera kuchita chilichose icho ntchakukhumbikwa kuti tigege makhumbiro ghaheni. Tikwenera kugega chilichose icho chikuwuska khumbiro lakugonana na munthu uyo ni muwoli panji mfumu withu yayi. (Job 31:1) Para tikulondezga fundo za Chiuta, ‘tinyanyarenge icho ntchiheni, na kudemelera ku icho ntchiwemi.’—Rom. 12:2, 9.
11. Chifukwa wuli wunthu uphya ngwakuzirwa mu nthengwa?
11 Para tikuvwara wunthu uphya, tikuyezga mikhaliro ya Yehova. (Kol. 3:10) Usange ŵakutora ŵali na ‘mtima wa chiwuravi, lusungu, kujichefya, kuzika na kukhomezga,’ nthengwa yawo yikukhora ndipo Yehova wakuŵatumbika. (Kol. 3:12) Kweniso ŵakuŵa ŵakukolerana para ŵakuzomerezga kuti ‘mtende wa Khristu uwuse mu mitima yawo.’ (Kol. 3:15) Usange waliyose wali na ‘mtima wachitemwa,’ wambenge ndiyo kulongora munyake ntchindi.—Rom. 12:10.
12. Kasi ni mikhaliro wuli iyo njakuzirwa kuti nthengwa yiŵe yachimwemwe?
12 Ŵakutorana ŵanyake ŵakafumbika kuti ŵalongosore mikhaliro iyo yikovwira kuti nthengwa yiŵe yachimwemwe. Sid wakati: “Nyengo zose tikuŵikapo mtima kuti titemwanenge. Tawona kuti kuzika nako nkwakuzirwa.” Muwoli wake, Sonja, wakati: “Lusungu ni mukhaliro unyake wakuzirwa. Ndiposo tikulutilira kuŵa ŵakujiyuyura nangauli ntchipusu yayi.”
LUTILIRANI KUDUMBISKANA MAKORA
13. Kasi ntchivichi icho chikukhumbikwa kuti nthengwa yiŵe yakukhora?
13 Mazgu ghawemi ngakuzirwa chomene kuti nthengwa yiŵe yakukhora. Kweni chachitima ntchakuti ŵafumu na ŵawoli ŵanandi ŵakuyowoyeskana mwambura ntchindi. Ŵafumu na ŵawoli ŵakwenera kutcheŵa ukali, kukolomoka na kayowoyero kaheni. (Efe. 4:31) Kugazgana na kuyowoyerana mazgu ghakulasa, kungananga nthengwa. Ntheura, ŵakwenera kuyowoya mwalusungu, ndiposo mwachitemwa kuti ŵakhozge nthengwa yawo.—Efe. 4:32.
14. Kasi ni nkharo wuli iyo tikwenera kugega?
14 Baibolo likuti pali ‘nyengo ya kukhala chete.’ (Muph. 3:7) Ndipouli, fundo iyi yikung’anamura kuti tileke kudumbiskana na muwoli panji mfumu withu yayi, chifukwa kudumbiskana nkhwakuzirwa chomene mu nthengwa. Muwoli munyake ku Germany wakati: “Para mfumu na muwoli ŵakudumbiskana yayi, wose ŵangapwetekeka. Ntchipusu yayi kukhala chete para munthu wakwiya, kweni ntchiwemi yayi kuyowoya kuti mufumiske waka vyakusingo. Para mungachita nthena mungayowoya chinthu icho chingapweteka munyinu, ndipo vinthu vinganangikirathu.” Mfumu na muwoli ŵangamazga yayi masuzgo ghawo para ŵakukolomoka pakuyowoya panji ŵakudundukirana. Kweni ŵangakhozga nthengwa yawo usange ŵakudumbiskana luŵiro para ŵapambana maghanoghano.
15. Kasi kudumbiskana makora nkhwakuzirwa wuli mu nthengwa?
15 Nthengwa yingakhora usange waliyose wakuyowoya maghanoghano ghake ndiposo umo wakujipulikira. Ntchakuzirwa kumanya ivyo tikuyowoya na umo tikuyowoyera. Ntheura, nanga ni para vinthu vyanangika, tikwenera kuŵikapo mtima kuti tiyowoyenge mazgu ghawemi kweniso mwalusungu. Para mwachita nthena, mfumu panji muwoli winu wategherezgenge ivyo mukuyowoya. (Ŵazgani Ŵakolose 4:6.) Ŵakutorana ŵangakhozga nthengwa yawo para kayowoyero kawo ‘nkhawemi pakuzenga ŵanji mwakuyana na icho chikukhumbikwa pa nyengo iyo, kuti kakhozge’ uyo ŵali kutorana nayo.—Efe. 4:29.
KUPANA ICHO NTCHAKWENELERA MU NTHENGWA
16, 17. Chifukwa wuli mfumu na muwoli ŵakwenera kumanya maghanoghano na vyakukhumba vya munyawo pa nkhani ya kugonana?
16 Nthengwa yingakhora para ŵakutorana ŵakudangizga vyakukhumba vya munyawo. (Fil. 2:3, 4) Mfumu na muwoli ŵakwenera kumanya umo munyawo wakujipulikira ndiposo ivyo wakukhumba.—Ŵazgani 1 Ŵakorinte 7:3, 4.
17 Chachitima ntchakuti ŵafumu na ŵawoli ŵanyake ŵakukhumba yayi kulongora chitemwa panji kuzgoŵerana chomene na uyo ŵali kutorana nayo. Ŵanalume ŵanyake ŵakughanaghana kuti usange ŵakuzgoŵerana na mwanakazi ndikuti mbakulopwa. Kweni Baibolo likuti: “Imwe ŵafumu, lutilirani kukhala nawo mwakuyana waka, kwakuyana na kumanya.” (1 Pet. 3:7) Mfumu wakwenera kumanya kuti kupeleka icho ntchakwenelera kwa muwoli wake chikung’anamura kugonana pera yayi. Nyengo zose wakwenera kulongora kuti wakutemwa muwoli wake. Para mfumu wakuchita nthena, muwoli wake wazamusangwa kukhalira nayo lumoza. Usange wose ŵakutemwana na kughanaghanirana, vyose vikwenda makora.
18. Kasi mfumu na muwoli ŵangakhozga wuli nthengwa yawo?
18 Palije chifukwa chakupulikikwa chakuchitira uleŵi. Kweni usange mfumu panji muwoli wakughanaghanira yayi vyakukhumba vya munyake, vingapangiska kuti munyake wambe kudokera munthu uyo wakuwona kuti wangapulikiska maghanoghano ghake. (Zinth. 5:18; Muph. 9:9) Baibolo likuchiska ŵakutorana kuti: ‘Munganorananga chara ichi, [icho ntchakwenelera mu nthengwa] kwekha usange mwazomerezgana pa nyengo yakutemeka.’ Chifukwa wuli? ‘Mwakuti Satana waleke kulutilira kumuyezgani chifukwa cha kutondeka kujikora.’ (1 Kor. 7:5) Pangaŵa masuzgo ghakuru usange ŵakutorana ŵangazomerezga Satana kuti wasangirepo mwaŵi chifukwa cha “kutondeka kujikora” kwawo, na kupangiska mfumu panji muwoli kuthera ku chiyezgo cha uleŵi. Para waliyose wakupeleka icho ntchakwenelera kwa munyake, ndikuti wakupenja ‘icho ntchachandulo kwa iyomwene chara, kweni icho ntchachandulo kwa munyake.’—1 Kor. 10:24.
LUTILIRANI KUVIKILIRA NTHENGWA YINU
19. Kasi tikwenera kuŵikapo mtima kuchita vichi?
19 Tili pafupi chomene kunjira mu charu chiphya. Chingaŵa chakofya kuthera ku makhumbiro gha thupi nga umo ŵakachitira Ŵaisrayeli ŵakukwana 24,000 mu vidikha vya Moabu. Pamanyuma pakulongosora ivyo vikachitika, Baibolo likuti: ‘Uyo wakughanaghana kuti wakwima wachenjere kuti waleke kuwa.’ (1 Kor. 10:12) Ntheura, ntchakuzirwa chomene kulutilira kuŵa ŵakugomezgeka kwa Yehova na munyithu wa mu nthengwa kuti nthengwa yithu yiŵe yakukhora. (Mat. 19:5, 6) Mphanyi sono ndipo ‘tayezga chomene kuti paumaliro, iyo wazakatisange ŵambura kabanga na ŵambura kalema ndiposo mu mtende.’—2 Pet. 3:13, 14.


text: 39 Sono Yosefe ŵakakhilira nayo ku Eguputo,+ ndipo Potifara,+ Mueguputo, wantchito wa Farawo, uyoso wakaŵa mulara wa ŵavikiliri ŵake, wakamugura kwa Ŵaishimayeli+ awo ŵakiza nayo.2 Kweni Yehova wakaŵa na Yosefe.+ Ntheura vinthu vikamwenderanga makora ndipo wakapika mulimo wa kulaŵilira vya mu nyumba ya fumu yake, Mueguputo.3 Fumu yake yikawona kuti Yehova wakaŵa nayo ndiposo kuti Yehova wakatumbikanga chilichose icho wakachitanga.4 Yosefe wakalutilira kutemweka na fumu yake ndipo wakamuŵika kuŵa muteŵeti wake. Potifara wakamwimika kuŵa mulaŵiliri wa nyumba yake, ndipo vyose ivyo wakaŵa navyo wakaviŵika mu woko lake.5 Kufuma pa nyengo iyo Potifara wakimikira Yosefe kuŵa mulaŵiliri wa nyumba yake na vyose ivyo wakaŵa navyo, Yehova wakatumbikanga nyumba ya Mueguputo uyu chifukwa cha Yosefe. Ndipo Yehova wakatumbika vyose ivyo wakaŵa navyo mu nyumba na mu minda.+6 Pamasinda Potifara wakaŵika chilichose mu woko la Yosefe, ndipo wakafipanga mtima na chilichose chara kupaturako chakurya icho wakaryanga. Yosefe wakaŵa wakuwoneka makora ndipo wakakura na thupi lankhongono.7 Nyengo yikati yajumphapo, muwoli wa fumu yake wakamba kudodoliska Yosefe na kuyowoya kuti: “Gona nane.”8 Kweni iyo wakakana na kuphalira muwoli wa fumu yake kuti: “Wonani, fumu yane yikwenjerwa chara na ivyo vili mu woko lane mu nyumba iyi, ndipo vyose ivyo yili navyo yaviŵika mu woko lane.9 Mu nyumba iyi mulije munthu wakuluska ine, ndipo wandanikanizge chilichose kupaturako imwe, chifukwa ndimwe muwoli wake. Ntheura ningachitirachi uheni ukuru uwu na kunangira Chiuta?”+10 Ntheura wakayowoyanga na Yosefe zuŵa na zuŵa, kweni Yosefe wakazomera yayi kugona nayo panji kuŵa nayo.11 Kweni zuŵa linyake apo Yosefe wakanjira mu nyumba kukachita mulimo wake, mukaŵavya muteŵeti waliyose mu nyumba.12 Penepapo mwanakazi yura wakakora chakuvwara cha Yosefe na kuyowoya kuti: “Gona nane.” Kweni Yosefe wakaleka chakuvwara chake mu woko la mwanakazi yura na kuchimbilira kuwaro.13 Wakati wawona kuti Yosefe waleka chakuvwara chake mu woko lake na kuchimbilira kuwaro,14 wakamba kuchemerezga ku ŵanalume ŵamunyumba yake na kuyowoya kuti: “Wonani, wali kutizira na Muhebere uyu kuti watizgore chakusekeska. Wangwiza kwa ine kuti wagone nane, kweni ine nangwamba kulira na kuchemerezga chomene.15 Ndipo wati wapulika waka kuti namba kulira na kuchemerezga, wanguleka chakuvwara chake na kuchimbilira kuwaro.”16 Wakaŵika chakuvwara chira pafupi na iyo kulindilira fumu ya Yosefe kuti yize ku nyumba.17 Wakaphalira mfumu wake mazgu ghakuyana waka kuti: “Muteŵeti winu Muhebere uyo muli kwiza nayo kwa ise wangwiza kwa ine kuti wanizgore chakusekeska.18 Kweni wanguti wawona kuti namba kulira na kuchemerezga, wangunilekera chakuvwara chake na kuchimbilira kuwaro.”19 Ntheura fumu ya Yosefe yikati yapulika waka mazgu gha muwoli wake, ghakuti: “Ivi ndivyo muteŵeti winu wangunichitira,” ukali wake ukagolera.20 Penepapo fumu yira yikamutora Yosefe na kumunjizga mu gadi, mu malo agho ŵakayidi ŵa themba ŵakasungikanga. Ndipo wakakhala mu gadi mwenemumo.+21 Kweni Yehova wakalutilira kuŵa na Yosefe ndipo wakamulongoranga lusungu* kweniso wakamovwira kuti watemwekenge na mulinda mulara wa gadi.+22 Ntheura mulinda mulara wa gadi wakimika Yosefe kuti walaŵilirenge ŵakayidi wose awo ŵakaŵa mu gadi. Ndiyo wakalongozganga chilichose icho ŵakayidi ŵakachitanga.+23 Mulinda mulara wa gadi wakafipanga mtima yayi na chilichose icho Yosefe wakachitanga, chifukwa Yehova wakaŵa nayo ndipo Yehova wakatumbikanga chilichose icho Yosefe wakachitanga.+


text:
UMOYO WACHIKHRISTU
Ivyo Vingatovwira Kuti Tiŵe Ŵaluso mu Uteŵeti-Sambizgani Mwaluso na Buku la “Mujisungilire mu Chitemwa cha Chiuta”
CHIFUKWA WULI NTCHAKUZIRWA?: Ŵanthu ŵakwenera kusambira na kulondezga fundo za Yehova mwakuti ŵamusope mwakuzomerezgeka. (Yes 2:3, 4) Buku la “Mujisungilire” ni buku lachiŵiri ilo tikusambira na munthu ndipo likovwira awo tikusambira nawo Baibolo kumanya umo fundo za Chiuta zingaŵawovwilira pa umoyo wawo. (Heb 5:14) Tikwenera kuyezgeska kuti tiŵafikenge pamtima mwakuti ŵalutilire kusintha nkharo yawo.—Ro 6:17.
KASI TINGACHITA WULI?:
Nozgekerani makora ndipo manyani ivyo msambiri winu wakukhumbikwira kuti wakure mwauzimu. Fumbani mafumbo agho ghangamovwirani kumanya maghanoghano ghake pa nkhani iyo mukusambira.—Zi 20:5; be peji 259
Gwiliskirani ntchito mabokosi agho ghali mu buku ili kuti movwire msambiri winu kumanya kuzirwa kwa kulondezga fundo za mu Baibolo
Pa nkhani zakukhwaskana na njuŵi, wovwirani msambiri winu kumanya umo wangachitira. Kweni muleke kumusankhira chakuchita.—Ga 6:5
Usange msambiri winu wakukhumbikwira wovwiri pa nkhani ya kulondezga fundo za mu Baibolo, movwirani mwaluso. Muchiskani mwalusungu kuti wasinthe nkharo yake chifukwa chakuti wakutemwa Yehova.—Zi 27:11; Yoh 14:31


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
9 Nkhawona Yehova+ wimilira pachanya pa jotchero, ndipo wakati: “Timba kumutu kwa ntchindamiro, ndipo pasi pasunkhunyikenge. Mitu yawo uyidumure, ndipo ine nizamukoma waumaliro wawo na lupanga. Pazamuŵavya wakuchimbira uyo wazamuya patali, ndiposo palije na yumoza uyo wakuyezga kuchimbira wazamupona.+
2 Nanga ŵajime m’paka kusi ku Dindi,
Woko lane lamuŵatorako;
Nanga ŵakwere m’paka kuchanya,
Kwenekura namuŵakhizgira pasi.
3 Nanga ŵabisame pachanya pa Karimeli,
Penepara namuŵapenja na kuŵatora.+
Usange ŵabisama pasi pa nyanja,
Namutuma njoka kuti yiŵalume kwenekura.
4 Nanga ŵalute ku wuzga pamaso pa ŵalwani ŵawo,
Namutuma lupanga ndipo lwamuŵakomera kwenekura;+
Maso ghane ghamudodoliska pa iwo kuti niŵachitire chiheni, chiwemi yayi.+
5 Pakuti Fumu Yikuru, Yehova wa mawumba, ndiyo wakhwaska charu,
Mwakuti chikusongonoka,+ ndipo wose awo ŵakukhalamo ŵazamutengera;+
Ndipo charu chose chizamuwuka nga ni Nayelo,
Na kuphwa nga ni Nayelo wa ku Eguputo.+
6 ‘Uyo wakuzenga makwelero ghake kuchanya,
Na kuzenga nyumba yake pachanya pa charu chapasi;
Uyo wakuchema maji gha mu nyanja,
Kuti waghapungulire pa charu chapasi,+
Zina lake ni Yehova.’+
7 Yehova wakuti: ‘Imwe ŵana ŵa Israyeli, kasi kwa ine muli nga mbana ŵa Kushi yayi?’
‘Kasi Israyeli nkhamufumiska yayi mu charu cha Eguputo,+
Ŵafilisiti kuŵafumiska mu Kerete,+ ndipo Ŵasiriya kuŵafumiska mu Kiri?’+
8 ‘Wonani! Maso gha Fumu Yikuru Yehova ghali pa ufumu wakwananga,
Ndipo yizamuwuparanya kuti ufumepo pa charu chapasi.+
Kweni nizamuparanyirathu chara nyumba ya Yakhobe,’+ ndimo wayowoyera Yehova.
9 ‘Pakuti wonani! nkhulangura,
Ndipo nizamusunkhunya nyumba ya Israyeli pakati pa mitundu yose,+
Nga umo munthu wakusunkhunyira sefa,
Ndipo kalibwe nanga nkhamoza kakuwa pasi chara.
10 Ŵanthu ŵane wose ŵakwananga ŵazamufwa na lupanga,
Awo ŵakuti: “Soka lizenge pafupi na ise chara nesi kutisanga.”’
11 ‘Pa zuŵa ilo, nizamuwuska chisakasa cha Davide+ icho chikawa,
Nizamujara vidolozi vyake,
Na kuzengaso mahami ghake;
Nizamuchizengaso nga umo chikaŵira mu mazuŵa ghakale,+
12 Mwakuti ŵatore ivyo vyakhalako mu Edomu,+
Na mitundu yose iyo yikuchemeka na zina lane,’ ndimo wayowoyera Yehova, uyo wakuchita ichi.
13 Yehova wakuti: ‘Wonani! Mazuŵa ghakwiza,
Apo mulimi wazamusanga uyo wakuvuna,
Uyo wakuponda mpheska wazamusanga uyo wakuseŵa mbuto;+
Ndipo mapiri ghazamunthonya vinyo lakunowa,+
Ndipo mu tumapiri tose muzamwenda vinyo lakunowa.+
14 Ŵanthu ŵane Ŵaisrayeli nizamuŵawezgako ku wuzga,+
Ŵazamuzengaso misumba yakupasuka ndipo ŵazamukhalamo;+
Ŵazamupanda mpheska na kumwa vinyo lawo,+
Ndipo ŵazamulima minda na kurya vipambi vyawo.’+
15 ‘Nizamuŵapanda mu charu chawo,
Ndipo ŵazamuzgulikamoso chara
Mu charu chawo icho naŵapa,’+ ndimo wayowoyera Yehova Chiuta winu.”
Tumizgani
Tumizgani
Amosi 9
Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
https://www.jw.org/finder?docid=1001061103&Book=30&Chapter=9&wtlocale=TB&srcid=share
Chitumbuka
mailto:?body=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D1001061103%26Book%3D30%26Chapter%3D9%26wtlocale%3DTB%26srcid=share&subject=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
UMOYO WACHIKHRISTU
Usange Mwana Ndiyo Watipokelera
Para tawodira pa nyumba, ndipo mwana ndiyo watipokelera, timuphalire kuti tikukhumba kuyowoya na ŵapapi ŵake. Para tachita nthena ndikuti talongora ntchindi ku ŵapapi. (Zi 6:20) Usange mwana wakuti tinjire mu nyumba, tingazomeranga yayi. Usange ŵapapi ŵake palije, mbwenu tikizeso nyengo yinyake.
Usange mwana ni mularako, panji wali na vyaka vya pakati pa 15 na 19, ntchakwenelera nipera kufumba vya ŵapapi ŵake. Usange ŵapapi palije, tingamufumba usange ŵakumuzomerezga kuŵazga mabuku agho mweneko watemwa. Usange ŵakumuzomerezga, tingamupa buku ndipo panyake tingamulongora webusayiti yithu ya jw.org.
Para tikuwelerako kwa mwana uyo wakukhumba kumanya vinandi, timuphalire kuti tikukhumba kuwonana na ŵapapi ŵake. Ichi chitovwirenge kuti tiŵalongosolere ivyo tikwizira kweniso kuŵalongora ulongozgi uwemi wakovwira mabanja uwo uli mu Baibolo. (Sa 119:86, 138) Para tikuchindika na kughanaghanira ŵapapi, uŵenge ukaboni uwemi kweniso ichi chingatipa mwaŵi wa kupharazgira banja ilo makani ghawemi.—1Pe 2:12.


text:
Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
Wonani ivyo vili mu Baibolo la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya, ilo ndakung’anamulika makora kweniso ndipusu pakuŵazga.
Kasi mu Baibolo Muli Vichi?
Wonani mazgoro gha mafumbo 20 agho Baibolo likuzgora.
FUMBO 1
Kasi Chiuta Ni Njani?
FUMBO 3
Ni Njani Wakalemba Baibolo?
Fumbo 11
Kasi Para Munthu Wafwa Wakuya Nkhu?
Mazgu Ghakwamba gha Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
Kalata yakufuma ku Komiti Yakung’anamura Baibolo la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya.
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
Baibolo la Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya ndaunenesko, kweniso ndipusu kuŵazga.
Mazina gha Mabuku gha mu Baibolo
Mazina gha mabuku gha mu Baibolo, ŵalembi, uko ghakalembekera, na nyengo iyo ghakalembekera.
Chilongolero cha Mazgu gha mu Baibolo
Mazgu na mavesi gha mu Baibolo.
Mang’anamuro gha Mazgu gha mu Baibolo
Mazgu gha mu Baibolo na mang’anamuro ghake.
Vyakusazgirapo A vya Baibolo la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
Mu chigaŵa ichi, muwonenge chifukwa icho mungagomezgera Baibolo la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya.
Vyakusazgirapo B vya Baibolo la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
Mu chigaŵa ichi, wonani mapu, matchati, nyengo, na vithuzithuzi ivyo vingamovwirani kuti mupulikiske Baibolo.
B14-A


text:
Nkhani Nambara 14: Ciuta Wakayezga Cigomezgo ca Abrahamu
Kasi ukuwona ico Abrahamu wakucita apa? Wali na cimayi, ndipo wakuwoneka nga wakukhumba kukoma mwana wake. Cifukwa wuli wakukhumba kucita ici? Cakwamba, tiye tiwone umo Abrahamu na Sara ŵakasangira mwana wawo.
Kumbukira kuti Ciuta wakaŵalayizga kuti ŵaŵenge na mwana. Kweni ici cikawoneka kuŵa cambura macitiko, cifukwa Abrahamu na Sara ŵakaŵa ŵacekuru comene. Ndipouli, Abrahamu wakagomezga kuti Ciuta wangacita ico cikuwoneka nga nchambura macitiko. Kasi cikacitika nchivici?
Cilimika cikajumphapo kufumira apo Ciuta wakapelekera layizgano lake. Pamanyuma pake, apo Abrahamu wakaŵa na vilimika 100 ndipo Sara vilimika 90, ŵakababa mwana mwanalume zina lake Yisake. Yehova wakafiska layizgano lake!
Kweni Yisake wakati wakura, Yehova wakayezga cigomezgo ca Abrahamu. Wakamucema wakati: ‘Abrahamu!’ Abrahamu wakathanika: ‘Ndine pano!’ Ciuta wakati: ‘Tora mwana wako, mwana wako yumoza pera Yisake, ndipo ulute ku phiri leneilo nikulongorenge. Kwenekura ukakome mwana wako na kumupeleka sembe.’
Mazgu agha ghakaŵa ghakucitiska citima kwa Abrahamu, cifukwa wakamutemwa comene mwana wake. Ndipo kumbukira kuti Ciuta wakalayizga kuti ŵana ŵa Abrahamu ŵazamukhala mu caru ca Kenani. Kweni kasi ici nthena cikacitika wuli usange Yisake wafwenge? Nangauli Abrahamu wakapulikiska cara, kweni wakapulikira Ciuta.
Wakati wafika ku phiri, Abrahamu wakakaka Yisake na kumugoneka pa jochero ilo wakazenga. Ndipo wakatora cimayi kuti wakome mwana wake. Kweni pa nyengo yeneyiyo mungelo wa Ciuta wakamucema wakati: ‘Abrahamu, Abrahamu!’ Abrahamu wakathanika: ‘Ndine pano!’
Ciuta wakati: ‘Leka kukoma mwana wako panji kucita kanthu kalikose pa iye. Sono namanya kuti uli na cigomezgo mwa ine, cifukwa ulije kuninora mwana wako, mwana wako yumoza pera.’
Mwee, nawo mbukuru wa cigomezgo ico Abrahamu wakaŵa naco mwa Ciuta! Wakagomezga kuti palije cinthu ico Yehova nthena wakatondeka kucita, nakutiso Yehova nthena wakawuska Yisake ku ŵakufwa. Kweni khumbo la Ciuta likaŵa lakuti Abrahamu wakome mwana wake cara. Antheura Ciuta wakapangiska mberere kukoleka mu civwati ico cikaŵa pafupi, ndipo wakaphalira Abrahamu kuti wapeleke sembe mberere iyo mu malo mwa mwana wake.
Genesis 21:1-7; 22:1-18.
Mafumbo
- Kasi Ciuta wakamulayizga vici Abrahamu, ni mwauli umo Ciuta wakasungira layizgano lake?
- Nga ni umo pakuwonekera pa cithuzithuzi, ni mwauli umo Ciuta wakayezgera cigomezgo ca Abrahamu?
- Kasi Abrahamu wakacitaci nangauli wakamanya yayi cifukwa ico Ciuta wakamutumira kucita cinthu ici?
- Nchivici cikacitika apo Abrahamu wakatora cimayi kuti wakome mwana wake?
- Kasi cigomezgo ca Abrahamu mwa Yehova cikaŵa cikuru wuli?
- Nchivici ico Ciuta wakapeleka kwa Abrahamu kuti wapeleke sembe, ndipo mwauli?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Genesis 21:1-7.
Nchifukwa wuli Abrahamu wakakotora mwana wake pa zuŵa la nambara eyiti? (Gen. 17:10-12; 21:4)
- Ŵazgani Genesis 22:1-18.
Ni mwauli umo Yisake wakapulikira awiske ŵake, Abrahamu, ndipo ni mwauli umo ici cikapelekera cithuzithuzi ca cinthu cakuzirwa ico cikenelanga kuzakacitika kunthazi? (Gen. 22:7-9; 1 Kor. 5:7; Fil. 2:8, 9)
Manyani Vinandi
Abrahamu—“Wiske wa Wose Awo Ŵali na Chipulikano”
Kasi Abrahamu wakalongora wuli chipulikano? Kasi imwe mukukhumba kumuyezga Abrahamu munthowa wuli?


text:
MUTU 9
Wakachita Vinthu Mwamahara
1-3. (a) Kasi ni soka wuli ilo likaŵa pafupi kuwira nyumba ya Abigelu? (b) Kasi tisambirenge vichi vya mwanakazi uyu?
ZUŴA linyake Abigelu wakawona yumoza wa ŵantchito ŵake wakwiza kwa iyo ndipo wakuwoneka kuti wali na wofi ukuru. Mphake kuti munyamata uyu wakaŵa na wofi. Soka likaŵa pafupi kuŵawira. Pa nyengo yeneyira, ŵasilikari pafupifupi 400 ŵakizanga kwa iwo. Ŵasilikari aŵa ŵakakhumbanga kuzakakoma ŵanalume wose ŵa mu nyumba ya Nabala, mfumu wa Abigelu. Chifukwa wuli?
2 Vyose ivi ntchifukwa cha nkharo ya Nabala. Munthu uyu wakaŵa wankhaza kweniso wamsinjiro. Kweni pa nyengo iyi wakambana na munthu wamaseŵera yayi. Wakachitira msinjiro mulongozgi wa ŵasilikari ŵakugomezgeka na ŵakusambizgika makora. Ntheura yumoza wa ŵantchito ŵa Nabala, panji wakaŵa muliska, wakiza kwa Abigelu. Wakagomezganga kuti Abigelu wachitengepo kanthu kuti waŵaponoske. Kweni kasi mwanakazi yumoza wakate wachitenge vichi ku ŵasilikari?
Kasi mwanakazi yumoza wangachitachi ku ŵasilikari?
3 Chakwamba, tiyeni timanyeko vinyake vya mwanakazi uyu. Kasi Abigelu wakaŵa njani? Ntchivichi chikaŵachemera soka ili? Ndipo kasi tingasambirako vichi kwa Abigelu?
“Wakaŵa na Umanyi Kweniso Wakutowa”
4. Kasi Nabala wakaŵa munthu wuli?
4 Abigelu na Nabala ŵakayananga yayi. Nabala wakatora mwanakazi muwemi chomene, kweni iyo wakaŵa mwanalume muwemi yayi kwa Abigelu. Munthu uyu wakaŵa musambazi. Ntheura wakajiwonanga kuti ngwakuzirwa chomene. Kweni kasi ŵanthu ŵakamuwonanga wuli? Mu Baibolo lose mulije munthu uyo wakuzunulika na mazina ghaheni nga ni Nabala. Zina lake lakuti Nabala likung’anamura “Muzeleza,” panji “Chindere.” Kasi zina ili ŵakamuthya mbapapi ŵake, panji kasi ŵanthu ndiwo ŵakamupa chifukwa cha nkharo yake? Tikumanya yayi, kweni vyakuchita vyake vikalongora kuti zina ili likamuyananga nadi. Nabala wakaŵa “wankhaza na wankharo yiheni.” Ŵanthu ŵakamuwopanga na kumutinkha chifukwa chakuti wakaŵa wakusuzga kweniso muloŵevu.—1 Sam. 25:2, 3, 17, 21, 25.
5, 6. (a) Kasi Abigelu wakaŵa na nkharo wuli yiwemi? (b) Kasi Abigelu wakwenera kuti wakatorana na Nabala pa vifukwa wuli?
5 Abigelu wakaŵa wakupambana chomene na Nabala. Zina lakuti Abigelu likung’anamura kuti “Adada Ŵakondwa.” Ŵadada ŵanandi ŵakunotha para ŵali na mwana msungwana wakutowa. Kweni dada wavinjeru wakukondwa chomene para mwana wake wali na nkharo yiwemi. Kanandi munthu uyo ngwakutowa mu mawonekero wakutondeka kuŵa na umanyi, vinjeru, chikanga, panji chipulikano. Abigelu wakaŵa nthena yayi. Baibolo likumulumba chifukwa cha umanyi kweniso kutowa kwake.—Ŵerengani 1 Samuyeli 25:3.
6 Ŵanthu ŵanyake ŵangazizwa kuti vikenda wuli kuti mwanakazi wamahara uyu watengwe kwa mwanalume wawakawaka? Kumbukani kuti kale ŵapapi ŵanandi ŵakasangiranga ŵana ŵawo munthu wakutorana nayo. Ndipo usange ŵana ŵakhumbana ŵekha, ŵapapi ŵakeneranga kuzomerezga dankha. Kasi ŵapapi ŵa Abigelu ŵakakondwa na nthengwa iyi? Kasi vingaŵa kuti ndiwo ŵakamusangira Nabala chifukwa chakuti wakaŵa musambazi panji wakumanyikwa? Panji kasi ukavu ndiwo ukaŵapangiska? Tikumanya yayi, kweni Nabala wakaŵa mfumu muwemi yayi nangauli wakaŵa musambazi.
7. (a) Kasi ŵapapi ŵakwenera yayi kuchita vichi usange ŵakukhumba kuti ŵana ŵawo ŵawonenge nthengwa mwakwenelera? (b) Kasi Abigelu wakaŵikapo mtima kuchita vichi?
7 Ŵapapi ŵavinjeru ŵakusambizga ŵana ŵawo kuti ŵawonenge nthengwa mwakwenelera. Ŵakutuma ŵana ŵawo yayi kuti ŵatengwe ku ŵanthu ŵa ndalama nesi kuŵachichizga kuti ŵatore panji kutengwa uku ŵachali ŵachoko. (1 Kor. 7:36) Abigelu wakaŵa kuti watengwa kale, ntheura pakaŵavya chakuti wangachitapo. Kwali wakatengwa kwa Nabala pa vifukwa wuli, kweni iyo wakaŵikapo mtima kuzizipizga na kuchita ivyo wangakwaniska.
‘Wakaŵayowoyera Msinjiro’
8. Kasi Nabala wakachitira msinjiro njani? Ndipo chifukwa wuli tingati uwu ukaŵa uchindere?
8 Ivyo Nabala wakachita vikamuŵinyaso chomene Abigelu. Nabala wakachitira msinjiro Davide, uyo wakaŵa muteŵeti wakugomezgeka wa Yehova. Ntchimi Samuyeli yikamuphakazga Davide, kulongora kuti Chiuta wakamusora kuti waŵe themba mu malo mwa Sauli. (1 Sam. 16:1, 2, 11-13) Davide wakachimbiranga Themba Sauli, ilo likakhumbanga kumukoma chifukwa cha sanji. Ntheura wakakhalanga mu mapopa pamoza na ŵasilikari ŵake 600.
9, 10. (a) Kasi Davide na ŵanthu ŵake ŵakakhalanga wuli? (b) Chifukwa wuli Nabala wakeneranga kuwonga Davide na ŵanthu ŵake? (Wonaniso mazgu ghamusi mu ndime 10.)
9 Nabala wakakhalanga ku Maoni, kweni wakwenera kuti wakaŵaso na malo kufupi na tawuni ya Karimeli. * Matawuni ghaŵiri agha ghakaŵa pa malo ghakukwera ndipo kukaŵa malo ghawemi ghakuliskako mberere. Nabala wakaŵa na mberere 3,000. Kweni malo ghose ghamufupi ghakaŵa thondo pera. Kumwera, kukaŵa mapopa ghakuru gha Parani. Kumafumiro gha dazi, kufupi na Nyanja Yamchere kukaŵa chipalamba icho mukaŵa vinkhwawu na mphanji zinandi. Davide na ŵanthu ŵake ŵakakhalanga mwakusuzgikira mu vigaŵa ivi. Ndipo ŵakwenera kuti ŵakasuzgikiranga kusanga vyakurya kweniso ŵakasangananga na masuzgo ghanandi. Kanandi ŵakakumananga na ŵanyamata awo ŵakaliskanga viŵeto vya munthu munyake musambazi zina lake Nabala.
10 Kasi ŵasilikari ŵa Davide ŵakachita nawo wuli ŵaliska ŵa Nabala? Chikaŵa chipusu kuti ŵakomengepo mberere na kusanga chakurya, kweni ndivyo ŵakachita yayi. M’malo mwake, ŵakaŵa nga ni linga lakuvikilira viŵeto vya Nabala na ŵateŵeti ŵake. (Ŵerengani 1 Samuyeli 25:15, 16.) Mberere na ŵaliska ŵakaŵa mu ulwani ukuru. Muthondo mukaŵa vikoko, kweniso mphaka yakumwera ya Israyeli yikaŵa pafupi chomene mwakuti vigeŵenga na ŵankhungu ŵakufuma ku vyaru vinyake ŵakaŵawukiranga nyengo zinandi. *
11, 12. (a) Kasi Davide wakalongora wuli luso mu uthenga uwo wakatuma kwa Nabala? (b) Kasi Nabala wakayowoya fundo wuli yakubudika pakuzgora mathenga gha Davide?
11 Yikwenera kuti yikaŵa ntchito yakusuzga chomene kulyeska ŵanthu wose ŵara mu mapopa. Ntheura zuŵa linyake Davide wakatuma ŵanyamata ŵake 10 kukapempha wovwiri kwa Nabala. Davide wakasankha nyengo yiwemi chomene. Yikaŵa nyengo yakusangwa iyo ŵanthu ŵakametanga mberere, kweniso kanandi ŵakapangako vinthu ŵanyawo. Davide wakasankhaso makora mazgu ghakuti ŵanyamata ŵara ŵakayowoye. Wakafika na pakuyowoya kuti “mwana winu Davide,” kulongora ntchindi kwa Nabala uyo wakaŵa mulara. Kasi Nabala wakati wuli?—1 Sam. 25:5-8.
12 Nabala wakakwiya uheni. Munyamata yura wakaphalira Abigelu kuti Nabala ‘wakaŵayowoyera msinjiro’ ŵanthu ŵa Davide. Nabala wakayowoya kuti wangapeleka yayi chingwa chake, maji, na nyama. Wakayowoya kuti Davide wakuyana waka na ŵateŵeti awo ŵakuchimbira ku mabwana ghawo. Nabala wakatinkhanga Davide, nga umo wakachitira Sauli. Ŵanthu aŵa ŵakawonanga Davide nga umo Yehova wakamuwoneranga yayi. Chiuta wakamutemwanga Davide, wakamuwonanga kuti ni themba lamunthazi la Israyeli, muzga wakugaluka yayi.—1 Sam. 25:10, 11, 14.
13. (a) Kasi Davide wakachita wuli Nabala wakati wamuchitira msinjiro? (b) Kasi fundo ya pa Yakobe 1:20 yikutisambizga vichi pa ivyo Davide wakakhumbanga kuchita?
13 Davide wakakwiya chomene mathenga ghakati ghamuphalira umo ghakendera. Davide wakati: “Waliyose wakakilire lupanga lwake.” Nayo wakakakilira lupanga lwake, ndipo pamoza na ŵanalume 400 wakanyamuka kuti ŵakawukire nyumba ya Nabala. Wakayowoya kuti wamukoma mwanalume waliyose mu nyumba ya Nabala. (1 Sam. 25:12, 13, 21, 22) Mphake kuti Davide wakakwiya nthena, kweni chikaŵa chiwemi yayi kuti wakakome ŵanthu. Baibolo likuti: “Ukali wa munthu ukulongora urunji wa Chiuta yayi.” (Yak. 1:20) Kweni kasi Abigelu wakaponoska wuli ŵanthu ŵa mu nyumba yake?
“Mahara Ghako Ghatumbikike”
14. (a) Kasi Abigelu wakachitapo vichi kuti wanozge ivyo Nabala wakabuda? (b) Kasi Nabala na Abigelu ŵakapambananga wuli, ndipo tikusambirapo vichi? (Wonaniso mazgu ghamusi.)
14 Tawona kale kuti Abigelu wakachitapo kanthu kuti wanozge vinthu. Mwakupambana na mfumu wake, iyo wakaŵa wakunozgeka kutegherezga. Munyamata yura wakayowoya chifukwa icho wakatondekera kuphalira nkhani yira Nabala. Wakati: “Iyo ni munthu wawakawaka mwakuti palije munthu uyo wangayowoya nayo.” * (1 Sam. 25:17) Nabala wakapulikanga vya ŵanyake yayi chifukwa chakuti wakajiwonanga kuti ngwakuzirwa chomene. Ŵanthu ŵanandi chomene ndimo ŵaliri mazuŵa ghano. Kweni munyamata uyu wakamanyanga kuti Abigelu wali na mtima uwemi. Lekani wakamuphalira suzgo lira.
Mwakupambana na Nabala, Abigelu wakaŵa wakunozgeka kutegherezga
15, 16. (a) Kasi Abigelu wakayananga wuli na mwanakazi muwemi uyo wakuyowoyeka mu buku la Zintharika? (b) Chifukwa wuli ivyo Abigelu wakachita kukaŵa kudelera mazaza gha mfumu wake yayi?
15 Baibolo likuti “nyengo yeneyiyo,” Abigelu wakachitapo kanthu. Wakatora chawanangwa kuti wakapeleke kwa Davide na ŵanyamata ŵake. Wakatumizga chingwa, vinyo, mberere, tirigu wakukazinga, tuvibama twa mpheska zakomira, na tuvibama twa vikuyu vyakudinya. Ichi chikulongora kuti Abigelu wakamanyanga vinthu ivyo ŵakaŵa navyo, kweniso kuti wakendeskanga makora vinthu pa nyumba. Wakayananga waka na mwanakazi muwemi uyo wakuyowoyeka mu buku la Zintharika. (Zinth. 31:10-31) Wakadangizga ŵateŵeti ŵake na katundu, iyo wakizanga mumasinda. Kweni Baibolo likuti “wakamuphalira chilichose yayi mfumu wake Nabala.”—1 Sam. 25:18, 19.
16 Kasi ichi chikung’anamura kuti Abigelu wakadeleranga mazaza gha mfumu wake? Yayi. Kumbukani kuti Nabala wakabudira wakuphakazgika wa Yehova, ndipo ŵanthu ŵanandi ŵambura mulandu mu nyumba ya Nabala ŵakatenge ŵafwirengepo. Abigelu walekenge kuchitapo kanthu, asi mphanyi nayo wakaŵa na mulandu? Lekani wakawona kuti pa nyengo yira chikaŵa chiwemi kuti wapulikire dankha Chiuta m’malo mwa mfumu wake.
17, 18. Kasi Abigelu wakachita vichi wakati wakumana na Davide? Kasi wakayowoya vichi, ndipo chifukwa wuli mazgu ghake ghakaŵa ghakovwira?
17 Wakati wendapo kamtunda, Abigelu wakakumana na Davide na ŵanthu ŵake. Nyengo yeneyiyo, wakakhira pa mbunda na kusindama panthazi pa Davide. (1 Sam. 25:20, 23) Kufuma apo, wakayowoya ivyo vikaŵa mu mtima wake nyengo yitali. Wakapempha Davide kuti wachitire lusungu mfumu wake na nyumba yake. Chifukwa wuli mazgu ghake ghakaŵa ghakovwira?
18 Wakazomera kuti mulandu wose wize pa iyo ndipo wakapempha Davide kuti wamugowokere. Wakazomerezga kuti mfumu wake ni muzeleza nga umo zina lake liliri, panyake kung’anamura kuti Davide wangabuda waka kulanga munthu wanthena. Wakayowoya kuti wakugomezga kuti Davide ni mwimiliri wa Yehova, pakuti wakarwanga “nkhondo za Yehova.” Abigelu wakalongoraso kuti wakamanyanga ivyo Yehova wakalayizga Davide vyakuti wamupenge ufumu, chifukwa wakati: ‘Yehova wamwimikaninge kuŵa mulongozgi pa Israyeli.’ Wakaphaliraso Davide kuti waleke kuchita chilichose icho chingamupa mulandu wa ndopa icho paumaliro ‘wangazakadandawura nacho.’ (Ŵerengani 1 Samuyeli 25:24-31.) Agha ghakaŵa mazgu ghawemi na ghakupulikikwa.
19. Kasi Davide wakachita wuli wakati wapulika ivyo Abigelu wakayowoya, ndipo chifukwa wuli wakamulumba?
19 Kasi Davide wakachita wuli? Wakapoka ivyo Abigelu wakiza navyo, ndipo wakati: “Walumbike Yehova Chiuta wa Israyeli, uyo wakutuma muhanya uno kuzakakumana nane. Mahara ghako ghatumbikike. Utumbikike chifukwa cha kuniwezga muhanya uno ku mulandu wa ndopa.” Davide wakamulumba Abigelu chifukwa cha kuchita chikanga kuzakakumana nayo. Ndipo wakayowoya kuti wakamovwira kuti waleke kuŵa na mulandu wa ndopa. Wakamuphalira kuti: “Lutanga ku nyumba yako mu mtende. Wona, nakupulikira.”—1 Sam. 25:32-35.
“Nili Pano Ine Muzga Winu”
20, 21. (a) Kasi chikumukondweskani ntchivichi pakuwona kuti Abigelu wakawelera kwa mfumu wake? (b) Kasi Abigelu wakalongora wuli chikanga na mahara pakusankha nyengo yakuyowoyera na Nabala?
20 Abigelu wakati wawelera ku nyumba yake, wakwenera kuti wakaghanaghaniranga nkhani iyi. Wakwenera kuti wakawonaso kuti Davide wakaŵa wakugomezgeka kweniso walusungu, wakapambananga na mfumu wake uyo wakaŵa chimbalangondo. Kweni wakalutilira yayi kughanaghanira ivi. Tikuŵazga kuti: “Abigelu wakawelera kwa Nabala.” Wakawelera kwa mfumu wake, ndipo wakaŵikapo mtima kuchita vyose ivyo wangafiska kuti walutilire kuŵa mwanakazi muwemi. Kweni wakeneranga kumumuphalira mfumu wake vya chawanangwa icho wakapeleka kwa Davide na ŵanthu ŵake. Nabala wakakhumbikwiranga kumanya ivi. Abigelu wakeneranga kumuphaliraso vya soka ilo likatenge lizenge pa nyumba yawo, m’malo mwakuti wakachite kupulikira kunyake, chifukwa mphanyi wakakhozgeka soni chomene. Kweni wakamuphalira nyengo yeneyiyo yayi. Nabala wakaŵa pa chiphikiro cha nga ntcha themba ndipo wakaloŵera betubetu.—1 Sam. 25:36.
21 Apa napo, Abigelu wakalongora chikanga na mahara, chifukwa wakalindilira m’paka mulenji apo mfumu wake vinyo likakamuka mu mutu. Wakaŵa kuti wangapulika chifukwa wakaŵa kuti wandamwepo, kweni ndipo pakaŵa paheni chomene. Abigelu wakamuphalira vyose Nabala. Panji Abigelu wakakhazganga kuti Nabala wamukalipirenge, panji na kumutimba wuwo. Kweni Nabala wakakhala waka chete, kwambura kusunkhunyika.—1 Sam. 25:37.
22. Ntchivichi icho chikamuchitikira Nabala? Ndipo tikusambirapo vichi?
22 Kasi Nabala wakachitika wuli? Baibolo likuti: “Mtima wa Nabala ukazgoka nga ngwa munthu wakufwa, wakawomilira waka gwaa, nga ni libwe.” Panyake wakakoleka na sitiroko. Pakati pajumpha mazuŵa 10, Nabala wakafwa. Kweni wakafwa chifukwa cha kulwara yayi. Baibolo likuti: “Yehova wakatimba Nabala, wakafwa.” (1 Sam. 25:38) Nabala wakati wafwa, Abigelu nayo wakapumura ku masuzgo gha mu nthengwa yake. Mazuŵa ghano, para ŵanthu ŵakuchitira nkhaza panji kutimba ŵawoli ŵawo, Yehova wakunjilirapo yayi nga umo vikaŵira apa. Kweni nkhani iyi yikutikumbuska kuti Chiuta wakuwona. Pa nyengo yake, wakuwoneseska kuti urunji wachitika.—Ŵerengani Luka 8:17.
23. Kasi Abigelu wakatumbikika wuli? Ntchivichi chikulongora kuti wakasintha yayi nkharo yake wakati wamanya kuti wamuŵa muwoli wa Davide?
23 Abigelu wakati wafwatuka ku nthengwa yiheni, wakapokeraso thumbiko linyake. Davide wakati wapulika kuti Nabala wafwa, wakatuma mathenga kukamusongera Abigelu. Na nyengo wuwo yayi, Abigelu wakati: “Nili pano ine muzga winu kuti nkhaŵe muteŵeti wakugeziska malundi gha ŵateŵeti ŵa fumu yane.” Abigelu wakasintha yayi nkharo yake, wakajikuzgapo yayi pakumanya kuti wamuŵa muwoli wa Davide. Nakuti wakajipeleka kuti wamugeziska malundi gha ŵateŵeti ŵa Davide. Baibolo likutiphalira kuti wakachita vinthu mwaluŵiro, kunozgeka kuluta kwa Davide.—1 Sam. 25:39-42.
24. Kasi Abigelu wakasangana na suzgo wuli mu nthengwa yake yiphya?
24 Ichi chikung’anamura kuti mbwenu Abigelu masuzgo ghakamalira papo yayi, panji kuti vyose vikendanga makora waka na Davide. Davide wakaŵa na mwanakazi munyake zina lake Ahinowamu. Nangauli Chiuta wakazomerezganga mitala nyengo yira, kweni ŵanakazi ŵakasuzgikanga nipera. Pa nyengo yira, Davide wakaŵa themba yayi. Pakaŵa vinandi vyakuti wajumphemo pambere wandaŵe themba. Kweni Abigelu wakamovwira Davide nyengo yose iyo ŵakaŵira lumoza. Paumaliro wakamubabira mwana, sono ndipo wakamanya kuti wali na mwanalume uyo wakamuchindikanga na kumuvikilira. Ulendo unyake, wakamuthaska ku vigeŵenga. (1 Sam. 30:1-19) Ntheura wakayezga Yehova Chiuta, uyo wakutemwa na kuchindika ŵanakazi ŵaumanyi, ŵachikanga, na ŵakugomezgeka, nga ni Abigelu.
^ ndime 9 Karimeli uyu likaŵa Phiri la Karimeli yayi, uko ntchimi Eliya yikabecherana na ntchimi za Baala. (Wonani Mutu 10.) Kweni yikaŵa tawuni iyo yikaŵa musi mwa mapopa ghakumwera.
^ ndime 10 Davide wakawonanga kuti kuvikilira ŵanthu ŵa ku malo ghara na viŵeto vyawo ukaŵa uteŵeti wakupatulika kwa Yehova Chiuta. Mu nyengo yira, Yehova wakakhumbanga kuti ŵana ŵa Abrahamu, Yisake, na Yakhobe, ndiwo ŵakhalenge mu charu chira. Ntheura usange munthu waŵavikilira ku vigeŵenga vya ku vyaru vinyake wakachitanga uteŵeti wakupatulika.
^ ndime 14 Munyamata yura wakayowoya mazgu agho ghakung’anamura kuti “mwana wa beliyali (wawakawaka).” Mabaibolo ghanyake pa vesi ili ghakuti Nabala wakaŵa munthu “wambura kupulika vya ŵanyake” lekani “pakaŵavya chifukwa cha kuyowoyera nayo.”


text:
BAIBOLO LIKUSINTHA UMOYO WA ŴANTHU
Nkhasambira Kuchindika Ŵanakazi Kweniso Kujichindika Nekha
CHAKA ICHO WAKABABIKIRA: 1960
CHARU ICHO WAKABABIKIRA: FRANCE
MBIRI YAKE: WAKAMWANGA MINKHWALA YAKUTIMBANIZGA WONGO NA KUYUYURA ŴANAKAZI
UMO NKHAŴIRA KALE:
Nkhababikira mu chikaya chinyake kumpoto cha kumafumiro gha dazi kwa France chakuchemeka Mulhouse. Chikaya ichi chikaŵa na ŵanthu ŵanandi ŵambembe. Nkhukumbuka umo ŵanthu ŵanandi ŵakatimbirananga mu zinyumba. Mu mbumba yakwithu, ŵanakazi ŵakatolekanga nga mbanthu yayi ndipo ni viŵi yayi kuti mwanalume wafumbe dankha muwoli wake pakuchita vinthu. Nkhasambizgika kuti ŵanakazi ntchito yawo nkhuphika, kupwelelera ŵanalume na ŵana.
Vinthu vikaŵa makora yayi apo nkhaŵa mwana. Apo nkhaŵa na vyaka 10, adada ŵakafwa chifukwa cha uloŵevu. Pakati pajumpha vyaka vinkhondi, mukuru wane munyake wakajikoma. Chaka chenechicho, nkhawona munthu wakukoma munyake ŵakati ŵambana pa banja, ndipo chikanizizika chomene. Ŵabali ŵane ŵakanisambizga umo ningajivikililira na vimayi, futi kweniso mafayiti para munthu waniyamba. Nkhamba kujilemba mu thupi na kumwa moŵa.
Nkhati nafika vyaka 16, pa zuŵa nkhamwanga mabotolo 10 panji 15 gha moŵa. Nyengo yichoko waka, nkhamba kumwa minkhwala yakutimbanizga wongo. Nkhaguliskanga visulo vyakumara na kwiba kuti nisange ndalama yakumwera. Apo nkhaŵa na vyaka 17, nkhaŵa kuti nakhalamo kale mu jele. Nkhasangika na milandu maulendo 18 chifukwa cha unkhungu na mbembe.
Nkhati nafika mu vyaka vya m’ma 20, vinthu vikahenipirathu. Pa zuŵa nkhakhweŵanga ndudu 20 za chamba ndipo nkhamwanga heroin na minkhwala yinyake. Nyengo zinandi nkhakhalanga pachoko kufwa, chifukwa cha kumwa minkhwala mwakujumphizga. Nkhamba kuguliska minkhwala, ntheura nyengo zose nkhendanga na vimayi na futi. Ulendo unyake, nkhakhumba kulasa munthu. Mwamwaŵi, chipolopolo chikatimba pa chisulo cha pa lamba. Nkhati nafika vyaka 24, amama ŵakafwa, ndipo nkhakwiya chomene. Para ŵanthu ŵaniwona kuti nkhwiza kunthazi kwawo ŵakafumangako na kwambukira sirya linyake la msewu. Chifukwa cha mbembe, kanandi pa Chisulo na Sabata nkhaŵanga ku polisi panji mu chipatala.
Nkhati nafika vyaka 28, nkhatora. Nkhamuchindikanga yayi muwoli wane. Nkhamutukanga na kumutimba. Pa nyumba, waliyose wakachitanga vyake. Nkhawonanga kuti ntchakukwana kumupa waka majuda ghanandi agho nkhibanga. Kweni pakachitika chinthu chinyake. Muwoli wane wakamba kusambira Baibolo na Ŵakaboni ŵa Yehova. Wakati wasambira zuŵa lakwamba, wakaleka kukhweŵa, wakakana kupokaso ndalama izo nkhibanga, na kuniwezgera majuda. Nkhakwiya chomene. Nkhamukanizganga kusambira Baibolo ndipo nkhamuphutiranga josi la hona kumaso. Kweniso nkhamunenanga ku ŵanthu.
Usiku unyake, nkhaloŵera, ndipo nkhabuska moto mwangozi mu nyumba iyo tikakhalanga. Muwoli wane ndiyo wakaniponoska pamoza na mwana withu wa vyaka vinkhondi. Moŵa ukati wamara, chitima chikanikora chomene. Pasi pa mtima, nkhawonanga kuti Chiuta wanganigowokera yayi. Nkhakumbuka kuti zuŵa linyake wasembe wakayowoya kuti ŵaheni ŵamuphya ku moto. Dokotala wane nayo wakaniphalira kuti: “Iwe kwako kwamara! Ungazakapona yayi.”
UMO BAIBOLO LIKASINTHIRA UMOYO WANE:
Nyumba iyo tikakhalangamo yikati yaphya, tikamba kukhala na ŵapapi ŵa muwoli wane. Ŵakaboni ŵakati ŵiza kwa muwoli wane, nkhaŵafumba kuti, “Kasi Chiuta wanganigowokera zakwananga zane zose?” Ŵakanijulira Baibolo pa lemba la 1 Ŵakorinte 6:9-11. Vesi ili likuzunura vinthu ivyo Chiuta wakukana, kweni likuyowoyaso kuti: “Mwaŵanyake ndimo mukaŵira.” Mazgu agha ghakanovwira kuwona kuti nane ningasintha. Ŵakaboni ŵakaniphaliraso kuti Chiuta wakunitemwa, ndipo ŵakanilongora lemba la 1 Yohane 4:8. Nkhapempha Ŵakaboni kuti ŵasambirenge nane Baibolo kaŵiri pa sabata, ndipo nkhamba kusopa nawo. Nkhalombanga kwa Yehova nyengo zose.
Mu mwezi umoza pera, nkhaleka kumwa minkhwala na moŵa. Nakalinga nkhawona kuti thupi lane lili makora cha. Chifukwa cha kuleka minkhwala, nkhamba kuŵa na maloto ghakofya, mutu ukaŵinyanga chomene, thupi kuphwanya, na vinyake vinandi. Kweni nkhawona kuti Yehova wakaŵa nane na kunikhozga. Nkhajipulikanga nga ni mpositole Paulosi. Pakuyowoyapo vya wovwiri uwo Chiuta wakamupa, Paulosi wakati: “Mu vinthu vyose, nkhusanga nkhongono mwa uyo wakunipa nkhongono.” (Ŵafilipi 4:13) Nyengo yikati yajumphapo, nkhalekaso kukhweŵa hona.—2 Ŵakorinte 7:1.
Baibolo lanovwira kuti niwezge umoyo wane ku uheni kweniso kuti nikhalenge makora na ŵamunyumba yane. Nkhamba kumutemwa muwoli wane. Nkhamba kumuchindika na kuyowoya nayo mwantchindi kweniso kumuwonga. Nkhamba kuŵa dada nadi kwa mwana wane. Nkhati nasambira Baibolo chaka chimoza, nkhajipeleka kwa Yehova na kubatizika, nga umo muwoli wane wakachitira.
UMO NKHASANGIRA CHANDULO:
Nili na chigomezgo chose kuti Baibolo lili kuthaska umoyo wane. Nanga mbabali ŵane awo Mbakaboni yayi ŵakugomezga kuti mphanyi nili kufwa chifukwa cha minkhwala panji chifukwa cha mbembe.
Vinthu vikwenda makora chomene pa nyumba yane chifukwa cha fundo za mu Baibolo izo zili kunovwira kumanya udindo wane pakuŵa mfumu na dada. (Ŵaefeso 5:25; 6:4) Tikamba kuchitira vinthu lumoza nga ni mbumba. Sono m’malo mwakuti muwoli wane watandarenge waka mu khichini, nkhumovwira pa ntchito yake ya kupharazga vya Ufumu maora 70 pa mwezi. Nayo wakunovwira pa mulimo uwo nili nawo pakuŵa mulara mu mpingo.
Umoyo wane wasintha chomene chifukwa cha chitemwa na lusungu ivyo Yehova Chiuta wanilongora. Ŵanthu awo ŵakuwoneka kuti ŵalije chigomezgo, nkhukhumba chomene kuŵaphalirako vya Chiuta, pakuti ndimo nane ŵanthu ŵakaniwoneranga. Nkhumanya kuti Baibolo lili na nkhongono kovwira waliyose kuti waŵe na umoyo uwemi. Baibolo lanovwira kuti nitemwenge na kuchindika ŵanthu, ŵanalume na ŵanakazi wuwo, kweniso lanovwira kuti nijichindikenge nekha.
Manyani Vinandi
Kasi Fundo Izo Zili mu Baibolo Zikutovwira Wuli?
Yesu wakalongosora kuti ŵanthu ŵakwenera kulongozgeka. Wakayowoyaso fundo ziŵiri za mu Baibolo izo ni zakovwira chomene.


text:
CHIGAŴA 1
Ivyo Vikachitikanga M’paka Apo Yesu Wakambira Uteŵeti Wake
“Iyo wazamuŵa mukuru.”—Luka 1:21
MU CHIGAŴA ICHI
MUTU 1
Mauthenga Ghapadera Ghakufuma kwa Chiuta
Mungelo Gabriyeli wakiza na mauthenga agho ghakaŵa ghakusuzga kughagomezga.
MUTU 2
Yesu Wakachindikika Pambere Wandababike
Kasi Elizabeti pamoza na mwana wake uyo wandababike ŵakachindika wuli Yesu?
MUTU 3
Wakunozga Nthowa Wakababika
Zekariya wati wambaso kuyowoya, wakayowoya uchimi wakuzirwa.
MUTU 4
Mariya Wakaŵa na Nthumbo Kweni Wakaŵa Wandatengwe
Kasi Yosefe wakamugomezga Mariya apo wakamuphaliranga kuti wali na nthumbo chifukwa cha mzimu utuŵa?
MUTU 5
Kasi Yesu Wakababikira Nkhu, Ndipo Wakababika Pawuli?
Kasi tikumanya wuli kuti Yesu wakababika pa Disembala 25 yayi?
MUTU 6
Mwana Uyo Wakalayizgika
Apo Yosefe na Mariya ŵakiza na bonda Yesu ku tempile, Ŵaisrayeli ŵaŵiri ŵachekuru ŵakachima ivyo Yesu wazamuchita.
MUTU 7
Ŵakumanya vya Nyenyezi Ŵakaluta Kukawona Yesu
Chifukwa wuli nyenyezi iyo ŵakawona kumafumiro gha dazi yikadankha kuŵalongozgera kwa Herode, themba lankhaza, kufuma apo kwa Yesu?
MUTU 8
Ŵakachimbira Mulongozgi Wankhaza
Mauchimi ghatatu ghakuyowoya vya Mesiya ghakafiskika kuuyambiro wa umoyo wa Yesu.
MUTU 9
Wakakulira mu Nazarete
Kasi Yesu wakaŵa na ŵanung’una kweniso ŵadumbu ŵalinga?
MUTU 10
Yesu Pamoza na Mbumba Yakwake Ŵakaluta ku Yerusalemu
Yosefe na Mariya ŵakasuzgika kuwona kuti Yesu wakusangika yayi, kweni iyo wakazizwa kuti ŵakamanyanga yayi uko wangasangika.
MUTU 11
Yohane Mubatizi Wakanozga Nthowa
Ŵafarisi na Ŵasaduki ŵakati ŵiza kwa iyo, Yohane wakaŵasuska. Chifukwa wuli?


text:
MUTU 95
Wakasambizga vya Kupatana na Kutemwa Ŵana
MATEYU 19:1-15 MARIKO 10:1-16 LUKA 18:15-17
YESU WAKAYOWOYA UMO CHIUTA WAKUWONERA KUPATANA
KULEKA KUTORA PANJI KUTENGWA NTCHAWANANGWA
NTCHAKUKHUMBIKWA KUŴA NGA MBANA ŴACHOKO
Pakufuma ku Galileya, Yesu na ŵasambiri ŵake ŵakambuka Mlonga wa Yorodani, ŵakenda nthowa yakulazga kumwera kujumpha mu Pereya. Kumasinda, apo Yesu wakaŵa ku Pereya, wakaphalira Ŵafarisi umo Chiuta wakuwonera kupatana. (Luka 16:18) Sono wakati wafikakoso, ŵakayiwuskaso nkhani iyi kuti ŵayezge Yesu.
Mozesi wakalemba kuti mwanalume wangapata mwanakazi para “wasangamo kaheni.” (Dotoronome 24:1) Ŵanthu ŵakaŵa na vifukwa vyakupambanapambana vyakupatira mwanakazi. Ŵanyake ŵakatenge munthu wangapata mwanakazi nanga pangaŵa kachifukwa kachoko. Ntheura Ŵafarisi ŵakafumba kuti: “Kasi ntchakuzomerezgeka kuti mwanalume wapate muwoli wake pa chifukwa cha mtundu uliwose?”—Mateyu 19:3.
M’malo mwakuti wendere maghanoghano gha ŵanthu, mwaluso Yesu wakalongosora umo Chiuta wakambiskira nthengwa. Wakati: “Kasi mundaŵazge kuti uyo wakaŵalenga pakwamba wakaŵalenga iwo mwanalume na mwanakazi, ndipo wakati: ‘Pa chifukwa ichi mwanalume walekenge awiske na anyina ndipo wabatikanenge na muwoli wake, ndipo wose ŵaŵiri ŵaŵenge thupi limoza’? Ntheura mbaŵiriso yayi, kweni thupi limoza. Pa chifukwa ichi, icho Chiuta wagumanya pamoza munthu waleke kupatura.” (Mateyu 19:4-6) Apo Chiuta wakakwatiskanga nthengwa ya Adamu na Eva, wakayowoyapo yayi ndondomeko yakumazgira nthengwa.
Ŵafarisi ŵakamba kulimbana na Yesu, ŵakati: “Ipo chifukwa wuli Mozesi wakati mwanalume wapelekenge kalata yachipati na kumupata mwanakazi?” (Mateyu 19:7) Yesu wakaŵaphalira kuti: “Mozesi, wakamuzomerezgani kupata ŵawoli ŵinu chifukwa cha unonono wa mitima yinu, kweni ndimo vikaŵira chara pakwamba.” (Mateyu 19:8) Nthengwa yikamba mu nyengo ya Mozesi yayi, kweni yikambira mu munda wa Edeni.
Kufuma apo, Yesu wakayowoya fundo yakuzirwa, wakati: “Nkhumuphalirani kuti waliyose uyo wakupata muwoli wake, kwambura chifukwa cha uzaghali [mu Chigiriki, por·neiʹa], na kutora munyake wakuchita uleŵi.” (Mateyu 19:9) Ntheura Malemba ghakuzomerezga kupatana pekha para yumoza mu nthengwa waleŵa.
Ŵasambiri nawo ŵakayowoyapo, ŵakati: “Usange ndimo viliri kwa mwanalume na muwoli wake, mbwenu ntchiwemi chara kutora.” (Mateyu 19:10) Nadi, munthu uyo wakughanaghana vya kutora panji kutengwa wamanyenge kuti nthengwa njamuyirayira.
Pa nkhani ya kuleka kutora panji kutengwa, Yesu wakalongosora kuti ŵanyake ŵakababika nthunguli, mbakuti ŵangachita yayi vya mu nthengwa. Ŵanyake ŵakachita kuzgoreka nthunguli, ŵali kutheneka. Kweni ŵanyake ŵakulekera dala kutora panji kutengwa. Ŵakuchita nthena kuti ŵaŵike maghanoghano ghawo ghose pa vinthu vya Ufumu. Yesu wakachiska ŵanthu kuti: “Uyo wangakwaniska kuchipokelera ichi [ndiko kuti, kuleka kutora panji kutengwa], wachipokelere.”—Mateyu 19:12.
Sono ŵanthu ŵakamba kwiza na ŵana ŵachoko kwa Yesu. Kweni ŵasambiri ŵakaŵakalipira, panyake ŵakakhumbanga kuti ŵaleke kumutimbanizga Yesu. Yesu wakati wawona, wakakwiya ndipo wakati kwa iwo: “Ŵalekani ŵana ŵachoko ŵize kwa ine. Lekani kuŵakanizga, pakuti Ufumu wa Chiuta ngwa ŵanthu nga ni aŵa. Nadi nkhumuphalirani kuti, waliyose uyo wakupokelera chara Ufumu wa Chiuta nga ni mwana muchoko wazamunjiramo chara.”—Mariko 10:14, 15; Luka 18:15.
Ili likaŵa sambiro liwemi chomene. Nase tikwenera kuŵa ŵakuzika kweniso ŵakusambizgika nga mbana ŵachoko kuti tizakapokere Ufumu wa Chiuta. Yesu wakaŵatemwanga ŵana, ntheura ŵakaŵatolera mu mawoko ghake na kuŵatumbika. Ndimo wakutemwera waliyose ‘uyo wakupokelera Ufumu wa Chiuta nga ni mwana muchoko.’—Luka 18:17.
Manyani Vinandi
Kasi Baibolo Likuti Nthengwa Yingamara?
Manyani ivyo Chiuta wakuzomerezga na ivyo wakutinkha.


text:
Ŵakajipeleka na Mtima Wose mu Vyaru vya Kumanjiliro gha Dazi kwa Africa
APO wakakuranga mu cikaya cakwake cikavu ku Côte d’Ivoire, Pascal wakakhumbanga kuti wazakakhale pawemi munthazi. Wakacitanga maseŵera gha mbembe, ndipo wakaghanaghananga kuti, ‘Kasi ni nkhu uko ningaluta kuti nkhaŵe nkhwantha pa maseŵera na kuŵa musambazi?’ Apo wakaŵa na vyaka vya m’ma 20, wakawona kuti ku Europe ndiko wangakacita ivi. Pakuti wakaŵavya vikalata vyakwendera, wakeneranga kukanjira mu Europe mwakucita kugwentha.
Mu 1998, apo wakaŵa na vyaka 27, Pascal wakawuyamba ulendo wake. Wakajumpha mu Ghana, mu Togo, na mu Benin, ndipo wakafika mu tawuni ya Birni Nkonni ku Niger. Kunthazi ndiko ulendo ukaŵa wakofya comene. Wakeneranga kudukira mu cilore na kujumpha mu Cipalamba ca Sahara kuti walute kumpoto. Para wafika ku Meditereniyani, wakeneranga kukwera boti na kunjira mu Europe. Ivi ndivyo wakaghanaghananga. Kweni vinthu viŵiri ivyo vikacitika mu Niger ndivyo vikamutondeska.
Cakwamba, ndalama zikamara. Caciŵiri, wakakumana na Noé, mupayiniya wanyengozose, uyo wakamba kumusambizga Baibolo. Ivyo wakasambira vikamucontha mtima comene, ndipo wakasintha vilato vyake. Vilato vyake vyakuti waŵe musambazi wakavileka na kuŵa na vilato vyauzimu. Mu Disembala 1999, Pascal wakabapatizika. Kuti walongore kuti wakuwonga Yehova pa ivyo wakamucitira, mu 2001 wakamba kucita upayiniya mu Niger, mu tawuni iyo wakasambiliramo unenesko. Kasi wakuti wuli na uteŵeti uwo wakucita? Iyo wakati: “Nkhukondwa comene na umoyo.”
KUKONDWA NA UTEŴETI MU AFRICA
Nga ni Pascal, ŵanthu ŵanandi ŵawona kuti munthu wakuŵa wakukondwa para wakufiska vilato vyauzimu. Kuti ŵafiske vilato ivi, ŵanji ŵasama ku Europe na kwiza ku Africa kuti ŵateŵetere uko ŵapharazgi ŵa Ufumu mbacoko. Nakuti Ŵakaboni pafupifupi 65 ŵa ku Europe ŵali kusamira uko ŵapharazgi ŵa Ufumu mbacoko mu vyaru vya kumanjiliro gha dazi kwa Africa, nga ni Benin, Burkina Faso, Niger, na Togo. * Ŵakaboni aŵa ŵali na vyaka vya pakati pa 17 na 70. Kasi nchivici ico cikaŵaciska kuti ŵasame, ndipo vikaŵendera wuli?
Anne-Rakel wa ku Denmark wakati: “Ŵapapi ŵane ŵakacitanga umishonale mu Senegal. Ŵakayowoyanga mwakuthukutera comene vya uteŵeti uwu, ndipo nane nkhakhumbanga kuti nicite uteŵeti uwu.” Vyaka 15 ivyo vyajumpha, apo Anne-Rakel wakaŵa na vyaka vya m’ma 20, wakasamira ku Togo uko wakuteŵetera mu mpingo wa ciyowoyero ca mawoko. Kasi ŵanji ŵakaciskika wuli cifukwa cakuti wakasama? Iyo wakati: “Nyengo yikati yajumphapo, munung’una wane na mudumbu wane ŵakanilondezga ku Togo.”
Aurele, mubali wakutora wa vyaka 70 wa ku France, wakati: “Vyaka vinkhondi ivyo vyajumpha, nkhapumura pa nchito. Panyengo iyi, nkhakhumbikwiranga kusankhapo cimoza pakati pa kukhala mu France mpaka apo Paradiso wizirenge, panji kusazgirako uteŵeti wane.” Aurele wakasankha kusazgirako uteŵeti. Pa nyengo yasono, pajumpha vyaka pafupifupi vitatu kufuma apo iyo na muwoli wake, Albert-Fayette, ŵakasamira ku Benin. Aurele wakati: “Tikacita makora comene kujipeleka kuti titeŵetere Yehova kuno.” Uku wakumwemwetera, wakasazgirapo kuti: “Vigaŵa vinyake ivyo tikupharazgako ni vyakutowa comene mwakuti vikunikumbuska Paradiso.”
Clodomir na muwoli wake, Lysiane, ŵali kusamira ku Benin kufuma ku France, ndipo sono pajumpha vyaka 16. Pakwamba ŵakakumbukanga comene ŵabali ŵawo na ŵabwezi ŵawo ku France, ndipo ŵakawonanga kuti ŵangazgoŵera yayi umoyo wa ku caru caŵene. Ndipouli, pakaŵavya cifukwa cakucitira wofi. Iwo ŵakakondwanga comene. Clodomir wakati: “Mu vyaka 16 ivyo takhala kuno, taŵa na mwaŵi wa kovwira ŵanthu 16 kumanya unenesko.”
Sébastien na muwoli wake, Johanna, ŵali kusamira ku Benin mu 2010 kufuma ku France. Sébastien wakati: “Mu mpingo muli nchito yinandi, ndipo ivi vyatovwira kuti tisambire vinthu mwaluŵiro.” Kasi mu uteŵeti ŵanthu ŵakucita wuli? Johanna wakati: “Ŵanthu ŵakukhumba comene kusambira unenesko. Nanga ni para tindanjire mu upharazgi, ŵakutifumba mafumbo ghakukhwaskana na Baibolo na kutipempha kuti tiŵapeko mabuku ghithu.” Kasi nthengwa yawo yakhwaskika wuli cifukwa ca kusama? Sébastien wakati: “Nthengwa yithu yakhora comene. Nchakukondweska comene kuteŵetera lumoza na muwoli wane zuŵa lose.”
Eric na muwoli wake, Katy, mbapayiniya ŵanyengozose ku mizi iyo yili patalipatali kumpoto kwa Benin. Vyaka 10 ivyo vyajumpha, pa nyengo iyo ŵakakhalanga ku France, ŵakamba kuŵazga nkhani za ŵanji awo ŵakuteŵetera uko ŵapharazgi mbacoko kweniso ŵakayowoyapo na ŵateŵeti ŵanyengozose. Ici cikaŵaciska kuti ŵakateŵetere ku caru cinyake, ndipo ndivyo ŵakacita mu 2005. Mbakukondwa comene cifukwa ca kuwona umo unandi wa ŵapharazgi wasazgikirako. Eric wakati: “Vyaka viŵiri ivyo vyajumpha, gulu lithu ilo likaŵa mu tawuni ya Tanguiéta likaŵa na ŵapharazgi 9, kweni sono ŵalipo 30. Pa Sabata, tikuwungana ŵanthu pakati pa 50 na 80. Ivi ni vyakukondweska comene kuluska cilicose.”
MANYANI MASUZGO NA KUGHATONDA
Kasi ŵanthu awo ŵakuteŵetera uko ŵapharazgi mbacoko ŵakukumana na masuzgo wuli? Benjamin, wa vyaka 33, ni mudumbu wa Anne-Rakel. Mu caka ca 2000, mu Denmark, wakakumana na mishonale munyake uyo wakateŵeteranga mu Togo. Benjamin wakukumbuka ivyo vikacitika, wakati: “Nkhati namuphalira mishonale uyu kuti nkhukhumba kucita upayiniya, iyo wakati: ‘Ungiza na kucita upayiniya mu Togo.’” Benjamin wakaghanaghanirapo nkhani iyi. Iyo wakati: “Nkhaŵa kuti nindafiske vyaka 20 pa nyengo iyo, kweni ŵadumbu ŵane ŵaŵiri ŵakaŵa kuti ŵakuteŵetera kale mu Togo. Ici cikawovwira kuti ciŵe cipusu kwa ine kuluta ku caru ici.” Ntheura wakasama. Ndipouli, pakaŵa suzgo. Benjamin wakalongosora kuti: “Cifurenci nkhacimanyanga yayi. Myezi 6 yakwambilira yikaŵa yakusuzga comene cifukwa cakuti cikaŵa cakusuzga kudumba na ŵanthu.” Kweni nyengo yikati yajumphapo, wakamba kucimanya ciyowoyero ici. Pa nyengo yasono, Benjamin wakuteŵetera pa Beteli ya Benin, wakupeleka mabuku ku mipingo na kovwira mu dipatimenti ya makompyuta.
Eric na Katy, awo ŵazunulika kale, ŵakateŵeteranga mu cigaŵa ca ciyowoyero cinyake mu France pambere ŵandasamire ku Benin. Kasi vinthu vikaŵa wuli mu vyaru vya kumanjiliro gha dazi kwa Africa? Katy wakati: “Cikaŵa cakusuzga kusanga malo ghawemi ghakukhala. Kwa myezi yinandi tikakhala mu nyumba yambura magesi ndiposo yambura maji. Eric wakasazgirapo kuti: “Pafupi na ise ŵanthu ŵakakwezganga comene mawayilesi ndipo ŵakalizganga sumu mpaka usiku comene. Munthu wakwenera kuŵa wakuzikira na vinthu nga ni ivi ndiposo wakwenera kuŵa wakunozgeka kusintha.” Wose ŵakazomerezgana, ŵakati: “Cimwemwe ico munthu wakuŵa naco para wakuteŵetera mu cigaŵa ico Ŵakaboni ŵandapharazgemo comene, cikuŵa cikuru comene kuluska suzgo lililose.”
Michel na Marie-Agnès, ŵakutorana ŵa ku France, awo ŵali na vyaka pafupifupi 60, ŵakasamira ku Benin vyaka pafupifupi vinkhondi ivyo vyajumpha. Kweni pakwamba ŵakafipanga mtima. Michel wakati: “Ŵanji ŵakayaniskanga ivyo tikacita na munthu uyo wakwera mu wilibara iyo yikukunkhuzgika pa cingwe cakuti ŵakaka sirya na sirya la mlonga. Mazgu agha ghangaŵa ghakugongoweska comene usange ungaluwa kuti uyo wakukunkhuzga wilibara iyi ni Yehova. Ntheura, tikasama cifukwa tikagomezga Yehova kuti watovwirenge kweniso kuti waŵenge nase.”
IVYO MUNGACITA KUTI MUNOZGEKERE
Awo ŵali kuteŵeterapo uko ŵapharazgi mbacoko ŵakudidimizgapo comene pa fundo yakuti munthu wanozgekerenge mwakucita vinthu ivi: Wawonerengethu vya kunthazi. Waŵe wakunozgeka kusintha. Wademelerenge ku bajeti yake. Wathembenge Yehova.—Luka 14:28-30.
Sébastien, uyo wazunulika kale, wakalongosora kuti: “Pambere tindasame, ine na Johanna tikasunga ndalama kwa vyaka viŵiri. Kuti tisunge ndalama izi tikacepeskako ndalama izo tikamaliranga pa vyakusanguluska ndiposo tikaguranga vinthu bwekabweka yayi.” Kuti ŵalutilire kuteŵetera mu caru cinyake, ŵakugwira nchito kwa myezi yicoko waka mu caka ku Europe, ndipo ndalama izo ŵakusanga zikuŵawovwira pakucita upayiniya mu Benin mu myezi yinyake yose.
Marie-Thérèse njumoza mwa ŵadumbu pafupifupi 20 ŵambura kutengwa awo ŵakuteŵetera uko ŵapharazgi mbacoko mu vyaru vya kumanjiliro gha dazi kwa Africa. Wakagwiranga nchito ya kwendeska basi mu France; ndipouli, mu 2006 wakatora holide ya caka cose kuti wakacite upayiniya ku Niger. Mwaluŵiro, wakamanya kuti uwu ndiwo umoyo uwo wakakhumbanga. Marie-Thérèse wakati: “Nkhati nawelera ku France, nkhadumba na bwana wane kuti nkhukhumba kucepeskako nyengo yakugwilira nchito, ndipo iyo wakanizomerezga. Pa nyengo yasono, kufuma mu Meyi mpaka mu Ogasiti, nkhugwira nchito ya kuchika basi mu France, ndipo kufuma mu Seputembala mpaka Epulero, nkhucita upayiniya mu Niger.”
Awo ŵakupenja “dankha ufumu” ŵakugomezga kuti Yehova waŵapenge ‘vinthu vinyake vyakukhumbikwa vyose.’ (Mat. 6:33) Mwaciyelezgero: Wonani ivyo vikacitikira Saphira, mudumbu wambura kutengwa wa ku France, uyo wali na vyaka pafupifupi 30 ndipo wakucita upayiniya mu Benin. Mu 2011, wakawelera ku France kuti wakasange ndalama zakukwana zakuti zikamovwire kwa caka cinyake (ca nambara 6) mu Africa. Saphira wakalongosora kuti: “Pakaŵa pa Cinkhondi, zuŵa laumaliro lakuti nigwire nchito, kweni nkhakhumbikwiranga kugwiraso nchito mazuŵa ghanyake 10 kuti nisange ndalama zakukwana caka cose. Kukakhala masabata ghaŵiri pera kuti nifumemo mu France. Nkhalomba kwa Yehova, kumuphalira suzgo lane. Mwaluŵiro, wupu wakuwona vya kulemba ŵanthu nchito ukaniyimbira foni na kunipempha kuti ninjire m’malo mwa munthu munyake kwa masabata ghaŵiri.” Pa Mande, Saphira wakaluta ku nchito iyi kuti wakasambizgike nchito na uyo wakaŵa pafupi kufumapo. Wakati: “Nkhazizwa comene nkhati namanya kuti wakaŵa mudumbu uyo wakakhumbanga kupumura pa nchito kwa mazuŵa 10 kuti walute ku Sukulu ya Uteŵeti wa Upayiniya. Bwana wake wakakana kumupa holide, wakati wangamupa pekha usange pangasangika munyake wakuti wagwire nchito iyo. Mudumbu uyu nayo wakalomba Yehova kuti wamovwire, nga umo ine nkhacitira.”
MUNTHU WAKUKHORWA NADI NA UTEŴETI UWU
Ŵabali na ŵadumbu ŵanji ŵateŵetera mu vyaru vya kumanjiliro gha dazi kwa Africa kwa vyaka vinandi, ndipo kwazgoka waka kukaya kwawo sono. Ŵanji ŵateŵetera ku malo agha kwa vyaka vicoko na kuwelera kukwawo. Kweni nanga ni sono, ŵabali na ŵadumbu awo ŵakateŵeterapo uko ŵapharazgi mbacoko ŵacali kusanga vyandulo cifukwa ca kuteŵetera ku vyaru vinyake. Ŵali kusambira kuti munthu wakukhorwa nadi para wakuteŵetera Yehova.
^ ndime 6 Ofesi ya munthavi ya Benin ndiyo yikulaŵilira mulimo wa mu vyaru vyose vinayi ivi. Mu vyaru ivi mukuyowoyeka Cifurenci.
Manyani Vinandi
Kasi Ŵapayiniya Ŵakusambira Vichi?
Kasi awo ŵajipeleka kupharazga Ufumu nyengo zose ŵakusambizgika vichi?