text: 1 Ine Paulosi, kayidi+ chifukwa cha Khristu Yesu, na Timote+ mubali withu, nkhulembera Filimoni wantchito munyithu wakutemweka,2 Apiya mudumbu withu, Arikipo+ msilikari munyithu, na mpingo uwo ukuwungana mu nyumba yako:+3 Mphanyi lusungu lukuru na mtende vyakufuma kwa Chiuta Adada na Fumu Yesu Khristu vyaŵa namwe.4 Nkhuwonga Chiuta wane nyengo zose para nkhukuzunura mu malurombo ghane,+5 chifukwa nkhupulika vya chipulikano chako na umo ukutemwera Fumu Yesu na ŵatuŵa wose.6 Nkhulomba kuti chipulikano icho iwe pamoza na ŵanyake muli nacho, chikuchiske kuti uzomerezge chinthu chose chiwemi icho tili nacho kwizira mwa Khristu.7 Pakuti nkhakondwa chomene na kusanguluskika nkhati napulika vya chitemwa chako, chifukwa mitima ya ŵatuŵa yasanguluskika kwizira mwa iwe mubali.8 Pa chifukwa ichi, nangauli nili na wanangwa ukuru wakuyowoya mwa Khristu kukuphalira kuchita icho ntchakwenelera,9 kweni nkhukupempha chifukwa cha chitemwa, pakuwona kuti ine Paulosi ndine muchekuru, kweniso pasono ndine kayidi chifukwa cha Khristu Yesu.10 Nkhukupempha chifukwa cha mwana wane Onesimo,+ uyo nazgoka wiske+ apo nili mu jele.11 Kale munthu uyu wakaŵa wawakawaka kwa iwe, kweni sono ngwachandulo kwa iwe na ine wuwo.12 Nkhumuwezgera kwa iwe, iyo ngwapamtima wane.*13 Nakhumbanga kuti wakhale nane kwenekuno kuti waniteŵeterenge mu malo gha iwe apo nili mu jele chifukwa cha makani ghawemi.+14 Kweni nkhukhumba yayi kuchita chilichose kwambura kuti iwe wazomerezga, mwakuti mulimo wako uwemi uchitike kwambura kuchichizgika, kweni mu khumbo lako.+15 Panyake lekani wakachimbira kwa iwe kanyengo kachoko,* mwakuti uŵeso nayo muyirayira.16 Waŵengeso nga ni muzga yayi,+ kweni wakuluska muzga, nga ni mubali uyo ine nkhumutemwa chomene.+ Ndipo nawe umutemwe chomene nga muzga wako kweniso nga mubali wako mu Fumu.17 Ntheura usange ukuniwona kuŵa mubwezi wako, umupokelere makora nga umo ungachitira na ine.18 Ndipo usange wakakubudira kanthu panji wali na ngongoli yako, mulandu uŵe wane.19 Ine Paulosi nkhulemba na woko lane kuti: Nizamuwezgerapo, nakuti ningachita kukuphalira yayi kuti nawe uli na ngongoli kwa ine ya umoyo wako.20 Nadi mubali, mphanyi napokera wovwiri uwu kwa iwe mwa Fumu. Sanguluska mtima wane mwa Khristu.21 Nili na chigomezgo kuti upulikirenge, ntheura nkhukulembera ivi pakumanya kuti uchitenge vinandi kuluska ivyo nayowoya.22 Kweni padera pa ichi, uninozgere malo ghakuti nizakakhaleko, pakuti nkhugomezga kuti niwezgekerenge kwa imwe*+ chifukwa cha malurombo ghinu.23 Epafura,+ kayidi munyane mwa Khristu Yesu, wakukutawuzga.24 Mariko, Arisitariko,+ Dema,+ na Luka,+ ŵantchito ŵanyane nawo ŵakukutawuzga.25 Lusungu lukuru lwa Fumu Yesu Khristu luŵe namwe chifukwa cha mzimu uwo mukulongora.


c: text/html

text:
Nkhani Nambara 114: Umaliro wa Uheni Wose
Kasi ukuwonaci apa? Nadi, pali ŵasilikari awo ŵakwera pa ŵakavalo ŵatuŵa. Kweni woneseska uko ŵakavalo (mahaci) aŵa ŵakufuma. Ŵakavalo ŵanandi ŵakukhira kufuma kucanya na kuphorota mu mabingu! Kweni kasi kucanya kuli nadi ŵakavalo?
Yayi, aŵa mbakavalo nadi yayi. Ici nchifukwa cakuti ŵakavalo ŵangenda pa mabingu yayi, asi nthena? Kweni Baibolo likuyowoya za ŵakavalo kucanya. Kasi ukumanya cifukwa ico likuyowoyera nthena?
Cifukwa cake nchakuti kale ŵakavalo ŵakagwiliskirikanga nchito comene pakulwa nkhondo. Mwantheura, para Baibolo likuyowoya za ŵanthu kuti ŵakwera pa ŵakavalo kufuma kucanya, likung’anamura kuti Ciuta wacitenge nkhondo na ŵanthu pano pa caru capasi. Kasi ukumanya zina la nkhondo iyi? Ni Haramagedoni. Nkhondo iyi yizamuwuskapo uheni wose pano pa caru capasi.
Yesu ndiyo wazamudangilira pakulwa nkhondo iyi pa Haramagedoni. Kumbukira kuti Yesu wali kusankhika na Yehova kuŵa fumu ya boma Lake. Ndico cifukwa Yesu wakuvwara cisoti ca ufumu. Ndipo lupanga ilo wali nalo likulongora kuti wazamukoma ŵalwani wose ŵa Ciuta. Kasi tingazizwa kuti Ciuta wazamuparanya ŵanthu wose ŵaheni?
Jura pa Nkhani Nambara 10. Kasi ukuwonaci apa? Ici ni Cigumula cikuru ico cikakoma ŵanthu ŵaheni. Kasi ni njani wakacitiska Cigumula ici? Ni Yehova Ciuta. Sono jura pa Nkhani Nambara 15. Nchivici cikucitika apa? Misumba ya Sodomu na Gomora yikupya na moto uwo Yehova wakatuma.
Jura Nkhani Nambara 33. Wona ico cikucitikira ŵakavalo na ngolo zakucitira nkhondo za Ŵaegupto. Kasi ni njani wakacitiska maji kubizga ŵanthu? Ni Yehova. Wakacita nthena kuti waponoske ŵanthu ŵake. Wona Nkhani Nambara 76. Apa ukuwona kuti Yehova wakazomerezga kuti nanga ŵangaŵa ŵanthu ŵake, Ŵaisrayeli, ŵaparanyike cifukwa ca uheni uwo ŵakacitanga.
Antheura, tingazizwanga yayi kuti Yehova wazamutuma ŵasilikari ŵake ŵakucanya kuti ŵazakawuskepo uheni pano pa caru capasi. Ghanaghanira waka umo vinthu vizamuŵira! Jura peji lakulondezgapo kuti tiwone ivyo vilipo.
Civumbuzi 16:16; 19:11-16.
Mafumbo
- Cifukwa wuli Baibolo likuyowoya za ŵakavalo kucanya?
- Kasi zina la nkhondo ya Ciuta ni vici, ndipo cilato cake ni vici?
- Mwakuyana na cithuzithuzi ici, kasi ninjani uyo wazamudangilira pakurwa nkhondo iyi, nchifukwa wuli wavwara cisoti ca ufumu, ndipo lupanga lwake likulongoraci?
- Mwakuyana na Nkhani Nambara 10, 15, na 33, cifukwa wuli tikuzizwa yayi kuti Ciuta wazamuparanya ŵanthu ŵaheni?
- Kasi Nkhani Nambara 36, na 76 zikulongora wuli kuti Ciuta wazamuparanya ŵanthu ŵaheni nangauli ŵangayowoya kuti ŵakumusopa?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Civumbuzi 19:11-16.
Kasi Malemba ghakulongosora wuli mwakupulikikwa kuti Yesu Khristu ndiyo wakwera pa kavalo mutuŵa? (Civ 1:5; 3:14; 19:11; Yes. 11:4)
Kasi ndopa izo zikamijika pa munjilira wa Yesu zikusimikizgira wuli kuti Yesu wakaluska? (Civ 14:18-20; 19:13; Yes. 63:1-6)
Kasi mbanjani awo ŵali mu gulu la ŵasilikari awo ŵakulondezga Yesu uyo wakwera kavalo mutuŵa? (Civ 12:7; 19:14; Mat. 25:31, 32)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vikilirani Makani Ghawemi Panthazi pa Ŵamazaza
LEMBA la Milimo 9:15 likuti: “Munthu uyu ntchiŵiya chane chakusoleka icho chiyeghenge zina lane ku mitundu kweniso ku mathemba.” Apa Yesu wakayowoyanga za Muyuda munyake zina lake Saulosi uyo wakaŵa kuti wazgoka waka Mkhristu. Pamasinda, Saulosi wakazakachemeka kuti mpositole Paulosi.
Yumoza mwa “mathemba” agha wakaŵa Nero, fumu ya Roma. Kasi muŵenge imwe, mukate muŵenge na chikanga kuvikilira chipulikano chinu pamaso pa themba lanthena ili? Ndipouli, Ŵakhristu ŵakuchiskika kuyezga Paulosi. (1 Kor. 11:1) Paulosi wakamanyanga na kulondezga malango gha charu ndipo ndigho wakaghagwiliskiranga ntchito pakuvikilira makani ghawemi. Nase ndimo tikwenera kuchitira.
Ŵaisrayeli ŵakalondezganga Dango la Mozesi pa umoyo wawo, ndipo Dango ili likaŵavikiliranga. Kweni kufuma waka pa Pentekoste 33 C.E., Ŵakhristu ŵaunenesko ŵaliso pasi pa Dango la Mozesi yayi. (Mil. 15:28, 29; Gal. 4:9-11) Ndipouli, Paulosi na Ŵakhristu ŵanyake ŵakayuyuranga yayi Dango la Mozesi, nakuti likaŵawovwiranga kupharazga mwakufwatuka mu vigaŵa vinandi vya Chiyuda. (1 Kor. 9:20) Kanandi Paulosi wakalutanga ku masunagoge na kupharazgira ŵanthu awo ŵakamanyanga Chiuta wa Abrahamu. Kweniso Paulosi wakadumbiskananga na ŵanthu aŵa fundo za mu Malemba gha Chihebere.—Mil. 9:19, 20; 13:5, 14-16; 14:1; 17:1, 2.
Ŵapositole ŵakasora Yerusalemu kuŵa chinyina chakwamba cha kusopa kwaunenesko kweniso cha mulimo wakupharazga. Nyengo zose iwo ŵakasambizganga ŵanthu mu tempile. (Mil. 1:4; 2:46; 5:20) Nyengo zinyake Paulosi wakalutanga ku Yerusalemu, ndipo ndiko wakakakikira na kujalirika mu jele. Apa ndipo Paulosi wakambira kuvikilira makani ghawemi panthazi pa ŵamazaza m’paka apo wakatolekera kwa Kesare ku Romu.
PAULOSI WAKAGWILISKIRANGA NTCHITO DANGO LA ŴAROMA
Kasi ŵamazaza Ŵachiroma ŵakawonanga wuli ivyo Paulosi wakapharazganga? Kuti tizgore fumbo ili, tiyeni tiwone umo Ŵaroma ŵakawoneranga visopa. Iwo ŵakazomerezganga ŵanthu wose kunjira chisopa icho ŵakukhumba, chikuru chikuleka kususkana na Boma, nesi kuzomerezga nkharo ziheni.
Boma la Roma likapelekanga wanangwa wakusopa kwa Ŵayuda wose. Pakulongosora za wanangwa uwu, buku linyake (Backgrounds of Early Christianity) likuti: “Ŵayuda ŵakaŵa na mwaŵi wakusopa mwakufwatuka mu ufumu wa Roma. . . . Ŵakaŵa na wanangwa wakulondezga chisopa chawo ndipo ŵakachichizgikanga yayi kusopa ŵachiuta ŵa mu ufumu wa Roma. Ntheura malango gha mu ufumu wa Roma ghakaŵapanga wanangwa.” Kweniso Ŵayuda ŵakachichizgikanga yayi kunjira usilikari. * Ntheura Paulosi wakagwiliskiranga ntchito wanangwa uwo dango la Ŵaroma likapeleka ku Ŵayuda pakuvikilira chipulikano chake pamaso pa ŵamazaza Ŵachiroma.
Ndipouli, ŵakususka ŵakakopa ŵanthu bweka na ŵanthu ŵakuzirwa kuti ŵawukire Paulosi. (Mil. 13:50; 14:2, 19; 18:12, 13) Mwachiyelezgero, ŵalara ŵa mpingo wa ku Yerusalemu ŵakapulika mphwepwerezga zakuti Paulosi wakusambizga Ŵayuda kuti “ŵagaluke kwa Mozesi.” Nkhani zanthena zikate zipangiskenge Ŵayuda awo ŵakaŵa kuti ŵang’anamukira waka ku Chikhristu kwamba kughanaghana kuti Paulosi wakuchindika yayi malango gha Chiuta. Kweniso khoti likuru la Sanihedirini likate lidumurenge waka kuti Ŵakhristu wose mbakugaluka kufuma ku chisopa cha Chiyuda. Ivi vikate vipangiskenge kuti Ŵayuda wose awo ŵakanjira Chikhristu ŵalangike. Kweniso Ŵakhristu aŵa ŵakate ŵatinkhikenge na kukanizgika kupharazga mu tempile panji mu masunagoge. Ntheura ŵalara ŵa mpingo ŵakaphalira Paulosi kuti wasimikizgire ŵanthu kuti ivyo ŵakamuyowoyeranga ni vyautesi. Ŵakamuphalira kuti walute ku tempile na kukachita chinthu chinyake icho nangauli Chiuta wakakhumba yayi kuti Paulosi wachite, kweni chikaŵa chambura kukanizgika mwakuyana na dango.—Mil. 21:18-27.
Paulosi wakachita ivyo ŵalara ŵakamuphalira. Ivi vikapeleka mwaŵi kwa Paulosi ‘wakuvikilira na kukhozgera makani ghawemi mwakuyana na dango.’ (Fil. 1:7) Apo Paulosi wakaŵa ku tempile, Ŵayuda ŵakamuwukira na kwamba kumutimba ndipo ŵakakhumbanga kumukoma. Mulara wa ŵasilikari ŵa Ŵaroma wakathaska na kujalira Paulosi mu jele kuti wamuvikilire. Apo ŵasilikari ŵakakhumbanga kumuthyapura, Paulosi wakajivumbura kuti nayo ni Muroma. Ivi vikapangiska kuti Paulosi watolekere ku Kesareya uko kukakhalanga ŵakazembe Ŵachiroma awo ŵakawusanga chigaŵa cha Yudeya. Apo wakaŵa ku Kesareya, Paulosi wakaŵa na mwaŵi wakuchitira ukaboni mwachikanga panthazi pa ŵamazaza, mwaŵi uwo ukasangikanga bweka yayi. Ivi vikawovwira kuti ŵanthu ŵamanye makora fundo zinandi zakukhwaskana na Chikhristu izo ŵakate ŵazimanyenge yayi.
Chaputara 24 cha buku la Milimo chikulongosora ivyo Paulosi wakachita apo wakaŵa panthazi pa kazembe Wachiroma, Felike, uyo wakawusanga chigaŵa cha Yudeya. Felike wakaŵa kuti wapulika kale ivyo Ŵakhristu ŵakugomezga. Ŵayuda ŵakayimba Paulosi mulandu wakuswa malango gha Ŵaroma munthowa zitatu. Iwo ŵakatenge Paulosi wakupangiska kuti Ŵayuda ŵawukire boma, ni mulongozgi wa gulu lakugaluka la chisopa, kweniso wakukazuzga tempile. (Mil. 24:5, 6) Para munthu wasangika na milandu iyi, wakeneranga kukomeka.
Ntchakukondweska kuwona umo Paulosi wakachitira pakuvikilira chipulikano chake. Iyo wakachindikanga ŵamazaza kweniso wakachitanga vinthu mwakuzika. Pakujivikilira, Paulosi wakazunura Dango la Mozesi kweniso ivyo Zintchimi zikalemba ndipo wakati wali na wanangwa wakusopa ‘Chiuta wa ŵasekuru ŵake.’ Nakuti Ŵayuda wose awo ŵakaŵa pasi pa dango la Ŵaroma ŵakaŵa na wanangwa uwu. (Mil. 24:14) Pamanyuma Paulosi wakavikilira chipulikano chake panthazi pa kazembe Wachiroma, Porokiyo Fesito, kweniso panthazi pa Themba Herode Agripa. Kazembe Fesito ndiyo wakanjira mu malo mwa Felike.
Paumaliro, Paulosi wakawona kuti Kesare, uyo wakaŵa muwusi wankhongono chomene mu ufumu wa Roma, ndiyo wangeruzga makora mulandu wake. Ntheura wakati: “Nkhupempha kuti mulandu wane ulute kwa Kesare!”—Mil. 25:11.
PANTHAZI PA KESARE
Pamasinda, mungelo wakaphalira Paulosi kuti: “Wamwimilira panthazi pa Kesare.” (Mil. 27:24) Apo Nero themba la ufumu wa Roma wakambanga kuwusa, wakayowoyerathu kuti wazamweruzga yekha milandu yose chara. Mu vyaka 8 vyakwambilira vya ufumu wake, milandu yinandi ŵakeruzganga mbanthu ŵanyake. Buku linyake likayowoya kuti para Nero wazomera kweruzga mulandu unyake, wakeruzgiranga ku nyumba kwake ndipo gulu la ŵanthu awo ŵakamanyanga kweruzga makora milandu, ndilo likamovwiranga.—The Life and Epistles of Saint Paul.
Baibolo likuyowoya yayi kuti Nero ndiyo wakeruzga mulandu wa Paulosi panji kuti wakapempha munthu munyake kuti ndiyo weruzge na kukapeleka lipoti kwa iyo. Kwali wakeruzga ni njani, kweni Paulosi wakwenera kuti wakalongosora kuti wakusopa Chiuta wa Ŵayuda ndiposo kuti wakachiskanga ŵanthu kuti ŵachindikenge ŵamazaza. (Rom. 13:1-7; Tito 3:1, 2) Vikuwoneka kuti vinthu vikamwendera makora Paulosi ndipo wakavikilira makani ghawemi panthazi pa ŵamazaza. Khoti la Kesare likasanga kuti Paulosi walije mulandu ndipo likamufwatura.—Fil. 2:24; Filim. 22.
TIKWENERA KUVIKILIRA MAKANI GHAWEMI
Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti: “Ŵazamumutolerani panthazi pa ŵalongozgi na mathemba chifukwa cha zina lane, kuti uŵe ukaboni kwa iwo na ku mitundu.” (Mat. 10:18) Ni mwaŵi ukuru chomene kwimira Yesu mazuŵa ghano. Chifukwa chakuti tikulimbikira chomene kuvikilira makani ghawemi, tikuluska milandu yinandi. Ndipouli, ni milandu yose yayi iyo tikuluska chifukwa charu chikuwusika na ŵanthu ŵakwananga. Ufumu wa Chiuta pera ndiwo uzamumazga suzgo lakulyerana masuku pa mutu na kuwezgerapo urunji.—Muph. 8:9; Yer. 10:23.
Mazuŵa ghano napo, tingatuŵiska zina la Yehova para nyengo zose tikuvikilira chipulikano chithu. Nga ni Paulosi, nase tikwenera kuŵa ŵakuzika, ndipo tiyowoyenge unenesko mwakukhorweska. Yesu wakaphalira ŵalondezgi ŵake kuti ŵakwenera ‘kunozgekerathu yayi mu mitima yawo umo ŵamujivikililira, chifukwa wazamuŵapa mazgu na vinjeru, ndipo wose awo ŵakuŵasuska ŵazamutondeka kulimbana nawo panji kuŵasuska.’—Luka 21:14, 15; 2 Tim. 3:12; 1 Pet. 3:15.
Para Ŵakhristu ŵakuvikilira chipulikano chawo panthazi pa mathemba, ŵakazembe, panji ŵamazaza ŵanyake, ŵakovwira ŵanthu awo ntchakusuzga kuŵapharazgira kuti ŵamanye unenesko. Milandu yinyake iyo tikuluska yikovwira kuti ŵamazaza ŵasinthe na kunozgaso malango ghanyake. Ivi vikovwira kuti tiŵe na wanangwa wakuyowoya na kusopa. Ndipouli, kwali taluska mulandu panji yayi, kweni Yehova wakukondwa chomene para wakuwona chikanga icho ŵateŵeti ŵake ŵakulongora para ŵakuyezgeka chifukwa cha makani ghawemi.
^ ndime 8 Munthu munyake wakulemba mabuku zina lake James Parkes, wakati: “Ŵayuda . . . ŵakaŵa na wanangwa wakuchita viphikiro vyawo. Pakaŵavyanga chilichose icho chikakanizganga ŵanthu wose kuleka kugwiliskira ntchito wanangwa wawo chifukwa kakaŵa kaluso ka Ŵaroma kupeleka ntchindi zakwenelera ku ŵamazaza.”


text:
Ŵani na Chipulikano Chakukhora mu Ufumu
‘Chipulikano ntchilindizga chanadi cha vinthu vyakugomezgeka.’—HEB. 11:1.
1, 2. Chifukwa wuli tikukhorwa kuti Ufumu uzamufiska nadi khumbo la Chiuta lakukhwaskana na ŵanthu? Kuyana na Ŵaefeso 2:12, chifukwa wuli mapangano ghakutikhozga? (Wonani chithuzithuzi chakwamba.)
TAŴAKABONI ŵa Yehova tikupharazga kuti Ufumu wa Chiuta ndiwo uzamumazga masuzgo ghithu ghose, ndipo tikuphalira ŵanthu mwamwamphu fundo ya mu Malemba iyi. Kweniso tikukhozgeka chomene na chigomezgo cha vinthu ivyo Ufumu uzamutichitira munthazi. Ndipouli, kasi tikukhorwa kuti Ufumu uliko nadi ndipo uzamufiska khumbo la Chiuta? Chifukwa wuli tikwenera kuŵa na chipulikano chakukhora kuti Ufumu uzamufiska khumbo la Chiuta?—Heb. 11:1.
2 Chiuta Wankhongonozose ndiyo wali kukhazikiska Ufumu wa Mesiya kuti wafiske khumbo lake lakukhwaskana na chilengiwa chake. Kweniso Ufumu wa Chiuta wajintha pa fundo yakuti Yehova ndiyo ngwakwenelera kuwusa. Ulu ni lufura lwakukhora chomene. Kasi Themba la Ufumu uwu ni njani? Kasi mbanjani ŵanyake awo ŵazamuwusa nalo? Kasi ŵazamuwusa anjani? Yehova wali kukhazikiska fundo zakuzirwa izi za Ufumu mwakuyana na dango kwizira mu mapangano. Mapangano agha ghali kuchitika na Yehova panji Mwana wake, Yesu Khristu. Tiyeni tisande mapangano agha kuti tipulikiske umo Chiuta wazamufiskira khumbo lake, kweniso kuti tisimikizge kuti Ufumu utondekenge yayi kufiska khumbo la Chiuta.—Ŵazgani Ŵaefeso 2:12.
3. Kasi tisambirenge vichi mu nkhani iyi na yakulondezgapo?
3 Mu Baibolo muli mapangano 6 ghakukhwaskana na Ufumu wa Mesiya, uyo ni Khristu Yesu. Igho ni (1) phangano la Abrahamu, (2) phangano la Dango, (3) phangano la Davide, (4) phangano la kuŵa musofi nga ni Melekizedeki, (5) phangano liphya, ndiposo (6) phangano la Ufumu. Tiyeni tisande kukolerana uko kulipo pakati pa phangano lililose na Ufumu kweniso umo likovwilira kuti khumbo la Chiuta lakukhwaskana na charu chapasi na ŵanthu lifiskike.—Wonani tchati cha mutu wakuti “ Umo Chiuta Wazamufiskira Khumbo Lake.”
LAYIZGO ILO LIKUVUMBURA UMO KHUMBO LA CHIUTA LIZAMUFISKIKIRA
4. Kuyana na buku la Genesis, kasi Yehova wakayowoya malanguro wuli ghakukhwaskana na ŵanthu?
4 Wakati wanozga charu chapasi kuti munthu wakhalengepo, Yehova wakayowoya malanguro ghatatu ghakukhwaskana na ŵanthu. (1) La kulenga munthu mu chikozgo cha Chiuta, (2) La kusanuzga Paradiso kuti wakwane charu chose chapasi ndiposo kuti charu chizure na ŵana ŵarunji, kweniso (3) La kukanizga ŵanthu kurya vya mu khuni la kumanyiska uwemi na uheni. (Gen. 1:26, 28; 2:16, 17) Malanguro agha ghakaŵa ghakukwana. Munthu wakati walengeka, wakeneranga kupulikira malanguro ghaŵiri kuti khumbo la Chiuta lifiskike. Ipo chifukwa wuli pakakhumbikwa mapangano?
5, 6. (a) Kasi Satana wakayezga wuli kutimbanizga khumbo la Chiuta? (b) Kasi Yehova wakachita wuli Satana wati wambiska uchigaluka mu Edeni?
5 Kuti watimbanizge khumbo la Chiuta, Satana Dyabulosi wakambiska uchigaluka. Wakapusika ŵanthu kuti ŵaleke kupulikira languro ilo Chiuta wakaŵapa. Wakayezga Eva, mwanakazi wakwamba, kuti warye vya mu khuni la kumanyiska uwemi na uheni. (Gen. 3:1-5; Uvu. 12:9) Apa, Satana wakasuska kuti Chiuta ndiyo ngwakwenelera kuwusa chilengiwa chose. Pamanyuma, Satana wakayowoyaso kuti ŵateŵeti ŵakugomezgeka ŵa Chiuta mbaryezi.—Job 1:9-11; 2:4, 5.
6 Kasi Yehova wakachita wuli Satana wati wambiska uchigaluka mu Edeni? Wakomenge ŵakugaluka wose, mphanyi uchigaluka wawo ukamalira nadi penepapo. Ndipouli, khumbo la Chiuta lakuti charu chapasi chizure na ŵana ŵakupulikira ŵa Adamu na Eva, mphanyi likafiskika yayi. M’malo mwa kukoma ŵakugaluka nyengo yeneyiyo, Mlengi withu, mweneuyo ngwavinjeru, wakayowoya uchimi wapadera. Uchimi uwu ni layizgo la mu Edeni ndipo ukalongora kuti mazgu gha Chiuta ghose ghafiskikenge.—Ŵazgani Genesis 3:15.
7. Kasi layizgo la mu Edeni likutovwira kumanya fundo wuli yakukhwaskana na njoka ndiposo mphapu yake?
7 Mu layizgo la mu Edeni ili, Yehova wakayowoyerathu kuti njoka na mphapu yake, ivyo vikwimira Satana Dyabulosi na wose awo ŵakumulondezga pakugalukira muwuso wa Chiuta, vizamuparanyika. Chiuta waunenesko wakapeleka mazaza ku mphapu ya mwanakazi kuti yiparanye Satana. Ntheura, layizgo la mu Edeni likutovwira kumanya kuti Satana lumoza na masuzgo agho ghaŵapo chifukwa cha uchigaluka vizamumara. Kweniso likutovwira kumanya nthowa iyo vinthu ivi vizamumalira.
8. Kasi tikumanya vichi vyakukhwaskana na mwanakazi na mphapu yake?
8 Kasi mphapu ya mwanakazi ni njani? Pakuti yikwenera kubwanya mutu wa njoka, panji kuti, ‘kumalizga’ Satana Dyabulosi, uyo ntchilengiwa chauzimu, mphapu iyi nayo yikwenera kuŵa chilengiwa chauzimu. (Heb. 2:14) Ipo mwanakazi uyo wakubaba mphapu iyi, nayo wakwenera kuŵa wauzimu. Nangauli mphapu ya njoka yikamba kumanyikwa makora, kweni mwanakazi na mphapu yake chikaŵa chisisi kwa vyaka pafupifupi 4,000 kufuma apo Yehova wakayowoyera layizgo la mu Edeni. Mu nyengo iyi, Yehova wakachita mapangano ghanandi. Chilato cha mapangano agha chikaŵa chakuti ghawovwire ŵanthu kumanya mphapu ya mwanakazi na kusimikizgira ŵateŵeti ŵa Chiuta kuti kwizira mu mphapu iyi, wazamumazga masuzgo agho ghalipo chifukwa cha Satana.
PHANGANO LIKAVUMBURA MPHAPU
9. Longosorani phangano la Abrahamu. Kasi likamba pawuli kugwira ntchito?
9 Pakati pajumpha vyaka pafupifupi 2000 kufuma apo Yehova wakeruzgira Satana mu Edeni, Yehova wakalangura Abrahamu kuti wafumeko kukwake ku Uri mu Mesopotamiya na kuluta ku Kenani. (Mil. 7:2, 3) Yehova wakamuphalira kuti: ‘Fuma iwe mu charu chako, na ku ŵabali ŵako, na ku nyumba ya wuso, kuya ku charu icho tindikulongore. Ndipo tindikuzgore iwe uŵenge mtundu ukuru, ndikutumbikenge, na kukuzga zina lako, kuti tiuŵenge thumbiko. Nditindiŵatumbike awo ŵakukutumbika, na kumutemba mweneuyo wakukutemba; ndipo mwa iwe mbumba zose za charu tizitumbikikenge.’ (Gen. 12:1-3) Pa lemba ili ndipo phangano la Abrahamu likuzunulika kakwamba. Phangano ili, ni ilo Yehova Chiuta wakapanga na Abrahamu. Nyengo yeneko iyo Yehova wakachitira phangano ili na Abrahamu yikumanyikwa yayi. Ndipouli, likamba kugwira ntchito mu 1943 B.C.E., apo Abrahamu wakaŵa na vyaka 75, ndipo wakafumanga mu Harani na kwambuka Mlonga wa Yufurate.
10. (a) Kasi Abrahamu wakalongora wuli kuti wakaŵa na chipulikano chakukhora mu malayizgo gha Chiuta? (b) Kasi ni fundo wuli zakuzirwa zakukhwaskana na mphapu ya mwanakazi izo Yehova wakavumbura pachoko na pachoko?
10 Yehova wakawerezgapo kanandi waka layizgo lake kwa Abrahamu, ndipo wakasazgirangapo fundo zinyake. (Gen. 13:15-17; 17:1-8, 16) Abrahamu wakalongora kuti wali na chipulikano chakukhora mu malayizgo gha Chiuta apo wakakhumba kupeleka sembe mwana wake. Ntheura, Yehova wakakhozga phangano lake na iyo, wakayowoya kuti lifiskikenge visuzge viti wuli. (Ŵazgani Genesis 22:15-18; Ŵahebere 11: 17, 18.) Phangano la Abrahamu likati lamba kugwira ntchito, pachoko na pachoko Yehova wakavumburanga fundo zakuzirwa zakukhwaskana na mphapu ya mwanakazi. Yikeneranga kufuma mwa Abrahamu, yikeneranga kuŵa munthu yumoza yayi, yikeneranga kuchita mulimo wa uthemba, yikeneranga kuparanya ŵalwani wose ŵa Chiuta, ndiposo ŵanthu ŵanandi ŵakeneranga kutumbikika chifukwa cha iyo.
11, 12. Kasi Malemba ghakulongora wuli kuti phangano la Abrahamu likufiskikaso mwauzimu? Kasi ise tizamusanga chandulo wuli?
11 Nangauli phangano la Abrahamu likafiskika apo ŵana ŵa Abrahamu ŵakahara Charu cha Layizgano, kweni Malemba ghakulongora kuti phangano ili likeneranga kufiskikaso mwauzimu. (Gal. 4:22-25) Pa kufiskika kwachiŵiri uku, mpositole Paulosi wakalongosora kuti chigaŵa chakwamba cha mphapu ya Abrahamu ni Khristu, ndipo chigaŵa chachiŵiri Mbakhristu ŵakuphakazgika 144,000. (Gal. 3:16, 29; Uvu. 5:9, 10; 14:1, 4) Mwanakazi uyo wakubaba mphapu iyi ni ‘Yerusalemu wakuchanya,’ uyo ntchigaŵa cha kuchanya cha gulu la Chiuta, icho ni vilengiwa vyauzimu vyakugomezgeka. (Gal. 4:26, 31) Nga umo phangano la Abrahamu likalayizgira, mphapu ya mwanakazi yizamutumbika ŵanthu.
12 Phangano la Abrahamu likuyowoya vya Themba na awo likuwusa nawo mu Ufumu wa Chiuta, ndipo ni lufura lwakuŵikika mwakuyana na dango lwa Ufumu wa kuchanya. (Heb. 6:13-18) Kasi phangano ili ligwirenge ntchito mpaka pawuli? Lemba la Genesis 17:7 likuti ni “phangano la muyirayira.” Lilutilirenge kugwira ntchito m’paka Ufumu wa Mesiya uzakaparanye ŵalwani ŵa Chiuta na kutumbika mbumba zose za pa charu chapasi. (1 Kor. 15:23-26) Nakuti awo ŵazamukhala pa charu chapasi, ŵazamusanga chandulo na phangano ili kwamuyirayira. Phangano ilo Chiuta wakachita na Abrahamu likulongora kuti Yehova ngwakukhumbisiska kufiska khumbo lake lakuti ŵanthu ŵarunji ‘ŵazuzge charu.’—Gen. 1:28.
PHANGANO ILO LIKULONGORA KUTI UFUMU NGWAMUYIRAYIRA
13, 14. Kasi phangano la Davide likutisimikizgira fundo wuli yakukhwaskana na Ufumu wa Mesiya?
13 Layizgo la mu Edeni na phangano la Abrahamu vikutovwira kumanya fundo yakuzirwa yakuti Yehova wakuwusa kuyana na fundo zake zaurunji. Ntheura Ufumu wa Mesiya uwo Chiuta wali kukhazikiska, nawo ukwendera fundo zaurunji izi. (Sal. 89:14) Kasi boma la Mesiya lizamuleka kwendera fundo zaurunji za Chiuta na kuparanyika? Phangano linyake likutisimikizgira kuti ivi vizamuchitikapo yayi.
14 Wonani ivyo Yehova wakalayizga Davide Themba la Israyeli mu phangano la Davide. (Ŵazgani 2 Samuel 7:12, 16.) Yehova wakachita phangano ili na Davide apo Davide wakawusanga mu Yerusalemu. Wakamulayizga kuti Mesiya wazamufuma mwa iyo. (Luka 1:30-33) Apa, Yehova wakutovwira kumanya mbumba iyo Mesiya wazamubabikiramo. Yehova wakati mwana wa Davide ndiyo wazamuŵa ‘mwenecho’ wa Ufumu wa Mesiya. (Ezek. 21:25-27) Kwizira mwa Yesu, ufumu wa Davide ‘ukhozgekenge muyirayira.’ Nadi, mphapu ya Davide ‘yamkukhalilira muyirayira, chizumbe chake nga ni dazi.’ (Sal. 89:34-37) Ufumu wa Mesiya uzamulekapo yayi kwendera fundo zaurunji za Chiuta, ndipo ivyo uzamufiska vizamuŵa vyamuyirayira.
PHANGANO LA KUŴA MUSOFI
15-17. Kuyana na phangano la kuŵa musofi nga ni Melekizedeki, kasi mphapu yizamuŵaso na udindo wuli? Chifukwa wuli?
15 Nangauli phangano la Abrahamu kweniso la Davide likutovwira kumanya kuti mphapu ya mwanakazi yizamuchita mulimo wa uthemba, kweni mulimo uwu pawekha ngwakukwana yayi kuti ŵanthu ŵa mitundu yose ŵatumbikike. Kuti ŵanthu ŵatumbikike, ŵakwenera kufwatuka ku kwananga na kuŵa mu mbumba yikuru ya Yehova. Kuti ivi vifiskike, mphapu yikwenera kuchitaso mulimo wa usofi. Mlengi wavinjeru wakanozga ndondomeko yakuti mphapu yiŵe musofi apo wakachita phangano la kuŵa musofi nga ni Melekizedeki.
16 Yehova wakavumbura kwizira mwa Themba Davide kuti wazamuchita phangano na Yesu. Phangano ili likaŵa na fundo ziŵiri. Yakwamba njakuti Yesu ‘wazamukhala ku woko lamalyero’ la Chiuta m’paka wathereske ŵalwani wose ŵa Chiuta. Yachiŵiri njakuti Yesu wazamuŵa “mupristi [panji musofi] muyirayira mu luso lwa Melekizedeki.” (Ŵazgani Salmo 110:1, 2, 4.) Chifukwa wuli wazamuŵa musofi “mu luso lwa Melekizedeki”? Chifukwa chakuti kale pambere ŵana ŵa Abrahamu ŵandahare Charu cha Layizgano, Melekizedeki themba la Salemu, likaŵa ‘musofi wa Chiuta Wapachanya Nkhanira.’ (Heb. 7:1-3) Iyo wakimikika na Yehova. Mu Malemba gha Chihebere, ndiyo pera uyo wakuzunulika kuti wakaŵa themba kweniso musofi. Kweniso pakuti vindayowoyeke usange iyo wakachita kuhara udindo uwu nesi kulekera munthu munyake, wakuchemeka kuti “musofi muyirayira.”
17 Yesu wakimikika kuŵa musofi kwizira mu phangano ili, leneilo Yehova wakapanga na iyo, ndipo Yesu walutilirenge kuŵa “musofi muyirayira umo vikaŵira na Melekizedeki.” (Heb. 5:4-6) Ivi vikulongora kuti Yehova wasimikizga kuti wafiskenge khumbo lake lakukhwaskana na ŵanthu ndiposo charu chapasi kwizira mu Ufumu wa Mesiya.
MAPANGANO GHAKULONGORA KUTI UFUMU ULI KWIMIKIKA MWAKUYANA NA DANGO
18, 19. (a) Kasi mapangano agho tadumbiskana mu nkhani iyi ghakukolerana wuli na Ufumu? (b) Kasi ni fumbo wuli ilo likuzgoreka mu nkhani yakulondezgapo?
18 Pa mapangano agho tadumbiskana mu nkhani iyi tawona umo ghaliri ghakukolerana na Ufumu wa Mesiya, ndiposo umo ghakulongolera kuti Ufumu uli kukhazikiskika mwakuyana na dango. Layizgo la mu Edeni likutisimikizgira kuti Yehova wazamufiska khumbo lake lakukhwaskana na charu chapasi ndiposo ŵanthu kwizira mu mphapu ya mwanakazi. Phangano la Abrahamu likutovwira kumanya mphapu ya mwanakazi na mulimo uwo yikuchita.
19 Phangano la Davide likutovwira kumanya mbumba yeneko iyo muzamufuma chigaŵa chakwamba cha mphapu. Kweniso likulongora kuti mphapu iyi njakwenelera kuwusa charu chose chapasi. Ntheura ivyo Ufumu uzamufiska vizamuŵa vyamuyirayira. Phangano la kuŵa musofi nga ni Melekizedeki ntchisimikizgo chakuti mphapu yizamuchita mulimo wa usofi. Ndipouli, Yesu wazamuŵa yekha yayi pakovwira ŵanthu kuti ŵaŵe ŵakufikapo. Paliso ŵanthu ŵanyake awo ŵakuphakazgika kuti ŵazakaŵe mafumu ndiposo ŵasofi. Kasi ŵakufuma nkhu? Nkhani yakulondezgapo yikuzgora fumbo ili.


text:
Muzamuŵa “Ufumu wa Ŵapristi”
“Timuŵenge kwa Ine ufumu wa ŵapristi na mtundu wakupatulika.”—EX. 19:6.
1, 2. Chifukwa wuli mphapu ya mwanakazi yikakhumbikwiranga kuvikilirika?
UCHIMI wakwamba mu Baibolo ngwakuzirwa chomene pakufiska chilato cha Yehova. Pakuyowoya layizgo la mu Edeni, Chiuta waunenesko wakati: ‘Tindiŵike chimphindikwa pakati pa iwe [Satana] na mwanakazi, na pakati pa mphapu yako na mphapu yake.’ Kasi chimphindikwa panji ulwani uwu, ngukuru wuli? Yehova wakati: ‘[Mphapu ya mwanakazi] tiyibwanyenge mutu wako [wa Satana], iwe tiulumenge chitende chake.’ (Gen. 3:15) Ulwani wa pakati pa njoka na mwanakazi ngukuru chomene, mwakuti Satana wakuchita chilichose kuti waparanye mphapu ya mwanakazi.
2 Ndicho chifukwa pakulombera ŵanthu ŵakusoleka ŵa Chiuta, wamasalimo wakaphalira Yehova kuti: ‘Wonani, ŵalwani ŵinu ŵachita chivulupi; awo ŵakumutinkhani ŵinuska mitu yawo. Ŵapangana wupu wa uryarya kuwukira ŵanthu ŵinu; ŵapanganaso wupu kwimikana na awo mwaŵavikilira imwe. Ŵakuti, “Zani tiŵadumule, ŵaleke kuŵaso mtundu wa ŵanthu.”’ (Sal. 83:2-4) Mzere wakubabiwiramo mphapu ya mwanakazi ukeneranga kuvikilirika kuti uleke kuparanyika na kubinkhiskika. Kuti ivi vifiskike, Yehova wakakhazikiska ndondomeko zinyake mwakuyana na dango kuti khumbo lake lifiskike kwambura kutondeka.
PHANGANO ILO LIKUVIKILIRA MPHAPU
3, 4. (a) Kasi phangano la Dango likamba pawuli kugwira ntchito? Kasi mtundu wa Israyeli ukazomera kuchita vichi? (b) Kasi chilato cha phangano la Dango chikaŵa chakuti wuli?
3 Ŵana ŵa Abrahamu, Yisake, na Yakobe ŵakati ŵandana kuŵa ŵanthu mamiliyoni ghanandi, Yehova wakaŵazgora mtundu wa Israyeli. Kwizira mwa Mozesi, Yehova wakapanga nawo phangano lapadera, wakaŵapa Dango. Mtundu wa Israyeli ukazomera kuti uchitenge vyose ivyo vikaŵa mu phangano ili. Baibolo likuti: ‘[Mozesi] wakatora buku la phangano, wakaliŵazga mu makutu gha ŵanthu; iwo ŵakati, “Vyose ivyo Yehova wanena tititichite na kupulikira.” Ndipo Mozesi wakatora ndopa izo [za ng’ombe izo zikapelekeka sembe] na kuzimija ku ŵanthu, wakati, “Wonani ndopa za phangano leneilo Yehova wachita namwe pa mazgu ghose gheneagho.”’—Ex. 24:3-8.
4 Phangano la Dango likamba kugwira ntchito pa Lupiri lwa Sinayi mu 1513 B.C.E. Kwizira mu phangano ili, mtundu wa Israyeli ukaŵa mtundu wakusoleka wa Chiuta. Yehova wakaŵa ‘Mweruzgi wawo, Wakuŵawusa, ndiposo Themba lawo.’ (Yes. 33:22) Mdauko wa Ŵaisrayeli ukulongora ivyo vikuchitika para ŵanthu ŵapulikira malango ghaurunji gha Chiuta na para ŵaleka kupulikira. Dango likakanizganga Ŵaisrayeli kusopa vikozgo kweniso kutorana na ŵanthu ŵakusopa vikozgo. Ntheura, likanozgeka kuti livikilire mzere wa Abrahamu kuti uleke kubinkhiskika.—Ex. 20:4-6; 34:12-16.
5. (a) Kasi phangano la Dango likaŵapa mwaŵi wuli Ŵaisrayeli? (b) Chifukwa wuli Chiuta wakawukana mtundu wa Israyeli?
5 Kweniso phangano la Dango likaŵa na ndondomeko ya usofi. Ndondomeko iyi yikaŵa chithuzithuzi cha ndondomeko yikuru ya usofi munthazi. (Heb. 7:11; 10:1) Nakuti kwizira mu phangano ili, Ŵaisrayeli ŵakaŵa na mwaŵi wapadera wakuti ŵaŵe “ufumu wa ŵapristi.” Kweni kuti ivi vichitike, ŵakeneranga kupulikira malango gha Yehova. (Ŵazgani Exodus 19:5, 6.) Ndipouli, Ŵaisrayeli ŵakatondeka kupulikira Yehova. M’malo mwakuti ŵapokelere Mesiya, uyo ntchigaŵa chakwamba cha mphapu ya Abrahamu, iwo ŵakamukana. Lekani Chiuta nayo wakawukana mtundu uwu.
6. Kasi chilato cha Dango chikafiskika wuli?
6 Ŵaisrayeli ŵakatondeka kugomezgeka kwa Yehova, ntheura ŵakatondeka kuŵa ufumu wa ŵasofi. Ndipouli chilato cha Dango chikatondeka yayi. Chilato cha Dango chikaŵa chakuti livikilire mphapu na kulongozgera ŵanthu kwa Mesiya. Khristu wakati wiza na kumanyikwa na ŵanthu, chilato cha Dango chikafiskika. Baibolo likuti: “Khristu mbumaliro wa Dango.” (Rom. 10:4) Ndipouli, kasi mbanjani awo ŵakeneranga kuŵa ufumu wa ŵasofi? Yehova Chiuta wakapanga phangano linyake mwakuyana na dango lakuti paŵe mtundu uphya.
MTUNDU UPHYA UKAMBA
7. Kasi Yehova wakayowoyerathu kuti vichi kwizira mwa Yeremiya?
7 Vyaka vinandi pambere phangano la Dango lindamare, Yehova wakayowoyerathu kwizira mwa ntchimi Yeremiya kuti wazamuchita “phangano liphya” na mtundu wa Israyeli. (Ŵazgani Yeremiya 31:31-33.) Phangano liphya likupambana na phangano la Dango chifukwa ŵanthu ŵakugowokereka zakwananga zawo kwambura sembe za nyama. Kasi ivi vikuchitika wuli?
8, 9. (a) Kasi ndopa izo Yesu wakathiska zikovwira wuli? (b) Kasi awo ŵali mu phangano liphya ŵali na mwaŵi wuli? (Wonani chithuzithuzi chakwamba.)
8 Pakati pajumpha vyaka vinandi, Yesu wakambiska Mugonero wa Fumu pa Nisani 14, mu 33 C.E. Pakuyowoya za nkhombo ya vinyo, Yesu wakaphalira ŵapositole ŵake ŵakugomezgeka 11 kuti: ‘Nkhombo iyi yikwimira phangano liphya chifukwa cha ndopa zane, izo zithiskikenge chifukwa cha imwe.’ (Luka 22:20) Kuyana na buku la Mateyu, Yesu wakayowoya za nkhombo ya vinyo kuti: ‘Iyi yikwimira “ndopa zane za phangano,” izo zithiskikenge chifukwa cha ŵanandi kuti zakwananga zigowokereke.’—Mat. 26:27, 28.
9 Ndopa izo Yesu wakathiska, zikovwira kuti phangano liphya ligwire makora ntchito. Kweniso zikovwira kuti zakwananga zigowokereke kwamuyirayira. Yesu walimo yayi mu phangano liphya ili. Chifukwa chakuti iyo ngwambura kwananga, wangakhumbikwira kugowokereka yayi. Kweni chifukwa cha mtengo wa ndopa za Yesu, Chiuta wangawovwira ŵana ŵa Adamu kuti ŵasange chandulo. Kweniso wakuphakazga na mzimu wake utuŵa ŵanthu ŵanji ŵakugomezgeka kuti ŵaŵe “ŵana” ŵake. (Ŵazgani Ŵaroma 8:14-17.) Pakuti Chiuta wakuŵawona kuti mbambura zakwananga, ŵali nga ni Yesu, Mwana wa Chiuta uyo ngwambura zakwananga. Iwo ŵakuŵa “ŵahaliri ŵamoza na Khristu,” ndipo ŵali na mwaŵi wa kuŵa “ufumu wa ŵapristi.” Mwaŵi uwu ukate uŵenge wa mtundu wa Israyeli uwo ukalondezganga Dango. Pakuyowoya za “ŵahaliri ŵamoza na Khristu,” mpositole Petrosi wakati: ‘Imwe ndimwe “mtundu wakusoleka, usofi wa ufumu, mtundu utuŵa, ŵanthu awo ŵakwenera kuŵa ŵapadera, kuti mupharazge kutali makhaliro ghapachanya” gha uyo wakamuchemani kufuma mu chisi kwiza ku ungweru wake wakuzizwiska.’ (1 Pet. 2:9) Phangano liphya ndakuzirwa chomene. Likovwira kuti ŵasambiri ŵa Yesu ŵaŵe chigaŵa chachiŵiri cha mphapu ya Abrahamu.
PHANGANO LIPHYA LIKAMBA KUGWIRA NTCHITO
10. Kasi phangano liphya likamba pawuli kugwira ntchito? Chifukwa wuli?
10 Kasi phangano liphya likamba pawuli kugwira ntchito? Apo Yesu wakayowoyanga za phangano ili mu usiku uwo wakambiskira Mugonero wa Fumu, phangano ili likaŵa kuti lindambe kugwira ntchito. Kuti liyambe kugwira ntchito, ndopa za Yesu zikeneranga kuthiskika dankha ndiposo mtengo wake ukeneranga kupelekeka kwa Yehova kuchanya. Kweniso mzimu utuŵa ukeneranga kupungulika dankha pa awo ŵaŵenge “ŵahaliri ŵamoza na Khristu.” Ntheura, phangano liphya likamba kugwira ntchito pa Pentekoste mu 33 C.E. apo ŵasambiri ŵa Yesu ŵakugomezgeka ŵakaphakazgika na mzimu utuŵa.
11. Kasi phangano liphya likawovwira wuli kuti Ŵayuda na Ŵamitundu ŵaŵe mu Israyeli wauzimu? Kasi mu phangano liphya muli ŵanthu ŵalinga?
11 Phangano la Dango likazgoka ‘lambura ntchito’ apo Yehova, kwizira mwa Yeremiya, wakayowoya kuti wapangenge phangano liphya na mtundu wa Israyeli. Ndipouli, phangano ili likamara yayi pa nyengo iyi, kweni likamara apo phangano liphya likambira kugwira ntchito. (Heb. 8:13) Phangano liphya likati lamba kugwira ntchito, Chiuta wakamba kuwona kuti Ŵayuda na Ŵamitundu ŵambura kukotoleka awo ŵakagomezga mbakuyana. Vili ntheura chifukwa ‘ukotoli wawo ngwa mu mtima mwa mzimu, mwa dango lakulembeka chara.’ (Rom. 2:29) Pakuchita nawo phangano liphya, Chiuta wakaŵika malango ghake “mu maghanoghano ghawo, ndipo [wakaghalemba] mu mitima yawo.” (Heb. 8:10) Mu phangano liphya muli ŵanthu 144,000. Iwo ni mtundu uphya, “Israyeli wa Ciuta,” panji kuti Israyeli wauzimu.—Gal. 6:16; Uvu. 14:1, 4.
12. Kasi pali kuyana wuli pakati pa phangano la Dango na phangano liphya?
12 Kasi pali kuyana wuli pakati pa phangano la Dango na phangano liphya? Phangano la Dango likaŵa pakati pa Yehova na Israyeli wakuthupi; ndipo phangano liphya lili pakati pa Yehova na Israyeli wauzimu. Mozesi wakaŵa muphemaniski wa phangano la Dango; Yesu ni Muphemaniski wa phangano liphya. Ndopa za nyama zikawovwiranga kuti phangano la Dango ligwire makora ntchito; ndopa izo Yesu wakathiska zikovwira kuti phangano liphya ligwire makora ntchito. Kweniso kwizira mu phangano la Dango, mtundu wa Israyeli ukalongozgekanga na Mozesi; awo ŵali mu phangano liphya ŵakulongozgeka na Yesu, uyo ni Mutu wa mpingo.—Efe. 1:22.
13, 14. (a) Kasi pali kukolerana wuli pakati pa phangano liphya na Ufumu? (b) Kasi ntchivichi icho chikakhumbikwa kuti Israyeli wauzimu wakawuse lumoza na Khristu kuchanya?
13 Pali kukolerana pakati pa phangano liphya na Ufumu chifukwa phangano ili likupanga mtundu utuŵa uwo uli na mwaŵi wa kuŵa mafumu na ŵasofi mu Ufumu wa kuchanya. Mtundu uwu ntchigaŵa chachiŵiri cha mphapu ya Abrahamu. (Gal. 3:29) Ntheura, phangano liphya likukhozga phangano la Abrahamu.
14 Mu phangano liphya muli Israyeli wauzimu. Likutisimikizgira kuti mwakuyana na dango, Ŵakhristu ŵakuphakazgika ŵazamuŵa “ŵahaliri ŵamoza na Khristu.” Kasi vingachitika wuli kuti ŵakuphakazgika ŵaŵe mafumu ndiposo ŵasofi pamoza na Yesu kuchanya? Kuti ivi vichitike, pakakhumbikwaso phangano linyake lakupelekeka mwakuyana na dango.
PHANGANO ILO LIKUZOMEREZGA ŴANJI KUWUSA LUMOZA NA KHRISTU
15. Kasi Yesu wakachita phangano wuli na ŵapositole ŵake ŵakugomezgeka?
15 Yesu wakati wambiska Mugonero wa Fumu, wakachita phangano na ŵasambiri ŵake ŵakugomezgeka, ilo kanandi likuchemeka kuti phangano la Ufumu. (Ŵazgani Luka 22:28-30.) Phangano ili ndakupambana na mapangano ghanyake chifukwa mu mapangano agha mukaŵanga Yehova, kweni ili nda pakati pa Yesu na ŵalondezgi ŵake ŵakuphakazgika. Apo Yesu wakayowoyanga kuti, ‘nga ni umo Ŵadada ŵachitira phangano na ine,’ wakwenera kuti wakayowoyanga za phangano ilo Yehova wakachita na iyo la kuŵa “musofi muyirayira umo vikaŵira na Melekizedeki.”—Heb. 5:5, 6.
16. Kasi phangano la Ufumu likuŵasimikizgira vichi Ŵakhristu ŵakuphakazgika?
16 Ŵapositole ŵakugomezgeka 11 ‘ŵakakhala na Yesu mu viyezgo vyake.’ Phangano la Ufumu likaŵasimikizgira kuti ŵazamuluta kuchanya na kukakhala pa vizumbe kuŵa mathemba kweniso ŵasofi. Ndipouli, mbanthu 11 pera yayi awo ŵali kupika mwaŵi uwu. Mu uchindami wake, Yesu wakawoneka kwa mpositole Yohane mu mboniwoni, ndipo wakati: ‘Uyo wakutonda nizamumuzomerezga kukhala nane pa chizumbe chane, umo nane natondera ndipo nakhala pamoza na Ŵadada pa chizumbe chawo.’ (Uvu. 3:21) Ntheura, phangano la Ufumu lili pakati pa Yesu na Ŵakhristu ŵakuphakazgika 144,000. (Uvu. 5:9, 10; 7:4) Phangano ili likuŵasimikizgira kuti ŵamuwusa na Yesu kuchanya. Vikuyana waka na mwali uyo watengwa kwa themba na kuliwovwira kuwusa. Nakuti Malemba ghakuti Ŵakhristu ŵakuphakazgika ni “mwali” wa Khristu, kweniso kuti ni “mwali mutuŵa” uyo walayizgika nthengwa kwa Khristu.—Uvu. 19:7, 8; 21:9; 2 Kor. 11:2.
ŴANI NA CHIPULIKANO CHAKUKHORA MU UFUMU WA CHIUTA
17, 18. (a) Longosorani mwakudumura mapangano 6 agho tadumbiskana kweniso agho ghakutovwira kuti tipulikiske Ufumu. (b) Cifukwa wuli tikwenera kuŵa na chipulikano chakukhora mu Ufumu?
17 Mapangano ghose agho tadumbiskana mu nkhani ziŵiri izi, ghakutovwira kuti tipulikiske fundo yimoza yakukhwaskana na Ufumu panji zinandi. (Wonani tchati chakuti “Umo Chiuta Wazamufiskira Khumbo Lake.”) Ichi chikulongora kuti ndondomeko ya Ufumu yili kukhazikiskika mwakuyana na dango. Ntheura, tikwenera kugomezga kuti kwizira mu Ufumu wa Mesiya, Chiuta wafiskenge khumbo lake lakukhwaskana na charu chapasi na ŵanthu.—Uvu. 11:15.
18 Ipo tileke kukayika kuti ivyo Ufumu ukufiska vizamovwira ŵanthu kuti ŵatumbikike kwamuyirayira. Ntheura, tikwenera kupharazga na mtima wose kuti Ufumu wa Chiuta ndiwo uzamumazga masuzgo ghose gha ŵanthu. Mphanyi tapharazga mwamwamphu unenesko uwu ku ŵanji.—Mat. 24:14.


text:
Janyuwale 30–Febuluwale 5
YESAYA 43-46
Sumu 33 na Lurombo
Mazgu Ghakwamba (Mamin. 3 panji kuchepera apa)
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
“Yehova Ni Chiuta wa Uchimi”: (Mamin. 10.)
Yes 44:26-28—Yehova wakayowoyerathu kuti Yerusalemu na tempile vizamuzengekaso, kweniso wakati Sayirasi wazamudangilira kubwangandura msumba wa Babuloni (ip-2 CN 71-72 ¶22-23)
Yes 45:1, 2—Yehova wakayowoyerathu umo msumba wa Babuloni uzamubwangandukira (ip-2 CN 77-78 ¶4-6)
Yes 45:3-6—Yehova wakalongosora chifukwa icho wakagwiliskira ntchito Sayirasi kubwangandura msumba wa Babuloni (ip-2 CN 79-80 ¶8-10)
-
Ivyo Tasambira: (Mamin. 8)
Yes 43:10-12—Kasi ni ukaboni wuli uwo Ŵaisrayeli ŵakeneranga kuchitira Yehova? (w14 11/15 21-22 ¶14-16)
Yes 43:25—Chifukwa wuli Yehova wakusisita maubudi ghithu? (ip-2 CN 60 ¶24)
Kasi ivyo nasambira pakuŵerenga Baibolo sabata iyi vikunisambizga vichi za Yehova?
Kasi nasanga fundo wuli pakuŵerenga Baibolo sabata iyi izo zinganovwira pakupharazga?
-
Kuŵerenga Baibolo: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) Yes 46:1-13
PHARAZGANI MWALUSO
Paulendo Wakwamba: (Mamin. 2 panji kuchepera apa) kt—Upharazgi wa mwaŵi kwa munyinu wakusukulu panji wakuntchito.
Ulendo Wakuwelerako: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) kt—Panganani kuti mukawereso.
Sambiro la Baibolo: (Mamin. 6 panji kuchepera apa) jl mutu 4
UMOYO WACHIKHRISTU
Kasi Tikumanya Wuli Kuti Baibolo Likutiphalira Unenesko?: (Mamin. 15.) Woneskani vidiyo yakuti Kasi Tikumanya Wuli Kuti Baibolo Likutiphalira Unenesko? Pamasinda dumbiskanani mafumbo agha: Kasi tingagwiliskira wuli ntchito kavidiyo aka pa upharazgi wa mwamwaŵi, uko kukusangika ŵanthu ŵanandi, kweniso ku nyumba na nyumba? Kasi chikachitika ntchivichi apo mukawoneskanga ka vidiyo aka?
Sambiro la Baibolo la Mpingo: (Mamin. 30) ia mutu 16 ndime 16-29 na bokosi pa peji 142 na 144
Weleranimo Ivyo Mwasambira na Kuyowoyapo Mwakudumura Ivyo Muzamusambira Sabata Yikwiza (Mamin. 3)
Sumu 103 na Lurombo


text:
Yehova Wakutemwa Awo Mbakugomezgeka
“Muyezgenge awo ŵakuhara malayizgo chifukwa ŵali na chipulikano ndiposo mbakuzikira.”—HEB. 6:12.
SUMU: 86, 54
1, 2. Kasi Yefita na mwana wake msungwana ŵakasangana na chiyezgo wuli?
MWANA MSUNGWANA wa Yefita wati wawona kuti awiske ŵawerako ŵamoyo ku nkhondo, mtima wake ukakhala pasi. Wakakondwa chomene ndipo wakaŵachimbilira kuti waŵapokelere. Yefita wakathereska ŵalwani ŵake, kweni m’malo mwakuti pa nyengo iyi wakondwe lumoza na mwana wake msungwana, iyo wakapalura vyakuvwara vyake na kulira kuti: “Mbaya mwe, mwana wane! Waswa mtima wane.” Pamasinda, Yefita wakayowoya mazgu agho ghakasintha vyose ivyo mwana wake wakaghanaghananga kuchita pa umoyo wake. Ndipouli mwana wake wakadandawura yayi, kweni wakachiska awiske kuti ŵachite chilichose icho ŵakalayizga Yehova. Ivyo msungwana uyu wakayowoya vikalongora kuti wakaŵa na chipulikano chikuru. Iyo wakamanyanga kuti Yehova wakumukhumbira viwemi. (Ŵeru. 11:34-37) Awiske ŵakakondwa mu mtima chifukwa mwana wawo wakakolerana nawo kuti ŵachite ivyo vikukondweska Yehova.
2 Nangauli chikaŵa chinonono, kweni Yefita na mwana wake msungwana ŵakagomezga Yehova. Iwo ŵakamanyanga kuti nanga ŵangajikomora wuli, kweni kuŵa paubwezi na Yehova ntchinthu chakuzirwa chomene.
3. Kasi ivyo Yefita na mwana wake msungwana ŵakachita vikutovwira wuli?
3 Ntchipusu chara nyengo zose kuŵa ŵakugomezgeka kwa Yehova. Lekani Baibolo likutichiska kuti ‘tikoleske chomene chipulikano.’ (Yuda 3) Ivyo Yefita na mwana wake msungwana ŵakachita kuti ŵamarane na masuzgo agho ŵakasangana nagho, nase vingatovwira kuti tilutilire kuŵa ŵakugomezgeka kwa Yehova. Kasi iwo ŵakachita wuli kuti ŵalutilire kugomezgeka kwa Yehova?
KUKANA KUKOPEKA NA CHARU
4, 5. (a) Kasi Yehova wakaŵaphalira vichi Ŵaisrayeli apo ŵakanjiranga mu Charu cha Layizgano? (b) Kasi lemba la Salimo 106 likuti ni vichi ivyo vikachitikira Ŵaisrayeli chifukwa cha kuleka kupulikira?
4 Zuŵa lililose, Yefita na mwana wake msungwana, ŵakakumbukiranga uheni wakuleka kugomezgeka kwa Yehova. Iwo ŵakakumbukiranga ivyo vikachitikira Ŵaisrayeli vyaka pafupifupi 300 kumasinda. Apo Ŵaisrayeli ŵakanjiranga mu Charu cha Layizgano, Yehova wakaŵaphalira kuti ŵaparanye ŵanthu wose ŵakusopa vikozgo awo ŵakakhalanga mu Kenani. (Doto. 7:1-4) Ŵaisrayeli ŵakatondeka kupulikira mazgu agha ndipo ŵakatolera nkharo ziheni za Ŵakenani. Ŵakamba kusopa vikozgo na kuchita uzaghali.—Ŵazgani Salimo 106:34-39.
5 Yehova wakaleka kuvikilira Ŵaisrayeli chifukwa ŵakamugalukira. (Ŵeru. 2:1-3, 11-15; Sal. 106:40-43) Pa nyengo iyi chikaŵa chipusu yayi kuti munthu wakopa Yehova walutilire kuŵa wakugomezgeka. Ndipouli, Baibolo likutiphalira kuti ŵanji ŵakalutilira kugomezgeka kwa Yehova. Ŵanyake ŵa iwo ni Yefita na mwana wake msungwana, Elikana, Hana, na Samuyeli.—1 Sam. 1:20-28; 2:26.
6. Kasi ŵanthu ŵanandi ŵakutemwa vichi mazuŵa ghano, ndipo ise tikwenera kuchitachi?
6 Nase tikukhala mu charu icho vyakuchita vyake vikuyana waka na ivyo ŵakachitanga Ŵakenani. Ŵanthu ŵanandi ŵakutemwa uhule, nkhaza, na ndalama. Nga umo wakachitira na Ŵaisrayeli, nase Yehova wakutipa ulongozgi uwo ukutovwira kuti tileke kuyeyeka na charu. Kasi tikusambirako vichi ku maubudi agho Ŵaisrayeli ŵakachita? (1 Kor. 10:6-11) Tikwenera kuyezgayezga kuti tikane maghanoghano ghalighose ghawakawaka. (Rom. 12:2) Kasi tikugomezgeka pa nkhani ya kukana kukopeka na charu?
TILUTILIRE KUGOMEZGEKA NANGA TIKHUŴARE
7. (a) Kasi ŵabali ŵa Yefita ŵakamuchitira vichi? (b) Kasi Yefita wakachita wuli?
7 Mu nyengo ya Yefita, Ŵafilisiti na Ŵaamoni ŵakayuzganga Ŵaisrayeli chifukwa chakuti ŵakagalukira Yehova. (Ŵeru. 10:7, 8) Kweni Yefita wakasangana na masuzgo kufuma ku ŵalwani aŵa, ŵabali ŵake, na ŵalongozgi ŵa Israyeli. Ŵanung’una ŵake ŵakamutinkhanga na kumuchitira sanji, ndipo ŵakamuchimbizga kuti waleke kusangapo chiharo nga mwana wakwamba chifukwa wakaŵa mwana wa mwanakazi munyake. (Ŵeru. 11:1-3) Yefita wakakana kuti nkhaza zawo zimutondeske kuŵa wakugomezgeka. Lekani apo wakachemeka na ŵalara ŵa mtundu wake kuti wakaŵawovwire kurwa nkhondo, wakakana chara. (Ŵeru. 11:4-11) Kasi ni vichi ivyo vikawovwira Yefita kuti walutilire kuŵa wakugomezgeka?
8, 9. (a) Kasi ni fundo wuli za mu Dango la Mozesi izo zikawovwira Yefita? (b) Kasi ntchivichi icho chikaŵa chakuzirwa chomene kwa Yefita?
8 Yefita wakaŵa chinkhara cha nkhondo, kweniso wakamanyanga umo Chiuta wakachitiranga na Ŵaisrayeli. Pakuti Yefita wakamanyanga makora umo Yehova wakachitiranga na Ŵaisrayeli, vikamovwira kumanya ivyo Yehova wakutemwa na kutinkha. (Ŵeru. 11:12-27) Yefita wakalondezganga fundo za Yehova izo zikalembeka mu Dango la Mozesi. Wakamanyanga kuti Yehova wakutinkha kusungirana vyakusingo, kweni wakukhumba kuti ŵanthu ŵake ŵatemwanenge. Dango likayowoyangaso kuti munthu wawovwirenge ŵanyake nanga ni awo ŵakumutinkha.—Ŵazgani Ekisodo 23:5; Levitiko 19:17, 18.
9 Nkhani za ŵanthu ŵakugomezgeka nga ni Yosefe, uyo wakalongora lusungu ku ŵakuru ŵake awo pakwamba ‘ŵakamutinkhanga,’ zikwenera kuti zikawovwira Yefita kuti wazgore makora ŵalara ŵa Israyeli. (Gen. 37:4; 45:4, 5) Yefita wakakondweskanga Yehova chifukwa wakaghanaghaniranga nkhani za ŵanthu ŵakugomezgeka. Yefita wakwenera kuti wakakwenyelera chomene na nkhaza izo ŵabali ŵake ŵakamuchitira, ndipouli wakaleka yayi kuteŵetera Yehova na ŵanthu ŵake. (Ŵeru. 11:9) Yefita wakakhumbanga kuvikilira zina la Yehova m’malo mwa kuŵika maghanoghano pa vinthu viheni ivyo ŵabali ŵake ŵakamuchitira. Iyo wakalutilira kugomezgeka kwa Yehova, lekani vinthu vikamwendera makora ndipo wakaponoska ŵanthu ŵa Chiuta.—Heb. 11:32, 33.
10. Kasi fundo za Chiuta zingatovwira wuli para Mkhristu munyithu watikhuŵazga?
10 Kasi nkhani ya Yefita yikutovwira wuli? Kasi mubali munyake wali kutikhuŵazgapo? Ntchiwemi yayi kuleka kuwungana, panji kuteŵetera Yehova nesi kuleka kuchezga na ŵabali na ŵadumbu chifukwa chakuti munyake wali kutikhuŵazga. Nga ni Yefita, nase tikwenera kulondezga malango gha Chiuta kuti ghatovwire kumazga maghanoghano ghaheni na kulutilira kuchita viwemi.—Rom. 12:20, 21; Kol. 3:13.
KUJIPELEKA NA MTIMA WOSE
11, 12. Kasi Yefita wakamulayizga vichi Yehova, ndipo wakang’anamurangachi?
11 Yefita wakamanya kuti Yehova ndiyo wangamovwira kuthaska Ŵaisrayeli ku Ŵaamoni. Ntheura Yefita wakalayizga Yehova kuti usange wakathereska ŵalwani ŵake, wamupeleka “sembe yakotcha” munthu uyo wamwamba kufuma mu nyumba yake kukakumana nayo para wakuwera ku nkhondo. (Ŵeru. 11:30, 31) Kasi ni vichi ivyo vikachitikanga pakupeleka “sembe yakotcha”?
12 Yehova wakukana kupeleka ŵanthu kuŵa sembe zakotcha. Apa vikulongora kuti Yefita wakang’anamuranga kuti wamuwotcha nadi munthu kuŵa sembe yayi. (Doto. 18:9, 10) Mu Dango la Mozesi, sembe yakotcha yikapelekekanga yose kwa Yehova. Ntheura Yefita wakang’anamuranga kuti wamupeleka munthu kuti wateŵetere Yehova umoyo wake wose. Uteŵeti uwu ukachitikiranga pa chihema. Yehova wakakolerana na ivyo Yefita wakalayizga, ndipo wakamovwira kuthereska ŵalwani ŵake. (Ŵeru. 11:32, 33) Kweni kasi ni njani uyo wakapelekeka nga ni sembe yakotcha?
13, 14. Kasi mazgu gha Yefita pa Ŵeruzgi 11:35 ghakuvumburachi za iyo?
13 Kumbukani fundo izo zayowoyeka mu ndime yakwamba ya nkhani iyi. Yefita wakati wawera ku nkhondo, munthu wakwamba kufuma mu nyumba yake kukakumana nayo wakaŵa mwana wake msungwana. Ichi chikaŵa chiyezgo chifukwa Yefita wakaŵa na mwana mweneyuyu pera. Kasi Yefita wakafiska ivyo wakalayizga Yehova na kupeleka mwana wake kukateŵetera pa chihema umoyo wake wose?
14 Apa napo Yefita wakalondezga fundo za Chiuta, lekani wakachita icho chikaŵa chakwenelera. Wakwenera kuti wakakumbukira mazgu agho ghali pa Ekisodo 23:19, agho Yehova wakuchiska ŵateŵeti ŵake kuti ŵamupenge vinthu viwemi chomene. Dango likatenge para munthu wapanga chilapo, wakwenera kufiska. Baibolo likuti: “Usange munthu walayizga Yehova panji walapa . . . waleke kuswa layizgo lake. Wachite vyose ivyo walapa kuti wachitenge.” (Maŵa. 30:2) Nga umo wakachitira Hana, Yefita nayo wakafiska chilapo chake nangauli chikakhwaska umoyo wake wa munthazi na wa mwana wake. Yefita wakaŵavya mwana munyake, ndipo wakakhazganga kuti mwana uyu ndiyo wasungilirenge zina lake mu Israyeli. (Ŵeru. 11:34) Ndipouli, pa Ŵeruzgi 11:35 Yefita wakati: “Nili kumujulira mulomo wane Yehova, ndipo ningawezga chara.” Nangauli Yefita wakajikomora, kweni Chiuta wakamutumbika chifukwa wakaŵa wakugomezgeka. Kasi imwe muŵenge Yefita mwate muchitenge wuli?
15. Kasi taŵanandi tili kumulayizga vichi Yehova, ndipo tingalongora wuli kuti ndise ŵakugomezgeka?
15 Apo tikajipelekanga kwa Yehova, tikachita chilapo kuti timuteŵeterenge umoyo withu wose. Tikwenera kujinora vinthu vinyake kuti tifiske ivyo tili kulayizga Yehova. Kweni nyengo zinyake tikuyezgeka chomene para tapempheka kuti tichite vinthu vinyake ivyo ise tikuvitemwa yayi. Usange vyaŵa nthena, tingalongora kuti ndise ŵakugomezgeka kwa Yehova para tikujipeleka na mtima wose kuchita ivyo tapempheka. Nakuti para tagomezgeka, Yehova watitumbikenge chomene kuluska umo ise tajikomolera. (Mal. 3:10) Kweni kasi mwana wa Yefita wakachita wuli?
16. Kasi mwana wa Yefita wakachita wuli na chilapo icho awiske ŵakapanga? (Wonani chithuzi chakwamba.)
16 Chikaŵa chipusu yayi kuti mwana wa Yefita wakolerane na ivyo awiske ŵakalayizga Yehova. Ivyo Yefita wakalayizga Yehova vikupambana na layizgo la Hana. Hana wakapeleka mwana wake Samuyeli kuti wateŵetere Yehova pa chihema nga Munaziri. (1 Sam. 1:11) Munaziri wakazomerezgekanga kutora na kubaba ŵana. Kweni mwana wa Yefita wakapelekeka nga ni “sembe yakotcha,” ntheura wakaŵavya mwaŵi wakutengwa na kubaba ŵana. (Ŵeru. 11:37-40) Mwana wa Yefita wakate watengwenge kwa munthu wakuzirwa chomene chifukwa awiske ŵakaŵa chinkhara cha nkhondo kweniso mulongozgi wa Israyeli. Kweni ndimo vikaŵira yayi, m’malo mwake wakateŵeteranga waka pa chihema. Kasi mwana uyu wakayipokelera wuli nkhani iyi? Wakalongora kuti Yehova wakaŵa pakwamba mu umoyo wake, lekani wakati: “Adada, usange mwamujulira Yehova mulomo winu, chitani kwa ine nga umo mwalayizgira.” (Ŵeru. 11:36) Wakazomera kuti wakhale wambura kutengwa ndiposo wambura mwana kuti wateŵetere Yehova. Kasi ise tingamuyezga wuli mwana wa Yefita?
17. (a) Kasi ise tingamuyezga wuli Yefita na mwana wake? (b) Kasi lemba la Ŵahebere 6:10-12 likutichiska kuchitachi?
17 Mazuŵa ghano, ŵawukirano ŵanandi ŵandanjire mu nthengwa. Ŵanyake awo ŵali mu nthengwa ŵalije ŵana chifukwa ŵakukhumba kuteŵetera Yehova mwakukwana. Kweniso pali ŵalara ŵanyake awo ŵajipeleka kuti ŵanjire mu Sukulu ya Ŵapharazgi ŵa Ufumu, kuzenga Nyumba za Ufumu, ndipo ŵanyake ŵakuteŵetera uko kukhumbikwira ŵapharazgi ŵa Ufumu ŵanandi. Pa nyengo iyi mphanyi ŵakuchezga na ŵana panji ŵazukuru ŵawo. Kweniso ŵanyake ŵakulekezga dankha milimo yawo kuti ŵachiteko upharazgi wapadera mu nyengo ya Chikumbusko. Yehova wakukondwa chomene na mauteŵeti agha, ndipo wazamuŵaluwa chara awo ŵakumutemwa na kumuteŵetera. (Ŵazgani Ŵahebere 6:10-12.) Kasi chilipo icho mungachita kuti muteŵetere Yehova mwakukwana?
IVYO TASAMBIRAKO
18, 19. Kasi tasambirako vichi kwa Yefita na mwana wake msungwana, ndipo tingaŵayezga wuli?
18 Nyengo zose Yefita wakalondezganga fundo za Yehova nangauli wakasangananga na masuzgo. Wakakana kukopeka na charu. Wakalutilira kuŵa wakugomezgeka nangauli ŵanthu ŵanyake ŵakamukhuŵazganga. Yefita na mwana wake msungwana ŵakazomera kujikomora, ndipo Yehova wakaŵagwiliskira ntchito pa uteŵeti wake. Iwo ŵakalutilira kulondezga malango gha Yehova nangauli ŵanthu ŵanandi mu nyengo yawo ŵakaleka kughalondezga.
19 Baibolo likuti: “Muyezgenge awo ŵakuhara malayizgo chifukwa ŵali na chipulikano ndiposo mbakuzikira.” (Heb. 6:12) Nga umo Yefita na mwana wake msungwana ŵakachitira, nase tiyeni tilutilire kuŵa ŵakugomezgeka pa maso pa Yehova.


text:
Seputembala 19-25
MASALIMO 135-141
Sumu 59 na Lurombo
Mazgu Ghakwamba (Mamin. 3 panji kuchepera apa)
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
“Tili Kupangika Mwakuzizwiska”: (Mamin. 10)
Sa 139:14—Para tikughanaghanira milimo ya Yehova timuwongenge chomene (w07 7/1 peji 15 ndime 1-4)
Sa 139:15, 16—Maselo na majini ghithu mbukaboni wa nkhongono na vinjeru vya Yehova (w07 7/1 peji 16-17 ndime 7-11)
Sa 139:17, 18—Ŵanthu mbapadera chifukwa chakuti ŵakuyowoya na kughanaghana (w07 7/1 peji 17 ndime 12-13; w06 10/1 peji 32 ndime 7)
-
Ivyo Tasambira: (Mamin. 8)
Sa 136:15—Kasi vesi ili likutikumbuska nkhani wuli ya mu buku la Ekisodo? (w15 11/1 peji 4, ndime 1; it-1-E peji 783 ndime 5)
Sa 141:5—Kasi Themba Davide likamanya fundo wuli? (w15 4/15 peji 31 ndime 1)
Kasi ivyo nasambira pakuŵerenga Baibolo sabata iyi, vikunisambizga vichi za Yehova?
Kasi nasanga fundo wuli pakuŵerenga Baibolo sabata iyi izo zinganovwira pakupharazga?
-
Kuŵerenga Baibolo: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) Sa 139:1-24
PHARAZGANI MWALUSO
Paulendo Wakwamba: (Mamin. 2 panji kuchepera apa) Mulongorani nkhani ya pa peji 16 mu Gongwe la nambara 5.
Ulendo Wakuwelerako: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) Dumbiskanani nkhani ya pa peji 16 mu Gongwe la nambara 5. Muchemerani ku maungano.
Sambiro la Baibolo: (Mamin. 6 panji kuchepera apa) Uthenga Uwemi sambiro 8 ndime 8. Wovwirani msambiri kuti wachitenge ivyo wakusambira.
UMOYO WACHIKHRISTU
Sumu 57
“Lekani Kuchita Ivi Para Mukuchitiska Sambiro la Baibolo”: (Mamin. 15) Para mwamara kudumbiskana nkhani iyi, longorani vidiyo ndipo ŵanthu ŵayowoyepo ivyo ŵasambirapo. Vidiyo iyi yili na vigaŵa viŵiri, chinyake chikulongora ivyo tikwenera yayi kuchita, chinyake ivyo tikwenera kuchita para tikusambira na munthu buku la Baibolo Likusambizgachi peji 29, ndime 7. Ŵapharazgi ŵatore mabuku ghawo na kwendera lumoza pakuwonelera vidiyo iyi. Kumbuskani awo ŵapika nkhani za viyezgelero kuti para ŵakulondezga fundo ziwemi izi ŵangarya nyengo yayi para ŵakuyowoya nkhani zawo.
Sambiro la Baibolo la Mpingo: (Mamin. 30) ia mutu 7 ndime 1-14
Weleranimo Ivyo Mwasambira na Kuyowoyapo Mwakudumura Ivyo Muzamusambira Sabata Yikwiza (Mamin. 3)
Sumu 30 na Lurombo


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Sauli wandapulikire, waleka kukoma Agagi (1-9)
-
Samuyeli wakuchenya Sauli (10-23)
-
Chiuta wamukana Sauli kuŵa themba (24-29)
-
Samuyeli wakoma Agagi (30-35)
15 Samuyeli wakati kwa Sauli: “Yehova wakanituma kuti nikuphakazge iwe kuŵa themba pa ŵanthu ŵake Israyeli.+ Sono pulika ivyo Yehova wayowoya.+
2 Yehova wa mawumba wakuti: ‘Nilangenge Ŵaamaleki pa ivyo ŵakachitira Israyeli apo ŵakimikana nayo mu nthowa pakufuma ku Eguputo.+
3 Sono luta, ukatimbe Ŵaamaleki+ na kuŵaparanyirathu iwo+ pamoza na vyose ivyo ŵali navyo. Ungakasidangapo wamoyo yayi. Ukaŵakome,+ mwanalume na mwanakazi, mwana na bonda wuwo, ng’ombe na mberere, ngamila na mbunda wuwo.’”+
4 Ntheura Sauli wakachema ŵanthu wose na kuŵapenda pa Telayimu. Pakaŵa ŵasilikari ŵakwenda pasi 200,000 na ŵanthu ŵa kwa Yuda 10,000.+
5 Penepapo Sauli wakenda m’paka ku msumba wa Amaleki, wakajoŵelera pafupi na dambo.
6 Nyengo yeneyira, Sauli wakati ku Ŵakeni:+ “Lutaninge, fumanipo pakati pa Ŵaamaleki, mwakuti nileke kumuparanyirani kumoza.+ Pakuti imwe mukalongora lusungu ku ŵanthu wose ŵa Israyeli+ apo ŵakafumanga ku Eguputo.” Ntheura Ŵakeni ŵakafumapo pakati pa Amaleki.
7 Pamanyuma Sauli wakatimba Ŵaamaleki+ kwambira ku Havila+ m’paka ku Shura,+ kufupi na Eguputo.
8 Wakamukora wamoyo Agagi,+ themba la Amaleki, kweni ŵanthu ŵanyake wose wakaŵaparanyirathu na lupanga.+
9 Ndipouli, Sauli na ŵanthu ŵakamuleka wamoyo Agagi, na mberere ziwemi chomene, ng’ombe, vinyama vyakututuŵa, mberere zanalume, na vyose ivyo vikaŵa viwemi.+ Ŵakakhumba chara kuviparanyirathu. Kweni vinthu vyose ivyo vikaŵa vyawakawaka na vyambura kukhumbikwa, ŵakaviparanyirathu.
10 Penepapo mazgu gha Yehova ghakiza kwa Samuyeli kuti:
11 “Nkhudandawura kuti nili kwimika Sauli kuŵa themba, pakuti wapatuka kuleka kunilondezga, ndipo wandafiske mazgu ghane.”+ Ichi chikamukwenyerezga chomene Samuyeli, ndipo wakalilira Yehova usiku wose.+
12 Samuyeli wakati wawuka mulenjilenji kukakumana na Sauli, wakaphalirika kuti: “Sauli wakaluta ku Karimeli,+ ndipo wali kujiyimikira chikumbusko kwenekura.+ Kufuma apo wakawelera na kukhilira ku Giligala.”
13 Samuyeli wakati wafika kwa iyo, Sauli wakati: “Yehova wamutumbikani. Nafiska mazgu gha Yehova.”
14 Kweni Samuyeli wakati: “Sono kulira kwa mberere na ng’ombe uko nkhupulika mu makutu ghane nkhwa vichi?”+
15 Sauli wakati: “Ivi vyafuma ku Ŵaameleki, pakuti ŵanthu ŵazileka zamoyo mberere na ng’ombe ziwemi chomene kuti ŵakazipeleke sembe kwa Yehova Chiuta winu. Kweni vinyake vyose taviparanyirathu.”
16 Samuyeli wakati kwa Sauli: “Khala chete! Leka nikuphalire ivyo Yehova waniphalira usiku wajumpha.”+ Ntheura Sauli wakati: “Yowoyani.”
17 Samuyeli wakati: “Asi ukajiwonanga+ muchoko apo ukaŵikikanga kuŵa mutu pa mafuko gha Israyeli, kweniso apo Yehova wakakuphakazganga kuŵa themba pa Israyeli?+
18 Kufuma apo, Yehova wakakutuma, wakati: ‘Luta, ukaparanyirethu ŵanthu ŵakwananga Ŵaamaleki.+ Ukarwe nawo m’paka ukaŵamare petu.’+
19 Ipo chifukwa wuli undapulikire mazgu gha Yehova? Kweni wawunukira vyakupoka+ na kuchita uheni pamaso pa Yehova!”
20 Sauli wakati kwa Samuyeli: “Kweni napulikira mazgu gha Yehova. Nkhaluta uko Yehova wakanituma ndipo niza nayo Agagi themba la Amaleki. Ŵaamaleki naŵaparanyirathu.+
21 Kweni ŵanthu ŵakatorako mberere na ng’ombe pakati pa vyakupoka, viwemi chomene pa ivyo vikaparanyikirathu, kuti ŵakapeleke sembe kwa Yehova Chiuta winu mu Giligala.”+
22 Samuyeli wakati: “Kasi Yehova wakukondwa chomene na sembe zakotcha panji sembe+ zinyake kuluska kupulikira mazgu gha Yehova? Wona, kupulikira nkhuwemi kuluska sembe,+ kutegherezga nkhuwemi kuluska mafuta+ gha mberere zanalume.
23 Pakuti uchigaluka+ ukuyana waka na kwananga kwa kuwukwa,+ ndipo kujiŵikamo kukuyana waka na masalamusi na kusopa vikozgo. Pakuti wakana mazgu gha Yehova,+ nayo wakukana iwe kuŵa themba.”+
24 Sauli wakati kwa Samuyeli: “Nananga, pakuti naswa dango la Yehova na mazgu ghinu, chifukwa nkhawopanga ŵanthu na kupulikira ivyo ŵakayowoya.
25 Sono naŵeya, nigowokerani kwananga kwane, welerani pamoza na ine kuti nkhasindame kwa Yehova.”+
26 Kweni Samuyeli wakati kwa Sauli: “Ningawelera nawe yayi, pakuti wakana mazgu gha Yehova, ndipo Yehova nayo wakukana iwe kuti ulutilire kuŵa themba pa Israyeli.”+
27 Apo Samuyeli wakazgokanga kuti walutenge, Sauli wakakora mu msono wa munjilira wa mawoko ghafupi wa Samuyeli, kweni ukapaluka.
28 Penepapo Samuyeli wakati kwa iyo: “Yehova wapalurako uthemba wa Israyeli kwa iwe muhanya uno, ndipo wawupelekenge kwa munyako uyo ni muwemi kuluska iwe.+
29 Kweniso, Wakuchindikika wa Israyeli+ waŵengepo mutesi chara+ panji kusintha maghanoghano ghake, pakuti iyo ni munthu chara kuti wasinthe maghanoghano ghake.”+
30 Sauli wakati: “Nananga. Kweni naŵeya, nichindikani pamaso pa ŵalara ŵa ŵanthu ŵane na pamaso pa Israyeli. Welerani pamoza na ine, ndipo namusindama kwa Yehova Chiuta winu.”+
31 Ntheura Samuyeli wakawelera na kulondezga Sauli, ndipo Sauli wakasindama kwa Yehova.
32 Pamanyuma Samuyeli wakati: “Zanayo Agagi themba la Amaleki kwa ine.” Penepapo Agagi wakaluta kwa iyo mwakudonda, pakuti Agagi wakayowoyanga kuti: ‘Nadi, wofi wa nyifwa wajumpha.’
33 Kweni Samuyeli wakati: “Nga umo lupanga lwako lukakomera ŵana kuliriska ŵanyinawo, ntheura nyoko ndiyo waŵenge wakutengera chomene pakati pa ŵanakazi.” Penepapo Samuyeli wakadumura Agagi vipitikavipitika pamaso pa Yehova mu Giligala.+
34 Sono Samuyeli wakaluta ku Rama, ndipo Sauli wakakwelera ku nyumba yake ku Gibeya wa Sauli.
35 Samuyeli wakamuwonaso yayi Sauli m’paka pa zuŵa ilo wakafwira, chifukwa Samuyeli wakamba kutengelera Sauli.+ Yehova wakadandawura kuti wakimika Sauli kuŵa themba pa Israyeli.+
Tumizgani
Tumizgani
1 Samuyeli 15
Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
https://www.jw.org/finder?docid=1001061103&Book=9&Chapter=15&wtlocale=TB&srcid=share
Chitumbuka
mailto:?body=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D1001061103%26Book%3D9%26Chapter%3D15%26wtlocale%3DTB%26srcid=share&subject=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
Nkhani Nambara 63: Solomoni Wakaŵa Fumu Yavinjeru
Solomoni wakamba kuwusa wacali wandakwaniske vilimika 20. Wakatemwa Yehova, ndipo wakalondezga ulongozgi uwemi uwo Davide ŵadada ŵake ŵakamupa. Yehova wakakondwa na Solomoni, antheura usiku unyake wakamuphalira mu loto kuti: ‘Solomoni, nchivici ico ukukhumba kuti nikupe?’
Solomoni wakazgora kuti: ‘Yehova Ciuta wane, nili mwana mucoko comene ndipo nkhumanya yayi kuwusa. Mwantheura nipani vinjeru kuti niwuse ŵanthu ŵinu mu nthowa yiwemi.’
Yehova wakakondwa comene na ico Solomoni wakalomba. Ntheura Iye wakati: ‘Cifukwa cakuti walomba vinjeru mu malo mwa kulomba umoyo utali panji usambazi, nikupenge vinjeru vinandi kuluska waliyose. Kweni nikupengeso ivyo undalombe, usambazi na ucindami.’
Pakati pajumpha nyengo yicoko waka, ŵanakazi ŵaŵiri ŵakiza na mulandu kwa Solomoni. Yumoza mwa ŵanakazi aŵa wakati: ‘Mwanakazi uyu na ine tikukhala mu nyumba yimoza. Ine nkhababa mwana musepuka, ndipo mazuŵa ghaŵiri pamanyuma pake nayo wakababa mwana musepuka. Usiku unyake mwana wake wakafwa. Kweni apo ine nkhaŵa mu tulo, wakaŵika mwana wake wakufwa kwa ine na kutora mwana wane. Nkhati nawuka na kulaŵiska mwana wakufwa, nkhawona kuti wakaŵa wane yayi.’
Penepapo mwanakazi munyake yura wakati: ‘Yayi! Mwana wamoyo ngwane, ndipo wakufwa ngwake!’ Mwanakazi wakwamba wakazgora kuti: ‘Yayi! Wakufwa ni mwana wako, wamoyo ni mwana wane!’ Ŵanakazi aŵa ŵakagazgananga mwantheura. Kasi Solomoni wakeneranga kucitaci?
Wakatuma munthu kuti wakatore lupanga, ndipo wati wiza nalo, wakati: ‘Dumurani pakati mwana wamoyo na kupeleka cigaŵa cimoza kwa waliyose.’
Mweneco wa mwana wakacemerezga kuti: ‘Yayi! Naŵeya lekani kumukoma mwana. Mupelekani kwa iye!’ Kweni mwanakazi munyake yura wakati: ‘Wangaŵanga wane panji wake cara, dumurani waka.’
Paumaliro Solomoni wakati: ‘Mungamukomanga yayi! Mupelekani kwa mwanakazi wakwamba. Ndiyo ni mweneco wa mwana. Solomoni wakamanya ici cifukwa mweneco wa mwana wakamutemwa comene mwana wake, wakaŵa wakukhumbisiska nanga nkhumupeleka ku munyake mwakuti waleke kukomeka. Ŵanthu ŵakati ŵapulika za umo Solomoni wakamazgira suzgo iyi, ŵakakondwa comene cifukwa ca kuŵa na fumu yavinjeru.
Mukati mu muwuso wa Solomoni, Ciuta wakatumbika ŵanthu mwakupangiska dongo kumezga vyakurya vinandi nga ni tirigu na balere, mpheska na mkuyu na vinyake. Ŵanthu ŵakavwaranga vyakuvwara viwemi na kukhala mu nyumba ziwemi. Munthu waliyose wakaŵa na cinthu ciwemi cilicose ico wakakhumbanga.
1 Mathemba 3:3-28; 4:29-34.
Mafumbo
- Kasi Yehova wakamufumba vici Solomoni, ndipo Solomoni wakazgora vici?
- Cifukwa ca kukondwa na ivyo Solomoni wakalomba, kasi Yehova wakalayizga kuti wamupenge vici Solomoni?
- Ni suzgo wuli iyo ŵanakazi ŵaŵiri ŵakamuphalira Solomoni?
- Nga ni umo mukuwonera pa cithuzithuzi apa, kasi Solomoni wakamazga wuli suzgo ili?
- Kasi muwuso wa Solomoni ukaŵa wuli, ndipo cifukwa wuli?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani 1 Mathemba 3:3-28.
Ni sambiro wuli ilo awo ŵali na maudindo mu gulu la Ciuta lero ŵangatorako ku mazgu agho Solomoni wakayowoya pa 1 Mathemba 3:7? (Sal. 119:105; Zinth. 3:5, 6)
Ni mwauli umo ivyo Solomoni wakalomba viliri cakuwonerapo ciwemi kwa ise ca vinthu vyakwenelera ivyo tikwenera kulomba kwa Ciuta? (1 Mathe. 3:9, 11; Zinth. 30:8, 9; 1 Yoh. 5:14)
Na umo Solomoni wakeruzgira nkhani ya ŵanakazi ŵaŵiri awo ŵakapindikana, ndipo nchigomezgo wuli ico tili naco ca umo Solomoni Mukuru, Yesu Khristu, wazamuwusira kunthazi? (1 Mathe. 3:28; Yes. 9:6, 7; 11:2-4)
- Ŵazgani 1 Mathemba 4:29-34.
Kasi Yehova wakazgora wuli lurombo lwa Solomoni lakuti waŵe na vinjeru? (1 Mathe. 4:29)
Mwakuwona kuyezgayezga uko ŵanthu ŵakacita kuti ŵapulike vinjeru vya Solomoni, kasi kusambira Mazgu gha Ciuta tikwenera kukuwona wuli? (1 Mathe. 4:29, 34; Yoh. 17:3; 2 Tim. 3:16)
Manyani Vinandi
Solomoni Wakachita Mwavinjeru
Penja icho palije pa chithuzithuzi ichi, joyina tumadontho, na kusheda.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
17 Penepapo Ahitofeli wakati kwa Abisalomu: “Lekani nisore ŵanalume 12,000, tiwuke na kulondezga Davide usiku uno.
2 Namumuwukira peneapo wachali wakuvuka na wakulombotoka,+ ndipo namumuchiluska. Ŵanthu wose awo ŵali nayo ŵamuchimbira, ndipo namukoma themba pera.+
3 Kufuma apo, ŵanthu wose namwiza nawo kwa imwe. Ŵanthu wose kuti ŵawelere vikuthemba pa ivyo vyachitikira munthu uyo mukumupenja. Penepapo ŵanthu wose ŵaŵenge pa mtende.”
4 Ivyo wakayowoya vikaŵa viwemi waka kwa Abisalomu na ŵalara wose ŵa kwa Israyeli.
5 Kweni Abisalomu wakati: “Tichemeso Hushayi+ Muariki, tipulike ivyo wayowoyenge.”
6 Ntheura Hushayi wakiza kwa Abisalomu. Penepapo Abisalomu wakati: “Ahitofeli wayowoya fundo yakutiyakuti. Kasi tiyilondezge fundo iyi? Usange yayi, utiphalire yako.”
7 Hushayi wakati kwa Abisalomu: “Fundo iyo Ahitofeli wayowoya njiwemi yayi pa nyengo iyi.”+
8 Hushayi wakatiso: “Imwe mukumanya makora kuti awiskemwe na ŵanthu ŵawo ni vinkhara,+ ndipo pasono mitima yawo yaŵira, nga ni nkhalamira iyo yasoŵeska ŵana ŵake mu thondo.+ Nakuti awiskemwe, ntchinkhara cha nkhondo,+ ŵangagona pamoza na ŵanthu chara.
9 Umo tikuyowoyera pano nthena, ŵabisama mu yimoza ya mphanji panji pa malo ghanyake.+ Usange ndiwo ŵangamba kuwukira, mbwenu awo ŵapulikenge ŵatenge: ‘Ŵanthu awo ŵakulondezga Abisalomu ŵathereskeka.’
10 Nanga ni munthu wachikanga uyo mtima wake uli nga ngwa nkhalamu+ wasongonokenge na wofi. Pakuti Israyeli yose wakumanya kuti awiskemwe ntchinkhara,+ ndipo ŵanthu awo ŵali nawo mbakukhwima mtima.
11 Ntheura fundo yane njakuti: Israyeli yose wawunganyike kwa imwe, kwambira ku Dani m’paka ku Beyere-sheba,+ wose mu unandi wawo nga ni mchenga mumphepete mwa nyanja,+ ndipo imwe muŵadangilire ku nkhondo.
12 Tilutenge kukimikana nawo kulikose uko ŵamusangika, ndipo tamufika pa iwo nga ni jumi ilo likuwa pasi. Palije nanga njumoza wa iwo wamupona, nanga ndiwo panji munthu yose uyo wali nawo.
13 Usange ŵachimbilira mu msumba, Israyeli yose wamuluta na vingwe ku msumba wenewura, ndipo tamuwuguguzira ku dambo m’paka paŵavye nanga nkhalibwe kasidikepo.”
14 Penepapo Abisalomu na ŵanthu wose ŵa Israyeli ŵakati: “Fundo ya Hushayi Muariki njiwemi+ kuluska fundo ya Ahitofeli.” Pakuti Yehova wakadumura kuti watimbanizge fundo yakupulikikwa ya Ahitofeli+ mwakuti Yehova wakhizgire soka pa Abisalomu.+
15 Pamanyuma, Hushayi wakati kwa Zadoki na Abiyatara+ ŵasembe: “Ahitofeli wapeleka fundo yakutiyakuti kwa Abisalomu na ŵalara ŵa Israyeli, kweni ine napeleka fundo yakutiyakuti.
16 Sono tumani mazgu luŵiro kwa Davide, mukamuchenjezge kuti: ‘Usiku uno mungagonanga pa majambuko gha mu mapopa yayi, kweni mwambuke kwambura kutondeka. Para mwakhala papo, themba na ŵanthu wose awo ŵali nalo ŵamalenge.’”+
17 Yonatani+ na Ahimazi+ ŵakakhalanga pa Eni-rogeli,+ ntheura muteŵetikazi wakiza na kuŵaphalira, ndipo iwo ŵakaluta kukaphalira Themba Davide. Ŵakakhumbanga chara kuti ŵanthu ŵaŵawone ŵakunjira mu msumba.
18 Kweni munyamata munyake wakaŵawona ndipo wakaphalira Abisalomu. Ntheura ŵaŵiri ŵara ŵakafumapo luŵiro, ŵakaluta ku nyumba ya munthu munyake ku Bahurimu+ uyo wakaŵa na chisimi pa luŵaza lwake. Ŵakanjira mu chisimi chira,
19 ndipo muwoli wa munthu yura wakabenekelera pachanya pa chisimi na kutandazgapo tirigu wakupwantha. Pakaŵavya uyo wakamanya.
20 Ŵateŵeti ŵa Abisalomu ŵakiza kwa mwanakazi pa nyumba yake, ŵakafumba kuti: “Kasi Ahimazi na Yonatani ŵali nkhu?” Mwanakazi wakati: “Ŵajumphilira kulazga ku maji.”+ Ŵanthu ŵara ŵakaŵapenja, kweni ŵakaŵasanga yayi. Ntheura ŵakawelera ku Yerusalemu.
21 Ŵanthu ŵara ŵakati ŵaluta, iwo ŵakafuma mu chisimi, ŵakaluta kukaphalira Themba Davide. Ŵakati: “Wukani, yambukani luŵiro pa maji, chifukwa Ahitofeli wayowoya fundo yakutiyakuti kuti ŵamukomani.”+
22 Nyengo yeneyiyo, Davide na ŵanthu wose awo ŵakaŵa nayo ŵakawuka na kwambuka Yorodani. Kuzakafika mulenji, pakaŵavya uyo wakaŵa kuti wandambuke Yorodani.
23 Ahitofeli wakati wawona kuti fundo yake ŵandayilondezge, wakaŵika chakukhalapo pa mbunda, wakaluta ku nyumba yake ku chikaya chake.+ Wakati walayira ŵamunyumba yake,+ wakajikaka.+ Ntheura wakafwa, ndipo wakasungika pa malaro gha ŵasekuru ŵake.
24 Nyengo yeneyira, Davide wakaluta ku Mahanayimu,+ ndipo Abisalomu wakambuka Yorodani pamoza na ŵanthu wose ŵa kwa Israyeli.
25 Abisalomu wakimika Amasa+ kuŵa mulongozgi wa ŵankhondo m’malo gha Yowabu.+ Amasa wakaŵa mwana wa munthu munyake zina lake Itira Muisrayeli, uyo wakagona na Abigelu+ mwana wa Nahashi, mubali wa Zeruya nyina wa Yowabu.
26 Israyeli na Abisalomu ŵakazenga msasa mu charu cha Giliyadi.+
27 Davide wakati wafika ku Mahanayimu, Shobi mwana wa Nahashi wa ku Raba+ wa Ŵaamoni, Makiri+ mwana wa Amiyeli wa ku Lo-debara, na Barazilayi+ Mugiliyadi wa ku Rogelimu
28 ŵakiza na vyakugonapo, mabeseni, viŵiya, tirigu, balere, ufu, tirigu wakukazinga, mandondo, mphoza, tirigu wakupwantha,
29 uchi, chambiko, mberere, na mkaka wakukhoma. Ŵakiza na vyose ivi kuti Davide na ŵanthu awo ŵakaŵa nayo ŵarye,+ chifukwa ŵakatenge: “Ŵanthu ŵali na njara, ŵavuka ŵali na nyota mu mapopa.”+
Tumizgani
Tumizgani
2 Samuyeli 17
Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
https://www.jw.org/finder?docid=1001061103&Book=10&Chapter=17&wtlocale=TB&srcid=share
Chitumbuka
mailto:?body=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D1001061103%26Book%3D10%26Chapter%3D17%26wtlocale%3DTB%26srcid=share&subject=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
NKHANI YAKULONGOSORA UMOYO WA MUNTHU
Vitumbiko Ivyo Nasanga Cifukwa ca Uteŵeti Wanyengozose
Para nkhughanaghanirapo pa vyaka 65 ivyo naŵa mu uteŵeti wanyengozose, nkhuwona kuti umoyo wane waŵa wakukondweska comene. Kweni nasanganaso na masuzgo na vinthu vinyake vyakukhuŵazga. (Sal. 34:12; 94:19) Ndipouli, fundo yikuru njakuti umoyo wane waŵa wakukhorweska kweniso wacandulo.
PA Seputembala 7, 1950, nkhamba kuteŵetera pa Beteli ya Brooklyn. Pa nyengo iyi, pa Beteli pakaŵa ŵabali na ŵadumbu 355 ŵakufuma mu mitundu yakupambanapambana kweniso ŵa vyaka kwambira pa 19 mpaka 80. Ŵanandi mwa ŵabali na ŵadumbu aŵa ŵakaŵa Ŵakhristu ŵakuphakazgika.
UMO NKHAMBIRA KUTEŴETERA YEHOVA
Amama ndiwo ŵakanisambizga kuti nambe kuteŵetera “Ciuta wakukondwa.” (1 Tim. 1:11) Iwo ŵakamba kuteŵetera Yehova pa nyengo iyo ine nkhaŵa musepuka. Pa Julayi 1, 1939, apo nkhaŵa na vyaka 10, nkhabapatizika pa ungano wa dera uwo ukacitikira mu msumba wa Columbus, ku Nebraska, U.S.A. Tikawungana ŵanthu pafupifupi 100 mu holo iyo tikacita lenti, ndipo tikategherezganga nkhani yakujambulika ya Mubali Joseph Rutherford, ya mutu wakuti: “Muwuso Wankhaza Panji Muwuso Wamtende” (“Fascism or Freedom”). Nkhani yicali mukati, kuwaro kwa holo iyi kukawungana gulu likari la ŵanthu. Ŵanthu aŵa ŵakanjira mu holo na kutimbanizga ungano withu ndipo ŵakaticimbizga mu msumba uwu. Ungano withu tikamalizgira ku famu ya mubali munyake iyo yikaŵa pafupiko na msumba uwu. Cifukwa ca ivyo vikacitika apa, nkhuluwa yayi deti lane la ubapatizo.
Amama ŵakafwilirapo kuti ŵanilere mu cisopa caunenesko. Nangauli adada ŵakaŵa munthu muwemi kweniso mupapi muwemi, kweni mu vyacisopa ŵakenderangamo yayi nesi kumanya vya umoyo wane wauzimu. Amama kweniso ŵabali na ŵadumbu mu mpingo wa Omaha, ndiwo ŵakanikhozganga.
UMO NKHASANKHIRA IVYO NICITENGE PA UMOYO WANE
Apo nkhaŵa pafupi kumalizga sukulu ya sekondare, nkheneranga kusankha ico nicitenge pa umoyo wane. Pa nyengo ya holide, nkhacitanga upayiniya wakanyengo pamoza na ŵabali ŵanyake awo ŵakaŵa nthanga zane.
John Chimiklis na Ted Jaracz, ŵabali ŵawukirano awo ŵakaŵa kuti ŵamalizga waka masambiro ku sukulu ya Giliyadi mu kalasi la nambara 7, ŵakatumika kuŵa ŵateŵeti ŵakwendakwenda mu cigaŵa cithu. Nkhazizikika kuti ŵakaŵa na vyaka vya m’ma 20. Ine nkhaŵa na vyaka 18, ndipo nkhaŵa pafupi kumalizga sukulu ya sekondare. Nicali kukumbuka apo Mubali Chimiklis wakanifumba ico nicitenge pa umoyo wane. Nkhati namuphalira, wakati: “Waneneska, uyambe uteŵeti wanyengozose. Usangenge vitumbiko vinandi para wacita nthena.” Nkhakondwa comene na ulongozgi uwu ndiposo ciyelezgero ciwemi ca ŵabali aŵa. Nkhati namalizga sukulu, nkhamba upayiniya mu 1948.
UMO NKHAMBIRA KUTEŴETERA PA BETELI
Mu Julayi 1950, ine na ŵapapi ŵane tikaluta ku ungano wa mitundu yose uwo ukacitikira mu sitediyamu ya Yankee mu msumba wa New York. Pa ungano uwu, nkhaluta ku ungano wa awo ŵakukhumba kukateŵetera pa Beteli. Nkhalemba fomu ya kupempha uteŵeti uwu.
Nangauli adada ŵakasuskanga yayi kuti nicitenge upayiniya kweniso kuti nilutilire kukhala panyumba pawo, kweni ŵakakhumbanga kuti nisange nchito. Ntheura, zuŵa linyake kuuyambiro kwa mwezi wa Ogasiti, apo nkhalutanga kukapenja nchito, nkhadankha kwima pa malo agho tikapokeleranga makalata ghithu. Nkhasangapo kalata yane yakufuma ku Brooklyn. Uyo wakalemba kalata iyi wakaŵa Nathan H. Knorr, ndipo wakati: “Napokera fomu yako yakupempha uteŵeti wa pa Beteli. Nkhugomezga kuti ungatemwa kuteŵetera pa Beteli umoyo wako wose. Ntheura, pa Seputembala 7, 1950, wize ku Beteli ku 124 Columbia Heights, Brooklyn, mu msumba wa New York.”
Adada ŵakati ŵawera ku nchito pa zuŵa ili, nkhaŵaphalira kuti nasanga nchito. Iwo ŵakati: “Wacita makora, wayisanga nkhu?” Nkhazgora kuti: “Nayisanga ku Beteli ku Brooklyn, kweni njakujipeleka waka ndipo nipokerenge ndalama zakukwana madola 10 pa mwezi.” Adada ŵakakondwa yayi na ivyo nkhacita, kweni ŵakaniphalira kuti pakuti ndivyo nasankha, nifwilirepo kuti nicite makora. Pakati pajumpha nyengo yicoko waka, ŵakabapatizika pa ungano uwo ukacitikira mu Sitediyamu ya Yankee mu 1953.
Alfred Nussrallah, uyo tikacitiranga lumoza upayiniya, nayo wakacemeka kuti wakambe kuteŵetera pa Beteli, ndipo tikalutira lumoza ku Beteli. Pamanyuma pake wakatora, ndipo iyo na muwoli wake zina lake Joan, ŵakaluta ku Sukulu ya Giliyadi na kutumika ku umishonale ku Lebanon. Kufuma uko, ŵakawelera ku United States kuzakacita uteŵeti wakwendakwenda.
MAUTEŴETI GHA PA BETELI
Mulimo wane wakwamba pa Beteli ukaŵa ku Dipatimenti Yakupanga Mabuku. Nkhasonanga pamoza mapepara gha mabuku na kuŵikako vikopi. Buku lakwamba ilo nkhasonako likaŵa la mutu wakuti, Kasi Cisopa Caŵacitira Vici Ŵanthu? (What Has Religion Done for Mankind?) Ku Dipatimenti Yakupanga Mabuku nkhateŵeterako myezi pafupifupi yinkhondi na yitatu. Kufuma apo, nkhatumika kukateŵetera ku Dipatimenti Yakulaŵilira Uteŵeti, ndipo Mubali Thomas J. Sullivan ndiyo wakaŵa mulaŵiliri wa dipatimenti iyi. Nkhakondwanga comene kuteŵetera nayo lumoza ndipo nkhasanga candulo na vinjeru ivyo wakaŵa navyo cifukwa ca kuteŵetera mu gulu la Yehova kwa vyaka vinandi.
Nkhati nateŵetera ku Dipatimenti Yakulaŵilira Uteŵeti kwa vyaka pafupifupi vitatu, Max Larson, uyo wakaŵa mulaŵiliri ku fakitare, wakaniphalira kuti Mubali Knorr wakunipenja. Nkhaghanaghananga kuti panji nabudiska cinthu cinyake. Mtima ukakhira apo Mubali Knorr wakaniphalira kuti wakukhumba kumanya usange nilutilirenge kuteŵetera pa Beteli. Iyo wakapenjanga munthu wakuti wamovwire mu ofesi yake kwa kanyengo ndipo wakakhumbanga kumanya usange ine ningafiska. Nkhamuphalira kuti nilutilirenge kuteŵetera pa Beteli. Kufuma pa nyengo iyi, nkhateŵetera mu ofesi yake kwa vyaka 20.
Kanandi nkhuyowoya kuti mphanyi nkhafiska yayi kugura masambiro agho nkhasanga cifukwa ca kugwira nchito na Mubali Sullivan na Knorr, kweniso ŵabali ŵanyake ŵa pa Beteli nga ni Milton Henschel, Klaus Jensen, Max Larson, Hugo Riemer, na Mubali Grant Suiter. *
Ŵabali awo nateŵeterapo nawo, ŵakacitanga makora comene milimo iyo ŵakacitanga mu gulu la Yehova. Mubali Knorr wakalimbikiranga comene nchito ndipo wakakhumbanga kuti mulimo wa kupharazga Ufumu ufike patali comene. Ise tikagwiranga nchito mu ofesi yake tikawonanga kuti wakaŵa wakucezgeka. Nanga ni para tili na maghanoghano ghakupambana na ghake, tikayowoyanga mwakufwatuka ndipo wakalutiliranga kutigomezga.
Zuŵa linyake, Mubali Knorr wakaniphalira kuti nchakuzirwa comene kucita milimo yithu mwakupwelelera, nanga ni iyo yingawoneka kuŵa yambura kuzirwa. Kuti nipulikiske fundo iyi, wakaniphalira kuti apo wakaŵa mulaŵiliri ku fakitare, nyengo zinyake Mubali Rutherford wakamuyimbiranga foni na kumuphalira kuti: “Mubali Knorr, para ukufuma ku fakitare kwiza ku cipinda cakulyeramo namise, uyegheko mphira zakusisitira. Para wafika uzakaziŵike pa desiki lane.” Mubali Knorr wakayowoya kuti wakambanga na kuluta ku cipinda cakusungiramo katundu kukatora mphira na kuziŵikirathu mu thumba. Ntheura para wakwiza kuzakarya muhanya, wakaziŵikanga mu ofesi ya Mubali Rutherford. Nangauli uwu ukaŵa mulimo ucoko, kweni ukaŵa wakuzirwa comene kwa Mubali Rutherford. Kufuma apo, Mubali Knorr wakaniphalira kuti: “Nkhukhumba kuti niŵenge na maphesulu ghakuŵaja makora pa desiki lane. Ntheura, mulenji uliwose ndivyo ucitenge.” Kwa vyaka vinandi, nkhawoneseskanga kuti naŵaja maphesulu ghake.
Kanandi Mubali Knorr wakayowoyanga kuti tikwenera kutegherezga mwakupwelelera para tikuphalirika kuti tikacite mulimo unyake. Zuŵa linyake wakaniphalira ulongozgi wakupulikikwa makora wa umo nkheneranga kucitira mulimo unyake, kweni nkhategherezga mwakupwelelera yayi. Ici cikapangiska kuti wakhozgeke soni. Citima cikanikora, ntheura, nkhalemba kalata, kumuphalira kuti nkhacita vinthu vyawakawaka ndipo nkhawona kuti nchiwemi kuti wanisinthe ofesi. Pakati pajumpha nyengo yicoko waka, Mubali Knorr wakiza pa desiki lane. Wakaniphalira kuti: “Robert, napokera kalata yako. Wangubudiska nadi. Nangukupa kale ulongozgi, ndipo nkhugomezga kuti uzamuwerezgaposo yayi. Pa nyengo yasono, tiye tilutizge kugwira nchito.” Nkhawonga comene kuti wakanighanaghanira.
APO NKHAGHANAGHANA VYA KUTORA
Nkhati nateŵetera pa Beteli kwa vyaka vinkhondi na vitatu, nkhakhumbanga kulutilira kucita uteŵeti uwu. Ndipouli, vinthu vikasintha. Pa nyengo iyo nkhaluta ku ungano wa mitundu yose uwo ukacitikira mu Sitediyamu ya Yankee na ku Polo mu 1958, nkhakumana na Lorraine Brookes, uyo tikamanyana mu 1955 apo wakacitanga upayiniya mu msumba wa Montreal ku Canada. Nkhakopeka nayo cifukwa cakuti wakatemwanga uteŵeti wanyengozose kweniso wakakhumbanga kuteŵetera kulikose uko gulu la Yehova lingamutuma. Lorraine wakakhumbanga kuluta ku Sukulu ya Giliyadi. Apo wakaŵa na vyaka 22, wakacemeka kuti wakanjire kalasi la nambara 27 ilo likaŵako mu 1956. Wati wamalizga masambiro agha, wakatumika ku Brazil kuti wakacite umishonale. Mu 1958, ine na Lorraine tikakumana kaciŵiri, ndipo wakazomera kuti titorane. Tikapangana kuti titorane caka cakulondezgapo na kwamba kucita umishonale lumoza.
Nkhati naphalira Mubali Knorr kuti nkhukhumba kutora, wakasacizga kuti nilindilire kwa vyaka vitatu. Wakakhumbanga kuti para natora nilutilire kuteŵetera pa Beteli ya Brooklyn. Pa nyengo iyi, munthu wakeneranga kuteŵetera pa Beteli kwa vyaka 10 panji kujumphirapo, ndipo uyo watoranenge nayo wakeneranga kuteŵetera pa Beteli kwa vyaka vitatu. Para ŵacita nthena, ndipo ŵakazomerezgekanga kuteŵetera lumoza pa Beteli. Ntheura, Lorraine wakazomera kuteŵetera pa Beteli ya Brazil kwa vyaka viŵiri na kuteŵetera pa Beteli ya Brooklyn kwa caka cimoza pambere tindatorane.
Pa vyaka viŵiri ivyo tikaŵa pacibwezi, tikalemberananga waka makalata. Pa nyengo iyi, kwimba foni kukaŵa kwakudura ndipo kukaŵavya kulemberana mauthenga gha pa kompyuta. Apo tikatorananga pa Seputembala 16, 1961, Mubali Knorr ndiyo wakadumba nkhani ya ukwati. Mbunenesko kuti vyaka ivyo tikalindilira, vikawonekanga kuŵa vinandi. Kweni para tikughanaghanirapo, tikuwona kuti tikacita makora cifukwa nthengwa yithu yaŵapo kwa vyaka vyakujumpha 50 ndipo ndise ŵakukhorwa kweniso ŵakukondwa.
MAUTEŴETI GHANYAKE AGHO NKHACITA
Mu 1964, nkhapika mulimo wa kwendera maofesi gha munthavi. Pa nyengo iyi, ŵalaŵiliri ŵakwendera minthavi ŵakendanga na ŵawoli ŵawo yayi. Kweni mu 1977, ŵakamba kwenda na ŵawoli ŵawo. Mu caka ici, ine na Lorraine tikalongozgana na Grant na Edith Suiter kukendera maofesi gha munthavi gha ku Germany, Austria, Greece, Cyprus, Turkey, na Israel. Nendera maofesi gha munthavi gha mu vyaru vyakukwana 70.
Pa ulendo unyake mu 1980, tikaluta ku Brazil ndipo tikafika mu msumba wa Belém, uko Lorraine wakaŵa mishonale. Kweniso tikafika mu msumba wa Manaus kuti tikawone ŵabali. Pa nyengo iyo nkhani yikayowoyekanga mu sitediyamu, tikawona kagulu ka ŵabali ŵanyake ako kakakhala kwakekha. Ŵadumbu awo ŵakaŵa pa kagulu aka ŵakafyofyonthananga yayi, ndipo ŵabali ŵakakorananga casa yayi. Ivi vikaŵa vyakupambanako na umo ŵakucitira ŵanthu ŵa ku Brazil. Cifukwa wuli ŵabali aŵa ŵakacita nthena?
Ŵakaŵa Ŵakaboni ŵakufuma ku cigaŵa ca ŵanthu ŵa vyoni mukati mwa nkhorongo ya Amazon. Cifukwa ca kopa kupirako ŵanyawo matenda ghawo, lekani ŵakakhala kwaŵekha pa ungano uwu. Ndipouli, ŵakatikondweska comene ndipo tizamuluwa yayi cimwemwe ico ŵakaŵa naco. Nadi, Mazgu gha Yehova ngaunenesko agho ghakuti: “Ŵateŵeti ŵane tiŵimbenge na mitima ya cimwemwe.”—Yes. 65:14.
UMOYO WAKUKHORWESKA NDIPOSO WACANDULO
Kanandi ine na Lorraine tikughanaghanirapo pa vyaka vyakujumpha 60 ivyo tateŵetera Yehova. Tili ŵakukondwa na vitumbiko ivyo tasanga cifukwa ca kuzomerezga kuti Yehova watilongozge na gulu lake. Nangauli pa nyengo yasono ningafiska yayi kwendera maofesi gha munthavi, kweni nkhucita mulimo wa kovwira Wupu Wakulongozga mu Komiti ya Kulongozga na Komiti ya Uteŵeti. Nkhuwonga comene uteŵeti uwu, ndipo mu nthowa iyi nane nkhovwira ŵabali pa caru cose. Tikukondwa comene na unandi wa ŵawukirano awo ŵamba uteŵeti wanyengozose ndipo ŵali na mtima wa nga wa Yesaya, uyo wakati: “Ndine pano; nditumani!” (Yes. 6:8) Ŵanalume na ŵanakazi aŵa, ŵakukolerana na ulongozgi uwo mulaŵiliri wa dera wakanipa, apo wakati: “Uyambe uteŵeti wanyengozose. Usangenge vitumbiko vinandi para wacita nthena.”
^ ndime 20 Nkhani zakulongosora umoyo wa ŵanji mwa ŵabali aŵa zili mu magazini gha Gongwe la Mulinda Ghacingelezi: Thomas J. Sullivan (Ogasiti 15, 1965); Klaus Jensen (Okutobala 15, 1969); Max Larson (Seputembala 1, 1989); Hugo Riemer (Seputembala 15, 1964); na Grant Suiter (Seputembala 1, 1983).


text: 58 “Chemerezga chomene, ungalekanga chara!Tumphuska mazgu ghako nga ni mbata.Phalira ŵanthu ŵane uchigaluka wawo,+Nyumba ya Yakhobe zakwananga zawo.2 Ŵakunipenja zuŵa na zuŵa,Ŵakukondwa kumanya nthowa zane,Nga ni para ni mtundu uwo ukuchita urunjiUwo undaside weruzgi wakunyoloka wa Chiuta wawo.+Ŵakunipempha kuti niŵeruzge mwaurunji,Ŵakukondwa kusendelera kwa Chiuta,+ ŵakuti:3 ‘Chifukwa wuli mukulaŵiska yayi para tikuziŵizga kurya?+Mukulekerachi kutiwona para tikujisuzga?’+Chifukwa ntchakuti pa zuŵa ilo mukuziŵizgira, mukulondezga ivyo mwaŵene mukutemwa,Ndipo mukuyuzga ŵantchito ŵinu.+4 Para mukuziŵizga kurya mukwambana na kutimbana,Mukutimba na fayiti ya uheni.Vingachitika yayi kuti umo mukuziŵizgira muhanya uno mbwenu mazgu ghinu ghapulikikwe kuchanya.5 Kasi ningasankha kuziŵizga kwanthena,Kuŵa zuŵa lakuti munthu wajisuzge,Kusindama mutu wake pasi nga ni maguwu,*Kutandika na kugona pa chigudulu na vyoto?Kasi uku ndiko mukuti kuziŵizga na zuŵa lakukondweska kwa Yehova?6 Yayi, kuziŵizga uko ine nkhukhumba ni uku:Kuwuskako maunyoro gha uheni,Kufwatura vingwe vya goliwoli,+Kuŵaleka ŵakuyuzgika kuti ŵalutenge,+Na kuphyora pakati goliwoli lililose.7 Kuŵapako chakurya awo ŵali na njara,+Kuŵatolera ku nyumba yinu ŵakavu na ŵakusokwa,Kuvwalika munthu wankhule para mwamuwona,+Na kuleka kulazgira msana ŵa ndopa yinu.8 Apo ndipo ungweru winu uŵalenge nga ni matandakucha,+Ndipo muchirenge mwaluŵiro.Urunji winu wendenge panthazi pinu,Ndipo uchindami wa Yehova uŵenge mulinda kumanyuma kwinu.+9 Muchemenge, ndipo Yehova wathanikenge.Mulilirenge wovwiri, ndipo iyo watenge: ‘Ndine pano!’Usange mwawuskapo pakati pinu goliwoli,Na kuleka kulongora kamunwe kinu na kuyowoya vyabweka,+10 Usange mukumupa uyo wali na njara ivyo namwe mukukhumba+Na kukhutiska awo mbakusuzgika,Mbwenu ungweru winu uŵalenge nanga ni mu chisi,Mdima winu uŵenge nga ni muhanya pakati.+11 Yehova wamulongozganinge nyengo zoseNa kumukhutiskani na mu charu chambura maji wuwo.+Wakhozgenge viwangwa vinu,Muŵenge nga ni munda wakuthilirika makora,+Nga ni mbwiwi, iyo maji ghake ghakukamuka chara.12 Ŵazengengeso vibumira vyakale chifukwa cha imwe,+Ndipo muwezgerengepo fawundeshoni ya miwiro yakale.+Muchemekenge na zina lakuti wakunozga viliŵa vyakuwa,+Wakuwezgerapo nthowa zakukhalamo.13 Usange mukuleka kulondezga* ivyo mwaŵene mukutemwa pa zuŵa lane lakupatulika chifukwa cha Sabata,+Mukuchema Sabata chinthu chakukondweska, zuŵa lakupatulika la Yehova, zuŵa ilo likwenera kupika uchindami,+Ndipo mukulichindika m’malo mwa kulondezga ivyo mwaŵene mukutemwa na kuyowoya vyabweka,14 Apo ndipo mukondwenge chomene mwa Yehova,Ndipo nimwendeskaninge pa malo ghapachanya gha charu chapasi.+Nimulyeskaninge kufuma pa chiharo cha Yakhobe sekuru winu,+Pakuti mulomo wa Yehova wayowoya.”


text:
NKHANI YA PA CHIKOPI | PARA MUBALI WINU WAFWA
Umo Mungapembuzgira Awo Ŵakulira
Nyengo zinyake para munyithu wakulira chifukwa chakuti mubali wake wafwa, ise mahara ghangatimalira. Tingasoŵa chakuyowoya panji chakuchita. Ntheura tingakhala waka chete. Kweni vilipo ivyo tingachita ivyo vingawovwira.
Kanandi icho chikukhumbika ntchakuti ise tiŵe pafupi na kuyowoya waka umo nase vyatikhwaskira. Mu vigaŵa vinandi, munthu uyo mubali wake wafwa wakujipulikako makora para munyake wamuvumbatira panji wamukora kawoko fyee! Para uyo mubali wake wafwa wakukhumba kuyowoya, mupulikizgani mwakufwasa. Pa vyose, wovwirani ŵa panyumba awo mubali wawo wafwa. Mungaŵavwirako ntchito za pa nyumba, nga nkhuŵaphikira chakurya, kupwelelera ŵana, panji kovwirapo vinyake ivyo vikukhumbikwa pa nyifwa. Ivyo mungachita ndivyo vikovwira chomene kuluska mazgu agho mungayowoya.
Para pajumpha nyengo, mungayowoyapo vya uyo wali kufwa, chomenechomene viwemi ivyo wakachitanga panji mukachitiranga lumoza. Vyanthena ivi vingawovwira uyo mubali wake wali kufwa kujipulikako makora. Ian, mfumu wa Pam, wali kufwa vyaka 6 ivyo vyajumpha. Pam wakuti: “Nyengo zinyake ŵanthu ŵakuniphalira viwemi ivyo Ian wakachitanga, ivyo ine nkhavimanyanga yayi. Para napulika ivi, nkhujipulika makora mu mtima.”
Ukaboni ukulongora kuti ŵanthu ŵakumovwira chomene munthu para mubali wake wafwa waka. Kweni para pajumpha kanyengo, wakukhala yekha joo chifukwa ŵanthu wose ŵakutangwanika na milimo yawo. Ntheura mungachita makora kuti nyengo na nyengo mulutenge kukamuwona mubwezi winu uyo mubali wake wali kufwa. * Ŵanandi ŵakuwonga chomene para ŵanyawo ŵakuŵawona nyengo na nyengo chifukwa vikuŵawovwira kuti chitima chichepeko.
Wonani ivyo vikachitikira mwanakazi munyake wa ku Japan zina lake Kaori. Mwanakazi uyu anyina ŵakafwa, ndipo pakati pajumpha myezi 15 mukuru wake nayo wakafwa. Uwemi ngwakuti iyo wakaŵa na ŵabwezi awo ŵakamovwiranga nyengo zose. Mama munyake zina lake Ritsuko wakajipeleka kuti waŵe mubwezi wake wapamtima, nangauli ni mulara chomene kwa Kaori. Kaori wakuti: “Kuyowoya unenesko, nkhakondwa yayi na fundo iyi. Nkhakhumba yayi kuti munthu munyake wanjire mu malo gha amama, ndipo nkhawonanga kuti palije uyo wangachita nthena. Kweni pakuwona umo Mama Ritsuko wakachitiranga nane, tikamba kutemwana chomene. Sabata yiliyose tikalutanga lumoza kukapharazga na ku maungano gha mpingo. Ŵakanichemanga kuti tikamwere lumoza tiyi, ŵakaninyamuliranga chakurya, na kunilembera makalata na makadi kanandi waka. Ivyo Mama Ritsuko wakanichitira vikanovwira kuti nijipulikeko makora.”
Pajumpha vyaka 12 kufuma apo anyina Kaori ŵakafwira, ndipo lero iyo na mfumu wake ŵakupharazga vya Ufumu nyengo zose. Kaori wakuti: “Mama Ritsuko wachali kunighanaghanira. Nyengo zose para naluta kukaya, nkhukamuwona kweniso nkhukondwa kuchezga nayo.”
Munthu munyake uyo wawovwirika chifukwa chakuti ŵanyake ŵakumuwona nyengo zose ni Poli, uyo ni Kaboni wa Yehova wa ku Cyprus. Poli wakaŵa na mwanalume walusungu, zina lake Sozos. Sozos wakaŵa muliska muwemi ndipo wakachemanga ŵalanda na vyokoro ku nyumba yawo kukachezga na kurya chakurya. (Yakobe 1:27) Chachitima ntchakuti Sozos wakafwa na chakutupa mu wongo apo wakaŵa na vyaka 53. Poli wakuti: “Nkhataya mfumu wane wakugomezgeka uyo tikakhalira lumoza mu nthengwa vyaka 33.”
Ŵakati ŵasunga nyifwa, Poli wakasamira ku Canada pamoza na mwana wake muchoko chomene Daniel wa vyaka 15. Ŵakati ŵafika kura, ŵakamba kuwungana na mpingo wa Ŵakaboni ŵa Yehova. Poli wakuti: “Ŵabali mu mpingo wasono uwu ŵakamanyanga yayi umo vinthu vikaŵira uko tafuma kweniso masuzgo ghithu. Kweni ŵakalekapo yayi kutichezgera na kutiphalira mazgu ghawemi kweniso kutovwira mu nthowa zinyake. Wovwiri wawo ukaŵa wakuzirwa chomene, chifukwa mwana wane wakakhumbikwiranga chomene awiske pa nyengo yira. Ŵabali awo ŵakulongozga mu mpingo ŵakamutemwanga chomene Daniel. Pakaŵa mubali yumoza uyo wakatemwanga kumutora Daniel para wakuluta kukachezga na ŵanyake panji para ŵakuluta kukatchaya bola.” Sono Poli na mwana wake ŵakuchita makora.
Pali nthowa zinandi chomene izo tingawovwilira na kupembuzga awo ŵakulira. Baibolo nalo likutipembuzga na chigomezgo chiwemi cha munthazi.
^ ndime 6 Ŵanyake ŵakulemba pa kalendara yawo deti ilo munthu wakafwira mwakuti ŵakumbukenge kuti ŵakapembuzge munyawo uyo mubali wake wali kufwa pa zuŵa lenelira panji mu nyengo yanthena yeneyira.