text:
4 Mu zuŵa ilo,+ ŵanakazi 7 ŵazamukora mwanalume yumoza na kuyowoya kuti:“Tiryenge chakurya chithuNa kuvwara malaya ghithu.Kweni utizomerezge kuti tichemekenge na zina lakoKuti tifumiskeko soni zithu.”*+2 Mu zuŵa ilo, ivyo Yehova wazamumezga vizamuŵa vyakutowa na vyakuchindikika. Ŵaisrayeli awo ŵapona ŵazamunotha na kusangwa na vipambi vya charu.+3 Waliyose uyo wazamusidika mu Ziyoni na uyo wazamukhalira mu Yerusalemu wazamuchemeka mutuŵa, wose awo ŵalembeka kuti ŵazamuŵa ŵamoyo mu Yerusalemu.+4 Para Yehova wasuka maukazuzi* gha ŵana ŵasungwana ŵa Ziyoni+ na kuwuskapo ndopa za Yerusalemu pakati pake kwizira mu mzimu wa kweruzga na mzimu wakotcha,+5 Yehova wazamulengaso bingu na josi muhanya kweniso moto wakugolera usiku+ pa malo ghose gha Phiri la Ziyoni na malo ghake ghakuchitirapo maungano. Pa uchindami wake wose pazamuŵa chakubenekelera.6 Ndipo pazamuŵa chisakasa chakubisamamo chithukivu cha muhanya,+ kweniso chakuponerako na kuvikilirika ku chimphepo na vula.+
Mazgu Ghamusi
^ Ndiko kuti, soni chifukwa cha kukhala wambura kutengwa na kuŵavya mwana.


c: text/html

text:
SAMBIRO 12
Muphwa wa Paulosi Wakawopa Yayi
Tiye tisambire vya munyamata munyake uyo wakaponoska musibweni wake. Musibweni wa munyamata uyu wakaŵa mpositole Paulosi. Zina la munyamata uyu tikulimanya yayi, kweni ico tikumanya nchakuti wakawopa yayi. Kasi ukukhumba kupulika ivyo wakacita?—
Paulosi wakaŵa mu jele ku Yerusalemu. Wakakakika cifukwa wakapharazganga vya Yesu. Ŵanthu ŵanyake ŵaheni ŵakamutinkha Paulosi. Ntheura ŵakapangana kuti ŵamukome. Ŵakati: ‘Tipemphe mulongozgi wa ŵasilikari kuti watume ŵasilikari ŵake ŵize na Paulosi ku khoti. Ise tibisamenge panthowa kuti para Paulosi wakujumpha, timukome!’
Muphwa wa Paulosi wakapulika ivyo ŵakapangana. Kasi wakacitapo vici? Wakaluta ku jele kukaphalira Paulosi. Paulosi wakamuphalira kuti wakayowoye ivyo ŵanthu ŵara ŵakapangana kwa mulongozgi wa ŵasilikari. Kasi ukughanaghana kuti cikaŵa cipusu kwa muphwa wa Paulosi kukayowoya na mulongozgi wa ŵasilikari?— Yayi, cifukwa mulongozgi wa ŵasilikari wakaŵa wakuzirwa. Kweni muphwa wa Paulosi wakawopa yayi. Wakaluta kukayowoya nayo.
Mulongozgi wa ŵasilikari wakamanya cakucita. Wakatora ŵasilikari pafupifupi 500 kuti ŵamuvikilire Paulosi. Wakaŵaphalira kuti ŵatore Paulosi usiku wenewuwo na kuluta nayo ku Kesareya. Kasi Paulosi wakafika makora?— Enya, ŵanalume ŵaheni ŵara ŵakatondeka kumukoma! Ivyo ŵakapangana vikatondeka.
Kasi nkhani iyi yikukusambizgaci?— Nawe ungawopanga yayi. Tikwenera kopa yayi para tikuyowoya na ŵanthu vya Yehova. Kasi uwopenge yayi na kulutilira kuyowoya vya Yehova?— Usange uwopenge yayi, uponoskenge ŵanji.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
‘Welera, Ukhozge Ŵabali Ŵako’
PETROSI wakati wakana Yesu, wakalira comene. Nangauli mpositole uyu cikamuŵira cakusuzga kuti wambeso kucita makora mwauzimu, kweni Yesu wakakhumbanga kuti Petrosi wawovwire ŵanyake. Wakaŵa kuti wamuphalira kale kuti: “Para wawelera, ukhozge ŵabali ŵako.” (Luka 22:32, 54-62) Nyengo yikati yajumphapo, Petrosi wakaŵa yumoza wa mizati ya mpingo Wacikhristu wakwambilira. (Gal. 2:9) Mwakuyana waka, mwanalume uyo wakacitapo kale mulimo wa ulara, wangateŵeteraso pa mulimo uwu na kukhozga Ŵakhristu ŵanyake mwauzimu.
Ŵanji awo ŵakaŵa ŵalaŵiliri ŵali kulekeskeka mulimo uwu, ndipo ici cingapangiska kuti ŵajiwonenge kuti mbakutondeka. Julio, * uyo wakaŵa mulara kwa vilimika vyakujumpha 20 mu caru ca Bolivia, wakati: “Nkhatemwanga comene kunozgekera nkhani, kwendera ŵabali, na kuliska ŵabali na ŵadumbu mu mpingo. Mwamabuci, vyose ivi vikamara ndipo nkhaŵa na vicoko comene vyakuti nicite pa umoyo wane. Nkhasuzgika comene maghanoghano.” Pa nyengo yasono, Julio wali kwimikikaso kuŵa mulara.
“MUPIME KUTI NCHIMWEMWE PERA”
Msambiri Yakobe wakalemba kuti: “Mupime kuti nchimwemwe pera, ŵabali ŵane, para mukukumana na viyezgo ivi na ivi.” (Yak. 1:2) Apa, Yakobe wakayowoyanga za viyezgo ivyo tikusangana navyo cifukwa ca nthambuzgo kweniso kuwura kufikapo. Wakazunurapo makhumbiro gha thupi, kutemwera, na vinyake vyantheura. (Yak. 1:14; 2:1; 4:1, 2, 11) Para Yehova watilanga, vingatiŵinya comene. (Heb. 12:11) Kweni viyezgo vyantheura vikwenera kutipoka cimwemwe yayi.
Nanga ni para tili kulekeskeka udindo mu mpingo, ticali na mwaŵi wa kusanda ukuru wa cipulikano cithu na kulongora kuti tikutemwa Yehova. Kweniso tingaghanaghanira ivyo vikaticiska kuti tiŵe ŵalara. Kasi cikaŵa cifukwa cakuti tikakhumbanga candulo ca taŵene? Panji cikaŵa cifukwa cakuti tikutemwa Ciuta ndiposo tikusimikizga kuti mpingo ngwake kweniso ukukhumba kupwelelereka mwacitemwa? (Mil. 20:28-30) Ŵanji awo kale ŵakaŵa ŵalara, ŵakulutilira kucita uteŵeti wakupatulika mwakukondwa ndipo ŵakulongora kuti ŵakumutemwa nadi Yehova. Nanga ni Satana wakuwona kuti ŵakutemwa Yehova.
Themba Davide likati lacenyeka cifukwa cakuti likacita zakwananga zikuru, likazomera nchenyo ndipo likagowokereka. Davide wakimba kuti: “Ngwakutumbikika uyo majuvyo ghake ghagowokereka ndipo kwananga kwake kwawundika. Ngwamwaŵi munthu uyo Yehova walije kumukontholera ubendezi, mu mzimu wake mulije uryarya.” (Sal. 32:1, 2) Cilango ico Davide wakapokera cikamovwira kuti waŵe muliska muwemi wa ŵanthu ŵa Ciuta.
Kanandi, ŵabali awo ŵaŵaso ŵalara ŵakuŵa ŵaliska ŵawemi comene kuluska umo ŵakaŵira pakwamba. Mulara munyake wakati: “Sono nkhumanya makora umo ningawovwilira awo ŵapuvya.” Munyake wakati: “Sono nkhuzirwiska comene mulimo wane wa kuteŵetera ŵabali.”
KASI MUNGAŴASO MULARA?
Wamasalimo wakalemba kuti: “[Yehova] tiwacenyenge mazuŵa ghose cara.” (Sal. 103:9) Ntheura, tikwenera yayi kughanaghana kuti Ciuta wazamumugomezgaposo yayi munthu uyo wakacitapo zakwananga zikuru. Ricardo, uyo wakapokeka ulara pamanyuma pakuti waŵa mulara kwa vyaka vinandi, wakati: “Nkhakhuŵara comene na maubudi ghane. Kwa nyengo yitali, ivyo nkhaghanaghananga vyakuti ndine wambura kwenelera vikanitondeskanga kuti nambireso kuteŵetera ŵabali pa udindo wa ulaŵiliri. Nkhaŵavya nkhongono zakulongolera kuti ningaŵaso wakugomezgeka. Kweni cifukwa cakuti nkhutemwa comene kovwira ŵanji, nkhacitiskanga masambiro gha Baibolo, kukhwimiska ŵabali pa Nyumba ya Ufumu, na kuteŵetera nawo mu upharazgi. Ivi vikanovwira kuti niŵeso na nkhongono, ndipo pa nyengo yasono nili kwimikikaso kuŵa mulara.”
Para mubali wakusunga vyakusingo wangatondeka kuŵaso mulara. Nchakuzirwa comene kuŵa nga ni Davide, muteŵeti wa Yehova, uyo wakacimbiranga cifukwa ca Sauli, Themba lasanje. Davide wakakana kuwezgera Sauli. Wakacita nthena nanga ni apo mwaŵi ukasangika wakuti wawezgere. (1 Sam. 24:4-7; 26:8-12) Sauli wakati wafwa ku nkhondo, Davide wakalira nyifwa yake, ndipo wakati Sauli na Jonatani ŵakaŵa “ŵakutemweka [ndiposo] ŵawemi!” (2 Sam. 1:21-23) Davide wakasunga vyakusingo yayi.
Usange mukughanaghana kuti ŵabali ŵakamupulikiskani yayi panji ŵakamucitirani vinthu kwambura urunji, mungasunganga vyakusingo yayi. Mwaciyelezgero, William wakaŵa mulara kwa vyaka pafupifupi 30 mu Britain. Wakati walekeskeka ulara wakasungira ŵalara ŵanji vyakusingo. Kasi nchivici ico cikamovwira kuti wambeso kucita makora? Iyo wakati: “Nkhaŵazganga buku la Job ndipo nkhakhozgeka comene. Usange Yehova wakawovwira Yobu kuti waŵeso pa mtende na ŵabwezi ŵake ŵatatu ŵara, nane wanganovwira kuti niŵeso pa mtende na ŵalara aŵa.”—Job 42:7-9.
CIUTA WAKUTUMBIKA AWO ŴAŴASO ŴALARA
Usange mukaleka mwekha kuliska mskambo wa Ciuta, cingaŵa ciwemi kughanaghanira cifukwa ico mukacitira nthena. Kasi mukaleka cifukwa cakuti mukaŵa na masuzgo ghanandi? Kasi mukawona kuti vinthu vinyake ndivyo vikaŵa vyakuzirwa comene pa umoyo winu? Kasi ŵanji ŵakamukhuŵazgani? Vilije kanthu kuti suzgo likaŵa vici, kweni kumbukani kuti apo mukaŵa mulara, mukawovwiranga comene ŵanji. Nkhani zinu zikaŵakhozganga. Ciyelezgero cinu ciwemi naco cikaŵaciskanga, ndipo maulendo ghinu gha uliska ghakaŵawovwiranga kuti ŵazizipizgenge viyezgo. Mulimo winu pakuŵa mulara wakugomezgeka ukakondweskanga mtima wa Yehova na winu wuwo.—Zinth. 27:11.
Yehova wawovwira ŵanalume ŵanyake kuti ŵaŵeso ŵakukondwa, kweniso kuti ŵaŵeso na khumbo la kudangilira mu mpingo. Usange mukaleka mwekha kuteŵetera pa udindo wa ulara panji mukacita kulekeskeka, mungambiraso ‘kunwekera mulimo wa ulaŵiliri.’ (1 Tim. 3:1) Paulosi wakaleka cara ‘kulomba’ kuti Ŵakhristu ŵa ku Kolose ŵafike pa kumanya makora khumbo la Ciuta ‘mwakuti ŵendenge mwakwenelera Yehova na kumukondweska fikepo.’ (Kol. 1:9, 10) Usange muli kwimikikaso kuŵa mulara, thembani Yehova kuti ndiyo wamupani nkhongono, mtima wa kuzikira, na cimwemwe. Ŵanthu ŵa Ciuta ŵakukhumbikwira wovwiri wauzimu wa ŵaliska ŵacitemwa mu mazuŵa ghaumaliro agha. Kasi muli ŵakunozgeka ndiposo ŵakukhumbisiska kukhozga ŵabali ŵinu?
^ ndime 3 Mazina ghanyake mu nkhani iyi tabwelekerapo waka.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Kwa wakulongozga sumu. Yichunikire pa “Kuparanya Yayi.” Salimo la Asafu.+ Sumu.
75 Tikumuwongani, A Chiuta, tikumuwongani.Zina linu lili pafupi,+Ŵanthu ŵakupharazga milimo yinu yakuzizwiska.
2 Mukuti: “Para natema nyengo,Nkhweruzga mwaurunji.
3 Apo charu chapasi na wose awo ŵakukhalamo ŵakasongonoka,Ndine nkhakhozga mizati yake.” (Selah)
4 Ku ŵakujithumbwa nkhuti: “Kujithumbwa chara,”
Ndipo ku ŵaheni nkhuti: “Mungahayanga nkhongono zinu chara.
5 Mungahayanga nkhongono zinu charaPanji kuyowoya mwamtonyoro.
6 Pakuti kujikwezga kukufumiraKumafumiro gha dazi chara nesi kumanjiliro gha dazi panji kumwera.
7 Pakuti Chiuta ni Mweruzgi.+
Wakukhizgira pasi munthu munyake na kukwezga munyake.+
8 Mu woko la Yehova muli nkhombo,+Vinyo ndakusazgika makora, likufuma mphovu nyuku!
Walipungurenge nadi,Ndipo ŵaheni wose ŵa mu charu chapasi ŵamwengepo, na skayira wuwo.”+
9 Kweni ine, nipharazgenge vya ichi muyirayira.Niyimbirenge malumbo Chiuta wa Yakhobe.
10 Chifukwa wakuti: “Nidumurenge nkhongono zose za ŵaheni,Kweni nkhongono za murunji zikwezgekenge.”
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Masalimo 75
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
38 Pa nyengo yeneyira, Yuda wakafumako ku ŵabali ŵake ndipo wakajintha hema lake pafupi na Muadulamu, zina lake Hira.
2 Kwenekura, Yuda wakawona mwana msungwana wa Mukenani.+ Mukenani uyu zina lake wakaŵa Shua. Yuda wakatora msungwana yura ndipo wakagona nayo.
3 Mwanakazi yura wakatora nthumbo na kubaba mwana mwanalume. Ndipo Yuda wakamuthya zina lakuti Ere.+
4 Wakatoraso nthumbo na kubaba mwana mwanalume ndipo wakamuthya zina lakuti Onani.
5 Wakababaso mwana munyake mwanalume, ndipo wakamuthya zina lakuti Shela. Apo Shela wakababikanga, Yuda wakaŵa ku Akizibu.+
6 Nyengo yikati yajumphapo, Yuda wakamutolera mwanakazi mwana wake wakwamba Ere, zina lake Tamara.+
7 Kweni Ere, mwana wakwamba wa Yuda, wakaŵa muheni pamaso pa Yehova, ndipo Yehova wakamukoma.
8 Ntheura Yuda wakati kwa Onani: “Gona na muwoli wa mukuru wako ndipo umuhare kuti uwuskire mphapu mukuru wako.”+
9 Kweni Onani wakamanya kuti ŵana ŵaŵenge ŵake yayi.+ Ntheura apo wakagonanga na muwoli wa mukuru wake, wakathiranga pasi wanalume wake mwakuti waleke kumuwuskira mphapu mukuru wake.+
10 Ivyo wakachita vikaŵa viheni pamaso pa Yehova. Ntheura nayo wakamukoma.+
11 Yuda wakati kwa mkamwana wake Tamara: “Khala chokoro mu nyumba ya awuso m’paka mwana wane Shela wakure.” Pakuti wakati mu mtima mwake: ‘Nayo wangafwa nga mbakuru ŵake.’+ Ntheura Tamara wakaluta na kukakhala ku nyumba ya awiske.
12 Pakati pajumpha nyengo, muwoli wa Yuda, mwana wa Shua,+ wakafwa. Yuda wakati wamara kutengera, wakaluta ku ŵakumeta mberere zake ku Timuna+ pamoza na mubwezi wake Hira Muadulamu.+
13 Tamara wakaphalirika kuti: “Wona, awusovyara ŵakukwelera ku Timuna, ŵamumeta maweya mberere zawo.”
14 Wakati wapulika, wakavura malaya ghake gha uchokoro, wakadika chidiko, na kujibundilizga kumaso. Wakakhala pa chipata cha Enayimu, mumphepete mwa msewu wakuya ku Timuna. Tamara wakachita nthena pakuti wakawona kuti Shela wakura, kweni ŵakamupeleka yayi kwa Shela kuti waŵe muwoli wake.+
15 Yuda wakati wamuwona, wakaghanaghana kuti ni hule, chifukwa Tamara wakajibundilizga kumaso.
16 Ntheura wakapatukira kwa iyo mumphepete mwa msewu, wakati: “Naŵeya, nizomerezga kuti nigone nawe,” pakuti wakamanya yayi kuti ni mkamwana wake.+ Kweni Tamara wakati: “Kasi unipenge vichi kuti ugone nane?”
17 Iyo wakati: “Namukutumira kamwana ka mbuzi.” Kweni iyo wakati: “Kasi unipenge chakuti nikolere m’paka ukanitumire kamwana ka mbuzi?”
18 Yuda wakati: “Kasi nikupe vichi chakuti ukolere?” Iyo wakati: “Unipe mphete yako yachidindo,+ chingwe chako, na ndodo iyo yili mu woko lako.” Yuda wakamupa na kugona nayo, ndipo Tamara wakatora nthumbo.
19 Tamara wakawuka na kuluta. Wakavura chidiko chake na kuvwaraso malaya ghake gha uchokoro.
20 Yuda wakatuma mubwezi wake Muadulamu+ kuti wakapeleke kamwana ka mbuzi na kukatora vinthu ivyo wakamukolezga mwanakazi, kweni wakamusanga yayi.
21 Wakafumba ŵanthu ŵa ku malo ghara kuti: “Kasi mwanakazi muhule wa pa tempile uyo wakukhala pa msewu wa Enayimu wali nkhu?” Iwo ŵakati: “Kuno kulije mwanakazi uyo ni hule la pa tempile.”
22 Paumaliro wakawelera kwa Yuda ndipo wakati kwa iyo: “Nakamusanga yayi, nakuti ŵanthu ŵa ku malo ghara ŵanguti: ‘Kuno kulije mwanakazi uyo ni hule la pa tempile.’”
23 Ntheura Yuda wakati: “Muleka watore viŵe vyake, kuti tileke kukhozgeka soni. Ine nangutumizga kamwana ka mbuzi, kuti waka iwe undamusange.”
24 Myezi yitatu yikati yajumphapo, Yuda wakaphalirika kuti: “Mkamwana wako Tamara wachita uhule, ndipo wali na nthumbo yapathondo.” Ntheura Yuda wakati: “Mufumiskirani kuwaro, wotcheke na moto.”+
25 Apo ŵakamufumiskanga, Tamara wakatuma mazgu kwa awiskevyara, ghakuti: “Mwenecho wa vinthu ivi ndiyo wali kunipa nthumbo.” Ndipo wakatiso: “Naŵeya, muviwone, mumanye uyo ni mwenecho wa mphete yachidindo iyi, chingwe, na ndodo.”+
26 Yuda wakaviwona ndipo wakati: “Mwanakazi uyu ni murunji kuluska ine, chifukwa nindamupeleke kwa mwana wane Shela.”+ Ndipo Yuda wakagonaso nayo yayi Tamara.
27 Nyengo yakubabira yikati yakwana, wakaŵa na mileza mu nthumbo yake.
28 Apo wakababanga, mwana yumoza wakafumiska woko lake. Nyengo yeneyiyo muzamba wakatora kawuzi kaswesi na kukaka pa woko la mwana, wakati: “Uyu ndiyo wadankha kufuma.”
29 Mwana yura wakati wawezgera mukati woko lake, mwana munyake wakafuma. Muzamba wakachemerezga kuti: “Wajidololera wekha nthowa!” Ntheura wakathyika zina lakuti Perezi.+
30 Pamanyuma, mwana uyo wakakakika kawuzi kaswesi pa woko, wakafuma. Ndipo wakathyika zina lakuti Zera.+
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Genizesi 38
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
Kasi Muchitenge Khumbo la Yehova?
Tikumuwongani chomene chifukwa cha kuŵazga kabuku aka kuti muŵamanye makora Ŵakaboni ŵa Yehova, na ivyo ŵakuchita. Tili na chigomezgo kuti kamovwirani kuŵamanya makora, kuti ndiwo ŵakuchita khumbo la Yehova mazuŵa ghano. Tikumuchiskani kuti mulutilire kusambira mazgu gha Chiuta na kuphalirako ŵamumbumba yinu na ŵabwezi ŵinu ivyo mukusambira. Kweniso mungalekanga yayi kuwungana.—Ŵahebere 10:23-25.
Para mulutilirenge kusambira vya Yehova, muwonenge kuti wakumutemwani nadi. Ntheura mukhumbenge kuchita chilicose icho mungafiska, kulongora kuti namwe mukumutemwa. (1 Yohane 4:8-10, 19) Kweni kasi mungalongora wuli kuti mukumutemwa nadi Chiuta? Chifukwa wuli ntchakuzirwa kulondezga makhaliro agho Chiuta wakukhumba? Ntchivichi chimovwiraninge kuŵa na mtima wakuti muchite khumbo la Chiuta pamoza na ise? Uyo wakumusambizgani Baibolo wamovwiraninge kuzgora mafumbo agha, kuti imwe na ŵamunyumba yinu “mujisungilire mu chitemwa cha Chiuta, apo mukulindilira . . . kuzakasanga umoyo wamuyirayira.”—Yuda 21.
Tikumuchiskani kuti mulutilire kusambira vya Chiuta mu buku ili “Mujisungilire mu Chitemwa cha Chiuta”


text:
NKHANI YA PA CHIKOPI | KASI CHIUTA WAKUTI WULI PA NKHANI YA NKHONDO?
Umo Chiuta Wakuwonera Nkhondo Mazuŵa Ghano
Lero ŵanthu ŵakusuzgika chomene. Ŵanandi ŵakulilira Chiuta kuti waŵawovwire ndipo ŵakukayika usange wovwiri uwu usangikenge. Kasi Chiuta wakupulika kulira kwawo? Kasi wakuti wuli na awo ŵakurwa nkhondo kuti ŵajithaske ku nkhaza? Kasi Chiuta wakukolerana nawo, na kuwona kuti ŵakuchita makora kurwa nkhondo?
Chakwamba, manyani fundo iyi: Chiuta nayo wakuwona umo ŵanthu ŵakusuzgikira mazuŵa ghano, ndipo wachitengepo kanthu. (Salmo 72:13, 14) Chiuta wakulayizga kwizira mu Mazgu ghake kuti awo ‘ŵakusuzgika ŵazamupumuzgika.’ Pawuli? ‘Apo Fumu Yesu yizamuvumbukwa kufuma kuchanya pamoza na ŵangelo ŵake ŵankhongono apo yizenge na nduzga pa awo ŵakumumanya yayi Chiuta na awo ŵakuleka kupulikira makani ghawemi ghakuyowoya vya Fumu yithu Yesu.’ (2 Ŵatesalonika 1:7, 8) Yesu wazamuvumbukwa kunthazi, pa ‘nkhondo ya zuŵa likuru la Chiuta Wankhongonozose,’ iyo yikuchemekaso Haramagedoni.—Uvumbuzi 16:14, 16.
Pa nyengo iyo, Chiuta wazamutuma Mwana wake, Yesu Khristu, na ŵangelo kuzakarwa nkhondo na ŵaheni. Ŵankhondo ŵakuchanya aŵa ndiwo ŵazamumazga nkhaza zose.—Yesaya 11:4; Uvumbuzi 19:11-16.
Chiuta wandasinthe umo wakuwonera nkhondo. Wachali kuwona nkhondo kuŵa nthowa yakumazgira nkhaza na uheni. Kweni Chiuta pera ndiyo wakumanya nyengo yakulwera nkhondo kweniso uyo wangarwako. Nga umo tawonera, Chiuta wakumanya kale kuti nkhondo yakumazgira uheni na kuwezgera nduzga awo ŵakuyuzga ŵanyawo yizamuŵako kunthazi. Kweniso wakumanya kuti Mwana wake, Yesu Khristu, ndiyo wazamurwa nkhondo iyi. Ichi chikung’anamura kuti Chiuta wakukondwa nazo yayi nkhondo izo ŵanthu ŵakurwa mazuŵa ghano, nanga ŵangaŵa na vifukwa vyakupulikikwa.
Wonani fundo iyi: Tiyelezgere kuti dada wafumapo pa nyumba, mbwenu ŵana ŵake ŵaŵiri, paukuru na unung’una, ŵakwamba kutimbana. Ŵanyamata aŵa ŵakuleka dankha kutimbana na kwimbira foni awiskewo. Yumoza wakuphalira awiske kuti munyake ndiyo wangwambiska mbembe, munyake yura wakuti munyake wamusuzganga. Waliyose wakudandawulira awiske. Ndipo waliyose wakugomezga kuti awiske ŵamovwirenge. Kweni dada yura wati waŵapulika wose, wakuŵaphalira kuti ŵaleke kutimbana, ŵalindilire kuti wazakamazge nkhani para wawelera ku nyumba. Ŵanyamata ŵara ŵakulekezga nadi kutimbana. Kweni pati pajumpha nyengo yichoko waka, ŵakwambaso kutimbana. Dada wati wawerako, wakuŵakalipira ŵana wose ŵaŵiri na kuŵalanga chifukwa cha kuleka kumupulikira.
Mazuŵa ghano, vyaru ivyo vikutimbana kanandi vikupempha Chiuta kuti wawovwirepo. Kweni Chiuta wakunjilirapo yayi pa nkhondo mazuŵa ghano. Mazgu ghake Baibolo ghakuti: “Kuwezgera munthu uheni pa uheni chara.” Kweniso ghakuti: ‘Kuwezgera nduzga mwekha yayi.’ (Ŵaroma 12:17, 19) Nakuti Chiuta wali kuyowoya kuti ŵanthu ‘ŵamulindilire mwakuzika’ kuti wachitepo kanthu. Ndipo wazamuchitapo nadi kanthu pa Haramagedoni. (Salmo 37:7) Para ŵanthu ŵakutondeka kulindilira Chiuta kuti wachitepo kanthu na kwamba kurwa nkhondo, Chiuta wakuŵawona kuti mbakujiŵikamo ndipo vikumukondweska yayi. Ntheura pa Haramagedoni Chiuta wazamulongora ukali wake na kumazga mphindano za ŵanthu. ‘Wazamulekeska nkhondo pa charu chose chapasi.’ (Salmo 46:9; Yesaya 34:2) Nadi, Haramagedoni ndiyo yizamumazga nkhondo zose.
Kumazga nkhondo ntchimoza mwa vinthu ivyo Ufumu wa Chiuta uzamuchita. Yesu wakayowoya vya ufumu uwu mu lurombo lwa fumu, wakati: ‘Ufumu winu wize. Khumbo linu lichitike pano pasi nga nkhuchanya.’ (Mateyu 6:10) Ufumu wa Chiuta uzamumazga nkhondo zose kweniso uzamuwuskapo uheni uwo ukwambiska nkhondo. * (Salmo 37:9, 10, 14, 15) Lekani ŵasambiri ŵa Yesu ŵakulindilira na kunweka kuzakapokera vitumbiko mu Ufumu wa Chiuta.—2 Petrosi 3:13.
Kasi tilindilirenge m’paka pawuli kuti Ufumu wa Chiuta uzakamazge masuzgo, nkhaza, na uheni? Mauchimi gha mu Baibolo agho ghakufiskika ghakulongora kuti tili mu “mazuŵa ghaumaliro” gha charu ichi. (2 Timote 3:1-5) * Sonosono apa, Ufumu wa Chiuta uzamumazga mazuŵa ghaumaliro agha pa nkhondo ya Haramagedoni.
Umo tawonera kale, awo ŵazamuparanyika pa nkhondo yaumaliro iyi mbanthu awo ŵakukana ‘kupulikira makani ghawemi ghakuyowoya vya Fumu yithu Yesu.’ (2 Ŵatesalonika 1:8) Kweni kumbukani kuti Chiuta wakukondwa yayi kuti ŵanthu ŵafwenge, nanga ŵangaŵa ŵaheni. (Ezekiel 33:11) Chiuta ‘wakukhumba yayi kuti munyake wazakaparanyike’ pa nkhondo yaumaliro iyi. Ntheura sono wawoneseska kuti makani ghawemi gha Fumu Yesu ‘ghakupharazgika mu charu chose chapasi kuti uŵe ukaboni ku mitundu yose’ pambere umaliro undize. (2 Petrosi 3:8, 9; Mateyu 24:14; 1 Timote 2:3, 4) Nadi, Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakupharazga pa charu chose, kupeleka mwaŵi ku ŵanthu kuti ŵamanye Chiuta, ŵapulikire makani ghawemi gha Yesu, kweniso kuti nawo ŵazakaŵepo apo nkhondo kuzamuŵavya.
^ ndime 9 Ufumu wa Chiuta uzamuwuskaposo nyifwa, iyo ni mulwani wakofya wa ŵanthu. Nga umo nkhani ya pa peji 16 yikulongosolera, Chiuta wazamuwuska ŵanthu ŵanandi awo ŵali kufwa, kusazgapo ŵanandi awo ŵali kukomeka pa nkhondo.
^ ndime 10 Kuti mumanye vinandi vya mazuŵa ghaumaliro, wonani mutu 9 mu buku lakuti Kasi Baibolo Likusambizgachi Chomenechomene? lakupharazgika na Ŵakaboni ŵa Yehova.


text:
Ŵakajipeleka na Mtima Wose
PALI Ŵakaboni ŵa Yehova ŵanandi awo ŵakuteŵetera mu vyaru vinyake ivyo vikukhumbikwira ŵapharazgi ŵanandi. Ŵanandi mwa iwo, mbadumbu ŵambura kutengwa. Ŵanyake ŵateŵetera ku vyaru vinyake vyaka vinandi. Ntchivichi chikaŵawovwira kuti ŵasamukire ku vyaru vinyake? Kasi ŵasambira vichi chifukwa cha kuteŵetera mu vyaru ivi? Kasi ŵakujipulika wuli chifukwa chakuteŵetera ku vyaru ivi? Tikachezgapo na ŵadumbu ŵanyake. Para ndimwe mudumbu wambura kutengwa ndipo mukukhumba kuluta ku malo uko kukukhumbikwira ŵapharazgi ŵanandi, tikugomezga kuti nkhani iyi yimovwiraninge. Kweniso tose ŵateŵeti ŵa Chiuta tipindurenge chomene para tingaghanaghanira ivyo ŵakachita.
ŴAKALEKA KUJIKAYIKIRA
Kasi mukujikayikira kuti mungakwaniska kukateŵetera ku charu chinyake nga mupayiniya wambura kutengwa? Anita, uyo wali na vyaka vya m’ma 70, wakajikayikiranga chomene. Iyo wakakulira ku England, ndipo wakamba upayiniya wali na vyaka 18. Anita wakuti: “Nkhatemwanga chomene kusambizga ŵanthu vya Yehova, kweni nkhaghanaghanirangapo yayi kuti ningakateŵetera ku charu chinyake. Nkhasambirapo yayi chiyowoyero chinyake ndipo nkhawonanga kuti ningakwaniska yayi kusambira. Apo nkhapokera kalata yakunichemera ku Sukulu ya Giliyadi, nkhaŵa nga nkhulota. Nkhazizwa chomene kuti munthu wambura kumanyikwa nga ndine, nipokere kalata yanthena. Kweni nkhawona kuti, ‘Para Yehova wakuwona kuti ningafiska, mbwe ningakwaniska.’ Pajumpha vyaka 50 sono. Kufuma waka panyengo iyi, nkhuteŵetera nga mishonale ku Japan.” Anita wakutiso: “Chifukwa cha viwemi ivyo nawona na maso ghane, nyengo zinyake nkhuphaliranga ŵasungwana kuti, ‘Nyamurani vikwama vinu na kunilondezga kuti namwe muchiteko ntchito iyo njakukondweska nyengo zose.’ Nili wakukondwa kuti ŵanandi ŵaniyezga.”
NKHASAMBIRA KUŴA NA CHIKANGA
Ŵadumbu ŵanandi awo ŵateŵetera mu vyaru vinyake, pakwamba ŵakajikayikiranga. Kweni kasi ŵakachita wuli kuti ŵaŵe na chikanga kusamukira ku charu chinyake?
Maureen uyo wali na vyaka vya m’ma 60, wakuti: “Apo nkhakuranga, nkhakhumbanga kuŵa wakukondwa na kovwira ŵanyake.” Wati waŵa na vyaka 20, wakasamukira ku Quebec, Canada, uko kukakhumbikwiranga ŵapayiniya. Maureen wakatiso: “Pamanyuma nkhapokera kalata yakunichemera ku Sukulu ya Giliyadi, kweni nkhawopanga kuluta ku malo ghachilendo uko kulije ŵabwezi ŵane.” Wakayowoyaso kuti: “Kweniso nkhafipiranga mtima chomene amama awo ŵakapweleleranga adada awo ŵakaŵa ŵalwari. Kanandi usiku nkhapempheranga kwa Yehova uku nkhulira. Nkhamupemphanga kuti wanovwire umo ningachitira pa nkhani iyi. Nati naŵaphalira ŵapapi ivyo nkhenjerwanga, ŵakanichiska kuti nilute ku sukulu. Nkhawonaso umo mpingo withu ukawovwilira ŵapapi ŵane. Kweniso nkhati nawona umo Yehova wakawovwilira ŵapapi ŵane, nkhaŵa na chigomezgo chose kuti nane wanovwirenge. Nkhanozgeka kuluta ku charu chinyake.” Kwambira mu 1979, Maureen wakateŵetera nga mishonale ku West Africa vyaka vyakujumpha 30. Mazuŵa ghano, Maureen wakupwelelera amama ŵake ku Canada, ndipo wakuteŵetera nga mupayiniya wapadera. Para wakughanaghanira vyaka ivyo wateŵetera ku charu chinyake, iyo wakuti: “Nyengo zose Yehova wakanipanga icho nkhukhumba, kweniso pa nyengo iyo nachikhumbira.”
Wendy, uyo wali na vyaka vya m’ma 60, wakamba upayiniya ku Australia wachali msungwana. Iyo wakuti: “Nkhaŵa na soni ndipo vikanisuzganga kuyowoya na ŵanthu ŵachilendo. Kweni upayiniya ukanovwira chomene kuti niyowoyenge na ŵanthu ŵamitundu yose. Ivi vikanovwira kuti niŵe na chikanga. Pamanyuma, nkhawopanga yayi kuyowoya na ŵanthu. Upayiniya ukanovwira kuti nimugomezgenge chomene Yehova. Nkhamba kuwona kuti ntchakukondweska chomene kuteŵetera ku charu chinyake. Kweniso nkhachemeka na mudumbu wambura kutengwa uyo wakaŵa kuti wateŵetera nga mishonale vyaka vyakujumpha 30 ku Japan. Wakati nkhapharazgepo nayo myezi yitatu. Nati napharazga nayo, khumbo lakuti nkhateŵetere ku charu chinyake likakura.” M’ma 1980, Wendy wakasamukira ku Vanuatu, chilumba icho chili pamtunda wa makilomita 1,770 kumanjiliro gha dazi kwa charu cha Australia.
Wendy wachali ku Vanuatu, ndipo wakuteŵetera ku ofesi yakung’anamura mabuku. Iyo wakuti: “Para nkhuwona umo magulu na mipingo yikupangikira ku vigaŵa vyakutali, nkhukondwa chomene. Ni mwaŵi ukuru chomene kuteŵetera Yehova mu vilumba ivi.”
Kumiko, uyo wali na vyaka vya m’ma 60, wakateŵeteranga nga mupayiniya wanyengo zose ku Japan apo mupayiniya munyake wakasachizga kuti ŵasamukire ku Nepal. Kumiko wakuti: “Mupayiniya munyane wakanipemphanga kanandi waka kuti tisamukire ku charu chinyake, kweni nkhatenge ningafiska yayi. Nkhawopanga kusambira chiyowoyero chachilendo na malo ghachilendo. Nkhaŵavya ndalama zakuti nendere kuluta ku charu chinyake. Apo nkhaghanaghananga icho ningachita kuti nisange ndalama zakwendera, nkhachita ngozi pa njinga yamoto ndipo nkhaŵa mu chipatala. Nkhajifumbanga kuti: “Kwali vinimalirenge wuli? Panyake nilwarenge chomene na kutondeka kukachita upayiniya ku charu chinyake. Kasi ningatondeka kukateŵetera ku charu chinyake chaka chimoza pera? Nkhapemphera kwa Yehova kuti wanovwire.” Kumiko wati wafuma mu chipatala, wakaluta ku Nepal kuti wakawoneko, ndipo pamanyuma iyo na munyake ŵakasamukira kwenekuko.
Para Kumiko wakughanaghanira uteŵeti uwo wachita pafupifupi vyaka 10 ku Nepal, wakuti: “Masuzgo agho nkhafipanga nagho mtima ghakawoneka yayi na uko ghanjilira. Nkhukondwa chomene kuti nkhasankha kuteŵetera ku malo uko kukukhumbikwira ŵapharazgi ŵanandi. Kanandi para nkhupharazgira banja linyake, ŵanthu ŵakwiza na kutegherezga. Pakwiza ŵanthu 5 panji 6. Nanga ni ŵana ŵachoko ŵakunipempha tumathirakiti twakulongosora vya Baibolo. Ntchakukondweska chomene kupharazga mu chigaŵa icho ŵanthu ŵanandi ŵakutegherezga uthenga uwemi.”
KUZIZIPIZGA
Ŵadumbu ŵambura kutengwa awo tikachezgapo nawo ŵakasangananga na masuzgo. Kasi ŵakachita wuli?
Diane wa ku Canada, wakuti: “Pakwamba chikaŵanga chakusuzga kutalikirana na banja lakwithu.” Pasono wali na vyaka vyakujumpha 60, ndipo wakachita umishonale vyaka 20 ku Ivory Coast (uko pasono ni Côte d’Ivoire). Diane wakuti: “Nkhapempha Yehova kuti wanovwire kuti nitemwenge ŵanthu. Msambizgi wane munyake ku sukulu ya Giliyadi, Mubali Jack Redford, wakatiphalira kuti pakwamba tingakazizwa na ivyo tamuwona, chomenechomene para takumana na ŵanthu awo mbakavu chomene. Kweni iyo wakati: ‘Lekani kuwona ukavu wa ŵanthu, kweni laŵiskani visko vyawo. Wonani umo ŵakuchitira para ŵakupulika uthenga wa mu Baibolo.’ Ivi ndivyo nkhachita ndipo nkhatumbikika chomene. Para nkhupharazga uthenga wa Ufumu, nkhuwona kuti ŵanthu ŵakukondwa chomene.” Ntchivichi chikawovwiraso Diane kuti walutilire kuteŵetera ku charu chinyake? Iyo wakuti: “Ŵanthu awo nkhasambiranga nawo Baibolo ŵakaŵa ŵabwezi ŵane ndipo nkhakondwanga chomene para ŵakusintha na kuŵa ŵateŵeti ŵakugomezgeka ŵa Yehova. Uko nkhateŵeteranga ndiko kukazgoka kukaya kwane. Nkhasanga ŵamama, ŵadada, ŵakuru na ŵadumbu ŵane ŵauzimu nga umo Yesu wakalayizgira.”—Mrk. 10:29, 30.
Anne, uyo wali na vyaka vyakujumpha 40, wakuteŵetera ku Asia uko ntchito yithu njakukanizgika. Iyo wakuti: “Vyaka vinandi ivyo nateŵetera mu charu chachilendo, nakhalanga na ŵadumbu awo tikakura mwakupambana ndipo tikapambananga vyakuchita. Nyengo zinyake, tikapambananga maghanoghano na kukwiyiskana. Para ivi vyachitika, nkhayezganga kuti niŵamanye makora ŵanyane na kupulikiska umo ŵali kukulira. Kweniso nkhayezganga chomene kuti nilutilire kuŵatemwa na kuŵaghanaghanira. Nkhukondwa chifukwa ivi vikanovwira kuti niŵe na ŵabwezi ŵawemi awo ŵakanovwira kuti nilutilire kuzizipizga pa uteŵeti wane.”
Mu 1993, Ute, wa ku Germany, uyo sono wali na vyaka vyakujumpha 50, wakatumika kukachita umishonale ku Madagascar. Iyo wakuti: “Pakwamba, chikaniŵira chakusuzga kusambira chiyowoyero chachilendo na kuzgoŵera malo ghakotcha chomene. Chinyake ntchakuti nkhalwaranga maleriya, njoka za munthumbo na matenda ghanyake. Kweni ŵabali na ŵadumbu ŵakanovwira chomene. Ŵadumbu na ŵana ŵawo, kweniso awo nkhasambiranga nawo Baibolo, ŵakanovwira chomene kuti nisambire chiyowoyero. Mishonale munyane wakanovwiranga chomene para nalwara ndipo wakanipweleranga. Kweni kuluska vyose, Yehova wakanovwiranga chomene. Nyengo zose nkhalombanga kwa Yehova na kumuthulira vyose ivyo nkhwenjerwa navyo. Para namupempha nkhalindiliranga mwakuzika kuti nyengo yiliyose wanizgorenge. Nyengo zinyake pakajumphanga mazuŵa ghachoko waka, ndipo nyengo zinyake myezi. Yehova wakanovwiranga pa suzgo lililose.” Ute wateŵetera ku Madagascar vyaka 23.
TATUMBIKIKA CHOMENE
Waliyose uyo wali kuteŵeterapo uko kukhumbikwira wovwiri wakutumbikika chomene. Ŵadumbu ŵambura kutengwa awo ŵakuteŵetera ku vyaru vinyake nawo ŵakuyowoya kuti munthu wakusanga vitumbiko vinandi para wakuteŵetera ku charu chinyake. Kasi ŵakutumbikika wuli?
Heidi, wa ku Germany, uyo sono wali na vyaka vyakujumpha 70, wateŵetera nga mishonale ku Ivory Coast kufuma mu 1968. Iyo wakuti: “Nkhukondwa chomene para nkhuwona ŵana ŵane ŵauzimu ‘ŵakulutilira kwenda mu unenesko.’ Ŵanthu ŵanyake awo nkhasambiranga nawo Baibolo, sono mbapayiniya ndipo ŵanyake mbalara mu mpingo. Ŵanandi ŵakunichema amama panji agogo. Yumoza wa ŵalara aŵa na banja lake ŵakuniwona kuti tili kubabika bele limoza. Ntheura Yehova wanipa mwana mwanalume, mkamwana, na ŵazukuru ŵatatu.”—3 Yohane 4.
Karen wa ku Canada, uyo sono wali na vyaka vyakujumpha 70, wateŵetera ku West Africa vyaka vyakujumpha 20. Iyo wakuti: “Uteŵeti wa umishonale wanovwira chomene kuŵa na mtima wakujipeleka, wachitemwa, ndiposo wakuzikira. Kweniso kuteŵetera na ŵabali na ŵadumbu ŵa mu vyaru vyakupambanapambana kukanovwira kuti niwonenge vinthu mwakwenelera. Nkhasambira kuti pali nthowa zinandi za kuchitira vinthu. Kweniso natumbikika chomene chifukwa nili na ŵabwezi pa charu chose chapasi. Ubwezi withu ukulutilira nangauli umoyo na uteŵeti withu wasintha.”
Margaret, wa ku England, uyo wali na vyaka vyakujumpha 70, wakateŵetera nga mishonale ku Laos. Iyo wakuti: “Kuteŵetera ku charu chinyake kukanovwira kuwona umo Yehova wakuguzira ŵanthu ŵamitundu yose kweniso awo ŵali na mikhaliro yakupambanapambana. Ivi vikakhozga chomene chipulikano chane. Vikanovwira kuti niŵe na chigomezgo chose kuti Yehova ndiyo wakulongozga gulu lake ndipo khumbo lake lizamufiskika nadi.”
Ŵadumbu ŵambura kutengwa awo ŵakuteŵetera ku vyaru vinyake ŵali na lumbiri luwemi pa uteŵeti wawo. Ŵakwenera kulumbika chomene. (Ŵeru. 11:40) Kweniso chakukondweska ntchakuti, ŵadumbu ŵanandi ŵachali kujipeleka. (Sal. 68:11) Kasi imwe mungakwaniska kukateŵetera ku charu chinyake nga mbadumbu awo talongosora mu nkhani iyi? Para mungajipeleka, ‘muchetenge na kuwona kuti Yehova ni muwemi.’—Sal. 34:8.


text:
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI | ZINTHARIKA 12-16
Vinjeru Ni Viwemi Kuluska Golide
Chifukwa wuli vinjeru vyakufuma kwa Chiuta ni vyakuzirwa? Vikuthaska awo ŵali navyo ku nthowa ziheni na kuŵasunga ŵamoyo. Vikuŵawovwira kuti ŵakhalenge makora, ŵayowoyenge viwemi, na kuchita vinthu viwemi.
Vinjeru vikuvikilira munthu kuti waleke kujikuzga
Munthu wavinjeru wakumanya kuti vinjeru vyose vikufuma kwa Yehova
Awo vinthu vikuŵayendera makora panji ŵakupika milimo yinandi ŵakwenera kuŵa maso kuti ŵaleke kujituntha kweniso kujikuzga
Vinjeru vikovwira munthu kuyowoya makora
Munthu wavinjeru wakuŵa wamahara, wakuyezga kusanga viwemi mu ŵanyake na kuyowoya viwemi vya iwo
Mazgu ghavinjeru ghakuŵa ghakukopa na ghakunong’omera nga ni uchi, ghakuŵa ghaukali yayi panji kuchombora


text:
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Mo Tingagwirisiya Ntchitu Kabuku ka Vwiyani Chiuta
Kabuku ka Vwiyani Chiuta kakupangika kuti kawovyi wo asuzgika kuŵerenga kuti asambirengi uneneska wa m’Bayibolu kwambula kusuzgika. Sambiru lelosi le ndi mapeji ngaŵi ndipu nge ndi vithuzi vakutowa kweniso timuvi to tilongo chithuzi chakulondopu asani mwatuwa pa chithuzi chinyaki.
Kabuku ka Vwiyani Chiuta kuti Muje ndi Umoyu Wamuyaya ke ndi vithuzi vakuyanana ndi va mukabuku ka Vwiyani Chiuta, kweni ke ndi mazu nganandi ndipu akusambira wo aŵerenga umampha angapasika kabuku yaka. Kanandi apharazgi atanja kugwirisiya ntchitu kabuku yaka pakuchitisa sambiru la Bayibolu penipo wakusambira wagwirisiya ntchitu kabuku ka Vwiyani Chiuta. Mapeji nganandi nge ndi timabokosi to tikonkhosa fundu zakusaziyapu, zo mungakambisana kuyana ndi mo wakusambira waliri.
Timabuku iti mungagaŵiya nyengu yeyosi chinanga kuti mwezi wo mugaŵiya timabuku iti cha. Pa nyengu yo muchitisa sambiru la Bayibolu gwirisiyani ntchitu vithuzi kuti mukonkhosi vo Bayibolu likamba. Mufumbengi mafumbu kuti wakusambira wakambengepu maŵanaŵanu ngaki kweniso kuti muwoni asani watuvwa vo wasambira. Ŵerengani ndi kukambisana malemba ngo nge mumphata mwa peji lelosi. Asani mwamaliza kabuku yaka, mungayamba kusambira nayu buku la Kumbi Bayibolo Lisambizanji Weniukongwa? pamwenga la Kumbi Tingasambiranji m’Bayibolu? kuti muwovyi wakusambira kuti wakuwi mwauzimu ndi kubatizika.


text:
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Sumu za Ufumu Zititichiska Ukongwa
Paulo ndi Sila athamikanga Chiuta mwakumba sumu pa nyengu yo ŵenga mujeri. (Mac. 16:25) Mazuŵa nganu napu, abali ndi azichi atumba sumu za Ufumu. Mwakuyeruziyapu, abali ndi azichi ambanga sumu za Ufumu po ŵenga kumsakasa wachibalu ku Sachsenhausen, mu nyengu ya chipani cha Nazi ku Germany kweniso po angukoleka ukapolu ku Siberia. Ivi vilongo mo sumu zichiskiya abali ndi azichi wo akumana ndi masuzgu.
Vineneru vinyaki navu viŵengi ndi buku lasonu la sumu lamutu wakuti, ‘Mbiyani Yehova Mwakukondwa.’ Asani talonde buku la sumu zenizi, tikhumbika kuyesesa kungaziŵa umampha mazu ngaki kweniso kuzisambira pa kusopa kwa pabanja. (Ŵaef. 5:19) Asani tichitengi viyo mzimu wakupaturika utiwovyengi kuti tikumbukengi sumu zenizi asani takumana ndi masuzgu. Sumu za Ufumu zingawovya kuti chilindizga chidu chije chakukho. Sumu izi zititichiska ukongwa asani takumana ndi masuzgu. Kweniso asani vinthu veumampha pa umoyu widu, mazu nga sumu zenizi ngatitiwovya mbwenu kuti ‘timbengi mwakukondwa’ chifukwa chakuti mtima widu ngwakukondwa pa nyengu yo. (1 Mik. 15:16; Sumu 33:1-3) Mwaviyo, tiyeni tosi tiyesesengi kumba sumu za Ufumu!
WONERIYANI VIDIYO YAMUTU WAKUTI SUMU YO YINGUCHISKA ABALI ŴIDU. PAVULI PAKI, MUKANI MAFUMBU YANGA:
Kumbi ndi vinthu wuli vo vinguchitisa M’bali Frost kuti walembi sumu?
Kumbi sumu zenizi zinguŵawovya wuli abali ndi azichi kumsakasa wachibalu ku Sachsenhausen?
Kumbi sumu za Ufumu zingatichiska wuli pa umoyu widu?
Kumbi ndi sumu nizi zo mungayanja kuziloŵeza?


text: 7 Solomoni wakati wamara waka kulomba,+ moto ukafuma kuchanya+ na kumyangura sembe yakotcha na sembe zinyake, ndipo uchindami wa Yehova ukazura nyumba.+2 Ŵasembe* ŵakatondeka kunjira mu nyumba ya Yehova chifukwa uchindami wa Yehova ukazura nyumba ya Yehova.+3 Ŵanthu wose ŵa Israyeli ŵakawonanga apo moto ukakhiranga ndipo uchindami wa Yehova ukaŵa pa nyumba. Ŵakasindama m’paka visko vyawo pasi pa kanthowa na kujikama, ŵakawonga Yehova, “pakuti ni muwemi, chifukwa lusungu* lwake lukukhalilira muyirayira.”4 Themba na ŵanthu wose ŵakapeleka sembe pamaso pa Yehova.+5 Themba Solomoni likapeleka ng’ombe 22,000 na mberere 120,000. Ntheura, themba na ŵanthu wose ŵakajulira nyumba ya Chiuta waunenesko.+6 Ŵasembe ŵakimilira pa milimo yawo, nga umo ŵakachitira Ŵalevi awo ŵakaŵa na vyakwimbira na kwimbira sumu Yehova.+ (Themba Davide likapanga vyakwimbira ivi kuti ŵawongerenge Yehova, “chifukwa lusungu* lwake lukukhalilira muyirayira,” apo Davide wakapelekanga malumbo pamoza nawo.*) Ŵasembe ŵakalizganga mbata+ panthazi pawo, uku Ŵaisrayeli wose ŵimilira.7 Solomoni wakatuŵiska luŵaza lwapakatikati ulo luli panthazi pa nyumba ya Yehova, pakuti wakakhumbanga kupelekerapo sembe zakotcha,+ na mafuta gha sembe zawenenawene. Chifukwa ntchakuti jotchero lamkuŵa+ ilo Solomoni wakapanga likakwana yayi kupelekerapo sembe zakotcha, sembe za vyamuminda,+ na mafuta.+8 Pa nyengo yira, Solomoni wakachita chiphikiro pamoza na Israyeli yose mazuŵa 7,+ mpingo ukuru kufuma ku Lebo-hamati* m’paka ku Dambo la Eguputo.+9 Kweni pa zuŵa la 8,* ŵakaŵa na ungano wapadera,+ pakuti ŵakajulira jotchero mazuŵa 7 ndipo mazuŵa 7 ŵakaŵa na chiphikiro.10 Pa zuŵa la 23 la mwezi wa 7, wakatuma ŵanthu kuti ŵawerenge kukwawo. Ŵakasekelera+ na kusangwa mu mtima chifukwa cha uwemi uwo Yehova wakalongora Davide, Solomoni na Israyeli, ŵanthu ŵake.+11 Ntheura Solomoni wakamalizga nyumba ya Yehova na nyumba ya themba.+ Vyose ivyo mtima wa Solomoni ukakhumbanga kuchita pa nyumba ya Yehova na nyumba yake vikachitika makoraghene.+12 Yehova wakawonekera kwa Solomoni+ usiku, wakati: “Napulika lurombo lwako, ndipo najisolera malo agha kuŵa nyumba yakupelekeramo sembe.+13 Para najara mtambo ndipo kulije vula, para nalangura mphazi kurya charu ndipo usange natuma nthenda yakofya pa ŵanthu ŵane,14 ndipo usange ŵanthu ŵane, awo ŵakuchemeka+ na zina lane ŵajiyuyura,+ ŵalomba na kupenja chisko chane, na kuwerako ku nthowa zawo ziheni,+ ine nipulikenge kuchanya, niŵagowokerenge kwananga kwawo na kuchizga charu chawo.+15 Sono maso ghane ghajulikenge ndipo makutu ghane ghategherezgenge lurombo lwakupelekeka mu malo agha.+16 Ndipo sono nasora na kutuŵiska nyumba iyi kuti zina lane liŵenge mwenemumo muyirayira.+ Maso ghane na mtima wane viŵenge kwenekuko nyengo zose.+17 “Ndipo iwe, usange wendenge pamaso pane nga umo Davide wuso wakendera, na kuchita vyose ivyo nakuphalira, kweniso usange ukupulikira malango ghane na vyeruzgo vyane,+18 nane nikhozgenge chitengo cha uthemba+ wako, nga umo nkhachitira phangano na Davide+ wuso, apo nkhati: ‘Pazamusoŵapo chara munthu mu mzere wako wakuwusa Israyeli.’+19 Kweni usange uzgokenge na kuleka kusungilira malango ghane na ulongozgi wane ivyo naŵika panthazi pako, ndipo ukuluta na kukateŵetera ŵachiuta ŵanyake na kuŵasindamira,+20 niŵazgurenge ŵanthu aŵa kuŵafumiskamo mu charu chane icho naŵapa.+ Ndipo nyumba iyo nayituŵiskira zina lane niyiwuskengepo pamaso pane, yizgokenge chinthu* icho ŵanthu ŵachiyowoyerenge msinjiro na kuchigoska.+21 Nyumba iyi yizgokenge mahami. Waliyose uyo wajumphengepo watenge waka lwaha+ na kuyowoya kuti: ‘Kasi Yehova wachitirachi nthena ku charu ichi na nyumba iyi?’+22 Penepapo ŵatenge: ‘Ntchifukwa chakuti ŵali kumusida Yehova+ Chiuta wa ŵasekuru ŵawo, uyo wakaŵafumiska mu charu cha Eguputo,+ ndipo ŵakalazga ku ŵachiuta ŵanyake, kuŵasindamira na kuŵateŵetera.+ Lekani Yehova wali kuŵakhizgira soka lose ili.’”+


text: 6 “Sono agha ni malango, malanguro, na vyeruzgo ivyo Yehova Chiuta winu wapeleka kumusambizgani, mwakuti mukavisungilire para mwambuka na kunjira mu charu icho mwamupoka kuŵa chinu.2 Kweniso kuti muwopenge Yehova Chiuta winu na kusunga malanguro na malango ghake ghose agho nkhumupani muhanya uno, imwe, ŵana ŵinu, na ŵazukuru ŵinu,+ mazuŵa ghose gha umoyo winu, kuti mukhale nyengo yitali.+3 Ntheura pulikani, imwe Ŵaisrayeli, mughasunge mwakupwelelera mwakuti vimwenderani makora, kuti mukandane chomene mu charu icho mukwenda mkaka na uchi, nga umo Yehova Chiuta wa ŵasekuru ŵinu wamulayizgirani.4 “Pulika, iwe Israyeli: Yehova Chiuta withu ni Yehova yumoza.+5 Utemwenge Yehova Chiuta wako na mtima wako wose, umoyo wako wose,+ na nkhongono zako zose.+6 Mazgu agho nkhukuphalira muhanya uno ghakhalenge pa mtima wako.7 Ndipo ughadidimizge* mu ŵana ŵako+ na kughayowoya para ukukhala pasi mu nyumba yako, para ukwenda pa nthowa, para wagona pasi, na para wawuka.+8 Ughakakilire nga ntchikumbusko pa woko lako, ndipo ghaŵenge nga ni kamubambe pa chisko chako.*+9 Ughalembe pa mafuremu gha nyumba yako na pa vipata vyako.10 “Para Yehova Chiuta wako wakunjizga mu charu icho wakalapa ku ŵasekuru ŵako Abrahamu, Yisake, na Yakhobe, kuti wapelekenge kwa iwe,+ misumba yikuru na yiwemi iyo ukazenga chara,+11 nyumba zakuzura na vinthu viwemi vya mtundu wose ivyo ukavifukafukira chara, visimi ivyo ukajima chara, na minda ya mpheska na makuni gha maolive ivyo ukapanda chara, ndipo para warya na kukhuta,+12 penepapo ukachenjere kuti ukaleke kuluwa Yehova+ uyo wakakufumiska mu charu cha Eguputo, mu nyumba ya wuzga.13 Uwopenge Yehova Chiuta wako,+ ndiyo umuteŵeterenge,+ na kulapa mu zina lake.+14 Mungalondezganga ŵachiuta ŵanyake chara, ŵachiuta ŵa ŵanthu awo ŵamuzingilizgani.+15 Pakuti Yehova Chiuta winu uyo wali mukati mwinu ni Chiuta uyo wakukhumba kuti ŵanthu ŵasopenge iyo pera.+ Para mwatondeka kuchita nthena, ukali wa Yehova Chiuta winu wamugolera pa imwe,+ ndipo wamumuparanyani kumufumiskanipo pa charu chapasi.+16 “Mungayezganga Yehova Chiuta winu chara,+ nga umo mukamuyezgera pa Masa.+17 Musungenge na mtima wose malango, vikumbusko, na malanguro ivyo Yehova Chiuta winu wamuphalirani kuti musungenge.18 Muchitenge icho ntchakunyoloka na chiwemi mu maso gha Yehova kuti vinthu vimwenderani makora, mukanjire na kupoka charu chiwemi icho Yehova wakalapa ku ŵasekuru ŵinu.+19 Mukachimbizge ŵalwani ŵinu wose pamaso pinu, nga umo Yehova walayizgira.+20 “Kunthazi para mwana winu wakumufumbani kuti: ‘Kasi vikumbusko ivi, malanguro na vyeruzgo ivyo Yehova Chiuta withu wakamuphalirani, vikung’anamurachi?’21 Imwe mukamuphalire mwana winu kuti: ‘Tikaŵa ŵazga kwa Farawo mu Eguputo, kweni Yehova wakatifumiska mu Eguputo na woko lankhongono.22 Yehova wakatuma vimanyikwiro na minthondwe yikuru na yakofya pa Eguputo,+ pa Farawo na pa ŵamunyumba yake wose, uku ise tikuwona.+23 Ndipo wakatifumiskamo na kwiza nase kuno kuti watipe charu icho wakalapa ku ŵasekuru ŵithu.+24 Yehova wakatiphalira kuti tisungenge malango ghose agha na kuwopa Yehova Chiuta withu kuti vinthu vitiyendere makora mazuŵa ghose,+ mwakuti tiŵenge ŵamoyo,+ umo tiliri sono.25 Tiŵenge ŵarunji usange tikusunga malango ghose agha na kupulikira Yehova Chiuta withu, nga umo watiphalilira.’+


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Sumu.
98 Yimbirani Yehova sumu yiphya,+Pakuti wachita vinthu vyakuzizwiska.+
Woko lake lamalyero, mkono wake wakupatulika, viza na chiponosko.+
2 Yehova wamanyiska ŵanthu chiponosko chake.+Wavumbura urunji wake pamaso pa ŵamitundu.+
3 Wakumbuka lusungu lwake na kugomezgeka kwake pa nyumba ya Israyeli.+
Vigoti vyose vya charu chapasi vyawona chiponosko cha Chiuta withu.+
4 Chemerezgani mwakukondwa kwa Yehova, imwe charu chose chapasi.
Sangwani na kuchemerezga mwachimwemwe, yimbani malumbo.+
5 Yimbirani Yehova malumbo na kulizga bango,Lizgani bango na kwimba sumu yakunozga.
6 Chemerezgani mwakukondwa pamaso pa Themba, Yehova,Pamoza na zimbata na kulira kwa veve.+
7 Nyanja yidume, na vyose ivyo vilimo,Charu chapasi na wose awo ŵakukhalamo.
8 Milonga yikuŵe mapi.Mapiri ghachemerezge pamoza mwachimwemwe+
9 Pamaso pa Yehova, chifukwa wakwiza kuzakeruzga charu chapasi.
Weruzgenge charu icho mukukhala ŵanthu mwaurunji+Na ŵanthu mwakunyoloka.+
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Masalimo 98
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
KABUKU KA UTEŴETI NA UMOYO WACHIKHRISTU January 2017
Umo Mungapharazgira
Umo mungapharazgira na Gongwe la Mulinda kweniso umo mungalongosolera unenesko wa mu Baibolo wakukhwaskana na mazuŵa gha umaliro. Lembani masachizgo ghinu gha umo mungapharazgira.
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
Yehova Wakupwelelera Ŵanthu Ŵake
Munthu walusungu wakupeleka chakurya chakukwana ku ŵalendo. Yehova nayo wakutipa chakurya chauzimu chakukwana.
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
“Themba Liwusenge mu Urunji”
Yesu uyo ni themba wapeleka ŵalara awo ŵakupwelelera mskambo. Ŵakuvikilira mskambo para ŵakupeleka ulongozgi na kupembuzga mskambo.
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
Hezekiya Wakatumbikika Chifukwa cha Kugomezga Yehova
Ŵasiriya ŵakawofyanga Ŵayuda na chilato chakuti Ŵayuda ŵajipeleke waka kwambura kurwa nawo nkhondo, kweni Yehova wakatuma mungelo kuponoska Yerusalemu.
UMOYO WACHIKHRISTU
“A Yehova, . . . Ine Nkhuthemba Imwe”
Ntchakuzirwa chomene kuti nyengo zose tithembenge Yehova, kwali tili pa mtende panji yayi. Kasi Hezekiya wakalongora wuli kuti wakathembanga Chiuta?
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
Yehova Wakuŵapa Nkhongono Ŵakuvuka
Nga umo nombo yikuwovwilikira na mphepo zakuthukira, nase Chiuta ndiyo wakutipa nkhongono kuti tifiske kumuteŵetera.
UMOYO WACHIKHRISTU
Kumbukani Kulombera Ŵakhristu Awo Ŵakutambuzgika
Kasi tingawovwira wuli Ŵakhristu ŵanyithu awo ŵakutambuzgika?
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
Yehova Ni Chiuta wa Uchimi
Vyaka 200 pambere msumba wa Babuloni undabwanganduke, Yehova wakayowoyerathu kwizira mwa ntchimi Yesaya kuti uzamubwanganduka.


text:
August 28–September 3
EZEKIELE 39-41
Sumu 16 ndi Pempheru
Mazu Ngakwamba (Mamin. 3 pamwenga kusikiya pasi)
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
“Kumbi Chiwona Chaku Ezekiele cha Nyumba Yakusopiyamu Chititisambizanji?”: (Mamin. 10)
Ezek. 40:2—Kusopa Yehova nkhwakukhumbika ukongwa kuluska kusopa kunyaki kwekosi (w99-CN 3/1 11 ¶16)
Ezek. 40:3, 5—Yehova wafiskengi nadi khumbu laki pa nkhani yakusopa kwauneneska (w07-CN 8/1 10 ¶2)
Ezek. 40:10, 14, 16—Titenere kulondo fundu zapachanya zaku Yehova kuti timusopengi mwauneneska (w07-CN 8/1 11 ¶5)
-
Kufufuza Fundu Zakuzirwa za M’Bayibolu: (Mamin. 8)
Ezek. 39:7—Kumbi zina laku Chiuta linangika wuli asani ŵanthu akamba kuti wachita vinthu vambula urunji? (w12-CN 9/1 21 ¶2)
Ezek. 39:9—Ntchinthu wuli chazamuchitikiya vidya vankhondu vo mitundu yazamusiya pavuli pa Aramagedoni? (w89 8/15 14 ¶20)
Kumbi mwasambiranji vakukwaskana ndi Yehova pakuŵerenga Bayibolu sabata yinu?
Kumbi ndi fundu zinyaki nizi zakuzirwa zo mwasaniya pakuŵerenga Bayibolu sabata yinu?
-
Kuŵerenga Bayibolu: (Mamin. 4 pamwenga kusikiya pasi) Ezek. 40:32-47
KUSAZGIYAKU LUSU LIDU MU UTEŴETI
Ulendu Wakwamba: (Mamin. 2 pamwenga kusikiya pasi) fg sambiru 1 ¶1—Yambani nge kuti mukhumba kumuwonesa vidiyo yakuti Kumbi Mungayanja Kuvwa Uthenga Wamampha?, (kweni kumuwonesa cha). Mugaŵiyeni Kabuku.
Ulendu Wakuweliyaku: (Mamin. 4 pamwenga kusikiya pasi) fg sambiru 1 ¶2—Kambani mazu ngo ngangakuwovyani kuti muziweliyeku.
Sambiru la Bayibolu: (Mamin. 6 pamwenga kusikiya pasi) fg sambiru 1 ¶3-4
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Sumu 45
“Kumbi Ndichitengeku So Zukwanji Upayiniya Wakovya?”: (Mamin. 15) Nkhani yakukambisana. Wonesani vidiyo yakuti, Yehova Wandiwovyengi Kuchita vo Ndingafiska.
Sambiru la Bayibolu la Mpingu: (Mamin. 30) kr mutu 6¶1-7 ndi bokosi lamutu wakuti “Kupharazga Ufumu—Kupharazga Uthenga Wamampha Pacharu Chosi”.
Kambani Mwakudumuwa vo Tasambira Kweniso vo Tazamusambira Sabata Yamawa (Mamin. 3)
Sumu 47 ndi Pempheru


text:
SAMBIRU 48
Mwana Munthurumi wa Choko Wayuskika
Pa nyengu yo kwenga nja, Yehova wangukambiya Eliya kuti: ‘Luta ku Zarefata. Munthukazi yo ndi choko wakukupasa chakurya.’ Eliya wati wafika pa geti la musumba wo, wanguwona munthukazi wachitondo nkhuni. Munthukazi mwenuyu wenga mukavu. Eliya wangumupempha maji ngakumwa. Munthukazi yo wati wasoka kuti wakato maji, Eliya wangudaniriza kuti: ‘Chondi undipaseku chiŵandi.’ Munthukazi yo wanguti: ‘Ndilivi chiŵandi chakuti ndikupasi. Nde ndi ufwa ndi mafuta vakuti ndinozge chakurya chimanavi chaku ini ndi mwana wangu.’ Eliya wangumukambiya kuti: ‘Yehova walayizga kuti asani undipangiyengi chiŵandi, ufwa ndi mafuta ngaku vimalengi cha mpaka po vuwa yiziyengi.’
Mwaviyo, munthukazi yo wanguluta kunyumba ndi kuchimupangiya chiŵandi muchimi waku Yehova. Nge mo Yehova wangulayizgiya, munthukazi yo ndi mwana waki ŵenga ndi chakurya pa nyengu yosi yo kwenga nja. Ufwa ndi mafuta vamalanga cha muviŵiya vo wasungangamu.
Pavuli paki panguchitika chinthu chinyaki chakofya. Mwana wa munthukazi yo wenga choko wangutama ndipu pavuli paki wangufwa. Iyu wangupempha Eliya kuti wamuwovyi. Eliya wangulonda mwana yo mumanja mwa munthukazi yo ndipu wangumunyamuwa ndi kuluta nayu muchipinda chamuchanya cha nyumba yaki. Iyu wangumugoneka pa bedi ndipu wangupemphera kuti: ‘Yehova, chondi yuskani mwana uyu.’ Kumbi uziŵa chifukwa cho chatingi chiŵiyengi chakuziziswa kuti Yehova wayuski mwana yo? Nge mo tiziŵiya, kwamba kali pengavi yo wanguyuskikapu ndipu munthukazi yo limoza ndi mwana waki ŵenga Ayisraele cha.
Mwana yo wanguyuka ndipu wangwamba kututa. Eliya wanguti ku munthukazi yo: ‘Awona! Mwana waku ngwamoyu.’ Iyu wangukondwa ukongwa ndipu wanguti kwaku Eliya: ‘Iwi ndiwi nadi munthu waku Chiuta. Ndiziŵa venivi chifukwa ukamba vo Yehova wakutuma.’
“Ŵanaŵaniyani achaholi: Amija mbewu cha pamwenga kuvuna, alivi nyumba yakusungiyamu mbewu pamwenga nkhokwi; kweni Chiuta watiŵaryisa. Asi yimwi mwe akuzirwa ukongwa kuluska viyuni?”—Luka 12:24


text:
“Lutirizgani Kutumbika Abali Aviyo”
KWAMBIYA mu 1992, Wupu Wakulongozga usankha abali akukhwima mwauzimu kuti awovyengi mumakomiti nga wupu uwu. * Abali yaŵa wo mba “mbereri zinyaki” atovya ukongwa Wupu Wakulongozga. (Yoh. 10:16) Aŵapu pa maunganu ngo makomiti nga wupu uwu ngachita sabata yeyosi ndipu akonkhoska vo vichitika ndi kupereka masachizgu. Abali a mu Wupu Wakulongozga ndiwu agamuwa vo vitenere kuchitika, kweni abali wo atovya makomiti ndiwu awonesesa kuti vo wupu wagamuwa vachitika. Kweniso achita ntchitu yeyosi yo apaskika. Yiwu aluta ndi abali a mu Wupu Wakulongozga ku maunganu ngapade kweniso nga vyaru. Nyengu zinyaki, atende maofesi nga nthambi nge akumiya likulu la Akaboni aku Yehova.
M’bali yo wachitapu uteŵeti uwu kwambiya mu 1992, wangukamba kuti: “Asani ndichita ntchitu zo ndapaskika, nditovya abali a mu Wupu Wakulongozga kuti aŵikengi ukongwa mtima pa vinthu vauzimu.” M’bali munyaki yo wateŵete kwa vyaka vakujumpha 20, wangukamba kuti: “Ndi mwaŵi ukulu ukongwa kovya abali a mu Wupu Wakulongozga.”
Wupu Wakulongozga utiŵagomezga ukongwa abali ŵenaŵa ndipu uwonga ntchitu zamampha zo achita. Mwaviyo, nasi titenere ‘kulutirizga kutumbika abali aviyo.’
^ ndimi 2 Asani mukhumba kuziŵa vinandi vakukwaskana ndi ntchitu za makomiti 6 nga Wupu Wakulongozga, wonani bokosi la mutu wakuti, “Mo Wupu Wakulongozga Uphwerere Nchitu za Ufumu,” muchaputala 12 cha buku lakuti, Ufumu Waku Chiuta Uwusa!


text:
SAMBIRO 31
Joshuwa na Ŵagibiyoni
Ivyo vikachitika ku Yeriko vikapulikikwa mu vigaŵa vinandi vya ku Kenani. Mafumu ghose gha mu Kenani ghakakolerana kuti gharwe nkhondo na Ŵaisrayeli. Kweni Ŵagibiyoni ŵakaŵa na pulani yinyake. Ŵakavwara malaya ghakukeluka na kuluta kwa Joshuwa, ndipo ŵakamuphalira kuti: ‘Tafuma ku charu chakutali. Tili kupulika vya Yehova na vyose ivyo wakamuchitirani ku Eguputo na ku Mowabu. Tilayizgani kuti mutikomenge yayi, ndipo tiŵenge ŵateŵeti ŵinu.’
Joshuwa wakaŵagomezga ndipo wakaŵalayizga kuti ŵakomekenge yayi. Pakati pajumpha mazuŵa ghatatu, Joshuwa wakamanya kuti ŵanthu aŵa ŵakafuma pafupi waka. Ŵakaŵa ŵamwenemura mu Kenani. Joshuwa wakafumba Ŵagibiyoni kuti: ‘Chifukwa wuli mukatipusika?’ Iwo ŵakazgora kuti: ‘Tikawopanga. Tikumanya kuti Yehova Chiuta winu wakumulwerani nkhondo. Chonde kutikoma yayi.’ Joshuwa wakachita ivyo ŵakapangana ndipo wakaŵakoma yayi.
Pakati pajumpha mazuŵa ghachoko waka, mafumu 5 gha mu Kenani na ŵasilikari ŵawo, ŵakawofya Ŵagibiyoni kuti ŵarwenge nawo nkhondo. Joshuwa na ŵasilikari ŵake ŵakenda usiku wose kuti ŵakaponoske Ŵagibiyoni. Machero ghake, nkhondo yikayamba mulenjilenji. Ŵakenani ŵakayamba kuchimbira chopichopi. Kulikose uko ŵakachimbiliranga, Yehova wakaŵawiskiranga vimalibwe ndipo vikaŵadinyanga. Pamanyuma, Joshuwa wakapempha Yehova kuti wayimiske zuŵa kuti lileke kunjira. Chifukwa wuli wakapempha Yehova kuti wachite chinthu icho chikaŵa kuti chindachitikepo? Chifukwa Joshuwa wakagomezganga chomene Yehova. Ivyo wakapempha vikachitika nadi. Zuŵa likanjira yayi m’paka Ŵaisrayeli ŵakakoma mafumu ghose gha mu Kenani na ŵasilikari ŵawo.
“Mazgu ghinu ghaŵenge waka ‘Enya’ kung’anamura enya, ‘Chara’ winu, chara, pakuti agho ghakujumpha pa mazgu agha ngakufuma kwa muheni.”—Mateyu 5:37


text:
Nkhani Nambara 55: Musepuka Mucoko Wakateŵeteranga Ciuta
Kasi musepuka uyu ngwakutowa yayi? Zina lake ni Samuyeli. Munthu uyo waŵika woko lake pa mutu wa Samuyeli ni Eli, musofi mukuru wa Ŵaisrayeli. Awo ŵiza nayo kwa Eli ni Elikana, awiske ŵake, na Hana, anyina ŵake.
Samuyeli wali na vilimika pafupifupi vinayi panji vinkhondi pera. Kweni wakhalenge pa cihema ca Yehova na Eli pamoza na ŵasofi ŵanyake. Nchifukwa wuli Elikana na Hana ŵakapeleka mwana mucoko nthena kuti wateŵetere Yehova pa cihema cake? Tiye tiwone.
Vilimika vicoko waka kumanyuma, Hana wakaŵa na citima cikuru. Cikaŵa cifukwa cakuti wakaŵavya mwana, ndipo wakakhumbisiska comene kuti waŵe na mwana. Mwantheura zuŵa linyake apo Hana wakaluta ku cihema ca Yehova, wakalomba kuti: ‘A Yehova, lekani kuniruwa! Usange munganipa mwana mwanalume, mbwenu nimupelekenge kwa imwe kuti wamuteŵeteraninge umoyo wake wose.’
Yehova wakazgora lurombo lwa Hana, ndipo pati pajumpha myezi yicoko waka wakababa Samuyeli. Hana wakamutemwa comene mwana wake, wakayamba kumusambizga za Yehova wacali mwana mucoko comene. Wakaphalira mfumu wake kuti: ‘Para Samuyeli waleka waka konkha, nilutenge nayo ku cihema kuti wakateŵeterenge Yehova.’
Ici ndico tikuwona Hana na Elikana ŵakucita pa cithuzithuzi apa. Ndipo cifukwa cakuti Samuyeli wakasambizgika makora na ŵapapi ŵake, wakakondwa kuti wateŵetere Yehova pa cihema cake. Cilimika cilicose Hana na Elikana ŵakizanga kuzakasopa pa cihema capadera ici, na kuzakawona mwana wawo. Cilimika na cilimika Hana wakizanga na munjilira wupya uwo wakasoneranga Samuyeli.
Samuyeli wakalutilira kuteŵetera pa cihema ca Yehova kwa vilimika vinandi, ndipo Yehova na ŵanthu ŵakamutemwa. Kweni ŵana ŵa Eli, Hofini na Finihasi, ŵakaŵa ŵawemi yayi. Ŵakacita vinthu viheni vinandi, ŵakapangiskaso ŵanji kuleka kupulikira Yehova. Eli wakenelanga kuŵalekeska usofi, kweni wakaŵaleka waka.
Vinthu viheni ivyo vikacitikanga pa cihema vikapangiska Samuyeli kuleka kuteŵetera Yehova cara. Cifukwa cakuti mbanthu ŵacoko waka awo ŵakatemwa Yehova na mtima wose, pakajumpha nyengo yitali kufuma apo Yehova wakayowoya na ŵanthu. Samuyeli wati wakulako, cikacitika ni ici:
Samuyeli wakagona mu cihema peneapo wakapulika munthu munyake wakumucema. Iyo wakazgora kuti: ‘Ndine pano.’ Wakawuka na kucimbilira kwa Eli na kuyowoya kuti: ‘Ndine pano, pakuti mwanicema.’
Kweni Eli wakazgora kuti: ‘Nindakucemepo ine; luta kagone.’ Ntheura Samuyeli wakalutaso kukagona.
Wakupulikaso kucema kaciŵiri: ‘Samuyeli!’ Samuyeli wakawuka na kucimbiliraso kwa Eli. Iyo wakati: ‘Ndine pano, pakuti mwanicema.’ Kweni Eli wakazgora kuti: ‘Nindakucemepo mwana wane. Luta, kagoneso.’ Samuyeli wakalutaso kukagona.
‘Samuyeli!,’ lizgu likacemaso kacitatu. Samuyeli wakacimbilira kwa Eli. ‘Ndine, nafika, cifukwa mukwenera kuti mwanicema nadi sono,’ iyo wakayowoya ntheura. Sono Eli wakamanya kuti wakwenera kuŵa Yehova uyo wakamucemanga. Mwantheura wakaphalira Samuyeli kuti: ‘Luta, ukagone, ndipo usange wakukucemaso, uti: “Yowoyani Yehova, pakuti muteŵeti winu wakupulika.” ’
Ici ndico Samuyeli wakayowoya kwa Yehova wati wamucemaso. Yehova wakaphalira Samuyeli kuti walangenge Eli na ŵana ŵake. Mukuluta kwa nyengo Hofini na Finihasi ŵakakomeka ku nkhondo na Ŵafilisiti, ndipo Eli wati wapulika za ico cikacitika wakawa cagada, singo yake yikaphyoka ndipo nayo wakafwa. Mwantheura mazgu gha Yehova ghakafiskika.
Samuyeli wakakura, ndipo wakaŵa mweruzgi waumaliro wa Ŵaisrayeli. Wati wacekura, ŵanthu ŵakamulomba kuti: ‘Tiyimikirani fumu kuti yitiwusenge.’ Samuyeli wakakhumba yayi kucita ici, cifukwa Yehova ndiyo wakaŵa fumu yawo. Kweni Yehova wakamuphalira kuti wapulikire ivyo ŵanthu ŵakayowoya.
1 Samuel 1:1-28; 2:11-36; 4:16-18; 8:4-9.
Mafumbo
- Kasi zina la musepuka mucoko uyo wali pa cithuzithuzi apa ninjani, ndipo ŵanyake awo mbanjani?
- Kasi Hana wakalomba vici zuŵa linyake apo wakiza pa cihema ca Yehova, ndipo Yehova wakazgora wuli lurombo lwake?
- Kasi Samuyeli wakaŵa na vilimika vilinga apo wakayamba kuteŵetera Yehova pa cihema, ndipo anyina ŵakamucitiranga vici cilimika cilicose?
- Kasi ŵana ŵa Eli mazina ghawo ghakaŵa njani, ndipo ŵakaŵa na nkharo wuli?
- Ni mwauli umo Yehova wakacemera Samuyeli, ndipo ni uthenga wuli uwo Wakamuphalira?
- Kasi Samuyeli wakati wakura wakaŵa njani, ndipo nchivici cikacitika apo wakacekura?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani 1 Samuel 1:1-28.
Nkhacitiro wuli kawemi ako Elikana wakupeleka ku mitu ya mbumba pa nkhani ya kusopa? (1 Sam. 1:3, 21; Mat. 6:33; Fil. 1:10)
Ni sambiro wuli ilo tikutorapo pa kacitiro ka Hana pakulimbana na suzgo ilo likutihangayiska? (1 Sam. 1:10, 11; Sal. 55:22; Rom. 12:12)
- Ŵazgani 1 Samuel 2:11-36.
Ni mwauli umo Eli wakacindikira comene ŵana ŵake kuluska Yehova, ndipo ni cenjezgo wuli ilo tikutorapo? (1 Sam. 2:22-24, 27, 29; Dute. 21:18-21; Mat. 10:36, 37)
- Ŵazgani 1 Samuel 4:16-18.
Ni mauthenga ghanayi ngani gha soka agho ghakiza kufuma ku nkhondo, ndipo Eli wakacita wuli na mauthenga agha?
- Ŵazgani 1 Samuel 8:4-9.
Ni mwauli umo Ŵaisrayeli ŵakamukwiyiskira comene Yehova, ndipo tingakhozgera wuli mwakugomezgeka Ufumu wake lero? (1 Sam. 8:5, 7; Yoh. 17:16; Yak. 4:4)


text:
Kumbi Bayibolu Likambanji?
Kumbi Ufumu Waku Chiuta Ntchinthu Wuli?
ŴANTHU ANYAKI AKAMBA KUTI Ufumu waku Chiuta we mumtima wa munthu. Anyaki aŵanaŵana kuti ndi vinthu vo ŵanthu achita kuti pacharu paje chimangu. Imwi muwona wuli?
VO BAYIBOLU LIKAMBA
“Chiuta wakuchanya wazamujalikiska ufumu wo wazamubwangandulika cha. . . . Kweni wazamuphwanya maufumu ngosi [nga ŵanthu].” (Danyele 2:44) Ufumu waku Chiuta ndi boma chayilu.
FUNDU ZINYAKI ZO TISAMBIRA M’BAYIBOLU
Ufumu waku Chiuta ulamuliya kutuliya kuchanya.—Mateyu 10:7; Luka 10:9.
Chiuta wagwirisiya ntchitu Ufumu wenuwu kuti wafiski khumbu laki, kuchanya kweniso pacharu chapasi.—Mateyu 6:10.
Kumbi Ufumu Waku Chiuta Uzengi Zukwanji?
KUMBI MUNGAMUKA WULI?
Palivi yo waziŵa
Pambula kuswera
Uzengi cha
VO BAYIBOLU LIKAMBA
“Uthenga wamampha uwu wa Ufumu wazamupharazgika pacharu chosi chapasi kuti uje ukaboni ku ŵanthu a mitundu yosi ndipu pavuli paki umaliru uzengi.” (Mateyu 24:14) Asani uthenga wamampha wapharazgika pacharu chosi, Ufumu uzengi kuzimalisa vinthu viheni vo vichitika.
FUNDU ZINYAKI ZO TISAMBIRA M’BAYIBOLU
Pacharu chapasi palivi munthu yo waziŵa zuŵa chayilu lo Ufumu waku Chiuta uziyengi.—Mateyu 24:36.
Mauchimi nga m’Bayibolu ngalongo kuti Ufumu uzengi pambula kuswera.—Mateyu 24:3, 7, 12.


text:
Sambizani Mwana Winu Wachinyamata Kuti Wateŵetiyengi Yehova
“Yesu wakuwanga mu zeru ndi mu msinkhu, ndipu Chiuta ndi ŵanthu akondwanga nayu.”
SUMU: 41, 11
1, 2. (a) Kumbi apapi anyaki afipa mtima ndi vinthu wuli asani ŵana ŵawu afika vyaka 13? (b) Kumbi achinyamata angachita wuli kuti vinthu viŵayendiyengi umampha?
CHINTHU chimoza cho apapi akondwa nachu ukongwa nkhuwona mwana wawu wabatizika. Berenice yo ŵana ŵaki anayi angubatizika ŵechendafiki vyaka 14, wangukamba kuti: “Chenga chinthu chakukondwesa ukongwa kuwona ŵana ŵidu abatizika ndipu akhumba kuteŵete Yehova. Kweni tinguziŵa kuti pakuŵa achinyamata akumanengi ndi masuzgu nganandi.” Asani mwana winu we ndi vyaka va pakati pa 13 ndi 19 pamwenga asani wepafupi kufika vyaka ivi, mungavwisa vo Berenice wangukamba.
2 Munthu munyaki wangukamba kuti asani mwana wakuwa yituŵa nyengu yakusuzga ukongwa kwa apapi kweniso kwaku iyu. Wangukamba so kuti apapi angaŵanaŵananga cha kuti ŵana ŵawu achinyamata mbazeleza pamwenga achita vinthu nge anamana. Wanguti iyi ndi nyengu yo achinyamata achitiya vinthu vinandi ndipu akhumba ukongwa kuja ndi mabwezi. Pa nyengu iyi ŵana ŵinu angaŵa pa ubwezi wamampha ukongwa ndi Yehova. Kweniso angaja ndi vilatu vakuteŵete Yehova. Mwaviyo, pa nyengu ya unyamata angakuwa mwauzimu nge mo Yesu wanguchitiya pa unamana. (Ŵerengani Luka 2:52.) Kumbi mwa apapi mungachitanji kuti muŵawovyi pa nyengu iyi? Yesu wati wakuwa wenga wachanju, wakujiyuyuwa kweniso wakuwamu. Kumbi mijalidu iyi yingakuwovyani wuli pakusambiza mwana winu wachinyamata kuti wateŵetiyengi Yehova?
MUYANJENGI MWANA WINU WACHINYAMATA
3. Nchifukwa wuli Yesu wangukamba kuti akutumika ŵenga mabwezi ngaki?
3 Yesu wenga bwezi la akutumika. (Ŵerengani Yohane 15:15.) Mu nyengu yakali, ndi viŵi cha munthu kukambiya akapolu ŵaki vakukhosi kwaki. Kweni Yesu wenga Mbuyawu kweniso bwezi lawu. Iyu wachezanga nawu, waŵakambiyanga vakukhosi ndipu wavwisiyanga asani nawu atimukambiya vakukhosi kwawu. (Marko 6:30-32) Chifukwa chakuti akambiskananga umampha, Yesu ndi akutumika ŵenga pa ubwezi wakukho. Ivi vinguwovya akutumika kuchita umampha maudindu ngo anguzipasika.
4. Kumbi mungachita wuli kuti muje pa ubwezi ndi mwana winu? (Wonani chithuzi cho che papeji 8.)
4 Michael, yo we ndi ŵana ŵaŵi wangukamba kuti, “Chinanga kuti ŵana ŵidu ndi nthanga zidu cha, kweni tingaŵa mabwezi ngawu.” Mabwezi ngacheze limoza. Mwaviyo, mungachita umampha kupatuwa nyengu kuti muchezengi ndi ŵana ŵinu. Ŵanthu wo ŵe pa ubwezi atesesa kwanja vo munyawu watanja. Namwi muyesesengi kwanja vo ŵana ŵinu achinyamata atanja, nge sumu, mavidiyo pamwenga masaza. Ilaria yo waja ku Italy wangukamba kuti: “Apapi ŵangu angwamba kwanja sumu zo ndayanjanga kuvwisiya. Mwakuti ada anguja bwezi langu lapamtima ndipu ndafwatukanga kuŵakambiya nkhani yeyosi chinanga yingaŵa yakuchitisa soni.” Asani mwe pa ubwezi ndi ŵana ŵinu ndi kuŵawovya kuja pa ubwezi wakukho ndi Yehova, ching’anamuwa kuti udindu winu nge mpapi wamala cha. (Sumu 25:14) Kweni asani muchita viyo, mulongo kuti mutiŵayanja ndi kuŵatumbika. Ivi vitovya kuti afwatukengi namwi. Asani ayamba kukufwatukiyani, angakukambiyani vo vitiŵafipisa mtima.
5. Kumbi Yesu wanguŵawovya wuli akusambira ŵaki kuti akondwengi pakuteŵete Yehova?
5 Yesu waziŵanga kuti munthu waja wakukondwa asani wateŵete Yehova mwaphamphu. Mwaviyo, wakhumbanga kuti akusambira ŵaki ateŵetiyengi Yehova mwaphamphu. Iyu wanguŵachiska kuti apharazgengi mwaphamphu. Ndipu wanguŵalayizga kuti waŵawovyengi kuti afiski uteŵeti wawu.
6, 7. Nchifukwa wuli apapi akhumbika kuchita vinthu vauzimu ndi ŵana ŵawu nyengu zosi?
6 Tiziŵa kuti mukhumba kuti ŵana ŵinu aje akukhwima mwauzimu. Chiuta nayu wakhumba kuti muŵasambizengi fundu zaki. (Ŵaef. 6:4) Mwaviyo, mutenere kupatuwa nyengu yakuchitiya vinthu vauzimu nyengu zosi. Ŵanaŵaniyani fundu iyi: Apapi awonesesa kuti ŵana ŵawu aluta kusukulu chifukwa aziŵa kuti masambiru ngakukhumbika. Akhumba so kuti ŵana ŵawu ayanjengi kusambira vinthu. Mwakuyana waka, mutenere kuwonesesa kuti ŵana ŵinu aluta ku maunganu nga mpingu, unganu wadera, wachigaŵa kweniso aŵapu pakusopa kwa pa banja. Muŵawovyengi kuti ayanjengi vinthu vauzimu chifukwa muziŵa kuti asani asambizika ndi Chiuta aŵengi azeru kweniso azamusaniya umoyu. (Nthanthi 24:14) Nge mo Yesu wawovyiyanga akusambira ŵaki, namwi mutenere kuwovya ŵana ŵinu achinyamata kuti alutengi mu uteŵeti nyengu zosi. Awovyeni kuti ayanjengi kusambiza ŵanthu Mazu Ngaku Chiuta.
7 Kumbi kuchita vinthu vauzimu nyengu zosi kungawovya wuli ŵana ŵinu achinyamata? Erin, yo waja ku South Africa wangukamba kuti: “Kanandi taŵana takhumbanga cha kusambira Bayibolu, kuluta kumawunganu ndi kusere mu uteŵeti. Nyengu zinyaki tatimbanyizgiyanga dala sambiru la banja kuti tituwepu. Kweni apapi ŵidu achitanga mphwayi cha. Vo apapi ŵidu achitanga vingundisambiza kuja wachitatata. Mazuŵa nganu asani ndondomeku yangu yakuchitiya vinthu vauzimu yatimbanyizgika, ndikhumbisiska kwamba so mwaliŵi. Ndikayika kuti ndatingi ndichitengi viyo asani apapi ŵidu anguchita mphwayi po isi takhumbanga kutimbanyizga sambiru la banja. Akachitengi mphwayi, mphanyi sonu ndijombajomba ku maunganu nga mpingu, unganu wadera ndi wachigaŵa.”
MUJIYUYUWENGI
8. (a) Kumbi Yesu wangulongo wuli kuti waziŵanga vo watondekanga kuchita? (b) Kumbi kujiyuyuwa kwaku Yesu kunguŵawovya wuli akusambira ŵaki?
8 Yesu wenga wakujiyuyuwa. Chinanga kuti wenga murunji, waziŵanga vo wangatondeka kuchita ndipu wathembanga Yehova. (Ŵerengani Yohane 5:19.) Kumbi akusambira ŵaki anguleka kumutumbika chifukwa chakuti wenga wakujiyuyuwa? Awa. Yiwu amutumbikanga ukongwa chifukwa chakuti wathembanga ukongwa Yehova. Pavuli paki, nawu angutole kujiyuyuwa kwaki.
9. Asani mupepesa kweniso muziŵa vo mutondeka kuchita, kumbi vingawovya wuli ŵana ŵinu?
9 Mwakupambana ndi Yesu, isi te ambula urunji ndipu tibuda. Mwaviyo, mujiyuyuwengi. Muziŵengi kuti pe vinthu vinandi vo mungatondeka kuchita, ndipu muzomerengi pa mwananga. (1 Yoh. 1:8) Kumbi ndiyani yo mutimutumbika ukongwa? Munthu yo wakana asani wananga pamwenga yo wazomera ndi kupepesa? Asani mupepesa pa mwananga, mwana winu wakutumbikeningi ukongwa. Nayu wasambirengi kuzomera asani wananga. Rosemary yo we ndi ŵana atatu arara wangukamba kuti: “Chifukwa chakuti tazomeranga pa tananga, vinguwovya kuti ŵana ŵidu atikambiyengi asani ŵe ndi suzgu. Taziŵanga vo tatondekanga kuchita. Mwaviyo, tasambizanga ŵana ŵidu ko angasaniya chovyu asani akumana ndi masuzgu. Asani akhumba chovyu, takambiskananga nawu kutuliya m’mabuku ngidu ndipu tarombanga nawu.”
10. Kumbi Yesu wangulongo wuli kuti wenga wakujiyuyuwa asani wakambiya akusambira ŵaki vakuchita?
10 Yesu wenga ndi mazaza ngakukambiya akusambira ŵaki vakuchita. Kweni waŵakambiyanga so chifukwa chaki. Mwakuyeruzgiyapu, wangukambiya akusambira ŵaki kuti apenjengi dankha Ufumu waku Chiuta ndi urunji waki. Kweni wanguŵakambiya so chifukwa chaki, wanguti: “Ndipu vinthu vinyaki vosi ivi visazgikiyengeku kwaku imwi.” Wati waŵakambiya kuti, “Mungayeruzganga cha,” wanguŵakambiya so chifukwa chaki kuti: “Alinga kuti muleki kweruzgika, chifukwa ndi cheruzgu cho muteruzga, mwazamuyeruzgikiya chenicho.”
11. Nchifukwa wuli mukhumbika kukambiya mwana winu chifukwa cho mwamupasiya dangu?
11 Asani mwamupasa dangu mwana winu, mumukambiyengi so chifukwa chaki. Iyu wangakuvwiyani ndi mtima wosi asani wavwisa chifukwa cho mwamupasiya dangu. Barry yo wangulera ŵana anayi wangukamba kuti: “Asani mwaŵakambiya chifukwa cho mwaŵapasiya dangu, ŵana ŵinu achinyamata atamba kumugomezgani ukongwa.” Ŵana ŵinu aziŵengi kuti mwaŵapasa dangu chifukwa cha mazaza ngo mwenangu cha, kweni awonengi kuti mwe ndi chifukwa chamampha. Mutenere so kukumbuka kuti ŵana ŵinu achinyamata mbanamana cha. Yiwu asambira mo angachitiya vinthu pakuŵija. (Ŵar. 12:1) Barry wangukamba so kuti: “Ŵana ŵinu achinyamata akhumbika kusambira kusankha vakuchita mwazeru m’malu mwakulondo waka vo mwaŵakambiya.” (Sumu 119:34) Mwaviyo, mutenere kujiyuyuwa ndi kukambiya mwana winu chifukwa cho mwasankhiya vo mukhumba kuchita. Ivi vimuwovyengi kuti wasankhengi yija vakuchita. Waziŵengi so kuti mutimutumbika ndipu muziŵa kuti wakuwa.
MUWENGEMU NDIPUSO MUMUVWISENGI MWANA WINU
12. Kumbi Yesu wangulongo wuli kuwamu pakovya Petro?
12 Yesu wenga wakuwamu. Waziŵanga masuzgu nga akusambira ŵaki. Mwakuyeruzgiyapu, wati waŵakambiya kuti wafwengi, Petro wangumukambiya kuti wajichitiyi lisungu kuti waleki kufwa. Yesu wanguziŵa kuti Petro wangukamba viyo chifukwa chakuti wamuyanjanga. Kweni wanguziŵa so kuti Petro wenga ndi maŵanaŵanu ngambula kwenere. Kumbi Yesu wangumuwovya wuli Petro ndi akusambira anyaki? Chakwamba, Yesu wanguchenya Petro. Pavuli paki, wangukonkhoska vo vingachitika asani munthu wakhumba cha kuchita khumbu laku Chiuta chifukwa cha masuzgu ngo wangakumana nangu. Yesu wangukamba so kuti Yehova wazamutumbika wo ŵe ndi mtima wakujipereka. (Mat. 16:21-27) Petro wangusambirapu kanthu pa vo Yesu wangukamba.
13, 14. (a) Nchinthu wuli cho chingalongo kuti chivwanu cha mwana winu chayamba kudewezeka? (b) Kumbi kuwamu kungakuwovyani wuli kuti muziŵi suzgu la mwana winu wachinyamata ndi kumuwovya?
13 Mupemphengi Yehova kuti wakuwovyeni kuziŵa suzgu la mwana winu wachinyamata. (Sumu 32:8) Mwakuyeruzgiyapu, kumbi mungaziŵa wuli kuti chivwanu cha mwana winu chayamba kudewezeka? Mungaziŵa asani wakamba vinthu viheni vakukwaskana ndi abali ndi azichi, wachita vinthu mwakubisa pamwenga wakondwa cha. Asani mwana winu wachita viyo, mungathaŵiliyanga cha kuŵanaŵana kuti wachita ubudi ukulu. * Kweni mutenere cha kumuleka waka pamwenga kuŵanaŵana kuti suzgu lo wenalu limalengi lija.
14 Kumbi mungamuwovya wuli? Nge mo Yesu wachitiyanga, namwi mutenere kumufumba mwaulemu. Vingayanana waka ndi vo vichitika asani munthu waneŵa maji pa chisimi. Asani waguza mwaliŵiliŵi ndowu, maji nganyaki ngadika. Mwakuyanana waka, asani mungafumba mwana winu mwakukalipa, wangakukambiyani cha vosi vo ve mumtima waki. (Ŵerengani Nthanthi 20:5.) Ilaria yo tamukambapu kali wangukamba kuti: “Po ndenga msungwana, ndenga ndi mitima yiŵi. Ndakhumbanga kwenda mu uneneska kweniso kucheza ndi anyangu wo ndasambiranga nawu sukulu. Apapi ŵangu anguziŵa kuti penga chinthu chinyaki cho chandisuzganga. Zuŵa linyaki angundikambiya kuti awona kuti ndikondwa cha. Ndipu angundifumba kuti aziŵi suzgu lo ndenga nalu. Ndingwamba kuliya, ndinguŵakonkhoske suzgu langu ndipu ndinguŵapempha kuti andiwovyi. Angundivumbatiya ndi kundikambiya kuti avwisa suzgu langu ndipu anguti andiwovyengi.” Apapi aku Ilaria angwamba kumuwovya mwaliŵi kuti wasaniyi mabwezi ngamampha mumpingu.
15. Nchinthu wuli cho chilongo kuti Yesu wenga wakuwamu pakuchita vinthu ndi anyaki?
15 Yesu wenga so wakuwamu mu nthowa yinyaki. Iyu waziŵanga vo akusambira ŵaki atondekanga kweniso vo achitanga umampha. Mwakuyeruzgiyapu, Natanaele wati wavwa kuti Yesu wenga wa ku Nazarete, wangufumba kuti: “Kumbi ku Nazarete kungatuwa kanthu kamampha?” (Yoh. 1:46) Muŵengi imwi, kumbi mwatingi mukambengi kuti Natanaele wenga munthu wa mtundu wuli? Wakususka? Wasankhu? Wambula chivwanu? Kweni Yesu wanguwona vamampha mwaku Natanaele. Iyu wanguti, “Awonani, mu Yisraele mwaku yo mulivi uryarya.” (Yoh. 1:47) Yesu waziŵanga vo ve mumtima wa munthu. Mwaviyo, chenga chambula kusuzga kuziŵa vinthu vamampha vo munthu wachita.
16. Kumbi mungamuwovya wuli mwana winu wachimanyata kuti waŵi ndi mijalidu yamampha?
16 Imwi mungaziŵa cha vo ve mumtima wa munthu, kweni mungaja akuwamu. Chiuta wangakuwovyani kuwona vamampha mwa mwana winu. Palivi yo wakhumba kumukamba kuti “ngwakusuzga.” Chinanga mwana winu wangakukwiyiskani, lekani kuŵanaŵana pamwenga kukamba kuti ndi “muvwazaki.” Kweni mumukambiyengi kuti muwona vamampha vo wachita ndipu mukayika cha kuti wakhumbisiska kuchita vamampha. Muwonengi asani wasintha ndipu mumuwongengi. Mumuwovyengi kuti waje ndi mijalidu yamampha mwakumupasa vakuchita. Ndivu Yesu wachitanga ndi akusambira ŵaki. Pati pajumpha chaka chimoza ndi hafu kutuliya po wangukumana ndi Natanaele (yo wadanika so kuti Bartolomeyu), Yesu wangumusankha kuti waje wakutumika. Ndipu Natanaele wangulongo kuti wenga Mkhristu waphamphu. (Luka 6:13, 14; Mac. 1:13, 14) Asani mutimuwonga mwana winu ndi kumuchiska, vimuwovyengi kuti waleki kujiwona nge ngwakutondeka. Kweni wajiwonengi kuti wangakondwesa Yehova ndi kumuteŵete.
ASANI MUSAMBIZA MWANA WINU MUKONDWENGI UKONGWA
17, 18. Nchinthu wuli cho chingachitika asani mulutirizgengi kusambiza ŵana ŵinu kuti ateŵetiyengi Yehova?
17 Po mulera ŵana ŵinu, nyengu zinyaki mungavwa nge mo Paulo wanguvwiya. Iyu wenga mpapi wauzimu wa ŵanthu anandi. Wangusuzgika ukongwa mumtima chifukwa waŵayanjanga ukongwa ŵana ŵaki auzimu a ku Korinte. (2 Ŵakor. 2:4; 1 Ŵakor. 4:15) Victor, yo wangulera ŵana anthurumi ŵaŵi ndi munthukazi yumoza wanguti: “Nyengu yo ŵana ŵidu ŵenga achinyamata yenga yakusuzga. Kweni vamampha vo takumananga navu viluska masuzgu ngo takumananga nangu. Yehova wangutiwovya kuja pa ubwezi wamampha ndi ŵana ŵidu.”
18 Lutirizgani kusambiza ŵana ŵinu kuti ateŵetiyengi Yehova. Asani muchitengi viyo, mukondwengi ukongwa kuwona kuti asambira ndi kulutirizga kwenda “mu uneneska.”
^ ndimi 13 Apapi angawona so buku la Chichewa lakuti Mayankho a Zimene Achinyamata Amafunsa, buku lakwamba papeji 317, ndi buku lachiŵi papeji 136 mpaka 141.


text:
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Mo Tingasaziyaku Lusu Lidu mu Uteŵeti—Kugwirisiya Ntchitu Mavidiyo Pakusambiza
NTCHIFUKWA WULI NKHWAKUKHUMBIKA:
Mavidiyo ngafika ŵanthu pamtima chifukwa awona ndipuso atuvwa. Ivi vitovya kuti aŵiki maŵanaŵanu ngawu ngosi pa vo titiŵasambiza ndipu ativiluwa cha. Yehova ntchakuwoniyapu chidu pa nkhani ya kusambiza mwakugwirisiya ntchitu vinthu vakuwoneka ndi masu.
Vidiyo yamutu wakuti Kumbi Chiuta we ndi Zina?, Kumbi Ndiyani yo Wakulemba Bayibolu?, ndipuso yakuti Kumbi Tingasimikiza Wuli Kuti vo Bayibolu Likamba Vaunenesa? ngakoliyana ndi sambiru 2 ndi 3 mukabuku ka Uthenga Wamampha. Vidiyo yamutu wakuti Nchifukwa Wuli Tikhumbika Kusambira Bayibolo?, Kumbi Sambiru la Bayibolu Lichitika Wuli? ndipuso yakuti Kumbi ndi Vinthu Wuli vo Vichitika pa Nyumba ya Ufumu? ngachiska ŵanthu kuti asambirengi ayambi kusambira Bayibolu kweniso kuti alutengi ku maunganu nga mpingu. Tingagwirisiya so ntchitu mavidiyo ngakulungakulu asani tichitisa sambiru la Bayibolu.
MO TINGACHITIYA:
Kopiyani limu vidiyo yo mukhumba kuchilongo mweneku wanyumba
Nozekiyani fumbu limoza pamwenga ngaŵi ngo ngamumukika kuziya mu vidiyo
Woneliyani limoza vidiyo
Kambisanani fundu zikuluzikulu
YESANI KUCHITA IVI:
Lutani papeji lakumaliya la kapepala ndipu mukambiyeni kuti wachiti sikani kachidindu kuti wasaniyi vidiyo yakuti, Nchifukwa Wuli Tikhumbika Kusambira Bayibolo?
Wonesani vidiyo yamutu wakuti Kumbi Tingasimikiza Wuli Kuti Bayibolu Likamba Nadi Unenesa? ndipu mugaŵiyeni kabuku ka Uthenga Wamampha. Mulongoni sambiru 3


text:
Uthenga Wamampha Wakutuliya Kwaku Chiuta
Kumbi uthenga wamampha wakutuliya kwaku Chiuta ndi nuwu? Nchifukwa wuli titenere kuwugomezga? Kabuku yaka kamuka mafumbu nganyaki nga m’Bayibolu.
Mo Kabuku Yaka Kangakuwovyiyani
Kabuku yaka kangakuwovyani kusambira fundu za mu Mazu Ngaku Chiuta, Bayibolu. Wonani mo mungagwiriskiya ntchitu Bayibolu linu kuti musaniyi malemba.
Kumbi Uthenga Wamampha ndi Nuwu?
Ziŵani uthenga wamampha wakutuliya kwaku Chiuta, chifukwa cho ngwakukhumbika ndipuso vo mutenere kuchita.
Kumbi Chiuta Ndiyani?
Kumbi Chiuta we ndi zina nanga watitiŵanaŵaniya?
Kumbi Uthenga Wamampha Ukutuliya Nadi Kwaku Chiuta?
Kumbi tingasimikizga wuli kuti Bayibolu ndauneneska?
Kumbi Yesu Khristu Ndiyani?
Ziŵani chifukwa cho Yesu wangufwiya, vo uwombozi ung’anamuwa ndipuso vo Yesu wachita sonu.
Khumbu Laku Chiuta la Charu Chapasi
Bayibolu likonkhoska chifukwa cho Chiuta wakulenge charu chapasi, nyengu yo masuzgu ngazamumaliya ndipuso vinthu vo vazamuchitikiya ŵanthu wo azamuja pacharu chapasi munthazi.
Kumbi Akufwa Tazakuŵawona so?
Kumbi nchinthu wuli cho chichitika asani tafwa? Kumbi abali ŵidu wo akufwa tazakuŵawona so?
Kumbi Ufumu Waku Chiuta Nchinthu Wuli?
Kumbi Fumu ya Ufumu waku Chiuta ndiyani, nanga Ufumu waku Chiuta wazamuchitanji?
Kumbi Chiuta Wazomerezgiyanji Vinthu Viheni ndi Masuzgu?
Kumbi masuzgu ngakwamba wuli nanga nchifukwa wuli Chiuta wangazomerezga kuti ngalutiriyi mpaka sonu? Kumbi masuzgu ngazamumala?
Vo Mungachita Kuti Banja Linu Lije Lalikondwa
Yehova, Chiuta walikondwa, wakhumba kuti mabanja ngajengi mwalikondwa. Saniyani ulongozgi wakovya wa m’Bayibolu wakuluta kwa anthurumi, anthukazi, apapi ndipuso ŵana.
Kumbi Chisopa Chauneneska Mungachiziŵa Wuli?
Kumbi chisopa chauneneska chilipu chimoza pe? Wonani vinthu 5 vo vilongo chisopa chauneneska.
Kumbi Marangu Ngaku Chiuta Ngatitiwovya Wuli?
Yesu wangukonkhoska chifukwa cho titenere kulunguchizgika ndipuso wangukamba fundu ziŵi za m’Bayibolu zo zingatiwovya.
Kumbi Mungaja Wuli pa Ubwezi ndi Chiuta?
Ziŵani asani Chiuta watuvwa marombu ngosi, mo tingarombe kweniso vo tingachita kuti tije pa ubwezi ndi Chiuta.
Nchinthu Wuli Cho Chazamuchitikiya Visopa?
Kumbi yazamuŵapu nyengu yo ŵanthu wosi azamusopa Chiuta yumoza pe mwakukoliyana?
Nchifukwa Wuli Chiuta We Ndi Gulu Mazuŵa Nganu?
Bayibolu lititikambiya chifukwa cho Chiuta wakhusankhiya kuja ndi gulu kweniso mo litendese vinthu.
Lutirizgani Kusambira Vakukwaskana ndi Yehova
Kumbi ŵanthu anyaki angayanduwa wuli asani imwi mwaziŵa Chiuta? Kumbi mungaja pa ubwezi wa mtundu wuli ndi Chiuta?


text:
VYAKUCHITA PAKUSOPA NA MBUMBA
Yehova Wakaponoska Ŵaisrayeli
EKISODO 13:17–15:21
Ŵapapi: Ivi vimovwiraninge pakusambira Baibolo na ŵana.
Vinyake
Yosefe mu Charu cha Eguputo
Kasi tikusambirako vichi kwa Yosefe apo wakaŵa muzga kweniso apo wakaŵa mu jele ku Eguputo? Chitani dawunilodi nkhani izi na kusambira pamoza nga banja.
Chiuta Wakatuma Mozesi ku Eguputo
Mozesi na Aroni ŵakawopa yayi kuyowoya na Farawo nangauli wakaŵa wankhongono. Chitani dawunilodi nkhani iyi kuti musambire pamoza na banja linu.
Rahabi Wakapulikira Ivyo Wakaphalirika
Nkani izi zimovwirange pakusambizga ŵana kuti ŵajitore nga nawo ŵakawako, ndipo ŵakuwona ivyo vikuchitika.
VYAKUCHITA PAKUSOPA NA MBUMBA


text:
Julayi 17-23
EZEKIYELI 18-20
Sumu 21 na Lurombo
Mazgu Ghakwamba (Mamin. 3 panji kuchepera apa)
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
“Para Chiuta Wagowoka, Kasi Wakukumbukaso?”: (Mamin.10)
Eze 18:19, 20—Yehova wazamweruzga munthu waliyose kuyana na mulimo wake (w12 7/1 18 ¶2)
Eze 18:21, 22—Yehova ngwakunozgeka kugowokera ŵakwananga awo ŵapera na kuleka viheni ndipo wakukumbukaso yayi viheni ivyo ŵakachitanga (w12 7/1 18 ¶3-7)
Eze 18:23, 32—Yehova wakuparanya ŵaheni pekha para ŵatondeka kupera (w08-CN 4/1 8 ¶4; w06 12/1 25 ¶11)
-
Ivyo Tasambira: (Mamin. 8)
Eze 18:29—Chifukwa wuli Ŵaisrayeli ŵakamba kuwona Yehova mwakubudika, ndipo ise tingachita wuli kuti ivi vileke kutichitikira? (w13 8/15 11 ¶9)
Eze 20:49—Chifukwa wuli ŵanthu ŵakaghanaghananga kuti Ezekiyeli “wakuyowoya waka zintharika,” ndipo ise tikusambirapo vichi? (w07 7/1 14 ¶3)
Kasi ivyo mwasambira pakuŵerenga Baibolo sabata iyi, vyamusambizgani vichi za Yehova?
Kasi ni fundo wuli zinyake izo mwasanga pakuŵerenga Baibolo sabata iyi?
-
Kuŵerenga Baibolo: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) Eze 20:1-12
PHARAZGANI MWALUSO
Paulendo Wakwamba: (Mamin. 2 panji kuchepera apa) 1Yo 5:19—Sambizgani Unenesko. Panganani kuti mukawereso.
Ulendo Wakuwelerako: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) Ge 3:2-5—Sambizgani Unenesko. Panganani kuti mukawereso. (Wonani mwb16.08 8 ¶2.)
Nkhani: (Mamin. 6 panji kuchepera apa) w16.05 32—Mutu: Kasi Ŵabali na Ŵadumbu Ŵangalongora Wuli Kuti Ŵakondwa Para Ŵapulika Chipharazgo Chakuti Munthu Uyo Wakasezgeka Wawezgekeramo mu Mpingo?
UMOYO WACHIKHRISTU
Sumu 77
“Kasi Mukujipa Mulandu?”: (Mamin. 10) Kudumbiskana. Woneskani dankha vidiyo ya mutu wakuti, Khozgerani Vyeruzgo Vya Yehova Mwakugomezgeka—Mugowokenge.
Ivyo Ŵanyamata na Ŵasungwana Ŵakufumba—Ningachita Wuli Para Nabudiska?: (Mamin. 5) Dumbiskanani nkhani ya “Ivyo Ŵanyamata na Ŵasungwana Ŵakufumba—Ningachita Wuli Para Nabudiska?” Chakwamba tegherezgani dankha nkhani yakujambura ya mutu wakuti “Kasi Iwe Ungachita Wuli?”
Sambiro la Baibolo la Mpingo: (Mamin. 30) kr mutu 4 ¶1-6 na bokosi “Kasi Zina la Chiuta Likung’anamurachi?”
Weleranimo Ivyo Mwasambira na Kuyowoyapo Mwakudumura Ivyo Muzamusambira Sabata Yikwiza (Mamin. 3)
Sumu 38 na Lurombo


text:
SAMBIRO 68
Elizabeti Wakababa Mwana
Pakati pajumpha vyaka 400 kufuma apo viliŵa vya Yerusalemu vikamalira kuzengeka, Zekariya wakakhalanga pafupi na msumba uwu lumoza na muwoli wake, Elizabeti. Zekariya wakaŵa wasembe. Ŵanthu aŵa ŵakakhala vyaka vinandi mu nthengwa, kweni ŵakaŵavya ŵana. Zuŵa linyake apo Zekariya wakawotchanga vyakununkhira mu malo ghakupatulika mu tempile, mungelo Gabriyeli wakawonekera kwa iyo. Zekariya wakawopa, kweni Gabriyeli wakamuphalira kuti: ‘Kopa yayi. Niza na makani ghawemi ghakufuma kwa Yehova. Muwoli wako Elizabeti wababenge mwana msepuka, ndipo zina lake liŵenge Yohane. Yehova wasora Yohane kuti wachite ntchito yapadera.’ Zekariya wakafumba kuti: ‘Kasi ningagomezga wuli? Muwoli wane na ine tili ŵachekuru, tingababaso yayi.’ Gabriyeli wakati: ‘Chiuta ndiyo wanituma kuti nikuphalire uthenga uwu. Kweni chifukwa chakuti undanigomezge, uyowoyenge yayi m’paka mwana wazakababike.’
Zekariya wakachedwa kufuma mu malo ghakupatulika. Wakati wafuma, ŵanthu awo ŵakaŵa kuwaro ŵakakhumbanga kumanya icho changuchitika. Kweni Zekariya wakayowoyanga yayi. Wakamba kuyowoya waka na mawoko. Ntheura ŵanthu ŵakamanya kuti Zekariya wakapokera uthenga kufuma kwa Chiuta.
Nyengo yikati yajumphapo, Elizabeti wakaŵa na nthumbo ndipo wakababa mwana msepuka nga umo mungelo wakayowoyera. Ŵabwezi na ŵabali ŵake ŵakiza kuzakawona mwana. Ŵakakondwa chomene. Elizabeti wakati: ‘Zina lake ni Yohane.’ Iwo ŵakati: ‘Pakwinu palije munthu uyo wakuchemeka na zina lakuti Yohane. Umuthye waka zina la adada ŵake, Zekariya.’ Kweni Zekariya wakalemba papepara kuti: ‘Zina lake ni Yohane.’ Kufuma waka nyengo iyi, Zekariya wakambaso kuyowoya. Mu Yudeya mose ŵanthu ŵakapulika vya mwana uyu ndipo ŵakafumbanga kuti: ‘Kasi mwana uyu wazamuŵa wuli?’
Zekariya wakazuzgika na mzimu utuŵa. Wakachima kuti: ‘Walumbike Yehova uyo wakalayizga Abrahamu kuti wazamutuma Mesiya, kuti wazakatiponoske. Yohane wazamuŵa ntchimi, ndipo wazamunozgera nthowa Mesiya.’
Chinthu chinyakeso chapadera chikachitikira Mariya, mubali wa Elizabeti. Tiye tipulike vinandi mu mutu wapanthazi.
“Ku ŵanthu, ichi ntchambura machitiko, kweni kwa Chiuta vinthu vyose ni vyamachitiko.”—Mateyu 19:26


text:
Nkhani 35: Yehova Wapereka Malangu Ngaki
PATI pajumpha myezi yiŵi Ayisraele ŵati atuwa mu Egipiti, yiwu angufika ku Phiri la Sinai, lo lidanika so kuti Horebe. Malu yanga ndingu Yehova wangukambiskanapu ndi Mosese, kutuliya m’chivwati cho chingukole motu. Ayisraele anguzenga msasa wawu pamalu yanga kwa mazuŵa ngamanavi.
Mosese wati wakwera ku phiri, ŵanthu amulindizganga m’mphepeti mwa phiri. Mosese we pachanya pa phiri, Yehova wangumukambiya kuti Iyu wakhumba kuti Ayisraele amuvwiyengi kuti azije ŵanthu ŵaki apade. Mosese wati wasika, wangukambiya Ayisraele vo Yehova wangukamba. Ndipu ŵanthu angukamba kuti yiwu avwiyengi Yehova, chifukwa akhumba kuja ŵanthu ŵaki.
Sonu Yehova wanguchita chinthu chinyaki chachilendu. Wanguchitiska kuti pachanya pa phiri pachiti josi kweniso limphezi. Ndipu wangukambiya so ŵanthu kuti: ‘Ndini Yehova Chiuta winu yo wakukutuzgani mu Egipiti.’ Ndipu wanguŵalamula kuti: ‘Mungasopanga achiuta anyaki cha kweni musopengi ini pe.’
Chiuta wangupaska Ayisraele malangu nganyaki so 9. Ŵanthu anguchita mantha ukongwa. Ndipu angukambiya Mosese kuti: ‘Iwi ndiwi ulongoro nasi, chifukwa tiwopa kuti asani Chiuta wangalongoro nasi mbwenu tifwengi.’
Pavuli paki Yehova wangukambiya Mosese kuti: ‘Kwere kunu ku phiri. Ndipu ndikupaskengi mya yiŵi yo ndalembapu malangu ngangu ngo ndikhumba kuti ŵanthu angasungi.’ Sonu Mosese wangukwera so ku phiri. Iyu wanguja kweniko kwa mazuŵa 40.
Chiuta wenga ndi malangu nganandi ngakuti wapaski ŵanthu ŵaki. Ndipu Mosese wangulemba malangu ngosi. Chiuta wangupaska so Mosese mya yiŵi. Pa mya iyi, Chiuta wangulembapu yija malangu 10 ngo wangukambiya ŵanthu wosi. Ndipu ngadanika kuti Malangu 10.
Malangu 10 yanga ngakukhumbika ukongwa. Kweni malangu nganyaki so ngo Chiuta wangupaska Ayisraele nangu ngakukhumbika ukongwa. Dangu limoza pa malangu yanga ndakuti: ‘Uyanjengi Yehova Chiuta waku ndi mtima waku wosi, maŵanaŵananu ngaku ngosi, umoyu waku wosi ndipuso nthazi zaku zosi.’ Ndipu linyaki ndakuti: ‘Uyanjengi munyaku nge po utijiyanjiya wamweni.’ Mwana waku Chiuta, Yesu Khristu, wangukamba kuti malangu ngaŵi yanga, ngo Yehova wangupaska ŵanthu ŵaki Ayisraele ndingu ngenga ngakulungakulu. Kunthazi tisambirengi vinthu vinandi vakukwaskana ndi Mwana waku Chiuta kweniso vo iyu wasambizanga.
Chituwa 19:1-25; 20:1-21; 24:12-18; 31:18; Marangu 6:4-6; Ŵalevi 19:18; Mateyu 22:36-40.
Mafumbu
- Pati pajumpha pafupifupi myezi yiŵi, Ayisraele ŵati atuŵa ku Egipiti, kumbi anguchizenga pani msasa wawu?
- Kumbi Yehova wangukamba kuti wakhumbanga kuti ŵanthu achitengenji ndipu yiwu angumukanji?
- Nchifukwa wuli Yehova wangupaska Mosese mya yiŵi?
- Kumbi ndi malangu nganyaki nanga ngo Yehova wangupaska Ayisraele kusazgiyapu pa Malangu 10?
- Kumbi Yesu Khristu wangukamba kuti malangu ngaŵi ngakulungakulu ngenga nanga?
Mafumbu ngakusazgiyapu
- Ŵerenga Chituwa 19:1-25; 20:1-21; 24:12-18; 31:18.
Kumbi mazu ngo nge pa lemba la Chituwa 19:8, ngatitiwovya wuli kuziŵa cho chikhumbika pa kujipereka kwa Chikhristu? (Mate. 16:24; 1 Pet. 4:1-3)
- Ŵerenga Marangu 6:4-6; Ŵalevi 19:18; ndi Mateyu 22:36-40.
Kumbi Akhristu alongo wuli kuti atanja Chiuta ndi anasi ŵawu? (Marko 6:34; Machi. 4:20; Ŵaro. 15:2)


text: 10 “Pa nyengo yira, Yehova wakati kwa ine: ‘Uŵaje malibwe ghaŵiri ghakuyana na ghakwamba ghara,+ ukwelere kwa ine mu phiri, kweniso upange likasa* la khuni.2 Pa malibwe agha nizamulembapo mazgu agho ghakaŵa pa malibwe ghakwamba, agho iwe ukaswa, ndipo ughaŵike mu likasa.’3 Ntheura nkhapanga likasa la khuni la akasiya na kuŵaja malibwe ghaŵiri ghakuyana na ghakwamba ghara, nkhakwelera mu phiri na malibwe ghaŵiri mu woko lane.+4 Pa malibwe agha wakalembapo mazgu agho wakalemba pakwamba ghara,+ Malango Khumi,*+ agho Yehova wakayowoya kwa imwe mu phiri kufuma mukati mu moto+ pa zuŵa la ungano.*+ Pamanyuma, Yehova wakaghapeleka kwa ine.5 Ndipo nkhazgoka na kukhira mu phiri,+ nkhaŵika malibwe ghara mu likasa ilo nkhapanga, umo ghali, nga umo Yehova wakanitumira.6 “Pamanyuma, Ŵaisrayeli ŵakafumapo pa Beyeroti Bene-yakani, ŵakafika ku Mosera. Kwenekura ndiko Aroni wakafwira na kusungika.+ Ndipo mwana wake Eliyazara ndiyo wakaŵa wasembe* mu malo ghake.+7 Ŵakafumako kura ŵakafika pa Gudigoda, kufuma pa Gudigoda ŵakafika pa Yotibata,+ charu cha milonga ya maji.8 “Pa nyengo yira, Yehova wakapatura fuko la Levi+ kuti linyamurenge likasa la phangano la Yehova,+ kwimilira pamaso pa Yehova na kumuteŵetera, kweniso kutumbika ŵanthu mu zina lake+ nga umo ŵakuchitira m’paka muhanya uno.9 Lekani Levi walije chigaŵa panji chiharo pamoza na ŵabali ŵake. Yehova ndiyo ntchiharo chake, nga umo Yehova Chiuta winu wakayowoyera kwa iyo.+10 Ine nkhakhala mu phiri mazuŵa 40 muhanya na usiku,+ nga umo nkhachitira pakwamba. Pa nyengo yira napo Yehova wakanipulika.+ Yehova wakakhumba yayi kumuparanyani.11 Penepapo Yehova wakati kwa ine: ‘Dangira panthazi pa ŵanthu aŵa, munyamuke kuti ŵakanjire na kupoka charu icho nkhalapa ku ŵasekuru ŵawo kuti niŵapenge iwo.’+12 “Sono, iwe Israyeli, kasi Yehova Chiuta wako wakukhumbachi kwa iwe?+ Iyo wakukhumba kuti uwopenge Yehova Chiuta wako,+ kwenda mu nthowa zake zose,+ kumutemwa, na kuteŵetera Yehova Chiuta wako na mtima wako wose na umoyo wako wose.+13 Wakukhumbaso kuti usungilirenge malango na malanguro gha Yehova agho nkhukuphalira muhanya uno, kuti vinthu vikwenderenge makora.+14 Wona, mtambo na mtambo wa kuchanya nkhanira ni vya Yehova Chiuta wako, charu chapasi nacho na vyose ivyo vilimo ni vyake.+15 Kweni Yehova wakasendelera ku ŵasekuru ŵinu na kuŵatemwa. Pa ŵanthu wose wasora imwe, mphapu yawo,+ nga umo muliri muhanya uno.16 Sono mutozge* mitima yinu,+ muleke nkhwesa.+17 Pakuti Yehova Chiuta winu ni Chiuta wa ŵachiuta,+ Fumu ya mafumu, Chiuta mukuru, wankhongono, na wakofya, wakutemwera chara+ nanga nkhupokera chimbundi.18 Wakuchitira urunji mwana mulanda* na chokoro,+ wakutemwa mulendo,+ wakumupa chakurya na vyakuvwara.19 Namwe mutemwenge mulendo, chifukwa mukaŵa ŵalendo mu charu cha Eguputo.+20 “Muwopenge Yehova Chiuta winu, ndiyo mumuteŵeterenge,+ mudemelere kwa iyo, na kulapa mu zina lake.21 Iyo ndiyo mumulumbenge.+ Ni Chiuta winu, wamuchitirani vinthu vyose ivi vikuru na vyakofya, ivyo maso ghinu ghawona.+22 Ŵasekuru ŵinu ŵakakhilira ku Eguputo ŵanthu 70,+ kweni sono Yehova Chiuta winu wamuzgorani ŵanandi chomene nga ni nyenyezi zakuchanya.+


text: 18 Bilidadi+ Mushuwa wakazgora kuti:2 “Kasi ulekenge pawuli kuyowoya mazgu ghanthena?Longora kuti ukupulikiska kuti nase tiyowoyepo.3 Chifukwa wuli ukutiwona nga ndise vinyama+Na kutitora nga ndise vindere* mu maso ghako?4 Nanga ungajipalura tuchokotuchoko mu ukali wako,Kasi charu chingalekeka chifukwa cha iwe?Panji jalawe lingasezgeka pa malo ghake?5 Enya, ungweru wa muheni uzimwengeNdipo dimi la moto wake liŵalenge chara.+6 Ungweru wa mu hema lake uzgokenge chisi,Ndipo nyali ya pachanya pake yizimwikenge.7 Kwenda kwake kwankhongono kwafupiskika,Ndipo ulongozgi wa iyo mweneko umuwiskenge.+8 Pakuti malundi ghake ghamulongozgerenge mu ukonde,Wayingeyingenge na kukoleka mu ukonde.9 Chisazga* chimukolenge chitende.Chipingo chimukolenge.+10 Ngoda* yakuti yimukore yabisika pasi,Ndipo chisazga chili mu nthowa yake.11 Vyakofya vikumutenthemeska kosekose,Na kumuskera mu malundi ghake.+12 Nkhongono zake zamara,Ndipo soka+ limwendeskenge penthyapenthya.*13 Thupi lake laryeka,Nthenda yakofya chomene yikurya viŵaro vyake.*14 Watwazulikira mu hema lake+ ilo wakuligomezga,Na kuphindira ku themba lakofya.*15 Ŵalendo* ŵakhalenge mu hema lake,Sulefure wachupulikirenge pa nyumba yake.+16 Misisi yake yomirenge kusi kwake,Ndipo minthavi yake yifotenge pachanya pake.17 Wakumbukikengeso yayi pa charu chapasi,Zina lake limanyikwenge chara mu msewu.*18 Wachimbizgikenge kufuma ku ungweru kuya ku mdima,Na kufumiskikamo mu charu chiwemi.19 Waŵavyenge mphapu na ŵazukuru pakati pa ŵanthu ŵake,Ndipo waŵavyenge wakupona pa malo agho wakukhala.20 Para zuŵa lake liza, ŵanthu ŵakumanjiliro gha dazi ŵazamuŵa na wofi,Ndipo ŵanthu ŵakumafumiro gha dazi ŵazamukoleka na chitenthe.21 Ichi ndicho chikuchitikira mahema gha munthu uyo wakuchita kwananga,Na malo gha uyo wandamumanye Chiuta.”


text: Kwa wakulongozga sumu. Sumu ya Davide. Salimo.65 A Chiuta, malumbo ghakulindilira imwe mu Ziyoni.+Tifiskenge vilapo vithu kwa imwe.+2 Imwe ŵakupulika malurombo, ŵanthu ŵa mitundu yose* ŵizenge kwa imwe.+3 Mphuvya zane zaninyekezga,+Kweni imwe mukuwundira maubudi ghithu.+4 Wakukondwa ni munthu uyo mwamusora na kumusendezga pafupi,Kuti wakhale mu maluŵaza ghinu.+Tikhorwenge na uwemi wa nyumba yinu,+Tempile linu lituŵa.*+5 Mutizgorenge na milimo yakofya+ ya urunji,Mwe Chiuta wa chiponosko chithu,Ndimwe chigomezgo cha wose awo ŵali ku vigoti vya charu chapasi,+Na awo ŵali kutali kujumpha zinyanja.6 Muli kukhozga mapiri na nkhongono zinu.Mwavwalikika na nkhongono.+7 Mukuchetamiska nyanja zakuŵinduka,+Maŵiruŵiru gha majigha na vivulupi vya mitundu.+8 Awo ŵakukhala ku malo ghakutali chomene ŵatenthemenge na vimanyikwiro vinu.+Muchitiskenge ŵanthu ŵakumafumiro gha dazi na kumanjiliro gha dazi kuchemerezga mwachimwemwe.9 Mukupwelelera charu chapasi,Mwachipa vipasi vyakuzara na usambazi unandi.+Kamlonga kakufuma kwa Chiuta nkhakuzura maji.Mukuŵapa mbuto,+Pakuti ndimo mukanozgera charu chapasi.10 Mukunyeweska nkhwawu zake na kupopota magadi.Mukuchiwombeska na vula yamswera. Mukutumbika ivyo vikumeramo.+11 Mukuvwalika chaka na uwemi winu nga ni mphumphu,Nthowa zinu zikufuluka na vinthu vinandi.*+12 Malo ghakuliskako viŵeto gha mu mapopa ghakuzura,*+Tumapiri twavwalikika chimwemwe.+13 Malo ghakuliskako viŵeto ghazura na miskambo,Ndipo madambo ghatandikika na mbuto.+Vikuchemerezga mwakukondwa, enya, vikwimba.+


text:
NKHANI YA PA CHIKOPI | KASI BAIBOLO ‘NDAKUPELEKEKA NADI NA CHIUTA’?
Baibolo Likuneneska mu Vyose Nanga Mpha Nkhani za Sayansi
Nanga Mpha Nkhani za Sayansi
NANGAULI Baibolo ni buku la sayansi yayi, kweni para likuyowoya vya sayansi likuneneska. Tiyeni tiwone ivyo likuyowoya pa nkhani ya vula na majini.
UMO VULA YIKUPANGIKIRA
Baibolo likuti: “[Chiuta] wakukwezga manthonyezi gha maji; ghakusongonoka kuzgoka vula kufuma pa nyakhuŵinda wake. Ndipo mabingu ghakupungulira pasi.”—Yobu 36:27, 28.
Apa, Baibolo likulongosora kuti pali vinthu vitatu vikuruvikuru ivyo vikuchitika kuti vula yipangike. Chiuta uyo wali kupanga zuŵa, “wakukwezga manthonyezi gha maji” kuchanya nga ni (1) mvuchi. Ndipo para (2) mvuchi wakumana na mphepo zakuzizima kuchanya ukupanga mabingu agho ghakupungulira (3) vula pa charu. Nanga ni sono ŵasayansi ŵakumanya makora yayi vyose vyakukhwaskana na vula. Lekani Baibolo likuti: “Kasi walipo uyo wangapulikiska umo mabingu ghakutandazgikira?” (Yobu 36:29) Kweni Mlengi wakumanya makora vyose, lekani wakawovwira kuti ivi vilembeke makora mu Baibolo. Fundo iyi yikalembeka mu Baibolo kale chomene pambere ŵanthu ŵandambe kumanya umo vula yikupangikira.
UMO MAJINI GHAKUPANGIKIRA
Themba Davide ilo likalembako Baibolo likati: “Maso ghinu ghakaniwona nkhati namba waka kupangika mu nthumbo, viŵaro vyane vyose vikalembeka mu buku linu.” (Salimo 139:16) Apa Davide wakayowoyanga umo mwana wakupangikira mu nthumbo mwakuyana na ulongozgi wakupelekeka na Chiuta uwo ni majini. Chakuzizika ntchakuti Davide wakalemba ivi vyaka 3,000 ivyo vyajumpha!
Kweni m’ma 1800 ndipo Gregor Mendel wakabowozga umo majini ghakugwilira ntchito. Mu Epulero 2003, ŵasayansi ŵakamba kumanya makora majini gha munthu agho ghakuŵa na ulongozgi wose uwo ukukhumbikwa kuti munthu wapangike. Pakulongosora za majini, ŵasayansi ŵakuti ghali nga ni dikishonare chifukwa ghali na vilembo. Mu vilembo ivi ndimo muli ulongozgi wakukhumbikwa. Mwakuyana na ulongozgi uwu, viŵaro vya mwana, nga ni wongo, mtima, maphapu, mawoko, malundi, vikupangika mu ndondomeko yake kweniso pa nyengo yake. Lekani ŵasayansi ŵakuti vinthu ivi ni “buku la umoyo.” Kasi ntchivichi chikawovwira Davide kulemba vinthu ivi umo viliri nadi? Mwakujiyuyura, iyo wakati: “Mzimu wa Yehova ukayowoya mwa ine. Mazgu ghake ghakaŵa pa lulimi lwane.” *—2 Samuyeli 23:2.
Likuneneska Para Likuyowoya Vyamunthazi
MUNTHU wangamanya yayi vyamunthazi. Mwachiyelezgero, palije uyo wangamanya nyengo, kweniso umo maufumu na misumba yinyake vizamuparanyikira. Kweni Baibolo likayowoyerathu ndendende umo maufumu ghankhongono ghazamuparanyikira. Wonani viyelezgero viŵiri ivi.
KUPARANYIKA KWA BABULONI
Msumba wa Babuloni ukaŵa wakuzirwa ndiposo wankhongono chomene. Msumba uwu ukalamuliranga vyaru vya ku Asia kwa vyaka vinandi. Ndipo panyengo yinyake ndiwo ukaŵa msumba ukuru chomene pa charu chose. Ndipouli, vyaka 200 pambere undaparanyike, Chiuta wakawovwira Yesaya kuyowoyerathu kuti Sayirasi ndiyo wazamuparanya msumba uwu ndipo muzamukhalaso ŵanthu yayi. (Yesaya 13:17-20; 44:27, 28; 45:1, 2) Kasi ivi vikachitika nadi?
Usiku unyake mu Okutobala 539 B.C.E., Sayirasi wakaparanya nadi msumba uwu. Pamanyuma, maji agho ŵanthu ŵakagomezganga kuti ŵathilire mbuto zawo ghakakamuka. Ntheura kufika mu 200 C.E., ŵanthu ŵakaleka kukhalamo. Mpaka sono uko kukaŵa msumba uwu kukukhala ŵanthu yayi. Nga umo Baibolo likayowoyera, Babuloni wali ‘kupasuka nkhanira tetete.’—Yeremiya 50:13.
Kasi uyo wakalemba ivi, wakamanya wuli? Baibolo likuvumbura kuti uwu ukaŵa “uthenga wakwimikana na Babuloni uwo Yesaya mwana wa Amozi wakawona mu mboniwoni.”—Yesaya 13:1.
NINEVE, “CHARU CHAKOMIRA NGA NTCHIPALAMBA”
Nineve ndiwo ukawa msumba ukuru wa Asiriya. Msumba uwu ukaŵa na misewu yikuru, minda, matempele, na nyumba zikuruzikuru za mathemba. Ndipouli, ntchimi Zefaniya yikayowoyerathu kuti msumba ukuru uwu uzamuŵa “mayiyi, kuŵa charu chakomira nga ntchipalamba.”—Zefaniya 2:13-15.
Ŵababuloni na Ŵamedi ŵakaparanyirathu msumba wa Nineve mu 600 B.C.E. Buku linyake likuti msumba uwu wati waparanyika, ukaluwika kwa vyaka 2500. Kwa vyaka vinandi ŵanthu ŵakakayikanga usange msumba uwu ukaŵako nadi. M’ma 1800 ŵanthu ŵakufukura vinthu vyapasi ŵakabowoza msumba uwu. Mazuŵa ghano viliŵa vya msumba uwu vikuwundikaso kweniso ŵanthu ŵakuvinanga. Lekani Wupu wa Global Heritage Fund ukachenjezga kuti: “Msumba wakale wa Nineve ungawundikaso kwamuyirayira.”
Kasi ivyo Zefaniya wakalemba wakavitora nkhu? Iyo wakati agha ghakaŵa “mazgu gha Yehova agho ghakiza kwa [iyo].”—Zefaniya 1:1.
Baibolo Likuzgora Mafumbo Ghakusuzga
BAIBOLO likuzgora mwakupulikikwa makora mafumbo ghakusuzga. Wonani mafumbo ghanyake agho likuzgora.
CHIFUKWA WULI PA CHARU PALI MASUZGO GHANANDI?
Baibolo likulongosora kanandi waka chifukwa icho pa charu paliri masuzgo. Likuti:
“Munthu wakuwusa munyake na kumupweteka.”—Mupharazgi 8:9.
Kuli masuzgo ghanandi chomene chifukwa ŵalongozgi ŵakutondeka kuwusa makora kweniso kuli vimbundi.
“Nyengo na vyakuchitika vyamabuchi vikuwira wose.”—Mupharazgi 9:11.
Vinthu vyamabuchi nga ni ulwari wakofya, ngozi, panji soka vingawira munthu waliyose, kulikose, pa nyengo yiliyose.
“Kwananga kukanjira mu charu na munthu yumoza ndipo nyifwa yikiza chifukwa cha kwananga.”—Ŵaroma 5:12.
Adamu na Eva ŵakalengeka ŵakwananga yayi ndipo nyifwa kukaŵavya. Kwananga “kukanjira mu charu” ŵanthu aŵa ŵati ŵanangira Mlengi wawo mwadala. Lekani pasono tikusuzgika.
Kweni Baibolo likutiphaliraso vinyake padera masuzgo agho tikusangana nagho. Baibolo likuti Chiuta wazamumazga masuzgo ghose, “wazamufyura masozi ghose ku maso ghawo, ndipo nyifwa yizamuŵakoso yayi.”—Chivumbuzi 21:3, 4.
KASI NTCHIVICHI CHIKUCHITIKA PARA MUNTHU WAFWA?
Baibolo likulongosora kuti para munthu wafwa wakumanya chilichose yayi. Lemba la Mupharazgi 9:5 likuti: “Ŵamoyo ŵakumanya kuti ŵafwenge, kweni ŵakufwa ŵakumanya kalikose chara.” Para munthu wafwa, vyose ivyo ‘waghanaghananga vikumara.’ (Salimo 146:4) Ntheura wongo ukugwiraso ntchito yayi para munthu wafwa. Munthu uyo wafwa palije icho wangachita.
Kweni Baibolo likuyowoyaso vinyake padera pa ivi.Likulongosora nkhani yakukondweska yakuti awo ŵali kufwa ŵazamuwuka na kuŵaso ŵamoyo.—Hoseya 13:14; Yohane 11:11-14.
CHIFUKWA WULI CHIUTA WALI KUTIPA UMOYO?
Baibolo likuti Yehova wakalenga mwanalume na mwanakazi. (Genizesi 1:27) Lekani munthu wakwamba Adamu, wakachemekanga kuti “mwana wa Chiuta.” (Luka 3:38) Ntheura munthu wakalengeka na chilato chakuti waŵe paubwezi na Chiuta na kukhala mwakukondwa pa charu chapasi kwamuyirayira. Pa chifukwa ichi, munthu waliyose wali na khumbo la kusopa na kusambira vya Chiuta. Baibolo likuti: “Mbakukondwa awo ŵakumanya kuti ŵali na njara yauzimu.”—Mateyu 5:3.
Kweniso Baibolo likuti: “Ŵakukondwa ni awo ŵakupulika mazgu gha Chiuta na kughasungilira” (Luka 11:28) Padera pa kusambira vya Yehova na kuŵa nayo paubwezi, Baibolo lili na ulongozgi uwo ungatovwira kuti pasono tiŵe ŵakukondwa kweniso tizakakhale kwamuyirayira pa charu chapasi.
Kasi Baibolo Ni Mazgu gha Njani?
ŴANTHU ŵanandi pa charu chose ŵakati ŵasanda ukaboni, ŵakasanga kuti Baibolo ni buku waka lakale yayi. Iwo ŵakhorwa kuti Baibolo ni Mazgu gha Chiuta, ndipo ni nthowa iyo Chiuta wakuyowoyera na ŵanthu. Muli pempho lakufuma kwa Chiuta lakuti mumumanye makora na kuŵa mubwezi wake. Baibolo likuti: “Sendelerani kwa Chiuta, ndipo iyo wasendelerenge kwa imwe.”—Yakobe 4:8.
Para tikuŵazga Baibolo tikumumanya makora Chiuta. Vili nga umo vikuŵira para tikuŵazga buku. Ivyo tikuŵazga mu buku vikutovwira kumumanya uyo wakalemba. Mwakuyana waka, para tikuŵazga Baibolo tikumanya maghanoghano gha Chiuta, uyo ni Mulembi wa Baibolo. Kweniso Baibolo likuvumbura
Zina la Chiuta, umo waliri, kweniso makhaliro ghake.
Chifukwa icho Chiuta wakalengera ŵanthu.
Umo mungaŵira paubwezi na Chiuta.
Kasi mungatemwa kuti mumanye vinandi? Ŵakaboni ŵa Yehova ŵangamovwirani. Ŵangasambira namwe Baibolo kwaulere. Ichi chingamovwirani kuti muŵe paubwezi na Yehova Chiuta uyo wakalemba Baibolo.
Nkhani iyi yalongosora ukaboni wakuti Baibolo ni Mazgu gha Chiuta. Kuti mumanye vinandi, wonani mutu 2 mu buku lakuti Kasi Baibolo Likutisambizga Vichi? Buku ili ndakupharazgika na Ŵakaboni ŵa Yehova ndipo likusangikaso pa www.jw.org, panji scan code iyi
Mungawoneleraso vidiyo ya mutu wakuti Kasi Baibolo Ni Mazgu gha Njani? pa www.jw.org
Wonani pa chigaŵa cha MABUKU > MAVIDIYO
^ ndime 10 Baibolo likuti zina la Chiuta ni Yehova.—Salimo 83:18.