text:
MUTU 15
Kusopa ko Chiuta Wazomereza
1. Ndiyani yo wangatikambiya kusopa ko Chiuta wazomereza?
MATCHALITCHI nganandi ngakamba kuti ngasambiza unenesa wakukamba zaku Chiuta. Wenuwu mbunenesa cha chifukwa yingu ngasambiza vinthu vaboza vakukwasana ndi Chiuta ndipuso mo titenere kumusope. Kumbi tingachita wuli kuti tiziŵi kusopa ko Chiuta wazomereza? Yehova pe ndiyu wangatikambiya mo tikhumbikiya kumusope.
2. Ntchinthu wuli chingakuwovyani kuziŵa mo mungasope Chiuta mwakwenere?
2 Yehova wakutipasa Bayibolu kuti tisambiri mo tingamusope mwakwenere. Mwaviyo, sambirani Bayibolu ndipu Yehova wakuwovyeningi kuti muyanduwi ndi vo iyu wasambiza chifukwa watikuyanjani.
3. Kumbi Chiuta wakhumba kuti tichitengenji?
3 Ŵanthu anyaki akamba kuti Chiuta wazomereza matchalitchi ngosi kweni Yesu wakukamba viyo cha. Iyu wanguti: “Ndi weyosi cha yo wakamba kwaku ini kuti, ‘Ambuya, Ambuya,’ wazamusere mu Ufumu wakuchanya, kweni yija yo wachita khumbu la Ada ŵangu.” Mwaviyo, tikhumbika kuziŵa vo Chiuta wakhumba ndipu pavuli paki titenere kuvichita. Fundu yeniyi njakukhumbika ukongwa chifukwa Yesu wanguyeruziya ŵanthu wo aleka kuvwiya Chiuta kuti ayanana ndi ŵanthu wo “akana kuvwiya marangu.”
4. Kumbi Yesu wangukambanji pa nkhani yakuchita khumbu laku Chiuta?
4 Yesu wakukamba kuti asani tikhumba kuchita khumbu laku Chiuta tikumanengi ndi masuzu. Iyu wanguti: “Sereni pakhomu lifinyu, chifukwa khomu likulu ndipuso nthowa yisani yilongoze ku nyifwa, ndipu mbanandi wo atendamu. Kweni khomu lifinyu ndipuso nthowa yimana yilongoze ku umoyu ndipu mbamanavi wo atiyisaniya.” (Mateyu 7:13, 14) Nthowa yimana pamwenga kuti kusopa kwakwenere ko Chiuta wazomereza ndiku kulongoze ŵanthu ku umoyu wamuyaya. Nthowa yikulu pamwenga kuti kusopa mu nthowa yo Chiuta wazomereza cha ndiku kulongoze ŵanthu ku nyifwa. Kweni Yehova wakhumba cha kuti munthu munyaki wazifwi. Chiuta wapasa munthu weyosi mwaŵi wakuti wasambiri zaku iyu.
KUSOPA KO CHIUTA WAZOMEREZA
5. Kumbi tingaŵaziŵa wuli wo asopa Chiuta mwakwenere?
5 Yesu wangukamba kuti tingaŵaziŵa ŵanthu wo asopa Chiuta mwakwenere. Tingachita venivi asani taziŵa vo yiwu agomeza kweniso vo achita. Yesu wanguti: “Muŵaziŵengi ndi vipasu vawu.” Wangukamba so kuti: “Chimiti chechosi chamampha chipasa vipasu vamampha.” (Mateyu 7:16, 17) Ivi ving’anamuwa kuti wo asopa Chiuta mbanthu ambula ubudi cha. Nyengu zosi ateŵeti aku Chiuta ayesesa kuchita vinthu vamampha. Sonu, tiwonengi vinthu vo ŵanthu wo asopa Chiuta mwakwenere achita.
6, 7. Ntchifukwa wuli ŵanthu wo asopa mwaunenesa asambiza fundu zakutuliya m’Bayibolu? Nanga vo Yesu wachitanga vititisambizanji?
6 Vo tisambiza vitenere kutuliya m’Bayibolu. Bayibolu likamba kuti: “Malemba ngosi ngakulembeka mwakulongozeka ndi Chiuta, ndipu ngakuyandulisa pa kusambiza, kuchenya, kunyolosa vinthu ndi kulanga mu urunji, kuti munthu waku Chiuta waje wakwenere ndipuso wakunozeka kuchita ntchitu yeyosi yamampha.” (2 Timote 3:16, 17) Wakutumika Paulo wangulembe Akhristu kuti: “Mwati mwalonde mazu ngaku Chiuta, ngo mungungavwa kwaku isi, mungungazomera nge mazu nga ŵanthu cha kweni nge mo ngaliri nadi mazu ngaku Chiuta.” (1 Ŵatesalonika 2:13) Kusopa kwaunenesa kutuliya mu fundu za ŵanthu cha pamwenga miyambu ndi vinthu vinyaki kweni kutuliya mu Mazu ngaku Chiuta, Bayibolu.
7 Chinthu chechosi cho Yesu wasambizanga chatuliyanga mu Mazu ngaku Chiuta. (Ŵerengani Yohane 17:17.) Nyengu zinandi wazumbuwanga Malemba. (Mateyu 4:4, 7, 10) Ateŵeti aunenesa aku Chiuta alondo vo Yesu wachitanga ndipu vinthu vosi vo asambiza vituliya m’Bayibolu.
8. Kumbi Yesu wangusambizanji vakukwasana ndi kusopa Yehova?
8 Tisopengi Yehova pe. Lemba la Sumu 83:18 likamba kuti: “Imwi, yo zina linu ndimwi Yehova, imwi pe ndimwi Wapachanya Limu pacharu chosi chapasi.” Yesu wakhumbanga kuti ŵanthu aziŵi kuti Chiuta waunenesa ndiyani, ndipu wanguŵasambiza zina laki. (Ŵerengani Yohane 17:6.) Iyu wangukamba kuti: “Yehova Chiuta waku ndiyu utenere kumusopa, ndipu ndiyu pe yo utenere kumuchitiya uteŵeti wakupaturika.” (Mateyu 4:10) Mwaviyo, isi nge ateŵeti aku Chiuta tilondo vo Yesu wachitanga. Tisopa Yehova pe, tigwirisiya ntchitu zina laki, tisambiza anyidu zina laku Chiuta ndipuso vo wazamuchitiya ŵanthu wosi.
9, 10. Kumbi tilongo wuli kuti titanja ŵanthu?
9 Tikhumbika kwanjana kutuliya pasi pa mtima. Yesu wangusambiza akusambira ŵaki kuti ayanjanengi. (Ŵerengani Yohane 13:35.) Titanjana mwambula kuŵanaŵaniya ko munthu watuliya, midawuku yidu ndipuso kaya ndisi akukhupuka pamwenga akavu. Chanju cho te nachu chitenere kutiwovya kuti tichitengi vinthu mwakukoliyana nge ŵanthu a banja limoza. (Ŵakolose 3:14) Mwaviyo, tiluta cha ku nkhondu ndipuso tibaya ŵanthu cha. Bayibolu likamba kuti: “Ŵana aku Chiuta ndipuso ŵana aku Dyaboli aziŵika umampha ndi fundu iyi: Weyosi yo waleka kuchita urunji kweniso yo waleka kwanja mubali waki, wakutuliya kwaku Chiuta cha.” Likamba so kuti: “Tiyanjanengi ndipu tingachitanga nge Kaini cha yo wangutuliya kwa muheni yo ndipu wangubaya muvurwa waki.”
10 Tigwirisiya ntchitu nyengu, nthazi kweniso vinthu vo te navu kuti tichisanengi. (Ŵahebere 10:24, 25) Mwaviyo, ‘tichitiya ŵanthu wosi vinthu vamampha.’
11. Ntchifukwa wuli tigomeza kuti Yesu ndi nthowa yakutilongoze kwaku Chiuta?
11 Tikhumbika kugomeza Yesu chifukwa iyu ndi nthowa yakutilongoze kwaku Chiuta. Bayibolu likamba kuti: “Mulivi utasi mwa munthu weyosi, chifukwa palivi zina linyaki pacharu, lo lapasika ku ŵanthu lo lingatitasa.” (Machitidu 4:12) Mu Mutu 5, tikusambira kuti Yehova wangutuma Yesu kuti wazipereki umoyu waki nge sembi. (Mateyu 20:28) Yehova wakusankha Yesu kuti wazilamuliyi charu chapasi. Ndichu chifukwa chaki Bayibolu lititikambiya kuti titenere kuvwiya Yesu asani tikhumba kuzija ndi umoyu wamuyaya.
12. Ntchifukwa wuli tikhumbika cha kuchitaku ndali?
12 Titenere cha kuchitaku ndali. Yesu wachitangaku cha ndali. Pa nyengu yo wayesekanga, wangukambiya Pilato, yo wenga nduna yachiroma kuti: “Ufumu wangu ngwa charu chinu cha.” (Ŵerengani Yohane 18:36.) Nge Yesu, nasi te akugomezeka ku Ufumu wakuchanya ndipu pachifukwa chenichi kaya tingaja charu nichi tichitaku cha ndali. Mbunenesa kuti Bayibolu lititikambiya kuti tivwiyengi “ŵanthu wo ŵe ndi mazaza,” kung’anamuwa maboma. (Ŵaroma 13:1) Tivwiya marangu nga charu cho tija. Chinanga kuti ve viyo, asani dangu la charu cho likoliyana cha ndi marangu ngaku Chiuta, tilondo vo akutumika angukamba. Yiwu anguti: “Titenere kuvwiya Chiuta nge wakulamuliya mumalu mwakuvwiya ŵanthu.”
13. Kumbi tipharazanji za Ufumu waku Chiuta?
13 Tigomeza kuti ndi Ufumu waku Chiuta pe wo wazamumalisa masuzu ngosi. Yesu wangukamba kuti “uthenga wamampha wa Ufumu” wazamupharazika pacharu chosi chapasi. (Ŵerengani Mateyu 24:14.) Palivi boma la ŵanthu lo lingachita vo Ufumu waku Chiuta utichitiyengi. (Sumu 146:3) Yesu wakutisambiza mo tingapemphe Ufumu waku Chiuta, iyu wanguti: “Ufumu winu uzi. Khumbu linu lichitiki, kuchanya kweniso pacharu chapasi.” (Mateyu 6:10) Bayibolu lititikambiya kuti Ufumu waku Chiuta unangengi maboma ngosi nga ŵanthu ndipu ndiwu pe “wazamuwusa mpaka muyaya.”
14. Kumbi muwona kuti mbayani wo asopa Chiuta mu nthowa yo iyu wazomereza?
14 Ŵanaŵaniyani fundu zo takambisana ndipu jifumbeni kuti: ‘Mbayani wo asambiza fundu zakutuliya m’Bayibolu? Mbayani wo apharaziya ŵanthu za zina laku Chiuta? Mbayani wo atanjana ndipuso wo agomeza kuti Chiuta wangutuma Yesu kuti wazititasi? Mbayani wo achitaku cha ndali? Nanga mbayani wo apharaza kuti Ufumu waku Chiuta pe ndiwu ungamalisa masuzu ngidu?’ Kukamba unenesa, Akaboni aku Yehova ndiwu achita venivi.
KUMBI IMWI MUCHITENGENJI?
15. Titenere kuchitanji asani tikhumba kuti Chiuta wazomerezengi kusopa kwidu?
15 Kugomeza ŵaka kuti kwe Chiuta nkhwakukwana cha. Chinanga ndi viŵanda navu, vigomeza kuti Chiuta waliku kweni vitimuvwiya cha. (Yakobe 2:19) Asani tikhumba kuti Chiuta wazomerezengi kusopa kwidu, titenere kugomeza kuti waliku ndipuso tivwiyengi vo watitikambiya.
16. Ntchifukwa wuli tikhumbika kukana kusopa kwaboza?
16 Kuti Chiuta wazomerezi kusopa kwidu, titenere kukana kusopa kwaboza. Mchimi Yesaya wangulemba kuti: “Tuwanipu pakati paki, ndipu jitoweseni.” (Yesaya 52:11; 2 Ŵakorinte 6:17) Ndichu chifukwa chaki tikhumbika cha kuchitaku chinthu chechosi chakukwasana ndi kusopa kwaboza.
17, 18. Kumbi “Babiloni Mukulu” ntchinthu wuli, nanga ntchifukwa wuli tikhumbika kutuwamu mwaliŵi?
17 Kumbi chisopa chaboza ntchinthu wuli? Ntchisopa chechosi cho chisambiza ŵanthu kusopa Chiuta mu nthowa yambula kukoliyana ndi Mazu ngaki. Bayibolu lidana visopa vosi vaboza kuti, “Babiloni Mukulu.” (Chivumbuzi 17:5) Chifukwa wuli? Pavuli pa Chigumula cho chinguchitika mu nyengu yaku Nowa, mutawuni ya Babiloni munguyambika visambizu vaboza. Visambizu venivi vinguwanda pacharu chosi. Mwakuyeruziyapu, ŵanthu wo ajanga ku Babiloni asopanga magulu ngatatu nga achiuta. Mazuŵa nganu so, matchalitchi nganandi ngasambiza kuti mwaku chiuta yumoza mwe achiuta atatu kweni Bayibolu likambiya limu kuti pe Chiuta yumoza pe, Yehova ndipu Yesu ndiyu Mwana waki. (Yohane 17:3) Ŵanthu wo ajanga ku Babiloni agomezanga so kuti asani munthu wafwa, pe chinthu chinyaki cho chilutiriza kuja ndi umoyu ndipu chinthu chenicho chitombozeka ndi motu wamuyaya. Venivi vaboza.
18 Chiuta wakukambiya limu kuti pambula kuswera yapa, visopa vosi vaboza wavituzengepu. (Chivumbuzi 18:8) Kumbi mwawona kukhumbika kwakutuwamu liŵi muchisopa chaboza? Yehova Chiuta wakhumba kuti mungasweranga cha kutuwamu.
19. Kumbi Yehova wachitengenji asani mwayamba kumuteŵete?
19 Asani mwasankha kutuwamu muchisopa chaboza kuti muyambi kuteŵete Yehova, anyinu anyaki pamwenga a mubanja linu avwisisengi cha chifukwa cho mwasankhiya kuchita viyo ndipu angayamba kukuchitiyani nkhaza. Kweni ziŵani kuti Yehova wangakusiyani cha. Mujengi mubanja la pacharu chosi lo litanjana nadi ndipu le ndi ŵanthu mamiliyoni nganandi. Kusaziyapu pa fundu yeniyi, mwazamulonde umoyu wamuyaya mucharu chifya. (Marko 10:28-30) Vingachitika kuti anyinu anyaki kweniso a mubanja linu wo atikutinkhani chifukwa chakuti mwayamba kuteŵete Yehova, kunthazi nawu angaziyamba kusambira Bayibolu.
20. Ntchifukwa wuli mukhumbika kusopa Chiuta mu nthowa yo iyu wazomereza?
20 Pambula kuswera yapa, Chiuta watuzengepu vinthu vosi viheni ndipu Ufumu waki uyambengi kulamuliya charu chapasi. (2 Petro 3:9, 13) Kukamba unenesa, yazamuja nyengu yakukondwesa ukongwa! Tazamusopanga mu nthowa yo Yehova wakhumba. Mwaviyo, mukhumbika kuchitapu kanthu sonu kuti musopengi Chiuta mu nthowa yo iyu wazomereza.


c: text/html

text:
SAMBIRO 15
Chifukwa Wuli Ntchiwemi Kulutilira Kumanya Chiuta?
1. Kasi uwemi wa kulutilira kusambira Baibolo ngwakuti wuli?
Chifukwa cha ivyo mwasambira mu Baibolo, sono mukwenera kuti mukumutemwa chomene Yehova. Kweni kulekera penepapa yayi. (1 Petrosi 2:2) Kuti muzakasange umoyo wamuyirayira, lutilirani kusambira Mazgu gha Chiuta na kuŵa nayo pafupi.—Ŵazgani Yohane 17:3; Yuda 21.
Chipulikano chinu chikurenge para mukulutilira kusambira vya Chiuta. Ichi chimovwiraninge kuti mukondweske Chiuta. (Ŵahebere 11:1, 6) Chimovwiraninge kuti musinthe nkharo yinu na kuchita ivyo Chiuta wakukhumba.—Ŵazgani Milimo 3:19.
2. Pakuti mwamanya vinandi vya Chiuta, kasi mungawovwira wuli ŵanyinu?
Kanandi para tasambira kanthu, tikutemwa kuphalirako ŵanyithu. Uku mukusambira Baibolo, mumanyenge umo mungalongosolera Malemba kuti ŵanji ŵapulikiske ivyo mukugomezga, na viwemi ivyo Chiuta walayizga.—Ŵazgani Ŵaroma 10:13-15.
Ŵanandi ŵakuphalirako dankha ŵabwezi na ŵabali ŵawo uthenga uwemi uwo ŵasambira. Kweni yowoyani makora. Muleke kuŵaphalira kuti chisopa chawo ntchautesi. Imwe ŵaphalirani ivyo Chiuta walayizga. Kweniso kumbukani kuti kanandi ŵanthu ŵakutoleka mtima na nkharo yinu kuluska ivyo mukuyowoya.—Ŵazgani 2 Timote 2:24, 25.
3. Kasi mungaŵa pafupi na Chiuta m’paka mpha?
Sono mukumutemwa chomene Chiuta, chifukwa mukusambira Mazgu ghake. Ntheura muŵenge mubwezi wa Yehova. Nakuti namwe mungaŵa yumoza wa ŵana ŵake.—Ŵazgani 2 Ŵakorinte 6:18.
4. Kasi mungachita wuli kuti muleke kuwelera nyuma?
Lutilirani kusambira Mazgu gha Chiuta. (Ŵahebere 5:13, 14) Pemphani yumoza wa Ŵakaboni ŵa Yehova kuti wasambire namwe Baibolo mu buku la Kasi Baibolo Likusambizgachi Chomenechomene? Para mulutilirenge kusambira Mazgu gha Chiuta, vinthu vyendenge makora.—Ŵazgani Salmo 1:1-3; 73:27, 28.
Yehova, uyo ni Chiuta wakukondwa, ndiyo wakutiphalira uthenga uwemi uwo tasambira. Mungasendelera kwa iyo usange mukuwungana na ŵanthu ŵake. (Ŵahebere 10:24, 25) Para mulutilirenge kukondweska Yehova, muzamusanga umoyo wamuyirayira. Palije chakuzirwa icho mungachita kuluska kusendelera kwa Chiuta.—Ŵazgani 1 Timote 1:11; 6:19.
Manyani Vinandi
MAUNGANO
Kasi pa Nyumba ya Ufumu Pakuchitika Vichi?
Lutani kuti mukawone ivyo vikuchitika.
KUSAMBIRA BAIBOLO
Chifukwa Wuli Mukwenera Kusambira Baibolo?
Baibolo likuzgora mafumbo ghakuzirwa gha ŵanthu ŵanandi pa charu chose. Kasi mukukhumba kuti mafumbo ghinu ghazgoreke?
Kasi Baibolo Likusambizgachi Chomenechomene?
Sendelerani kwa Chiuta mu Pemphero
Kasi Chiuta wakupulika para mukupemphera? Kuti musange zgoro lake, mukwenera kumanya dankha ivyo Baibolo likusambizga pa nkhani ya pemphero.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nkhani Nambara 34: Mtundu Wuphya wa Cakurya
Kasi ungazunura zina la ico ŵanthu ŵakusora pasi? Cikuwoneka nga nchiwuvi cakukhoma. Nchituŵa, cakupapatala ndiposo cipepefu. Kweni nchiwuvi cakukhoma cara; nchakurya.
Pakajumpha waka pafupifupi mwezi umoza pera kufumira apo Ŵaisrayeli ŵakafuma mu Egupto. Ŵakafika mu mapopa. Mu mapopa mukumera vyakurya vicoko comene, antheura ŵanthu ŵakadandaura, ŵakati: ‘Mphanyi Ciuta wakatikomera mu Egupto. Ku Egupto tikaŵa na vyakurya vyose ivyo tikakhumbanga.’
Yehova wakati: ‘Nilokweskenge vyakurya kufumira kucanya.’ Ici ndico Yehova wakacita. Na mulenji zuŵa lakulondezgapo Ŵaisrayeli ŵati ŵawona cinthu cituŵa cawa pasi, ŵakafumbana yumoza na munyake: ‘Kasi nchivici ici?’
Mozesi wakati: ‘Ici nchakurya ico Yehova wamupani kuti murye.’ Ŵanthu ŵakacithya MANA. Cikanowanga nga ni cingwa ico ŵasazgako uci.
Mozesi wakaphalira ŵanthu kuti: ‘Mukwenera kutora kwakulingana na umo munthu waliyose wakuryera.’ Iwo ŵakacita ici mulenji wuliwose. Para zuŵa layamba kuthukira, mana agho ŵakaghalekanga pasi kwambura kutora ghakasongonokanga.
Mozesi wakayowoyaso kuti: ‘Paŵavye munthu uyo wasideko mupaka mulenji.’ Kweni ŵanthu ŵanyake ŵakapulikira yayi. Kasi ukumanya ico cikacitika? Kufika mulenji, mana agho ghakasungika ghakaŵa na mphorozi, ndipo ghakamba kununkha!
Ndipouli, pali zuŵa limoza mu sabata ilo Yehova wakaphalira ŵanthu kutora mana gha mazuŵa ghaŵiri. Ili ni zuŵa la nambara sikisi. Yehova wakaphalira ŵanthu kuti ŵasunge mana ghanyake mupaka zuŵa lakulondezgapo cifukwa wakenelanga kulokweska mana ghaliyose cara pa zuŵa la nambara sikisi. Para ŵasunga mana kufikira pa zuŵa la nambara seveni, ghakaŵanga na mphorozi yayi ndiposo ghakanunkhanga yayi! Uwu ni munthondwe unyake!
Yehova wakaryeska Ŵaisrayeli mana vilimika vyose ivyo ŵakakhala mu mapopa.
Exodus 16:1-36; Maŵazgo 11:7-9; Joshua 5:10-12.
Mafumbo
- Nchivici ico ŵanthu ŵakusora pa cithuzithuzi apa, ndipo cikucemeka civici?
- Ni ulongozgi wuli uwo Mozesi wakapeleka wakukhwaskana na kasolero ka mana?
- Nchivici ico Yehova wakaphalira ŵanthu kuti ŵacite pa zuŵa la cinkhondi na cimoza (6), ndipo cifukwa wuli?
- Ni munthondwe wuli uwo Yehova wakacita para mana ghasungika mupaka pa zuŵa la cinkhondi na ciŵiri?
- Nkhwa utali wuli uwo Yehova wakaryeska ŵanthu mana?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Exodus 16:1-36 na Maŵazgo 11:7-9.
Ni mwauli umo lemba la Exodus 16:8 likulongolera kukhumbikwa kwa kucindika ŵanthu ŵakwimikika mu mpingo wa Cikhristu? (Heb. 13:17)
Ni mwauli umo mu mapopa Ŵaisrayeli ŵakakumbuskikira mwakuwelezgawelezga kuti zuŵa lililose ŵagomezgenge Yehova? (Ex. 16:14-16, 35; Dute. 8:2, 3)
Kasi Yesu wakati mana ghakwimira vici, ndipo ni mwauli umo tikwandulira na “cingwa cakufuma kucanya”? (Yoh. 6:31-35, 40)
- Ŵazgani Joshua 5:10-12.
Kasi Ŵaisrayeli ŵakarya mana kwa vilimika vilinga, ni mwauli umo ici cikaŵira ciyezgo kwa iwo, ndipo tikusambirapoci pa nkhani iyi? (Ex. 16:35; Maŵa. 11:4-6; 1 Kor. 10:10, 11)


text:
Kumbi Akaboni aku Yehova Agomezga Chipanganu Chakali?
Hinya. Akaboni aku Yehova agomezga kuti Bayibolo losi ‘ndakuwuzirika ndi Chiuta ndipuso ndakwandulisa.’ (2 Timote 3:16) Bayibolo losi lisazgapu Chipanganu Chakali ndi Chipanganu Chasonu nge mo ŵanthu anandi atingadaniya. Kweni Akaboni aku Yehova atingadana kuti Malemba Ngachihebere ndi Malemba Ngachigiriki Ngachikhristu. Ivi vitovya kuti tilekengi kuwona kuti vigaŵa vinyaki va m’Bayibolo vakali pamwenga vakukhumbika cha.
Nchifukwa wuli Akhristu awona kuti Chipanganu Chakali ndi Chipanganu Chasonu vosi vakukhumbika?
Yehova wangukambiya wakutumika Paulo kulemba kuti: “Vo vosi vingulembeke limu, vingulembeke kusambizika kwidu.” (Ŵaroma 15:4) M’Malemba Ngachihebere mwe fundu zo zingatovya ukongwa pa umoyu widu. Mwakuyeruzgiyapu, mwe mbiri yakali kweniso ulongozgi wakovya.
Mbiri yakali yo yititiwovya. M’Malemba Ngachihebere mwe nkhani zo zikonkhoska umampha mo Chiuta wakulenge vinthu ndipuso mo ŵanthu angubudiya. Asani kwengavi nkhani zenizi tatingi titondekengi kumuka mafumbu yanga: Kumbi tikutuliya pani? Nchifukwa wuli ŵanthu atufwa? (Chiyambo 2:7, 17) Kweniso Malemba Ngachihebere ngakonkhoska vo Yehova Chiuta wachitanga ndi ŵanthu wo akondwanga ndipuso wo asuzgikanga nge mo nasi tichitiya.
—Yakobe 5:17.
Ulongozgi wakovya. Buku la Nthanthi ndi la Wakutaula, ngo ngasanirika m’Malemba Ngachihebere nge ndi ulongozgi wo utitovya ukongwa nyengu zosi. Ndipu ngatitovya kuziŵa mo tingajaliya ndi likondwa m’banja (Nthanthi 15:17), mo tingajaliya ndi maŵanaŵanu ngamampha pa nkhani ya nchitu (Nthanthi 10:4; Wakutaula 4:6), kweniso mo ampupuka angajaliya ndi umoyu walikondwa (Wakutaula 11:9–12:1).
Tingayanduwa so ukongwa asani tisambira Chilangulu chaku Mosese cho chisanirika m’mabuku ngankhondi ngakwamba m’Bayibolo. Chinanga kuti Akhristu akhumbika cha kulondo Chilangulu chenichi kweni mwe fundu zakukhumbika ukongwa zo zingatovya kuja ndi umoyu walikondwa.


text:
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Kumbi Mikaele Mura wa Angelu Ndiyani?
MIKAELE yo nchakulengeka chauzimu, wazumbulika kanandi cha m’Bayibolo. Kweni wazumbulika asani wachita chinthu chinyaki. Mu buku la Danyele, Mikaele waturwa nkhondu ndi angelu aheni; mu kalata yaku Yuda, iyu wapindana ndi Satana; ndipu mu Chivumbuzi, warwana ndi Diabolo ndi viŵanda vaki. Chifukwa chakumiya muwusu waku Yehova ndipuso kurwana ndi arwani ŵaku Chiuta, Mikaele wachita vinthu vakukoliyana ndi zina laki lo ling’anamuwa kuti, “Ndiyani Wayanana Ndi Chiuta?” Kweni kumbi Mikaele ndiyani?
Nyengu zinyaki ŵanthu aziŵika ndi mazina nganandi. Mwakuyeruzgiyapu, Yakobe waziŵikanga so kuti Yisraele ndipu wakutumika Petro wadanikanga so kuti Simone. (Chiyambo 49:1, 2; Mateyu 10:2) Mwakuyana waka, Bayibolo lilongo kuti Mikaele ndi zina linyaki laku Yesu Khristu lo waziŵikanga nalu wechendazi pacharu kweniso wati wawere kuchanya. Tiyeni tiwoni vifukwa va m’Malemba vo tikambiya viyo.
Mungelu mura. Mazu ngaku Chiuta ngakamba kuti Mikaele ndi “mungelu mura.” (Yuda 9) Mazu yanga ngang’anamuwa “mura wa angelu.” Wonani kuti Mikaele wadanika kuti mura wa angelu. Ivi vilongo kuti mungelu waviyo uyu walipu yumoza pe. Ndipu m’Bayibolo mazu ngakuti “mungelu mura” ngakamba za ŵanthu anandi cha kweni munthu yumoza pe. Kweniso Yesu ndiyu wayana kuja mura wa angelu. Pakukamba za Mbuya Yesu Khristu yo wanguyuskika, Lemba la 1 Ŵatesalonika 4:16, likamba kuti: “Ambuya ŵeneku ŵakasikanga kutuwa kuchanya ndi mdanu, ndi mazu nga mungelu mura.” Yapa mazu ngaku Yesu ngakonkhoskeka kuti nga mungelu mura. Mwaviyo, lemba ili lilongo kuti Yesu ndiyu Mikaele mungelu mura.
Mulongozgi Wankhondu. Bayibolo likonkhoska kuti “Mikaele ndi angelu ŵaki angurwana ndi nchalinda . . . ndi angelu ŵaki.” (Chivumbuzi 12:7) Ivi vilongo kuti Mikaele ndi Mulongozgi wa nkhondu wa angelu akugomezgeka. Lemba la Chivumbuzi likonkhoska so kuti Yesu ndi Mulongozgi wa gulu la angelu akugomezgeka. (Chivumbuzi 19:14-16) Ndipu wakutumika Paulo wazumbuwa mwakudunjika kuti “Ambuya Yesu” ndi “Angelu anthazi yaki.” (2 Ŵatesalonika 1:7; Mateyu 16:27; 24:31; 1 Petro 3:22) Bayibolo likamba vaku Mikaele ndi “angelu ŵaki” kweniso Yesu ndi “angelu ŵaki.” (Mateyu 13:41) Pakuti palivi peposi po mazu ngaku Chiuta ngakamba kuti kuchanya kwe magulu ngaŵi nga angelu akugomezgeka, limoza lakulongozgeka ndi Mikaele ndipu linyaki lakulongozgeka ndi Yesu, mphakwenere kukamba kuti Mikaele ndi munyaki so cha, kweni ndi Yesu Khristu pa udindu waki wakuchanya. *
^ ndimi 1 Wonani ukaboni wakuti zina lakuti Mikaele nda Mwana waku Chiuta mu buku la Chichewa la Samalani Ulosi wa Danieli! mapeji 204 mpaka 205, ndipuso la Chingelezi la Insight on the Scriptures Voliyumu 2, mapeji 393-4, mabuku yanga ngakupharazgika ndi Akaboni aku Yehova.


text:
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Kumbi “Mzimu” Nchinthu Wuli?
KUMBI muŵanaŵananji asani mwavwa mazu ngakuti “mzimu”? Ŵanthu anandi agomezga kuti mazu yanga ngang’anamuwa chinthu chinyaki chambula kuwoneka ndipuso chambula kufwa cho che muliŵavu lidu. Yiwu aŵanaŵana kuti asani munthu wafwa chinthu chenichi chituwamu muliŵavu la munthu ndi kulutirizga kuja ndi umoyu kumalu nganyaki. Pakuti chigomezgu ichi nchakuwanda ukongwa, ŵanthu anandi azizwa asani ŵavwa kuti ivi ndivu Bayibolo lisambiza cha. Nanga kumbi mzimu nchinthu wuli malinga ndi vo Mazu ngaku Chiuta ngakamba?
Pakulemba mazu ngakuti “mzimu,” akulemba Bayibolo angugwiriskiya nchitu mazu ngachihebere ngakuti ruʹach pamwenga ngachigiriki ngakuti pneuʹma. Malemba ngakonkhoska vo mazu ngaŵi yanga ngang’anamuwa. Mwakuyeruzgiyapu, Lemba la Sumu 104:29 NW, likamba kuti: “Asani [imwi Yehova] mwatuzgaku mzimu [ruʹach] wawu, vitufwa; ndi kuwere ku dongu ko vikutuliya.” Ndipu Lemba la Yakobe 2:26, likamba kuti “liŵavu lo pade pa mzimu ndakufwa.” M’mavesi yanga, “mzimu” ung’anamuwa chinthu cho chichitiska kuti liŵavu lije lamoyu. Kwambula mzimu, mbwenu liŵavu ndakufwa. Mwaviyo, m’Bayibolo mazu ngakuti ruʹach atingang’anamuliya kuti “mzimu” pe cha, kweni atingang’anamuliya so kuti ndi “nthazi,” pamwenga nthazi yo yichitiska kuti umoyu uŵepu. Mwakuyeruzgiyapu, pakukamba za Zandi wa mnyengu yaku Nowa, Chiuta wanguti: “Ndikatoliyanga zandi wa maji pa charu kunanga chamoyu chechosi cho che ndi nthazi [ruʹach] ya umoyu pasi pa mtambu.” (Chiyambo 6:17; 7:15, 22, NW) Pachifukwa ichi, “mzimu” ndi nthazi yambula kuwoneka yo yija mu vakulengeka vosi vamoyu.
Liŵavu likhumbika mzimu kuti lije ndi umoyu, nge mo viliri ndi wayilesi, kuti yimbengi yikhumbika kuŵikamu mabatire ndi kuyijula, ndipu nthazi yamagesi yo yija mu mabatire ndiyu yichitiska kuti wayilesi yimbengi. Kweni kwambula mabatire wayilesi yingagwira nchitu cha. Ivi ndivu vichitika so ndi mawayilesi nganyaki ngo ngatende magesi. Mwakuyana waka, mzimu ndi nthazi yo yichitiska kuti liŵavu lije ndi umoyu. Mzimu utuvwa kanthu cha ndipuso uŵanaŵana cha nge mo magesi ngaliri. Mzimu ndi nthazi waka. Kweni kwambula mzimu, pamwenga kuti nthazi ya umoyu, maliŵavu ngidu ‘ngatufwa ndi kuwere kudongu,’ nge mo wangukambiya wakulemba buku la sumu.
Pakukamba za nyifwa ya munthu Lemba la Wakutaula 12:7, likamba kuti: “Fuvu [la liŵavu laki] liwere ku dongu nge ndimo linguŵiya, ndipu mzimu uwere kwaku Chiuta yo wanguwupaska.” Asani mzimu, pamwenga kuti nthazi ya umoyu yatuwa mu liŵavu, liŵavu litufwa ndi kuwere ku dongu kweniko likutuliya. Mwakuyana waka, nthazi ya umoyu yiwere kwaku Chiuta kweniko yikutuliya. (Jobu 34:14, 15; Sumu 36:9) Kweni ivi ving’anamuwa kuti nthazi ya umoyu yitenda ulendu wakuya kuchanya cha. M’malu mwaki ving’anamuwa kuti munthu yo wafwa kuti waziyuskiki, vithemba Yehova Chiuta. M’nthowa yinyaki tingakamba kuti umoyu waki we m’manja mwaku Chiuta. Mzimu pamwenga nthazi ya umoyu yingapaskika ku munthu kuti waje so ndi umoyu kuziya mu nthazi yaku Chiuta pe.
Vakukondweska ukongwa kuziŵa kuti ivi ndivu Chiuta wazamuchitiya ŵanthu wosi wo ŵe mu “masanu ngachikumbusku.” (Yohane 5:28, 29, NW) Panyengu yachiyuka, Yehova wazamupangiya ŵanthu wo akufwa maliŵavu ngafya ndi kuŵikamu mzimu pamwenga kuti nthazi ya umoyu. Ili lazamukuŵa zuŵa lakukondweska ukongwa.
Asani mukhumba kusambira vinandi vakukwasana ndi mo mazu ngakuti “mzimu” ngagwiriskikiya nchitu m’Bayibolo, mungasaniya fundu zamampha ukongwa mu kabuku ka Chichewa ka Njira ya ku Moyo Wosatha


text:
MUTU 18
Ubatizu Kweniso Ubwezi Winu ndi Chiuta
Kumbi ubatizu wachikhristu uchitika wuli?
Kumbi mutenere kuchitanji kuti muje akwenere kubatizika?
Kumbi munthu watijipatuliya wuli kwaku Chiuta?
Kumbi chifukwa chapade chakubatizikiya ndi nichi?
1. Nchifukwa wuli munthurumi wa ku Etiopia wangupempha kuti wabatiziki?
“AWONANI, maji! Chitindikanizga nchine kubatizika?” Fumbu ili lingufumbika ndi munthurumi wa ku Etiopia, mu vyaka 100 vakwamba. Mkhristu munyaki zina laki Filipu wangumusimikizgiya kuti Yesu wenga Mesiya wakulayizgika. Munthurumi uyu wati wakwaskika ndi vo wangusambira kutuwa m’Malemba, wanguchitapu kanthu. Wangulongo kuti wakhumba kubatizika.
2. Kumbi nchifukwa wuli mutenere kuyiŵanaŵaniya ukongwa nkhani ya ubatizu?
2 Asani mukusambira kali mitu yosi yakuvuli ya buku ili ndi yumoza wa Akaboni aku Yehova, namwi mungafumba kuti, ‘Nchine cho chitinditondekeska kubatizika?’ Pasonupanu mutenere kuti mwasambira vakukwaskana ndi layizgu la m’Bayibolo lakuzija ndi umoyu wambula kumala mu Paradayisu. (Luka 23:43; Chivumbuzi 21:3, 4) Mwasambira so uneneska wakukwaskana ndi mo akufwa aliri kweniso chilindizga cha chiyuka. (Wakutaula 9:5; Yohane 5:28, 29) Akhumba mwaja muchiungana ndi Akaboni aku Yehova pa maunganu ngawu nga mpingu ndipu mwajiwone mwija kuti atesesa kusopa mwauneneska. (Yohane 13:35) Chinthu chakuzirwa ukongwa nchakuti mwayamba kukuzga ubwezi winu ndi Yehova Chiuta.
3. (a) Kumbi Yesu wanguŵakambiyanji akusambira ŵaki? (b) Kumbi ubatizu wam’maji uchitika wuli?
3 Kumbi mungalongo wuli kuti mukhumba kuteŵete Chiuta? Yesu wangukambiya akumulondo ŵaki kuti: ‘Rutani sambizani ŵanthu amitundu yosi, ndi kuŵabatiza.’ (Mateyu 28:19) Yesu wangulongo chakuwoniyapu chamampha mwakubatizika m’maji. Angumuwaziya pamwenga kumudira waka maji pamutu cha. (Mateyu 3:16) Mazu ngakuti “batiza,” ngakutuwa ku mazu nga Chigiriki ngo ngang’anamuwa “kubizga.” Mwaviyo, ubatizu wachikhristu ung’anamuwa kubizga pamwenga kutupika liŵavu losi m’maji.
4. Kumbi ubatizu wam’maji ulongonji?
4 Munthu weyosi yo wakhumba kuja pa ubwezi ndi Yehova Chiuta watenere kubatizika m’maji. Ubatizu wapakweru ulongo kuti mukhumba kuteŵete Chiuta. Ubatizu ulongo kuti mwe ŵakukondweskeka kuchita khumbu laku Yehova. (Sumu 40:7, 8) Kweni pe vinthu vinyaki vo mutenere kuchita kuti mubatiziki.
MUTENERE KUJA NDI CHIZIŴISKU KWENISO CHIVWANU
5. (a) Kumbi chinthu chakwamba cho mutenere kuchita kuti mubatiziki ndi nichi? (b) Nchifukwa wuli maunganu ngachikhristu ngakukhumbika?
5 Chinthu chakwamba nchenicho mwayamba kali kuchita. Mwachita wuli venivi? Mwasambira vakukwaskana ndi Yehova Chiuta ndi Yesu Khristu, chifukwa chakusambira Bayibolo nyengu zosi. (Yohane 17:3) Kweni pe vinthu vinandi vo mutenere kusambira. Akhristu atenere ‘kuzazika ndi chiziŵisku cha khumbu laku Chiuta.’ (Ŵakolose 1:9) Kuluta ku maunganu nga mpingu nga Akaboni aku Yehova kungakuwovyani ukongwa kuti muchiti venivi. Nchinthu chakuzirwa ukongwa kusanirika pa maunganu yanga. (Ŵahebere 10:24, 25) Kuwungana nyengu zosi kukuwovyeningi kuti muŵi ndi chiziŵisku chikulu chakukwaskana ndi Chiuta.
6. Kumbi mutenere kuziŵa vinthu vinandi wuli va m’Bayibolo kuti mubatiziki?
6 Mbuneneska kuti mutenere kuziŵa Bayibolo losi cha kuti mubatiziki. Munthurumi wa ku Etiopia waziŵangaku vinthu vinyaki va m’Malemba, kweni wakhumbikanga kuti wawovyeki kuvwisa vigaŵa vinyaki va m’Malemba. (Machitidu 8:30, 31) Mwakuyana waka, namwi so mweche ndi vinandi vakuti musambiri. Ndipu mulekengi cha kusambira vakukwaskana ndi Chiuta. (Wakutaula 3:11) Kweni mwechendabatiziki, mutenere kuziŵa ndi kuzomerezga visambizu vinyaki vakwamba va m’Bayibolo. (Ŵahebere 5:12) Visambizu venivi visazgapu, uneneska wakukwaskana ndi mo akufwa aliri ndipuso kuzirwa kwa zina laku Chiuta ndi Ufumu waki.
7. Kumbi kusambira Bayibolo kungakuwovyani wuli?
7 Kweni kuziŵa waka vinthu nkhwakukwana cha, chifukwa ‘kwambura chivwanu vingachitika cha kumukondweska Chiuta.’ (Ŵahebere 11:6) Bayibolo lititikambiya kuti ŵanthu anyaki a ku Korinte ŵati avwa uthenga wachikhristu, “ŵanguvwana, ndipu ŵangubatizika.” (Machitidu 18:8) Mwakuyana waka, kusambira Bayibolo kutenere kukuwovyani kuja ndi chivwanu chakuti Bayibolo ndi Mazu ngaku Chiuta ngakuuzirika. Kusambira Bayibolo kutenenere kukuwovyani kuti mugomezgengi malayizgu ngaku Chiuta ndipuso kuti sembi yaku Yesu yingakupozomoskani.
MUKAMBIYENGEKU ANYINU UNENESKA WA M’BAYIBOLO
8. Kumbi nchinthu wuli cho chikuwovyeningi kukambiyaku anyinu vo musambira?
8 Asani chivwanu chinu chikuwa, musaniyengi kuti nkhwakusuzga kusunga waka mumtima vo mwasambira. (Yeremiya 20:9) Ivi vikuchitiskeningi kuti mukambiyengeku anyinu vakukwaskana ndi Chiuta ndipuso vilatu vaki.
9, 10. (a) Kumbi mbayani wo mungayamba kuŵakambiya uneneska wa m’Bayibolo? (b) Kumbi mutenere kuchitanji asani mukhumba kwamba kupharazga ndi Akaboni aku Yehova?
9 Mungayamba kupharazga uneneska wa m’Bayibolo mwakukambiyaku abali ŵinu, anyinu, azengezgani ŵinu ndipuso wo mugwira nawu nchitu pamwenga wo musambira nawu sukulu. Mukuluta kwanyengu, mukhumbengi kupharazga limoza ndi Akaboni aku Yehova. Asani ndivu muŵanaŵana, kambiskanani ndi yumoza wa Akaboni aku Yehova yo musambira nayu Bayibolo. Asani vawoneka kuti mwe akwenere kupharazga ndi mpingu, ŵara a mpingu apangengi manozgeru ngakuti imwi ndi wo atikusambizani mukakumani ndi ŵara a mpingu ŵaŵi.
10 Ivi vikuwovyeningi kuti muziŵani umampha ndi ŵara achikhristu anyaki, wo aliska mskambu wa mbereri zaku Chiuta. (Machitidu 20:28; 1 Petro 5:2, 3) Asani ŵara yaŵa awona kuti muvwisa ndi kugomezga visambizu vakwamba va m’Bayibolo, ndipu muchita vinthu mwakukoliyana ndi marangu ngaku Chiuta, ndipuso kuti mukhumbadi kuja yumoza wa Akaboni aku Yehova, akuziŵiskeningi kuti mwe ŵakwenere kupharazga nge mupharazgi wambula kubatizika wa uthenga wamampha.
11. Kumbi ndi vinthu wuli vo anyaki atenere kusintha ŵechendaje apharazgi?
11 Ŵara a mpingu yaŵa, akhoza so kuwona kuti pe vinthu vinyaki vo mukhumbika kusintha pa umoyu winu kuti muŵi ŵakwenere kupharazga limoza ndi mpingu. Ivi vingasazgapu kuleka mijalidu yinyaki yo mwachitanga ku ubendi. Mwaviyo, mwechendapemphi kuti muje mpharazgi wambula kubatizika, mutenere kuleke limu maubudi ngosi ngakulungakulu nge ureŵi, uroŵevu ndipuso kumwa munkhwala wakuzunguzga wongu.
LAPANI NDI KUNG’ANAMUKA MTIMA
12. Kumbi nchifukwa wuli kulapa nkhwakukhumbika?
12 Mutenere so kuchita vinthu vinyaki kuti muyenere ubatizu. Wakutumika Petro wangukamba kuti: ‘Lapani ndi kung’anamuka kuti mphulupulu zinu zigowokereki.’ (Machitidu 3:19) Kulapa kung’anamuwa kujivwiya lisungu chifukwa cha vinthu viheni vo mwachita. Munthu yo wenga ndi nkharu yiheni watenere kulapa nadi, kweni chinanga ndi munthu yo walekanga kuchita vinthu viheni nayu watenere so kulapa. Chifukwa wuli? Chifukwa chakuti taŵanthu tosi te akubuda ndipu tikhumbika kuti Chiuta watigowoke. (Ŵaroma 3:23; 5:12) Mwechendayambi kusambira Bayibolo, mwaliziŵanga cha khumbu laku Chiuta. Sonu kumbi mwatingi mujengi wuli ndi umoyu wakukoliyana ndi khumbu laku Chiuta? Mwaviyo, kulapa nkhwakukhumbika.
13. Kumbi kung’anamuka nkhuchitanji?
13 Munthu yo walapa wakhumbika so kung’anamuka pamwenga ‘kunyongoka.’ Mutenere kuchita vinandi kuruska waka kujivwiya lisungu. Mukhumbika kuleke limu vo mwachitanga kali ndi kusimikizga mtima kuti muchitengi vakwenere kwamba sonu. Kulapa ndi kung’anamuka ndi vinthu vakukhumbika ukongwa kuti mubatiziki.
KUJIPATULIYA
14. Kumbi chinthu chakukhumbika cho mutenere kuchita mwechendabatiziki ndi nichi?
14 Pe chinthu chinyaki so cho mutenere kuchita mwechendabatiziki. Mutenere kujipatuliya kwaku Yehova Chiuta.
15, 16. Kumbi kujipatuliya kwaku Chiuta kung’anamuwanji, nanga nchinthu wuli cho chichitiska kuti munthu wajipatuliyi?
15 Asani mwajipatuliya kwaku Yehova Chiuta mwakuromba rombu lakutuwa pasi pamtima, ndikwesa mutimulayizga kuti mumuteŵetiyengi iyu yija pe nyengu zosi. (Marangu 6:15) Sonu kumbi nchifukwa wuli munthu wangasankha kuchita viyo? Tiyeruzgiyi kuti mnyamata wakhumba msungwana. Iyu wangamuyanja ukongwa asani wangaziŵa vinandi vakukwaskana ndi msungwana yo ndipuso asani wangawona kuti we ndi mijalidu yamampha. Vachiziŵikiyevi kuti mukuluta kwanyengu watoranengi nayu. Mbuneneska kuti kuto kumupaskengi maudindu nganyaki. Kweni chifukwa chakumwanja wangatondeka cha kumuto.
16 Asani mwaziŵa Yehova ndi kumwanja, mumuteŵetiyengi kwambula kuwere vuli pamwenga kumusopa kwambula kulekezga. Weyosi yo wakhumba kulondo Mwana waku Chiuta, Yesu Khristu, watenere ‘kujikana.’ (Marko 8:34) Tilongo kuti tajikana asani tiwonesesa kuti vakukhumba vidu vitititondekeska kuvwiya Chiuta cha. Sonu mwechendabatiziki mutenere kuwonesesa kuti kuchita khumbu laku Yehova Chiuta ndichu chinthu chakwamba pa umoyu winu.
KUMALANA NDI MANTHA NGAKUTI MUKHOZA KUTONDEKA
17. Nchifukwa wuli ŵanthu anyaki angatondeka kujipatuliya kwaku Chiuta?
17 Ŵanthu anyaki aziŵanizga kujipatuliya kwaku Yehova chifukwa chakuti atopa kupanga chakusankha chikulu viyo ichi. Angawopa kuja ndi udindu kwaku Chiuta chifukwa chakuja Mkhristu wakujipatuliya. Yiwu aŵanaŵana kuti mbumampha kuleka kujipatuliya chifukwa chakopa kuti angatondeka kufiska udindu wawu ndipuso kuti angaguŵiska Yehova.
18. Kumbi nchinthu wuli cho chingakuwovyani kuti mujipatuliyi kwaku Yehova?
18 Kwanja Yehova kukuwovyeningi kuti mujipatuliyi kwaku iyu ndi kuyesesa kuti mujengi ndi umoyu wakukolerana ndi kujipatuliya kwinu. (Wakutaula 5:4) Asani mwajipatuliya, mukhumbisiskengi kuti “mwendengi kwakwenere Ambuya, [Yehova] ndi kwakuŵakondweska.” (Ŵakolose 1:10) Asani mutanja Chiuta, muwonengi kuti kuchita khumbu laki nkhwakusuzga cha. Vambula kukayikiska kuti mungakolerana ndi mazu ngo wangulemba wakutumika Yohane kuti: “Chifukwa chenichi nchanju cho chaku Chiuta, kuti tisungi marangu ngaki; ndipu marangu ngaki ngo kuti ngazitu cha.”
19. Kumbi nchifukwa wuli mutenere cha kopa kujipatuliya kwaku Chiuta?
19 Kuti mujipatuliyi kwaku Yehova mukhumbika kuja wakufikapu cha. Yehova waziŵa vo mungafiska ndi vo mungatondeka kufiska, ndipu wakhumba kuti muchitengi vo mungatondeka kuchita cha. (Sumu 103:14) Iyu wakhumba kuti muchitengi umampha nyengu zosi ndipu wakuwovyeningi. (Yesaya 41:10) Mukhoza kusimikizga kuti asani mugomezga Yehova ndi mtima winu wosi, iyu ‘wakanyoroskanga nthowa zinu.’
LONGONI KUJIPATULIYA KWINU MWAKUBATIZIKA
20. Nchifukwa wuli kujipatuliya kwaku Yehova kutenere kuja nkhani yakumwija pe cha?
20 Kuŵanaŵaniya vinthu vosi vo takambiskana, kungakuwovyani kuti mujipatuliyi kwaku Yehova mwakuromba. Weyosi yo watanja Chiuta watenere ‘kupharazga pakweru chivwanu chaki kuti wataskiki.’ (Ŵaroma 10:10) Kumbi mungachita wuli venivi?
21, 22. Kumbi mungachitanji kuti ‘mupharazgi pakweru chivwanu chinu’?
21 Kambiyani wakukumaniska nchitu za wupu wa ŵara wa mpingu winu kuti mukhumba kubatizika. Iyu wakambiyengi ŵara anyaki kuti akufumbeni mafumbu ngakukwaskana ndi visambizu vakwamba va m’Bayibolo. Asani ŵara yaŵa awona kuti mwe akwenere, akukambiyeningi kuti mukhoza kuzibatizika pa unganu wo utuza. * Pa maunganu yanga pakambika nkhani yo yikonkhoska vo ubatizu ung’anamuwa. Wakukamba nkhani watiŵafumba mafumbu ngaŵi ŵanthu wo aluta ku ubatizu kuti alongo kuti “apharazga pakweru” chivwanu chawu.
22 Ubatizu ndiwu utikuziŵikiskani kuti mwajipatuliya kwaku Chiuta ndipuso kuti sonu mwe yumoza wa Akaboni aku Yehova. Ŵanthu wo abatizika abizgika liŵavu losi m’maji kulongo pakweru kuti ajipatuliya kwaku Yehova.
VO UBATIZU WINU UNG’ANAMUWA
23. Kumbi kubatizika “mu zina la Ada ndi la Mwana ndi la mzimu wakupaturika” kung’anamuwanji?
23 Yesu wangukamba kuti akusambira ŵaki atenere kubatizika “mu zina la Ada ndi la Mwana ndi la mzimu wakupaturika.” (Mateyu 28:19) Ivi ving’anamuwa kuti munthu yo waluta ku ubatizu waziŵa udindu waku Yehova Chiuta ndi waku Yesu Khristu. (Sumu 83:18; Mateyu 28:18) Waziŵa so nchitu ya mzimu utuŵa waku Chiuta pamwenga kuti nthazi yaki yakugwira nchitu.
24, 25. (a) Kumbi ubatizu umiyanji?
24 Kweni ndipu wuli, ubatizu nkhubira waka m’maji cha. Kweni nchisimikizgu cha chinthu chinyaki chakuzirwa ukongwa. Kubira m’maji kulongo kuti mwafwa kunchitu zo mwachitanga kali. Kuzuŵuka m’maji kulongo kuti mwaja so ndi umoyu kuti muchiti khumbu laku Chiuta. Kumbukani so kuti mwajipatuliya kwaku Yehova Chiuta pe, kuti mwajipatuliya ku nchitu, vo vakuchitiskani, ŵanthu anyaki pamwenga gulu cha. Kujipatuliya ndi ubatizu nchiyambi waka cha ubwezi winu wakukho ndi Chiuta.
25 Ubatizu ndiwu ung’anamuwa kuti mwataskika cha. Yesu Khristu wangukamba kuti: “Kweni wakukunthiyapu mpaka umari mweniyo wataskikengi.” (Matthew 24:13) Ubatizu nchiyambi waka. Fumbu ndakuti, kumbi mungalutirizga wuli kuja m’chanju chaku Chiuta? Mutu widu wakumaliya ndiwu umukengi fumbu ili.
^ ndimi 21 Pa maunganu nga Akaboni aku Yehova ngo ngachitika katatu pachaka, patuŵa ubatizu.


text:
Hastings Kamuzu Banda
Ngwazi Dr. Hastings Kamuzu Banda wakaba mlongozgi (president) wakwamba wa chalo cha Malaŵi. Dr. Banda wakababika mu March mu chaka cha 1898 ku Mtunthama mu Boma la Kasungu. Wakati wakumana na bazungu abo bakaba batebeti ba Chiuta (missionaries) bakufuma ku Scotland ba mpingo wa Church of Scotland uwo sono ku Malaŵi wukuchemeka CCAP (Church of Central Africa Presbyterian) mu chaka cha 1905 mu mwezi wa chinkhondi na chibiri (July) Dr. Banda wakatemwa chomene masambiro ndipo wakaluta ku School ya Mtunthama ku Kasungu iyo yikaba pasi pa Khondowe Mission ya uko sono kukuchemeka Livingstonia. Chifukwa chakutemweseska masambiro, mu chaka cha 1915 mu April, Dr. Banda wakanyamuka ku Malaŵi paulendo wakuluta ku Rhodesia (sono Zimbabwe) uko wakafumako mu December 1916 kuluta ku South Africa. Wakagwirapo zintchito nakupanga masambiro ku South Africa mpaka mu July 1925 apo wakaluta ku America uko wakapanga masambiro ya ung'anga wachizungu (Doctor of Medicine)pa Meharry Medical College, ku Nashville, mu chigaba cha Tennesse ku America ,ndipo wakamalizga mu May 1937. Mu August 1937 Dr. Banda wakaluta ku chalo cha baNgerezi uko wakalutizga masambiro ghake gha uDoctor ku Liverpool mu July 1941 na London mu May 1945. Vikati vyalema kukhala na bazungu, Dr. Banda wakaluta ku Kumasi ku Ghana mu August 1953. Ndyale za ku Nyasaland zikati zasuzga, Dr. Banda wakawelera ku Nyasaland pa 6 July 1958. Pa 6 July 1964 Nyasaland wakapokera wanangwa kufuma ku England ndipo wakasintha zina la Nyasaland kuba Malaŵi. Dr. Banda wakaba nduna yakwamba (Prime Minister) wa chalo cha Malaŵi. Malaŵi wakatola wanangwa wake wose pa 6 July 1966 apo Dr. Banda wakawa mlongozgi (President) wake. Dr Banda wakaba mlongozgi wa Malaŵi mpaka mu May 1994 apo Bakili Muluzi wakasankhika kukhala mlongozgi. Mu May 2004 Muluzi wati watondeka kusintha malango gha Malaŵi (constitution) kuti wabe mlongozgi vyaka vinandi Bingu wa Mutharika wakasoleka kuba mlongozgi wachitatu wa Malaŵi. Dr. Banda wakakwezgha chalu cha Malaŵi chomene ndipo wakazenga vinthu vinandi nyengo iwo wakaba mlongozgi wa Malaŵi. Pa vinyake ivyo wakazenga, ndi ivi: school ya pachanya chomene ya Kamuzu Academy ku Mtunthama uko wakababikira iyo yikajulika pa 21 November 1981; University of Malaŵi na nyumba za Boma na vinthu vinyake vinandi. Dr. Banda wakatayika pa 25 November mu chaka cha 1997.
Sono boma la Malaŵi lamuzengela Kamuzu dindi liweme ilo lijulikenge ku banthu sono-sono. Dindi ili lili pafupi na malo ghakukumbukilapo bakufwa pa nkhondo (War Memorial) ya ku Lilongwe. Mulongozgi Bingu wa Mutharika wakuyezga-yezga kuti wabe nga ndi Kamuzu pavyakuchita vinyake, kweni kuti wafikengepo pa Nkhwantha yila yayi. Nimwana chomene pa mahala kwa Kamuzu.


text:
SAMBIRO 2
Kasi Chiuta Ni Njani?
1. Chifukwa wuli tikwenera kusopa Chiuta?
Chiuta waunenesko ni uyo wakalenga vinthu vyose. Walije jando na umaliro. (Salmo 90:2) Ndiyo ni mwenecho wa uthenga uwemi uwo uli mu Baibolo. (1 Timote 1:11) Chiuta ndiyo wali kutipa umoyo, ntheura tikwenera kumusopa iyo pera.—Ŵazgani Uvumbuzi 4:11.
2. Kasi Chiuta wakuwoneka wuli?
Palije munthu uyo wali kuwonapo Chiuta, chifukwa iyo ni Mzimu. Ichi chikung’anamura kuti Chiuta wakupambana na vilengiwa ivyo vikukhala pa charu chapasi. (Yohane 1:18; 4:24) Kweni tingamanya umo Chiuta waliri pakuwona vinthu ivyo wali kulenga. Para tikuwona vipambi na maluŵa ghakupambanapambana, tikumanya kuti ngwachitemwa na wavinjeru. Para tikuwona umo kuchanya na charu chapasi viliri, tikumanya kuti wali na nkhongono.—Ŵazgani Ŵaroma 1:20.
Tingamanyaso wunthu wa Chiuta para tikuŵazga Baibolo. Baibolo likutiphalira ivyo Chiuta wakutemwa na ivyo wakutinkha. Likutiphaliraso umo wakuchitira na ŵanthu, kweniso umo wakuchitira pa vinthu vyakupambanapambana.—Ŵazgani Salmo 103:7-10.
3. Kasi Chiuta wali na zina?
Yesu wakati: “Ŵadada ŵithu imwe muli kuchanya, zina linu lituŵiskike.” (Mateyu 6:9) Nangauli Chiuta wali na vithokozo vinandi, kweni wali na zina limoza pera. Mu Chitumbuka, kanandi zina ili likuchemeka ‘Yehova.’ Kweni ŵanthu ŵanyake ŵakuti ‘Yawe.’—Ŵazgani Salmo 83:18.
Mu Mabaibolo ghanandi ŵali kuwuskamo zina la Chiuta, ndipo ŵali kulembamo mazina gha vithokozo ghakuti Fumu panji Chiuta. Kweni apo Baibolo likalembekanga, zina la Chiuta likaŵa mu malo ghakukwana 7,000. Apo Yesu wakasambizganga ŵanthu, wakaŵamanyiskanga zina la Chiuta.—Ŵazgani Yohane 17:26.
4. Kasi Yehova wakutipwelelera?
Kasi masuzgo agho ghazura mu charu ghakulongora kuti Chiuta walije nase ntchito? Ŵanthu ŵanyake ŵakuti Chiuta wakutipa masuzgo kuti watiyezge, kweni uwu mbutesi.—Ŵazgani Yakobe 1:13.
Chiuta wali kutipa wanangwa wa kusankha. Kasi tikuwonga yayi kuti tili ŵanangwa kusankha kuteŵetera Chiuta? (Joshua 24:15) Kweni ŵanandi ŵakusankha kuchitira ŵanyawo vinthu viheni, lekani masuzgo ghakwandana. Vikumuŵinya Yehova para wakuwona ŵanthu ŵakuchitirana nkhaza.—Ŵazgani Genesis 6:5, 6.
Yehova ni Chiuta uyo wakutipwelelera. Wakukhumba kuti tikhalenge makora. Sonosono apa, wazamuwuskapo masuzgo na awo ŵakusuzga ŵanyawo. Kweni pali chifukwa icho Chiuta wazomerezgera masuzgo kulutilira kwakanyengo. Tizamuchimanya chifukwa ichi mu Sambiro 8.—Ŵazgani 2 Petrosi 2:9; 3:7, 13.
5. Kasi tingachita wuli kuti tisendelere kwa Chiuta?
Yehova wakukhumba kuti tiyowoyenge nayo mu lurombo kuti tiŵe nayo pafupi. Iyo wakutiwona kuti tili ŵakuzirwa, waliyose payekha. (Salmo 65:2; 145:18) Ngwakunozgeka kutigowokera. Wakuwona ivyo tikuyezgayezga kuchita kuti timukondweske, nangauli nyengo zinyake tikutondeka. Ntheura, tingaŵa ŵabwezi ŵa Chiuta nangauli tili ŵakupeleŵera.—Ŵazgani Salmo 103:12-14; Yakobe 4:8.
Pakuti Yehova ndiyo wali kutipa umoyo, tikwenera kumutemwa chomene kuluska munthu waliyose. (Mariko 12:30) Lutilirani kusambira vya iyo na kuchita ivyo wakuyowoya. Ichi chilongorenge kuti mukumutemwa, ndipo musendelerenge kwa iyo.—Ŵazgani 1 Timote 2:4; 1 Yohane 5:3.
Manyani Vinandi
CHIUTA WAKUTIPHALIRA UTHENGA UWEMI!
Kasi Chiuta Wali na Zina?
Chiuta wali na mazina ghanandi gha udindo, iyo ni Chiuta Wankhongonozose, Mlengi na Fumu. Kweni zina la Chiuta likusangika m’malo ghakukwana 7,000 mu Baibolo.


text:
NKHANI YA PA CHIKOPI | IVYO TINGACHITA KUTI TIJIVIKILIRE KU MATENDA
Jivikilirani ku Matenda
KALE ŵanthu ŵakazenganga mpanda wakukhora kuzingilizga msumba wawo. Usange ŵalwani wadolora pa malo ghanyake, mbwenu msumba ukaŵanga pangozi. Mathupi ghithu nagho ghali nga ni msumba uwo uli mukati mwa mpanda. Ntheura ivyo tikuchita kuti tijipwelelere vikukhwaska chomene umoyo withu. Tiyeni tiwone nthowa zinkhondi izo tingatolera matenda na umo tingachitira kuti tijivikilire.
1 MAJI
UMO MUNGATOLERA MATENDA: Majeremusi ghanganjira mu thupi linu para mwamwa maji ghaheni.
MUNGAJIVIKILIRA WULI?: Nthowa yiwemi chomene nkhumwa maji ghawemi. Usange mwamanya kuti maji ngaheni panji mwaghakayikira, mukwenera kupanga vyakuti ghaŵe ghawemi. * Mukwenera kusunga maji pa malo ghawemi na kubenekelerapo. Kukolamo yayi mu maji ghawemi agho mukuteka. Usange mungakwaniska mungachita makora kukhala ku malo agho ŵanthu ŵakupwelelera maji.
2 CHAKURYA
UMO MUNGATOLERA MATENDA: Majeremusi ghangasangikaso mu chakurya chinu.
MUNGAJIVIKILIRA WULI?: Nangauli chakurya chingawoneka makora, kweni chingaŵa na majeremusi. Ntheura nyengo zose mukwenera kusuka makora vipasi panji mphangwe pambere mundarye. Woneseskani kuti malo agho mukuphikira chakurya kweniso viŵiya ni vyakutowa. Kweniso gezani mu mawoko pambere mundambe kuphika panji kupelekera chakurya. Mukwenera kuphika chomene vyakurya vinyake kuti mukome majeremusi. Mukwenera kuŵa maso chomene na vyakurya ivyo vyamba kusintha mtundu, kanowero panji vyamba kufumiska kasungu kaheni. Ivi ni vimanyikwiro vyakuti vyakurya ivi vyamba kunangika ndipo vingamulwariskani. Usange ntchamachitiko, mukwenera kusunga mu fuliji chakurya icho chakhalako. Kweniso ntchiwemi yayi kuphikira ŵanyinu chakurya para mwalwara. *
3 MEMBE, NYIMBO NA TUVIBENENE TUNYAKE
UMO MUNGATOLERA MATENDA: Membe, nyimbo na tuvibenene tunyake tukuyegha majeremusi ndipo tungamupirani matenda.
MUNGAJIVIKILIRA WULI?: Lekani kuŵa pafupi na tunthu utu, ndipo ntchiwemi kuvwara vyakuvwara vyamawoko ghatali na buluku kuti vileke kumulumani panji kumupirani matenda. Nyengo zose mukwenera kugona mu usikiti uwo uli na munkhwala kweniso mufayirenge munkhwala wakukomera nyimbo mu nyumba pambere mundalute kukagona. Wundirani vimaji vyambura kwenda na kuphwanya vinthu ivyo vili na vimaji viheni umo nyimbo zikubabiranamo. *
4 VINYAMA
UMO MUNGATOLERA MATENDA: Vinyama vikulwara yayi na majeremusi ghanyake agho vikuŵa nagho, kweni ngakofya kwa munthu. Ntheura nyengo zinyake mungatora matenda usange nyama yinyake yamulumani panji mwakhwaska mavi ghake.
MUNGAJIVIKILIRA WULI?: Ŵanthu ŵanyake ŵakuwona kuti ntchiwemi kuti viŵeto vigonenge kuwaro m’malo mwakuti vigonenge mu nyumba. Gezani mu mawoko para mwakora chiŵeto ndipo lekani kukhwaska chinyama chakuthengere kwali chafwa panji yayi. Usange mwalumika na nyama izi, mukwenera kusuka makora chilonda na kuluta ku chipatala. *
5 ŴANTHU
UMO MUNGATOLERA MATENDA: Munthu wangatora majeremusi agho ghakwambiska matenda nga ntchikhoso para munyake wayethyemura panji wapenkha. Kweniso mungatora matenda ghanyake para mwakhwaskana panji kukorana chasa na munthu uyo wali na matenda ghakwambukira. Mungatoraso matenda agha para mwakora vinthu ivyo ŵanthu ŵanandi ŵakukora nga ntchakujulira chijaro, telefoni, limoti, panji kiyibodi ya kompyuta.
MUNGAJIVIKILIRA WULI?: Lekani kubwerekana vinthu nga ni malezara, miswachu panji mathawulo bafa. Lekani kukhwaska vinthu nga ni matuzi, ndopa za munthu panji za nyama. Nyengo zose mugezenge mu mawoko mwakukwana. Nakuti kugeza mu mawoko ndiyo ni nthowa yakovwira chomene kuti matenda ghaleke kuthandazgika.
Para mwalwara, ntchiwemi chomene kuti mukhalenge waka pa nyumba. Wupu unyake ukati para munthu walwara chikhoso wakwenera kuyethyemulira pa kasalu, m’malo mwa mu mawoko.—U.S. Centers for Disease Control and Prevention.
Ntharika yinyake yakale yikuti: “Munthu wakuchenjera wakuwona ulwani na kubisama.” (Zintharika 22:3) Fundo iyi njaunenesko nadi, chomenechomene mazuŵa ghano apo charu chazura na nthenda zakofya. Ntheura ntchiwemi kuti nyengo zose mulondezgenge nthowa ziwemi nga izo tazunura mu nkhani izi. Kweni para mwalwara mukwenera kuchimbilira ku chipatala. Ndipo para mukuchita ivi mujivikilirenge ku matenda.
^ ndime 6 Wupu wa World Health Organization (WHO) ukuchiska ŵanthu kuti ŵamwenge maji ghawemi ghakuthiramo kololini, ghakusuja makora, kweniso ghakugaduska pa moto.
^ ndime 9 Ŵazgani Wukani! ya Chicheŵa ya Juni 2012, peji 3-9 kuti mumanye vinandi pa nkhani ya kupwelelera chakurya.
^ ndime 12 Ŵazgani Wukani! ya Julayi 2015, peji 14-15 kuti mumanye vinandi pa nkhani ya kujivikilira ku maleriya.
^ ndime 15 Usange mwalumika na nyama izo zikuŵa na poyizoni, chimbilirani ku chipatala.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
4 Ntheura ine, kayidi+ chifukwa cha Fumu, nkhumuŵeyani kuti mwendenge mwakwenelera+ ntchemo iyo mukachemeka nayo.
2 Muŵe ŵakujiyuyura,+ ŵakuzika, ŵakuzikira,+ ndipo muzizipizgiranenge mu chitemwa.+
3 Muyezgeyezge kusungilira umoza wa mzimu mu chakukakira cha mtende.+
4 Pali thupi limoza,+ na mzimu umoza,+ nga umo paliri chigomezgo chimoza pera+ icho mukachemekerako.
5 Fumu yimoza,+ chipulikano chimoza, ubatizo umoza.
6 Chiuta yumoza uyo ni Dada wa ŵanthu wose. Iyo wali pachanya pa wose ndipo wakuchita vinthu kwizira mu wose. Nkhongono yake yikugwira ntchito mu wose.
7 Waliyose wa ise wali kupokera lusungu lukuru mwakuyana na umo Khristu wakapimira chawanangwa.+
8 Ntheura iyo wakuti: “Apo wakakwelera kuchanya wakayegha ŵazga. Wakapeleka vyawanangwa mu ŵanthu.”+
9 Sono kasi mazgu ghakuti: “wakakwelera,” ghakung’anamurachi? Ghakung’anamura kuti wakakhilira pasi, pa charu chapasi.
10 Uyo wakakhira ndiyo wakakweleraso kuchanya+ nkhanira kuluska machanya ghose,+ mwakuti wafiske vinthu vyose.
11 Ndipo wakapeleka ŵanyake kuŵa ŵapositole,+ ŵanyake kuŵa ntchimi,+ ŵanyake kuŵa ŵapharazgi,+ ŵanyake kuŵa ŵaliska na ŵasambizgi,+
12 kuti ŵawovwire ŵatuŵa, ŵachite mulimo wa uteŵeti, kuti ŵazenge thupi la Khristu,+
13 m’paka tose tifike ku umoza mu chipulikano na kumanya makora Mwana wa Chiuta, kuti tiŵe munthu mulara+ na kufika pa msinkhu wakuyana na Khristu.
14 Ntheura tileke kuŵa ŵana, ŵakuyegheka waka na majigha na kuputira uku na uku na mphepo yiliyose ya chisambizgo chautesi+ cha ŵanthu ŵaryarya, awo ŵakukhumba kupuluska ŵanyawo.
15 Kweni uku tikuyowoya unenesko, tiyeni tikurenge mu vinthu vyose mu chitemwa mwakuyana na uyo ni mutu, Khristu.+
16 Kwizira mwa iyo, viŵaro vyose vya thupi+ vikukumana makora pamoza ndipo chilichose chikovwirana na chinyake kuti vipeleke ivyo thupi likukhumba. Para chiŵaro chilichose chikugwira ntchito mwakwenelera, thupi likukura na kujizenga mu chitemwa.+
17 Ntheura ichi nkhuyowoya na kuchitira ukaboni mu Fumu, kuti muleke kwendaso nga umo mitundu yikwendera+ mu maghanoghano ghawo ghawakawaka.+
18 Maghanoghano ghawo ghali mu chisi ndipo ŵali kutali na umoyo wakuyana na Chiuta, chifukwa ŵakumanya kanthu yayi, ndiposo chifukwa cha unonono wa mitima yawo.
19 Pakuŵa ŵambura kupwelerako kalikose, ŵakajipeleka ku ukwakwa,+ na kuchita ukazuzi wa mtundu uliwose kwambura kujikora.
20 Kweni imwe mukasambira kuti Khristu wali nthena yayi.
21 Mukamupulika nadi Yesu ndipo mukasambira unenesko uwo uli mwa iyo.
22 Mukasambizgika kuti muvure wunthu wakale+ uwo ukuyana na nkharo yinu yakale ndiposo uwo ukunangika mwakuyana na makhumbiro ghake ghakupusika.+
23 Kweni mulutilire kuzgoka ŵaphya mu kaghanaghaniro kinu.+
24 Ndipo muvware wunthu uphya+ uwo ukalengeka mwakuyana na khumbo la Chiuta, mu urunji wenecho na kugomezgeka.
25 Ntheura sono pakuti mwaleka utesi, waliyose wa imwe wayowoyenge unenesko na mzengezgani wake,+ pakuti tili viŵaro vya thupi limoza.+
26 Kwiyani kweni kwananga chara.+ Dazi lileke kunjira uku muchali na ukali.+
27 Ndipo muleke kumupa malo Dyabulosi.+
28 Wakwiba waleke kwiba. Kweni wafukafuke, wagwire ntchito yiwemi na mawoko ghake,+ mwakuti waŵe na kanthu kakuti wamupeko uyo walije.+
29 Pa mulomo winu pangafumanga mazgu ghakuvunda yayi,+ kweni mazgu ghawemi ghakuzenga ŵanyinu mwakuyana na icho chikukhumbikwa, kuti ghakhozge awo ŵakupulika.+
30 Kweniso kuchitiska chitima mzimu utuŵa wa Chiuta yayi.+ Chifukwa ndiwo mwadindika nawo+ kuti muzakafwatulike na chiwombolero pa zuŵa la chiponosko.+
31 Wuskaniko kwa imwe mtima wa thinkho,+ ukali, kutukutwa, kukolomoka, na kayowoyero kaheni,+ pamoza na uheni wose.+
32 Muchitiranenge lusungu, ndipo muŵe na mtima wa chiwuravi,+ mugowokeranenge na mtima wose umo Chiuta nayo kwizira mwa Khristu wakamugowokerani na mtima wose.+
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Ŵaefeso 4
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
SAMBIRO 19
Kasi Muzga Wakugomezgeka na Wavinjeru Ni Njani?
Pambere Yesu wandakomeke, wakatolera ŵasambiri ŵake ŵanayi pamphepete. Pakaŵa Petrosi, Yakobe, Yohane, na Andireya. Apo Yesu wakaŵaphaliranga chimanyikwiro cha kuŵapo kwake mu mazuŵa ghaumaliro, wakafumba fumbo lakuzirwa, wakati: “Kasi muzga wakugomezgeka na wavinjeru ni njani, uyo fumu yake yamwimika pa ŵateŵeti ŵake ŵa pa nyumba, kuti waŵape chakurya pa nyengo yakwenelera?” (Mateyu 24:3, 45; Mariko 13:3, 4) Apa fundo ya Yesu yikaŵa yakuti, iyo pakuŵa “fumu,” wimikenge ŵanthu awo ŵapelekenge chakurya chauzimu ku awo ŵakumulondezga. Kasi ŵanthu aŵa mbanjani?
Mbakhristu ŵachoko waka ŵakuphakazgika na mzimu. “Muzga” uyu wakupeleka chakurya chauzimu ku Ŵakhristu ŵanyake pa nyengo yakwenelera. Tikuthemba muzga uyu kuti watipe “chakurya chakukwana pa nyengo yakwenelera.”—Luka 12:42.
Ŵakwendeska vinthu mu nyumba ya Chiuta. (1 Timote 3:15) Yesu wali kupeleka ntchito yikuru kwa muzga wake. Iyi ni ntchito yakwendeska vinthu mu gulu la Yehova pano pasi. Wakupwelelera katundu wa gulu ili, kulongozga pa ntchito ya kupharazga, na kutisambizga kwizira mu mipingo. Muzga uyu wakutipa vinthu ivyo tikukhumba, pa nyengo iyo tikuvikhumbira. Vinyake ivyo wakutipa ni mabuku agho tikupharazgira, kweniso maungano gha mpingo na ghakuru wuwo.
Muzga uyu ngwakugomezgeka, chifukwa wakudemelera ku unenesko uwo Baibolo likusambizga, kweniso wakufiska ntchito ya kupharazga makani ghawemi. Ngwavinjeru, chifukwa wakupwelelera makora vinthu vya Khristu pano pasi. (Milimo 10:42) Chiuta wakutumbika ivyo muzga uyu wakuchita. Ŵanthu ŵanandi ŵakwiza mu gulu la Chiuta, kweniso tikukhuta na chakurya chauzimu.—Yesaya 60:22; 65:13.
Kasi Yesu wakasora njani kuti walyeske ŵasambiri ŵake?
Kasi muzga ngwakugomezgeka na wavinjeru munthowa wuli?


text:
Nkhani 64: Solomoni Wazenga Nyumba Yakusopiyamu
DAVIDI wechendafwi, wangupaska Solomoni pulanu yakutuliya kwaku Chiuta ya mo wangazenge nyumba yakusopiyamu yaku Yehova. Solomoni wangwamba kuzenga nyumba yakusopiyamu, m’chaka chachinayi cha ufumu waki. Ndipu wanguyizenga kwa vyaka 7 ndi myezi 6. Ŵanthu wo azenganga nyumba yakusopiyamu angujumpha 180,000 ndipu angunanga ndalama zinandi ukongwa. Ichi chenga chifukwa chakuti, angugwiriskiya nchitu golidi ndi siliva munandi pakuzenga nyumba iyi.
Nyumba yakusopiyamu yenga ndi vipinda viŵi vikuluvikulu nge mo chenge chihema. Kweni vipinda ivi venga vikulu ukongwa mwakuti vipinda va muchihema vaserengamu kaŵi. Solomoni wanguŵika bokosi la phanganu m’chipinda chamukati mwa nyumba yakusopiyamu ndipu vinthu vinyaki vosi vo vasungikanga muchihema, wanguviŵika m’chipinda chinyaki.
Ŵati amala kuzenga nyumba yakusopiyamu anguchita phwandu likulu. Solomoni wangujikama panthazi pa nyumba yakusopiyamu ndipu wanguromba nge mo uwone pachithuthuzi po. Solomoni wangukambiya Yehova kuti: ‘Chinanga nkhuchanya mukwanaku cha, kwe wuli nyumba yakusopiyamu yo ndazenga. Chondi Chiuta wangu, vwiyani ŵanthu ŵinu achiromba po alazga masu ku malu yanga.’
Solomoni wati wamaliza kuromba, motu ungusika kutuwa kuchanya ndipu unguwotcha sembi zanyama zo angunozga. Ndipu m’nyumba yakusopiyamu mwenga ukweru wakuŵala ukongwa wakutuliya kwaku Yehova. Ivi vingulongo kuti Yehova wanguvwa ndipuso wangukondwa ndi nyumba yakusopiyamu kweniso rombu laku Solomoni. Sonu ŵanthu anguleka kuchisopa ku chihema ndipu angwamba kuluta ku nyumba yakusopiyamu.
Solomoni wanguwusa mwazeru kwa nyengu yitali ndipu ŵanthu ŵenga akukondwa. Kweni Solomoni wanguto anthukazi anandi ambula kusopa Yehova wo angutuliya ku vyaru vinyaki. Kumbi wamuwona munthukazi yumoza yo wasopa ngoza? Pakumaliya paki, anthukazi yaŵa anguchitiska kuti Solomoni nayu wasopengi angoza. Kumbi uziŵa vo vinguchitika Solomoni wati wayamba kusopa angoza? Iyu wanguleka kuŵachitiya lisungu ŵanthu. Wenga wankhaza ndipu ŵanthu akondwanga cha.
Ivi vingumukwiyiska ukongwa Yehova ndipu wangukambiya Solomoni kuti: ‘Ndikulondengi ufumu uwu ndipu ndipaskengi munthu munyaki. Ndichitengi ivi iwi weche wamoyu cha kweni m’nyengu ya ufumu wa mwana waku. Kweni mwana waku ndimulondengi ŵanthu wosi cha.’ Tiyi tiwoni mo ivi vinguchitikiya.
1 Mikoka 28:9-21; 29:1-9; 1 Ŵakaronga 5:1-18; 2 Mikoka 6:12-42; 7:1-5; 1 Ŵakaronga 11:9-13.
Mafumbu
- Kumbi Solomoni wangumala vyaka vilinga kuti wamalizi kuzenga nyumba yakusopiyamu yaku Yehova ndipu nchifukwa wuli yingumala ndalama zinandi?
- Kumbi nyumba yakusopiyamu yenga ndi vipinda vilinga vikuluvikulu, nanga nchinthu wuli cho chinguŵikika m’chipinda cha mkati?
- Kumbi Solomoni wangukambanji mu rombu laki, nyumba yakusopiyamu yati yamala kuzengeka?
- Kumbi Yehova wangulongo wuli kuti wangukondwa ndi rombu laku Solomoni?
- Kumbi anthukazi aku Solomoni angumuchitiska kuti wachitenji, nanga nchinthu wuli cho chinguchitikiya Solomoni?
- Nchifukwa wuli Yehova wangukwiyiya Solomoni, ndipu Yehova wangumukambiyanji?
Mafumbu ngakusazgiyapu
- Ŵerenga 1 Mikoka 28:9, 10.
Mwakukoliyanaku ndi mazu ngaku Davidi ngo ngakulembeka pa 1 Mikoka 28:9, 10, kumbi isi titenele kuyesesa kuchitanji pa umoyu widu wa zuŵa ndi zuŵa? (Sumu 19:14; Ŵafi. 4:8, 9)
- Ŵerenga 2 Mikoka 6:12-21, 32-42.
Kumbi Solomoni wangulongo wuli kuti Chiuta Wamachanya wangaja cha m’nyumba yakuzengeka ndi manja? (2 Miko. 6:18; Machi. 17:24, 25)
Kumbi mazu ngaku Solomoni ngo ngasanilika pa 2 Mikoka 6:32, 33 ngalongonji zaku Yehova? (Machi. 10:34, 35; Ŵaga. 2:6)
- Ŵerenga 2 Mikoka 7:1-5.
Nge mo ŵana a Yisraele angukwaskikiya kuti akambi mazu ngakutumbika Yehova pakuwona unkhankhu waki, kumbi isi mazuŵa nganu titenele kukwaskika wuli pakuwona mo Yehova wapereke vitumbiku ku ŵanthu ŵaki? (2 Miko. 7:3; Sumu 22:22; 34:1; 96:2)
- Ŵerenga 1 Ŵakaronga 11:9-13.
Kumbi umoyu waku Solomoni ulongo wuli kukhumbika kwa kuja wakugomezgeka mpaka paumaliru? (1 Ŵaka. 11:4, 9; Mate. 10:22; Chivu. 2:10)


text:
Ŵakufwa ŵakweruzgika panthazi pa chitengo chituŵa (11-15)
20 Nkhawona mungelo wakukhira kufuma kuchanya wali na kiyi wa chizongwe+ na simbi yikuru mu woko lake.2 Wakakora chinjoka,+ njoka yakale yira,+ icho ni Dyabulosi+ na Satana,+ na kuchikaka vyaka 1,000.3 Wakachiponya mu chizongwe+ na kujarapo, ndipo pachanya wakabatikapo skee, mwakuti chileke kupuluskaso mitundu m’paka vyaka 1,000 vimare. Pamanyuma chikenera kufwatulika nyengo yichoko waka.+4 Nkhawona vitengo ndipo awo ŵakakhalapo ŵakapika mazaza ghakweruzgira. Nkhawona umoyo wa awo ŵakakomeka chifukwa cha kuchitira ukaboni Yesu na chifukwa cha kuyowoya vya Chiuta. Nkhawonaso awo ŵakakana kusopa chikoko nesi chikozgo chake kweniso kupokera chimanyikwiro pa visko vyawo na pa woko lawo.+ Ŵakazgoka ŵamoyo ndipo ŵakawusa nga ni mathemba pamoza na Khristu+ vyaka 1,000.5 (Ŵakufwa ŵanyake wose+ ŵakafika yayi ku umoyo m’paka paumaliro wa vyaka 1,000.) Ichi ntchiwuka chakwamba.+6 Wakukondwa na mutuŵa ni uyo wali mu chigaŵa cha chiwuka chakwamba.+ Pa iwo nyifwa yachiŵiri+ yilije mazaza,+ kweni ŵazamuŵa+ ŵasembe ŵa Chiuta na Khristu, ndipo ŵazamuwusa nga ni mathemba pamoza na iyo vyaka 1,000.+7 Para vyaka 1,000 vyamara waka, Satana wazamusutulika mu jele lake.8 Wazamuluta kukapuluska mitundu mu makona ghose ghanayi gha charu chapasi. Mitundu iyi ni Gogi na Magogi, ndipo wazamuyiwunganyira ku nkhondo. Unandi wawo uli nga ni mchenga wa nyanja.9 Ndipo ŵakathandazgikira pa charu chose chapasi na kuzingirizga msasa wa ŵatuŵa na msumba wakutemweka. Kweni moto ukakhira kufuma kuchanya na kuŵamyangura.+10 Dyabulosi uyo wakaŵapuluskanga wakaponyeka mu nyanja ya moto na sulefure, uko kuli chikoko+ na ntchimi yitesi.+ Ndipo ŵazamuyuzgika* muhanya na usiku muyirayira swii.11 Nkhawona chitengo* chituŵa chikuru na uyo wakakhalapo.+ Charu chapasi na machanya vikachimbira kuwukapo panthazi pake,+ ndipo malo ghawo ghakasangika yayi.12 Nkhawona ŵakufwa, ŵakuru na ŵachoko ŵimilira panthazi pa chitengo ichi,* ndipo mipukutu yikajulika. Kweni mupukutu unyake ukajulika, uwu ni mupukutu wa umoyo.+ Ndipo ŵakufwa ŵakeruzgika kuyana na milimo yawo iyo yikalembeka mu mipukutu.+13 Ndipo nyanja yikapeleka ŵakufwa awo ŵakaŵa mwenemumo, ndipo nyifwa na Dindi* vikapeleka ŵakufwa awo ŵakaŵa mwenemumo, ndipo waliyose wakeruzgika kwakuyana na milimo yake.+14 Ndipo nyifwa na Dindi* vikaponyeka mu nyanja ya moto.+ Nyanja ya moto+ iyi yikwimira nyifwa yachiŵiri.+15 Kweniso waliyose uyo wakasangika kuti wandalembeke mu buku la umoyo+ wakaponyeka mu nyanja ya moto.+


text:
Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
Wonani ivyo vili mu Baibolo la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya, ilo ndakung’anamulika makora kweniso ndipusu pakuŵazga.
Kasi mu Baibolo Muli Vichi?
Wonani mazgoro gha mafumbo 20 agho Baibolo likuzgora.
FUMBO 1
Kasi Chiuta Ni Njani?
FUMBO 3
Ni Njani Wakalemba Baibolo?
Fumbo 11
Kasi Para Munthu Wafwa Wakuya Nkhu?
Mazgu Ghakwamba gha Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
Kalata yakufuma ku Komiti Yakung’anamura Baibolo la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya.
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
Baibolo la Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya ndaunenesko, kweniso ndipusu kuŵazga.
Mazina gha Mabuku gha mu Baibolo
Mazina gha mabuku gha mu Baibolo, ŵalembi, uko ghakalembekera, na nyengo iyo ghakalembekera.
Chilongolero cha Mazgu gha mu Baibolo
Mazgu na mavesi gha mu Baibolo.
Mang’anamuro gha Mazgu gha mu Baibolo
Mazgu gha mu Baibolo na mang’anamuro ghake.
Vyakusazgirapo A vya Baibolo la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
Mu chigaŵa ichi, muwonenge chifukwa icho mungagomezgera Baibolo la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya.
Vyakusazgirapo B vya Baibolo la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
Mu chigaŵa ichi, wonani mapu, matchati, nyengo, na vithuzithuzi ivyo vingamovwirani kuti mupulikiske Baibolo.
B14-A


text:
Pasono JW.ORG Yikusangika mu Viyowoyero Vyakujumpha 300!
Para mwadofya pa chiyowoyero, muwonenge viyowoyero vyakujumpha 300. Palije webusayiti yinyake iyo yili na viyowoyero vinandi kujumpha iyi.
Mu July 2013, Webusayiti ya United Nations yikaŵa mu viyowoyero 6, ya European Union 24, ya Google 71, ndipo ya Wikipedia 287.
Pakaŵa ntchito yikuru chomene kuti webusayiti yiŵe mu viyowoyero vyakujumpha 300. Ŵakaboni ŵa Yehova ndiwo ŵakuchita ntchito iyi. Ŵakujipeleka kuti ŵachindike Yehova Chiuta. Pakung’anamura kufuma ku Chingelezi kuya mu chiyowoyero chawo, ŵakuchitira lumoza nga timu.
Pa JW.ORG pali nkhani zakupambanapambana mu viyowoyero vyakujumpha 300. Nkhani izi zikusangika pa mapeji ghakujumpha 200,000!
JW.ORG yikusangika kulikose kweniso njakumanyikwa chomene. Ndivyo kampani ya Alexa yikayowoya. Kampani iyi yikuwona ivyo vikuchitika pa mawebusayiti 87,000 gha visopa. Mu July 2013, yikati pa mawebusayiti 87,000, jw.org njachiŵiri. Yakwamba ni webusayiti iyo ŵanthu ŵakusangapo Mabaibolo.
Mu October 2013, ŵanthu pafupifupi 890,000 ŵakajuranga jw.org zuŵa lililose. Tilutilirenge kovwira ŵanthu wose na uthenga wa mu Baibolo kwaulere.
Manyani Vinandi
MBANJANI ŴAKUCHITA KHUMBO LA YEHOVA MAZUŴA GHANO?
Kasi Vikwenda Wuli Pakulemba na Kung’anamura Mabuku gha Ŵakaboni ŵa Yehova?
Tikupanga mabuku mu viyowoyero vyakujumpha 700. Chifukwa wuli tikuŵikapo mtima kuchita ntchito iyi?


text:
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Mwambu wa Chakurya Chamazulu cha Ambuya Utumbika Chiuta
AKHRISTU atumika kuti achitengi mwambu wa Chikumbusku cha nyifwa yaku Khristu. Kumbi mwambu uwu ngwakukhumbika wuli? Kumbi titenere kuwuchita wuli ndipuso zuŵanji?
Yesu Khristu wangwambiska mwambu uwu pa usiku wa Phaska wachiyuda mu chaka cha 33 C.E. Phaska lenga sekeresu lo lachitikanga kamoza pachaka pazuŵa la 14 la mwezi wachiyuda wa Nisani. Mwezi wa Nisani wayambanga asani mwezi wayamba waka kuŵalika, akhumba asani papita sabata yakwamba ya mwezi wa March. Pavuli paki, Ayuda aŵerenganga mazuŵa 14 kuti achiti Phaska ndi mazulu asani lumwi lasere.
Yesu wati wachita Phaska ndi akutumika ŵaki, wangudikiska Yuda mKeriote, pavuli paki wangwambiska mwambu wa Chakurya Chamazulu cha Ambuya. Pakuti mwambu uwu ungusere m’malu mwa Phaska waChiyuda, utenere kuchitika kamoza pe pachaka.
Uthenga Wamampha waku Mateyu ukamba kuti: “Yesu wanguto chiŵandi wangutumbika, ndi wangumenya; ndipu wangupaska ku ŵasambizi wo, wanguti: ‘Rondani, ryani; ichi ndi liŵavu langu.’ Ndipu wanguto nkhombu, wanguti wawonga, wangupaska kwaku wo, wakuti: ‘Mwiyanimu mosi; chifukwa izi ndi ndopa zangu za chipanganu chifya, zakudikiya pa chifwa cha ŵanandi ku chireke cha vilakwa.’”
Ŵanthu anyaki agomezga kuti Yesu wangusambuska chiŵandi kuja liŵavu lenechu ndipuso vinyu kuja ndopa zaki chayizu. Kweni panyengu yo Yesu waperekanga chiŵandi, liŵavu laki lenga losi lamphumphu. Kumbi akutumika aku Yesu aryanga nadi liŵavu laki ndi kumwa ndopa zaki chayizu? Awa, chifukwa chakuti kuchita ivi kwatingi kuŵengi kurya munthu ndipuso kwenga kuswa dangu laku Chiuta. (Chiyambo 9:3, 4; Ŵalevi 17:10) Mwakuyana ndi lemba la Luka 22:20, Yesu wanguti: “Jomera lenili [kapu] nchipanganu chifya mu ndopa zangu, zakudikiya pa chifwa chaku imwi.” Kumbi jomera pamwenga kuti kapu, yinguja nadi “chipanganu chifya”? Ivi venga viyo cha, chifukwa chakuti chipanganu nchinthu chakuwoneka ndi masu cha kweni nkhuvwanana pa chinthu chinyaki.
Ndichu chifukwa chaki chiŵandi ndi vinyu ving’anamuwa liŵavu pamwenga ndopa chayizu cha. Chiŵandi chimiya liŵavu laku Khristu lakufikapu. Yesu wangugwiriskiya nchitu chiŵandi cho chingujaku pa mwambu wa Phaska. Chiŵandi ichi chingupangika kwambula mtupu wewosi pamwenga kuti yisiti. (Chituwa 12:8) Mu Bayibolo, mtupu umiya ubudi pamwenga vakunanga. Mwaviyo, chiŵandi chimiya liŵavu lambula kalema lo Yesu wangupereka nge sembi. Liŵavu ili lengavi ubudi wewosi.
Vinyu muyera wamiya ndopa zaku Yesu. Ndopa ndizu zichitiska kuti phanganu liŵi chayiluchayilu. Yesu wangukamba kuti ndopa zaki zingudirika kuti ‘tigowokereki maubudi ngidu.’ Nthowa yeniyi ndiyu yichitiska kuti ŵanthu aje akutowa pamasu paku Chiuta ndi kusere mu phanganu lifya ndi Yehova. (Ŵahebere 9:14; 10:16, 17) Phanganu lenili pamwenga kuti kuvwanana kwenuku ndiku kujula nthowa kuti Akhristu akugomezgeka akukwana 144,000, aluti kuchanya. Yiwu amuteŵete nge mafumu ndi asembi kuti mtundu wosi wa ŵanthu uzilonde vitumbiku.
Kumbi mbayani wo atenere kurya chiŵandi ndi kumwa vinyu pa Chikumbusku? Nchachiziŵikiyevi kuti mbanthu wo ŵe muphanganu lifya pe, kung’anamuwa kuti wo ŵe ndi chilindizga chakuluta kuchanya ndiwu mbakwenere. Mzimu utuŵa waku Chiuta ndiwu usimikizgiya ŵanthu ŵenaŵa kuti asankhika kuti akaje mafumu kuchanya. (Ŵaroma 8:16) Yiwu ŵe mu phanganu so la Ufumu ndi Yesu.
Nanga ŵanthu wo ŵe ndi chilindizga chakuzija pacharu chapasi m’Paradayisu atenere kusanirikapu? Yiwu avwiya dangu laku Yesu ndipu mwaulemu asanirika pa mwambu wa Chakurya Chamazulu cha Ambuya, kweni aryaku cha chiŵandi pamwenga kumwa vinyu. Kamoza pachaka, Akaboni aku Yehova achita mwambu wa Chakurya Chamazulu cha Ambuya pa Nisani 14, asani lumwi lasere waka. Chinanga kuti pacharu chosi chapasi pe ŵanthu masauzandi ngamanavi waka wo ŵe ndi chilindizga chakuluta kuchanya, mwambu uwu ngwakuzirwa kwa Akhristu wosi. Ndi mwambu wo uchitiska kuti ŵanthu wosi akumbukengi chanju chikulu chaku Yehova Chiuta ndi Yesu Khristu.


text:
MBIRI YA UMOYU WANGU
Suzgu Lakutondeka Kuvwa Lingunditondekesa cha Kusambiza Ŵanthu Anyaki
Ndikubatizika mu 1941 nde ndi vyaka 12 kweni mu 1946, ndimu ndinguvwisa umampha uneneska wa m’Bayibolu. Kumbi venivi vinguchitika wuli? Agani ndikukonkhosiyeni mbiri ya umoyu wangu.
CHA m’ma 1910, apapi ŵidu angutuwamu mutawuni ya Tbilisi ku Georgia ndipu anguluta ku Canada. Anguchija munyumba yimana pafupi ndi muzi wa Pelly muchigaŵa cha Saskatchewan kuzambwi kwa Canada. Ndinguwa muchaka cha 1928, ndipu ndini wakumaliya pa ŵana 6. Ada angufwa ama ŵe ndi nthumbu ya myezi yitatu ndipu Ama angufwa ndeche bonda. Muzichi wangu mura Lucy wangufwa we ndi vyaka 17. Iyu wangufwa pati pajumpha nyengu yimanavi kutuliya po ama angufwiya. Pavuli paki asibweni ŵangu a Nick angutito ini ndi abali ŵangu kuti akajengi nasi.
Zuŵa linyaki ndati ndayamba kusambira kwenda, ŵanthu a mu banja lidu angundiwona ndichiguza muchiya wa hachi ya pa famu yidu. Chifukwa chakuti awopanga kuti hachi yingandipafuwa angwamba kudaniriza kuti ndileki kuyiguza. Ndinguŵalazga musana ndipu ndavwanga cha kuti adanirizanga. Venga vakukondwesa kuti yingundipweteka cha kweni zuŵa lenili, ndilu ŵanthu a mu banja lidu anguziŵiya kuti nditondeka kuvwa.
Munthu yo wayanjanga kucheza ndi ŵanthu a mu banja lidu wanguŵakambiya kuti anditumizi kusukulu ya ŵanthu wo ŵe ndi suzgu lakuvwa. Mwaviyo, asibweni a Nick angunditumiza kusukulu ya ŵanthu wo asuzgika kuvwa yo yenga mutawuni yikulu ya Saskatoon ku Saskatchewan. Sukulu iyi yenga kutali ndi kwidu ndipu chifukwa chakuti ndenga ndi vyaka 5 pe, ndinguchita mantha. Ndalutanga kuchiwona ŵanthu a mu banja lidu pa holidi. Mukuluta kwa nyengu, ndingusambira chineneru chamanja ndipu ndaseŵenga ndi ŵana anyangu.
KUSAMBIRA UNENESKA
Mu 1939, muzichi wangu Marion yo wenga wachiŵi ku banja kwidu, wangutolana ndi Bill Danylchuck. Iyu wangundito limoza ndi muzichi wangu Frances kuti akajengi nasi. Yiwu ŵenga akwamba mu banja lidu kukumana ndi Akaboni aku Yehova. Pa nyengu ya holidi, yiwu ayesesanga kundikambiya vo asambiranga m’Bayibolu. Kukamba uneneska, kwenga kwakusuzga kuvwirana chifukwa achiziŵanga cha chineneru chamanja. Yiwu anguziŵa kuti nditanja kusambira Bayibolu. Ndinguziŵa kuti vo achitanga vakoliyananga ndi vo Bayibolu likamba mwaviyo ndalutanga nawu kuchipharazga. Pati pajumpha nyengu yimanavi ndingubatizika pa 5 September, 1941. Bill wangundibatiziya muchidilamu cho angudamu maji ngo angupopa kutuliya pa chisimi. Maji ngo ngenga ngakuzizira ukongwa!
Mu 1946, ndati ndaluta kunyumba pa holidi, ndinguluta ku unganu wachigaŵa wo unguchitikiya mutawuni ya Cleveland Ohio, U.S.A. Pa zuŵa lakwamba la unganu, azichi ŵangu alondiyananga kundilembe vo vakambikanga pa unganu. Zuŵa lachiŵi ndingukondwa kuziŵa kuti penga kagulu ka chineneru chamanja ndipu penga munthu yo wafwatuliyanga nkhani. Ivi vingundiwovya kuti ndiyanduwi ndi unganu ndipu ndingukondwa kuti ndinguvwisa uneneska wa m’Bayibolu!
KUSAMBIZA ŴANTHU UNENESKA
Pa nyengu iyi ndipu Nkhondu Yachiŵi ya Pacharu Chosi yamala ŵaka ndipu ŵanthu ayanjanga ukongwa charu chawu. Ndati ndawe ku unganu ndingukhumbisisa kuti kusukulu andiziŵi kuti nde Kaboni. Mwaviyo, ndinguleka kugwadiya mbendera ndipuso kumba sumu ya charu cho. Ndinguleka so kukondwere nawu maholidi kweniso kuchitaku maunganu nga chisopa ngo angujalikisa. Asambizi angukondwa cha ndipu andiwofyezanga ndi kundipusikiya ndi chilatu chakuti ndisinthi maŵanaŵanu. Venivi vingutimbanyiza anyangu kweni vingundipasa mwaŵi wakuŵapharazgiya. Anyangu wo ndasambiranga nawu nge Larry Androsoff, Norman Dittrick ndi Emil Schneider anguzomera kusambira uneneska ndipu ŵeche kuteŵete Yehova mpaka sonu.
Asani ndaluta ku vyaru vinyaki kanandi ndayesesanga kupharazgiya ŵanthu wo ŵenga ndi suzgu lakuvwa. Mwakuyeruzgiyapu, ndati ndaluta ku tawuni ya Montreal ko kagulu ka ŵanthu wo asuzgika kuvwa kakumananga, ndingupharazgiya Eddie Taeger. Iyu wenga mukagulu ka ŵanthu wo ŵenga ndi suzgu lakuvwa. Eddie wangwamba kuwungana ndi mpingu wa chineneru chamanja mutawuni ya Laval ku Quebec mpaka po wangufwiya. Ndingupharazgiya so Juan Ardanez yo wenga nge ŵanthu a ku Berea wo anguyesesa kufufuza kuti asimikiziyi kuti vo asambiranga m’Bayibolu venga vauneneska. (Mac. 17:10, 11) Nayu wangusambira uneneska ndipu wanguteŵete mwakugomezeka nge mura mutawuni ya Ottawa ku Ontario mpaka po wangufwiya.
Mu 1950, ndingusamiya mutawuni ya Vancouver. Chinanga kuti ndayanjanga kupharazgiya ŵanthu wo ŵenga ndi suzgu lakuvwa, ndazamuluwa cha vo vinguchitika pa nyengu yo ndingupharazgiya Chris Spicer yo wengavi suzgu lakuvwa. Iyu wanguzomera kuti ndimupasengi magazini mwezi wewosi ndipu wakhumbanga kuti nkhakumani ndi murumu waki Gary. Ndinguluta ku nyumba kwawu ndipu tingukambisana kwa nyengu yitali. Takambisananga mwakuchita kulemba. Yaka kenga kakumaliya kukambisana nawu mpaka po tinguzikumana so pa unganu wo unguchitikiya mutawuni ya Toronto ku Ontario, pati pajumpha vyaka vimanavi. Zuŵa ili ndilu Gary wangubatizikiya. Vinthu vakukondwesa vo vinguchitika, vitindikumbusa kukhumbika kwakulutiriza kupharazga chifukwa tiziŵa cha kuti ndi nunkhu pamwenga ndi nyengu niyi yo uneneska ungajalikisika mumtima wa munthu.
Pavuli paki, ndinguwere so ku Saskatoon. Kwenuku ndingukumana ndi ama anyaki wo angundipempha kuti ndisambirengi Bayibolu ndi ŵana ŵawu amuwoli, Jean ndi Joan Rothenberger. Yiwu asambiranga pasukulu yo ini ndingusambirapu. Pechendajumphi nyengu yitali, asungwana yaŵa angukambiyaku anyawu a mukilasi mwawu vo asambiranga. Pakumaliya, ŵanthu ankhondi a mukilasi mwawu anguja Akaboni aku Yehova. Yumoza mwa ŵanthu yaŵa wenga Eunice Colin. Ulendu wakwamba wo ndingukumana ndi Eunice pasukulu ya ŵanthu wo ŵe ndi suzgu lakuvwa, chenga chaka cho ndamalizanga sukulu. Pa nyengu iyi wangundipasa switi ndipu wangundipempha kuti ndije mubwezi waki. Iyu wanguzija wakukhumbika ukongwa pa umoyu wangu chifukwa wanguzija muwolu wangu.
Anyina aku Eunice ŵati aziŵa kuti wayamba kusambira Bayibolu, angukambiya mura wa pasukulu kuti wanyengere mwana wawu kuti waleki kusambira Bayibolu. Iyu wangupeluwa mabuku ngo wasambiriyanga Bayibolu. Chinanga kuti venga viyo, Eunice wangulutiriza kusambira. Pa nyengu yo wakhumbanga kubatizika, apapi ŵaki angumukambiya kuti: “Asani ujengi Kaboni waku Yehova, utuwengepu pa nyumba yidu!” Wati wafika vyaka 17, Eunice wangutuwapu pa nyumba ndipu banja linyaki la Akaboni lingumuto kuti likajengi nayu. Eunice wangulutiriza kusambira mpaka wangubatizika. Tati tatolana mu 1960, apapi ŵaki anguza cha pa zowala zidu. Pati pajumpha vyaka angwamba kutipasa ulemu chifukwa cha vo tagomezanga ndipuso mo taleriyanga ŵana ŵidu.
YEHOVA WANGUNDIPHWERE
Tingulera ŵana 7 anthurumi wo ŵengavi suzgu lakuvwa chinanga kuti isi tenga ndi suzgu lenili. Ivi venga vakusuzga kweni tinguyesesa kuŵawovya kuti asambiri chineneru chamanja kuti tivwiranengi nawu ndipuso tiŵasambizengi uneneska. Abali ndi azichi mumpingu angutiwovya ukongwa. Mwakuyeruzgiyapu, mubali munyaki wangutilembe papepala kutiziŵisa kuti mwana widu yumoza wakamba mazu ngaheni mu Nyumba ya Ufumu. Tinguyesesa kumuwovya nyengu yeniyo. Ŵana ŵangu anayi James, Jerry, Nicholas ndi Steven limoza ndi mabanja ngawu ateŵete Yehova mwakugomezeka. Wosi anayi mbara mumpingu. Kusazgiyapu yapa, Nicholas ndi muwolu waki Deborah afwatuliya nawu chineneru chamanja pa nthambi ya ku Britain penipo Steven ndi muwolu waki Shannan, afwatuliya chineneru chamanja pa nthambi ya United States.
Ŵana ŵangu James, Jerry, ndi Steven pamoza ndi awolu ŵawu atovya munthowa zakupambanapambana pa ntchitu yakupharazga mu chineneru chamanja
Kwati kwaja mwezi umoza kuti tikwanisi vyaka 40 kutuliya po tingutoliyana, Eunice wangutayika ndi kansa. Iyu wanguchita mantha cha pa nyengu yosi yo watamiyanga chifukwa wagomezanga ndi mtima wosi kuti kwazamuja chiyuka. Ndikhumbisisa kuzimuwona so zuŵa linyaki.
Mu February 2012, ndinguwa ndipu ndikufyoka chiwunu. Ivi vinguchitisa kuti ndikhumbi ŵanthu akundiwovya. Mwaviyo, ndinguluta kuchija ndi mwana wangu munyaki limoza ndi muwolu waki. Sonu ndiwungana ndi Mpingu wa Chineneru Chamanja wa Calgary ndipu ndeche mura. Yaka nkhakwamba kuwungana ndi mpingu wa chineneru chamanja. Kutuliya mu 1946, ndawungananga mumpingu wachingelezi. Kumbi ndachitanga wuli kuti ubwezi wangu ndi Yehova uje wakukho? Yehova wafiska vo wakulayizga kuti waphweriyengi ŵana alanda. (Sumu 10:14) Ndiwonga kujipereka kwa abali ndi azichi wosi wo ayesesanga kundilembe vo tasambiranga pa maunganu ndipuso wo afwatuliyanga kuti ndivwengi vo vikambika.
Kukamba uneneska nyengu zinyaki ndadandawulanga ndipu ndakhumbanga kuleka kuwungana chifukwa ndavwanga cha vo vakambikanga. Ndaŵanaŵananga kuti palivi yo wakhumba kuwovya ŵanthu wo ŵe ndi suzgu lakuvwa. Chinanga kuti venga viyo, pa nyengu yeniyi ndaŵanaŵaniyanga mazu ngo Petro wangukambiya Yesu kuti: “Ambuya, tilutengi kwaku yani? Yimwi mwe ndi mazu ngakupasa umoyu wamuyaya.” (Yoh. 6:66-68) Ndasambira kuja wakuzizipizga nge mo achitiya abali ndi azichi wo aja mu uneneska kwa nyengu yitali. Ndaziŵa kukhumbika kwakulindizga Yehova ndi gulu laki ndipu ndayanduwa ukongwa chifukwa chakuchita venivi. Sonu nde ndi mavidiyo nganandi mu chineneru changu chamanja ndipu ndingaluta ku maunganu nga mpingu ndi ngachigaŵa nga muchineneru chamanja cha ku America. Ndateŵete nadi Yehova yo ndi Chiuta widu mukulu mwalikondwa ndipuso umoyu wangu waja wakukondwesa.


text:
CHIGONGWI CHA ALINDA Na. 5 2016 | Kumbi Ndiyani Yo Wangatipembuzga?
Tosi tikhumbika kupembuzgika ndi Chiuta, ukongwa asani takumana ndi masuzgu. Magazini iyi yikonkhosa mo Chiuta watitipembuzgiya asani takumana ndi masuzgu.
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Tosi Tikhumbika Kupembuzgika
Kumbi ndiyani yo wangakupembuzgani asani munthu yo mwamuyanjanga watayika, ntchitu pamwenga nthengwa yamala kweniso asani mutama?
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Mo Chiuta Watitipembuzgiya
Nthowa zinayi zo Chiuta wapembuzgiya ŵanthu wo akumana ndi masuzgu.
NKHANI YA PACHIKONKHOMBI
Mo Chiuta Watitipembuzgiya Asani Takumana Ndi Masuzgu
Mo ŵanthu anyaki angupembuzgikiya pa nyengu yo akumananga ndi masuzgu.
YEZGANI CHIVWANU CHAWU
“Nkhondu Njaku Yehova”
Ntchinthu wuli cho chinguwovya Davidi kuti wathereski Goliati? Kumbi tisambiranji pa nkhani ya ku Davidi?
Davidi Wangupumana Ndi Goliati—Kumbi Vinguchitika Nadi?
Ŵanthu anyaki akayikiya asani nkhani yeniyi yikuchitika nadi. Kumbi mbuneneska?
BAYIBOLU LISINTHA ŴANTHU
Ndenga Wandewu Kweniso Ndasweranga Cha Kufya Mtima
Ntchinthu wuli cho chinguwovya munthu munyaki yo wenga wandewu kuti wasinthi umoyu waki?
Kumbi Bayibolu Likambanji?
Mukondwengi asani mungaziŵa vo Bayibolu likamba.


text:
Kumbi Khumbu Laku Chiuta Ndakuti Wuli?
Chiuta wakhumba kuti tizije mwachimangu ndipuso mwalikondwa kwamuyaya mu paradayisu pacharu chapasi.
Panyaki mungajifumba kuti: ‘Kumbi venivi vingachitika nadi?’ Bayibolu likamba kuti, Ufumu waku Chiuta ndiwu uchitisengi kuti ivi vichitiki, ndipu ndi khumbu laki kuti ŵanthu wosi asambiri vakukwaskana ndi Ufumu wenuwu ndipuso vo wakhumba kuzitichitiya.—Sumu 37:11, 29; Yesaya 9:7.
Chiuta wakhumba kuti tiyanduwi.
Nge po Ada achanju akhumbiya kuti ŵana ŵawu vinthu viŵayende umampha, ausefwi akuchanya akhumba kuti tizije ndi umoyu walikondwa kwamuyaya. (Yesaya 48:17, 18) Iyu wakulayizga kuti munthu yo ‘wachita khumbu laku Chiuta, wajaririyengi muyaya.’—1 Yohane 2:17.
Chiuta wakhumba kuti tiyendengi mu nthowa zaki.
Bayibolu likamba kuti Mulengi widu wakhumba kuti “watisambizi nthowa zaki” ndi chilatu chakuti ‘tiyendengi mu nthowa zaki.’ (Yesaya 2:2, 3) Iyu wanozga kuti ‘ŵanthu wo aziŵika ndi zina laki’ aziŵikiski khumbu laki pacharu chosi chapasi.—Machitidu 15:14.
Chiuta wakhumba kuti timusopengi mwakukoliyana.
M’malu mwakuti ŵanthu agaŵikani, kusopa kwauneneska kutiŵachitiska kuti ayanjanengi kutuliya pasi pa mtima. (Yohane 13:35) Kumbi mbayani wo asambiza ŵanthu mazuŵa nganu kuti ateŵetiyengi Chiuta mwakukoliyana? Titikupemphani kuti musaniyi kwamuka mu kabuku kenaka.


text:
KABUKU KA UNGANU WA UMOYU WIDU WACHIKHRISTU NDIPUSO UTEŴETI July 2016
Masachizu nga vo Mungakamba
Vo mungakamba pakugaŵiya Chigongwi cha Alinda ndi kabuku ka Uthenga Wamampha Wakutuliya Kwaku Chiuta. Gwirisiyani ntchitu masachizu nga vo mungakamba pakulemba vo mwanozeke kuchikamba.
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
Thamikani Yehova yo Watuvwa Mapempheru
Ntchifukwa wuli asani tipemphera tikhumbika kumukambiya Yehova vo tikhumba kumuchitiya? Kumbi tingalongo wuli kuti tigomeza Yehova asani tipemphera? (Sumu 61-65)
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Kuja Umoyu Wambula Kukhumba Vinandi Kungatiwovya Kuthamika Chiuta
Kumbi mungapinduwa wuli asani mungayamba kuja umoyu wambula kukhumba vinthu vinandi? Kumbi tingamuyezga wuli Yesu?
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
Ŵanthu aku Yehova Chiuta Atijipereka pa Kusopa Kwaunenesa
Kumbi tingasambiranji kwaku Davidi pa nkhani ya kulimbikiya kuteŵete Chiuta? Kumbi phamphu lidu lititichiska kuchitanji? (Sumu 69-72)
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Kumbi Mungayesa Kuchitaku kwa Chaka Chimoza?
Ŵanthu wo akhumba kwamba upayiniya azamusaniya vitumbiku vinandi.
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Ndondomeku ya Upayiniya wa Nyengu Zosi
Chinanga ndi ŵanthu wo atangwanika kweniso wo alivi nthazi angachita upayiniya wa nyengu zosi.
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
Kumbukani vo Yehova Wachita
Kumbi ntchitu zaku Yehova ndi nizi? Kumbi tingapinduwa wuli asani tiŵanaŵaniya vo Yehova wachita? (Sumu 74-78)
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
Kumbi Ndiyani Wakukhumbika Ukongwa pa Umoyu Winu?
Yo wakulemba buku la sumu 83 wangulongo kuti Yehova ndiyu wenga wakukhumbika ukongwa pa umoyu waki. Kumbi nasi tingalongo wuli kuti Yehova ndiyu wakukhumbika ukongwa pa umoyu widu?


text:
Marangu
Copyright
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Inc. Mazaza ngosi pa Webusayiti iyi ngidu.
Wupu wa Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. (“Watchtower”) ndiwu we ndi mazaza ngakupharazga kweniso kunozga Webusayiti iyi. Nkhani kweniso vinthu vosi vo ve pa Webusayiti iyi, va Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Inc. kupatuwaku asani talongo kuti vatuliya kunyaki.
Tividindu
Tividindu ta Adobe kweniso Acrobat, ntha wupu wa Adobe Systems Incorporated. Ndipu tividindu ta iTunes ndi iPod ntha wupu wa Apple Inc. Tividindu tinyaki tosi ntha mawupu ngo ngalongoleka.
Vo Mukhumbika Kulondo Pakugwiriskiya Nchitu Webusayiti Iyi
Fundu zo ze mumphata umu, ndizu mutenere kulondo pakugwiriskiya nchitu webusayiti iyi. Asani mugwiriskiya nchitu webusayiti iyi, ndikwesa mwazomerezga kulondo fundu zenizi. Asani mwakana fundu izi pamwenga chigaŵa chinyaki cha fundu zenizi, mbwenu muleki kugwiriskiya nchitu webusayiti iyi.
Kumbi ndi vinthu wuli vo muzomerezgeka kuchita pa webusayiti iyi? Mungajula kuti muwoni vo vilipu, mungakopa kweniso kupurinta vithuzi, mabuku, sumu, nkhani ndipuso mavidiyo kuti muvigwiriskiyi nchitu, kweni mungachitiyanga bizinesi cha. Kweniso mutenere cha kuchita vo vakonkhoskeka mumphata umu. Mungachitanga cha ivi:
Kuto vinthu pa webusayiti iyi ndi kuviyika pa Intaneti (nge pa mawebusayiti nganyaki pamwenga pamalu ngo ŵanthu angavito kwambula kusuzga);
Kunozga so vinthu vo mwato pa webusayiti iyi kusazgapu mapulogilamu ngo ngalipu kuti mugaŵiyengi ŵanthu anyaki.
Kupanga so, kuchita jubuliketi, kukopa pamwenga kuvigwiriskiya nchitu mwambula kwenere ndi chilatu chakuti muvigwiriskiyengi nchitu pa nkhani za bizinesi (chinanga vingaŵa kuti musaniriyengepu chechosi cha). Ivi visazgapu mapulogilamu nga pakompyuta ngo nge pa webusayiti iyi (kwali ngakuti mungasintha pamwenga cha);
Kusere pa webusayiti iyi ndi chilatu chakuti mupharazgengi vinthu vakukwaskana ndi mo yikupangikiya, mapulogilamu ngo agwiriskiya nchitu pakuzozga webusayiti iyi, kweniso kukhumba kuyigwiriskiya nchitu mwambula kwenere (vo visazgapu kuto vinthu vinandi ndi kuvipharazga nge kuti imwi ndimwi mukupanga pamwenga kuvigwiriskiya nchitu m’nthowa yinyaki yeyosi yambula kwenere);
Kugwiriskiya nchitu mwambula kwenere webusayiti iyi pamwenga vinthu vo vilipu, nge kuyisaniriyanga vifukwa kweniso kuyijula pamwenga kuchitangapu vinthu vambula kukoliyana ndi vo yikupangikiya.
Kuyigwiriskiya nchitu mwambula kukoliyana ndi marangu pamwenga kuyitimbanyizga kuti ŵanthu anyaki atondeki kuyigwiriskiya nchitu;
Kuyigwiriskiya nchitu pa nkhani za malonda.
Mungambika Mlandu Asani Mwaleka Kulondo Marangu
Asani mwaswa marangu ngakukwaskana ndi webusayiti iyi, wupu wa Watchtower we ndi mazaza ngakukukanizgani kuyigwiriskiya nchitu, kubuloka kompyuta yinu mwakugwiriskiya nchitu adiresi yinu ya IP ndi chilatu chakuti muleki kuyigwiriskiya nchitu. Ungachikambiya so ŵeneku a Intaneti yo mugwiriskiya nchitu kuti akubulokeni ku webusayiti iyi. Ndipuso wupu wa Watchtower ungakumangiskani.
Kusintha Vo Mukhumbika Kulondo
Wupu wa Watchtower ungasintha fundu zakukwaskana ndi Vo Mukhumbika Kulondo pakugwiriskiya nchitu webusayiti iyi. Fundu zasonu zitamba kugwira nchitu kutuliya pa deti lo zaŵikikiya pa webusayiti. Mwaviyo, muŵerengengi kaŵikaŵi kuti muziŵi fundu zo zasintha.
Khoti
Asani mphakwenere kukutoliyani ku khoti chifukwa chakuti mwatondeka kugwiriskiya nchitu Vo Mukhumbika Kulondo pakugwiriskiya nchitu webusayiti iyi, mwazamumbika mlandu mwakukoliyana ndi marangu nga State of New York, U.S.A., chinanga kuti marangu ngo ngangaja ngakupambana ndi nga m’charu chinu. Ndipu mlandu wenuwu wamuyeruzgikiya kukhoti la ku State of New York, U.S.A.
Asani Fundu Yinyaki Njambula Kukhumbika
Ziŵani kuti fundu zinyaki zosi pa Vo Mukhumbika Kulondo pakugwiriskiya nchitu webusayiti iyi, zingwirengi mbwenu nchitu chinanga kuti khoti lingakamba kuti fundu yinyaki pa fundu zo, njambula kwenere ndipuso njakuti munthu wangambika nayu mulandu cha pamwenga kuti yikoliyana cha ndi marangu. Asani wupu wa Watchtower waleka kumutole kukhoti munthu yo waswa marangu, ving’anamuwa kuti fundu yo yaleka kugwira nchitu pamwenga so kuti wupu wo ulivi mazaza ngakuchita viyo cha.
Mapanganu Ngosi
Fundu zosi izi zakukwaskana ndi Vo Mukhumbika Kulondo, ndi mapanganu nga pakati paku imwi ndi wupu wa Watchtower pankhani ya kugwiriskiya nchitu webusayiti iyi ndipu ngasere m’malu mwa mapanganu ngakali.


text:
Malango
Tamupokelerani!
Webusayiti iyi yimovwiraninge kumanya Chiuta, Baibolo, kweniso Ŵakaboni ŵa Yehova. Mungaŵerenga, kuwonelera kweniso kuchita dawunilodi ivyo vyamukondweskani. Tikukhumba kuti ŵanthu ŵanandi ŵawovwirike na webusayiti iyi, kweni kutora vinthu pa webusayiti iyi na kuŵika pa yinyake yayi. Para mukukhumba kuphalirako ŵanyinu ivyo mwasambira pa webusayiti iyi, mungalondezga Malango agho ghali musi umu.
Ŵeneko (Copyright)
© 2017 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. All rights reserved.
Awo ŵakunozga na kuŵika vinthu pa webusayiti iyi mba Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. (“Watchtower”). Vyose ivyo vili pa webusayiti iyi, ŵeneko mba Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania (“Watch Tower”). Usange yayi, ŵakulongosora.
Mazina gha makampani (Trademarks)
Adobe, Adobe logo, Acrobat, na Acrobat logo, ni mazina gha kampani ya Adobe Systems Incorporated. iTunes na iPod ni mazina gha Apple Inc. Microsoft, Microsoft logo, na mazina gha ma software na vinyake vya Microsoft, nga ni Microsoft Office na Microsoft Office 365, ni mazina gha makampani gha Microsoft Inc. Makampani ghanyake ghose ghakumanyikwa na trademark yake.
Malango gha Webusayiti Iyi
Mulondezgenge malango agha para muli pa webusayiti iyi. Para muli pa webusayiti iyi, ndikuti mwazomera kulondezga “Malango” ghose gha webusayiti iyi. Para mukuwona kuti mungalondezga yayi Malango agha, muleke kugwiliskira ntchito webusayiti iyi.
Kasi ni vichi ivyo mungachita pa webusayiti iyi? Kuyana na malango:
Mungaŵerenga mabuku, kuchita dawunilodi sumu na mavidiyo, kupulinta mabuku na vithuzithuzi, kweni kuguliska yayi.
Mungatumira ŵanyinu malinki panji, ma EPUB, PDF, mavidiyo, vyakupulikizga na vinyake.
Ivyo mukwenera yayi kuchita:
Ivyo mwatora pa webusayiti iyi ma EPUB, PDF, mavidiyo, sumu, matrademark, vithuzithuzi na vinyake, kuŵika pa Intaneti yayi (file-sharing site, panji social network).
Muleke kutora vinthu pa webusayiti iyi na kuŵika pa software yinyake.
Muleke kupangaso panji kukopera ivyo vili pa webusayiti iyi kuti muguliske, (nanga mungaleka kusangirapo phindu).
Kugaŵizga yayi mapulogiramu ghakufuma pa webusayiti iyi. (Kweni mungagaŵizga mapulogiramu ghaulere agho ghakovwira kuchita dawunilodi mafayelo nga ni EPUB, PDF, MP3, na MP4).
Muleke kunanga vinthu pa webusayiti iyi panji kuyigwiliskira ntchito munthowa yambura kwenelera.
Muleke kugwiliskira ntchito webusayiti iyi munthowa yakuti mwambiske masuzgo, kujalira ŵanthu kuti ŵaleke kunjira pa webusayiti iyi, panji kuchita chilichose chakususkana na dango, panji kovwira ŵakhuluku.
Kuchitira bizinesi yayi webusayiti iyi.
Vyachipatala
Ivyo vikusangika pa chigaŵa cha vyachipatala pa webusayiti iyi (“Vyachipatala”) mungavigwiliskira ntchito kweni ni ulongozgi wa ku chipatala yayi panji munkhwala. Chigaŵa cha Vyachipatala chikusankhira munthu chakuchita yayi pa nkhani ya mtundu wa munkhwala, kupimiska, masachizgo, dokotala, na vinyake ivyo vikuyowoyeka pa chigaŵa ichi.
Nyengo zose para mukukhumba kumanya vinandi vyakukhwaskana na suzgo linyake la muthupi panji vya munkhwala, fumbani a dokotala panji munthu munyake wakwenelera.
Ivyo muwonenge pa webusayiti iyi pa chigaŵa cha Vyachipatala ni vyaunenesko kweniso vya panyengo yake. Kweni ŵachipatala ndiwo ŵangamovwirani makora chomene. Para mungagwiliskira ntchito uheni vinthu ivyo vyalembeka pa chigaŵa ichi, webusayiti iyi yilije mulandu.
Usange Pali Dandawuro
Webusayiti iyi na vyose ivyo vilipo ni vya Watchtower. Ndipouli para mwagwiliskira ntchito uheni ivyo mungatora pa webusayiti iyi na kusanga navyo masuzgo, ŵa Watchtower vikuŵakhwaska yayi ndipo ŵakupeleka wovwiri uliwose yayi.
Ŵa Watchtower ŵakumusimikizgirani kalikose yayi pa nkhani yakuti webusayiti iyi yilije mavayilasi panji vinthu vinyake viheni ivyo vingananga kompyuta yinu. Ŵazamulipira yayi katundu wa munthu waliyose uyo wanganangika, panji ngozi iyo yingachitika chifukwa cha kugwiliskira ntchito webusayiti iyi.
Kuswa Malango
Para mwaswa Malango agha, ŵa Watchtower ŵazamuchitapo kanthu mwakuyana na dango. Para ŵawona kuti ntchakwenelera, ŵangamujalirani kuti muleke kunjiraso pa webusayiti iyi. Ŵangagwiliskira ntchito IP address yinu na kumujalirani kuti muleke kusanga webusayiti iyi. Kweniso ŵangapempha kampani iyo yikumovwirani kunjira pa Intaneti kuti yimujalirani, panji kumukakiskani.
Para Malango Ghasintha
Nyengo zinyake ŵa Watchtower ŵangasintha Malango ghanyake. Para ŵasintha waka Malango, ghakwamba kugwira ntchito nyengo yeneyiyo. Ntheura muwonenge Malango agha nyengo zose kuti mumanye para ghanyake ghasintha.
Malango gha Boma
Malango ghose pa webusayiti iyi, ngakukolerana na malango gha State of New York, U.S.A. Ntheura para kungaŵa mulandu uliwose wakukhwaskana na Malango agha, ndikuti mulandu uwo wendenge kuyana na malango gha State of New York, U.S.A.
Dango Lambura Ntchito
Para khoti ladumura kuti dango linyake pa Malango agha ndambura ntchito, malango ghanyake ghalutilirenge kugwira ntchito. Para ŵa Watchtower ŵandakake munthu uyo waswa Malango agha, chikung’anamura kuti Malango ghaleka kugwira ntchito yayi panji kuti ŵalije nkhongono zakuchitirapo kanthu.
Phangano
Malango agha ni phangano pakati pa imwe na ŵa Watchtower, ndipo ndigho mulondezgenge pakugwiliskira ntchito webusayiti iyi. Malango agha ghakunjira m’malo mwa agho ghakaŵako kumanyuma.


text: 7 Pamanyuma pa ichi, nkhawona ŵangelo ŵanayi ŵimilira pa makona ghanayi gha charu chapasi, ŵakakoleska mphepo zinayi za charu chapasi, mwakuti mphepo yileke kuputa pa charu chapasi panji pa nyanja panji pa khuni lililose.2 Ndipo nkhawona mungelo munyake wakukwera kufuma ku mafumiro gha dazi,* wakaŵa na chidindo cha Chiuta wamoyo. Wakachemerezga na mazgu ghakuru ku ŵangelo ŵanayi awo ŵakazomerezgeka kunanga charu chapasi na nyanja,3 wakati: “Mungananganga yayi charu chapasi panji nyanja panji makuni, m’paka timare kudinda+ ŵazga ŵa Chiuta withu pa visko vyawo.”+4 Ndipo nkhapulika chiŵelengero cha awo ŵakadindika chikaŵa 144,000,+ ŵakadindika kufuma mu fuko lililose la ŵana ŵa Israyeli:+5 Awo ŵakadindika kufuma mu fuko la Yuda ŵakakwana 12,000.Kufuma mu fuko la Rubeni 12,000.Kufuma mu fuko la Gadi 12,000.6 Kufuma mu fuko la Asheri 12,000.Kufuma mu fuko la Nafutali 12,000.Kufuma mu fuko la Manase+ 12,000.7 Kufuma mu fuko la Simiyoni 12,000.Kufuma mu fuko la Levi 12,000.Kufuma mu fuko la Isakara 12,000.8 Kufuma mu fuko la Zebuloni 12,000.Kufuma mu fuko la Yosefe 12,000.Awo ŵakadindika kufuma mu fuko la Benjamini ŵakakwana 12,000.9 Pamanyuma pa vinthu ivi, nkhalaŵiska na kuwona mzinda ukuru, uwo pakaŵavya munthu wakamanya kuwupenda, ukafuma mu mitundu yose na mafuko na ŵanthu na malulimi,*+ ukimilira panthazi pa chitengo* na panthazi pa Mwana wa mberere, ukavwara minjilira yituŵa.+ Mu mawoko ghawo mukaŵa minthavi ya vintchindo.+10 Ŵakachemerezganga na mazgu ghakuru, kuti: “Chiponosko chithu chafuma kwa Chiuta withu, uyo wakukhala pa chitengo,+ na kwa Mwana wa mberere.”+11 Ŵangelo wose ŵakimilira kuzingilizga chitengo na ŵalara+ na vyamoyo vinayi, ndipo ŵakajikama panthazi pa chitengo na kusopa Chiuta,12 ŵakati: “Ameni! Malumbo, uchindami, vinjeru, viwongo, ntchindi, nkhongono, na lusoko viŵenge kwa Chiuta withu muyirayira swii.+ Ameni.”13 Ndipo yumoza wa ŵalara wakanifumba kuti: “Kasi aŵa ŵavwara minjilira yituŵa,+ mbanjani ndipo ŵafuma nkhu?”14 Ntheura nyengo yeneyiyo nkhati kwa iyo: “Fumu yane, imwe ndimwe mukumanya.” Ndipo wakati kwa ine: “Aŵa ndiwo ŵafuma mu suzgo yikuru,+ ndipo ŵachapa minjilira yawo na kuyituŵiska mu ndopa za Mwana wa mberere.+15 Ndicho chifukwa ŵali panthazi pa chitengo cha Chiuta, ndipo ŵakumuchitira uteŵeti wakupatulika muhanya na usiku mu tempile lake. Uyo wakukhala pa chitengo*+ wazamutandawura hema lake pa iwo.+16 Ŵazamupulikaso njara yayi nesi nyota, ndipo dazi lizamuŵawotcha yayi nesi chithukivu chilichose chakuŵawura,+17 chifukwa Mwana wa mberere,+ uyo wali pafupi na chitengo,* wazamuŵaliska+ na kuŵalongozgera ku visimi vya maji gha umoyo.+ Ndipo Chiuta wazamufyura masozi ghose mu maso ghawo.”+


text:
Vinyama
Vinyama (Animanot a real thinglia)
Contents
Vinyama vya m’Malaŵi[edit | edit source]
Mu chalo cha Malaŵi muli vinyama vya mitundu-mitundu. Pali vinyama vya m’thengele ivyo vikulya chomene utheka ivo pa Chingelezi bakuvichema herbivores, ivyo vikulya vinyama vinyakhe ivyo pa Chingelezi bakuvichema carnivores na ivyo vikulya vinyama vinyakhe na utheka wuwo ivyo bakuti maomnivores. Vinyama ivi ni vinyama vyapasi na tuyuni wuwo.
Vinyama vyakulya utheka[edit | edit source]
Vinyama ivyo vikulya utheka m’Malaŵi ni vinyama ngeti ni ivi: njati (buffalo), mtundu wa nyiska (antelope), kalulu (hare/rabbit), mbabala (bushbuck), ngulube (warthog), boli (zebra), chipembele (rhinoceros), chigwele (hippopotamus), ndlovu (elephant), Ntandala (antelope), chikwiba (waterbuck)
Vinyama vyakulya vinyakhe[edit | edit source]
Vinyama vya mtundu uwu ni vinyama ngeti ni nkhalamu (lion), nyalubwe (leopard), chimbwe (hyena),
Vinyama vyakulya utheka na vinyama vinyakhe[edit | edit source]
Vinyama ivi ni vinyama ngeti ni ba munkhwele (monkeys and apes), kambwe (jackal), mbeba (rats/mice),
Viyuni[edit | edit source]
Viyuni navyo m’Malaŵi ni vinandi. Viyuni ivyo vikusangika chomene ni viyuni ngeti ivi: phululu (owl), kabelu-belu (swallow), njiba (dove), chaholi (crow/raven), chababi (eagle), nkhanga (guinea fowl), nkhwali (francolin),
Vinyama vinyakhe[edit | edit source]
Vinyama vinyakhe ivyo vikusangika m’Malaŵi ni vinyama ngeti ni ng’wina (crocodile), kababa (alligator), njoka (snake) ngeti ni nkhomi (black mamba), chipili (cobra), chikho (puff adder), nkhukuluzi (cricket), somba za mitundu-mitundu ngeti ni mulamba (catfish), chambo, sanjika na zinyake-zinyake.


text:
Nkhani 15: Muwoli Waku Lote Wangulereska Kuvuli
KUMBI wamukumbuka Lote, mwana wa muku waki waku Abrahamu? Lote wanguluta pamoza ndi Abrahamu ku Kanani. Iyu ndi banja laki ajanga limoza ndi Abrahamu mu charu cha Kanani. Zuŵa linyaki, Abrahamu wangukambiya Lote kuti: ‘Malu ngakuti tijepu ndi viwetu vidu ngamana. Tiyi tipatukani. Asani ungaluta rwandi linyaki nani ndilutengi rwandi linyaki.’
Lote wanguchiwona dankha charu cho. Ndipu wanguwona chigaŵa chamampha cho chenga ndi maji kweniso uteka unandi wamampha kuti wangaryiskaku viŵetu vaki. Ichi chenga Chigaŵa cha Yordane. Mwaviyo, Lote wanguto banja laki ndi viwetu vaki kuchija navu kweniko. Ndipu pakumaliya paki anguzenga nyumba zawu mu msumba wa Sodomu.
Ŵanthu ŵa ku Sodomu ŵenga aheni ukongwa. Ndipu ivi vingumukondweska cha Lote, chifukwa iyu wenga munthu wamampha. Chiuta nayu wangukondwa navu cha. Pakumaliya paki, Chiuta wangutuma angelu ŵaŵi kuchimutcheŵeska Lote kuti Chiuta wanangengi msumba wa Sodomu ndi Gomora chifukwa cha vinthu viheni vo ŵanthu achitanga.
Angelu angukambiya Lote kuti: ‘Yendeska! Uto muwoli waku ndi ŵana ŵaku anthukazi ŵaŵi mutuwemu munu.’ Lote ndi banja laki asweranga kutuwa, ndipu angelu anguŵako pajanja ndi kuŵatuzgiya kubwalu kwa msumba. Ndipu m’ngelu munyaki wanguti: ‘Thaŵani, pozomoskani umoyo winu! Mungalereskanga kuvuli cha. Thaŵiyani ku mapiri, mungafwa.’
Lote ndi ŵana ŵaki anguvwiya ndipu anguthaŵa kutuwa mu Sodomu. Yiwu kuti anguma pamwenga kulereska kuvuli so cha. Kweni muwoli waku Lote wanguvwiya cha. Ŵati ŵayendapu kamtunda kamanavi kutuwa mu Sodomu, muwoli waku Lote wangwamba kukumbuka vinthu vo angusiya mu Sodomu ndipu wanguma ndi kulereska kuvuli. Pavuli paki wangusambuka chiduli cha muche. Kumbi wamuwona pachithuthuzi ichi?
Kumbi tasambiranji m’nkhani iyi? Tasambira kuti Chiuta wapozomoska wo atimuvwiya, ndipu wo aleka kumuvwiya azamutaya umoyu wawu.
Chiyambo 13:5-13; 18:20-33; 19:1-29; Luka 17:28-32; 2 Petro 2:6-8.
Mafumbu
- Kumbi nchifukwa wuli Abrahamu ndi Lote angupatukana?
- Kumbi nchifukwa wuli Lote wangusankha kuja mu Sodomu?
- Kumbi ŵanthu ŵa ku Sodomu ŵenga ndi nkharu wuli?
- Kumbi angelu ŵaŵi angumutcheŵeskanji Lote?
- Kumbi nchifukwa wuli muwoli waku Lote wangusambuka chiduli cha muche?
- Kumbi tisambiranji pa nkhani ya muwoli waku Lote?
Mafumbu ngakusazgiyapu
- Ŵerenga Chiyambo 13:5-13.
Kumbi tisambiranji kwaku Abrahamu pa nkhani yakumaliska mphindanu asani tayambana? (Chiya. 13:8, 9; Ŵaro. 12:10; Ŵafi. 2:3, 4)
- Ŵerenga Chiyambo 18:20-33.
Kumbi vo Yehova wanguchitiya Abrahamu, vititisimikizgiya wuli kuti Yehova ndi Yesu azamuyeruzga mwa urunji? (Chiya. 18:25, 26; Mate. 25:31-33)
- Ŵerenga Chiyambo 19:1-29.
Kumbi nkhani ya m’Bayibolo iyi yilongo kuti Chiuta watikuwona wuli kugonana kwa anthurumi pamwenga anthukazi ŵijaŵija? (Chiya. 19:5, 13; Ŵale. 20:13)
Kumbi pe kupambana wuli pakati pa mo Lote ndi Abrahamu angulondere ulongozgi wakutuwa kwaku Chiuta ndipu isi tisambiranjipu? (Chiya. 19:15, 16, 19, 20; 22:3)
- Ŵerenga Luka 17:28-32.
Kumbi muwoli waku Lote waviwonanga wuli vinthu vakuliŵavu, ndipu ivi vitititcheŵeska wuli? (Luka 12:15; 17:31, 32; Mate. 6:19-21, 25)
- Ŵerenga 2 Petro 2:6-8.
Kumbi tingamulondo wuli Lote pa nkhani ya mo titenele kuwone ŵanthu aheni wo tija nawu? (Ezek. 9:4; 1 Yoha. 2:15-17)