text: 31 Yehova wangulutirizga kulongoro ndi Mozesi ndipu wangukamba kuti:2 “Awona, ndasankha Bezaleli+ mwana munthulumi waku Uri, mwana munthulumi waku Huru, wa fuku laku Yuda.+3 Ndimupaskengi* mzimu wangu, kuti waje ndi zeru, wavwisengi vinthu, waziŵengi vinthu, waje ndi lusu lakupanga vinthu vakupambanapambana,4 waziŵengi mo vinthu vitenere kupangikiya, wapangengi vinthu vagolidi, vasiliva ndi vamkuŵa,5 waje ndi lusu lakudumuwa mya ndi kuyiŵika mumalu mwaki+ ndipuso wapangengi vinthu vakupambanapambana kutuliya ku vimiti.+6 Kweniso ndasankha Oholiyabu+ mwana munthulumi waku Ahisamaki wa fuku laku Dani kuti wawovyi Bezaleli. Ndiŵikengi zeru mumitima ya ŵanthu wosi wo ŵe ndi lusu* kuti apangi vinthu vosi vo ndakulamula. Vinthu vo atenere kupanga ndi ivi:+7 chihema chakukumanaku,+ bokosi la Ukaboni+ ndi chibenekeleru chaki,+ vipangizu vosi va muchihema,8 thebulu+ ndi viyaŵi vaki, chakuŵikapu nyali chagolidi chayiyu ndi viyaŵi vaki vosi,+ guŵa la sembi za vakununkhira,+9 guŵa la sembi zakupiriza+ ndi viyaŵi vaki vosi, beseni ndi chakuŵikapu chaki,+10 vakuvwala vakulukika umampha, vakuvwala vakupaturika vaku Aroni wasembi, vakuvwala va ŵana ŵaki anthulumi vakuti avwalengi achiteŵete nge asembi,+11 mafuta ngakuŵikiya munthu pa udindu ndipuso vakununkhira va mumalu ngakupaturika.+ Yiwu achiti vosi vo ndakulamula.”12 Yehova wangukambiya so Mozesi kuti:13 “Ulongoro ndi Ayisirayeli ndipu uŵakambiyi kuti, ‘Muwonesesi kuti musunga masabata ngangu,+ pakuti ntchisimikizu pakati paku ini ndi yimwi mu migonezi yinu, kuti muziŵi kuti ini Yehova, nditikutowesani.14 Musungengi zuŵa la Sabata, pakuti ndakupaturika kwaku yimwi.+ Weyosi yo waliyuyuwengi watenere kubayika. Munthu weyosi yo wagwirengi ntchitu pa zuŵa ili, watenere kubayika kuti waleki kuja pakati pa ŵanthu a mtundu waki.+15 Mungagwira ntchitu kwa mazuŵa 6, kweni zuŵa la 7 ndi sabata ndipu mupumuwengi.+ Ili ndi zuŵa lakupaturika kwaku Yehova. Weyosi yo wagwirengi ntchitu pa zuŵa la Sabata watenere kubayika.16 Ayisirayeli atenere kusunga Sabata; atenere kusunga Sabata mu migonezi yawu yosi. Lenili ndi phanganu lamuyaya.17 Ntchisimikizu chambula kumala pakati paku ini ndi Ayisirayeli,+ pakuti mu mazuŵa 6, Yehova wangupanga kuchanya ndi charu chapasi ndipu pa zuŵa la 7 wangupumuwa.’”+18 Sonu Chiuta wati wamaliza ŵaka kulongoro ndi Mozesi pa Phiri la Sinayi, wangumupaska mya yiŵi ya Ukaboni,+ pamya yo pangulembeka mazu ndi chikumbu chaku Chiuta.+


c: text/html

text: 8 Sonu ŵanthu wosi anguwungana ndi mtima umoza pabwalu la kumasu kwa Geti la Maji,+ ndipu angukambiya Ezara+ mlembi* kuti wazi ndi buku la Dangu laku Mozesi+ lo Yehova wangulamula Ayisirayeli.+2 Mwaviyo, pa zuŵa lakwamba la mwezi wa 7,+ Ezara wasembi wanguza ndi buku la Dangu pa masu pa mpingu+ wa anthulumi ndi anthukazi ndipuso ŵanthu wosi wo ŵenga akuti angavwisiya ndi kuvwisa.3 Ndipu iyu wanguliŵerenga mwakukweza,+ pabwalu lo lenga kumasu kwa Geti la Maji. Iyu wangwamba kuŵerenga lumwi lichituwa, mpaka msana pakati. Wanguŵerenge anthulumi, anthukazi ndipuso ŵanthu wosi wo ŵenga akuti angavwisa; ndipu ŵanthu anguvwisiya mwakuphwere+ buku la Dangu.4 Ndipu Ezara mlembi* wanguma pagomi lamathabwa lo lingupangika chifukwa cha chakuchitika chenichi; kumaryi kwaki kunguma Matitiya, Shema, Anaya, Uriya, Hilikiya ndi Maseya; ndipu kumazge kwaki kwenga Pedaya, Mishayele, Malikiya,+ Hashumu, Hashi-badana, Zekariya ndipuso Meshulamu.5 Ezara wangujula buku ndipu ŵanthu wosi amuwonanga, chifukwa iyu wanguma pachanya kuluska ŵanthu wosi. Wachijula buku lo, ŵanthu wosi anguma wima.6 Pavuli paki, Ezara wanguthamika Yehova Chiuta wauneneska, Chiuta mukulu, ndipu ŵanthu wosi angumuka kuti, “Ame!* Ame!”+ kweniso angusoska manja ngawu. Pavuli paki angusindama ndi kujikamiya Yehova mpaka visku vawu pasi.7 Ndipu Yeshuwa, Bani, Sherebiya,+ Yamini, Akubu, Shabetayi, Hodiya, Maseya, Kelita, Azariya, Yozabadi,+ Hanani ndi Pelayiya, wo ŵenga Alevi akonkhoskiyanga ŵanthu Dangu,+ ndipu ŵanthu wosi angulutirizga kuma wima.8 Ndipu Alevi angulutirizga kuŵerenga mwakukweza buku la Dangu laku Chiuta wauneneska, kulivwikisa kweniso kukonkhoska vo ling’anamuwa. Mwaviyo anguwovya ŵanthu kuvwisa vo vaŵerengekanga.+9 Nehemiya yo pa nyengu iyi wenga nduna,* Ezara+ wasembi yo wenga so mlembi,* kweniso Alevi wo asambizanga ŵanthu, angukambiya ŵanthu wosi kuti: “Zuŵa ili ndakupaturika kwaku Yehova, Chiuta winu.+ Mungaliyanga cha pamwenga kuŵaŵika mtima.” Yiwu angukamba ivi chifukwa ŵanthu wosi aliyanga ŵati avwa mazu nga mu Dangu.10 Iyu wanguŵakambiya kuti: “Lutani, karyeni vinthu vamampha ukongwa,* kamweni vinthu vakunong’ome kweniso mukaŵapaskeku chakurya+ ŵanthu wo aleka kunozga chechosi, chifukwa zuŵa ili ndakupaturika kwa Ambuyafwi, ndipu mungachitanga chitima cha, pakuti likondwa lo Yehova wapereka ndilu malu nginu ngakuvikilirika.”*11 Ndipu Alevi apembuzganga ŵanthu wosi kuti: “Jani cheti! chifukwa zuŵa ili ndakupaturika, ndipu mungachitanga chitima cha.”12 Sonu ŵanthu wosi anguluta kuchimwa ndi kuchirya, angugaŵiyaku anyawu vakurya ndipuso angulutirizga kukondwa ukongwa,+ chifukwa anguvwisa mazu ngo anguŵaŵerenge.+13 Pa zuŵa lachiŵi, alongozgi a nyumba za awusewu za ŵanthu wosi, asembi ndipuso Alevi anguwungana kwaku Ezara mlembi,* kuti alutirizgi kuvwisa mazu nga mu Dangu.14 Ndipu yiwu angusaniya kuti mu Dangu mukulembeka kuti Yehova wakulamula kuziya mwaku Mozesi kuti mu mwezi wa 7, Ayisirayeli wosi ajengi mumisasa pa nyengu ya phwandu,+15 ndipuso kuti yiwu atenere kupharazga+ ndi kudaniriza mumatawuni ngawu ngosi kweniso mu Yerusalemu yosi kuti: “Lutani kuvigaŵa va kumapiri ndipu mukaphajuwi mphanda zo ze ndi mani za vimiti va maolivi, vimiti va payina, vimiti va mirito ndipuso za vimiti va kantchindi, kweniso mphanda zo ze ndi mani za vimiti vamitundu yinyaki kuti mupangi misasa, mwakukoliyana ndi vo vikulembeka.”16 Sonu ŵanthu anguluta ndipu anguchito mphanda zamani kuti ajipangiyi misasa. Weyosi wangupanga msasa pachanya pa nyumba yaki kweniso mubalaza la nyumba yaki, mubalaza la nyumba yaku Chiuta wauneneska,+ mubwalu la Geti la Maji+ ndipuso mubwalu la Geti laku Efurayemu.+17 Mwaviyo, wosi wo ŵenga mu mpingu wo unguweku ku ukapolu, angupanga misasa ndipuso ajanga mumisasa. Yiwu angukondwa ukongwa,+ chifukwa Ayisirayeli angupangapu cha venivi kutuliya mu mazuŵa ngaku Yoswa+ mwana waku Nuni mpaka pa zuŵa lenili.18 Ndipu zuŵa lelosi buku la Dangu laku Chiuta wauneneska laŵerengekanga,+ kutuliya pa zuŵa lakwamba mpaka pa zuŵa lakumaliya. Yiwu anguchita phwandu kwa mazuŵa 7, ndipu pa zuŵa la 8 anguchita unganu wapade, nge mo vakhumbikiyanga.+

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
11 Pavuli paki, Yehova wangukambiya Mozesi ndi Aroni kuti:2 “Kambiyani Ayisirayeli kuti, ‘Vamoyu va pacharu chapasi vo mungarya ndi ivi:*+3 Nyama yeyosi yo ye ndi chakukandiya chakugaŵikana kweniso chamuphwaphwa pakati, ndipuso yo yitafunya so chakurya cho yameza kali, mungarya.4 “‘Kweni pa nyama zo zitafunya so chakurya cho zameza kali ndipuso zo ze ndi chakukandiya chakugaŵikana, mungaryanga cha nyama izi: ngamila, yo yitafunya so chakurya cho yameza kali, kweni yilivi chakukandiya chakugaŵikana. Njakufipiskika kwaku yimwi.+5 Mbira zamumajarawi,+ chifukwa yitafunya so chakurya cho yameza kali, kweni yilivi chakukandiya chakugaŵikana. Njakufipiskika kwaku yimwi.6 Kalulu, chifukwa watafunya so chakurya cho wameza kali, kweni walivi chakukandiya chakugaŵikana. Ngwakufipiskika kwaku yimwi.7 Ndipuso nkhumba,+ chifukwa ye ndi chakukandiya chakugaŵikana kweniso chamuphwaphwa pakati, kweni yitafunya so cha chakurya cho yameza kali. Njakufipiskika kwaku yimwi.8 Mungaryanga cha nyama zenizi pamwenga kuzikwaska asani zafwa. Ndi nyama zakufipiskika kwaku yimwi.+9 “‘Vamoyu va mumaji vo mungarya ndi ivi: Chamoyu chechosi cho che ndi viphyephyi ndi mamba, kwali ntchamunyanja pamwenga mumsinji, mungarya.+10 Kweni pa vamoyu vo vitenda vinandi ndipuso pa vamoyu vosi va mumaji, chamoyu chechosi cho chilivi viphyephyi ndi mamba kwali ntchamunyanja pamwenga mumsinji, ntchaukazuzi kwaku yimwi.11 Vamoyu venivi vaukazuzi kwaku yimwi, mungaviryanga cha+ ndipu asani vafwa muviwonengi kuti vaukazuzi.12 Chamoyu chechosi cha mumaji cho chilivi viphyephyi ndipuso mamba ntchaukazuzi kwaku yimwi.13 “‘Viyuni vo mutenere kuviwona kuti vaukazuzi ndipu mukhumbika cha kurya chifukwa chakuti vaukazuzi ndi ivi: nombu,+ nkhwazi, nyamung’ombwa mufipa,+14 kaŵandu muyera ndipuso mtundu wewosi wa kaŵandu mufipa,15 mtundu wewosi wa chaholi,16 nthiŵatiŵa, mantchichi, ngandi, mtundu wewosi wa kabaŵi,17 phululu, muswankhonu, phululu wa makutu ngatali,18 chibaka cha mumaji, khuya, nyamung’ombwa,19 kakoŵa, mtundu wewosi wa kataŵa, tedya, ndipuso kasuska.20 Tividononu tosi tamapapa ndipuso tamalundi nganayi to titenda tinandi,* nthaukazuzi kwaku yimwi.21 “‘Pa tividononu tamapapa ndipuso tamalundi nganayi to titenda tinandi, mungarya tija to te ndi malundi ngatalingatali ngaŵi ngakundwikiya.22 Pa tividononu teniti mungaryapu iti: mitundu yakupambanapambana ya azombi wo asamasama, azombi+ anyaki wo ŵanthu aturya, nkhululu, ndi mphazi.23 Tividononu tinyaki tosi ta mapapa ndipuso ta malundi nganayi to titenda tinandi, nthaukazuzi kwaku yimwi.24 Tividononu teniti tingakufipiskani. Weyosi yo watikwaska asani tafwa wajengi wakufipiskika mpaka mazulu.+25 Weyosi yo wapinga tividononu teniti to tafwa, wachapengi vakuvwala vaki.+ Iyu wajengi wakufipiskika mpaka mazulu.26 “‘Nyama yeyosi yo ye ndi chakukandiya chakugaŵikana kweni chilivi muphwaphwa pakati ndipuso yitafunya so cha chakurya cho yameza kali, njakufipiskika kwaku yimwi. Weyosi yo wakwaska nyama yo, wajengi wakufipiskika.+27 Pa vamoyu va malundi nganayi, chamoyu chechosi cho chitende vikufi ntchakufipiskika kwaku yimwi. Weyosi yo wakwaska chamoyu cha viyo cho chafwa, wajengi wakufipiskika mpaka mazulu.28 Weyosi yo wanyamuwa nyama zenizi zo zafwa, wachapengi vakuvwala vaki+ ndipu wajengi wakufipiskika mpaka mazulu.+ Nyama zenizi zakufipiskika kwaku yimwi.29 “‘Pa vamoyu vo vikwaŵa pacharu chapasi, vakufipiskika ndi ivi: muzumi, mbeŵa,+ mitondoni ya mitundu yakupambanapambana,30 bulumuti, kaŵaŵa, bulumuti yo waja kufupi ndi maji, mtondoni yo waja mumchenga ndipuso rwenda.31 Vamoyu venivi vo vikwaŵa vakufipiskika kwaku yimwi.+ Weyosi yo wakwaska vamoyu venivi vo vafwa, wajengi wakufipiskika mpaka mazulu.+32 “‘Chinthu chechosi cho pawiya vamoyu venivi asani vafwa, chijengi chakufipiskika, kwali ntchiyaŵi chavimiti, chakuvwala, chikopa, pamwenga chigudulu. Chiyaŵi chechosi cho mutichigwiriskiya ntchitu chitenere kubizgika mumaji, ndipu chijengi chakufipiskika mpaka mazulu, pavuli paki ndipu chijengi chambula kufipiskika.33 Asani vamoyu venivi vawiya muchiyaŵi chadongu mutenere kuswa chiyaŵi cho, ndipu chinthu chechosi cho chenga mukati mwaki chijengi chakufipiskika.+34 Chakurya chechosi cho chakwaska maji ngakutuliya muchiyaŵi chenichi, chijengi chakufipiskika ndipu chakumwa chechosi cho chenga muchiyaŵi cha viyo, chijengi chakufipiskika.35 Chinthu chechosi cho pawiya vamoyu venivi vo vafwa, chijengi chakufipiskika. Kwali ndi uvunu pamwenga chakujalikapu mimphika,* mutenere kuswa. Ndi vinthu vakufipiskika, ndipu vijengi vakufipiskika kwaku yimwi.36 Kasupi pe ndipuso chisimi chakusungamu maji ndivu vilutirizgengi kuja vambula kufipiskika kweni weyosi yo wakwaska vamoyu venivi asani vafwa wajengi wakufipiskika.37 Asani vamoyu venivi vo vafwa vawiya pa mbewu zo zamupandika, mbewu zo zijengi zambula kufipiskika.38 Kweni asani mu mbewu zo, adilamu maji ndipu mwawiya chiŵalu cha chamoyu cho chafwa, mbewu zo zijengi zakufipiskika.39 “‘Asani nyama yeyosi yo mukuzomerezeka kurya yafwa yija, weyosi yo wayikwaska wajengi wakufipiskika mpaka mazulu.+40 Weyosi yo warya nyama yakufwa yo, wachapengi vakuvwala vaki. Iyu wajengi wakufipiskika mpaka mazulu.+ Weyosi yo wanyamuwa nyama yakufwa yo, wachapengi vakuvwala vaki. Iyu wajengi wakufipiskika mpaka mazulu.41 Vamoyu vosi vo vitenda vinandi pacharu chapasi vaukazuzi.+ Mungaryanga cha.42 Vamoyu vosi vo vikwaŵiya lufu, vamoyu vo vitende malundi nganayi kweniso vamoyu vo vitenda vinandi ndipu ve ndi malundi nganandi, mungaryanga cha chifukwa vaukazuzi.+43 Mungajikazuzganga cha pamwenga kujifipiska ndi vamoyu vo vitenda vinandi.+44 Pakuti ini ndini Yehova Chiuta winu,+ ndipu mujitowesi ndi kuja atuŵa+ chifukwa ini nde mtuŵa.+ Mwaviyo, mungajifipiskanga cha ndi vamoyu vosi vo vitenda vinandi pacharu chapasi.45 Pakuti ini ndini Yehova yo wangukulongozgani kutuwa mucharu cha Ijipiti kuti ndikulongoni kuti ndini Chiuta winu,+ ndipu mutenere kuja atuŵa+ chifukwa ini nde mtuŵa.+46 “‘Ili ndi dangu lakukwaskana ndi nyama, viyuni, vamoyu vosi vo vitenda mumaji ndipuso vamoyu vosi vo vitenda vinandi pacharu chapasi,47 kuti mupambanisengi pakati pa vamoyu vakufipiskika ndi vamoyu vambula kufipiskika kweniso pakati pa vamoyu vo mungarya ndi vo mutenere cha kurya.’”+
Mazu Ngam'mphata
^ Pamwenga kuti, “Nyama za pamtunda zo mungarya ndi izi:”
^ Pamwenga kuti, “Tividononu tosi ta malundi nganayi.”
^ Ichi ntchinthu chakuwumba cho ajalikangapu mimphika pakufundisa chakurya.


text: 25 Yehova wangulutirizga kulongoro ndi Mozesi pa Phiri la Sinayi, ndipu wangukamba kuti:2 “Longoro ndi Ayisirayeli ndipu uŵakambiyi kuti, ‘Asani mwazisere mucharu cho nditikupaskani,+ charu cho, chazamusunganga sabata laku Yehova.+3 Kwa vyaka 6, muzipandengi mbewu muminda yinu, ndipuso kwa vyaka 6 muziphatiriyengi vimiti vinu va mphereska ndipu muziwunjikengi vo mwavuna mucharu cho.+4 Kweni chaka cha 7, chazamujanga chaka cha sabata laku Yehova ndipu charu chinu chizipumuwengi. Mungazipandanga cha mbewu muminda yinu pamwenga kuphatiriya vimiti vinu va mphereska.5 Mungazivunanga cha vakurya vo vazamumenga vija kutuliya ku mbewu zo zajaliya muminda yo mwavunamu, ndipuso mungaziwunjikanga cha mphereska za muvimiti vo munguleka kuphatiriya. Mu chaka chenichi charu chizipumuwengi.6 Kweni muziryengi chakurya cho chame mucharu cho mu chaka cha sabata. Yimwi, akapolu ŵinu anthulumi kweniso anthukazi, waganyu winu ndipuso alendu wo aja pakati pinu, muziryengi vakurya venivi.7 Kweniso viŵetu ndi nyama zamudondu za mucharu chinu, viziryengi chakurya chenichi. Muziryengi chechosi cho chame chija mucharu cho.8 “‘Muziŵerengengi masabata 7 nga vyaka, vyaka 7 tayimuzi 7 ndipu masabata 7 nga vyaka ngazamukwananga vyaka 49.9 Mu mwezi wa 7 pa zuŵa la 10 la mwezi wo, lo ndi Zuŵa Lakubenekere Maubudi,+ muzimbengi mbata* mwakukweza ndipu yizivwikengi mucharu chinu chosi.10 Chaka cha 50 chazamujanga chaka chakupaturika ndipu muzipharazgengi wanangwa ku ŵanthu wosi wo aja mucharu chinu.+ Chazamujanga Chaka cha Wanangwa kwaku yimwi. Weyosi wazamuweriyanga pamalu ngaki ndipuso weyosi wazamuweriyanga ku banja laki.+11 Chaka cha 50 chazamujanga Chaka cha Wanangwa kwaku yimwi. Mungazipandanga mbewu cha pamwenga kuvuna vakurya vo vazamumenga vija kutuliya ku mbewu zo zajaliya muminda ndipuso mungaziwunjikanga cha mphereska za muvimiti vo munguleka kuphatiriya.+12 Chaka ichi chizijengi chaka chakupaturika kwaku yimwi chifukwa ndi Chaka cha Wanangwa. Muziryengi vakurya vo vame vija pe mucharu chinu.+13 “‘Mu Chaka cha Wanangwa chenichi, weyosi waziweriyengi pamalu ngaki.+14 Asani mugulisa chinthu chechosi ku munyinu pamwenga asani mugula chinthu kwaku iyu, mungaryiyananga masuku pamutu cha.+15 Asani ugula malu kwa munyaku uŵerengengi vyaka vo vajumphapu kutuliya mu Chaka cha Wanangwa. Iyu wakugulisi malu ngo mwakukoliyana ndi unandi wa vyaka vo uvunengemu vakurya.+16 Asani kwaja vyaka vinandi vo uvunengemu vakurya, munyaku wakusazgiyeku mtengu waki kweni asani kwaja vyaka vimanavi, wakutuzgiyeku mtengu waki, chifukwa chakuti watikugulisa vakurya vo wazamuvunangamu.17 Weyosi waku yimwi wangaryiyanga masuku pamutu munyaki cha.+ Muwopengi Chiuta winu,+ pakuti ini ndini Yehova Chiuta winu.+18 Asani muvwiyengi marangu ngangu ndi kusunga vyeruzgu vangu, mwazamujanga mwakuvikilirika mucharu cho.+19 Charu cho chazakukupaskani vipasu vaki,+ mwazamuryanga ndi kuguta ndipu mwazamujanga mwakuvikilirika.+20 “‘Kweni asani mwazikamba kuti: “Tazamuryanji mu chaka cha 7 asani tipandengi cha mbewu pamwenga kuwunganisa vakurya vidu?”+21 Ndazakukutumbikani mu chaka cha 6 ndipu charu chazakukupaskani chakurya chakukwana vyaka vitatu.+22 Mwazamupandanga mbewu mu chaka cha 8 ndipu mwazamuryanga vakurya vakali mpaka mu chaka cha 9. Mwazamulutirizga kurya vakurya vakali mpaka po mwavuniya vinyaki.23 “‘Mungazigulisiyanga limu cha malu+ chifukwa charu cho ntchangu.+ Pakuti kwaku ini, yimwi mwazamuja mucharu cho nge alendu.+24 Mucharu chinu chosi munthu wazijengi ndi wanangwa wakuwombo malu ngaki.25 “‘Asani mubali waku wakavuka ndipu wagulisa nganyaki mwa malu ngaki, wakuwombo yo ndi mubali waki wapafupi wazengi ndipu wawombongi malu ngo mubali waki wagulisa.+26 Asani munthu walivi mubali waki yo wangamuwombole malu ngaki, kweni wakhupuka ndipu wasaniya ndalama zakuwombole malu ngo,27 waŵerengese unandi wa ndalama za vakurya vo vinguvunika mu vyaka vo malu ngo ngangugulisika, ndipu watuzgiyeku ku mtengu wo wangugulisiya malu ngo. Ndalama zo zajaku ndizu wapereki ku munthu yo wangumugulisa malu ngo. Pavuli paki, munthu yo wawere pamalu ngaki.+28 “‘Kweni asani munthu yo watondeka kusaniya ndalama zakuwombole malu ngaki, malu ngo ngajengi nga munthu yo wangugula, mpaka mu Chaka cha Wanangwa.+ Mu Chaka cha Wanangwa, munthu yo atenere kumuweze malu ngaki ndipu iyu waweriyengi pamalu ngaki.+29 “‘Asani munthu wagulisa nyumba yo ye mutawuni ya mpanda, wangawombo nyumba yo pechendajumphi chaka chimoza kutuliya po wanguyigulisiya. Iyu wajengi ndi wanangwa wakuwombo so malu ngo+ kwa chaka chimoza.30 Kweni asani chaka champhumphu chamala ndipu munthu yo watondeka kuwombo nyumba yaki, nyumba yo yijengi ya munthu yo wanguyigula mu migonezi yaki yosi. Wangayiwezanga cha mu Chaka cha Wanangwa.31 Kweni nyumba za mumizi yambula mipanda, muziwonengi ŵaka nge minda ya mucharu. Munthu we ndi wanangwa wakuwombo nyumba yo, ndipu yiwezekengi ku mweneku mu Chaka cha Wanangwa.32 “‘Kweni nyumba za Alevi zo ze mumatawuni ngawu,+ Alevi ajengi ndi wanangwa wambula kumala wakuwombo nyumba zawu.33 Asani Mlevi wagulisa nyumba mutawuni ya Alevi ndipu watondeka kuyiwombo, amuweziyengi nyumba yo mu Chaka cha Wanangwa,+ chifukwa nyumba za mumatawuni nga Alevi pakati pa Ayisirayeli, za Alevi.+34 Kweniso malu ngakuliskaku viŵetu+ ngo nge kubwalu kwa matawuni ngawu, ngangagulisikanga cha chifukwa chakuti ndi malu ngawu mpaka muyaya.35 “‘Asani mubali waku yo uja nayu pafupi wakavuka ndipu watondeka kusaniya vakukhumbika pa umoyu, utenere kumuwovya+ nge mo ungawovye mulendu kweniso munthu yo waja pakati pinu.+ Uchitengi viyo kuti walutirizgi kuja ndi umoyu pakati pinu.36 Ungachitanga katapira cha pamwenga kusaniriyapu phindu paku iyu.+ Uwopengi Chiuta waku+ ndipu mubali waku walutirizgengi kuja ndi umoyu pakati pinu.37 Asani wamubwerekesa ndalama, ungalondiyanga yapachanya cha,+ ndipu asani wamupaska chakurya ungasaniriyangapu phindu cha.38 Ini ndini Yehova Chiuta winu yo wakukutuzgani mucharu cha Ijipiti+ kuti ndikupaskeni charu cha Kenani. Ndinguchita venivi kuti ndikulongoni kuti ndini Chiuta winu.+39 “‘Asani mubali waku yo uja nayu pafupi wakavuka ndipu wajigulisa kwaku yiwi,+ ungamuchichizganga cha kuti wagwirengi ntchitu ya ukapolu.+40 Umutongi nge waganyu+ ndipuso nge mulendu. Iyu wakuteŵete mpaka mu Chaka cha Wanangwa.41 Mu chaka chenichi iyu wakulekengi ndipu waweriyengi ku banja laki limoza ndi ŵana ŵaki.* Iyu watenere kuwere pamalu nga apapi ŵaki akali.+42 Pakuti yiwu mbakapolu ŵangu wo ndikuŵatuzga mucharu cha Ijipiti.+ Angajigulisanga nge mo kapolu wagulisikiya cha.43 Ungamuchitiyanga nkhaza cha+ ndipu uwopengi Chiuta waku.+44 Akapolu anthulumi ndipuso anthukazi atuliyengi mu mitundu yo yakuzunguliyani. Ku mitundu yeniyi ndiku mugulengi akapolu anthulumi ndi anthukazi.45 Mungagula so akapolu kutuliya mu ŵana ŵa alendu wo aja pakati pinu+ ndipuso kutuliya mu ŵana ŵawu wo abaliya mucharu chinu ndipu ajengi ŵinu.46 Ŵana ŵinu mungaŵasiliya akapolu wo kuti chije chihara chawu chambula kumala. Mungaŵagwiriska ntchitu, kweni Ayisirayeli anyinu mungaŵachitiyanga nkhaza cha.+47 “‘Kweni asani mulendu pamwenga munthu yo waja pakati pinu wakhupuka kweni mubali winu yo waja pafupi ndi mulendu yo wakavuka, ndipu wajigulisa ku mulendu yo pamwenga ku munthu yo waja pakati pinu pamwenga ku munthu wa mubanja la mulendu yo,48 mubali winu walutirizgengi kuja ndi wanangwa wakuwomboleka. Mubali waki wangamuwombo,+49 pamwenga awisi ara, awisi amana, mwana munthulumi wa awisi ara, mwana munthulumi wa awisi amana, mubali waki munyaki,* ndipuso munthu munyaki wa mubanja laki, wangamuwombo.“‘Ndipu asani iyu mweneku wakhupuka, wangajiwombo yija.+50 Iyu waŵerengiyani ndi munthu yo wangumugula unandi wa vyaka kutuliya po wangujigulisiya kwaku iyu mpaka mu Chaka cha Wanangwa+ ndipu ndalama zo wangujigulisiya zikoliyani ndi unandi wa vyaka.+ Mazuŵa ngo wangugwira ntchitu ngaŵerengeseki mwakuyanana ndi mo aŵerengese mazuŵa ngo munthu waganyu wagwiriya ntchitu.+51 Asani kwaja vyaka vinandi, wapereki ndalama zakujiwombole mwakukoliyana ndi vyaka vo vajaku.52 Kweni asani kwaja vyaka vimanavi kuti Chaka cha Wanangwa chifiki, waŵerengese mtengu wakujiwombole mwakukoliyana ndi vyaka vo vajaku ndipu wapereki ku munthu yo wangumugula.53 Iyu walutirizgi kumuteŵete chaka ndi chaka nge waganyu ndipu uwonesesengi kuti watimuchitiya nkhaza cha.+54 Kweni asani wangajiwombo cha mu nthowa yeniyi, iyu limoza ndi ŵana ŵaki* afwatulikengi mu Chaka cha Wanangwa.+55 “‘Pakuti Ayisirayeli mbakapolu ŵangu. Yiwu mbakapolu ŵangu wo ndikuŵatuzga mucharu cha Ijipiti.+ Ini ndini Yehova Chiuta winu.


text:
3 Sonu iyi ndiyu yenga migonezi yaku Aroni ndi Mozesi pa nyengu yo Yehova wangulongoro ndi Mozesi pa Phiri la Sinayi.+2 Ŵana anthulumi aku Aroni ŵenga yaŵa: Wakwamba kuwaku wenga Nadabu ndipu anyaki ŵenga Abihu,+ Eliyazara+ ndi Itamara.+3 Ŵenaŵa ndiwu ŵenga ŵana anthulumi aku Aroni, asembi akusankhika, wo anguŵikika kuti ateŵetiyengi nge asembi.+4 Kweni Nadabu ndi Abihu angufwa pa masu paku Yehova ŵati apereka motu wambula kuzomerezeka pa masu paku Yehova+ muchipululu cha Sinayi, ndipu angufwa kwambula ŵana. Kweni Eliyazara+ ndi Itamara+ angulutirizga kuteŵete nge asembi limoza ndi awusewu a Aroni.5 Sonu Yehova wangukambiya Mozesi kuti:6 “Uzi ndi fuku laku Levi+ ndipu uŵamiki panthazi paku Aroni, wasembi, kuti amuteŵetiyengi.+7 Yiwu amuteŵetiyengi ndipuso ateŵetiyengi Ayisirayeli wosi* panthazi pa chihema chakukumanaku ndipu ateŵetiyengi pachihema.8 Yiwu aphweriyengi vipangizu vosi+ va pachihema chakukumanaku, ndipu ateŵetiyengi Ayisirayeli mwakugwira ntchitu za pachihema.+9 Upereki Alevi kwaku Aroni ndi ŵana ŵaki anthulumi. Alevi mbakuperekeka, aperekeka kwaku Aroni kutuliya kwa Ayisirayeli.+10 Usankhi Aroni ndi ŵana ŵaki anthulumi ndipu agwirengi ntchitu zawu nge asembi.+ Munthu weyosi wambula kuzomerezeka* yo waza pafupi ndi malu ngakupaturika watenere kubayika.”+11 Yehova wangulutirizga kulongoro ndi Mozesi, ndipu wangukamba kuti:12 “Awona! Ini ndito Alevi kutuliya mwa Ayisirayeli+ mumalu mwa ŵana wosi akwamba kuwaku* ŵa Ayisirayeli, ndipu Alevi ajengi ŵangu.13 Pakuti mwana weyosi wakwamba kuwaku ngwangu.+ Pa zuŵa lo ndingubaya mwana weyosi wakwamba kuwaku mucharu cha Ijipiti,+ ndingujitowese mwana weyosi wakwamba kuwaku mu Isirayeli, kwali ndi munthu pamwenga nyama.+ Yiwu ajengi ŵangu. Ini ndini Yehova.”14 Yehova wangulutirizga kulongoro ndi Mozesi muchipululu cha Sinayi,+ ndipu wangukamba kuti:15 “Ulembi mazina nga ŵana anthulumi aku Levi mwakukoliyana ndi nyumba za awusewu kweniso mabanja ngawu. Ulembi zina la munthulumi weyosi kwambiya wa mwezi umoza kuluta kunthazi.”+16 Mwaviyo, Mozesi wanguvwiya mazu ngaku Yehova ndipu wangulemba mazina ngawu, nge mo wangumulamuliya.17 Ŵana anthulumi aku Levi ŵenga yaŵa: Gerisoni, Kohati ndi Merari.+18 Sonu ŵana anthulumi aku Gerisoni mwakukoliyana ndi mabanja ngawu ŵenga yaŵa: Libini ndi Shimeyi.+19 Ŵana anthulumi aku Kohati mwakukoliyana ndi mabanja ngawu ŵenga Amuramu, Iziha, Heburoni ndi Uziyeli.+20 Ŵana anthulumi aku Merari mwakukoliyana ndi mabanja ngawu ŵenga Mahili+ ndi Mushi.+Yanga ndingu ngenga mabanja nga Alevi mwakukoliyana ndi nyumba za awusewu.21 Mwaku Gerisoni mungutuwa banja la Alibini+ ndipuso banja la Ashimeyi. Yanga ndingu ngenga mabanja nga Agerisoni.22 Anthulumi wosi wo angulembeka mazina kwambiya a mwezi umoza kuluta kunthazi, angukwana 7,500.+23 Mabanja nga Agerisoni ngangujintha mahema ngawu kuvuli kwa chihema,+ kuzambwi.*24 Mulongozgi wa nyumba ya awusewu ya Agerisoni wenga Eliyasafu, mwana munthulumi waku Layelu.25 Ntchitu ya ŵana anthulumi aku Gerisoni+ muchihema chakukumanaku, yenga ya kuphwere chihema,+ vakubenekere pachihema,+ ketani+ ya pakhomu la chihema chakukumanaku,26 mpanda wasalu+ wa balaza, ketani+ ya pakhomu la balaza lo lazunguliya chihema ndi guŵa la sembi, vingwi, ndipuso ntchitu zosi zakukwaskana ndi vinthu venivi.27 Mwaku Kohati mungutuwa banja la Aamuramu, banja la Aiziha, banja la Aheburoni ndipuso banja la Auziyeli. Yanga ndingu ngenga mabanja nga Akohati.+28 Anthulumi wosi kwambiya a mwezi umoza kuluta kunthazi, angukwana 8,600. Ntchitu yawu yenga yakuphwere malu ngakupaturika.+29 Mabanja nga ŵana anthulumi aku Kohati ngangujintha mahema ngawu kumwera kwa chihema.+30 Mulongozgi wa nyumba ya awusewu ya mabanja nga Akohati wenga Elizafani, mwana munthulumi waku Uziyeli.+31 Ntchitu yawu yenga ya kuphwere Bokosi,+ thebulu,+ chakuŵikapu nyali,+ maguŵa nga sembi,+ viyaŵi+ vakugwiriskiya ntchitu pakuteŵete mumalu ngakupaturika, ketani+ ndipuso ntchitu zosi zakukwaskana ndi vinthu venivi.+32 Mulongozgi mura wa Alevi wenga Eliyazara,+ mwana munthulumi waku Aroni, wasembi. Iyu wawoneriyanga wo agwiranga ntchitu mumalu ngakupaturika.33 Mwaku Merari mungutuwa banja la Amahili ndipuso banja la Amushi. Yanga ndingu ngenga mabanja ngaku Merari.+34 Anthulumi wosi wo angulembeka mazina kwambiya a mwezi umoza kuluta kunthazi, angukwana 6,200.+35 Mulongozgi wa nyumba ya awusewu ya mabanja nga Amerari wenga Zuriyeli, mwana munthulumi waku Abihayili. Yiwu angujintha mahema ngawu kunkhondi* kwa chihema.+36 Ntchitu ya ŵana anthulumi aku Merari yenga ya kuwonere mafulemu+ nga chihema, nthantha zaki,+ ntchindamilu zaki,+ visulu vaki vamazenji, viyaŵi vaki vosi,+ ndipuso ntchitu zosi zakukwaskana ndi vinthu venivi.+37 Awoneriyanga so ntchindamilu za mpanda wa balaza, visulu vaki vamazenji,+ vikhomu vaki ndipuso vingwi vaki.38 Mozesi kweniso Aroni ndi ŵana ŵaki anthulumi, angujintha mahema ngawu kunthazi kwa chihema kuvuma, pafupi ndi chihema chakukumanaku, cha ko kutuliya lumwi. Ntchitu yawu yenga yakuphwere malu ngakupaturika mumalu mwa Ayisirayeli. Munthu weyosi wambula kuzomerezeka* yo waza pafupi ndi malu ngakupaturika wabayikanga.+39 Alevi wosi anthulumi kwambiya a mwezi umoza kuluta kunthazi, wo Mozesi ndi Aroni anguŵalemba mazina mwakukoliyana ndi mabanja ngawu, ŵati alamulika ndi Yehova, angukwana 22,000.40 Pavuli paki, Yehova wangukambiya Mozesi kuti: “Lemba mazina nga anthulumi akwamba kuwaku a Ayisirayeli kwambiya a mwezi umoza kuluta kunthazi,+ uŵaŵerengi ndipu ulembi mazina ngawu.41 Unditole Alevi kuti aje ŵangu mumalu mwa anthulumi wosi akwamba kuwaku ŵa Ayisirayeli,+ ini ndini Yehova. Unditole so viŵetu va Alevi mumalu mwa viŵetu vosi vakwamba kuwaku va Ayisirayeli kuti vije vangu.”+42 Sonu Mozesi wangulemba mazina nga anthulumi wosi akwamba kuwaku ŵa Ayisirayeli, nge mo Yehova wangumulamuliya.43 Anthulumi wosi akwamba kuwaku kwambiya a mwezi umoza kuluta kunthazi wo angulembeka mazina angukwana 22,273.44 Yehova wangulutirizga kulongoro ndi Mozesi, ndipu wangukamba kuti:45 “Uto Alevi mumalu mwa anthulumi wosi akwamba kuwaku ŵa Ayisirayeli. Uto so viŵetu va Alevi mumalu mwa viŵetu va Ayisirayeli, ndipu Alevi ajengi ŵangu. Ini ndini Yehova.46 Anthulumi 273 akwamba kuwaku ŵa Ayisirayeli wo ajumpha unandi wa Alevi,+ apereki ndalama zakujiwombole.+47 Munthulumi weyosi wapereki masekeli*+ ngankhondi, mwakukoliyana ndi sekeli ya mumalu ngakupaturika.* Sekeli yimoza yiyanana ndi magera* 20.+48 Upereki ndalama zo kwaku Aroni ndi ŵana ŵaki anthulumi nge mtengu wakuwombole anthulumi wo ajumpha unandi wa Alevi.”49 Mwaviyo, Mozesi wanguto ndalama zakuwombole kuti wawombole anthulumi wo angujumpha unandi wa Alevi.50 Wanguto ndalama kutuliya kwa anthulumi akwamba kuwaku ŵa Ayisirayeli zakukwana masekeli 1,365, mwakukoliyana ndi sekeli ya mumalu ngakupaturika.51 Pavuli paki, Mozesi wangupereka ndalama zakuwombole kwaku Aroni ndi ŵana ŵaki anthulumi, mwakukoliyana ndi mazu ngaku* Yehova, nge mo Yehova wangulamuliya Mozesi.
Mazu Ngam'mphata
^ Mazu ngaki chayingu, “ateŵetiyengi unganu wosi wa Ayisirayeli.”


text:
Kumbi Mauchimi Ngakukamba Zaku Mesiya Ngalongo Kuti Yesu Wenga Mesiya?
Vo Bayibolu limuka
Hinya. Pa nyengu yo Yesu wenga pacharu chapasi, wangufiska mauchimi nganandi ngakukwaskana ndi “Mesiya Mulongozgi,” mweniyo wazamuja “Mtaski wa charu.” (Danyele 9:25; 1 Yohane 4:14) Ndipu wati wayuskika, Yesu wangulutirizga mbwenu kufiska mauchimi ngakukwaskana ndi Mesiya.—Sumu 110:1; Machitidu 2:34-36.
Kumbi zina lakuti “Mesiya” ling’anamuwanji?
Mazu nga Chiheberi ngakuti Ma·shiʹach (Mesiya) kweniso mazu nga Chigiriki ngakuti Khri·stos (Khristu) ngosi ngang’anamuwa “wakusankhika.” Mwaviyo, mazu ngakuti “Yesu Khristu” ngang’anamuwa kuti “Yesu Ngwakusankhika” pamwenga kuti “Yesu ndi Mesiya.”
Mu nyengu yakali, asani munthu wasankhika kuti waje pa udindu wapade amudilanga mafuta pa mutu. (Ŵalevi 8:12; 1 Samuele 16:13) Yesu wangusankhika ndi Chiuta kuti waje Mesiya ndipu wenuwu mbudindu ukulu ukongwa. (Machitidu 2:36) Mwaviyo, Chiuta wangugwiriskiya ntchitu mzimu wakupaturika pakusankha Yesu, mumalu mwakuti wadiliki mafuta pa mutu.—Mateyu 3:16.
Kumbi pakhumbikanga ŵanthu anandi kuti afiski mauchimi ngakukwaskana ndi Mesiya?
Awa. Nge mo chidindu chiŵiya cha munthu yumoza, mauchimi nga mu Bayibolu nangu ngalongo kuti ngangufiskika ndi munthu yumoza Mesiya pamwenga kuti Khristu. Chinanga ve viyo, Bayibolu litcheŵeska kuti “achimi aboza azamubuka ndi kuchita visimikizu vikulu kweniso vakuziziswa kuti alandizgi ŵanthu, ndipu asani nkhwamachitika alandizgi chinanga mbakusankhika.”—Mateyu 24:24.
Kumbi Mesiya wazengi kunthazi?
Awa. Bayibolu likukambiya limu kuti Mesiya wazamuja wa mu mphapu ya Fumu Davidi yaku Isirayeli. (Sumu 89:3, 4) Kweni viwoneka kuti mipukutu yakali ya Ayuda yo yakonkhoskanga vakukwaskana ndi mzeri wa banja laku Davidi yingusoŵa, ndipu yitenere kuti ingunangika panyengu yo Aroma anguthereska Yerusalemu 70 C.E. * Kutuliya pa nyengu iyi, pengavi munthu weyosi yo watingi wakambengi kuti ndi Mesiya kutuwa mu banja lachifumu laku Davidi. Chinanga kuti ve viyo, mu nyengu yaku Yesu penga mipukutu yinyaki yo yinguchitiska kuti arwani aleki kususka vo iyu wangukamba kuti ngwa mu banja laku Davidi.—Mateyu 22:41-46.
Kumbi ndi mauchimi ngalinga ngakukwaskana ndi Mesiya ngo nge mu Bayibolu?
Mphakusuzga kuti tikambi unandi wa mauchimi ngo ngakamba zaku Mesiya. Mwakuyeruzgiyapu, pe nthowa zakupambanapambana zo ŵanthu angagwiriskiya ntchitu pakuŵerenge nkhani zakukwaskana ndi Mesiya. Ndipu nkhani yo yizumbulika pa Yesaya 53:2-7 yikonkhoska za mauchimi ngakupambanapambana ngo ngakamba zaku Mesiya. Ŵanthu anyaki angawona nge mavesi ngosi yanga ngakamba ŵaka za uchimi umoza, penipo anyaki angawona kuti fundu yeyosi ndi uchimi pakuwija.
Mauchimi nganyaki ngakukwaskana ndi Mesiya ngo Yesu wangufiska
^ Buku laku McClintock and Strong’s Cyclopedia likamba kuti: “Tikayika cha kuti mabanja nganyaki kweniso mazina nganyaki nga ŵanthu amtundu wa Chiyuda ngangunangika pa nyengu yo Yerusalemu wabwangandulikiyanga.”
^ Mu Chiheberi, zina lakuti Emanuwelu ling’anamuwa kuti “Chiuta We Nasi,” ndipu likonkhoska umampha udindu wo Yesu we nawu nge Mesiya. Kuza kwaki pacharu chapasi kweniso vo wanguchita, vingupereka ukaboni wakuti Chiuta we ndi ŵanthu wo atimusopa.—Luka 2:27-32; 7:12-16.
^ Mazu ngakuti “Mnazareti” ngakutuliya ku mazu nga Chiheberi ngakuti neʹtser, ngo ngang’anamuwa “chitivwa.”
^ Kuti muziŵi vinandi vakukwaskana ndi mauchimi nga mu Bayibolu kuzifika mu chaka cha 29 C.E. cho Mesiya wanguziya, ŵerengani nkhani yakuti “Mo Uchimi Waku Danyele Ungukambiya Limu Vakukwaskana ndi Kuza Kwaku Mesiya,” mu buku lakuti Kumbi Tingasambiranji m’Bayibolu?, pa peji 211-212.
^ Uchimi uwu we mu buku la Zekariya, kweni Mateyu yo wakulembaku Bayibolu wakukamba kuti ‘vingukambikiya limu kuporote mwa mchimi Yeremiya.’ (Mate. 27:9) Viwoneka kuti nyengu zinyaki Buku la Yeremiya laŵikikanga kukwamba kwa Malemba ngo ngadanikanga kuti “Vakulemba va Achimi.” (Luke 24:44) Ndichu chifukwa chaki Mateyu wangukamba kuti uchimi uwu we m’buku la “Yeremiya” pakukamba za mabuku ngosi nga achimi kusazgapu buku la Zekariya.


text:
Vidya vo vapangikiya Ziyoni vazamuchita kanthu cha (17)
54 “Daniriza mwakukondwa, yiwi munthukazi muchumba yo wechendabalepu!+Sekere ndipuso daniriza mwakukondwa,+ yiwi wechendavwepu urwirwi wa pakubala,+Pakuti ŵana a munthukazi wakujowoleka mbanandi ukongwaKuluska ŵana a munthukazi yo we ndi mulumu waki,”*+ Yehova ndiyu wakamba.2 “Sanuzga malu nga hema laku.+Tandawuwa salu za chihema chaku chikulu.Ungalekanga cha, sazgiyaku vingwi va hema laku,Ndipuso kholesa vikhomu va hema laku.+3 Pakuti uthaziyengi kumaryi kweniso kumazge.Mphapu yaku yazamulonda mitundu ya ŵanthu,Ndipu azamuja mumatawuni ngo ngenga mahami.+4 Ungawopanga cha,+ pakuti wazamulengeseka cha;+Ndipuso ungachitanga soni cha pakuti wazamuguŵa cha.Pakuti wazamuluwa soni za pa unyamata waku,Ndipuso soni zo wenga nazu pa nyengu yo wenga choko wazakuzikumbuka so cha.”5 “Pakuti Mlengi waku Mura*+ we nge mulumu waku,*+Zina laki ndi Yehova wa mizinda,Ndipu Mtuŵa waku Isirayeli ndiyu Wakukuwombo waku.+Iyu wazamudanika kuti Chiuta wa charu chosi chapasi.+6 Pakuti Yehova wakudana nge kuti ndiwi munthukazi wakujowoleka kweniso wachitima,*+Nge munthukazi yo wanguyirwa pa unyamata ndi kujowoleka,” Chiuta waku ndiyu wakamba.7 “Pakuti ndingukujowo kwa kanyengu kamanavi,Kweni chifukwa cha lisungu likulu ndazakukuwunganisa so.+8 Chifukwa chakuti ndinguzazika ndi ukali ndingukubisa chisku changu kwa kanyengu kamanavi,+Kweni chifukwa cha chanju chambula kumala ndazakukuchitiya lisungu,”+ Yehova, Wakukuwombo waku+ ndiyu wakamba.9 “Kwaku ini ve nge mu mazuŵa ngaku Nowa.+Nge mo ndingulapizgiya kuti maji nga mu nyengu yaku Nowa ngazamubenekere so cha charu chapasi,+Ndimu so ndilapizgiya kuti ndazakukukwiyiya so cha pamwenga kukuchenya.+10 Pakuti mapiri ngangatuzgikapuNdipuso mitunthu yingasukunyika,Kweni chanju changu chambula kumala chazamutuzgikaku cha kwaku yiwi,+Ndipuso phanganu langu lachimangu lazamusukunyika cha,”+ Yehova, Yo watikuchitiya lisungu+ ndiyu wakamba.11 “Yiwi munthukazi wakusuzgika,+ wakupingika ndi mphepu, wambula kupembuzgika,+Ndikuzengengi ndi mya mwakugwiriskiya ntchitu dongu lakulamaNdipuso ndizengengi fawundeshoni yaku ndi mya ya safiro.+12 Ndazakukuzenge tinyumba takuthopoka tamya ya rube pachanya pa mpanda,Mageti nga mya yakung’anima,*Kweniso mphaka zaku zosi za mya yakuzirwa.13 Ŵana ŵaku wosi azamusambizika ndi Yehova,+Ndipu chimangu cha ŵana ŵaku chazamuja chikulu.+14 Yiwi wazamujalikiskika mwanthazi mu urunji.+Kukandirizgika kwazamuja kutali ukongwa ndi yiwi,+Wazamuwopa chechosi cha ndipuso palivi cho chazakukutenthemesa,Pakuti chazamukuza cha pafupi ndi yiwi.+15 Asani munthu wakuyukiya,Wazamuja kuti watumika ndi ini cha.Weyosi yo wazakukuyukiya wazamuthereskeka.”*+16 “Awona! Ini ndini ndikulenga munthu walusu,Yo waphuta motu wamaka,Ndipu wapanga chidya chankhondu.Ini ndini ndikulenga munthu wakuparanya kuti wabwanganduwi.+17 Palivi chidya cho chapangikiya yiwi cho chazamuchita kanthu,+Ndipu wazamususka lilimi lelosi lo lazakukuyukiya pa cheruzgu.Chenichi ntchihara cha ateŵeti aku Yehova,Ndipu urunji wawu utuliya kwaku ini,” Yehova ndiyu wakamba.+


text: 23 “Ungawandisanga nkhani yaboza cha.+ Ungakoliyananga ndi munthu muheni cha mwakuja kaboni wakunanga mbiri ya munthu.+2 Ungalondonga gulu la ŵanthu cha kuti uchiti vinthu viheni, ndipuso ungabendezganga urunji cha, mwakupereka ukaboni kuti ukoliyani ndi ŵanthu anandi.3 Ungayanjiyanga cha pa mulandu wa munthu mukavu.+4 “Asani wasaniya ng’ombi pamwenga bulu wa murwani waku kuti walanda, kamuweze mweneku.+5 Asani wawona bulu wa murwani waku wawa pasi katundu we pamsana, ungamulekanga ŵaka cha ndi kutuwapu. Umuwovyi murwani waku kutuzgapu katundu pamsana wa bulu.+6 “Ungabendezganga urunji cha asani uyeruzga mulandu wa munthu mukavu yo we pakati pinu.+7 Ungaseleriyangapu cha pa mulandu waboza,* ndipuso ungabayanga cha munthu wambula mulandu kweniso murunji, pakuti munthu muheni ndazakumuwonapu cha kuti ndi murunji.*+8 “Ungalondiyanga chinyeda cha, pakuti chinyeda chijala masu nga ŵanthu azeru, ndipuso chingabendezga mazu nga ŵanthu arunji.+9 “Ungakandirizganga mulendu cha. Uziŵa mo viŵiya asani munthu ndi mulendu,* pakuti yiwi nawi wenga mulendu mucharu cha Ijipiti.+10 “Kwa vyaka 6 wazamupanda mbewu mucharu chaku ndi kuvuna vipasu vaki.+11 Kweni chaka cha 7 uziwulekengi, ungaziwulimanga cha, ndipu akavu wo ŵe pakati pa ŵanthu ŵaku, azamuryanga va mumunda wo. Ndipu vinyama vamudondu vazamuryanga vinthu vo yiwu alekamu. Ivi ndivu uzichitengi ndi munda waku wa mphereska ndipuso munda waku wa maolivi.12 “Ugwirengi ntchitu yaku kwa mazuŵa 6, kweni pa zuŵa la 7 ungagwiranga ntchitu cha, kuti ng’ombi yaku ndi bulu waku vipumuwengi. Ndipuso kuti mwana munthulumi wa kapolu waku munthukazi kweniso mulendu apumuwengi.+13 “Muwonesesi kuti muchita vosi vo ndakukambiyani,+ ndipuso mungazumbuwanga cha mazina nga achiuta anyaki, ngangavwikanga cha pamulomu paku.+14 “Uzindichitiyengi phwandu katatu pa chaka.+15 Uzichitengi Phwandu la Viŵandi Vambula Chakutupisa.+ Kwa mazuŵa 7, uziryengi chiŵandi chambula chakutupisa, nge mo ndakulamuliya, pa nyengu yakuŵikika mu mwezi wa Abibu,*+ pakuti pa nyengu yeniyi ndipu ungutuliya mucharu cha Ijipiti. Palivi yo watenere kuziwoneke pa masu pangu ndi manja ngaŵaka.+16 Uzichitengi so Phwandu la Kuvuna* asani uvuna vipasu vakwamba kucha mumunda waku+ ndipuso uzichitengi Phwandu la Kuwunganisa* kukumaliya kwa chaka asani uwunganisa vo wavuna.+17 Katatu pa chaka, anthulumi wosi aziwonekiyengi pa masu pa Ambuya auneneska, Yehova.+18 “Ungaperekanga cha ndopa za sembi yangu limoza ndi chechosi chakusazgaku chakutupisa. Ndipu sembi za mafuta zakuperekeka pa maphwandu ngangu zingajanga cha usiku wosi mpaka mlenji.19 “Uziperekengi kunyumba yaku Yehova Chiuta waku vipasu vakwamba kucha vamampha ukongwa vakutuliya mumunda waku.+“Ungabikanga cha mwana wa mbuzi mumkaka wa nyina.+20 “Nditumiza mungelu panthazi paku+ kuti wakuvikiliyi munthowa ndi kuluta nawi kumalu ngo ndanozga.+21 Uwonesesi kuti uvwiya mazu ngaki. Ungamugarukiyanga cha, pakuti wazakukugowoke cha maubudi ngaku,+ chifukwa zina langu le mwaku iyu.22 Kweni asani uvwiya mazu ngaki ndi mtima wosi ndipuso uchita vosi vo ndikamba, ndazamuja murwani wa arwani ŵaku ndi kususka wo atikususka.23 Pakuti mungelu wangu wazamuja panthazi paku ndi kuluta nawi kucharu cha Aamori, Ahiti, Aperezi, Akanani, Ahivi ndi Ayebusi ndipu ndazakuŵamala.+24 Ungasindamiyanga achiuta ŵawu cha pamwenga kunyengeka kuti uŵateŵete, ndipu ungatoliyangaku cha vakuchita vawu.+ Kweni utenere kubwanganduwa achiuta ŵawu ndi kuswa vipilala vawu vakupaturika.+25 Mutenere kuteŵete Yehova Chiuta winu+ ndipu wazamutumbika chiŵandi chinu ndi maji nginu.+ Ndazamutuzgapu matenda pakati pinu.+26 Anthukazi a mucharu chaku azamubalanga ŵana akufwa cha pamwenga kuja achumba,+ ndipu ndazakukupaska umoyu utali.27 “Yiwi wechendafiki, ndazakuŵachitiska kuti andiwopi,+ ndipu ŵanthu wosi wo wazamukumana nawu ndazakuŵatimbanyizga, ndipuso ndazamuchitiska kuti arwani ŵaku wosi athaŵi pa masu paku chifukwa chakuthereskeka.+28 Yiwi wechendafiki, ndazamuchitiska kuti mitima ya arwani ŵaku yisongonoki*+ ndipu Ahivi, Akanani ndi Ahiti azamuthaŵa pa masu paku.+29 Ndazakuŵadikisa pa masu paku mu chaka chimoza cha, kuti charu chizileki kuja mahami ndipuso kuti nyama zamudondu zizileki kuyandana ndi kukuyukiya.+30 Ndazakuŵadikisa pa masu paku kamanakamana mpaka po wazamuyandaniyana ndi kuto charu kuti chije chaku.+31 “Ndazamuŵika mphaka yaku kutuwa ku Nyanja Yiyera mpaka ku nyanja ya Afilisiti ndipuso kutuwa kuchipululu mpaka ku Msinji;*+ pakuti ŵanthu a mucharu ichi ndazakuŵapereka mu manja mwaku ndipu wazakuŵadikisa pa masu paku.+32 Yiwu pamwenga achiuta ŵawu ungachitanga nawu phanganu cha.+33 Angajanga mucharu chaku cha kuti aleki kuzikuchitiska kuti undibudiyi. Asani wazamuteŵete achiuta ŵawu, chazamuja chiŵana kwaku yiwi.”+


text:
2 Sonu pa zuŵa lachitatu, ku Kana wa ku Galileya kwenga zowala, ndipu anyina aku Yesu ŵenga kweniko.2 Yesu ndi akusambira ŵaki nawu angudanika ku zowala zo.3 Vinyu wati wamala, anyina aku Yesu angukambiya Yesu kuti: “Vinyu waŵamaliya.”4 Kweni Yesu wanguŵakambiya kuti: “Ama, ini ndi yimwi vititikwaska wuli?* Ora langu lechendafiki.”5 Anyina angukambiya ŵanthu wo ateŵetiyanga kuti: “Muchiti chechosi cho wakukambiyeningi.”6 Mwakukoliyana ndi dangu la Ayuda lakujitowesa,+ pamalu ngo anguŵikapu misuku 6 yamya. Msuku wewosi wakwananga miyesu* yiŵi pamwenga yitatu.7 Yesu wanguŵakambiya kuti: “Danimu maji mumisuku.” Sonu yiwu angudamu ndipu nganguzaza mpaka pamulomu.8 Pavuli paki wanguŵakambiya kuti: “Tonimu, mukapaski wakuwonere phwandu.” Sonu yiwu angutomu.9 Wakuwonere phwandu wati wayesa maji ngo ngangusambuka vinyu, wangudana munthulumi mweneku wa nthengwa, chifukwa wanguziŵa cha ko kungutuliya vinyu yo (chinanga kuti ateŵeti wo anguneŵa maji, anguziŵa).10 Ndipu wangumukambiya kuti: “Munthu weyosi watuzga dankha vinyu wamampha, ndipu asani ŵanthu aloŵe, watuzga vinyu wawuliwuli. Kweni yiwi wasunga vinyu wamampha mpaka sonu.”11 Yesu wanguchita venivi ku Kana wa ku Galileya nge chisimikizu chakwamba, ndipu unkhankhu waki unguwoneke+ ndipuso akusambira ŵaki anguja ndi chivwanu mwaku iyu.12 Pavuli paki, iyu ndi anyina kweniso avurwa ŵaki+ limoza ndi akusambira ŵaki anguluta ku Kaperenao,+ kweni angujaku mazuŵa nganandi cha.13 Sonu Pasika+ wa Ayuda wenga pafupi, ndipu Yesu wangukwere ku Yerusalemu.14 Iyu wangusaniya kuti ŵanthu wo agulisanga ng’ombi, mbereri, nkhunda+ kweniso akusintha ndalama aja mumipandu yawu munyumba yakusopiyamu.15 Sonu wangupanga likhwechu la vingwi, pavuli paki wangudikisa ŵanthu wosi wo ŵenga ndi mbereri kweniso ng’ombi munyumba yakusopiyamu. Ndipu wangudira so ndalama za ŵanthu akusintha ndalama ndi kugudubuwa mathebulu ngawu.+16 Ndipu wangukambiya ŵanthu wo agulisanga nkhunda kuti: “Tuzganimu ivi munu! Nyumba ya Ada lekani kuyisambusa nyumba yakuchitiyamu malonda!”*+17 Akusambira ŵaki angukumbuka kuti Malemba ngakamba kuti: “Phamphu la panyumba yinu lazakundirya.”+18 Ayuda ŵati awona venivi angumukambiya kuti: “Pakuti uchita vinthu ivi, kumbi ungatilongo chisimikizu?”+19 Yesu wanguŵamuka kuti: “Wisiyani pasi nyumba yakusopiyamu iyi, ndipu ndiyizengengi so mu mazuŵa ngatatu.”+20 Ayuda angukamba kuti: “Nyumba yakusopiyamu iyi yinguzengeka kwa vyaka 46, sonu yiwi ungayizenga mu mazuŵa ngatatu?”21 Kweni wachikamba nyumba yakusopiyamu wang’anamuwanga liŵavu laki.+22 Sonu iyu wati wayuskika, akusambira ŵaki angukumbuka kuti wayanjanga kukamba mazu ngenanga,+ ndipu angugomezga lemba kweniso vo Yesu wangukamba.23 Kweni po wenga ku Yerusalemu pa phwandu la Pasika, ŵanthu anandi anguja ndi chivwanu mu zina laki ŵati awona visimikizu vo wachitanga.24 Kweni Yesu waŵagomezganga viŵi cha chifukwa waŵaziŵanga wosi25 kweniso chifukwa wakhumbikanga munthu cha kuti wamukambiyi vakukwaskana ndi munthu, pakuti waziŵanga vo ve mumtima wa munthu.+
Mazu Ngam'mphata
^ Mazu ngaki chayingu, “Wamunthukazi, tiyanananji yiwi ndi ini?” Yanga ndi mazu nga ntharika ngakulongo kukana. Mazu ngakuti “wamunthukazi” ngalongo kudelera cha.


text: 7 Ivi vati vajumphapu, mu ulamuliru wa Fumu Aritazekisisi+ ya ku Peresi, Ezara*+ wanguweku. Iyu wenga mwana waku Seraya,+ mwana waku Azariya, mwana waku Hilikiya,+2 mwana waku Shalumu, mwana waku Zadoki, mwana waku Ahitubu,3 mwana waku Amariya, mwana waku Azariya,+ mwana waku Merayoti,4 mwana waku Zerahiya, mwana waku Uzi, mwana waku Buki,5 mwana waku Abishuwa, mwana waku Finihasi,+ mwana waku Eliyazara,+ mwana waku Aroni+ mura wa asembi.6 Ezara mwenuyu wanguza kutuliya ku Babiloni. Iyu wenga mlembi* mweniyo waliziŵanga umampha ukongwa* Dangu laku Mozesi+ lo Yehova Chiuta waku Isirayeli wangupereka. Fumu yingupereka chechosi cho wangupempha chifukwa janja laku Yehova Chiuta waki lenga paku iyu.7 Anyaki mwa Ayisirayeli, asembi, Alevi,+ akumba sumu,+ alonda a pageti+ ndipuso ateŵeti a panyumba yakusopiyamu,*+ anguluta ku Yerusalemu mu chaka cha 7 cha ulamuliru wa Fumu Aritazekisisi.8 Ndipu Ezara wanguza ku Yerusalemu mu mwezi wachinkhondi mu chaka cha 7 cha ulamuliru wa fumu yeniyi.9 Pa zuŵa lakwamba la mwezi wakwamba, wangusoka ku Babiloni ndipu wangufika ku Yerusalemu pa zuŵa lakwamba la mwezi wachinkhondi chifukwa janja lamampha laku Chiuta waki lenga paku iyu.+10 Ezara wangunozgekeresa mtima waki* kuti wasambiri Dangu laku Yehova ndi kuchita vo likamba,+ kweniso kusambiza fundu zaki ndi vyeruzgu vaki mu Isirayeli.+11 Iyi ndi kalata yo Fumu Aritazekisisi yingupaska Ezara wasembi kweniso mlembi,* kaswiri pakusambira* marangu ngaku Yehova ndipuso fundu zaki kwa Ayisirayeli:12 * “Kutuliya kwaku Aritazekisisi+ fumu ya mafumu, kuluta kwaku Ezara wasembi, yo so ndi mlembi* wa Dangu laku Chiuta wakuchanya: Chimangu chikulu chiŵi nawi. Ndipu sonu13 ndalamula kuti weyosi wa Ayisirayeli yo we mu ufumu wangu, asembi ŵawu kweniso Alevi, yo wakhumba kuluta ndi yiwi ku Yerusalemu waluti.+14 Pakuti watumika ndi fumu kweniso akumulunguchizga ŵaki 7, kuti ukafufuzi asani Dangu laku Chiuta waku lo wenalu,* atiligwiriskiya ntchitu mu Yuda ndi mu Yerusalemu.15 Kweniso kuti uto siliva ndi golidi yo fumu ndi akumulunguchizga ŵaki apereka mwakukhumba kwawu kwaku Chiuta waku Isirayeli, mweniyo nyumba yaki ye ku Yerusalemu.16 Uto so siliva yosi kweniso golidi yosi yo ulonde* muvigaŵa vosi va Babiloni pamoza ndi mphasu zo ŵanthu ndipuso asembi apereka mwakukhumba kwawu kunyumba yaku Chiuta wawu, yo ye ku Yerusalemu.+17 Ndipu ndi ndalama izi, uguli mwaliŵi ng’ombi zinthulumi,+ mbereri zinthulumi,+ ŵana a mbereri,+ pamoza ndi sembi zaki za mbewu+ ndi sembi zaki za chakumwa,+ ndipu ukavipereki paguŵa la sembi kunyumba yaku Chiuta waku, ku Yerusalemu.18 “Ndipu chechosi cho yiwi ndi abali ŵaku muwona kuti ntchamampha kuchita ndi siliva ndipuso golidi yosi, mungachita mwakukoliyana ndi khumbu laku Chiuta winu.19 Viyaŵi vosi vo vaperekeka kwaku yiwi kuti vikagwiriskikiyengi ntchitu pa nyumba yaku Chiuta waku, ukavipereki pa masu paku Chiuta ku Yerusalemu.+20 Ndipu vinthu vinyaki vosi vo vikhumbika pa nyumba yaku Chiuta waku vo ukhumbika kupereka, ndalama zaki uzito muchipinda chakusungamu chuma pa nyumba yachifumu.+21 “Ini Fumu Aritazekisisi ndalamula asungi chuma wosi a muchigaŵa cha Kusirya kwa Msinji,* kuti chechosi cho Ezara+ wasembi ndipuso mlembi* wa dangu laku Chiuta wakuchanya wakupemphani, chichitiki mwaliŵi.22 Wapaskiki chinanga wangaŵa siliva wakukwana matalenti* 100, tirigu wakukwana miyesu 100 ya kori,* vinyu+ wakukwana miyesu 100 ya bati,* mafuta+ ngakukwana miyesu 100 ya bati ndipuso mche+ unandi.23 Chechosi cho Chiuta wakuchanya walamula, chichitiki ndi mtima wosi pa nyumba yaku Chiuta wakuchanya,+ kuti ukali waku Chiuta uleki kuza pa ŵanthu wo fumu yilamuliya ndipuso pa ŵana ŵaki.+24 Ndipu mulamulika so kuti weyosi wa asembi, Alevi, akumba sumu,+ alonda a pakhomu, ateŵeti a panyumba yakusopiyamu*+ kweniso akugwira ntchitu pa nyumba yaku Chiuta iyi, muzomerezeka cha kuŵalipirisa msonkhu wakatundu, msonkhu wa munthu weyosi+ pamwenga msonkhu wapamsewu.25 “Ndipu yiwi Ezara, mwakukoliyana ndi zeru zo we nazu zakutuliya kwaku Chiuta waku, sankha akovya akweruzga ndipuso akweruzga kuti ayeruzgengi ŵanthu wosi a muchigaŵa cha Kusirya kwa Msinji, wosi wo aziŵa marangu ngaku Chiuta waku.* Ndipu usambizi weyosi yo waleka kungaziŵa.+26 Weyosi yo waleka kusunga Dangu laku Chiuta waku ndipuso dangu la fumu, wapaskiki cheruzgu mwaliŵi, kwali kungaŵa kubayika, kudikisika, kulipirisika ndalama pamwenga kuŵikika mujeri.”27 Yehova, Chiuta wa apapi ŵidu akali, mweniyo waŵika maŵanaŵanu mumtima mwa fumu, kuti yitowesi nyumba yaku Yehova ku Yerusalemu, wathamikiki!+28 Ndipu wandilongo chanju chambula kumala pa masu pa fumu+ ndi akumulunguchizga ŵaki+ ndipuso alongozgi wosi anthazi a fumu. Mwaviyo, ndinguchita mantha cha* chifukwa janja laku Yehova Chiuta wangu lenga paku ini, ndipu ndinguwunganisa alongozgi wosi ŵa* Isirayeli kuti aluti nani.


text:
Vakukwaskana ndi Akaboni aku Yehova
Chigaŵa ichi chingakuwovyani asani mutitipenja, mukhumba kufika ku maunganu ngidu, mukhumba kupempha sambiru la Bayibolo pamwenga kuziŵa vinandi vakukwaskana ndi isi. Mungaluta so ku ma ofesi ngidu kuti mukawoni malu ndi mo tigwiriya nchitu.
See also: Kumbi Akaboni aku Yehova Agomezganji?
Vo Tigomezga Ndipuso vo Tichita
Mafumbu ngo Ŵanthu Afumba Kaŵikaŵi Ngakukwaskana ndi Akaboni aku Yehova
Saniyani kumuka kwa mafumbu ngo ŵanthu atanja kufumba.
Vakuchitika pa Umoyu wa Akaboni aku Yehova
Ziŵani vo vichitika pa umoyu wa Akaboni aku Yehova po atesesa kuti Bayibolu liŵalongozgengi pa vo aŵanaŵana, vo alongoro kweniso vo achita.
Vo Akaboni aku Yehova Achita
Tisanirika m’vyaru vakujumpha 230 ndipu tituliya m’mitundu yakupambanapambana. Panyaki muziŵa ŵaka kuti tipharazga kweni ziŵani so kuti titovya ŵanthu wo tija nawu pafupi mu nthowa zakupambanapambana.
Kusambiza Ŵanthu Bayibolu Kwawezi
Ntchifukwa Wuli Tikhumbika Kusambira Bayibolu?—Vidiyo Yosi
Bayibolu limuka mafumbu nga ŵanthu mamiliyoni nganandi pacharu chosi ngakukwaskana ndi umoyu. Kumbi mungayanja kuja mu gulu la ŵanthu ŵenaŵa?
Kumbi Sambiru la Bayibolo Lichitika Wuli?
Pacharu chosi chapasi Akaboni aku Yehova aziŵika ndi nchitu yakusambiza ŵanthu Bayibolo. Wonani mo achitiya.
Pemphani Kuti Musambirengi Bayibolu
Kambiskanani fumbu la mu Bayibolu pamwenga ziŵani vinandi vakukwaskana ndi Akaboni aku Yehova.
Maunganu ndipuso Vakuchitika
Kumbi ndi Vinthu Wuli vo Vichitika pa Nyumba ya Ufumu?
Lutani ku Nyumba ya Ufumu kuti mukajiwone mwija.
Sanirikani pa unganu
Ziŵani vakukwaskana ndi maunganu nga mpingu. Saniyani malu ngakuchitiyaku maunganu kufupi ndi ko yimwi muja.
Chikumbusu cha Nyifwa Yaku Yesu
Akaboni aku Yehova atikudanani kuti muzisanilikepu pa Chikumbusu cha Nyifwa yaku Yesu, cho chazamuchitika pa 4 April 2023.
Maofesi nga Nthambi
Kambiskanani ndi Akaboni aku Yehova
Kambiskanani ndi ŵanthu a m’maofesi ngidu pacharu chosi.
Ziŵani Vakukwaskana ndi Maofesi Ngidu Kweniso Kuwona Malu Ngidu
Saniyani Ofesi yakufupi ndi ko muli. Ziŵani malu ngo mungachiwona.
Kumbi Ndalama zo Akaboni aku Yehova Atendeske Ntchitu Yawu Zituliya Pani?
Tikhwecha nthowa zo matchalitchi nganandi ngagwiriskiya ntchitu.
Kumbi Mbayani Wo Achita Khumbu Laku Yehova Mazuŵa Nganu?
Akaboni aku Yehova asanirika pacharu chosi chapasi ndipu atuliya mu mitundu ndi mu midawuku yakupambanapambana. Kumbi nchinthu wuli cho chitiŵawovya kuti achitengi vinthu mwakukoliyana?
Lipoti Lakudumuwa—Charu Chosi
-
Vyaru vo Akaboni aku Yehova asopa mwakuzomerezeka: 239
-
Akaboni aku Yehova: 8,686,980
-
Masambiru nga Bayibolu: 5,908,167
-
Ŵanthu wo angusanirika pa Chikumbusu cha nyifwa yaku Yesu: 21,367,603
-
Mipingu: 119,297


text: 25 Yimwi Yehova, ndimwi Chiuta wangu.Nditikukwezani, ndithamika zina linu,Pakuti mwachita vinthu vakuziziswa,+Vinthu vo mukunozga mu nyengu zakali,+Mu kugomezgeka,+ mu kuthembeka.2 Pakuti mwasambusa tawuni kuja mulu wa mya,Tawuni yakukho kuja mahami.Kanyumba kakuthopoka ka mulendu ndi tawuni so cha;Kazamuzengeka so cha.3 Ndichu chifukwa chaki ŵanthu anthazi azakukukankhuskaniTawuni ya mitundu ya ŵanthu ankhaza yazakukuwopani.+4 Pakuti mwaja malu ngakuvikilirika ku munthu wakusika,Malu ngakuvikilirika ku mukavu mu suzgu yaki,+Malu ngakuthaŵiyaku vuwa yachimphunga,Mduzi wakuthaŵiyaku chifundizi.+Asani kupoma kwa alongozgi ankhaza kwe nge chimphunga cho chipuma mpanda,5 Nge kufunda mucharu chakumira,Muthereska chiwawa cha alendu.Nge mo chifundizi chithereskeke ndi mduzi wa mtambu,Ndimu so sumu ya alongozgi ankhaza yichetamisikiya.6 Muphiri ili,+ Yehova wa mizinda wazamunozge mitundu yosi ya ŵanthuPhwandu la vakurya vamampha,+Phwandu la vinyu wamampha,La vakurya vamampha vakuzaza ndi mafuta nga muviwanga,La vinyu wamampha, wakumimitika umampha.7 Muphiri lenili, iyu wazamutuzgapu* sanda yo yibenekere ŵanthu wosiNdipuso chisalu* cho chivunga mitundu yosi ya ŵanthu.8 Iyu wazamumeza* nyifwa kwamuyaya,+Ndipu Yehova, Ambuya Fumu Yikulu wazamupuputa masozi pa visku vosi.+Iyu wazamutuzgapu kunyozeka kwa ŵanthu ŵaki pacharu chosi chapasi,Pakuti Yehova mwenechu ndiyu wakamba venivi.9 Mu zuŵa lenili azamukamba kuti:“Awonani! Uyu ndi Chiuta widu!+Tamulindizga,+Ndipu iyu watitaskengi.+Uyu ndi Yehova!Tamulindizga.Tiyeni tikondwi ndi kusekere mu utaski waki.”+10 Pakuti janja laku Yehova lazamupumuwa paphiri ili,+Ndipu Mowabu wazamukandikakandika pamalu ngaki+Nge uteka wo wakandika pamulu wa manyowa.11 Iyu wazakumutambasuliya manja ngakiNge mo munthu wakusambira mumaji watambasuliya manja ngaki kuti wasambiri,Ndipu wazamusisiya pasi kujikuzga kwaki+Mwa kuyendesa manja ngaki mwalusu.12 Ndipu wazamuwisiya pasi,Tawuni yakukho, ya mipanda yitaliyitali kweniso yakuvikilirika;Wazakuyiwisiya pasi, pafuvu chayipu.


text: 18 “Asembi wo Mbalevi, kung’anamuwa fuku losi laku Levi, aŵengevi chigaŵa pamwenga chihara pakati pa Ayisirayeli. Yiwu aryengi vinthu vakutuliya pa sembi zakotcha ndi motu zakuperekeka kwaku Yehova, zo ntchihara chaki.+2 Mwaviyo, yiwu angajanga ndi chihara cha pakati pa abali ŵawu. Yehova ndiyu chihara chawu, nge mo iyu wakuŵakambiya.3 “Sonu vinthu vo asembi atenere kulonde kutuliya ku ŵanthu ndi ivi: Munthu weyosi yo wapereka sembi, kwali ndi ng’ombi pamwenga mbereri, wapaskengi wasembi chiŵa chakunthazi, njegheyu* ndipuso chifu.4 Mumupaskengi so vipasu vakwamba va mbewu zinu, vinyu winu wasonu, mafuta nginu ndipuso weya wakwamba wo mwameta mbereri zinu.+5 Yehova Chiuta winu wasankha iyu ndi ŵana ŵaki anthulumi kutuliya pakati pa mafuku nginu ngosi, kuti ateŵetiyengi mu zina laku Yehova nyengu zosi.+6 “Kweni asani Mlevi watuwamu mu yimoza mwa matawuni nga Ayisirayeli mo waja,+ ndipu waluta kumalu ngo Yehova wasankha,*+7 iyu wangateŵete kweniko mu zina laku Yehova Chiuta waki, nge mo achitiya abali ŵaki wosi Alevi, wo ateŵete kweniko pa masu paku Yehova.+8 Iyu walondiyengi chakurya chakuyanana ndi cho Alevi anyaki alonde,+ kusazgiyapu pa vinthu vo wasaniya pavuli pakuti wagulisa katundu yo wakulonde kwa apapi ŵaki.9 “Asani mwazisere mucharu cho Yehova Chiuta winu watikupaskani, mungazitoliyangaku cha vinthu vaukazuzi vo mitundu yo ye mwenimo yichita.+10 Pakati pinu pangasanirikanga cha munthu weyosi yo wajumphisa mwana waki munthulumi pamwenga mwana waki munthukazi pamotu,+ yo waloska vinthu vo vichitikengi kunthazi,+ yo wachita vamasenga,+ yo wawombeza,+ mufwiti,+11 yo walowa ŵanthu, yo waluta ku munthu yo walongoro ndi mizimu+ pamwenga ku munthu yo wakamba vo vichitikengi kunthazi,+ ndipuso yo wakambiskana ndi ŵanthu akufwa.+12 Pakuti munthu weyosi yo wachita vinthu venivi Yehova waseruka nayu, ndipu chifukwa chakuti ŵanthu amitundu yinyaki achita vinthu vaukazuzi venivi, Yehova Chiuta winu watiŵadikisa pa masu pinu.13 Mujengi ambula kafukwa pa masu paku Yehova Chiuta winu.+14 “Pakuti mitundu yo muyilondengi charu chawu, yivwiya ŵanthu wo achita vamasenga+ ndipuso wo aloska vinthu vo vichitikengi kunthazi,+ kweni Yehova Chiuta winu watikuzomerezani cha kuchita vinthu venivi.15 Yehova Chiuta winu wazakukuyuskiyani mchimi nge ini kutuliya pakati pa abali ŵinu. Muzimuvwiyengi.+16 Wachitengi venivi kuti wamuki vo mungupempha Yehova Chiuta winu ku Horebu pa zuŵa lo munguwungana pamoza,*+ po mungukamba kuti: ‘Mungazomerezanga cha kuti tivwi so mazu ngaku Yehova Chiuta widu pamwenga kuwona motu ukulu uwu, kuti tileki kufwa.’+17 Pavuli paki, Yehova wangundikambiya kuti, ‘Vo akamba vamampha.18 Ndazakuŵayuskiya mchimi nge yiwi kutuliya pakati pa abali ŵawu,+ ndipu ndazamuŵika mazu ngangu mumulomu mwaki.+ Iyu wazakuŵakambiya vosi vo ndamulamula.+19 Ndazamukumba mulandu munthu weyosi yo wazamuleka kuvwiya mazu ngangu, ngo mchimi yo wazamulongoro mu zina langu.+20 “‘Asani mchimi weyosi wajikuzga ndipu walongoro mu zina langu mazu ngo ndikumulamula cha pamwenga walongoro mu zina la achiuta anyaki, mchimi yo watenere kufwa.+21 Kweni asani mumtima mwinu mungakamba kuti: “Tazamuziŵa wuli kuti ndi Yehova cha yo walongoro mazu ngo?”22 Asani mchimi yo, walongoro mu zina laku Yehova ndipu mazu ngo wakamba ngachitika cha pamwenga kufiskika, ndikuti ndi Yehova cha yo wangulongoro mazu ngo. Mchimi yo wangulongoro mazu ngo chifukwa cha kujikuzga. Mungazimuwopanga cha.’


text: 6 Yehova wangulutirizga kulongoro ndi Mozesi, ndipu wangukamba kuti:2 “Asani munthu wabuda ndipu wachita vinthu mwambula kugomezgeka kwaku Yehova+ mwakupusika munyaki pa vinthu vo wangumupaska kuti wamusungiyi+ pamwenga pa vinthu vo wangumupaska kuti wamukoleze, kwali wamubiya pamwenga kumuryiya,3 pamwenga wasaniya chinthu cho munthu munyaki wangutaya kweni wakana kuti ndiyu watondo, ndipu asani walapizga mwaboza kuti wabuda cha,+ wachitengi ivi:4 Asani wabuda ndipu we ndi mulandu, wawezengi chinthu cho wanguba, chinthu cho wanguphanga, chinthu cho wanguto mwachinyengu, chinthu cho wangupaskika kuti wasungi, chinthu cho wangutondo,5 pamwenga chinthu chechosi cho wangulapizga mwaboza. Waweziyengepu mwakukoliyana ndi mtengu wa chinthu cho,+ ndipu wasazgiyengepu chimoza mwa vigaŵa vinkhondi va mtengu waki. Waperekengi ku mweneku pa zuŵa lo amusaniya ndi mulandu.6 Wazengi ndi sembi ya mulandu kwa wasembi kuti wapereki kwaku Yehova. Ndipu waperekengi mbereri yinthulumi yambula kalema mwakukoliyana ndi mtengu wo ukuŵikika, kuti yije sembi ya mulandu.+7 Wasembi wabenekeriyengi ubudi wa munthu yo pa masu paku Yehova, ndipu Chiuta wamugowokiyengi chechosi cho wachita kuti wasaniriki ndi mulandu.”+8 Yehova wangulutirizga kulongoro ndi Mozesi ndipu wangukamba kuti:9 “Lamula Aroni ndipuso ŵana ŵaki anthulumi kuti, ‘Dangu la sembi yakupiriza ndi ili:+ Sembi yakupiriza yijengi pamotu wa paguŵa la sembi usiku wosi mpaka mlenji, ndipu motu ungazimwanga cha paguŵa la sembi.10 Wasembi wavwalengi vakuvwala vasalu va asembi,+ ndipu wavwalengi so kabunthu wasalu*+ kuti wabisi liŵavu laki. Pavuli paki, watuzgengepu vyotu*+ va sembi yakupiriza yo yanyeka ndi motu, ndipu waviŵikengi pafupi ndi guŵa la sembi.11 Pavuli paki, wazuwengi vakuvwala vaki+ ndi kuvwala vinyaki ndipu watongi vyotu ndi kuluta navu kumalu ngambula kufipiskika kubwalu kwa msasa.+12 Motu ulutirizgengi kukole paguŵa la sembi. Ungazimwanga cha. Wasembi wasonkhengepu nkhuni+ mlenji wewosi ndipu pachanya paki waŵikengepu sembi yakupiriza. Wasembi wawotchengi sembi za chimangu pamotu wo kuti zisunkhi josi.+13 Motu ulutirizgengi kukole paguŵa la sembi. Ungazimwanga cha.14 “‘Sonu dangu la sembi ya mbewu ndi ili:+ Yimwi ŵana anthulumi aku Aroni muperekengi sembi yeniyi pa masu paku Yehova panthazi pa guŵa la sembi.15 Yumoza waku yiwu watongi ufwa wakuzaza janja limoza wa sembi ya mbewu ndipuso mafuta ngaki nganyaki ndi libani losi lo le ku sembi ya mbewu. Iyu wawotchengi ufwa wo paguŵa la sembi kuti usunkhi josi. Yeniyi ndi sembi yakotcha ndi motu ya kafungu kamampha* yakumiya sembi yosi* kwaku Yehova.+16 Aroni ndi ŵana ŵaki anthulumi aryengi vo vajaku.+ Vinthu venivi apangiyengi viŵandi vambula chakutupisa ndipu aryiyengi mumalu ngakupaturika. Aryiyengi mubalaza la chihema chakukumanaku.+17 Pakupanga viŵandi vo, angasazgangaku chakutupisa cha.+ Ndaŵapaska nge chigaŵa chawu kutuliya pa sembi zangu zakotcha ndi motu.+ Chenichi ntchinthu chakupaturika ukongwa+ nge mo viliri ndi sembi ya ubudi kweniso sembi ya mulandu.18 Munthulumi weyosi pa ŵana aku Aroni, waryengi vinthu venivi.+ Chenichi ntchigaŵa chawu chambula kumala mu migonezi yawu yosi chakutuliya pa sembi zaku Yehova zakotcha ndi motu.+ Chechosi cho chakwaska vinthu venivi* chijengi chakupaturika.’”19 Yehova wangulongoro so ndi Mozesi kuti:20 “Pa zuŵa lo Aroni waŵikikengi nge wasembi, iyu ndi ŵana ŵaki anthulumi aperekengi vinthu ivi kwaku Yehova nge sembi:+ ufwa wakusilirika wakukwana chigaŵa chimoza mwa vigaŵa 10 va mwesu wa efa*+ nge sembi ya mbewu ya nyengu zosi,+ hafu ya ufwa wo ayiperekengi ndi mlenji ndipu hafu yinyaki ayiperekengi ndi mazulu.21 Yikazingikengi padinga ndi mafuta.+ Muzengi nayu yakusazgika umampha ndi mafuta ndipu muyiperekengi nge viŵandi vakumenyamenya va sembi ya mbewu kuti vije sembi ya kafungu kamampha* kwaku Yehova.22 Yumoza wa ŵana anthulumi aku Aroni yo wazamusere mumalu mwaki nge wasembi+ waziyiperekengi. Yiziperekekengi kwaku Yehova nge sembi yakupiriza yamphumphu ndipu yiziwotchekengi kuti yisunkhi josi. Lenili ndi dangu lambula kumala.23 Sembi yeyosi ya mbewu ya wasembi yijengi sembi yamphumphu. Yingaryikanga cha.”24 Yehova wangulongoro so ndi Mozesi, ndipu wangukamba kuti:25 “Kambiya Aroni ndi ŵana ŵaki anthulumi kuti, ‘Dangu la sembi ya ubudi ndi ili:+ Pamalu po mubayiya sembi yakupiriza ndipu mubayiyengi+ so sembi ya ubudi, pa masu paku Yehova. Chenichi ntchinthu chakupaturika ukongwa.26 Wasembi yo wapereka sembi ya ubudi ndiyu waryengi sembi yo.+ Wayiryiyengi mumalu ngakupaturika, mubalaza la chihema chakukumanaku.+27 “‘Chechosi cho chakwaska sembi yo chijengi chakupaturika. Ndipu asani munthu wanthonyeze ndopa za sembi yo pachakuvwala chaki, chakuvwala cho chichapikiyengi mumalu ngakupaturika.*28 Chiyaŵi chadongu cho mwabikiyamu nyama yo muchiswengi. Kweni asani mwayibikiya muchiyaŵi chamkuŵa, muchikwenthengi ndi kuchisuka ndi maji.29 “‘Munthulumi weyosi yo ngwasembi ndiyu waryengi sembi yo.+ Chenichi ntchinthu chakupaturika ukongwa.+30 Kweni asani ndopa za sembi ya ubudi asere nazu muchihema chakukumanaku kuti akazigwiriskiyi ntchitu pakubenekere maubudi mumalu ngakupaturika, nyama yaki yingaryikanga cha.+ Yiwotchekengi ndi motu.


text:
Sumu yakukamba zaku Isirayeli yo wayeruzgikiya ndi munda wamphereska (2-13)
27 Mu zuŵa lenilo, Yehova, ndi lipanga laki lakofya, likulu kweniso lanthazi,+Wazamulanga* Leviyatani,* njoka yakunyelemuka,Wazamulanga Leviyatani, njoka yakunyongoroka,Ndipu wazamubaya chinyama chakofya cho che munyanja.2 Mu zuŵa lo, iyu* muzimumbiyi sumu yakuti:“Munda wa mphereska wa vinyu yo wachita phovu!+3 Ini Yehova, nditimuvikiliya.+Nditimudiriya maji nyengu yeyosi.+Nditimuvikiliya usiku ndi msana,Kuti munthu weyosi waleki kumupweteka.+4 Mwaku ini mulivi ukali.+Ndiyani yo walimbanengi nani ndi vivwati vaminga kweniso dondu ku nkhondu?Vosi pamoza ndivikandengikandengi ndi kuviwotcha ndi motu.5 Mumalu mwaki, wademetere kumalu ngangu ngakuvikilirika.Wajalikiski chimangu pakati paku ini ndi iyu;Iyu wajalikiski chimangu pakati paku ini ndi iyu.”6 Mu mazuŵa ngo ngatuza, Yakobe wazamume misisi,Isirayeli wazamuchita mphanda kweniso maluŵa,+Ndipu mphapu yaki yazamuzaza charu cho ndi vipasu.+7 Kumbi watenere kupumika ndi likhwechu laku yo watimupuma?Pamwenga kumbi watenere kubayika nge mo ŵanthu ŵaki abayikiya?8 Ndi chiwawa chakuchuluska, wazamulimbana nayu uchimudikisiya kutali.Iyu wazakumudikisa ndi kuwuluma kwaki kwakofya mu zuŵa la mphepu yakutuliya kuvuma.*+9 Mwaviyo, kunanga kwaku Yakobe kwazamubenekereka,+Ndipu vo vazamuchitika asani ubudi waki watuzgikapu ndi ivi:Iyu wazamuchitiska kuti mya yosi ya paguŵa la sembiYije nge mya yakufukutuka yo yavikitika,Ndipu pazamuŵavi mapolu ngakupaturika* pamwenga vakuŵikapu vakununkhira vo vazamujaku.+10 Pakuti tawuni ya mpanda wakukho yazamuja yambula ŵanthu;Malu ngakuliskaku viŵetu ngazamulekeka ndi kujowoleka nge chipululu.+Tholi* lazamuryanga uteka ndi kugona pasi kweniko.Ndipuso lazamuryanga mphanda za vimiti vaki.+11 Asani mphanda za vimiti vaki zazimira,Anthukazi azamukuza ndipu azakuzifyo,Ndi kuchipembe motu.Pakuti ŵanthu yaŵa avwisa cha vinthu.+Ndichu chifukwa chaki yo Wakuŵapanga wazakuŵalenge lisungu cha,Ndipu Yo wakuŵapanga wazakuŵachitiya chitima cha.+12 Mu zuŵa lenilo, Yehova wazamuvwapuwa vimiti kuti wavuni vipasu kukamsinji kakutuliya mu Msinji* mpaka ku Dambu la ku Ijipiti,+ ndipu yimwi mwazamuwunganisika yumozayumoza, yimwi Ayisirayeli.+13 Mu zuŵa lenilo, mbata yikulu yazamumbika,+ ndipu ŵanthu wo ŵe pafupi kufwa mucharu cha Asiriya+ kweniso wo akumbininiskikiya mucharu cha Ijipiti,+ azamukuza ndipu azamusindamiya Yehova muphiri lakupaturika ku Yerusalemu.+


text:
Kumbi Ndingakambanji Asani Ndipemphera?
Vo Bayibolu limuka
Bayibolu likamba kuti asani mupemphera, mungakamba chechosi cho chikoliyana ndi vo Chiuta wakhumba. Ndipu “chechosi cho tingapempha mwakukoliyana ndi khumbu [laku Chiuta] watitivwa.” (1 Yohane 5:14) Kumbi munthu wangazumbuwa vo vitimufipiska mtima asani wapemphera? Hinya. Bayibolu likamba kuti: “Mujuliyeni mitima yinu [Chiuta].”—Sumu 62:8.
Vinyaki mwa vinthu vo tingazumbuwa mu pempheru
Tingapemphere chivwanu chidu mwaku Chiuta.—Luka 17:5.
Tingapempha mzimu wakupaturika pamwenga kuti nthazi yo Chiuta wagwiriskiya ntchitu kuti yitiwovyi kuchita cho ntchamampha.—Luka 11:13.
Tingapempha Chiuta kuti watipaski nthazi zo zingatiwovya kuti timalani ndi masuzgu ngidu kweniso kuti tileki kuthera asani tiyeseka.—Afilipi 4:13.
Tingapempha kuti watipaski chimangu chamumtima pamwenga kuti tichitengi vinthu mwakuzikira.—Afilipi 4:6, 7.
Tingapempha kuti watiwovyi kusankha vinthu mwazeru.—Yakobe 1:5.
Tingapempha kuti watiwovyi kusaniya vakukhumbika pa umoyu.—Mateyu 6:11.
Tingapempha kuti watigowoke maubudi ngidu.—Mateyu 6:12.


text:
A3
Vo Vinguchitika Kuti Bayibolu Lifiki Kwaku Isi
Yo wakulemba Bayibolu kweniso mweneku ndiyu so watilivikiliya. Iyu ndiyu wakuchitiska kuti mazu yanga ngalembeki:
“Mazu ngaku Chiuta ngaŵengeku mpaka muyaya.”—Yesaya 40:8.
Fundu iyi njauneneska chinanga kuti palivi mipukutu yakwambiriya ya Bayibolu ya Malemba nga Chiheberi ndi Chiaramu * pamwenga ya Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu yo yilipu mpaka sonu. Mwaviyo, kumbi tingasimikiza wuli kuti uthenga wa mu Bayibolu wo te nawu mazuŵa nganu uyanana ndi wo wenga mumipukutu yakwambiriya?
AKUKOPE MALEMBA ANGUSUNGA MAZU NGAKU CHIUTA
Kuti Malemba nga Chiheberi ngasungiki, Chiuta wangulamula ŵanthu kuti akopiyengi malemba. * Mwakuyeruzgiyapu, Yehova wangukambiya mafumu nga ku Isirayeli kuti ngakopiyengi Dangu. (Dotoronome 17:18) Chiuta wangulamula so Alevi kuti asungengi mipukutu ya Dangu kweniso kuti asambizengi ŵanthu Dangu lo. (Dotoronome 31:26; Nehemiya 8:7) Ayuda ŵati awe ku ukapolu ku Babiloni, pangupangika kagulu ka akukope malemba pamwenga kuti alembi (Asofirimu). (Ezra 7:6, mazu ngamumphata) Pati pajumpha nyengu, alembi ŵenaŵa angukope mipukutu yinandi ya mabuku 39 nga Malemba nga Chiheberi.
Kwa vyaka mahandiredi nganandi, alembi akopiyanga mabuku ngenanga mwakuphwere ukongwa. Mu vyaka vya mu ma 500-1500 C.E., kagulu ka alembi Achiyuda ko kadanikanga kuti Amasoreti, kangulutirizga kukope malemba. Mpukutu wamphumphu wakali ukongwa wa Amasoreti udanika kuti Leningrad Codex ndipu ungulembeka mu 1008/1009 C.E. Kweni mukatikati mwa vyaka va mu ma 1900, mipukutu ya Bayibolu pamwenga vigaŵa vaki, vakukwana 220 vingusanirika pa Mipukutu ya ku Nyanja Yakufwa. Mipukutu yeniyi yenga yakali ukongwa ndipu yapambananga vyaka vakujumpha 1,000 ndi mpukutu wa Leningrad Codex. Ŵati ayananisa Mipukutu ya ku Nyanja Yakufwa ndi mpukutu wa Leningrad Codex angusaniya fundu yakukhumbika ukongwa iyi: Chinanga kuti mazu nganyaki nga mu Mipukutu ya ku Nyanja Yakufwa ngapambana, kweni kupambana kwenuku kusintha uthenga waki cha.
Sonu nanga ntchinthu wuli chinguchitika ndi mabuku 27 nga Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu? Mabuku yanga ngangulembeka ndi anyaki mwa akutumika aku Yesu Khristu kweniso akusambira ŵaki anyaki akwambiriya. Nge mo achitiyanga alembi Achiyuda, Akhristu akwambiriya akopiyanga mabuku ngenanga. (Akolose 4:16) Chinanga kuti Diocletian yo wenga Fumu ya ku Roma kweniso ŵanthu anyaki anguyesesa kuti anangi mabuku ngosi ngachikhristu ngakwambiriya, kweni mipukutu yakali kweniso vigaŵa vaki vinyaki vasungika mpaka sonu.
Mabuku ngachikhristu ngangufwatulika so mu vineneru vinyaki. Nganyaki mwa Mabayibolu ngakali ukongwa ngo ngakufwatulika ngenga nga mu vineneru ivi: Chiarimeniya, Chikopitiki, Chiifiyopiki, Chijojiya, Chilatini ndipuso Chisiriyaki.
MIPUKUTU YA CHIHEBERI KWENISO CHIGIRIKI YO ANGUGWIRISKIYA NTCHITU PAKUFWATULIYA
Ndi mipukutu yosi cha yakali ya Bayibolu yo ye ndi mazu ngakuyanana. Sonu kumbi tingaziŵa wuli uthenga wo wenga mumipukutu yakwambiriya?
Tiyeruzgiyi kuti msambizi wakambiya ŵana a sukulu akukwana 100 kuti akope chaputala champhumphu cha mubuku. Chinanga kuti buku lo angukopamu nkhani yo lingasoŵa, kuyananisa vo ŵana wo angukope kungawovya kuziŵa vo venga mubuku lakwamba. Chinanga kuti ŵana wo anganangisa vinthu vinyaki pakukope, kweni vingachitika cha kuti wosi anangisi vinthu vakuyanana. Mwakunana ŵaka, asani akaswiri a Bayibolu angayananisa mipukutu masawuzandi yakali ya Bayibolu kweniso vigaŵa vaki, angaziŵa vo akukope malemba angunangisa ndipuso angaziŵa vo vingulembeka mumipukutu yakwambiriya.
“Palivi buku linyaki la mu nyengu yakali lo akulikope mwauneneska nge malemba ngenanga”
Kumbi tingasimikiza wuli kuti mu Bayibolu mwe uthenga wo wenga mumipukutu yakwambiriya? Kaswiri munyaki wa Bayibolu zina laki William H. Green wangukamba vakukwaskana ndi Malemba nga Chiheberi kuti: “Palivi buku linyaki la mu nyengu yakali lo akulikope mwauneneska nge malemba ngenanga.” Kaswiri munyaki so wa Bayibolu zina laki F. F. Bruce wangulemba vakukwaskana ndi Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu, ngo anyaki atingadana kuti “Chipanganu Chasonu.” Iyu wangulemba kuti: “Pe maukaboni nganandi ngo ngalongo kuti malemba nga Chipanganu Chasonu ngauneneska kuluska mabuku nganyaki ngakali ndipu palivi yo wangasuska fundu yeniyi.” Iyu wangukamba so kuti: “Asani malemba nga Chipanganu Chasonu ngenga ŵaka mabuku nganyaki, palivi yo watingi wakayikiyengi kuti ngauneneska.”
Malemba nga Chiheberi: Bayibolu la Charu Chifya la Malemba Ngachiheberi (1953-1960) lingufwatulika kutuliya mumpukutu wa Biblia Hebraica, wo ungulembeka ndi Rudolf Kittel. Kutuliya nyengu yeniyi, pangulembeka so mabuku nganyaki nga Malemba Ngachiheberi ngakunozgeka so nge Biblia Hebraica Stuttgartensia ndi Biblia Hebraica Quinta, ngo mwe vinthu vinyaki vo akusintha mwakukoliyana ndi vo angusaniya mu Mipukutu ya ku Nyanja Yakufwa kweniso mumipukutu yinyaki yakali. Mumabuku yanga angulembamu mazu nga mumpukutu wa Leningrad Codex ndipu mwenga mazu ngamumphata ngo angungalemba mwakukoliyana ndi vo ve mumabuku nganyaki (Samaritan Pentateuch, Dead Sea Scrolls, Greek Septuagint, Aramaic Targums, Latin Vulgate, ndi Syriac Peshitta). Pa nyengu yo anozganga so Bayibolu la Charu Chifya, anguwona so vo ve mubuku la Biblia Hebraica Stuttgartensia ndipuso la Biblia Hebraica Quinta.
Malemba nga Chigiriki: Kukumaliya kwa vyaka va mu ma 1800, B. F. Westcott ndi F.J.A. Hort anguyananisa mipukutu ya Bayibolu yo yengapu kweniso vigaŵa vaki vinyaki ndipu angunozga buku la Malemba nga Chigiriki. Yiwu anguwona kuti buku lo angunozga likoliyana ukongwa ndi vo venga mumipukutu yakwambiriya. Mukatikati mwa vyaka va mu ma 1900, Komiti Yakufwatuliya Bayibolu la Charu Chifya, yingugwiriskiya ntchitu buku lenili pakufwatuliya Bayibolu la Charu Chifya. Komiti iyi yingugwiriskiya so ntchitu mipukutu yinyaki yakali yagumbwa, yo ŵanthu awona kuti yingulembeka mu vyaka va mu ma 100 C.E ndipuso mu ma 200 C.E. Kutuliya pa nyengu yeniyo, mipukutu yinandi yagumbwa yasanirika. Kweniso, mumabuku nge ngo ngakulembeka ndi Nestle kweniso Aland, ndipuso ngo ngakulembeka ndi wupu wa United Bible Societies, mwe vinthu vo vafufuzika pambula kuswera yapa. Vinthu vinyaki vo akusaniya pa kafufuku mwenuyu, anguvigwiriskiya ntchitu pakunozga so Bayibolu la Charu Chifya.
Mwakukoliyana ndi vo ve mumabuku ngenanga, viwoneka kuti mazu nganyaki nga Malemba nga Chigiriki Ngachikhristu ngo nge mu Mabayibolu nganyaki ngo ngakufwatulika kali nge la King James Version, ngangusazgikamu pavuli paki ndi akukope malemba ndipu mavesi ngenanga mwengavi mu Malemba ngakukambirika. Kweni chifukwa chakuti mu vyaka va mu ma 1500 anguŵika mavesi mu Bayibolu, kutuzgamu mazu ngo ngangusazgikiyamu kwachitiska kuti mu Mabayibolu nganyaki mavesi nganyaki ngaŵevi mazu. Mavesi ngaki ndi yanga: Mateyu 17:21; 18:11; 23:14; Mariko 7:16; 9:44, 46; 11:26; 15:28; Luka 17:36; 23:17; Yohane 5:4; Machitidu 8:37; 15:34; 24:7; 28:29 ndi Aroma 16:24. Mu Bayibolu ili, pa vesi lo palivi mazu paŵikika mazu nga mumphata ngakulongo kuti pa vesi lo palivi mazu.
Viwoneka kuti mazu ngatali ngakumaliya nga Mariko 16 (mavesi 9-20), mazu ngafupi ngakumaliya nga Mariko 16 kweniso mazu nga pa Yohane 7:53–8:11, mwengavi mumipukutu yakwambiriya. Mwaviyo, mazu ngaboza ngenanga ngakusazgikamu cha mu Bayibolu lakunozgeka so ili. *
Mu Bayibolu ili, mazu nganyaki nganozgeka kuti ngakoliyani ndi vo akaswiri a Bayibolu azomereza kuti venga mumipukutu yakwambiriya ya Bayibolu. Mwakuyeruzgiyapu, mwakukoliyana ndi mipukutu yinyaki, lemba la Mateyu 7:13 likamba kuti: “Sereni pageti lifinyi, chifukwa geti lisani kweniso msewu ukulu ulongozge ku pharanyiku, ndipu wo atendamu mbanandi.” Mazu ngakuti “geti” ngangusazgikamu cha mu Mabayibolu nga Charu Chifya ngakali. Kweni ŵati afufuza mumipukutu, angusaniya kuti mazu ngakuti “geti” ngengamu mumipukutu yakwambiriya. Mwaviyo, mazu ngenanga ngakuŵikika mu Bayibolu ili. Pe so vinthu vinyaki vo vanozgeka so. Kweni ndi mumalu munandi cha mo mwasintha, ndipu venivi vasintha cha uthenga wa mu Mazu ngaku Chiuta.
^ ndimi 5 Kutuwa yapa mpaka kunthazi, malemba yanga ngadanikengi ŵaka kuti Malemba nga Chiheberi.
^ ndimi 7 Mipukutu yakhumbikanga kuyikope chifukwa chakuti malemba ngakwambiriya ngangulembeka pa vinthu vo vanangikanga liŵi.
^ ndimi 18 Mu Bayibolu la Charu Chifya la Malemba Ngakupaturika la Malifalensi la Chingelezi, (New World Translation of the Holy Scriptures—With References) lo lingutuzgika mu 1984, mwe mazu ngamumphata ngo ngakonkhoska vifukwa vo vilongo kuti mazu nga mumavesi ngenanga ngaboza.


text: 28 Soka chisoti* chakujiwonesa* cha aloŵevu aku Efurayemu+Kweniso luŵa lakufota la kutowa kwaki kwaunkhankhu,Lo le pamutu wa dambu lanyata la ŵanthu wo athereskeka ndi vinyu!2 Awonani! Yehova we ndi munthu munyaki wanthazi kweniso wakukho.Nge vuwa ya malimphezi ndi matalala, chimphunga chakusakaza,Nge vuwa ya malimphezi ya maji nganthazi ngakusapaliya,Iyu wazakuyiwisiya pacharu chapasi mwanthazi.3 Visoti vakujiwonesa* va aloŵevu aku EfurayemuVazamukandikakandika ndi maphazi.+4 Ndipu luŵa lakufota la kutowa kwaki kwaunkhankhu,Lo le pamutu wa dambu lanyata,Lazamuja nge chipasu cha mkuyu chakwamba kucha chihanya chechendafiki.Asani munthu wachiwona, watichirya asani wachipontho ŵaka.5 Mu zuŵa lenilo, Yehova wa mizinda wazamuja chisoti chaunkhankhu kweniso nkhata ya maluŵa yakutowa ku akujaku a ŵanthu ŵaki.+6 Ndipu wazamuja mzimu waurunji ku munthu yo wayeruzga kweniso wazamupereka nthazi ku ŵanthu wo adikisa akuyukiya pageti.+7 Ndipu ŵanthu ŵenaŵa nawu alanda chifukwa cha vinyu;Vakumwa vawu vakuloŵeresa vitiŵachitiska kuti ayendengi mwakumbendyambendya.Wasembi kweniso mchimi walanda chifukwa cha moŵa;Vinyu watiŵatimbanyizga,Ndipu ambendyambendya chifukwa cha moŵa wawu;Kuwona kwawu kutiŵalandizga,Ndipu yiwu aŵanaŵana umampha cha.+8 Pakuti mathebulu ngawu ngazaza ndi mawukuzi ngakuseruska,Peposi pe mawukuzi.9 Kumbi munthu wasambizengi yani kuti waziŵi vinthu,Ndipu munthu wakonkhoskiyengi yani uthenga?Ŵanthu wo alumulika ŵaka sonu,Ŵanthu wo aŵalekesa ŵaka konkha be?10 Pakuti ndi “dangu pa dangu, dangu pa dangu,Mzeri pa mzeri, mzeri pa mzeri,*+Yapa kamanavi, epa kamanavi.”11 Mwaviyo, iyu wazamulongoro ndi ŵanthu yaŵa mwakugwiriskiya ntchitu ŵanthu achimama* kweniso achineneru chachilendu.+12 Iyu wanguŵakambiyapu kuti: “Yanga ndi malu ngakupumuliyapu. Munthu wakuvuka wapumuwi; yanga ndi malu ngakusisipuwa,” kweni yiwu angukana kuvwiya.+13 Mwaviyo, mazu ngaku Yehova kwaku yiwu ngazamuja ngakuti:“Dangu pa dangu, dangu pa dangu,Mzeri pa mzeri, mzeri pa mzeri,*+Yapa kamanavi, epa kamanavi,”Kuti asani atenda,Aziguŵi ndi kuwa kamphaŵaNdipuso azifyoki, aziwiri ndi kuzikoleka.+14 Mwaviyo, yimwi ŵanthu akujiŵikamu vwiyani mazu ngaku Yehova,Yimwi alongozgi a ŵanthu yaŵa mu Yerusalemu,15 Pakuti yimwi mwaŵanthu mukamba kuti:“Tachita phanganu ndi Nyifwa,+Ndipuso tachita phanganu* ndi Dindi.*Asani maji ngakofya ngakusapaliya ngajumpha,Ngafikengi cha kwaku isi,Pakuti tasambusa boza kuja malu ngidu ngakuthaŵiyakuNdipu tajibisa mu boza.”+16 Mwaviyo, Yehova Ambuya Fumu Yikulu, wakamba kuti:“Ndiŵika fawundeshoni mu Ziyoni, mwa wo wayeseka,+Mwa wapakona wakuzirwa+ wa fawundeshoni chayiyu.+Palivi weyosi yo we ndi chivwanu yo wazamutenthema.+17 Ndipu ndazamuchitiska kuti cheruzgu chakunyoloka chije chingwi chakupimiya+Kweniso kuti urunji uje chidya chakuyanisiya.+Malu ngakuthaŵiyaku ngaboza ngazamukukurwa ndi matalala,Ndipu maji ngazamubizga malu ngakubisamaku.18 Phanganu lo mukuchita ndi Nyifwa lazamumala,Ndipu phanganu lo mukuchita ndi Dindi* lilutiriyengi cha.+Asani maji ngakofya ngakusapaliya ngajumpha,Ngazakukupwetekani.19 Nyengu yeyosi yo maji ngo ngazijumphiya,Mwazamukukurwa;+Pakuti ngazamujumpha mlenji wewosi,Ndi msana kweniso ndi usiku.Mantha pe ndingu ngazakuŵachitiska kuti avwisi vo vinguvwika.”*20 Pakuti bedi ndifupi ukongwa kuti munthu wakwanepu,Ndipu salu yakuluka njifinyi ukongwa kuti munthu wabundiyi.21 Pakuti Yehova wayukengi nge mo wanguchitiya pa Phiri la Perazimu;Wajiyuskengi nge mo wanguchitiya mudambu* pafupi ndi Gibiyoni,+Kuti wachiti ntchitu yaki, ntchitu yaki yakuziziswaNdipuso kuti wagwiri ntchitu yaki, ntchitu yaki yachilendu.+22 Sonu munganyozanga cha,+Kuti simbi zinu zileki kufyekeka ukongwa,Pakuti ndavwa kutuliya kwa Ambuya Fumu Yikulu, Yehova wa mizinda,Kuti charu chosi* chayeruzgika kuti chisakaziki.+23 Julani makutu ndipu vwani mazu ngangu;Avwani ndipu vwisiyani vo ndikamba.24 Kumbi wakulimiya pulawu walima zuŵa losi kwambula kupanda mbewu?Kumbi watandaliya ŵaka kutipa ndi kupopota munda waki?+25 Asani wayanisa dongu,Kumbi wamija cha kamini mufipa ndipuso kupanda kamini,Kumbi wapanda cha tirigu, maŵe, ndi balire mumalu mwakiKweniso Sipeloti*+ mumphepeti mwa munda waki?26 Pakuti Iyu watimusambiza nthowa yakwenere;*Chiuta waki watimusambiza.+27 Pakuti kamini mufipa atimusira cha ndi chidya chakukhweme mbewu,+Ndipu chingelengeli cha ngolu atichiyendesa pa kamini cha.Mumalu mwaki, kamini mufipa atimukhwema ndi nthonga,Ndipu kamini atimukhwema ndi nthonga.28 Kumbi munthu wasira tirigu kuti wapangi viŵandi?Awa, watimukhwema kwambula kulekeza cha;+Ndipu asani watendesapu chingelengeli cha ngolu yaki ndi mahachi ngaki,Watimusira cha.+29 Ivi navu vituliya kwaku Yehova wa mizinda,Yo ulongozgi waki ngwakuziziswa*Ndipuso yo wachita vinthu vikulu.*+


text:
Kutowesa munthu yo we ndi nthenda ya makhati (1-32)
Kutowesa nyumba zo mwabuka nthenda ya makhati (33-57)
14 Yehova wangulutirizga kulongoro ndi Mozesi ndipu wangukamba kuti:2 “Pa zuŵa lo munthu yo we ndi nthenda ya makhati watowesekiyengi, mutenere kulondo dangu ili. Mulutengi nayu kwa wasembi.+3 Wasembi walutengi kubwalu kwa msasa kuti wakamuwoni. Asani nthenda yaki ya makhati yamala,4 wasembi walamulengi munthu yo kuti wazi ndi viyuni viŵi vamoyu vambula kufipiskika, kamiti ka sidara,* wuzu uyera ndi kamiti ka hisopi* kuti azivigwiriskiyi ntchitu pakumutowesa.+5 Wasembi walamulengi kuti chiyuni chimoza chibayikiyi pachanya pa maji ngamampha nga mumsinji, ngo nge muchiyaŵi chadongu.6 Kweni watongi chiyuni chamoyu limoza ndi kamiti ka sidara,* wuzu uyera ndi kamiti ka hisopi* ndipu wavibizgengi mundopa za chiyuni cho chabayikiya pachanya pa maji ngamampha nga mumsinji.7 Wasembi wanthonyezengi ndopa maulendu 7 pamunthu yo watijitowesa ku nthenda ya makhati ndipu wapharazgengi kuti munthu yo ngwambula kufipiskika. Pavuli paki, chiyuni chamoyu wachiphululusiyengi kudondu.+8 “Munthu yo watijitowesa ku nthenda ya makhati wachapengi vakuvwala vaki, wametengi sisi laki kweniso wasambengi ndipu wajengi wambula kufipiskika. Asani wachita venivi, wangasere mumsasa kweni wajengi kubwalu kwa hema laki kwa mazuŵa 7.9 Pa zuŵa la 7, wametengi sisi losi kumutu kwaki, mwembi ndipuso nkhopi. Asani wameta sisi laki losi, wachapengi vakuvwala vaki ndi kusamba, ndipu wajengi wambula kufipiskika.10 “Pa zuŵa la 8, watongi ŵana a mbereri ŵaŵi anthulumi ambula kalema, mwana wa mbereri munthukazi wambula kalema wambula+ kujumpha chaka chimoza, mafuta ngakukwana mwesu umoza wa logu*+ ndipuso ufwa wakusilirika wakudaku mafuta wakukwana vigaŵa vitatu mwa vigaŵa 10 va mwesu wa efa* kuti uje sembi ya mbewu.+11 Wasembi yo wapharazga kuti munthu yo ngwambula kufipiskika, wazengi nayu pa masu paku Yehova, pakhomu la chihema chakukumanaku limoza ndi vinthu vo waza navu kuti viperekeki sembi.12 Wasembi watongi mwana wa mbereri yumoza munthulumi ndipu wamuperekengi nge sembi ya mulandu+ limoza ndi mafuta ngakukwana mwesu umoza wa logu,* ndipu waviyendesengi uku ndi uku pa masu paku Yehova+ nge sembi yakuzungunya.*13 Pavuli paki, wabayengi mwana wa mbereri munthulumi pamalu po abayiya nyama ya sembi ya ubudi ndipuso ya sembi yakupiriza,+ mumalu ngakupaturika,* pakuti nge mo viliri ndi sembi ya ubudi, sembi ya mulandu nayu nja wasembi.+ Ndi sembi yakupaturika ukongwa.+14 “Pavuli paki, wasembi watongi zinyaki mwa ndopa za sembi ya mulandu ndipu wazipakengi pagutu lakumaryi la munthu yo watijitowesa, kuchikumbu chikulu cha janja laki lakumaryi kweniso kuchikumbu chikulu cha phazi laki lakumaryi.15 Ndipu pa mafuta ngakukwana mwesu umoza wa logu,+ wasembi watongepu nganyaki ndipu wangadirengi pachikufi chaki cha janja lamazge.16 Pavuli paki, wasembi wabizgengi chikumbu chaki chakumaryi mumafuta ngo nge pachikufi cha janja laki lamazge ndipu wanganthonyezengi pasi ndi chikumbu chaki maulendu 7 pa masu paku Yehova.17 Pavuli paki, wasembi wapakengi nganyaki mwa mafuta ngo ngaja pachikufi chaki pagutu lakumaryi la munthu yo watijitowesa, kuchikumbu chikulu cha janja laki lamaryi kweniso kuchikumbu chikulu cha phazi laki lakumaryi pachanya pa ndopa za sembi ya mulandu.18 Pavuli paki, mafuta ngo ngaja pachikufi cha wasembi, wasembi yo wangapunguliyengi pamutu wa munthu yo watijitowesa, ndipu wabenekeriyengi maubudi nga munthu yo pa masu paku Yehova.+19 “Wasembi waperekengi sembi ya ubudi+ ndi kubenekere maubudi nga munthu yo watijitowesa kuti waje wambula kufipiskika. Pavuli paki, wasembi wabayengi nyama ya sembi yakupiriza.20 Wasembi waperekengi sembi yakupiriza ndipuso sembi ya mbewu+ paguŵa la sembi kuti wabenekere maubudi nga munthu yo,+ ndipu wajengi wambula kufipiskika.+21 “Kweni asani ndi mukavu ndipu wangafiska cha kusaniya vinthu venivi, watongi mwana wa mbereri yumoza munthulumi kuti yije sembi ya mulandu ndipu wayiyendesi uku ndi uku kuti wabenekere maubudi ngaki. Watongi so ufwa wakusilirika wakudaku mafuta wakukwana chimoza mwa vigaŵa 10 va mwesu wa efa* kuti uje sembi ya mbewu, mafuta ngakukwana mwesu umoza wa logu,*22 ndipuso njiŵa ziŵi pamwenga viwunda* viŵi, mwakukoliyana ndi vo wangafiska. Chiyuni chimoza chiŵengi cha sembi ya ubudi ndipu chinyaki chiŵengi cha sembi yakupiriza.+23 Pa zuŵa la 8,+ wazengi ndi vinthu venivi kwa wasembi pa masu paku Yehova, pakhomu la chihema chakukumanaku kuti watoweseki.+24 “Wasembi wazengi ndi mwana wa mbereri munthulumi kuti yije sembi ya mulandu+ limoza ndi mafuta ngakukwana mwesu umoza wa logu, ndipu waviyendesengi uku ndi uku pa masu paku Yehova nge sembi yakuzungunya.*+25 Pavuli paki, wasembi wabayengi mwana wa mbereri munthulumi kuti yije sembi ya mulandu ndipuso watongi zinyaki mwa ndopa za sembi ya mulandu ndipu wazipakengi pagutu lakumaryi la munthu yo watijitowesa, kuchikumbu chikulu cha janja laki lakumaryi kweniso kuchikumbu chikulu cha phazi laki lakumaryi.+26 Wasembi wadirengi nganyaki mwa mafuta pachikufi cha janja laki lamazge,+27 ndipu nganyaki mwa mafuta ngo nge pachikufi cha janja laki lamazge, wanganthonyezengi pasi ndi chikumbu cha janja laki lamaryi maulendu 7 pa masu paku Yehova.28 Ndipu nganyaki mwa mafuta ngo nge pachikufi cha wasembi, wasembi yo wangapakengi pagutu lakumaryi la munthu yo watijitowesa, kuchikumbu chikulu cha janja laki lamaryi kweniso kuchikumbu chikulu cha phazi laki lakumaryi, mo wapaka ndopa za sembi ya mulandu.29 Pavuli paki, mafuta ngo ngaja pachikufi cha wasembi, wasembi yo wangapunguliyengi pamutu wa munthu yo watijitowesa kuti wabenekere maubudi ngaki pa masu paku Yehova.30 “Wasembi waperekengi yimoza mwa njiŵa pamwenga chimoza mwa viwunda,* mwakukoliyana ndi vo munthu yo wangafiska.+31 Waperekengi chiyuni chinyaki nge sembi ya ubudi, chinyaki nge sembi yakupiriza+ limoza ndi sembi ya mbewu, mwakukoliyana ndi vo munthu yo wangafiska. Wasembi wabenekeriyengi maubudi nga munthu yo watijitowesa pa masu paku Yehova.+32 “Ili ndi dangu lakukwaskana ndi munthu yo wenga ndi nthenda ya makhati kweni watondeka kusaniya vinthu vo vikhumbika kuti watoweseki.”33 Pavuli paki, Yehova wangukambiya Mozesi ndi Aroni kuti:34 “Asani mwasere mucharu cha Kanani,+ cho nditikupaskani kuti chije chinu,+ ndipu ndaŵika nthenda ya makhati munyumba mucharu cho,+35 mweneku wa nyumba yo wazilutengi kwa wasembi ndi kumukambiya kuti, ‘Ndiwona nge kuti munyumba mwangu mwabuka nthenda.’36 Wasembi wazilamulengi kuti atuzgemu vinthu vosi munyumba yo, iyu wechendazi kuziwona nthenda yo, kuti wazileki kupharazga kuti chinthu chechosi cho che munyumba yo ntchakufipiskika. Pavuli paki, wasembi waziserengi munyumba yo kuti wayiwoni.37 Iyu waziwonengi malu ngo nge ndi nthenda, asani vimati va nyumba yo ve ndi maŵanga ngagirini ngakukiya ku ntcheti pamwenga ngayera ndipu ngawoneka kuti ngayambiya mukati mwa chimati,38 wasembi wazituwengi munyumba yo ndi kuza pakhomu ndipu waziyijalengi kwa mazuŵa 7.+39 “Pavuli paki, wasembi wazizengi so pa zuŵa la 7 kuziwona nyumba yo. Asani nthenda yasapaliya muvimati va nyumba yo,40 wasembi wazilamulengi kuti mya yo ye ndi nthenda yigumuliki kuchimati cho ndi kuponyeka kumalu ngakufipiskika, kubwalu kwa tawuni.41 Pavuli paki waziŵakambiyengi kuti apali mukati mosi mwa nyumba yo, ndipu dongu lo apala akalitayengi kumalu ngakufipiskika, kubwalu kwa tawuni.42 Aziŵikengemu mya yinyaki mumalu mo agumuwamu ndipuso azitongi* dongu linyaki ndi kuyichita so pulasitala.43 “Kweni asani nthenda yabuka so munyumba yo pavuli pakuti agumuwamu mya, apala vimati va nyumba yo ndi kuyichita so pulasitala,44 wasembi waziserengi munyumba yo kuti wayiwoni. Asani nthenda yo yasapaliya, ndikuti munyumba yo mwe makhati+ ngakofya. Nyumba yo njakufipiskika.45 Wasembi wazilamulengi kuti yiwisiki. Ndipu mya yaki, mathabwa ngaki kweniso dongu laki losi, vikatayikengi kumalu ngakufipiskika, kubwalu kwa tawuni.+46 Weyosi yo wasere munyumba yo pa mazuŵa ngosi ngo yajalika,+ wazamujanga wakufipiskika mpaka mazulu.+47 Weyosi yo wagona munyumba yo, wazichapengi vakuvwala vaki, ndipuso weyosi yo waryiyamu, wazichapengi vakuvwala vaki.48 “Kweni asani wasembi waza ndipu wasaniya kuti nthenda yasapaliya cha munyumba yo pavuli pakuti ayichita so pulasitala, wazipharazgengi kuti nyumba yo njambula kufipiskika chifukwa chakuti nthenda yo yamala.49 Kuti wasembi watowesi nyumba yo, wazitongi viyuni viŵi, kamiti ka sidara,* wuzu uyera ndi kamiti ka hisopi.*+50 Iyu wazibayengi chiyuni chimoza pachanya pa maji ngamampha nga mumsinji, ngo nge muchiyaŵi chadongu.51 Pavuli paki, wazitongi kamiti ka sidara,* kamiti ka hisopi,* wuzu uyera ndi chiyuni chamoyu ndipu wazivibizgengi mundopa za chiyuni cho chabayikiya pachanya pa maji ngamampha nga mumsinji. Pavuli paki, waziwazengi ndopa zo kunyumba yo maulendu 7.+52 Iyu wazitowesengi nyumba yo mwakugwiriskiya ntchitu ndopa za chiyuni, maji ngamampha nga mumsinji, chiyuni chamoyu, kamiti ka sidara, kamiti ka hisopi ndipuso wuzu uyera.53 Pavuli paki, waziphululusiyengi chiyuni chamoyu kudondu kubwalu kwa tawuni, wazitowesengi* nyumba yo ndipu yazamuja yambula kufipiskika.54 “Ili ndi dangu lakukwaskana ndi nthenda yeyosi ya makhati, nthenda yo yabuka kumutu pamwenga kuchilezu,*+55 makhati ngo ngabuka pavakuvwala+ pamwenga munyumba,+56 ndipuso lakukwaskana ndi vakutupa, viganamba kweniso viŵawu,+57 kuti muziŵengi asani chinthu ntchakufipiskika pamwenga ntchambula kufipiskika.+ Lenili ndi dangu lakukwaskana ndi nthenda ya makhati.”+
Mazu Ngam'mphata
^ Vimiti ivi viyananaku ndi vimiti va payina ndipu kali vasanirikanga ukongwa ku Lebanoni.


text:
Maguru wakupereka malundi
Cecilia Mwalwayo and Mervis Kamanga
Wiehan de Jager
Kale nyama zikaŵavya malundi.
Zose zikakhwaŵanga.
Ŵanthu pera ndiwo ŵakaŵa na malundi, awo ŵakapasika na Maguru.
Zuŵa linyakhe, Maguru wakaghanaghana kuti wapeleke malundi ku nyama zose. Wakakhumbanga kuti nazo zendenge.
Wakaziphalira kuti wazipenge malundi.
Nyama zikati, "Ciŵenge ciwemi comene kuti tiŵe na malundi."
Zikayimba na kuvina.
Nyama zikati kukhwaŵa kukaŵa kunonono.
Zikapulikanga kuŵaŵa.
Dazi likati lafika, nyama zinandi zikaluta kunyumba ya Maguru.
Nyamalikiti, nkhalamu, zovu, ŵakalulu, ngwina, na tuyuni vikayima pa mzere.
Nyama yiliyose yikapasika malundi yanayi.
Tuyuni tukapasika malundi yaŵiri.
Cili cose cikasintha zikati zapokera malundi.
Zinyakhe zikavinanga na chimwemwe. Zinyakhe zikawanga.
Zikaluta kukaoneska ŵanthu malundi.
Zikati, "Tizamukhwaŵaso cala."
Wawumaliro pa mzere wakaŵa Bongololo. Maguru wakafumba, "Kasi waliposo munyakhe pamanyuma pako?"
Bongololo wakazgola wakati, "Yayi, ndine wawumaliro."
Maguru mumtima wakati, "Ngwawumaliro. Sono Nicitenge nawo vici malundi yose agha?"
Maguru wakampasa Bongololo malundi ghose awo ghakakhalako.
Bongololo wakakondwa comene. Wakati, "Nendenge mwaluwiro kujumpha ŵanyane ŵose."
Wakati waluta Bongololo, Njoka yikiza kunyumba ya Maguru. Yikati kwa Maguru, "Chonde nipeniko malundi."
Maguru wakati, "Napereka malundi yose. Wanguŵa nkhuni?"
Njoka yikazgora kuti, "Nangugonerezga."
Maguru wakayezga kulawiska kuti panyake malundi yangakhalako.
Wakasangapo na limoza yayi.
Maguru wakati kwa Njoka, "Phepha. Malundi yamala." Njoka yikakhwaŵira kunyumba kwambula malundi.
Kufuma penepapo, Njoka yikugona comene yayi. Yikulindizga kuti yizawe yakudankha pamzere pakukatola malundi.
You are free to download, copy, translate or adapt this story and use the illustrations as long as you attribute in the following way:
Maguru wakupereka malundi
Author - Mutugi Kamundi
Translation - Cecilia Mwalwayo and Mervis Kamanga
Illustration - Wiehan de Jager
Language - Citumbuka
Level - First paragraphs
© African Storybook Initiative 2015
Creative Commons: Attribution 4.0
Source www.africanstorybook.org


text:
Wakuwonere jeri ndi amunyumba yaki abatizika (25-34)
Paulo wapempha kuti ŵaraŵara a boma ndiwu aŵatuzgi (35-40)
16 Sonu wangufika ku Debe ndi ku Lusitara.+ Ndipu kweniko kwenga wakusambira yo wadanikanga kuti Timote+ mweniyo anyina ŵenga Ayuda akugomezga, kweni awisi ŵenga Agiriki.2 Ndipu Abali a ku Lusitara kweniso a ku Ikoniyo akambanga vinthu vamampha vakukwaskana ndi iyu.3 Paulo wangulongo kuti wakhumbisiska kuluta ndi Timote, ndipu wangumuto ndi kumudumuwa chifukwa cha Ayuda a muvigaŵa venivo,+ pakuti wosi aziŵanga kuti awisi mbagiriki.4 Achiyenda mumatawuni, aŵapaskanga marangu ngakuti agwiriskiyengi ntchitu mwakukoliyana ndi vo akutumika ndi ŵara a ku Yerusalemu angusankha.+5 Sonu venivi vinguchitiska kuti mipingu yilutirizgi kuja ndi chivwanu chakukho ndipuso chiŵerengeru cha ŵanthu chasazgikiyangaku zuŵa ndi zuŵa.6 Kweniso yiwu angupitiya ku Furujiya ndi ku Galatiya,+ pakuti mzimu wakupaturika unguŵakaniza kupharazga mazu muvigaŵa va ku Asia.7 Ndipuso ŵati afika ku Misiya, akhumbisiskanga kuti aluti ku Bituniya+ kweni mzimu waku Yesu unguŵazomereza cha.8 Mwaviyo angujumphiliya ku* Misiya ndipu anguluta ku Trowa.9 Ndi usiku Paulo wanguwona chiwona. Iyu wanguwona munthu wa ku Makedoniya wama penipo ndipu wamupemphanga kuti: “Yambukiyani kunu ku Makedoniya, muzitiwovyi.”10 Paulo wati wawona ŵaka chiwona chenichi, tinguwona kuti tiluti ku Makedoniya chifukwa tinguŵanaŵana kuti Chiuta watidana kuti tikaŵapharazgiyi uthenga wamampha.11 Sonu tingwenda ulendu wapanyanja kutuwa ku Trowa kuluta ku Samotirake kwambula kuma so kunyaki, kweni mawa laki tingufika ku Neyapoli.12 Tati tatuwa uku tinguluta ku Filipi,+ tawuni yo yalamulikanga ndi Aroma ndipu yenga yakuzirwa ukongwa muchigaŵa cha Makedoniya. Kwenuku tingujaku kwa mazuŵa nganandiku.13 Pa zuŵa la Sabata tinguluta kubwalu kwa geti, mumphepeti mwa msinji, kweniko taŵanaŵananga kuti kwe malu ngakupempheriyaku. Ndipu tinguja pasi ndi kwamba kukambiskana ndi anthukazi wo anguwungana kweniko.14 Ndipu munthukazi munyaki wakusopa Chiuta yo wadanikanga kuti Lidiya, wa ku Tiyatira,+ yo wagulisanga vakuvwala vapepo, wavwisiyanga ndipu Yehova* wangujula mtima waki kuti wavwisi vo Paulo wakambanga.15 Sonu iyu ndi ŵanthu a munyumba yaki ŵati abatizika,+ wangutipempha kuti: “Asani mwawona kuti nde wakugomezgeka kwaku Yehova,* tiyeni mukaje kunyumba kwangu.” Ndipu wangutichichizga kuti tiluti pe.16 Sonu tichiluta kumalu ngakupempheriyaku, msungwana wantchitu yo wenga ndi chiŵanda cho chamuwovyanga kuti waloskengi,+ wangukumana nasi. Vo waloskanga* vawovyanga mabwana ngaki kuti ngasaniyengi phindu linandi.17 Msungwana uyu wangulutirizga kulondo Paulo ndi isi ndipu wadanirizanga kuti: “Ŵanthu yaŵa mbakapolu aku Chiuta Wapachanya Limu+ ndipu atikupharazgiyani nthowa ya utaski.”18 Msungwana mwenuyu wangulutirizga kuchita venivi kwa mazuŵa nganandi. Pakumaliya, Paulo wanguvuka navu ndipu wangung’anamuka ndi kukambiya chiŵanda cho kuti: “Nditikulamula mu zina laku Yesu Khristu kuti utuwemu mwaku iyu.” Ndipu chiŵanda cho chingutuwa nyengu yeniyo.+19 Sonu mabwana nga msungwana yo ngati ngawona kuti nthowa yawu yakusaniriya phindu yamala,+ nganguko Paulo ndi Sila ndipu anguŵakwekwete kumsika kwa alongozgi.+20 Ŵati aluta nawu ku ŵaraŵara a boma, angukamba kuti: “Ŵanthu yaŵa atimbanyizga ukongwa tawuni yidu.+ Yiwu Mbayuda,21 mbwenu atitipharazgiya midawuku yambula kuzomerezeka kuyitole pamwenga kuyichita, penipo isi te Aroma.”22 Chigulu chosi cha ŵanthu chinguŵayukiya ndipu ŵaraŵara a boma anguŵakeruliya malaya ngawu ndi kulamula kuti aŵakhwapi vikoti.+23 Ŵati aŵakhwapa vikoti vinandi, anguŵaponya mujeri ndipu angulamula mulonda wa jeri kuti wawonesesi kuti angathaŵanga cha.+24 Chifukwa cha venivi, anguŵaponya muchipinda chamukati ndipu maphazi ngawu angungamanga mumatangaza.25 Kweni chapakati pa usiku, Paulo ndi Sila apempheranga ndi kumba sumu zakuthamika Chiuta+ ndipu akayidi anyawu aŵavwanga.26 Mwamabuchibuchi kunguchitika chidilirisi ndipu fawundeshoni ya jeri yingusukunyika. Visasa navu vingujulika nyengu yeniyo, ndipu simbi za mukayidi weyosi zingufwatuka.+27 Mulonda wa jeri wati wayuka ndi kuwona kuti visasa vakujula, wangusolo lipanga laki ndipu wakhumbanga kujibaya chifukwa waŵanaŵananga kuti akayidi athaŵa.+28 Kweni Paulo wangudaniriza ukongwa kuti: “Leka kujipweteka, tosi te mwenimunu!”29 Sonu iyu wangupempha vakumbulikiya, wangusere muchipinda cho liŵiliŵi, ndipu chifukwa chakuti wambwambwanthiyanga ukongwa, wanguwa panthazi paku Paulo ndi Sila.30 Wanguŵatuzgiya kubwalu ndi kukamba kuti: “Mabwana, nditenere kuchitanji kuti nditaskiki?”31 Paulo ndi Sila angumukambiya kuti: “Gomezga mwa Ambuya Yesu ndipu yiwi ndi a munyumba yaku mutaskikengi.”+32 Pavuli paki angulongoro nayu mazu ngaku Yehova* limoza ndi a munyumba yaki wosi.33 Sonu wanguŵato ndi usiku mu ora lenilo ndipu wanguchiŵasuka vilonda vawu. Pavuli paki, iyu ndi a munyumba yaki angubatizika nyengu yeniyo.+34 Wanguŵasereza munyumba yaki ndipu wanguŵaŵikiya chakurya pathebulu. Iyu wangukondwa ukongwa limoza ndi a munyumba yaki chifukwa sonu wangugomezga mwaku Chiuta.35 Kwati kwacha, ŵaraŵara a boma angutuma asilikali kuti akakambi kuti: “Afwatuweni ŵanthu ŵa.”36 Mulonda wa jeri wangupereka uthenga wo kwaku Paulo kuti: “Ŵaraŵara a boma atuma ŵanthu kuti mosi mwaŵaŵi mufwatuliki. Sonu tuwani ndi kuluta mu chimangu.”37 Kweni Paulo wanguŵakambiya kuti: “Angutikhwechuliya pakweru kwambula kutiyeruzga* chinanga kuti te Aroma.+ Kumbi sonu akhumba kutituzga mujeri mwachisisi? Vingachitika cha venivo! Azi ŵeneku, azitituzgi.”38 Asilikali anguchikamba mazu ngenanga ku ŵaraŵara a boma ndipu yiwu anguchita mantha ukongwa chifukwa chakuvwa kuti ŵanthu wo ŵenga Aroma.+39 Sonu yiwu anguza ndipu anguŵaŵeyere. Pavuli paki anguŵatuzga ndi kuŵapempha kuti atuwemu mutawuni yo.40 Kweni ŵati atuwa mujeri, anguluta kunyumba yaku Lidiya ndipu ŵati awona abali, anguŵachiska+ pavuli paki angutuwaku.