text:
MUTU 5
Sembe—Yakuwombora Ntchawanangwa Chapadera
Kasi sembe yakuwombora ni vichi?
Kasi yikapelekeka wuli?
Kasi mungapindura nayo wuli?
Kasi mungachitachi kuti muwonge sembe iyi?
1, 2. (a) Kasi chawanangwa chikuŵa chakuzirwa chomene kwa imwe para chili wuli? (b) Chifukwa wuli sembe yakuwombora ntchawanangwa chapadera chomene kuluska vyose?
KASI ntchawanangwa wuli chakuluska vyawanangwa vyose ivyo muli kupokerapo? Chawanangwa chikuŵa chakuzirwa chifukwa chakuti ŵagulira ndalama zinandi yayi. Kweni para mukukondwa nacho panji ntchakukhumbikwa chomene pa umoyo winu, mbwenu ntchakuzirwa kwa imwe.
2 Pali chawanangwa chimoza icho chikuluska vyawanangwa vyose ivyo mungatemwa kupokera. Ichi ntchawanangwa icho Chiuta wali kupeleka ku ŵanthu. Yehova wali kutipa vinthu vinandi, kweni chawanangwa chakuluska vyose ni sembe yakuwombora ya Mwana wake Yesu Khristu. (Ŵerengani Mateyu 20:28.) Mu mutu uwu tisambirenge kuti sembe yakuwombora ntchawanangwa chakuzirwa chomene kuluska chawanangwa chilichose icho mungapokera. Chifukwa cha sembe iyi, mungaŵa ŵakukondwa chomene kweniso mungasanga vinthu ivyo mukukhumbikwira pa umoyo winu. Sembe yakuwombora yikulongora kuti Yehova wakumutemwani chomene.
KASI SEMBE YAKUWOMBORA NI VICHI?
3. Kasi sembe yakuwombora ni vichi? Kuti tipulikiske kuti njakuzirwa, kasi tikwenera kumanya dankha vichi?
3 Kuyowoya mwakudumura, sembe yakuwombora ntchawanangwa icho Yehova wali kupeleka ku ŵanthu kuti waŵawombore ku kwananga na nyifwa. (Ŵaefeso 1:7) Kuti tipulikiske ivyo Baibolo likusambizga pa nkhani iyi, tikwenera kukumbukira ivyo vikachitika mu munda wa Edeni. Para tingamanya ivyo Adamu wakataya apo wakanangira Chiuta, mbwenu tingapulikiska chifukwa icho sembe yakuwombora njakuzirwa chomene kwa ise.
4. Pakuti Adamu wakaŵa murunji, kasi wakatenge wakhalenge wuli?
4 Apo Yehova wakalenga Adamu, wakamupa chinthu chakuzirwa chomene. Wakamupa umoyo wambura masuzgo ndiposo wambura zakwananga. Ghanaghanani waka umo Adamu wakate wakhalirenge. Pakuti Adamu wakalengeka na thupi lakufikapo ndiposo maghanoghano ghawemi, wakate walwarenge yayi, kuchekura, panji kufwa. Pakuti wakaŵa munthu wambura kwananga, wakaŵa paubwezi wapadera na Yehova. Baibolo likuti Adamu wakaŵa “mwana wa Chiuta.” (Luka 3:38) Ntheura Adamu wakatemwananga na Yehova Chiuta, nga umo dada wakutemwerana na mwana wake. Yehova wakayowoyeskananga nayo mwana wake Adamu. Wakamupa ntchito yakukondweska na kumuphalira ivyo wakeneranga kuchita.—Genizesi 1:28-30; 2:16, 17.
5. Kasi Baibolo likung’anamurachi para likuti Adamu wakalengeka “mu chikozgo cha Chiuta”?
5 Adamu wakalengeka “mu chikozgo cha Chiuta.” (Genizesi 1:27) Ichi chikung’anamura kuti Adamu wakaŵa na thupi lakuyana na la Chiuta yayi. Nga ni umo tikasambilira mu mutu 1, Yehova ni mzimu. Wakuwoneka yayi. (Yohane 4:24) Ntheura, thupi lake likuyana na la ŵanthu yayi. Mazgu ghakuti Adamu wakalengeka mu chikozgo cha Chiuta, ghakung’anamura kuti wakalengeka na mikhaliro yakuyana na ya Chiuta, nga ntchitemwa, vinjeru, urunji, na nkhongono. Kweniso, Adamu wakayananga na Awiske mu nthowa yinyakeso yapadera chomene. Wakaŵa na wanangwa wa kusankha chakuchita. Ntheura wakaŵa nga ni mashini yayi, agho ghakuchita ntchito yimoza pera iyo ŵali kughapangira. Kweni wakaŵa na wanangwa wa kusankha yekha chiwemi na chiheni. Wasankhenge kupulikira Chiuta, mphanyi wakakhala na umoyo wamuyirayira mu Paradiso.
6. Kasi Adamu wakaluza vichi apo wakaleka kupulikira Chiuta? Kasi ŵana awo wakababa vikaŵakhwaska wuli?
6 Adamu wakajipweteka chomene apo wakaleka kupulikira Chiuta ndipo wakapokera chilango cha nyifwa. Chifukwa chakuti wakananga, wakaluza umoyo uwemi na vinthu vyose ivyo wakate wakondwenge navyo. (Genizesi 3:17-19) Chachitima ntchakuti ni Adamu pera yayi uyo wakaluza umoyo uwemi. Wakapwetekeskaso ŵana awo wakeneranga kuzakababa. Mazgu gha Chiuta ghakuti: “Kwananga kukanjira mu charu na munthu yumoza ndipo nyifwa yikiza chifukwa cha kwananga. Ntheura nyifwa yikathandazgikira ku ŵanthu wose chifukwa wose ŵakananga.” (Ŵaroma 5:12) Unenesko ngwakuti tose tili kuhara zakwananga kufuma kwa Adamu. Lekani Baibolo likuti ‘wakajiguliska’ pamoza na ŵana ŵake ku kwananga na nyifwa. (Ŵaroma 7:14) Adamu na Eva ŵakalekera dala kupulikira Chiuta, ntheura Chiuta wakaŵagowokera yayi. Kweni ŵana ŵawo ke, kusazgapo ise?
7, 8. Kasi chiwombolero chikung’anamura vinthu viŵiri vini?
7 Kuti Yehova wawombore ŵanthu, wakapeleka mwana wake Yesu kuti waŵe sembe, panji kuti chiwombolero. Kasi chiwombolero ntchivichi? Chiwombolero chingang’anamura vinthu viŵiri. Chakwamba, ni ndalama izo ŵakupeleka kuti ŵawombolere chinthu chinyake. Tingayaniska na ndalama izo ŵakupeleka kuti ŵawombolere munthu uyo vigeŵenga vyamukora. Chachiŵiri, chiwombolero ntchinthu panji ndalama izo munthu wakupeleka kuti walipilire chinthu chinyake. Chikuyana waka na ndalama izo munthu wakuphepiskira munthu munyake para wamupweteka panji kumunangira katundu wake. Mwachiyelezgero, para munthu wapangiska ngozi, wakupeleka ndalama zakuyana ndendende na katundu uyo wanangika.
8 Kasi ni njani wangatilipilira panji kutiwombora ku masuzgo ghakuru agho Adamu wali kutinjizgamo mwakuti tifwatuke ku kwananga na nyifwa? Tiyeni tidumbiskane za sembe yakuwombora iyo Yehova wakanozga, ndiposo ivyo muzamusanga chifukwa cha sembe iyi.
UMO YEHOVA WAKAPELEKERA MWANA WAKE KUŴA SEMBE
9. Kasi ni sembe wuli iyo yikakhumbikanga kuti yiwombore umoyo uwo Adamu wakataya?
9 Pakuti umoyo uwo ukatayika ukaŵa wambura zakwananga, munthu wakwananga wakatenge wawuwomborenge yayi. (Salimo 49:7, 8) Sembe iyo yikakhumbikanga yikenera kuyana ndendende na umoyo uwo ukatayika. Ichi chikukolerana na fundo ya urunji iyo yili mu Baibolo, yakuti: “Umoyo pa umoyo.” (Dotoronome 19:21) Kasi ni sembe wuli iyo yikate yiwomborenge umoyo uwo Adamu wakataya? Pakakhumbikanga munthu munyake murunji kuti wapeleke sembe.
10. Kasi Yehova wakapeleka wuli Mwana wake kuŵa sembe yakuwombora?
10 Kasi Yehova wakapeleka wuli Mwana wake kuti waŵe sembe yakuwombora? Wakatumizga yumoza mwa ŵana ŵake ŵauzimu pa charu chapasi, Mwana uyu wakaŵa murunji. Yehova wakasankha waka mungelo waliyose yayi. Wakatumizga Mwana wake yumoza pera, uyo wakumutemwa chomene. (Ŵerengani 1 Yohane 4:9, 10.) Mwana uyu wakazomera kuleka malo ghake kuchanya na kwiza pa charu chapasi. (Ŵafilipi 2:7) Nga umo tikasambilira mu mutu uwo wajumpha, Yehova wakachita munthondwe, wakasamuskira umoyo wa Mwana wake mu nthumbo ya Mariya. Chifukwa cha mzimu utuŵa, Yesu wakababika murunji, wambura zakwananga.
11. Kasi munthu yumoza wangaŵa wuli sembe yakuwombora ŵanthu ŵanandi?
11 Kasi munthu yumoza wangaŵa wuli sembe yakuwombora ŵanthu ŵanandi? Kuti tizgore fumbo ili, tifumbe kuti: Kasi ŵanthu wose ŵali kuzgoka wuli ŵakwananga? Kumbukani kuti apo Adamu wakananga, wakataya umoyo waurunji. Ŵana awo wakababa ŵakaŵa ŵarunji yayi. Ŵakatolerako zakwananga na nyifwa kwa iyo. Yesu, uyo Baibolo likuti ni “Adamu waumaliro” wakaŵa murunji ndipo wakanangapo yayi. (1 Ŵakorinte 15:45) Ntheura Yesu wakatora malo gha Adamu kuti watiponoske. Apo Yesu wakapeleka umoyo wake kuŵa sembe na kulutilira kugomezgeka kwa Chiuta, wakawombora umoyo uwo Adamu wakataya apo wakanangira Chiuta. Yesu wakati wachita nthena, wakawovwira ŵana ŵa Adamu kuti ŵambeso kulindilira viwemi munthazi.
12. Kasi Yesu wakalongora vichi apo wakagomezgeka nangauli wakasuzgikanga?
12 Baibolo likulongosora umo Yesu wakakomwera pambere wandafwe. Wakathyapulika, kukhomeka pa khuni lakusuzgikirapo, na kufwa nyifwa yakuŵinya. (Yohane 19:1, 16-18, 30; wonani Vyakusazgirapo pa pa mutu wakuti Chifukwa Wuli Wakhristu Ŵaunenesko Ŵakugwiliskira Ntchito Mphinjika yayi Pakusopa?) Chifukwa wuli chikaŵa chakwenelera kuti Yesu wasuzgike nthena? Mu Mutu 6, tizamusambira kuti Satana wakayowoya kuti palije munthu uyo wangalutilira kugomezgeka kwa Yehova para wangayezgeka. Apo Yesu wakazizipizga masuzgo ghakuru na kulutilira kugomezgeka, wakalongora kuti Satana ni mutesi. Yesu wakapeleka ukaboni wakuti munthu murunji uyo wali na wanangwa wa kusankha, wangalutilira kugomezgeka kwa Chiuta nanga Dyabulosi wangamuchitira vinthu wuli. Yehova wakwenera kuti wakakondwa chomene kuwona kuti mwana wake wakutemweka wakagomezgeka.
13. Kasi sembe yakuwombora yikapelekeka wuli?
13 Kasi sembe yakuwombora yikapelekeka wuli? Kuyana na kalendara ya Ŵayuda, sembe iyi yikapelekeka pa zuŵa la 14 la mwezi wa Nisani, mu chaka cha 33 C.E. Pa zuŵa ili, Chiuta wakazomerezga Mwana wake wambura zakwananga kuti wakomeke. Yesu wakapeleka umoyo wake wambura zakwananga “kamoza pera” kuŵa sembe. (Ŵahebere 10:10) Pa zuŵa lachitatu kufuma apo wakafwira, Yehova wakamuwuska ndipo wakaŵa munthu wauzimu. Yesu wakati wafika kuchanya, wakapeleka kwa Chiuta mtengo wa umoyo wake wambura zakwananga kuŵa sembe yakuwombolera ŵana ŵa Adamu. (Ŵahebere 9:24) Yehova wakazomera sembe iyo Yesu wakapeleka kuti wawombolere ŵanthu ku zakwananga na nyifwa.
IVYO SEMBE YAKUWOMBORA YINGAMUCHITIRANI
14, 15. Kasi tikwenera kuchita vichi kuti ‘tigowokereke kwananga kwithu’?
14 Nangauli tili ŵakwananga, tingatumbikika chomene chifukwa cha sembe yakuwombora. Tiyeni tiwone vitumbiko ivyo tingasanga sono ndiposo munthazi chifukwa cha sembe iyi, iyo ntchawanangwa chikuru chakufuma kwa Chiuta.
15 Tingagowokereka zakwananga zithu. Pakuti tili kutorako zakwananga kwa Adamu, tikusuzgika chomene kuchita viwemi. Tose tikwananga mu kayowoyero na mu vyakuchita. Kweni chifukwa cha sembe ya Yesu Khristu, ‘tingagowokereka kwananga kwithu.’ (Ŵakolose 1:13, 14) Kweni kuti Chiuta watigowokere, tikwenera kulapa nadi. Tikweneraso kujiyuyura na kupempha Yehova kuti watigowokere chifukwa tili na chipulikano mu sembe ya Mwana wake.
16. Ntchivichi chikutovwira kuti tiŵe na njuŵi yituŵa pakusopa Chiuta? Chifukwa wuli njuŵi yituŵa njakuzirwa?
16 Tikuŵa na njuŵi yituŵa pamaso pa Chiuta. Para munthu njuŵi yikumusuzga wakujiwona kuti ngwambura kuzirwa kweniso wangaŵa yayi paubwezi na Yehova. Kweni chifukwa chakuti zakwananga zithu zikugowokereka na sembe yakuwombora, Yehova watovwira kuti timusopenge na njuŵi yituŵa nangauli tili ŵakwananga. (Ŵahebere 9:13, 14) Kweniso tikufwatuka pakuyowoya na Yehova. Ntheura tingalomba kwa iyo mwambura kukakika. (Ŵahebere 4:14-16) Para nyengo zose tili na njuŵi yituŵa, tikuŵa ŵakufwatuka, tikujiyimba mulandu yayi, kweniso tikuŵa ŵakukondwa.
17. Ni vitumbiko wuli ivyo vizamuŵako chifukwa chakuti Yesu wakatifwira?
17 Tikulindilira kuzakakhala mu paradiso kwamuyirayira. Lemba la Ŵaroma 6:23 likuti, “malipiro gha kwananga ni nyifwa.” Vesi lenelili likuyowoyaso kuti: “Kweni chawanangwa icho Chiuta wakupeleka mbumoyo wamuyirayira mwa Khristu Yesu Fumu yithu.” Mu Mutu 3 wa buku lino, tikasambira vitumbiko ivyo vizamuŵa mu Paradiso, pa charu chapasi. (Chivumbuzi 21:3, 4) Vitumbiko vyose ivyo vili munthazi, kusazgapo umoyo wamuyirayira na wambura kulwara, vizamuŵako chifukwa chakuti Yesu wakatifwira. Kuti tizakapokere vitumbiko ivi, tikwenera kulongora kuti tikuwonga sembe ya Yesu.
KASI MUNGALONGORA WULI KUTI MUKUWONGA?
18. Chifukwa wuli tikwenera kuwonga Yehova chifukwa cha kutipa Mwana wake kuŵa sembe yakuwombora?
18 Chifukwa wuli tikwenera kumuwonga chomene Yehova chifukwa cha kutipa mwana wake kuŵa sembe yakuwombora? Chawanangwa chikuŵa chapadera chomene para uyo watipa wakamalirapo nyengo, nkhongono, panji chuma chake. Tikukondwa chomene para munthu watipa chawanangwa icho chikulongora kuti wakutitemwa. Sembe yakuwombora yikujumpha vyawanangwa vyose ivyo tingapokera, chifukwa Chiuta wakajikomora chomene kuti watipe. Lemba la Yohane 3:16 likuti, “Chiuta wakachitemwa chomene charu, lekani wakapeleka Mwana wake wapadera.” Sembe yakuwombora mbukaboni ukuru wakuti Yehova wakutitemwa chomene. Kweniso, yikulongora kuti Yesu wakutitemwa, chifukwa wakajipeleka kuti wazakatifwire. (Ŵerengani Yohane 15:13.) Ntheura sembe, yikulongora kuti Yehova na Mwana wake ŵakutitemwa chomene. Ŵakutemwa munthu waliyose payekha.
19, 20. Kasi mungalongora wuli kuti mukuwonga sembe ya Yesu, iyo ntchawanangwa chakufuma kwa Chiuta?
19 Kasi mungalongora wuli kuti mukuwonga sembe yakuwombora iyo Chiuta wali kumupani? Chakwamba, mukwenera kumumanya makora Yehova, uyo wali kutipa sembe iyi. (Yohane 17:3) Kusambira Baibolo na buku lino, kumovwiraninge kuti mumumanye makora. Para mwayamba kumumanya makora Yehova, mwambenge kumutemwa chomene. Para mwayamba kumutemwa, nyengo zose muchitenge vinthu ivyo vingamukondweska.
20 Ŵani na chipulikano mu sembe ya Yesu. Yesu wakayowoya kuti: “Uyo wakupulikana mwa Mwana wali na umoyo wamuyirayira.” (Yohane 3:36) Kasi tingalongora wuli kuti tili na chipulikano mwa Yesu? Chipulikano chikuwoneka mu ivyo tikuyowoya pera yayi. Lemba la Yakobe 2:26 likuti: “Chipulikano nacho kwambura milimo ntchakufwa.” Enya, “milimo” yithu panji kuti vyakuchita vithu ndivyo vikulongora para tili na chipulikano chanadi. Nthowa yimoza iyo tingalongolera kuti tili na chipulikano mwa Yesu nkhuyezgayezga kuchita nga umo iyo wakachitiranga. Tikwenera kuchita nthena kwizira mu ivyo tikuyowoya na kuchita.
21, 22. (a) Chifukwa wuli tikwenera kuŵapo pa Mugonero wa Fumu chaka chilichose? (b) Kasi mu mutu 6 na 7 tizamusambira vichi?
21 Muŵengepo pa Mugonero wa Fumu chaka chilichose. Pa usiku wa Nisani 14, 33 C.E., Yesu wakayambiska chinthu chapadera icho tikwenera kuchikumbukira. Baibolo likuti “Mugonero wa Fumu.” (1 Ŵakorinte 11:20; Mateyu 26: 26-28) Mugonero wa Fumu ukuchemekaso kuti Chikumbusko cha nyifwa ya Khristu. Yesu wakayambiska Chikumbusko ichi kuti wawovwire ŵapositole ŵake ndiposo Ŵakhristu wose ŵaunenesko kuti ŵakumbukenge kuti apo iyo wakafwa, wakapeleka umoyo wake kuŵa sembe. Pakuyowoya za Mugonero, Yesu wakati: “Lutilirani kuchita ichi kuti munikumbukenge.” (Luka 22:19) Para tiza pa Chikumbusko, tikukumbuskika chitemwa chikuru icho Yehova na Yesu ŵakalongora pakutipa sembe. Tingalongora kuti tikuwonga sembe iyi para tikwiza pa Chikumbusko cha nyifwa ya Yesu chaka chilichose. *
22 Sembe yakuwombora iyo Yehova wali kutipa ntchawanangwa chapadera chomene. (2 Ŵakorinte 9:14, 15) Awo ŵali kufwa nawo ŵazamupindura nacho chawanangwa ichi. Mu mutu 6 na 7 tizamusambira umo ŵazamupindulira.
^ ndime 21 Kuti mumanye vinandi vyakukhwaskana na ng’anamuro la Mugonero wa Fumu, wonani Vyakusazgirapo pa mutu wakuti Mugonero wa Fumu Ukuchindika Chiuta.


c: text/html

text:
KABUKU KA UTEŴETI NA UMOYO WACHIKHRISTU April 2017
Umo Mungapharazgira
Masachizgo gha umo mungapharazgira na Wukani! kweniso umo mungalongosolera unenesko wa mu Baibolo wakukhwaskana na Ufumu wa Chiuta. Lembani masachizgo ghinu gha umo mungapharazgira.
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
Zomerezgani Kuti Yehova Wamuwumbani
Nangauli Muwuvi Mukuru ndiyo wakutiwumba, kweni nase tikwenera kuchita chigaŵa chithu.
UMOYO WACHIKHRISTU
Ŵapokelerani Makora
Tikwenera kutemwa na kupokelera waliyose uyo wiza pa maungano ghithu. Kasi mungachita wuli kuti mutemwenge waliyose uyo wiza pa Nyumba ya Ufumu?
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
Kasi Muli na ‘Mtima Wakumanya’ Yehova?
Mu Yeremiya chaputara 24, Yehova Chiuta wakayaniska ŵanthu na vikuyu. Kasi vikuyu viwemi vikimiranga njani, ndipo tingaŵayezga wuli ŵanthu awo ŵali nga ni vikuyu viwemi?
UMOYO WACHIKHRISTU
Chiskani Mkhristu Wakulopwa
Ŵakulopwa ŵachali ŵakuzirwa kwa Yehova, chifukwa wali kuŵagura na ndopa za Mwana wake. Kasi tingaŵawovwira wuli kuti ŵambeso kuwungana na mpingo?
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
Ŵani Ŵachikanga nga Ni Yeremiya
Yeremiya wakapharazga kuti Yerusalemu waparanyikenge. Kasi ntchivichi chikamovwira kuti walutilire kuŵa na chikanga?
UMOYO WACHIKHRISTU
Tikukhozgeka na Sumu za Ufumu
Sumu za Ufumu zikakhozga Ŵakhristu ku misasa yakuyuzgirako ŵanthu ku Sachsenhausen. Nase sumu izi zingatikhozga para tasangana na masuzgo.
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
Yehova Wakayowoyerathu za Phangano Liphya
Kasi phangano liphya likupambana wuli na phangano la Dango, ndipo vitumbiko vyake ni vyamuyirayira munthowa wuli?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
SAMBIRO 4
Kasi Yesu Ni Njani?
1. Kasi Yesu wakaŵako wuli?
Yesu ngwakupambanako na ŵanthu wose. Wakaŵa mungelo kuchanya pambere wandababike pa charu chapasi. (Yohane 8:23) Ndiyo wakaŵa wakwamba kulengeka na Chiuta. Iyo wakawovwira pakulenga vinthu vinyake vyose. Ni Yesu pera uyo Yehova wakamulenga yekha, ntheura mphake kuti wakuchemeka “mwana yekha na yekha” wa Chiuta. (Yohane 1:14) Para Chiuta wakukhumba kuyowoya na vilengiwa vinyake, wakatumanga Yesu, lekani wakuchemeka “Mazgu.”—Ŵazgani Zintharika 8:22, 23, 30; Ŵakolose 1:15, 16.
2. Chifukwa wuli Yesu wakiza pa charu chapasi?
Chiuta wakatuma mwana wake pa charu chapasi. Wakamutora na kumuŵika mu nthumbo ya mwali wakuchemeka Mariya. Ntheura wiske wa Yesu wakaŵa munthu yayi. (Luka 1:30-35) Pali vifukwa vitatu ivyo Yesu wakizira pa charu chapasi: (1) kusambizga ŵanthu kuti ŵamumanye makora Chiuta, (2) kuŵalongora umo ŵangachitira khumbo la Chiuta nanga vingasuzga, ndiposo (3) kupeleka umoyo wake “kuŵa chiwombolero.”—Ŵazgani Mateyu 20:28.
3. Chifukwa wuli tikukhumbikwira chiwombolero?
Chiwombolero ni malipiro ghakuthaskira munthu ku nyifwa. (Exodus 21:29, 30) Likaŵa khumbo la Chiuta yayi kuti ŵanthu ŵachekurenge na kufwa. Kasi tikumanya wuli? Chiuta wakaphalira munthu wakwamba, Adamu, kuti para wachitenge icho Baibolo likuti “kwananga,” mbwenu wafwenge. Ntheura Adamu walekenge kwananga mphanyi wakafwa yayi. (Genesis 2:16, 17; 5:5) Baibolo likuti Adamu ndiyo ‘wakanjizga’ nyifwa pakati pa ŵanthu. Ntheura kwananga na malipiro ghake, iyo ni nyifwa, vikambukira ku ŵazukuru ŵa Adamu. Chiwombolero chikukhumbikwa kuti tisutuke ku nyifwa iyo tili kubabika nayo.—Ŵazgani Ŵaroma 5:12; 6:23.
Ni njani wakaŵa wakwenelera kupeleka chiwombolero na kutisutura ku nyifwa? Para munthu wafwa, wakulipira zakwananga zake pera. Palije munthu wambura kufikapo uyo wangalipira mulandu wa zakwananga za ŵanyake.—Ŵazgani Salmo 49:7-9.
4. Kasi Yesu wakafwirachi?
Yesu wakaŵa wakwananga yayi, ntheura chikaŵa chambura kwenelera kuti wafwe. Iyo wakafwira zakwananga za ŵanthu ŵanyake. Chiuta wakalongora chitemwa chapadera chomene pakutuma Mwana wake kuti watifwire. Yesu nayo wakalongora kuti wakutitemwa. Wakapulikira Ŵawiske na kupeleka umoyo wake chifukwa cha zakwananga zithu.—Ŵazgani Yohane 3:16; Ŵaroma 5:18, 19.
5. Kasi Yesu wakuchita vichi sono?
Apo Yesu wakaŵa pano pa charu chapasi, wakachizga ŵalwari, wakawuska ŵakufwa, na kuthaska awo ŵakaŵa mu suzgo. Pakuchita ivi, wakalongoranga ivyo wazamuchitira ŵanthu ŵakupulikira kunthazi. (Mateyu 15:30, 31; Yohane 5:28) Yesu wakati wafwa, Chiuta wakamupaso umoyo uwo wakaŵa nawo pambere wandize pa charu. (1 Petrosi 3:18) Kufuma apo, Yesu wakakhala ku woko lamalyero la Chiuta kulindilira kuti Yehova wamupe mazaza kuŵa Themba la charu chose chapasi. (Ŵahebere 10:12, 13) Pasono Yesu wakuwusa kuchanya, ndipo awo ŵakumupulikira ŵakupharazga uthenga uwemi pa charu chose.—Ŵazgani Daniel 7:13, 14; Mateyu 24:14.
Pakuŵa Fumu, sonosono apa Yesu wamazgenge masuzgo ghose na awo ŵakwambiska masuzgo agha. Wose awo ŵali na chipulikano mwa iyo na kumupulikira, ŵazamuŵa ŵamoyo mu paradiso pa charu chapasi.—Ŵazgani Salmo 37:9-11.
Manyani Vinandi
Kasi Baibolo Likusambizgachi Chomenechomene?
Sembe—Yakuwombora Ntchawanangwa Chapadera
Kasi sembe yakuwombora ni vichi? Sembe iyi yingamovwirani wuli?


text:
MUTU 6
Kumbi Asani Munthu Wafwa Waluta Pani?
1-3. Kumbi titijifumba mafumbu wuli ngakukwasana ndi ŵanthu wo akufwa, nanga alongozi a matchalitchi amuka wuli?
BAYIBOLU lititilayiza kuti zuŵa linyaki “nyifwa yazamuŵapu so cha.” (Chivumbuzi 21:4) Mu Mutu 5, tikusambira kuti sembi yaku Yesu yititiwovya kuti tizije ndi umoyu wamuyaya. Kweni taŵanthu titufwa mbwenu. (Wakutaula 9:5) Mwaviyo titijifumba fumbu lakusuza ukongwa lakuti, Ntchinthu wuli chichitika asani munthu wafwa?
2 Kwamuka kwa fumbu lenili nkhwakukhumbika ukongwa asani munthu yo tayanjanga watayika. Tingajifumba kuti: ‘Kumbi waluta pani? Watitiwona? Wangatiwovya? Kumbi tazakumuwona so?’
3 Alongozi a matchalitchi amuka mafumbu yanga mwakupambanapambana. Anyaki akamba kuti asani uchita vamampha uluta kuchanya ndipu asani uchita vinthu viheni utufya kumotu. Anyaki akamba kuti asani wafwa usambuka mzimu ndipu utachija limoza ndi abali ŵaku wo akufwa kali. Penipo anyaki akamba kuti asani wafwa, uyeruzika ndipu pavuli paki ubalika so kunyaki pamwenga usambuka munthu munyaki pamwenga nyama.
4. Kumbi ndi fundu niyi yo alongozi a matchalitchi asambiza pa nkhani ya nyifwa?
4 Alongozi a matchalitchi awoneka nge kuti asambiza vinthu vakupambana. Kweni pafupifupi wosi asambiza fundu yimoza. Yiwu asambiza kuti asani munthu wafwa, paja chinthu chinyaki cho chilutiriza kuja ndi umoyu. Kumbi venivi vaunenesa?
KO MUNTHU WALUTA ASANI WAFWA
5, 6. Ntchinthu wuli chichitika asani munthu wafwa?
5 Yehova waziŵa vo vichitika asani munthu wafwa ndipu watitikambiya kuti umoyu wa munthu yo, umaliya penipo. Mwaviyo, nyifwa nkhumala kwa umoyu. Asani munthu wafwa, maŵanaŵanu ngaki ngamaliya penipo. * Iyu wawona cha ndipuso watuvwa cha.
6 Munthu yo wafwa wangamuyanja cha munthu wamoyu pamwenga kumutinkha. Fumu Solomoni yikulemba kuti “akufwa aziŵa chinthu chechosi cha,” ndipu “kulivi kugwira ntchitu, kuŵanaŵana vakuchita, kuziŵa vinthu pamwenga zeru ku Masanu” ko aluta. (Ŵerengani Wakutaula 9:5, 6, 10.) Pa lemba la Sumu 146:4, Bayibolu lititikambiya kuti asani munthu wafwa “maŵanaŵanu ngaki” ngamaliya penipo.
VO YESU WANGUKAMBA VAKUKWASANA NDI NYIFWA
7. Kumbi Yesu wangukambanji vakukwasana ndi nyifwa?
7 Lazaro wayanjikanga ukongwa ndi Yesu. Iyu wati wafwa, Yesu wangukambiya akusambira ŵaki kuti: “Lazaro mubwezi widu wagona.” Iyu wang’anamuwanga kuti Lazaro wangugona tulu chayitu cha chifukwa wangukamba so kuti: “Lazaro wafwa.” (Yohane 11:11-14) Yapa Yesu wayeruziyanga nyifwa ndi tulu. Iyu wangukambapu cha kuti Lazaro wenga kuchanya pamwenga wenga limoza ndi abali ŵaki wo angutayika kali. Yesu wangukambapu cha kuti Lazaro wasuzikanga kumotu, wangubalika kunyaki pamwenga wangusambuka nyama. Kweni venga nge kuti Lazaro wagona tulu takufwa natu. Malemba nganyaki ngayeruziya nyifwa ndi tulu takufwa natu. Bayibolu likamba kuti Stefano wati wabayika, “wangugona mu nyifwa.” (Machitidu 7:60) Paulo nayu wangulemba kuti Akhristu anyaki “akugona mu nyifwa.”
8. Kumbi tiziŵa wuli kuti ndi khumbu laku Chiuta cha kuti ŵanthu afwengi?
8 Kumbi Chiuta wangulenga Adamu ndi Eva kuti kunthazi azifwi? Awa! Yehova wanguŵalenga kuti aje kwamuyaya kweniso kwambula kutama. Yehova wangutilenga kuti tingafwanga cha, ndichu chifukwa chaki tikhumba cha kufwa. (Wakutaula 3:11) Apapi akhumba cha kuti ŵana ŵawu atamengi ndipuso afwengi, Yehova nayu wakhumba cha kuti titamengi ndipuso tifwengi. Pakuti Chiuta wangutilenga kuti tijengi kwamuyaya, nanga ntchifukwa wuli titufwa?
NTCHIFUKWA WULI TITUFWA?
9. Ntchifukwa wuli dangu lo Yehova wangupasa Adamu ndi Eva lenga lambula kusuza?
9 Yehova wangukambiya Adamu mumunda wa Edene kuti: “Vipasu va muchimiti chechosi cha mumunda uwu ungarya. Kweni ungaryanga cha vipasu va muchimiti chakuziŵisa chamampha ndi chiheni, chifukwa zuŵa lo wazamuryiya, wazamukufwa.” (Chiyambo 2:9, 16, 17) Dangu lakuvwika umampha lenili lenga lambula kusuza kulilondo ndipu Yehova ndiyu wenga wakwenere kukambiya Adamu ndi Eva chamampha ndi chiheni. Asani yiwu anguvwiya dangu lenili atingi alongongi kuti awonanga kuti Yehova ngwakwenere kulamuliya kweniso kuti awonga vinthu vosi vo wanguŵapasa.
10, 11. (a) Kumbi Satana wangunyenga wuli Adamu ndi Eva? (b) Ntchifukwa wuli Adamu ndi Eva ŵengavi chifukwa chakujigowoke pa vo anguchita?
10 Ntchakupasa chitima kuti Adamu ndi Eva angusankha kuleka kuvwiya Yehova. Satana wangufumba Eva kuti: “Kumbi mbunenesa kuti Chiuta wakukukambiyani kuti mungaryanga cha vipasu va muchimiti chechosi cha mumunda uwu?” Eva wangumuka kuti: “Vipasu va mu vimiti vosi va mumunda uwu tingarya. Kweni vipasu vo ve muchimiti cho che pakati pa munda, Chiuta wakukamba kuti: ‘Mungaryanga cha vipasu vaki, mungachikonga cha chifukwa mungafwa.’”
11 Pavuli paki, Satana wangukamba kuti: “Kufwa mufwengi cha. Chiuta waziŵa kuti zuŵa lo mwazamuryiya vipasu va muchimiti chenichi, masu nginu ngazamujulika ndipu mwazamuja nge Chiuta. Mwazamuziŵa chamampha ndi chiheni.” (Chiyambo 3:4-6) Satana wapenjanga kuti Eva waŵanaŵanengi kuti wangasankha yija chamampha ndi chiheni. Iyu wangumukambiya unenesa cha wa vo vatingi vichitikengi asani wanguleka kuvwiya. Satana wangukambiya Eva kuti wafwengi cha. Mwaviyo, Eva wangurya chipasu ndipu pavuli paki wanguchipasaku murumu waki. Adamu ndi Eva aziŵanga kuti Yehova wanguŵakaniza kurya chipasu. Ŵati ŵarya, angusankha kuleka kuvwiya dangu lakuvwika umampha kweniso lambula kusuza kulilondo. Yiwu angumutumbika cha Chiuta chifukwa chakuti angurya chipasu. Pengavi chifukwa chakujigowoke pa vo anguchita!
12. Ntchifukwa wuli vakuguŵisa kuti Adamu ndi Eva angumuvwiya cha Yehova?
12 Apapi ŵidu akwamba angumuvwiya cha Mulengi wawu ndipu angumuguŵisa ukongwa! Asani mwenga imwi, mwatingi muvwengi wuli? Tiyeruziyi kuti mwasuzika kulera ŵana ŵinu ŵaŵi, munthurumi ndi munthukazi. Pati pajumpha nyengu atikugalukiyani ndipu achita vo imwi mwakhumbanga cha kuti achiti. Kumbi mungakondwa?
13. Kumbi Yehova wang’anamuwanganji po wangukambiya Adamu kuti “uweriyengi so kufuvu”?
13 Chifukwa chakuleka kuvwiya, Adamu ndi Eva angutaya mwaŵi wakuja ndi umoyu wamuyaya. Yehova wangukambiya Adamu kuti: “Pakuti ndiwi fuvu, uweriyengi so kufuvu.” (Ŵerengani Chiyambo 3:19.) Ivi ving’anamuwa kuti Adamu wanguja so fuvu. (Chiyambo 2:7) Adamu wati wabuda, wangufwa ndipu umoyu waki ungumaliya penipo.
14. Ntchifukwa wuli titufwa?
14 Asani Adamu ndi Eva anguvwiya Chiuta, mphanyi ŵeche amoyu mpaka sonu. Kweni chifukwa chakuti anguleka kumuvwiya angubuda ndipu pavuli paki angufwa. Ubudi we nge matenda ngakofya ngakupasirana, ndichu chifukwa chaki tosi tikutoliyaku ubudi kwa apapi ŵidu. Titufwa chifukwa chakuti tosi tibalika ndi ubudi. (Ŵaroma 5:12) Chiuta wakhumbanga cha kuti ŵanthu afwengi ndipu Bayibolu likamba kuti nyifwa ndi “murwani.”
UNENESA UTITIFWATUWA
15. Kumbi kuziŵa unenesa wa vo vichitika asani munthu wafwa kutitiwovya wuli?
15 Isi tigomeza cha visambizu vaboza chifukwa chakuti tiziŵa vo vichitika asani munthu wafwa. Bayibolu likamba kuti ŵanthu wo akufwa atuvwa kuŵaŵa cha ndipuso akwiya cha. Tingalongoro nawu cha ndipu nawu angakambisana nasi cha. Tingaŵawovya cha kweniso nawu angatiwovya cha. Yiwu angatipweteka cha, mwaviyo tikhumbika cha kuŵawopa. Chinanga kuti ve viyo, alongozi a matchalitchi akamba kuti ŵanthu wo akufwa alutiriza kuja ndi umoyu kumalu nganyaki. Yiwu akamba so kuti tingawovya ŵanthu akufwa asani tipereka ndalama kwa asembi pamwenga ku ŵanthu wo akambika kuti mbatuŵa mtima. Isi tipusisika cha ndi maboza ngenanga chifukwa chakuti tiziŵa vo vichitika asani munthu wafwa.
16. Ndi boza nili lo matchalitchi nganandi ngasambiza pa nkhani ya vo vichitika asani munthu wafwa?
16 Satana wapusika ŵanthu kuti aŵanaŵanengi kuti akufwa alutiriza kuja ndi umoyu kumalu nganyaki. Iyu wagwirisiya ntchitu matchalitchi. Mwakuyeruziyapu, matchalitchi nganyaki ngasambiza kuti asani munthu wafwa, mzimu waki utachija ndi umoyu ku malu nganyaki. Kumbi kutchalitchi kwinu atikusambizani venivi pamwenga atikusambizani vo Bayibolu likamba? Satana wagwirisiya ntchitu maboza kuti ŵanthu aleki kuvwiya Yehova.
17. Ntchifukwa wuli kukamba kuti Yehova walanga ŵanthu kumotu nkhumunyoza?
17 Vo alongozi a matchalitchi nganandi asambiza vakupasa chitima. Mwakuyeruziyapu, anyaki asambiza kuti ŵanthu wo achita vinthu viheni azamulangika kwamuyaya kumotu. Ŵanthu wo asambiza boza lenili anyoza Yehova. Iyu wangaŵalanga cha ŵanthu mu nthowa yeniyi. (Ŵerengani 1 Yohane 4:8.) Kumbi imwi mungavwa wuli asani mungawona munthu munyaki walanga mwana waki mwakumuwotcha manja pa motu? Munthu waviyo mungamuwona kuti ngwankhaza ukongwa. Ndipu mungakhumba cha kuti waje bwezi linu. Satana wakhumba kuti tiwonengi kuti Yehova ndi munthu wankhaza.
18. Ntchifukwa wuli titenere cha kuwopa ŵanthu wo akufwa?
18 Alongozi a matchalitchi nganyaki asambiza kuti asani ŵanthu ŵafwa asambuka mizimu. Yiwu akamba kuti tiyitumbikengi mizimu yeniyi ndipuso tiyiwopengi, chifukwa yingatiwovya pamwenga yingatipweteka. Ŵanthu anandi agomeza boza lenili. Yiwu atopa ŵanthu wo akufwa, mwakuti atiŵasopa m’malu mwakusopa Yehova. Kweni kumbukani kuti akufwa aziŵa chechosi cha ndipu titenere cha kuŵawopa. Yehova ndiyu wakutilenga. Iyu ndiyu Chiuta waunenesa ndipu titenere kusopa iyu pe.
19. Kumbi kuziŵa unenesa wa vo vichitika asani munthu wafwa kutitiwovya wuli?
19 Kuziŵa unenesa wa vo vichitika asani munthu wafwa, kutitifwatuwa ku visambizu vaboza va matchalitchi nganandi. Unenesa wenuwu utitiwovya kuziŵa vinthu vamampha vo Yehova walayiza kuti watichitiyengi kunthazi.
20. Kumbi mu Mutu 7 tikambisanengenji?
20 Jobu yo wenga muteŵeti waku Chiuta wangufumba kuti: “Asani munthu wafwa, wangazija so ndi umoyu?” (Jobu 14:14) Kumbi vingachitika nadi kuti munthu yo wakufwa wazije so ndi umoyu? Vo Chiuta wamuka m’Bayibolu vakukondwesa ukongwa. Mu Mutu 7, tivwengi vo Chiuta wamuka.
^ ndimi 5 Ŵanthu anyaki agomeza kuti asani munthu wafwa mzimu waki ulutiriza kuja ndi umoyu. Asani mukhumba kuziŵa vinandi pa nkhani yeniyi wonani Fundu Yakukumaliya ya nambala 17 ndi 18.


text:
“Mazu Ngaku Chiuta . . . Nganthazi”
“Mazu ngaku Chiuta ngamoyu ndipuso nganthazi.”—ŴAH. 4:12.
SUMU: 37, 23
1. Ntchifukwa wuli tikhumbika cha kukayika kuti Mazu ngaku Chiuta nge ndi nthazi? (Wonani chithuzi cho che pachanya.)
ŴANTHU aku Yehova akayika cha kuti uthenga waki, wo ndi mazu ngaki “ngamoyu ndipuso nganthazi.” (Ŵah. 4:12) Tanandi tawona ukaboni wakuti Bayibolu le ndi nthazi yakusintha ŵanthu. Abali ndi azichi anyaki pakwamba ŵenga ankhungu, amwanga munkhwala wakutimbanyizga wongu kweniso ŵenga ndi jalidu la ureŵi. Anyaki vinthu vaŵayendiyanga umampha pa umoyu kweni awonanga kuti asoŵa chinthu chinyaki. (Wak. 2:3-11) Ŵanthu wo awonekanga kuti pengavi chamampha pa umoyu wawu, nthazi ya Mazu ngaku Chiuta yikuŵawovya kuti azisaniyi umoyu kunthazi. Panyaki mukuŵerengapu nkhani zakupambanapambana zo zisanirika mu Chigongwi cha Alinda pa mutu wakuti, “Bayibolu Lisintha Ŵanthu” ndipu zingukukondwesani. Mungawona kuti chinanga mphavuli pakuti Mkhristu wasambira uneneska, walutiriza kugwirisiya ntchitu Bayibolu kuti limuwovyi kuja pa ubwezi wakukho ndi Yehova.
2. Kumbi munyengu ya akutumika, Mazu ngaku Chiuta ngangulongo wuli kuti ngenga ndi nthazi?
2 Kumbi titenere kuzizwa kuti ŵanthu anandi mazuŵa nganu asintha ukongwa mijalidu yawu chifukwa chakusambira Mazu ngaku Chiuta? Awa! Venivi vititikumbusa abali ndi azichi a munyengu yakali wo alindizanga kuluta kuchanya. (Ŵerengani 1 Ŵakorinte 6:9-11.) Wati wakonkhosa za mijalidu yiheni yo yingachitisa kuti ŵanthu azileki kusere mu Ufumu waku Chiuta, wakutumika Paulo wanguti: “Mwanyaki aku yimwi mwenga aviyo.” Yiwu angusintha chifukwa chakuti Malemba kweniso mzimu wakupaturika waku Chiuta unguŵawovya. Ŵati asambira uneneska, anyaki akhumbikanga mbwenu kumalana ndi masuzgu ngakulungakulu ngo ngatingi ngachitisengi kuti aleki kuja pa ubwezi wamampha ndi Chiuta. Bayibolu likamba za Mkhristu munyaki yo wenga wakusankhika kuti wangusezgeka mumpingu kweni pavuli paki angumuweziyamu. (1 Ŵakor. 5:1-5; 2 Ŵakor. 2:5-8) Asani tiŵanaŵaniya za masuzgu ngo Akhristu anyidu akumana nangu, tichiskika kuti Mazu ngaku Chiuta ngatiŵawovya kumalana nangu.
3. Kumbi tikambisanengenji munkhani iyi?
3 Mazu ngaku Chiuta nganthazi ukongwa ndipu chifukwa chakuti Yehova wakutipasa, tikhumbika kungagwirisiya ntchitu umampha. (2 Tim. 2:15) Munkhani iyi tikambisanengi mo nthazi ya Mazu ngaku Chiuta yingagwiriya ntchitu (1) pa umoyu widu (2) mu upharazgi ndipuso (3) asani tikamba nkhani papulatifomu. Fundu izi zitikumbusengi kuti tiyanjengi kweniso tiwongengi Ada ŵidu akuchanya, wo atitisambiza kuti tiyanduwengi.—Yes. 48:17.
PA UMOYU WIDU
4. (a) Kumbi tikhumbika kuchitanji kuti Mazu ngaku Chiuta ngagwirengi ntchitu pa umoyu widu? (b) Kumbi imwi muŵerenga nyengu wuli Bayibolu?
4 Asani tikhumba kuti Mazu ngaku Chiuta ngagwirengi ntchitu pa umoyu widu, tikhumbika kungaŵerenganga nyengu zosi ndipu asani nkhwamachitika zuŵa lelosi. (Yos. 1:8) Mbuneneska kuti tanandi titangwamika kweni tizomereza cha kuti chinthu chechosi chititondekesi kuŵerenga Bayibolu chinanga kuti tingaŵa ndi ntchitu yakukhumbika ukongwa. (Ŵerengani Ŵaefeso 5:15, 16.) Ŵanthu anandi aku Yehova, atesesa kusaniya nyengu kuti aŵerengengi Bayibolu zuŵa lelosi. Achita ivi mulenji pamwenga mazulu kweniso asani asaniya mpata wewosi. Yiwu atuvwa nge yo wakulembaku Sumu yo wanguti: “Nditanja dangu linu! Nditiliŵanaŵaniya zuŵa losi.”—Sumu 119:97.
5, 6. (a) Ntchifukwa wuli tikhumbika kulunguruka? (b) Kumbi kulunguruka kungatiwovya wuli? (c) Kumbi imwi mwayanduwa wuli chifukwa chakuŵerenga Bayibolu ndi kulunguruka pa vo mwaŵerenga?
5 Kusazgiyapu pakuŵerenga Bayibolu, tikhumbika kulungurukanga pa vo taŵerenga. (Sumu 1:1-3) Asani tingachita viyo, vingatiwovya kugwirisiya ntchitu zeru za m’Bayibolu. Kaya tiŵerenga Mazu ngaku Chiuta kutuliya m’Bayibolu chayilu pamwenga pafoni, vo taŵerenga vitenere kuja mu mtima mwidu.
6 Kumbi kulunguruka kungatiwovya wuli? Anandi awona kuti asani aŵerenga nkhani ya m’Bayibolu akhumbika kuma dankha ndi kujifumba kuti: ‘Kumbi ndisambiranji zaku Yehova pa vo ndaŵerenga? Kumbi fundu yo yisanirika munkhani iyi nditiyigwirisiya ntchitu pa umoyu wangu? Kumbi ndi nampha po ndingasintha?’ Kupemphera ndi kulunguruka asani tiŵerenga Mazu ngaku Chiuta, kutiwovyengi kuti tigwirisiyengi ntchitu ulongozgi waki mwakukwana. Asani tingachita viyo, nthazi ya mazu ngaku Chiuta yigwirengi ukongwa ntchitu pa umoyu widu.—2 Ŵakor. 10:4, 5.
MU UPHARAZGI
7. Kumbi tingangagwilisiya wuli ntchitu umampha Mazu ngaku Chiuta asani tipharazga?
7 Ntchinthu wuli chingatiwovya kuti tigwirisiyengi ntchitu umampha Mazu ngaku Chiuta mu upharazgi? Chinthu chakwamba tikhumbika kugwirisiya ntchitu ukongwa Bayibolu asani tipharazga ndipuso asani tisambiza. Mubali munyaki wangukamba kuti, “Asani mungaŵa mu upharazgi ndi Yehova, kumbi mungalongoro mwija pe kwambula kumupasaku mpata kuti wakambepu?” Fundu yo mubali uyu wang’anamuwanga njakuti, asani titimuŵerenge Mazu ngaku Chiuta munthu yo titimupharazgiya, ndikuti titimupasa mpata Yehova kuti wakambisani ndi munthu yo. Asani tasankha lemba lamampha, lingaja la nthazi ukongwa kuluska vosi vo isi tingakamba. (1 Ŵat. 2:13) Jifumbeni kuti, ‘Kumbi nditesesa kuŵaŵerenge lemba ŵanthu wo nditiŵapharazgiya?’
8. Ntchifukwa wuli tikhumbika kuchita vinandi kuluska ŵaka kuŵaŵerenge lemba ŵanthu wo titiŵapharazgiya?
8 Mbuneneska kuti tikhumbika kuchita vinandi kuluska ŵaka kuŵaŵerenge lemba ŵanthu wo titiŵapharazgiya. Chifukwa wuli? Anandi atiliziŵa kamanavi Bayibolu penipo anyaki atiliziŵa cha. Umu ndimu so venge munyengu ya akutumika. (Ŵar. 10:2) Mwaviyo, tikhumbika cha kuŵanaŵana kuti munthu wavwengi vo vesi lo ling’anamuwa chifukwa chakuti tamuŵerenge. Tikhumbika nyengu kuti tisankhi vesi ndipu panyaki tingaŵerenga kaŵi mazu ngo nge ndi fundu yakukhumbika mu vesi lo, ndi kumukonkhose vo ngang’anamuwa. Kuchita ivi kungawovya kuti uthenga wa m’Mazu ngaku Chiuta, ujalikiskiki mumitima ndi mumaŵanaŵanu nga ŵanthu wo titiŵapharazgiya.—Ŵerengani Luka 24:32.
9. Kumbi tingalongo wuli kuti titumbika Bayibolu asani tikhumba kumulongo lemba munthu yo titimupharazgiya? Kambani chakuyeruzgiyapu.
9 Tingachita so umampha kuti asani tikhumba kumulongo munthu lemba, timukambiyengi mu nthowa yo yingalongo kuti titumbika Bayibolu. Mwakuyeruzgiyapu, tingakamba kuti, “Tiyeni tiwoni vo Mulengi widu wakamba pa nkhani yeniyi.” Asani tikambisana ndi munthu munyaki yo ndi Mkhristu cha tingakamba kuti, “Awonani vo Malemba ngakupaturika ngatitikambiya.” Pamwenga asani tipharazgiya munthu yo chisopa walivi nachu ntchitu, tingamufumba kuti, “Kumbi mukuvwapu ntharika iyi ya munyengu yakali?” Tingachita umampha kuŵanaŵaniya munthu weyosi mwakukoliyana ndi mo waliri ndi kusintha mo tingamufumbiya.—1 Ŵakor. 9:22, 23.
10. (a) Konkhosani vo mubali munyaki wangukumana navu. (b) Kumbi namwi muchipharazga mukuwona kuti Mazu ngaku Chiuta nge ndi nthazi?
10 Anandi awona kuti kugwirisiya ntchitu Bayibolu pakupharazga kutiŵawovya ukongwa ŵanthu wo atiŵapharazgiya. Ŵanaŵaniyani vo mubali munyaki wanguchita. Iyu wanguluta kwa Ada anyaki akukota wo aja achiŵerenga magazini ngidu kwa vyaka vinandi. M’malu mwakuŵapasa ŵaka Chigongwi cha Alinda chasonu, wanguŵaŵerenge lemba la mumagazini yo. Iyu wanguŵerenga lemba la 2 Ŵakorinte 1:3, 4, lo likamba kuti: ‘Ada alisungu likulu kweniso Chiuta wakupembuzga ukongwa . . . watitipembuzga mu mayeseru ngidu ngosi.’ Ada wo ŵati ŵavwa mazu yanga, anguchiskika ukongwa ndipu angupempha mubali yo kuti waŵaŵerenge so kachiŵi. Yiwu anguti, muwolu wawu ndi yiwu akhumbikanga kupembuzgika ndipu sonu akhumba kuziŵa vinandi vo Bayibolu likamba. Kumbi imwi muzomereza cha kuti Mazu ngaku Chiuta nge ndi nthazi yakusintha ŵanthu wo titiŵapharazgiya?—Mac. 19:20.
ASANI MUKAMBA NKHANI PAPULATIFOMU
11. Kumbi abali wo akamba nkhani papulatifomu ŵe ndi udindu ukulu nuwu?
11 Tikondwa asani te pa maunganu nga mpingu, unganu wapade ndipuso wachigaŵa. Tisanirika pa maunganu ngenanga kuti tisopi Yehova. Tiyanduwa ukongwa ndi ulongozgi wo tilonde kutuwa kwaku Yehova. Abali wo akamba nkhani pa maunganu ngenanga, aja ndi mwaŵi ukulu. Chinanga kuti ve viyo, akhumbika kuziŵa kuti ŵe ndi udindu ukulu. (Yak. 3:1) Yiwu atenere kuwonesesa nyengu zosi kuti vo asambiza vituliya nadi m’Mazu ngaku Chiuta. Asani mukamba nkhani papulatifomu, mungalongo wuli kuti Bayibolu le ndi nthazi?
12. Kumbi mubali yo wakamba nkhani wangachita wuli kuti walongo kuti nkhani yaki yituliya m’Malemba?
12 Asani mubali wakamba nkhani, watenere kuwonesesa kuti yituliya m’Malemba. (Yoh. 7:16) Kumbi wangachita wuli venivi? Iyu wakhumbika kuphwere kuti vo wakukumanapu navu ndi vakuyeruzgiyapu vo wakamba munkhani yaki pamwenga mo wakambiya nkhani, vileki kutimbanyiza uthenga wa m’Bayibolu. Mubali yo watenere kukumbuka kuti kuŵerenga ŵaka malemba nganandi, ndiku cha kungalongo kuti vo wasambiza vituliya m’Bayibolu. Iyu watenere so kuziŵa kuti kugwirisiya ntchitu malemba nganandi, kungachitisa kuti ŵanthu aleki kungakumbuka. Mwaviyo, wakhumbika kusankha malemba ngo nge ndi fundu zikuluzikulu, kuja ndi nyengu yakungaŵerenge, kungakonkhosa, kungagwirisiya ntchitu umampha ndipuso kukamba vakuyeruzgiyapu vakwenere. (Neh. 8:8) Asani nkhani yo yatuliya pa yimoza mwa ma autilayini ngo gulu lipereka, watenere kuyinozgeke ndi kuwona malemba ngo nge mu autilayini yo. Iyu wakhumbika kuziŵa kukoliyana kwa fundu zo ze mu autilayini ndi malemba ngo aŵikamu. Pavuli paki, wagwirisiyi ntchitu malemba ngo kuti wasambizi fundu zo ze mu autilayini. (Mungasaniya masachizgu ngakovya pa sambiru 21 mpaka 23 mubuku lakuti, Pindulani ndi Sukulu ya Utumiki wa Mulungu.) Kuluska vosi, wakhumbika kuromba kwaku Yehova ndi kumupempha kuti wamuwovyi kuti wakambi umampha fundu zakukhumbika ukongwa zo ze m’Malemba.—Ŵerengani Ezra 7:10; Nthanthi 3:13, 14.
13. (a) Kumbi mzichi munyaki wangukwaskika wuli ndi mo angugwirisiya ntchitu malemba pa maunganu nga mpingu? (b) Kumbi imwi mwayanduwa wuli ndi fundu za m’Malemba zo musambira pa maunganu nga mpingu?
13 Mzichi munyaki wa ku Australia wangukwaskika ukongwa ndi mo angugwirisiya ntchitu malemba pa maunganu ngidu nga mpingu. Chinanga kuti wangukumana ndi masuzgu ngakulu weche munamana, wangusambira Bayibolu ndipu wakujipatuliya kwaku Yehova. Muzichi uyu, vamusuzganga mbwenu kugomezga kuti Yehova watimuyanja. Pati pajumpha nyengu, wanguvwana kuti Chiuta watimuyanja. Ntchinthu wuli chingumuwovya kuti wasinthi maŵanaŵanu? Nyengu yinyaki wati walunguruka lemba lo lingukambika pa maunganu ngidu, wanguwona kuti likoliyana ndi mavesi nganyaki nga m’Bayibolu. * Kumbi namwi mukukwaskikapu ndi mo atingagwirisiya ntchitu Malemba pa maunganu nga mpingu, ngadera ndi ngachigaŵa?—Neh. 8:12.
14. Kumbi tingalongo wuli kuti titimuwonga Yehova pakutipasa Bayibolu?
14 Kumbi tiwonga cha kuti Yehova wakutipasa Bayibolu? Iyu wakupasa ŵanthu mazu ngaki chifukwa chakuti watiŵayanja kweniso wakufiska layizgu laki lakuti, Mazu ngaki ngaja muyaya. (1 Pet. 1:24, 25) Kukamba uneneska, tichita umampha kuŵerenga Mazu ngaku Chiuta nyengu zosi, kungagwirisiya ntchitu pa umoyu widu ndipuso asani tipharazgiya ŵanthu. Asani tichita viyo, ndikuti tiwonga kuti wakutipasa Bayibolu kweniso tilongo kuti titiliyanja.Kuluska vosi titimuyanja ukongwa Yehova Chiuta yo wakulemba Bayibolu.
^ ndimi 13 Wonani bokosi lakuti, “ Wangusintha Maŵanaŵanu.”


text:
MUTU 19
Lutirizani Kuja pa Ubwezi ndi Yehova
1, 2. Ndiyani yo wangativikiriya mazuŵa nganu?
TIYERUZIYI kuti mutenda pamsewu ndipu kutuza vuwa ya chimphepu chikulu. Mitambu yafipa ukongwa. Malimphezi ngatamba kung’anima kweniso ngadilirisa. Pambula kuswera vuwa yitamba kuwa ndipu mupenja malu ngakuti mubisamepu. Pakumaliya, mukondwa ukongwa chifukwa mwasaniya malu ngamampha ngakuti mubisamepu.
2 Mazuŵa nganu, vinthu vo vichitika mucharu tingaviyeruziya ndi vuwa ya chimphepu. Vinthu vilutiriya kunangika. Mwaviyo, mungajifumba kuti, ‘Kumbi ndiyani wangandivikiriya?’ Munthu munyaki yo wakulembaku buku la Sumu wangulemba kuti: “Ndikambiyengi Yehova kuti: ‘Imwi ndimwi malu ngangu ngakuthaŵiyapu ndipuso linga langu. Chiuta wangu yo nditimuthemba.’” (Sumu 91:2) Yehova wangatiwovya pa masuzu ngo tikumana nangu, ndipu watichitiyengi vinthu vamampha munthazi.
3. Kumbi tingachita wuli kuti Yehova wativikiriyengi?
3 Kumbi Yehova wangativikiriya wuli? Iyu wangatiwovya kumalana ndi suzu yeyosi yo takumana nayu. Chiuta ngwanthazi kuphara munthu weyosi yo wangakhumba kutipweteka. Chinanga kuti vinthu viheni vingatichitikiya, titenere kugomeza kuti Yehova wanozengi vinthu vosi munthazi. Bayibolu lititikambiya kuti: “Lutirizani kuchita vinthu vo vingachitisa kuti Chiuta wakuyanjeningi.” (Yuda 21) Asani tikhumba kuti Yehova watiwovyengi pa nyengu ya masuzu, titenere kuja nayu pa ubwezi. Kumbi tingachita wuli kuti tije pa ubwezi ndi Yehova?
MUWONGENGI CHANJU CHAKU CHIUTA
4, 5. Kumbi Yehova walongo wuli kuti watitiyanja?
4 Kuti tije pa ubwezi ndi Yehova, tikhumbika kuziŵa kuti iyu watitiyanja ukongwa. Ŵanaŵaniyani vinthu vosi vo Yehova watichitiya. Iyu wakutipasa charu chakutowa cho mwe vakume ndipuso nyama zakupambanapambana. Watitipasa so chakurya chamampha kweniso maji ngamampha ngo titumwa. Mwakugwirisiya ntchitu Bayibolu, Yehova watitikambiya zina laki ndipuso mijalidu yaki yamampha. Kuluska vosi, iyu wakulongo kuti watitiyanja ukongwa pakutuma Mwana waki Yesu kuti wazitifwiyi pacharu chapasi. (Yohane 3:16) Chifukwa cha sembi yo Yesu wakupereka, tilindiza kuzija ndi umoyu wamampha kunthazi.
5 Yehova wakujalikisa Ufumu wo Yesu ndiyu walamuliya. Ufumu wenuwu, ndi boma lakuchanya lo lituzengepu masuzu ngosi pambula kuswera yapa. Ufumu wenuwu, uchitisengi charu chapasi kuja paradayisu, weyosi wazamuja mwachimangu ndipuso mwalikondwa kwamuyaya. (Sumu 37:29) Yehova walongo so kuti watitiyanja chifukwa watitisambiza vo tingachita kuti tije ndi umoyu wamampha. Watitikambiya kuti tipempherengi kwaku iyu ndipu nyengu zosi ngwakunozeka kuvwa mapempheru ngidu. Venivi vilongo kuti Yehova watitiyanja tosi.
6. Ntchinthu wuli cho mukhumbika kuchita chifukwa chakuti Yehova watikuyanjani?
6 Ntchinthu wuli cho mukhumbika kuchita chifukwa chakuti Yehova watikuyanjani? Mukhumbika kumulongo kuti muwonga vinthu vosi vo wakuchitiyani. Ntchachitima kuti ŵanthu anandi mazuŵa nganu awonga cha. Venivi ndivu so vachitikanga mu nyengu yaku Yesu. Zuŵa linyaki Yesu wanguchiza ŵanthu amakhati akukwana 10, kweni yumoza pe ndiyu wanguwonga. (Luka 17:12-17) Tikhumbika kuja nge munthu yo wanguwonga Yesu. Nyengu zosi timuwongengi Yehova.
7. Kumbi tikhumbika kumuyanja wuli Yehova?
7 Tikhumbika so kulongo kuti titanja Yehova. Yesu wangukambiya akusambira ŵaki kuti atenere kwanja Yehova ndi mtima wawu wosi, umoyu wawu wosi ndipuso maŵanaŵanu ngawu ngosi. (Ŵerengani Mateyu 22:37.) Kumbi venivi ving’anamuwanji?
8, 9. Kumbi tingalongo wuli kuti titanja Yehova?
8 Kukamba ŵaka kuti titanja Yehova nkhwakukwana cha. Vakuchita vidu vitenere kulongo kuti titanja nadi Yehova ndi mtima widu wosi, umoyu widu wosi ndipuso maŵanaŵanu ngidu ngosi. (Mateyu 7:16-20) Bayibolu likamba kuti, asani titanja Chiuta tikhumbika kuvwiya marangu ngaki. Kuvwiya marangu ngaku Yehova nkhwambula kusuza chifukwa “ngazitu cha.”
9 Asani tivwiya Yehova tija ndi umoyu wamampha kweniso walikondwa. (Yesaya 48:17, 18) Tiyeni tiwoni vinthu vo vingatiwovya kuti tilutirizi kuja pa ubwezi ndi Yehova.
LUTIRIZANI KUJA PA UBWEZI NDI YEHOVA
10. Ntchifukwa wuli tikhumbika kulutiriza kusambira zaku Yehova?
10 Kumbi munguchita wuli kuti muje bwezi laku Yehova? Kusambira Bayibolu kwakuwovyani kuti mumuziŵi umampha Yehova kweniso muje nayu pa ubwezi. Ubwezi wenuwu we nge motu wo imwi mukhumba cha kuti uzimwi. Kuti motu uleki kuzimwa mukhumbika kusonkhaku nkhuni. Mwakuyanana ŵaka, mukhumbika kulutiriza kusambira zaku Yehova kuti ubwezi winu ndi iyu uje wakukho.
11. Kumbi kusambira Bayibolu kukuwovyeningi wuli?
11 Po mulutiriza kusambira Bayibolu, mukondwengi ndi vo musambirengi. Wonani mo akusambira ŵaŵi aku Yesu anguvwiya, Yesu wachiŵakonkhose mauchimi nga m’Bayibolu. Yiwu angukamba kuti: “Asi mitima yidu yingukwasika ukongwa wachikambisana nasi pamusewu, ndipuso wachitikonkhose Malemba mwakuvwika umampha?”
12, 13. (a) Ntchinthu wuli cho mukhumbengi cha kuchita? (b) Kumbi tingachita wuli kuti tilutirizi kwanja Yehova?
12 Akusambira angukwasika ukongwa ŵati avwisa Malemba. Namwiso mwati mwayamba kuvwisa vo Bayibolu likamba mutenere kuti mungukwasika ndipu mwakhumbisisanga kuziŵa vinandi. Venivi vingukuwovyani kuti mumuziŵi Yehova ndipuso mumuyanjengi. Mwaviyo, mukhumbengi cha kuti muleki kumuyanja Yehova.
13 Chifukwa chakuti sonu ndimwi bwezi laku Chiuta, yesesani kuchita vinthu vo vingakuwovyani kuti mulutirizi kuja nayu pa ubwezi wakukho. Mutenere kulutiriza kusambira zaku Yehova ndi Yesu kweniso kuŵanaŵaniya vo mwasambira ndi kuvigwirisiya ntchitu pa umoyu winu. (Yohane 17:3) Asani muŵerenga pamwenga musambira Bayibolu, mujifumbengi kuti: ‘Kumbi vo ndisambira vitindisambizanji zaku Yehova? Ntchifukwa wuli ndikhumbika kumuyanja ndi mtima wangu wosi kweniso umoyu wangu wosi?’
14. Kumbi kupemphera kutitiwovya wuli kuti tije pa ubwezi wakukho ndi Yehova?
14 Asani mwe ndi mubwezi winu, mukambisana nayu nyengu zosi ndipu kuchita viyo kutovya kuti muyanjanengi ukongwa. Mwakuyanana ŵaka, asani tikambisana ndi Yehova nyengu zosi, ubwezi widu ndi iyu uja wakukho. (Ŵerengani 1 Ŵatesalonika 5:17.) Pempheru ndi mphasu yamampha ukongwa yakutuliya kwa Awusefwi akuchanya. Nyengu zosi timukambiyengi vo ve mumtima mwidu. (Sumu 62:8) Mapempheru ngidu ngakhumbika cha kuja ngakuloŵeza kweni titenere kupemphera kutuliya pasi pa mtima. Asani tilutirizengi kusambira Bayibolu ndipuso kupemphera kwaku Yehova, ubwezi widu ndi iyu ujengi wakukho.
KUKAMBIYAKU ANYIDU ZAKU YEHOVA
15, 16. Kumbi ntchitu yakupharaza mutiyiwona wuli?
15 Asani tikhumba kulutiriza kuja pa ubwezi ndi Yehova, titenere kukambiyaku anyidu vo tigomeza. Palivi mwaŵi wakuyanana ndi kukambiyaku anyidu zaku Yehova. (Luka 1:74) Yesu wakukambiya Akhristu aunenesa wosi kuti apharazengi. Mwaviyo, weyosi wakhumbika kupharaza uthenga wamampha wa Ufumu waku Chiuta. Kumbi imwi mukwamba kupharaza?
16 Wakutumika Paulo wawonanga kuti ntchitu yakupharaza njakukhumbika ukongwa ndipu wangukamba kuti yenga “chinthu chakuzirwa.” (2 Ŵakorinte 4:7) Ntchitu yakukhumbika ukongwa yo mutenere kugwira, nkhukambiyaku ŵanthu zaku Yehova ndi vo wakhumba kuchita. Asani mupharaza, muteŵete Yehova ndipu iyu wawona kuti vo muchita vakukhumbika ukongwa. (Ŵahebere 6:10) Kupharaza kungawovya so imwi ndi ŵanthu wo mutiŵapharaziya kuti muje pa ubwezi ndi Yehova kweniso kuti muzilonde umoyu wamuyaya. (Ŵerengani 1 Ŵakorinte 15:58.) Kumbi pe ntchitu yinyaki yakukondwesa kuphara ntchitu yakupharaza?
17. Ntchifukwa wuli tikhumbika kupharaza mwaliŵi?
17 Ntchitu yakupharaza yikhumbika kugwirika mwaliŵi. Titenere ‘kupharaza mazu’ ndipu tikhumbika ‘kungapharaza mwaliŵi.’ (2 Timote 4:2) Ŵanthu akhumbika kuti aziŵi Ufumu waku Chiuta. Bayibolu likamba kuti: “Zuŵa likulu laku Yehova le pafupi! Le pafupi ndipu lituza mwaliŵi ukongwa!” Kukamba unenesa, umaliru ‘uswerengi cha!’ (Zefaniya 1:14; Habakuku 2:3) Pambula kuswera yapa, Yehova watuzengepu charu chiheni chaku Satana. Ivi vechendachitiki, ŵanthu wosi akhumbika kutcheŵeseka kuti asankhi kuteŵete Yehova.
18. Ntchifukwa wuli tikhumbika kusopa Yehova limoza ndi Akhristu anyidu?
18 Yehova wakhumba kuti timusopengi limoza ndi Akhristu anyidu. Bayibolu likamba kuti: “Tiyeni tiŵanaŵaniyanengi kuti tichisanengi pa chanju ndi ntchitu zamampha. Tingalekanga cha kuwungana pamoza, nge mo anyaki achitiya. Kweni tichisanengi ndipu tilutirizi kuchita venivi ukongwa po tiwona kuti zuŵa lo le pafupi.” (Ŵahebere 10:24, 25) Titenere kuyesesa kusanirikangapu pa maunganu ngosi. Asani te pa maunganu, tichisana ndi Akhristu anyidu.
19. Ntchinthu wuli cho chingatiwovya kuti tiyanjengi Akhristu anyidu?
19 Ku maunganu, mwamusaniya abali kweniso azichi akupambanapambana wo angakuwovyani kusopa Yehova. Yiwu atesesa kusopa Yehova nge mo imwi muchitiya. Abali ndi azichi ŵenaŵa, anangisa nyengu zinyaki chifukwa chakuti nawu mbakubuda. Mwaviyo, asani akunangiyani muŵagowokiyengi. (Ŵerengani Ŵakolose 3:13.) Nyengu zosi muwonengi mijalidu yamampha yo Akhristu anyinu ŵe nayu. Asani muchitengi viyo muŵayanjengi ukongwa ndipuso mujengi pa ubwezi wakukho ndi Yehova.
UMOYU WENEKU
20, 21. Kumbi “umoyu weneku” ndi nuwu?
20 Yehova wakhumba kuti mabwezi ngaki ngosi ngakondwengi. Bayibolu lititikambiya kuti kunthazi vinthu vazamukuŵa umampha ukongwa kupambana ndi mo viliri mazuŵa nganu.
21 Muparadayisu, tazamuja kwa vyaka 70 pamwenga 80 pe cha kweni tazamuja ndi “umoyu wamuyaya” ndipu tazamutamanga cha. Tazamuja mwachimangu kweniso mwalikondwa. Bayibolu likamba kuti wenuwu ndiwu “umoyu weneku.” Yehova watitilayiza kuti wazakutipasa umoyu wenuwu kweni tikhumbika ‘kukolesa’ chilindiza cho te nachu.
22. (a) Kumbi tingachita wuli kuti ‘tikolesi chilindiza cha umoyu weneku’? (b) Ntchifukwa wuli tingajipasa cha umoyu wamuyaya?
22 Kumbi tingachita wuli kuti ‘tikolesi chilindiza cha umoyu weneku’? Tikhumbika ‘kuchitanga vinthu vamampha.’ (1 Timote 6:18) Ivi ving’anamuwa kuti titenere kugwirisiya ntchitu vo tisambira m’Bayibolu. Chinanga kuti ve viyo, kuti tizisaniyi umoyu wamuyaya vithemba pa kuyesesa kwidu cha chifukwa tingajipasa cha umoyu wamuyaya. Umoyu wamuyaya ndi mphasu yo Yehova wazamupereka kwa ateŵeti ŵaki akugomezeka chifukwa cha ‘lisungu laki likulu.’ (Ŵaroma 5:15) Awusefwi akuchanya mbakukhumbisisa kuzipasa mteŵeti wawu weyosi wakugomezeka mphasu yeniyi.
23. Ntchifukwa wuli tikhumbika kusankha umampha?
23 Jifumbeni kuti, ‘Kumbi ndisopa Chiuta mu nthowa yo iyu wazomereza?’ Asani muwona kuti mukhumbika kusintha, sinthani mwaliŵi. Yehova wajengi malu ngidu ngakubisamapu asani titimugomeza ndipuso tichita chechosi cho tingafiska kuti timuvwiyi. Iyu wavikiriyengi ŵanthu ŵaki mu mazuŵa ngakumaliya nga charu chaku Satana. Pavuli paki, Yehova wazamuwonesesa kuti wafiska layizu laki lakutipasa umoyu wamuyaya m’Paradayisu. Mungazisaniya umoyu weneku asani sonu musankhengi umampha!


text:
MUTU 13
Wonani Umoyo Nga Umo Chiuta Wakuwuwonera
Kasi Chiuta wakuwuwona wuli umoyo?
Kasi Chiuta wakuti wuli pa nkhani ya kufumiska nthumbo?
Kasi tikulongora wuli kuti tikuwona umoyo kuti ngwakuzirwa?
1. Kasi ninjani wakalenga vyamoyo vyose?
NTCHIMI Yeremiya yikati: “Yehova ndiyo Chiuta waunenesko. Ni Chiuta wamoyo.” (Yeremiya 10:10) Kweniso Yehova ni Mlengi wa vyamoyo vyose. Pakuyowoya za iyo, ŵangelo ŵakati: “Mukalenga vinthu vyose, ndipo chifukwa cha khumbo linu vikaŵako ndipo vikalengeka.” (Chivumbuzi 4:11) Pakwimba sumu yakulumba Chiuta, Fumu Davide yikati: “Chisimi cha umoyo chili na imwe.” (Salimo 36:9) Ipo umoyo ntchawanangwa chakufuma kwa Chiuta.
2. Kasi Chiuta wakutipa vichi kuti tilutilire kuŵa na umoyo?
2 Kweniso Yehova ndiyo wakutisungilira. (Milimo 17:28) Wakutipa chakurya, maji agho tikumwa, mphepo iyo tikuthuta, na charu icho tikukhalapo. (Ŵerengani Milimo 14:15-17.) Ivyo Yehova wakutipa vikovwira kuti umoyo unozgenge. Kweni kuti umoyo unozge chomene, tikwenera kusambira malango gha Chiuta na kughalondezga.
WONANI UMOYO KUŴA WAKUZIRWA
3. Kasi Chiuta wakachita nayo wuli Kayini apo wakakoma Abelu?
3 Chiuta wakukhumba kuti tizirwiskenge umoyo withu na wa ŵanyithu. Mwachiyelezgero, mu nyengo ya Adamu na Eva, mwana wawo Kayini wakakwiyira munung’una wake Abelu. Yehova wakachenjezga Kayini kuti para walutilira kuŵa na ukali, wangachita chinthu chiheni chomene. Kweni Kayini wakapulikira yayi. “Wakawukira munung’una wake Abelu na kumukoma.” (Genizesi 4:3-8) Yehova wakamulanga Kayini chifukwa cha kukoma munung’una wake.
4. Kasi malango agho Chiuta wakapeleka ku Ŵaisrayeli ghakulongora kuti tikwenera kuwuwona wuli umoyo?
4 Pakati pajumpha vyaka 2,400, Yehova wakapeleka malango ku Ŵaisrayeli kuti ghaŵawovwire kuti ŵamuteŵeterenge makora. Nyengo zinyake malango agha ghakuchemeka Dango la Mozesi chifukwa Chiuta wakaghapeleka kwizira mwa ntchimi Mozesi. Limoza mwa malango agha likaŵa lakuti: “Ungakomanga munthu chara.” (Dotoronome 5:17) Dango ili likasambizganga Ŵaisrayeli kuti Chiuta wakuwona umoyo wa munthu kuti ngwakuzirwa, ndipo ŵanthu nawo ŵakwenera kuwona umoyo wawo na wa ŵanyawo kuti ngwakuzirwa.
5. Kasi ntchakwenelera kufumiska nthumbo?
5 Wuli pakuyowoya za umoyo wa bonda uyo wali mu nthumbo? Kuyana na malango agho Chiuta wakapeleka ku Ŵaisrayeli kwizira mwa Mozesi, kukaŵa kwananga kukoma bonda uyo wachali mu nthumbo ya mama. Nanga uŵe umoyo wa bonda uyo wachali mu nthumbo ngwakuzirwa kwa Yehova. (Ŵerengani Ekisodo 21:22, 23; Salimo 127:3.) Ichi chikung’anamura kuti kufumiska nthumbo nkhwananga.
6. Chifukwa wuli tikwenera yayi kutinkha ŵanyithu?
6 Para tikuwona umoyo kuti ngwakuzirwa, titinkhenge yayi ŵanyithu. Baibolo likuti: “Waliyose uyo wakutinkha mubali wake ngwakukoma ŵanthu, ndipo mukumanya kuti uyo wakukoma ŵanthu wazamupokera yayi umoyo wamuyirayira.” (1 Yohane 3:15) Para tikukhumba umoyo wamuyirayira, tikwenera kuwuskamo kamtima ka kutinkha ŵanyithu, chifukwa mbembe zinandi zikwamba chifukwa cha kutinkhana. (1 Yohane 3:11, 12) Ntchakuzirwa kuti tisambire kutemwana.
7. Kasi munthu wangalongora wuli kuti wakuzirwiska yayi umoyo?
7 Kasi umoyo withu nawo tikwenera kuwuwona kuti ngwakuzirwa? Mwakawiro, ŵanthu ŵakukhumba yayi kufwa. Kweni ŵanyake kuti ŵasanguluke ŵakuchita vinthu ivyo vingaŵakoma. Mwachiyelezgero, ŵanyake ŵakukhweŵa panji kubema hona, chamba, panji kumwa munkhwala wakutimbanizga wongo. Vinthu ivi ni viheni ku thupi la munthu ndipo ŵanandi vikuŵakoma. Uyo wakuchita ivi wakuzirwiska yayi umoyo. Vinthu ivi ni vyaukazuzi pamaso pa Chiuta. (Ŵerengani Ŵaroma 6:19; 12:1; 2 Ŵakorinte 7:1.) Kuti Chiuta wakondwe na uteŵeti withu, tikwenera kuleka vinthu ivi, nangauli chingaŵa chakusuzga. Yehova wangatovwira ndipo wakuwonga chomene para tikuyezgayezga kuwona umoyo kuti ngwakuzirwa. Umoyo uwu ntchawanangwa chapadera icho Chiuta wali kutipa.
8. Chifukwa wuli nyengo zose tikwenera kujivikilira ku ngozi?
8 Para tikuwona umoyo kuŵa wakuzirwa, nyengo zose tijivikilirenge ku ngozi. Tichitirenge dala yayi vinthu ivyo vingatipweteka, panji kuchita vinthu ivyo vingatikoma chifukwa cha kukhumba kusanguluka waka. Tilekenge kwendeska uheni galimoto panji njinga. Kweniso tichitengeko yayi maseŵero gha mbembe panji maseŵero ghalighose agho ghangatikoma. (Salimo 11:5) Dango ilo Chiuta wakapeleka ku Ŵaisrayeli likati: “Usange wazenga nyumba yiphya, uŵikeposo kachiliŵa pachanya pa mtenje, kuti uleke kuŵa na mulandu wa ndopa para munthu wawapo.” (Dotoronome 22:8) Kuti tilondezge fundo ya mu lemba ili, tikwenera kuwoneseska kuti masitepe ghakunjilira mu nyumba yithu ngawemi kuti munthu waleke kuwa, na kupwetekeka. Para muli na galimoto panji njinga, woneseskani kuti vyose vyakukhumbikwira vili makora. Lekani kuzomerezga kuti nyumba panji galimoto yinu yimukomani panji kukoma ŵanyinu.
9. Kasi tichitenge wuli na vinyama usange tikuwona umoyo kuti ngwakuzirwa?
9 Wuli pakuyowoya za umoyo wa vinyama? Umoyo wa vinyama nawo ngwakuzirwa kwa Mlengi. Chiuta wakuzomerezga kukoma nyama para tiryenge, kutorako chakuvwara, panji usange tikukhumba kujivikilira. (Genizesi 3:21; 9:3; Ekisodo 21:28) Kweni nkhwananga kuchitira nkhaza vinyama panji kukoma mwamaseŵera waka. Kuchita nthena kukulongora kuti tikuzirwiska yayi umoyo.
KUZIRWISKA NDOPA
10. Kasi Chiuta wakalongora wuli kuti pali kukolerana pakati pa umoyo na ndopa?
10 Kayini wakati wakoma munung’una wake Abelu, Yehova wakamuphalira kuti: “Ndopa za munung’una wako zikulilira ine kufuma pasi.” (Genizesi 4:10) Apo Yehova wakayowoya za ndopa za Abelu, wakang’anamuranga umoyo wa Abelu. Kayini wakakoma umoyo wa Abelu, ntheura wakeneranga kulangika. Vikaŵa nga ni para ndopa za Abelu, panji kuti umoyo wake, ukaliranga kwa Yehova kuti wachitepo kanthu kuti urunji uwoneke. Pamanyuma pa Chigumula cha mu nyengo ya Nowa, Chiuta wakalongoraso kuti pali kukolerana pakati pa umoyo na ndopa. Pambere Chigumula chindize, ŵanthu ŵakaryanga waka vipambi, mphangwe, na vyakumera vinyake. Pamanyuma pa Chigumula, Yehova wakaphalira Nowa na ŵana ŵake kuti: “Vyamoyo vyose ivyo vikwenda viŵenge chakurya chinu.” Kweni Chiuta wakaŵakanizga chinthu chinyake, wakati: “Kweni mungaryanga nyama lumoza na umoyo wake yayi, uwo ni ndopa zake.” (Genizesi 1:29; 9:3, 4) Fundo iyi yikulongora kuti Yehova wakuwona kuti pali kukolerana pakati pa umoyo na ndopa.
11. Kwambira mu nyengo ya Nowa, kasi Yehova wakukanizga kuchita nazo vichi ndopa?
11 Tikulongora kuti tikuzirwiska ndopa para tikuleka kurya ndopa. Mu Dango ilo Yehova wakapa Ŵaisrayeli, wakati: “Usange Muisrayeli . . . wazengera na kukora nyama panji chiyuni, ivyo ni vyakuzomerezgeka kurya, wathire pasi ndopa na kuwundapo fuvu. . . . Nkhaphalira Ŵaisrayeli kuti: ‘Mungaryanga yayi ndopa za chamoyo cha mtundu uliwose.’” (Levitiko 17:13, 14) Dango la kukanizga kurya ndopa za nyama, ilo Chiuta wakapeleka kwa Nowa vyaka 800 pambere malango ghandapelekeke ku Ŵaisrayeli, likaŵa lichali kugwira ntchito. Yehova wakakhumbanga kuti ŵateŵeti ŵake ŵaryenge nyama pera, ndopa yayi. Ŵakeneranga kuthira pasi ndopa, icho chikaŵa nga ŵakuwezgera umoyo wa nyama kwa Chiuta.
12. Kasi ni dango wuli lakukhwaskana na ndopa ilo Chiuta wakapeleka ku Ŵakhristu ŵakwambilira ilo lichali kugwira ntchito?
12 Ŵakhristu nawo ŵakwenera kupulikira dango la kuleka kurya ndopa. Mu nyengo ya Ŵakhristu ŵakwambilira, ŵapositole na ŵanalume ŵalara ŵakakumana kuti ŵadumbiskane malango agho mipingo yose ya Ŵakhristu yikeneranga kulondezga. Ŵakakaka fundo iyi: “Pakuti mzimu utuŵa na ise tawona kuti ntchiwemi kuleka kusazgapo vizito vinyake pa imwe, padera pa vinthu vyakwenelera ivi: kuti mulutilire kuziŵizga vinthu vyakupelekeka sembe ku vikozgo, ndopa, vyakunyongeka, na uzaghali.” (Milimo 15:28, 29; 21:25) Ntheura, tikwenera ‘kuziŵizga ndopa.’ Kuyana na umo Yehova wakuwonera, kuziŵizga ndopa vikuyana waka na kuleka kusopa vikozgo na uzaghali.
13. Yowoyani chiyelezgero icho chikulongora kuti dango la kuziŵizga ndopa likung’anamuraso kuleka kupokera panji kupeleka ndopa.
13 Kasi kuziŵizga ndopa kukung’anamuraso kuleka kupeleka panji kupokera ndopa? Enya. Tiyelezgere kuti dokotala wamuphalirani kuti muleke kumwa moŵa, kasi ndikuti wakung’anamura kuti muleke waka kumwera ku mulomo kweni mungaŵika mu misipa? Yayi. Mwakuyana waka, kuziŵizga ndopa kukung’anamura kuleka kuzinjizga mu thupi linu mu nthowa yiliyose. Ntheura, dango lakuti tiziŵizge ndopa likung’anamura kuti tileke kuzomerezga waliyose kuti wanjizge ndopa mu thupi lithu.
14, 15. Kasi Mkhristu wangachita wuli para ŵadokotala ŵati wapokere ndopa? Ndipo chifukwa wuli?
14 Wuli usange Mkhristu wapwetekeka chomene panji ŵamupangenge opareshoni yikuru? Tiyelezgere kuti ŵadokotala ŵakuti wapokere ndopa, chifukwa para wandapokere wafwenge. Mbunenesko kuti palije munthu uyo wangakhumba kufwa. Ntheura wangazomera nthowa zinyake zakovwilira ŵalwari kwambura ndopa, kuti wasungilire umoyo, uwo ntchawanangwa chapadera chakufuma kwa Chiuta. Wangapempha kuti ŵamovwire na nthowa izi para zilipo, m’malo mwa kumupa ndopa.
15 Kasi Mkhristu wangaswa dango la Chiuta chifukwa cha kukhumba kusazgirako umoyo mu charu chiheni ichi? Yesu wakati: “Waliyose uyo wakukhumba kuponoska umoyo wake wawutayenge, kweni waliyose uyo wakutaya umoyo wake chifukwa cha ine wawusangenge.” (Mateyu 16:25) Tikukhumba yayi kufwa. Kweni para tingaswa dango la Chiuta chifukwa cha kukhumba kuponoska umoyo wasono, mbwenu umoyo wamuyirayira utipambenge. Ipo ntchamahara kugomezga kuti dango la Chiuta ndaurunji, ndiposo kuti para tingafwa, Yehova uyo wakupeleka umoyo, wazamutiwuska na kutipaso umoyo.
16. Kasi ŵateŵeti ŵa Chiuta ŵasimikizga kuchita vichi pa nkhani ya ndopa?
16 Mazuŵa ghano, ŵateŵeti ŵa Chiuta ŵakugomezgeka ŵakupulikira dango lakukhwaskana na ndopa. Ŵakurya yayi ndopa munthowa yiliyose. Ndipo ŵazamupokerapo yayi ndopa para ŵalwara. * Ŵakumanya makora kuti Chiuta uyo wakalenga ndopa, ndiyo wakumanya icho ntchiwemi kwa iwo. Kasi namwe mukugomezga kuti Chiuta ndiyo wakumanya icho ntchiwemi kwa ise?
NTHOWA YIMOZA PERA IYO ŴAKAGWILISKIRANGA NTCHITO NDOPA
17. Mu nyengo ya Ŵaisrayeli, kasi Yehova wakaŵazomerezga kuti ŵagwiliskirenge ntchito ndopa pa vichi pera?
17 Dango ilo Chiuta wakapeleka ku Ŵaisrayeli likayowoya nthowa yimoza pera iyo ŵanthu ŵakeneranga kugwiliskira ntchito ndopa. Pakuyowoya za umo Ŵaisrayeli ŵakeneranga kusopera, Yehova wakaŵapa dango ili: “Umoyo wa chamoyo chilichose uli mu ndopa, ndipo namupani izo pa jotchero kuphepiskira umoyo winu, pakuti ndopa ndizo zikuphepiska.” (Levitiko 17:11) Para Ŵaisrayeli ŵananga, ŵakagowokerekanga para ŵapeleka sembe ya nyama na kuŵika ndopa zake zinyake pa jotchero ilo likaŵa mu chihema chakukumanamo panji ilo pamanyuma likaŵa mu tempile. Nthowa yimoza pera iyo ndopa zikagwiranga ntchito mphakupeleka sembe.
18. Kasi tikusanga vitumbiko wuli chifukwa cha ndopa izo Yesu wakathiska?
18 Ŵakhristu ŵaunenesko ŵachali pasi pa Dango yayi. Ntheura, ŵakupeleka sembe za nyama yayi nesi kuŵika ndopa za nyama pa jotchero. (Ŵahebere 10:1) Kweni ndopa izo Ŵaisrayeli ŵakaŵikanga pa jotchero zikayimiranga sembe yapadera ya Mwana wa Chiuta, Yesu Khristu. Nga umo tikasambilira mu Mutu 5, Yesu wakapeleka umoyo wake chifukwa cha ise. Wakathiska ndopa zake kuti ziŵe sembe. Pamanyuma, wakakwera kuchanya ndipo wakapeleka kwa Chiuta mtengo wa ndopa zake. (Ŵahebere 9:11, 12) Sembe iyi yikajura mwaŵi wakuti zakwananga zithu zigowokereke na kuti tizakasange umoyo wamuyirayira. (Mateyu 20:28; Yohane 3:16) Ndopa izo Yesu wali kuthiska ni zakuzirwa chomene. (1 Petrosi 1:18, 19) Tingazakapona pekha para tili na chipulikano mu ndopa izo Yesu wakathiska.
19. Kasi tikwenera kuchita vichi kuti tiŵe ŵambura “mulandu wa ndopa za ŵanthu wose”?
19 Tikumuwonga chomene Yehova chifukwa cha chitemwa chake pakutipa umoyo. Fundo iyi yikutichiska kuti tiphalirengeko ŵanyithu kuti para tili na chipulikano mu sembe ya Yesu, tizamusanga umoyo wamuyirayira. Para ŵanyithu tikuŵafipira mtima, tiŵikengepo mtima kuŵaphalirako za Yehova. (Ŵerengani Ezekiyeli 3:17-21.) Para tikuŵikapo mtima kuchita nthena, tiyowoyenge nga ni Paulosi, uyo wakati: “Nilije mulandu wa ndopa za ŵanthu wose. Pakuti nkhalekapo chara kumuphalirani khumbo lose la Chiuta.” (Milimo 20:26, 27) Nthowa yiwemi chomene iyo tingalongolera kuti tikuwona umoyo na ndopa kuti ni vyakuzirwa, ni para tikuphalirako ŵanthu za Chiuta na khumbo lake.
^ ndime 16 Kuti mumanye nthowa zinyake izo ŵadokotala ŵangawovwilira ŵalwari m’malo mwa kuŵapa ndopa, wonani burosha la Chicheŵa la mutu wakuti Kodi Mwazi Ungapulumutse Motani Moyo Wanu? peji 13-17, lakupharazgika na Ŵakaboni ŵa Yehova.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
6 “Chenjerani kuti muleke kuchita urunji winu panthazi pa ŵanthu kuti ŵamuwonani.+ Para mungachita nthena, Awiskemwe ŵakuchanya ŵamupaninge njombe chara.
2 Ntheura para ukupeleka vyawanangwa vyalusungu, ungalizganga mbata panthazi pako chara, nga umo ŵapusikizgi ŵakuchitira mu masunagoge na mu misewu, mwakuti ŵalumbike na ŵanthu. Nadi pano, nkhumuphalirani, ŵakupokerathu njombe yawo yose.
3 Kweni iwe, para ukupeleka vyawanangwa vyalusungu, woko lako lamazere lileke kumanya icho woko lako lamalyero likuchita,
4 mwakuti vyawanangwa vyako vyalusungu viŵe vyachisisi. Ndipo Awuso awo ŵakuwona vyose ŵazamukuwezgerapo.+
5 “Kweniso, para mukulomba, mungaŵanga nga mbapusikizgi chara,+ chifukwa ŵakutemwa kulomba uku ŵimilira mu masunagoge na mu mphatukano za misewu yikuru kuti ŵanthu ŵaŵawone.+ Nadi nkhumuphalirani, ŵakupokerathu njombe yawo yose.
6 Kweni para ukulomba, njira mu chipinda chako ndipo para wajarako ku mulyango, lomba kwa Awuso awo ŵali kuudesi.+ Ndipo Awuso awo ŵakuwona vyose ŵazamukuwezgerapo.
7 Para ukulomba, ungayowoyanga vinthu vimoza pera mwakuwerezgawerezga chara, nga umo ŵanthu ŵamitundu ŵakuchitira, pakuti ŵakughanaghana kuti ŵapulikikwenge chifukwa cha kuyowoya mazgu ghanandi.
8 Ntheura, mungaŵanga nga ndiwo chara, pakuti Awiskemwe ŵakumanya ivyo mukusoŵerwa+ pambere mundaŵalombe.
9 “Ntheura, pakulomba mutenge:+
“‘Adada ŵithu imwe muli kuchanya, zina linu+ lituŵiskike.+
10 Ufumu+ winu wize. Khumbo+ linu lichitike pano pasi nga nkhuchanya.+
11 Mutipe chakurya chithu cha zuŵa ili.+
12 Mutigowokere zakwananga zithu, nga umo nase taŵagowokera awo ŵatinangira.+
13 Ndipo mungatitoleranga mu kuyezgeka chara,+ kweni mutiwombore kwa muheni.’+
14 “Pakuti usange mukugowokera ŵanthu maubudi ghawo, Awiskemwe ŵakuchanya nawo ŵamugowokeraninge.+
15 Kweni usange mukugowokera chara ŵanthu maubudi ghawo, Awiskemwe nawo ŵamugowokeraninge chara maubudi ghinu.+
16 “Para mukuziŵizga kurya,+ lekani kuŵa na visko vyachitima nga mbapusikizgi, chifukwa ŵakukwinyimbura visko vyawo kuti ŵanthu ŵaŵawone kuti ŵakuziŵizga kurya.+ Nadi nkhumuphalirani, ŵakupokerathu njombe yawo yose.
17 Kweni iwe, para ukuziŵizga kurya, phaka mafuta ku mutu wako na kugeza kumaso,
18 mwakuti uleke kuwoneka ku ŵanthu kuti ukuziŵizga kurya, kweni kwa Awuso pera awo ŵali kuudesi. Ndipo Awuso awo ŵakuwona vyose ŵakupenge njombe.
19 “Lekani kujiŵikira usambazi pa charu chapasi,+ apo vidoyo na mlosko vikunanga, ndiposo apo ŵankhungu ŵakugumura na kwiba.
20 Kweni mujiŵikire usambazi kuchanya,+ uko nanga ni vidoyo panji mlosko vikunanga chara,+ ndiposo uko ŵankhungu ŵakugumura na kwiba chara.
21 Pakuti uko kuli usambazi wako, ndiko mtima wako uŵengeso.
22 “Nyali ya thupi ni jiso.+ Ntheura usange jiso lako likudodoliska pa chimoza, thupi lako lose liŵenge lakungweluka.
23 Kweni usange jiso lako ndiheni,+ thupi lako lose liŵenge mu chisi. Usange ungweru uwo uli mwa iwe ni chisi, nawo mbukuru wa chisi ichi!
24 “Palije uyo wangateŵetera nga ni muzga wa mabwana ghaŵiri, chifukwa panji watinkhenge yumoza na kutemwa munyake,+ panji wademelerenge kwa yumoza na kuyuyura munyake. Vingachitika yayi kuti pa nyengo yimoza muŵe ŵazga ŵa Chiuta na Usambazi.+
25 “Pa chifukwa ichi, nkhumuphalirani kuti: Lekani kwenjerwa+ na umoyo winu kuti muryengechi panji mumwengechi, nesi ivyo muvwalikenge mathupi ghinu.+ Asi umoyo ukuluska chakurya ndipo thupi likuluska chakuvwara?+
26 Laŵisiskani viyuni vyamudera,+ vikuseŵa mbuto chara panji kuvuna nesi kulonga mu nthamba, kweni Awiskemwe ŵakuchanya ŵakuvilyeska. Asi imwe muli ŵakuzirwa kuluska ivyo?
27 Ni njani wa imwe uyo chifukwa cha kwenjerwa wangasazgirako ora limoza ku umoyo wake?+
28 Kweniso, chifukwa wuli mukwenjerwa kuti muvwarengechi? Sambirani ku maluŵa ghamuthengere umo ghakukulira. Ghakugwira ntchito chara, nesi kupanga salu.
29 Kweni nkhumuphalirani kuti, nanga ni Solomoni+ mu uchindami wake wose wandavwarepo laya lakutowa lakuyana na maluŵa agha.
30 Sono usange Chiuta ndimo wakuvwalikira vyakumera vyamuthengere, ivyo muhanya uno vilipo ndipo namachero vikuponyeka pa moto, asi wavwalikenge chomene imwe, imwe ŵachipulikano chichoko?
31 Ntheura kwenjerwa napachoko chara+ kuti, ‘Tiryengechi?’ panji, ‘Timwengechi?’ panji, ‘Tivwarengechi?’+
32 Chifukwa vyose ivi ni vinthu ivyo ŵamitundu ŵakuvipenja chomene. Awiskemwe ŵakuchanya ŵakumanya kuti mukusoŵerwa vinthu vyose ivi.
33 “Ipo lutilirani kupenja dankha Ufumu na urunji wake, ndipo vinthu vinyake vyose ivi visazgikirengeko kwa imwe.+
34 Ntheura, kwenjerwa napachoko chara vya zuŵa lakulondezgapo,+ chifukwa zuŵa lakulondezgapo liŵenge na vyenjezgo vyake. Zuŵa lililose lili na masuzgo ghake.
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Mateyu 6
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
MTWE 1
Ana Yisyesyene Yakwamba Mlungu Yili Yatuli?
Ana yisyene Mlungu akusatusamalila?
Ana Mlungu ali jwatuli? Ana akwete lina?
Ana yili yakomboleka kum’ŵandicila Mlungu?
1, 2. Ligongo cici kuwusya yiwusyo kuli kwakusosekwa?
ANA pakwete papikene yiwusyo ya ŵanace? Ŵajinji akusawusya yiwusyo patandite kulijiganya kuŵeceta. Mwalung’wanu akusalolecesya ni kwawusya yiwusyo mpela yakuti: Ligongo cici lyuŵa lyangaŵala cilo? Ana ndondwa sipali silingwa kwinani? Ana ŵani ŵaŵayijigenye yijuni kwimba? Mpaka alinjilile kwanga, nambo ndaŵi sine yikusaŵa yakusawusya. Atamose ali ajanjile cenene, pakusapagwasoni ciwusyo cine cakuti: Ligongo cici?
2 Ngaŵa kuti ŵanacepe ni ŵakusawusya yiwusyo. Wosope patukukula tukusawusyaga yiwusyo. Tukusawusyaga kuti tumanyilile yakogoya yatukusosekwa kuyiŵambala, soni kuti tumanyilile yindu yakutesya lungw’anu. Nambo ŵajinji ŵangawusya yiwusyo, mnopemnope yiwusyo yakusosekwa mnope. Ŵangasosasosa kwanga kwa yiwusyo yakwete.
3. Ligongo cici ŵandu ŵajinji akusaleka kuwusya yiwusyo yakusosekwa mnope?
3 Aganicisye ya ciwusyo cacili pa cikuto ca bukuji, soni yiwusyo yayili m’maloŵe gandanda ga m’bukuji, kapena yayili kundanda kwa mtwewu. Yeleyi yili yine mwa yiwusyo yakusosekwa mnope yampaka awusye. Nambope, ŵandu ŵajinji alesile kusosasosa kwanga kwa yiwusyo yakwete. Ligongo cici? Ana Baibulo mpaka jijanje yiwusyoyi? Ŵane akusaganisya kuti kwanga kwa Baibulo kuli kwakusawusya kukupikanicisya. Ŵandu ŵane akusaganisya kuti kuwusya yiwusyo kuli kwakutesya sooni. Soni ŵane akusaganisya kuti yiwusyo mpela yeleyi kuli cenene kwalecela acimlongola ŵa dini ni ŵakwiganya. Wawojo akuganisya wuli?
4, 5. Ana yiwusyo yakusosekwa mnope yapi yampaka tuliwusye pa umi, soni ligongo cici tukusosekwa kusosasosa kwanga kwakwe?
4 Mwangakayicila wawojo akusasaka kumanyilila kwanga kwa yiwusyo yakusosekwa mnope ya pa umi. Mwine ndaŵi sine akusaliwusya kuti: ‘Ana lisosa lya umi lili cici? Ana umi ni uwuwupe basi? Ana Mlungu ali jwatuli?’ Kuwusya yiwusyo yeleyi kuli kwambone, soni ngakusosekwa kuleka mpaka ali apatile kwanga kwakamucisya. Jwakwiganya jwakumanyika cenene Yesu Klistu ŵatite: “M’ŵende, nipo Mlungu tacimpa yimkusaka, msosesose nipo timsimane, poposyani nipo Mlungu tacim’wugulila litanga.”
5 Naga ‘akusosasosa’ kwanga kwa yiwusyo yakusosekwayi, cacikuwona kuwungunyako kuŵa kwakamucisya mnope. (Miyambo 2:1-5) Yangali kandu kuti ŵane ŵasalile yatuli, kwanga kwakwe kupali, soni mpaka akupate m’Baibulo. Kwangaku ngaŵa kwakusawusya kukupikanicisya. Nambosoni umbone wakwe ni wakuti, kucakamucisya kola cembeceyo ni kuŵa ŵakusengwa. Mpaka kwakamucisyesoni kuŵa ni umi wambone lelo jino. Pandanda, kwende tulole ciwusyo cacikwalagasya nganisyo mnope ŵandu.
ANA MLUNGU AKUSATUSAMALILA SONI ALI JWACANASA?
6. Ligongo cici ŵajinji akusaganisya kuti Mlungu jwangasamala ya yipwetesi ya ŵandu?
6 Ŵajinji akusakayicila yeleyi. Akusaliwusya kuti, ‘Yikaŵe kuti Mlungu akusatusamalila, ana yindu pacilambopa yikaliji mwayiŵelelemu?’ Patukuciwona cilamboci, tukuyiwona kuti cigumbele ni ngondo, uŵengani, soni yakutengusya. Nambosoni wosope tukusalwalaga, tukwete yipwetesi, soni ŵakunonyelwa ŵetu akusawaga. M’yoyo, ŵandu ŵajinji akusaliwusya kuti, ‘Naga Mlungu akusasamala ya yipwetesi yetu, ana mkanatendekasya kuti yeleyi yikatutendecelaga?’
7. (a) Ana acimlongola ŵa dini ŵatendekasisye catuli ŵandu kuganisya kuti Mlungu jwangali canasa? (b) Ana Baibulo jikusajiganya cici kusyesyene pakwamba ya mundu pakulinjikwa?
7 Yakutesya canasa mnope yili yakuti ndaŵi sine, acimlongola ŵa dini ni ŵakusatendekasya ŵandu ganisya kuti Mlungu jwangali canasa. Ana akusatenda wuli yeleyi? Naga patendece yakusawusya, akusati lili lisosa lya Mlungu. Pelepa akusaŵa kuti akumjimba Mlungu magambo gakuti ni jwakutendekasya yakusakalayo. Ana yisyene Mlungu mpaka atende yeleyi? Ana Baibulo jikusajiganya cici pangani jeleji? Lilemba lya Yakobo 1:13 likusajangaga kuti: “Naga jwine akulinjidwa akasaŵeceta kuti, ‘ngulinjidwa ni Mlungu,’ ligongo Mlungu jwangalinjidwa ni yangalumbana, nambosoni Mlungu msyene ngaŵa mkumlinga jwalijose.” M’yoyo Mlungu jwangatendekasya yakusakala yatukuyiwona pacilambopa. (Yobu 34:10-12) Yili yisyene kuti jwalakwe akusakundaga yakusakala kutendekwa. Nambo pana kulekangana mnope pasikati pa kuyikunda yine yakwe kutendekwa ni kuyitendekasya.
8, 9. (a) Ana mpaka alekanganye wuli pasikati pa kuyikunda yakusakala kutendekwa ni kuyitendekasya? (b) Ligongo cici mpaka kuŵe kumleŵela Mlungu kumjimba magambo gakukunda ŵandu kutenda yakusakala?
8 Tuwanicisye kuti mtati jwalunda, soni jwacinonyelo akwete mnyamata jwamkulungwa jwakutama najo pamlango. Kaneko mnyamata jula akwimucila ni akusaka kutyoka pamlangopo, atati ŵakwe ngakumlekasya. Mnyamata jula akutenda yakusakala ni kusimana ni yipwetesi. Ana mtatijo ni jwatendekasisye yipwetesi ya mwanacejo? Iyayi. (Luka 15:11-13) Mwakulandana ni yeleyi, Mlungu ngakusalekasya ŵandu pasagwile kutenda yakusakala, nambo jwalakwe jwangatendekasya yipwetesi yakusasimana nayo. M’yoyo, kuli kum’leŵela Mlungu kumjimba magambo gakuti ni jwakusatendekasya yipwetesi yakusimana nayo ŵandu.
9 Mlungu akwete magongo gakupikanika gakwakunda ŵandu kwenda m’litala lyakusakala. Mpela mkupanganya jwetu jwalunda, soni jwamacili, ngamkanasosekwa kutusalila magongo gakwe. Nambope ligongo lya cinonyelo cakwe ŵatusalile magongoga. Cacilijiganya yejinji ya magongo gelega mu Mtwe 11. Tuŵe ŵakusimicisya kuti Mlungu ngaŵa ni jwakusatendekasya yakusawusya yatukusimana nayo. Nambope jwalakwe atupele cembeceyo cambone pa yipwetesi yetu!—Yesaya 33:2.
10. Ligongo cici mpaka tukulupilile kuti Mlungu cacimasya yosope yayikwatendecela ŵandu ligongo lya kusakala kwa yindu?
10 Nambosoni Mlungu ali jwamswela. (Yesaya 6:3) Yeleyi yikulosya kuti mwa jwalakwe mwangali cakusakala cilicose. Mwati mpaka tumkulupilile mnope. Yeleyi yikulekangana ni mwaŵelele ŵandu ligongo ndaŵi sine akusalemwesyaga. Atamose mundu jwambone mnope jwakwete ukumu, jwangali macili gakulinganya yindu yajonasile ŵandu ŵakusakala. Nambo Mlungu ni jwakwete macili gosope. Mpaka akombole, soni cacimasya yakusala yosope yayikwatendecela ŵandu. Mlungu pacacitenda yeleyi, ciyicitendekasya kuti kusakala kukapagwasoni mpaka kalakala!—Salimo 37:9-11.
ANA MLUNGU AKUSAPIKANA WULI PATUKUSIMANA NI YINDU YANGALI CILUNGAMO?
11. (a) Ana Mlungu akusawuwona wuli ungali cilungamo? (b) Ana Mlungu akusapikana wuli wawojo pakusimana ni yipwetesi?
11 Ana moŵa agano, Mlungu akusapikana wuli ni yayikutendekwa m’cilamboci, soni pa umi wawo? Baibulo jikusajiganya kuti Mlungu “akusanonyela cilungamo.” (Salimo 37:28) M’yoyo kutenda yindu yambone kapena yakusakala yikusamkwaya mnope Yehofa. Akusaŵengana ni ungali cilungamo wuliwose. Baibulo jikusatusalila kuti kala Mlungu “yampwetece mumtima” paŵayiweni kuti ŵandu ŵasakele mnope pacilambo capasi. (Genesis 6:5, 6) Mlungu nganacenga. (Malaki 3:6) Yikusamsakalisyasoni pakuyiwona yakusakala yili mkutendekwa pacilambo cosope, soni pakwawona ŵandu ali mkusimana ni yipwetesi. Baibulo jikusati, “Jwalakwejo ni jwakusamsamalila.”
12, 13. (a) Ligongo cici tukwete ndamo syambone mpela cinonyelo, soni ana cinonyelo cikusakwayaga catuli mwatukusaciwonela cilamboci? (b) Ligongo cici akusosekwa kulupilila kuti Mlungu cacimasya yakusawusya pacilambopa?
12 Ana mpaka tukulupilile catuli kuti Mlungu yikusamsakalisya patukulagasika? Kwende tulole. Baibulo jikusajiganya kuti Mlungu ŵapanganyisye ŵandu m’cilandanicisyo cakwe. (Genesis 1:26) Mlungu akwete ndamo syambone ni ligongo lyakwe m’wejisoni tukwete ndamo syambone. Mwambone, ana wawojo yikusapweteka paŵaweni ŵandu ŵambone ali mkusimana ni yipwetesi? Naga wawojo yikusapweteka pakuyiwona yindu yangali cilungamo, amanyilile kuti Mlungu ni jwayikusampweteka mnope.
13 Cine mwa yindu yambone yakwete ŵandu cili cinonyelo. Yeleyi yikusalosyasoni ndamo ja Mlungu. Baibulo jikusajiganya kuti “Mlungu ali cinonyelo.” (1 Yohane 4:8) Ligongo lyakuti Mlungu ali cinonyelo, m’wejisoni tukwete cinonyelo. Ana cinonyelo mpaka calimbikasye wawojo kumasya kulagasika, soni yindu yangali cilungamo yayili pacilambopa? Akakole macili, ana ngamkanatendapo kandu? Mwangakayicila akatesile! Akakayicila atapanandi kuti Mlungu cacimasya yipwetesi, soni yindu yangali cilungamo. Yilanga yayili kundanda kwa bukuji ngaŵa sagamisi kapena cembeceyo cangali mate. Yilanga ya Mlungu yicitendekwa! Kuti ayikulupilileje yilangayi akusosekwa kumanyilila yejinji yakwamba Mlungu juŵatesile yilangayo.
MLUNGU AKUSAKA KUTI WAWOJO AMMANYILILE
14. Ana Mlungu lina lyakwe ŵani, soni ligongo cici tukusosekwa kulikamulicisya masengo?
14 Ana mpaka atende cici pakusaka kuti jwine ŵamanyilile wawojo? Ana ngasamsalila lina lyawo? Ana Mlungu akwete lina? Dini syejinji sikusajanga kuti lina lyakwe lili “Mlungu” kapena “Ambuje,” nambo gelega ngaŵa mena gakwe gasyesyene. Gali mena ga ukumu, mwakulandana ni mena mpela “mwenye” ni “pulesidenti.” Baibulo jikusajiganya kuti Mlungu akwete mena gejinji ga ukumu. Mena gakuti “Mlungu” ni “Ambuje,” gagambile kuŵa gane mwa menago. Nambope, Baibulo jikusajiganyasoni kuti Mlungu akwete lina lyakwe lisyesyene lyakuti, Yehofa. Lilemba lya Salimo 83:18 likusati: “Lina lyawo ni Yehofa, ŵalakwe ali Ŵamwinani Mnope pacilambo cosope capasi cino.” Naga Baibulo jawo nganijikola linali, alole Yakonjecesya pa mapeji 195 mpaka 197 m’bukuji kuti amanyilile ligongo lyakwe. Yisyesyene yakwe yili yakuti, lina lya Mlungu likusasimanikwa malo gejinji mu yakulemba yakalakala ya Baibulo. M’yoyo Yehofa akusaka kuti wawojo alimanyilile lina lyakwe, soni alikamulicisyeje masengo. Mpaka tuŵecete kuti, Mlungu alimanyikasisye kupitila m’Baibulo.
15. Ana lina lyakuti Yehofa likusagopolela cici?
15 Mlungu ŵalipele jika lina lyakola kugopolela kwakwe. Lina lyakwe lyakuti Yehofa, likusagopolela kuti Mlungu mpaka akwanilisye yilanga yakwe yosope, soni mpaka atende yiliyose yakusaka. * Lina lya Mlungu lili lyapajika mnope. Lili lya jikape basi. Yehofa ali jwapajika m’matala gane. Catuli?
16, 17. Ana mpaka tulijiganye cici pakwamba ya Yehofa kutyocela pa mena ga ukumu gakuti: (a) “Jwamacili gosope”? (b) “Mwenye jwampaka kalakala”? (c) “Mkupanganya”?
16 Tuyiweni kuti lilemba lya Salimo 83:18 likusala ya Yehofa kuti: “Ŵalakwe ali Ŵamwinani Mnope.” M’yoyosoni, Yehofa jika ni jwakusakolanjikwa kuŵa “Jwamacili gosope.” Lilemba lya Ciunukuko 15:3 likusasala kuti: “Ambuje, Mlungu Jwamacili gosope yitendo ya ŵalakwe yili yekulungwa ni yakusimonjesya. Ŵalakwe ali mwenye jwa mitundu josope ja ŵandu, soni matala gawo gali gagoloka ni gakulungamika.” Lina lya ukumu lyakuti “Jwamacili gosope,” likutujiganya kuti Yehofa ali jwamacili mnope kumpunda jwalijose. Pangali jwampaka alandane najo macili. Soni pa lilemba lya 1 Timoteo 1:17 Yehofa akumkolanga kuŵa “Mwenye jwampaka kalakala.” Lina lya ukumu lyeleli likutukumbusya kuti Yehofa ali jwapajika m’litala linesoni. Jwalakwe jika aŵele ali apali kwandaŵi syosope. Lilemba lya Salimo 90:2 likusati: “Kutandila kalakala mpaka kalakala [kapena, kwangamala] wawo ali Mlungu.” Yeleyi yili yakusimonjesya, ngati m’yoyo?
17 Yehofa ali jwapajikasoni, pakuŵa jwalakwe jika ali Mkupanganya. Lilemba lya Ciunukuko 4:11 likusasala kuti: “Ambuje Mlungu jwetu, ŵalakwe ali ŵakwenela kupocela lumbili, ucimbicimbi ni macili. Ŵalakwe ŵapanganyisye yindu yosope, ŵalakwe ŵasacile kuti yosopeyi paŵe pana, nipo yapanganyidwe.” Yiliyose yampaka ayiganicisye kutandilaga malayika gangawoneka, ndondwa syasikusagumbala kwinani cilo, yisogosi ya m’yitela, mpaka somba syasikusasugaga m’nyasa kapena m’lusulo, yosopeyi ŵayipanganyisye Yehofa Mlungu!
ANA KOMBOLEKA KUM’ŴANDICILA YEHOFA?
18. Ligongo cici ŵandu ŵane akusaliwona kuti yili yangakomboleka kum’ŵandicila Mlungu, nambo ana Baibulo jikusajiganya cici?
18 Ŵandu ŵajinji pakuŵalanga ya ndamo syakusimonjesya sya Yehofa ukusakamula woga. Akusajogopa kuti Mlungu ali jwapenani mnope mwati akusaliwona kuŵa ŵangaŵajilwa kum’ŵandicila. Ana nganisyo syelesi sili syakuŵajilwa? Baibulo jikusajiganya yakulekangana ni nganisyosi. Pakwamba ya Yehofa jikusati: “Nambope Mlungu nganaŵa kose pakutalika ni jwalijose mwa jwetuwe.” (Masengo 17:27) Baibulo jikusatulimbikasya kuti: “Mwaŵandicile Mlungu, nipo Ŵalakwe tacim’ŵandicila jemanja.”
19. (a) Ana mpaka tutande catuli kum’ŵandicila Mlungu, soni pana umbone watuli? (b) Ana ndamo syapi sya Mlungu syasikusasangalasya wawojo?
19 Ana Mlungu mpaka am’ŵandicile catuli? Candanda, ajendelecele kutenda yakutenda apanoyi, kulijiganya ya Mlungu. Yesu ŵatite: “Nipo umi wangamala ukugopolela kuti ŵandu ŵamanyilile ŵalakwe ŵali Mlungu jikape ŵakuwona, niposoni am’manyilile Yesu Klistu juŵamtumile wawojo.” (Yohane 17:3) Baibulo jikusajiganya kuti kulijiganya ya Mlungu, soni ya Yesu kukusalongola ku “umi wangamala”! Mpela mwatusasile kala, “Mlungu ali cinonyelo.” (1 Yohane 4:16) Yehofa akwetesoni ndamo syambone syejinji syakusangalasya. Mwambone, Baibulo jikusati, Yehofa ali “Mlungu jwacanasa, ni jwambone mtima, jwangatumbila citema, ŵakugumbala ni cinonyelo cangamala, soni jwakulupicika kwa ŵandu ŵakwe.” (Eksodo 34:6) Jwalakwe ali ‘jwambone, soni jwakoseka kululucila.’ (Salimo 86:5) Mlungu ali jwakuwusimana mtima. (2 Petulo 3:9) Ali jwakulupicika. (1 Akolinto 1:9) Pakuŵalanga yejinji m’Baibulo, caciyiwona mwatendele Yehofa pakulosya ndamo syelesi, soni ndamo sine syakusangalasya.
20-22. (a) Ana ligongo lyakuti Mlungu ngatukum’wona nikuti mpaka yitulepelekasye kuŵa najo paunasi? Asale magongo. (b) Ana ŵandu ŵane ŵakuwoneka mpela akwaganicisya mpaka ŵacisye yatuli, nambo akusosekwa kutenda cici?
20 Yisyene kuti ngakomboleka kum’wona Mlungu ligongo jwalakwe ali msimu. (Yohane 1:18; 4:24; 1 Timoteo 1:17) Mwakulijiganya ya jwalakwe kupitila m’Baibulo, cacimmanyilila mpela mundu. Mpela muŵasalile jwamalumbo, mpaka “awuwone umbone wa Yehofa.” (Salimo 27:4; Aloma 1:20) Pakulijiganya mnope ya Yehofa, cacim’wona kuŵa mjawo jusyesyene, soni cacikola magongo gejinji gakumnonyela, soni kum’ŵandicila.
21 Cacipikanicisya ligongo lyakwe Baibulo jikusatujiganya kuti tum’woneje Yehofa kuŵa Atati ŵetu. (Matayo 6:9) Ngaŵa kuti jwalakwe akusatupa umipe, nambosoni akusaka kuti tukoleje umi wambone, mpela mwakusatendela mtati jwambone julijose kwa ŵanace ŵakwe. (Salimo 36:9) Baibulo jikusajiganyasoni kuti ŵandu komboleka kuŵa paunasi ni Yehofa. (Yakobo 2:23) Agambe ganisya, wawojo komboleka kuŵa mjakwe jwa Mkupanganya jwa cilambo cosope!
22 Pakwendelecela kulijiganya Baibulo, ŵane ŵakuwoneka mpela akwaganicisya komboleka kwacisya kuti alece kulijiganyaku. Jemanjajo mpaka adandawuleje kuti calece yiŵakulupililaga. Nambo akakunda kuti jwalijose ŵalekasye kupanganya unasi ni Mlungu.
23, 24. (a) Ligongo cici akusosekwa kwendelecela kuwusya yiwusyo pa yakulijiganyayi? (b) Ana mtwe wakuyicisya uciŵeceta ya cici?
23 Yili yisyene kuti paciŵa yindu yine yakuti ngasayipikanicisya kundanda. Pakusasosekwa kulinandiya kuti awusyeje yiwusyo, nambo akakunda kuti sooni syalepelekasye. Yesu ŵaŵecete kuti kuli kwakusosekwa kulinandiya mpela kamwanace. (Matayo 18:2-4) Mpela mwatukwamanyilila ŵanace, akusanonyela kuwusya yiwusyo yejinji. Mlungu akusaka kuti wawojo apateje kwanga kwa yiwusyo yawo. Baibulo jikusayamicila ŵandu ŵane ŵaŵaliji ŵakusacilila mnope kulijiganya ya Mlungu. Ŵawungunyaga mwakusamala m’Malemba kuti asimicisye kuti yaŵalijiganyagayo yaliji yisyesyene.
24 Litala lyambone lyampaka tummanyile Yehofa, lili kulijiganya Baibulo. Jili jakulekangana ni buku jilijose. Catuli? Mtwe wakuyicisya uciŵeceta yeleyi.
^ ndime 15 Kuti amanyilile yejinji ya lina lya Mlungu, soni kakolanje kakwe, alole Yakonjecesya pa mapeji 195 mpaka 197.


text:
Ana Yayikutendekwayi ni Yaŵasakaga Mlungu?
AŴALANJE nyusipepala jilijose. Alolele TV kapena apikanile wayilesi. Ngani syasikusapikanika mnope sili syakwamba kasa malamusi, ngondo, soni yauciswamba. Aganisyesoni ya yakusawusya ya paumi wawo. Komboleka kuti akulaga mnope nganisyo ni ulwele kapena ciwa ca mundu jwaŵamnonyelaga. Mpaka apikaneje mpela mwaŵapikanilaga Yobu, jwaŵaŵecete kuti, “yipwetesi yimbijikanile mnope.”
Aliwusye jika kuti:
Ana yayikutendekwayi ni yaŵasakaga Mlungu kuti yindendeceleje unejo, soni ŵandu wosope?
Ana cikamucisyo cakumalanila ni yakusawusya yangu mpaka nacipate kwapi?
Ana pana cembeceyo cilicose cakuti tucikola mtendele pacilambopa?
Baibulo jikusajanga cenene yiwusyo yeleyi.
BAIBULO JIKUSAJIGANYA KUTI MLUNGU CACITENDA YAKUYICISYAYI PACILAMBO CAPASI
“Jwalakwejo tacipukuta misosi josope m’meso mwawo. Ngasipapagwa ciwa, canasa, kulila kapena kupikana yipwetesi.”
—Ciunukuko 21:4
“Ŵalemale cacikwela m’matumbi mpela mwajikusatendela ngolombwe.”—Yesaya 35:6
“Meso ga ŵangalola gacilola.”
—Yesaya 35:5
“Ŵandu wosope ŵali m’malembe gacikumbucilo . . . tacikopoka.”
—Yohane 5:28, 29, NW
“Ŵakutama mwelemo pangali jwacaciŵeceta kuti: ‘Une ngulwala.’”
—Yesaya 33:24
“M’cilambomo muciŵa yagungula yejinji penani pa matumbi.”
—Salimo 72:16
UMBONE WA YAJIKUSAJIGANYA BAIBULO
Akasajanguya kuganisya kuti yayili pa mapeji gamunyumamu kuli kwamba kusaka yindu yambone. Mlungu asasile kuti cacitenda yeleyi, soni Baibulo jikusasala mwacaciyitendela.
Nambo Baibulo jikusasalasoni yine yejinji. Jikusasala yakutukamucisya kuti tusangalaleje ni umi atamose apanopano. Aganicisye kaje yayikusalagasya munganisyo, soni yakusawusya yawo. Yeleyi komboleka kuŵa kusoŵa kwa mbiya, yakusawusya ya muliŵasa, ulwele, kapenasoni ciwa ca mundu jwakusamnonyela. Baibulo mpaka jakamucisye kumalana ni yakusawusya moŵa agano, soni komboleka kwatamikasya mtima pasi pajikwanga yiwusyo mpela ayi:
Ana ligongo cici tukusalagasika?
Ana mpaka tumalane catuli ni yakusawusya ya paumi?
Ana mpaka tutende cici kuti liŵasa lyetu liŵeje lyakusengwa?
Ana cici cacikusatutendecela patuwile?
Ana tucawonasoni ŵakunonyelwa ŵetu ŵaŵawile?
Ana mpaka tukulupilile catuli kuti yilanga ya Mlungu ya m’bujo yicikwanilicika?
Kuŵalanga kwawo bukuji uli umboni wakulosya kuti akusaka kumanyilila yajikusajiganya Baibulo. Bukuji cijakamucisye. Ndime jilijose jikwete ciwusyo cakwe pambesi pa peji. Ŵajinji pakutagulilana ya m’Baibulo ni Mboni sya Yehofa, akusasangalala kamulicisya masengo litala lya kuwusya ni kwanga. Tukulupilila kuti nombe wawojo casangalale ni litala lyeleli. Mlungu ŵape majali pakusangalala ni kulijiganya yajikusajiganya Baibulo kusyesyene!


text:
Pologalamu ja Msongano Waupande wa 2017
Alole ndandanda lisiku lililyose lya msonganowu, waciwakamucisye kwendelecela kutenda yambone soni kupilila yakulingwa.
Lyamsano
Ana cici campaka cakamucisye Aklistu kusya ndamo syakamucisya kupilila yakusawusya?
Lyakuŵeluka
Ana Mlungu Jwamaciligose akusatukamucisya kupilila soni akusatutondoya camtuli?
Lyamlungu
Yesu ŵaŵecete kuti: “Jucacipilila mpaka kumbesi ni jutacikulupuka.” Ana mpaka atende cici kuti alosye kuti akupikanila maloŵe ga Yesuga?
Yakusosekwa Kuyimanyilila Ŵayice Kumsongano Waupande
Mwine mpaka asace kutenda nawo misongano japajika japamsongano waupande. Nambosoni, alole apano naga akusaka kumanyilila yejinji pakwamba ya ŵaulinda, ubatiso, yakupeleka, cipatala, yindu yakwasika, malo gakutama, kapena kulipeleka kamucisya masengo.
ALIJIGANYE YEJINJI
ANA ŴANI ŴAKUTENDA LISOSA LYA YEHOFA LELO JINO?
Ligongo Cici Ŵamboni sya Yehofa Akusakola Misongano Jekulungwa?
Caka cilicose, tukusasongana katatu pa yakutendekwa yapajika. Ana misongano jeleji mpaka jakamucisye catuli?


text:
NGANI JA PANDANDA | MPAKA AMALANE NI KULAGA NGANISYO
Kulaga Nganisyo Pangani sya Mwiŵasa
Janet ŵatite, “Baba ŵangu paŵagambile kuwa, ŵamkwangu ŵasalile kuti apatile jwamkongwe jwine. Mwangacelewa, ŵatandite kulonga ndundu syawo m’cikwama ni ŵagambile kunyakuka ngalanga. Nasigele ni ŵanace ŵetu ŵaŵili.” Janet ŵapatile masengo, nambo mbiya syaŵapocelaga syaliji syangakwanila kusamalila nyumba jawo. Kupwatika pa kusoŵa mbiya, jwalakwe ŵasimenesoni ni yakusawusya yejinji. Jwalakwe ŵatite, “Nalagaga mnope nganisyo ligongo lya maukumu gasambano ganakwete. Nalijimbaga magambo ligongo lyakuti nganingombolaga kwapatila ŵanace ŵangu yakusosecela yawo yosope mpela mwakusatendela acinangolo ŵane. Atamose apano, ngusadandawulape panguganicisya mwakusatuwonela ŵandu. Ngusaliwusyaga kuti, ana jemanjajo ngakusaganisya kuti une ni junatendekasisye kuti ulombela wangu umale?”
Kupopela kukusamkamucisya Janet kuti akadandawulaga mnope soni kuti akusyeje unasi wakwe ni Mlungu. Jwalakwe ŵatite, “Cilo cikusaŵa cakusawusya mnope, ligongo jili ndaŵi jangusalaga mnope nganisyo. Kupopela soni kuŵalanga Baibulo kukusangamucisya kuti ngoneje cenene. Ngusalinonyela mnope lilemba lya Afilipi 4:6, 7 lyalikusati, ‘Akalagaga nganisyo ni cilicose, nambo pa cilicose mwalipopelo soni kuyamicila, yakuŵenda yawo yimanyice kwa Mlungu. Pakutenda yeleyo, mtendele wa Mlungu wakupunda umanyilisi wosope ucicenjela mitima ni nganisyo syawo.’ Mbele ndili mkupopela cilo cilicose soni nawuweni mtendele wa Yehofa uli mkundondoya.”
Yaŵasasile Yesu pakwamba ya lipopelo mu ngani jaŵaŵecete ali petumbi, yikusakamula masengo pa kulaga nganisyo kwa mtundu uliwose. Jwalakwe ŵatite, “Atati ŵenu akusamanyilila yamkusosecela atamose mkanim’ŵende.” (Matayo 6:8) Atamose yili m’yoyo, tukusasosekwape kwaŵenda. Lipopelo lili lyakusosekwa mnope kuti ‘tum’ŵandicile Mlungu.’ Patukutenda yeleyi, ‘jwalakwe cacituŵandicila.’
Lipopelo likusatukamucisya m’matala gejinji ngaŵape kuti tupikaneje cenene patusasile yayikutulagasya nganisyo. Yehofa, jwali “Jwakupikana lipopelo,” akusakamucisya wosope ŵakusam’ŵenda mwacikulupi. (Salimo 65:2) Ni ligongo lyakwe Yesu ŵasalile ŵakumkuya ŵakwe kuti “apopeleje ndaŵi syosope.” (Luka 18:1) Tukusosekwa tujendelecele kum’ŵenda Mlungu kuti atulongoleleje ni kutukamucisya, soni tukoleje cikulupi cakuti cacitujaliwa ligongo lya kulupicika kwetu. Tukakayicilaga kuti Yehofa akusasacilila soni ali jwakupakombola kutukamucisya. ‘Kupopela mwangalecesya’ kukusalosya kuti tukwete cikulupi cisyesyene.
ANA KOLA CIKULUPI KUKUSAGOPOLELA CICI KUSYESYENE?
Ana cikulupi cili cici? Cikulupi cikusapwatikapo ‘kum’manyilila’ cenene Mlungu. (Yohane 17:3) Tukusam’manyilila cenene Mlungu mwakulijiganya nganisyo syakwe kutyocela m’Baibulo. Tukusalijiganya kuti jwalakwe akusatuganicisya wosope soni akusasacilila kutukamucisya. Nambope, cikulupi cisyesyene cikusapwatikapo yejinji konjecesya pakumanyilila yindu yine yakwamba Mlungu. Kukusapwatikaposoni kuŵa paunasi wakulimba ni jwalakwe. Mpela mwayikusaŵela ni unasi wa ŵandu, nganituŵa tupanganye unasi ni Mlungu lisiku limope. Cikulupi cetu ‘cikusajendelecela kula’ patukulijiganya yejinji ya jwalakwe, ‘patukutenda yindu yakumsangalasya,’ soni patukukola mtima wakuyamicila yindu yakusatutendela. (2 Akolinto 10:15; Yohane 8:29) Cikulupi cati mpela celeci ni cacamkamucisye Janet kumalana ni kulaga nganisyo.
Janet ŵatite,“Cikulupi cangu cikusile mnope ligongo lyakuti Yehofa akusangamucisya ndaŵi syosope. Ndaŵi syejinji twasimanaga ni yakusawusya yayawonekaga mpela ngatukombola kumalana nayo. Nambo pambopesile, Yehofa ŵatukamucisyaga kupata litala lyakuti tumalane nayo lyele mwajika ngamkaninalipata. Pangum’yamicila, ngusingumbucila yatutendele. Jwalakwe aŵele ali mkutukamucisya pandaŵi jakuŵajilwa. Ambelesoni acimjangu ŵasyesyene mu mpingo waciklistu. Jemanjaji akusangamucisya ndaŵi syosope soni ali yisyasyo yambone kwa ŵanace ŵangu. *
“Sambano ngumanyilila ligongo lyakwe Yehofa pa Malaki 2:16 ŵatite ‘ngusaŵengana ni kulekangana ulombela.’ Kulekangana ulombela kukusaŵa kwakupwetekwa kwa mundu jwanganalemwa. Papitile yaka yejinji sambano cindecele ŵamkwangu, nambo ngusatendape lipowo soni ngusalipikana mpela jwangali mate. Pandandite kulipikana m’yoyo, ngusatenda yindu yakwakamucisya ŵane. Kutenda yeleyi kukusangamucisyasoni.” M’yoyo kamulicisya masengo yajikusasala Baibulo yakuti tukalilekanganyaga ni ŵane kumkamucisye Janet kuti anandiye kulaga nganisyo. *
Mlungu ali “atati ŵa ŵanace ŵangali baba soni jwakwacenjela acakongwe ŵamasije”—Salimo 68:5
“Janet ŵatite, “Kumanyilila kuti Mlungu ali ‘atati ŵa ŵanace ŵangali baba soni jwakwacenjela acakongwe ŵamasije’ kukusandondoya. Jwalakwe ngasatuleka mpela muŵatendele ŵamkwangu.” (Salimo 68:5) Janet akusamanyilila kuti Mlungu ngakusatulinga ni “yakusakala.” Nambo jwalakwe akusapeleka lunda “mwakoloŵa makono kwa wosope,” soni akusapeleka “macili gakupunda gacipagwa” kuti gatukamucisye kumalana ni kulaga nganisyo.
Nambi wuli naga tukulaga nganisyo ligongo lyakuti umi wetu uli pangosi?
^ ndime 10 Kuti amanyilile matala gane gampaka akuye kuti amalane ni kulaga nganisyo, aŵalanje Galamukani! ja Ciceŵa ja July 2015 ja mtwe wakuti “Kodi Mumatani Mukakumana ndi Mavuto?”