text:
Kasi Mukumuwona “Uyo Ngwambura Kuwoneka”?
“Wakalutilira kuŵa wakukhora nga wakuwona Uyo ngwambura kuwoneka.”—HEB. 11:27.
1, 2. (a) Cifukwa wuli vinthu vikawonekanga nga kuti Mozesi wali mu suzgo? (Wonani cithuzithuzi cakwamba.) (b) Cifukwa wuli Mozesi wakawopa yayi ukali wa themba?
FARO wakaŵa muwusi wakofya kweniso ciuta wamoyo ku Ŵaeguputo. Buku linyake likuti, Ŵaeguputo ŵakawonanga kuti Faro “wakaŵa na vinjeru ndiposo nkhongono kuluska waliyose.” (When Egypt Ruled the East.) Kuti wawofye ŵanthu ŵake, Faro wakavwaranga cisoti ico cikaŵa na cikozgo ca njoka ya vuvi. Ici cikakumbuskanga ŵalwani ŵake kuti ŵangaparanyika mwaluŵiro. Ntheura, ghanaghanirani waka umo Mozesi wakajipulikira apo Yehova wakamuphaliranga kuti: “Tindikutume kwa Faro kuti ukafumiske ŵanthu ŵane, ŵana ŵa Israyeli mu Eguputo.”—Ex. 3:10.
2 Mozesi wakaluta ku Eguputo kukapharazga uthenga wa Ciuta, ndipo wakawuska ukali wa Faro. Pamanyuma pakuti vilengo vinkhondi na vinayi vyatimba caru ca Eguputo, Faro wakacenjezga Mozesi wakati: “Jicenjelere wekha; ungawonangaso cisko cane; cifukwa mu zuŵa ilo tiuwoneleso cisko cane tiufwenge.” (Ex. 10:28) Kweni pambere Mozesi wandafumeko kwa Faro, wakacima kuti mwana wakudankha wa themba wafwenge. (Ex. 11:4-8) Paumaliro, Mozesi wakaphalira mbumba yiliyose ya Israyeli kuti yikome mbuzi panji mberere, ndipo ndopa zake ŵazimije pa mphanjizgo za milyango ya nyumba zawo. Nyama izi zikaŵa zakupatulika kwa Ra, ciuta wa Ŵaeguputo. (Ex. 12:5-7) Kasi Faro wakate wacitenge wuli? Mozesi wakawopa yayi. Cifukwa wuli? Na cipulikano wakapulikira Yehova, wakawopa “ukali wa themba cara, pakuti wakalutilira kuŵa wakukhora nga wakuwona Uyo ngwambura kuwoneka.”—Ŵazgani Ŵahebere 11:27, 28.
3. Kasi tisambirenge fundo wuli zakukhwaskana na cipulikano ca Mozesi?
3 Kasi cipulikano cinu nchikuru comene mwakuti vili nga ni para ‘mukuwona Ciuta’? (Mat. 5:8) Kuti tiwonenge vinthu mwauzimu na kuwona “Uyo ngwambura kuwoneka,” tiyeni tisambire za Mozesi. Kasi cipulikano ico wakaŵa naco mwa Yehova cikamovwira wuli kuti waleke kopa munthu? Kasi wakalongora wuli kuti wakaŵa na cipulikano mu malayizgo gha Ciuta? Pa nyengo iyo ŵakaŵa mu suzgo, kasi Mozesi na ŵanthu ŵake ŵakakhwimiskika wuli cifukwa ca kuwona “Uyo ngwambura kuwoneka”?
WAKAWOPA “UKALI WA THEMBA” CARA
4. Mu kawonero ka wunthu, kasi Mozesi wakaŵa wuli pakumuyaniska na Faro?
4 Mu maso gha ŵanthu, Mozesi wakayananga yayi na Faro. Vikawonekanga nga Faro wali na mazaza pa umoyo wa Mozesi. Mozesi wakafumba Yehova kuti: “Kasi ndine njani ine kuti ndilute kwa Faro, na kuti ndifumiske Ŵaisrayeli mu Eguputo?” (Ex. 3:11) Vyaka 40 kumasinda, Mozesi wakacimbirako ku Eguputo ndipo wakakhalanga umoyo wakucimbiracimbira. Wakwenera kuti wakajifumbanga kuti, ‘Kasi niwelere nadi ku Eguputo na kukawuska ukali wa themba?’
5, 6. Kasi nchivici ico cikawovwira Mozesi kuti wawope Yehova m’malo mwa kopa Faro?
5 Pambere Mozesi wandawelere ku Eguputo, Ciuta wakamusambizga fundo yakuzirwa, yeneyiyo pamanyuma Mozesi wakayilemba mu buku la Job, yakuti: “Kumopa Yehova ndivyo vinjeru.” (Job 28:28) Kuti wawovwire Mozesi kuti waŵe na wofi uwu na kucita vinthu mwavinjeru, Yehova wakayowoya mphambano iyo yili pakati pa ŵanthu na Ciuta Wankhongonozose. Iyo wakafumba kuti: “Kasi ndinjani mweneuyu wakucita mulomo wa munthu? Panji ndinjani mweneuyu wakucita mbuwu, panji wakumangwa makutu, panji kulaŵiska, panji cinthulu? Kasi asi ndine Yehova?”—Ex. 4:11.
6 Kasi Mozesi wakasambirapo vici apa? Wakeneranga yayi kopa. Iyo wakatumika na Yehova, uyo wakate wamupenge cilicose ico wakakhumbikwiranga kuti wakapharazge uthenga wa Ciuta kwa Faro. Kweniso Faro wakayananga yayi na Yehova. Nakuti aka kakaŵa kakwamba yayi kuti muwuso wa Ŵaeguputo wofye ŵateŵeti ŵa Ciuta. Panji Mozesi wakaghanaghanirangapo pa umo Yehova wakavikililira Abrahamu, Yosefe, na iyo wuwo, mu nyengo za Ŵafaro ŵakumasinda. (Gen. 12:17-19; 41:14, 39-41; Ex. 1:22–2:10) Cifukwa cakuti wakaŵa na cipulikano mwa Yehova, “Uyo ngwambura kuwoneka,” Mozesi wakawonekera kwa Faro na kupharazga lizgu lililose ilo Yehova wakamulangura kuyowoya.
7. Kasi mudumbu munyake wakawovwirika wuli cifukwa cakuti wakaŵa na cipulikano mwa Yehova?
7 Cifukwa cakuti wakaŵa na cipulikano mwa Yehova, mudumbu munyake zina lake Ella, nayo wakawopanga ŵanthu yayi. Mu 1949, Ella wakakakika na ŵapolisi ŵa KGB ku Estonia, ndipo ŵakamuvura vyakuvwara vyose. Iyo wakati: “Nkhakhozgeka soni comene. Kweni nkhati nalomba kwa Yehova, mtima ukazika.” Kufuma apo, Ella ŵakamuŵika mu jele layekha mazuŵa ghatatu. Iyo wakati: “Ŵalaraŵalara ŵa boma ŵakacemerezganga kuti: ‘Tiwoneseskenge kuti nanga ni zina lakuti Yehova lileke kukumbukikaso mu Estonia! Iwe ukuluta ku msasa, ndipo ŵanyake ŵakuluta ku Siberia!’ Mwacigong’oska ŵakafumba kuti, ‘Wali nkhu Yehova winu?’” Kasi Ella wakeneranga kopa ŵanthu panji kugomezga Yehova? Apo wakafumbikanga, wakayowoya mwambura wofi, wakati: “Nkhani iyi naghanaghanirapo comene, ndipo nawona kuti nchiwemi kuti nikhale mu jele uku nili mubwezi wa Ciuta kuluska kuti nifwatuke na kutaya ubwezi wane na Ciuta.” Kwa Ella, Yehova wakaŵa wanadi. Na cipulikano, wakalutilira kuŵa wakugomezgeka.
8, 9. (a) Kasi munkhwala wakumazgira wofi ni vici? (b) Para mwayezgeka kuti mope ŵanthu, kasi mukwenera kugomezga comene njani?
8 Para muli na cipulikano mwa Yehova, mopenge ŵanthu yayi. Usange ŵalara ŵa boma ŵakumukanizgani kusopa Ciuta, vingawoneka nga ŵali na mazaza ghose pa umoyo winu. Cifukwa ca kopa kukwiyiska ŵalara ŵa boma, mungawona nga nchambura mahara kulutilira kuteŵetera Yehova. Kweni kumbukani fundo iyi: Munkhwala wakumazgira wofi nkhuŵa na cipulikano mwa Ciuta. (Ŵazgani Zintharika 29:25.) Yehova wakuti: Cifukwa wuli mukopa “munthu uyo tiwafwenge, mwana wa munthu uyo walengeka nga mbuteka?”—Yes. 51:12, 13.
9 Gomezgani comene Adada ŵinu awo ŵali na nkhongonozose. Iwo ŵakuwona na kukhwaskika para ŵawusi ŵakutitambuzga ndipo ŵakucitapo kanthu kuti ŵatovwire. (Ex. 3:7-10) Nanga ni para mukwenera kuvikilira cigomezgo cinu pamaso pa ŵalara ŵa boma, “kwenjerwa cara na umo mukwenera kuyowoyera panji ico mukwenera kuyowoya; cifukwa ico mukwenera kuyowoya cizamupika kwa imwe mu ora lenelilo.” (Mat. 10:18-20) Ŵalongozgi na ŵalara ŵa boma ŵangayana na Yehova yayi. Para mukhozgenge cipulikano cinu sono, muwonenge Yehova kuŵa wanadi kweniso kuti ngwakunozgeka kumovwirani.
WAKAŴA NA CIPULIKANO MU MALAYIZGO GHA CIUTA
10. (a) Kasi Yehova wakapeleka ulongozgi wuli ku Ŵaisrayeli mu mwezi wa Nisani mu 1513 B.C.E.? (b) Cifukwa wuli Mozesi wakapulikira ulongozgi wa Ciuta?
10 Mu mwezi wa Nisani mu 1513 B.C.E., Yehova wakaphalira Mozesi na Aroni ulongozgi wacilendo kuti ŵaphalire Ŵaisrayeli, wakuti: Torani mwanamwanalume wa mberere panji mbuzi, mumukome ndipo ndopa zake mumije pa mphanjizgo za milyango ya nyumba zinu. (Ex. 12:3-7) Kasi Mozesi wakacita wuli? Mpositole Paulosi wakalemba kuti: “Na cipulikano, wakacita paska na kumija ndopa, mwakuti wakuparanya waleke kukhwaska ŵana ŵawo ŵakwamba kubabika.” (Heb. 11:28) Mozesi wakamanyanga kuti Yehova ngwakugomezgeka, ndipo wakaŵa na cipulikano mu layizgo la Yehova lakuti wakomenge ŵana ŵakwamba ŵa Ŵaeguputo.
11. Cifukwa wuli Mozesi wakapeleka ulongozgi wa Ciuta ku ŵabali ŵake?
11 Ŵana ŵa Mozesi ŵakaŵa ku Midiyani, ndipo kukaŵa kutali na “wakuparanya.” * (Ex. 18:1-6) Ndipouli, wakapulikira ndipo wakapeleka ulongozgi wa Ciuta ku mbumba za Ŵaisrayeli ŵanyake izo umoyo wa ŵana ŵawo ŵakwamba ukaŵa pa ngozi. Ŵana ŵakwamba ŵakate ŵakomekenge ndipo Mozesi wakalongora citemwa ku ŵabali ŵake. Baibolo likuti: “Penepapo Mozesi wakacema ŵalara wose ŵa Israyeli, wakati kwa iwo, . . . ‘mukome Paska.’”—Ex. 12:21.
12. Kasi Yehova watituma kuti tipharazge uthenga wuli wakuzirwa?
12 Na wovwiri wa ŵangelo, mazuŵa ghano ŵanthu ŵa Yehova ŵakupharazga uthenga wakuzirwa wakuti: “Mopani Ciuta ndipo mupani ucindami, pakuti ora lakuti wapeleke ceruzgo lafika, ntheura sopani Uyo wakalenga kucanya na caru capasi na nyanja na visimi vya maji.” (Uvu. 14:7) Sono ni nyengo yakuti tipharazge uthenga uwu. Tikwenera kucenjezga ŵazengezgani ŵithu kuti ŵafumemo mu Babuloni Mukuru, kuti ŵaleke “kupokako vilengo vyake.” (Uvu. 18:4) Ŵakhristu ŵakuphakazgika pamoza na ŵa “mberere zinyake,” ŵakupempha ŵanthu awo ŵali kutali na Ciuta kuti: “Phemanani na Ciuta.”—Yoh. 10:16; 2 Kor. 5:20.
13 Tili ŵakusimikizga kuti ‘ora la ceruzgo’ lafika nadi.Kweniso tili na cigomezgo kuti apo Yehova wakutiphalira kuti mulimo withu wa kupharazga na kuzgora ŵanthu kuŵa ŵasambiri ucitike mwaluŵiro, wakuneneska. Mu mboniwoni, mpositole Yohane wakawona “ŵangelo ŵanayi ŵakwimilira pa ngodya zinayi za caru capasi, ŵakakoleska mphepo zinayi za caru capasi.” (Uvu. 7:1) Na cipulikano, kasi mukuwona kuti ŵangelo aŵa ŵakhala pacoko kuti ŵataye mphepo za suzgo yikuru zakuparanyira caru? Usange mukuŵawona ŵangelo aŵa na maso gha cipulikano, mupharazgenge makani ghawemi mwacikanga.
14. Kasi nchivici ico cikuticiska kucenjezga ‘muheni kuti wawereko ku nthowa zake ziheni’?
14 Pa nyengo yasono, Ŵakhristu ŵaunenesko ŵali kale paubwezi uwemi na Yehova ndipo ŵali na cilindizga ca kuzakapokera umoyo wamuyirayira. Ndipouli, ŵakuwona kuti ni mulimo wawo ‘kumucenjezga muheni kuti wawereko ku nthowa zake ziheni, kuponoska umoyo wake.’ (Ŵazgani Ezekiel 3:17-19.) Kweni tikupharazga kuti tigege waka mulandu wa ndopa yayi. Tikutemwa Yehova na ŵazengezgani ŵithu. Yesu wakalongosora ng’anamuro leneko la citemwa na lusungu mu ntharika ya Musamariya muwemi. Ntheura, ‘kasi “citima” cikuticiska kuti tipharazgenge?’ Nakuti nga ni musofi na Mulevi, tikwenera yayi kujigowokera na ‘kujumpha kumphepete.’ (Luka 10:25-37) Para tili na cipulikano mu malayizgo gha Ciuta kweniso para tikutemwa ŵazengezgani ŵithu, tipharazgenge mwamwamphu apo nyengo yicalipo.
“ŴAKAMBUKA NYANJA YISWESI”
15. Cifukwa wuli Ŵaisrayeli ŵakawonanga kuti palije kwakucimbilira?
15 Cipulikano ca Mozesi mwa “Uyo ngwambura kuwoneka,” cikamovwira apo Ŵaisrayeli ŵakakumana na suzgo ŵati ŵafuma mu Eguputo. Baibolo likuti: “Ŵaisrayeli ŵakinuska maso ghawo, ndipo ehena! Ŵaeguputo ŵakukonkha panyuma zawo; ndipo ŵakopa comene. Ndipo Ŵaisrayeli ŵakalilira kwa Yehova.” (Ex. 14:10-12) Kasi ŵakakhazganga kuti ŵakumanenge na suzgo ili? Enya. Yehova wakayowoyerathu kuti: “Ine ndinonofye mtima wa Faro, kuti waŵakonkhe panyuma zawo ndipo tindicindikike pa Faro na pa nkhondo yake yose; kuti Ŵaeguputo ŵamanye kuti Ine ndine Yehova.” (Ex. 14:4) Ndipouli, Ŵaisrayeli ŵakatondeka kuwona vinandi. Iwo ŵakawonanga waka Nyanja Yiswesi kunthazi kwawo, magaleta gha nkhondo gha Faro kumanyuma kwawo, na muliska wa vyaka 80 uyo wakaŵalongozganga. Ŵakawonanga kuti palije kwakucimbilira.
16. Kasi cipulikano cikamovwira wuli Mozesi pa Nyanja Yiswesi?
16 Ndipouli, Mozesi wakaŵavya wofi. Cifukwa wuli? Cifukwa na maso gha cipulikano, wakawonanga cinthu cakuzirwa kuluska nyanja panji ŵankhondo. Iyo wakawonanga “ciponosko ca Yehova,” ndipo wakamanyanga kuti Yehova waŵalwerenge nkhondo Ŵaisrayeli. (Ŵazgani Exodus 14:13, 14.) Ŵanthu ŵa Ciuta ŵakakhozgeka cifukwa ca cipulikano ca Mozesi. Baibolo likuti: “Na cipulikano, ŵakambuka Nyanja Yiswesi nga mpha caru cakomira, kweni Ŵaeguputo pakucita ciganga, ŵakanjirapo ndipo yikaŵamira.” (Heb. 11:29) Kufuma apo, ‘ŵanthu ŵakawopa Yehova; na kupulikana na Yehova na muteŵeti wake Mozesi.’—Ex. 14:31.
17. Kasi nchivici ico cizamucitika kunthazi ceneico cizamuyezga cipulikano cithu?
17 Sonosono apa, tikumanenge na masuzgo. Paumaliro wa suzgo yikuru, maboma gha caru ghazamuŵa kuti ghaparanya magulu gha cisopa cautesi agho ngankhongono comene kuluska ise. (Uvu. 17:16) Yehova wali kuyowoyerathu kuti tizamuŵa nga ni “caru ca vikaya vyambura malinga . . . mphingilizgo panji vipata.” (Ezek. 38:10-12, 14-16) Vizamuwoneka nga tilije kwakucimbilira. Kasi imwe muzamucita wuli?
18. Cifukwa wuli tikwenera kuzakawopa yayi pa suzgo yikuru?
18 Tingawopanga yayi. Cifukwa wuli? Cifukwa Yehova wali kuyowoyerathu kuti ŵanthu ŵa Ciuta ŵazamuwukirika. Kweniso wali kuyowoyerathu umo vizamumalira. Baibolo likuti: “Mu zuŵa ilo Gogi wamkwizira caru ca Israyeli, wakuti Yehova Ciuta, kutukutwa kwane kugolere. Cifukwa mu sanji yane na mu kutukutwa kwane kwakugolera nkhuphara.” (Ezek. 38:18-23) Kufuma apo, Ciuta wazamuparanya ŵanthu wose awo ŵazamukhumba kupweteka ŵanthu ŵa Yehova. Para muli na cipulikano mu ivyo vizamucitika pa “zuŵa likuru na lakofya la Yehova,” muzamuwona “ciponosko ca Yehova” kweniso muzamulutilira kuŵa ŵakugomezgeka.—Joel 2:31, 32.
19. (a) Kasi ubwezi wa pakati pa Yehova na Mozesi ukaŵa wuli? (b) Usange tipulikirenge Yehova mu mendero ghithu ghose, kasi iyo wacitenge vici?
19 Mukwenera kunozgekerathu vinthu ivi mwa kulutilira kuŵa ‘wakukhora nga mukuwona Uyo ngwambura kuwoneka.’ Musambirenge Mazgu gha Ciuta mwakukhazikika na kulomba kuti mukhozge ubwezi winu na Yehova Ciuta. Mozesi wakaŵa paubwezi wapadera na Yehova ndipo Yehova wakacita milimo yikuru kwizira mwa iyo. Nakuti Baibolo likuti Yehova wakamanyana na Mozesi “cisko ku cisko.” (Dute. 34:10) Mozesi wakaŵa nchimi yapadera comene. Ndipouli, usange muli na cipulikano, namwe mungaŵa paubwezi wapadera na Yehova mwakuti vingaŵa nga ni para mukumuwona. Usange timupulikirenge ‘mu mendero ghithu ghose,’ nga umo Mazgu gha Ciuta ghakuticiskira, iyo ‘wanyoloskenge nthowa zithu.’—Zinth. 3:6.
^ ndime 11 Yehova wakatuma ŵangelo kuti ŵakapeleke ceruzgo pa Ŵaeguputo.—Sal. 78:49-51.


c: text/html

text:
Chiuta wakwimilira ku woko lamalyero la mukavu (31)
Kwa wakulongozga sumu. Salimo la Davide. Sumu.109 A Chiuta, imwe nkhumulumbani,+ mungakhalanga chete yayi.2 Pakuti ŵaheni na ŵapusikizgi ŵakujura milomo yawo kwimikana nane.Ŵakuyowoya vya ine na malulimi ghautesi.+3 Ŵakunizingilizga na mazgu ghathinkho,Ŵakuniwukira kwambura chifukwa.+4 Apo ine nkhuŵatemwa, iwo ŵakulimbana nane.+Kweni nkhulutilira kulomba.5 Ŵakuniwezgera uheni pa uwemi+Na thinkho pa chitemwa icho nkhuŵalongora.+6 Mwimike pa iyo munthu muheni,Wakupindikana* nayo wimilire ku woko lake lamalyero.7 Para wakweruzgika, wasangike na mulandu.Lurombo lwake nalo luŵe nga nkhwananga.+8 Mazuŵa ghake ghaŵe ghachoko.+Mulimo wake wa ulaŵiliri munthu munyake watore.+9 Ŵana ŵake ŵazgoke ŵalanda,Muwoli wake waŵe chokoro.10 Ŵana ŵake ŵayingeyinge na kupempheska,Kupepeta vyakurya mu vikaya vyawo ivyo vyapasulika.11 Uyo wali nayo na ngongoli watore* vyose ivyo wali navyo,Ŵalendo ŵayore katundu wake.12 Paŵavye munthu wamuchitire lusungu,Paŵavye munthu wachitire uwemi ŵana ŵake ŵalanda.13 Mphapu yake yidumulike.+Zina lawo lisisitike mu muwiro.14 Ubudi wa ŵasekuru ŵake ukumbukike na Yehova,+Kwananga kwa anyina kuleke kusisitika.15 Mphanyi nyengo zose Yehova wakumbuka ivyo ŵali kuchita.Ndipo wadumure chikumbukiro chawo pa charu chapasi.+16 Pakuti iyo wakakumbuka yayi kulongora lusungu,+Kweni wakalutilira kuskera munthu wakuyuzgika,+ mukavu, na wakusweka mtima,Kuti wamukome.+17 Wakatemwanga kutemba, ntheura nthembo ndiyo yikiza pa iyo.Wakakhumbanga yayi kutumbika, ntheura nayo wakapokera yayi thumbiko.18 Wakavwara nthembo nga ntchakuvwara.Zikapungulika mu thupi lake nga ni maji,Mu viwangwa vyake nga ni mafuta.19 Nthembo zake ziŵe nga ntchakuvwara icho wajibungilizga nacho+Kweniso nga ni lamba uyo wakuvwara nyengo zose.20 Iyi ndiyo ni njombe ya munthu uyo wakulimbana nane yakufuma kwa Yehova+Na ya awo ŵakuniyowoyera viheni.21 Kweni imwe, Yehova Fumu Yikuru,Novwirani chifukwa cha zina linu.+Nithaskani, chifukwa cha uwemi wa lusungu* lwinu.+22 Pakuti nili wakusokwa na mukavu,+Ndipo mtima wane walasika mukati.+23 Nkhuzgeŵelekera nga ni muzgezge.Nakhung’unthika nga ni zombe.24 Makongono ghane ghateluka chifukwa cha kuziŵizga kurya,Thupi lane laghanda, ndipo nkhuphapa.*25 Nazgoka chakusekeska kwa iwo.+Para ŵaniwona, ŵakupukunya mitu yawo.+26 Novwirani, mwe Yehova Chiuta wane.Niponoskani na lusungu* lwinu.27 Mphanyi ŵamanya kuti ichi chachitika na woko linu.Kuti imwe, A Yehova, ndimwe mwachichita.28 Lekani ŵatembe, kweni imwe pelekani thumbiko.Ŵakhozgeke soni para ŵakuniwukira,Kweni muteŵeti winu wasekelere.29 Awo ŵakulimbana nane ŵavwalikike soni,Ŵavungilizgike na soni zawo nga ni munjilira.+30 Mulomo wane ulumbenge Yehova kwambura kuleka,Nimulumbenge pamaso pa ŵanthu ŵanandi.+31 Pakuti iyo wimilirenge ku woko lamalyero la mukavu,Kuti wamuponoske ku awo ŵakumupa mulandu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
UMOYO WACHIKHRISTU
Kasi Mukugwiliskira Makora Ntchito Tumakadi Twakuyowoya vya JW.ORG?
Pakuti suzgo yikuru yikuneng’enera, tikwenera kulimbikira kupharazga. (Zi 24:11, 12, 20) Kuti tiwovwire ŵanthu, tingagwiliskira ntchito tumakadi kuti tiŵaphalire apo ŵangasanga Mazgu gha Chiuta kweniso webusayiti yithu. Kakadi aka kali na kachidindo ako para munthu wachita sikani na foni zapachanya kamujulirenge vidiyo yakuti Chifukwa Wuli Mukwenera Kusambira Baibolo? na kusangaso apo pali pempho lakuti ŵamanye vinandi panji ŵapemphe sambiro la Baibolo. Ŵanthu ŵanyake ŵakukhumba yayi kupoka mabuku ghithu kweni ŵakukhumba kuwona ivyo vili pa webusayiti yithu. Ntheura, tiyeni tiŵape kakadi aka mwaluŵiro. Kweni mungapelekanga yayi tumakadi utu ku awo ŵalije navyo ntchito.
Apo mukuchita milimo yinu ya zuŵa na zuŵa, mungachitiska munthu kuti wanweke, pakuyowoya kuti: “Nakhumba kumupani aka. Kakadi aka kamovwiraninge kuti musange fundo na mavidiyo pa nkhani zakupambanapambana.” (Yoh 4:7) Tumakadi utu nthukuru yayi, ntheura mungayegha tunandiko kuti mupengeko ŵanthu apo mwaŵi wasangikira.


text:
GONGWE LA MULINDA (LAKUSAMBIRA PA MPINGO) SEPTEMBER 2014
Mu Gongwe ili muli nkhani zakusambira kwambira pa Okutobala 27 mpaka pa Novembala 30, 2014.
Kasi ‘Mukunwekera’?
Kasi munganwekera wuli mwakwenelera?
Chifukwa Wuli Mukukhorwa Kuti Muli mu Chisopa Chaunenesko?
Nkhani iyi yikulongosora ivyo vikukhorweska ŵanthu ŵanandi kuti Ŵakaboni ŵa Yehova ŵali mu chisopa chaunenesko. Kweniso yikulongosora ivyo vikupangiska Ŵakaboni ŵa Yehova iwoŵene kukhorwa kuti ŵali mu chisopa chaunenesko.
Teŵeterani Chiuta Mwakugomezgeka Nangauli Pali “Visuzgo Vinandi”
Tose tikusangana na visuzgo chifukwa chakuti tili mu charu cha Satana. Kasi Satana wakutiwukira wuli? Kasi tinganozgekera wuli?
Ŵapapi, Liskani Ŵana Ŵinu
Ŵapapi ŵali na mulimo wa kulera ŵana ŵawo “mu kulanga na kuŵasambizga maghanoghano gha Yehova.” (Ŵaefeso 6:4) Nkhani iyi yikulongosora nthowa zitatu izo zingawovwira ŵapapi kuliska na kovwira ŵana ŵawo kuti ŵatemwenge Yehova.
Mafumbo Ghakufumira ku Ŵaŵazgi
Kuyana na Salmo 37:25 ndiposo Mateyu 6:33, kasi Yehova wangazomerezga yayi kuti Mkhristu wasoŵerwe chakurya?
Pakuŵa Mulwani Waumaliro, Nyifwa Yizamumalizgika
Nyifwa na vyose ivyo vikwiziska nyifwa, vikutambuzga chomene ŵanthu. Chifukwa wuli ŵanthu ŵakufwa? Kasi nyifwa, uyo ni ‘mulwani waumaliro, yizamumalizgika’ wuli? (1 Ŵakorinte 15:26) Wonani umo mazgoro gha mafumbo agha, ghakulongolera kuti Yehova ni murunji, ngwavinjeru kweniso ngwachitemwa.
Kumbukani Awo Ŵakuchita Uteŵeti Wanyengozose
Ŵateŵeti ŵa Yehova ŵanandi ŵakuchita vinandi mu uteŵeti wanyengozose. Kasi tingakumbuka wuli ‘mulimo wawo wa chipulikano na mulimo wawo wachitemwa’?—1 Ŵatesalonika 1:3.


text:
Nkhani Nambara 39: Ndodo ya Aroni Yikazota Maluŵa
Wona maluŵa na vipasi vyakuphya ivyo vili ku ndodo iyi. Iyi ni ndodo ya Aroni. Maluŵa agha ghakazota ndiposo vipasi vikapambika ku ndodo ya Aroni mu usiku umoza! Tiye tiwone cifukwa cake.
Ŵaisrayeli ŵakendendekanga mu mapopa kwa nyengo yitali. Ŵanthu ŵanyake ŵakaghanaghana kuti Mozesi wakeneranga yayi kuŵa mulongozgi, panji Aroni kuŵa musofi mukuru. Yumoza wa ŵanthu aŵa ni Kora, kusazgapo Datani, Abiramu na ŵalongozgi ŵa ŵanthu ŵakukwana 250. Wose ŵakiza na kuphalira Mozesi kuti: ‘Nchifukwa wuli ukujikwezga wekha pacanya pa ise tose?’
Mozesi wakaphalira Kora na ŵalondezgi ŵake kuti: ‘Mutore mbale zakusunkhizgiramo na kuŵikamo vyakusunkhizga. Mwize ku cihema ca Yehova namacero mulenji. Tizamuwona uyo Yehova wazamusankha.’
Namulenji Kora na ŵalondezgi ŵake 250 ŵakiza ku cihema cakusopelamo. Ŵanthu ŵanyake ŵanandi ŵakiza kuzakakhozgera ŵanalume ŵacigaluka aŵa. Yehova wakakwiya comene. Mozesi wakati: ‘Fumaniko ku mahema gha ŵanthu ŵaheni aŵa. Mungakhwaskanga kanthu kawo cara.’ Ŵanthu ŵakapulikira, ndipo ŵakafumako ku mahema gha Kora, Datani na Abiramu.
Mozesi wakati: ‘Na ici mumanyenge uyo Yehova wamusankha. Caru cijulikenge na kumira ŵanalume ŵaheni aŵa.’
Mozesi wati wamara waka kuyowoya, caru cikajulika. Hema na vinthu vyose vya Kora, kusazgapo Datani na Abiramu na ŵanthu ŵanyake awo ŵakaŵa nawo ŵakanjira pasi, ndipo caru cikaŵabenekelera. Ŵanthu ŵati ŵapulika kulira kwa awo ŵanjira pasi, ŵakacemerezga: ‘Cimbirani! Naseso caru cingatimira!’
Kora na ŵalondezgi ŵake 250 ŵakaŵa ŵacali pafupi na cihema cakusopelamo. Yehova wakatuma moto na kocha wose. Pamanyuma pake Yehova wakaphalira Eliyazara mwana wa Aroni kuti watore mbale zakusunkhizgiramo za ŵanalume 250 ŵara ŵakafwa na kupanga cibenekelero ca jochero. Cibenekelero ca jochero ici cikaŵa cenjezgo ku Ŵaisrayeli kuti paŵavye munthu munyake, kweni kupaturapo Aroni na ŵana ŵake ndiwo ŵakwenera kuteŵetera nga ni ŵasofi ŵa Yehova.
Yehova wakakhumba kulongora pakweru kuti Aroni na ŵana ŵake ndiwo wakasankha kuŵa ŵasofi. Mwantheura wakaphalira Mozesi kuti: ‘Phalira mulongozgi wa fuko lililose la Israyeli kuti wize na ndodo yake. Ku fuko la Levi, uphalire Aroni kuti wize na ndodo yake. Uŵike ndodo zose mu cihema cakusopelamo panthazi pa likasa la phangano. Ndodo ya munthu uyo nasankha kuŵa musofi yizotenge maluŵa.’
Namacero ghake mulenji Mozesi wati wanjira mu cihema, ndodo ya Aroni yikaŵa na maluŵa na vipasi vyakuphya! Kasi wamanya sono cifukwa ico Yehova wakacitira kuti ndodo ya Aroni yizote maluŵa?
Maŵazgo 16:1-49; 17:1-11; 26:10.
Mafumbo
- Mbanjani ŵakagalukira Mozesi na Aroni, ndipo ŵakayowoyaci kwa Mozesi?
- Kasi Mozesi wakaphalira vici Kora na ŵanthu awo ŵakakolerana nayo ŵakukwana 250?
- Kasi Mozesi wakaŵaphalira vici ŵanthu, ndipo nchivici cikacitika wakati wamara waka kuyowoya?
- Nchivici cikacitikira Kora na awo ŵakakolerana nayo ŵakukwana 250?
- Nchivici ico Eliyazara, mwana wa Aroni, wakacita na mbale zakusunkhizgiramo za ŵanalume ŵara, ndipo cifukwa wuli?
- Nchifukwa wuli Yehova wakapangiska ndodo ya Aroni kuzota maluŵa? (Wonani cithuzithuzi.)
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Maŵazgo 16:1-49.
Nchivici ico Kora na ŵabwezi ŵake ŵakacita, ndipo nchifukwa wuli kacitiro kawo kakaŵa kakugarukira Yehova? (Maŵa. 16:9, 10, 18; Lev. 10:1, 2; Zinth. 11:2)
Nkhawonero wuli kaheni ka vinthu ako Kora na ŵanthu ŵakukwana 250 awo ŵakaŵa “ŵakaronga ŵa ciwuru” ŵakaŵa nako? (Maŵa. 16:1-3; Zinth. 15:33; Yes. 49:7)
- Ŵazgani Maŵazgo 17:1-11 na 26:10.
Kasi kuzota maluŵa uko ndodo ya Aroni yikacita kukalongoraci, ndipo nchifukwa wuli Yehova wakalangura kuti yiŵikike mu cihema? (Maŵa. 17:5, 8, 10)
Ni sambiro wuli lakuzirwa ilo tingasambirapo pa cimanyikwiro ca ndodo ya Aroni? (Maŵa. 17:10; Mil. 20:28; Fil. 2:14; Heb. 13:17)
Manyani Vinandi
Kadi la Aroni
Chifukwa wuli wakanjira yayi mu Charu cha Layizgano?


text:
Kasi Yehova Wakusendelera Wuli kwa Ise?
“Sendelerani kwa Ciuta, ndipo iyo wasendelerenge kwa imwe.”—YAK. 4:8.
1. Kasi ŵanthu ŵakutemwa vici? Kasi mbanjani awo tingaŵa nawo paubwezi?
ŴANTHU ŵakutemwa comene kuŵa paubwezi na ŵanyawo. “Para ŵanthu ŵakutemwana comene ndiposo para ŵakumanyana makora,” ŵakuyowoyeka kuti ŵali paubwezi. Mwakawiro, tikuŵa ŵakukondwa para tili paubwezi na ŵabali ndiposo ŵabwezi ŵithu awo ŵakutitemwa, kutiwonga na kutipulikiska. Kweni ubwezi ukuru comene uwo tikwenera kufwilirapo kuti tiŵe nawo ngwa pakati pa ise na Mlengi withu, Yehova.—Muph. 12:1.
2. Kasi Yehova wakutilayizga vici? Cifukwa wuli ŵanthu ŵanandi ŵakugomezga yayi layizgo ili?
2 Mu Mazgu ghake, Yehova wakuticiska kuti ‘tisendelere’ kwa iyo, ndipo wakulayizga kuti para tacita nthena, nayo “wasendelerenge” kwa ise. (Yak. 4:8) Iyi ni fundo yakukhozga comene! Ndipouli, ŵanthu ŵanandi ŵakughanaghana kuti vingacitika yayi kuti Ciuta wasendelere kwa iwo. Iwo ŵakuwona kuti mbambura kwenelera panji kuti Ciuta wali kutali comene mwakuti ŵangasendelera kwa iyo yayi. Kasi nchamacitiko kusendelera kwa Yehova?
3. Kasi tikwenera kumanya fundo wuli yakukhwaskana na Yehova?
3 Fundo njakuti Yehova “wali kutali cara na waliyose” uyo wakukhumba kumusanga. Nchamacitiko kuti timumanye Ciuta. (Ŵazgani Milimo 17:26, 27; Salmo 145:18.) Khumbo la Ciuta ndakuti ŵanthu ŵambura kufikapo ŵaŵe nayo paubwezi, ndipo ngwakunozgeka kweniso ngwakukhumbisiska kuti waŵe nawo paubwezi. (Yes. 41:8; 55:6) Kuyana na ivyo vikamucitikirapo, wamasalimo wakalemba vya Yehova kuti: “Mwa ŵakupulika malurombo ‘mwe ŵamoyo wose tiŵizenge kwa imwe. Ngwamwaŵi mweneuyo mukumusankha na kumusendezgera kwa imwe.” (Sal. 65:2, 4) Nkhani ya mu Baibolo yakukhwaskana na Asa, themba la Yuda, yikulongora kuti Asa njumoza mwa ŵanthu awo ŵakasendelera kwa Ciuta, ndipo yikulongosora umo Yehova nayo wakacitira. *
IVYO TIKUSAMBIRA KWA ASA
4. Kasi Themba Asa likalongora wuli ciyelezgero ciwemi ku ŵanthu ŵa mu Yuda?
4 Themba Asa likalongora mwamphu pa kusopa kwaunenesko. Likawuskapo ŵazaghali pa tempile ndiposo vikozgo, vyeneivyo vikazara comene mu caru. (1 Mathe. 15:9-13) Pakuŵa na wanangwa wa kuyowoya, Asa wakaciska ŵanthu kuti “ŵamupenje Yehova Ciuta wa ŵasekuru ŵawo, kufiska dango na languro.” Yehova wakamutumbika Asa, mwakuti mu vyaka khumi vyakwambilira vya muwuso wake kukaŵa mtende. Kasi Asa wakalumba njani cifukwa ca mtende uwu? Iyo wakaphalira ŵanthu kuti: “Caru cicali cithu cifukwa tapenja Yehova Ciuta withu, tamupenja ndipo iye watipa cipumulo kosekose.” (2 Mid. 14:1-7) Wonani ivyo vikalondezgapo.
5. Kasi Asa wakakumana na ciyezgo wuli ico cikawovwira kuti walongore kuti wakagomezganga Ciuta? Kasi nchivici ico cikacitika?
5 Tiyelezgere kuti ndimwe Asa. Zera wa ku Etiyopiya wiza na ŵasilikari 1,000,000 na magaleta 300 kuti warwe nkhondo na Yuda. (2 Mid. 14:8-10) Kasi mungacita wuli pakuwona ŵasilikari ŵanandi aŵa ŵakwiza mu caru cinu? Imwe muli na ŵasilikari 580,000 pera. Ŵasilikari ŵa mulwani winu mbanandi mwakuti ŵasilikari ŵinu ŵakunjiramo pafupifupi kaŵiri. Kasi mungazizwa cifukwa ico Ciuta wazomerezgera kuti ivi vicitike? Kasi mungathemba vinjeru vinu pera? Ivyo Asa wakacita vikulongora kuti wakatemwanga comene Yehova kweniso wakamugomezganga. Wakalomba na mtima wose kuti: “Tovwirani, A Yehova Ciuta withu, pakuti tikweghama kwa imwe, ndipo mu zina linu tizakarwa na ciwuru ici. A Yehova, ndimwe Ciuta withu; munthu wangamutondaninge” cara. Kasi Ciuta wakazgora wuli lurombo lwakufumira pasi pa mtima ulu? “Yehova wakatimba Ŵaetiyopiya.” Palije nanga njumoza wa iwo uyo wakapona.—2 Mid. 14:11-13.
6. Kasi tingamuyezga wuli Asa?
6 Kasi nchivici ico cikawovwira Asa kuti wagomezgenge comene ulongozgi na civikiliro ca Ciuta? Baibolo likuti: “Asa wakacita ico nchakunyoloka pamaso pa Yehova” kweniso likuti “mtima wa Asa ukaŵa wakunyoloka kwa Yehova.” (1 Mathe. 15:11, 14) Nase tikwenera kuteŵetera Ciuta na mtima withu wose. Kuti tiŵe paubwezi wakukhora na Yehova sono kweniso munthazi, tikwenera kumuteŵetera na mtima wose. Tili ŵakuwonga comene kuti Yehova wacitapo kanthu kuti watiguzire kwa iyo na kutovwira kuti tiŵe nayo paubwezi kweniso kuti tilutilire kuŵa nayo paubwezi. Wonani nthowa ziŵiri izo Ciuta wacitira nthena.
YEHOVA WATIGUZIRA KWA IYO KWIZIRA MU SEMBE YAKUWOMBORA
7. (a) Kasi ni vinthu wuli ivyo Yehova wacita kuti watiguzire kwa iyo? (b) Kasi nthowa yikuru comene iyo Ciuta wakutiguzira kwa iyo ni nji?
7 Pakulenga caru capasi kuŵa cikaya cithu cakutowa, Yehova wakalongora kuti wakutitemwa. Wakulutilira kulongora citemwa ici cifukwa cakuti wakutipa vinthu vyakuthupi ivyo tikukhumbikwira. (Mil. 17:28; Uvu. 4:11) Cakuzirwa comene nchakuti Yehova wakutipa cakurya cauzimu cakukwana. (Luka 12:42) Kweniso wakutisimikizgira kuti wakupulika malurombo ghithu. (1 Yoh. 5:14) Ndipouli, Yehova watilongora citemwa pakutipa sembe yakuwombora. Sembe iyi ni nthowa yikuru comene iyo Ciuta wakutiguzira kwa iyo ndipo yikuticiska kuti tisendelere kwa iyo. (Ŵazgani 1 Yohane 4:9, 10, 19.) Yehova wakatuma “Mwana wake wapadera yekha” pa caru capasi kuti tiwombokwe ku kwananga na nyifwa.—Yoh. 3:16.
8, 9. Kasi Yesu wali na mulimo wuli pakufiska khumbo la Yehova?
8 Yehova wapangiska kuti ciŵe camacitiko kuti ŵanthu awo ŵakaŵako pambere Khristu wandize, nawo ŵasange candulo na sembe yakuwombora. Kwambira waka apo Yehova wakacimira kuti kunthazi kwizenge Mponoski wa ŵanthu, kwa iyo sembe yakuwombora yikaŵa nga kuti yapelekeka kale cifukwa wakamanyanga kuti khumbo lake likutondekapo cara. (Gen. 3:15) Pakati pajumpha vyaka mahandiredi ghanandi, mpositole Paulosi wakawonga Ciuta cifukwa ca “kufwatulika na ciwombolero cakupelekeka na Khristu Yesu.” Paulosi wakasazgirapo kuti: “[Ciuta] wakagowokeranga zakwananga izo zikacitika kale apo . . . wakalongoranga kuzizipizga.” (Rom. 3:21-26) Nadi, Yesu wakucita mulimo ukuru kuti tiŵe paubwezi na Ciuta.
9 Ŵanthu ŵakujiyuyura ŵangamanya Yehova na kuŵa nayo paubwezi kwizira mwa Yesu pera. Kasi Malemba ghakudidimizga wuli fundo iyi? Paulosi wakalemba kuti: “Ciuta wakuphara citemwa ca iyomwene kwa ise, mu fundo yakuti apo tikaŵa ticali ŵakwananga, Khristu wakatifwira.” (Rom. 5:6-8) Sembe yakuwombora ya Yesu yikapelekeka cifukwa cakuti tili ŵakwenelera sembe iyi yayi, kweni cifukwa cakuti Ciuta wakutitemwa. Yesu wakati: “Palije munthu uyo wangiza kwa ine kwambura kuti Ŵadada, awo ŵakanituma, ŵamuguza.” Pa nyengo yinyake, wakati: “Palije uyo wakwiza ku Ŵadada kweni kwizira mwa ine.” (Yoh. 6:44; 14:6) Na mzimu wake utuŵa, Yehova wakuguzira ŵanthu kwa iyo kwizira mwa Yesu na kuŵawovwira kuti ŵajisungilire mu citemwa cake, ivyo vikulongozgera ku umoyo wamuyirayira. (Ŵazgani Yuda 20, 21.) Tiyeni tiwone nthowa yinyake iyo Yehova wakutiguzira kwa iyo.
YEHOVA WAKUTIGUZIRA KWA IYO KWIZIRA MU MAZGU GHAKE
10. Kasi Baibolo likusambizga vici vyeneivyo vikutovwira kuti tisendelere comene kwa Ciuta?
10 Kwambira pa uyambiro wa nkhani iyi kufika apa, tawona malemba ghakufuma mu mabuku 14 ghakupambanapambana gha mu Baibolo. Kwambura Baibolo mphanyi tikumanya yayi kuti nchamacitiko kusendelera kwa Mlengi withu. Kweniso mphanyi tikumanya yayi kuti kuli sembe yakuwombora ndiposo kuti Yehova wakutiguzira kwa iyo kwizira mwa Yesu. Na mzimu wake Yehova wakawovwira kuti Baibolo lilembeke, ndipo likutivumbulira mikhaliro yake yakukondweska kweniso vilato vyake. Mwaciyelezgero pa Exodus 34:6, 7, Yehova wakajilongosora kwa Mozesi kuti ni “Ciuta wa lusungu na ucizi, wakukunthirapo, wakuzara na uwemi na unenesko, wakusungira ŵanthu vikwi lusungu, wakugowokera kwananga na majuvyo na uheni.” Pakuwona mikhaliro iyi, kasi ni njani uyo wangakana kusendelera kwa iyo? Yehova wakumanya kuti para tikusambira vinandi vyakukhwaskana na iyo mu Baibolo, tikumumanya makora kweniso tikusendelera comene kwa iyo.
11. Cifukwa wuli nchakuzirwa kuti tisambirenge mikhaliro na nthowa za Ciuta? (Wonani cithuzithuzi cakwamba.)
11 Pakulongosora ivyo tingacita kuti tiŵe paubwezi wakukhora na Ciuta, mazgu ghakwamba mu buku la Sendelerani kwa Yehova ghakuti: “Ubwezi uwo tikukorana na munyithu ukuzikika pa kumumanya makora munthu uyo, kudokera na kuzirwiska mikhaliro yake yapadera. Mwakuyana waka, mikhaliro ya Ciuta na nthowa zake za kacitiro ka vinthu, nga ni umo vyalongosolekera mu Baibolo, ni vyakuzirwa comene kuti tivisambire.” Ntheura, tikwenera kuwonga comene kuti Yehova wakawoneseska kuti Mazgu ghake ghalembeka mu nthowa yakuti taŵanthu tighapulikiskenge.
12. Cifukwa wuli Yehova wakatuma ŵanthu kuti ndiwo ŵalembe Baibolo?
12 Yehova wakhumbenge, mphanyi wakatuma ŵangelo kuti ndiwo ŵalembe Baibolo. Nakuti ŵangelo ŵakunweka comene na ise kweniso ivyo tikucita. (1 Pet. 1:12) Tikukayika yayi kuti ŵangelo mphanyi ŵakalemba uthenga wa Ciuta. Kweni kasi mphanyi ŵakalemba vinthu kuyana na umo munthu wakughanaghanira? Kasi mphanyi ŵakalongosora makora ivyo tikusoŵerwa, mauteciteci ghithu, ndiposo ivyo tikukhumba kucita pa umoyo? Yayi. Yehova wakamanya kuti ŵangelo ŵangafiska yayi kucita ivi. Yehova wakatuma ŵanthu kuti ndiwo ŵalembe Baibolo, mwakuti liŵe lakucontha mtima kwa ise. Tingapulikiska umo awo ŵakalembako Baibolo na ŵanyake awo ŵakuzunulika mu Malemba, ŵakaghanaghaniranga ndiposo umo ŵakajipulikiranga. Tingapulikiska cifukwa ico nyengo zinyake ŵakakhuŵaliranga, ŵakakayikanga, ŵakafipiranga mtima, ndiposo tingapulikiska maubudi ghawo. Kweniso tingakondwa pa viwemi ivyo iwo ŵakakondwanga navyo ndiposo ivyo ŵakacita makora. Nga ni nchimi Eliya, ŵalembi ŵa Baibolo wose ŵakaŵa ‘ŵanthu nga ndise.’—Yak. 5:17.
13. Kasi mukujipulika wuli mu mtima para mwapulika lurombo lwa Yona?
13 Mwaciyelezgero, kasi mungelo wakate walongosorenge makora maghanoghano agho nchimi Yona yikaŵa nagho apo yikacimbiranga uteŵeti uwo Ciuta wakayipa? Nchiwemi comene kuti Yehova wakatuma Yona kulemba yekha nkhani yake, pamoza na lurombo ulo wakalomba apo wakaŵa mu ndimba ya nyanja. Yona wakati: “Para mzimu wane ukafwa lunkhuŵa mukati mwane, nkhakumbuka Yehova.”—Yona 1:3, 10; 2:1-9.
14. Cifukwa wuli tingapulikiska ivyo Yesaya wakalemba vyakukhwaskana na iyomwene?
14 Kweniso wonani ivyo Yehova wakatuma Yesaya kuti walembe. Nchimi iyi yikati yawona ucindami wa Ciuta mu mboniwoni, yikaciskika kuyowoya vya kuwura kufikapo kwake, yikati: “Mbaya ine! ndaparanyika cifukwa ndine munthu wa milomo yakufipirwa, nkhukhala mukati mwa ŵanthu ŵa milomo yakufipirwa; ndipo sono ndawona na maso ghane Wankhongonozose, Yehova wa mipingo!” (Yes. 6:5) Ni mungelo nju uyo mphanyi wakaciskika kuyowoya mazgu agha? Kweni mazgu agha ndigho Yesaya wakayowoya, ndipo tingamupulikiska cifukwa nase tili ŵambura kufikapo.
15, 16. (a) Cifukwa wuli tingapulikiska umo ŵanthu ŵakujipulikira? Yowoyani viyelezgero. (b) Kasi nchivici ico cingatovwira kuti tisendelere kwa Yehova?
15 Kasi mungelo mphanyi wakayowoya mazgu ghakuti ‘nkhwenelera cara,’ agho Yakobe wakayowoya, panji ghakuti ndine “wakwananga,” agho Petrosi wakayowoya? (Gen. 32:10; Luka 5:8) Kasi ŵangelo mphanyi “ŵakofiwa,” nga umo ŵasambiri ŵa Yesu ŵakacitira? Kweniso kasi ŵangelo mphanyi ŵakakhumbikwira ‘kucita cikanga’ pakukumana na ŵakususka kuti ŵapharazge makani ghawemi, nga umo Paulosi na ŵanji ŵakacitira? (Yoh. 6:19; 1 Tes. 2:2) Yayi, cifukwa ŵangelo mbakufikapo pa kalikose, kweniso mbapacanya kuluska ŵanthu. Kweni para ŵanthu ŵambura kufikapo ŵalongora mikhaliro iyo yazunulika, tikupulikiska luŵiro cifukwa nase tili ŵanthu. Nadi, pakuŵazga Mazgu gha Ciuta, ‘tingasekelera na ŵanthu awo ŵakusekelera; na kulira na ŵanthu awo ŵakulira.’—Rom. 12:15.
16 Baibolo likuyowoya umo Yehova wakacitiranga vinthu na ŵateŵeti ŵake ŵakugomezgeka ŵa mu nyengo yakale. Usange tikughanaghanirapo pa ivi tisambirenge vinthu vinandi vyakukondweska vyakukhwaskana na Ciuta withu, uyo mwacitemwa ndiposo mwakuzikira, wakasendelera ku ŵanthu ŵambura kufikapo aŵa. Ntheura timumanyenge makora Yehova na kumutemwa comene. Para tacita nthena, tisendelerenge kwa iyo.—Ŵazgani Salmo 25:14.
KHOZGANI UBWEZI WINU NA CIUTA
17. (a) Kasi Azariya wakapeleka ulongozgi wuli uwemi kwa Asa? (b) Kasi Asa wakaleka wuli kupulikira ulongozgi wa Azariya? Kasi nchivici ico cikacitika wati watondeka kupulikira?
17 Themba Asa likati latonda ŵasilikari ŵa Etiyopiya, Azariya nchimi ya Ciuta wakaphalira themba ili na ŵanthu ŵake mazgu ghavinjeru. Azariya wakati: “Yehova wali namwe papo imwe mucali na iye. Usange mukumupenja timumusange, kweni usange mukumusida naye tiwamusideni.” (2 Mid. 15:1, 2) Ndipouli, nyengo yikati yajumphapo, Asa wakatondeka kupulikira ulongozgi uwemi uwu. Wakati wawofyeka na mtundu wa kumpoto wa Israyeli, Asa wakapempha wovwiri ku Ŵasiriya. M’malo mwa kupemphaso wovwiri kwa Yehova, wakakolerana na ŵanthu ŵambura kusopa Yehova. Mphake kuti Asa wakaphalirika kuti: “Wacita ucindere; kwamba sono tiuŵenge na nkhondo.” Vyaka vyaumaliro vya muwuso wa Asa vikaŵa vyankhondo pera. (2 Mid. 16:1-9) Kasi tikusambirapo vici?
18, 19. (a) Kasi tikwenera kucita vici usange taleka kutemwa Ciuta umo tikamutemweranga pakwamba? (b) Kasi tingacita wuli kuti tisendelere comene kwa Yehova?
18 Tingamusidanga cara Yehova. Usange pa nyengo yasono taleka kutemwa Ciuta umo tikamutemweranga pakwamba, tikwenera kucita vinthu mwakuyana na lemba la Hoseya 12:6, ilo likuti: “Welera [kwa Ciuta], sunga lusungu na weruzgi, na kulindilira Ciuta wako lutaluta.” Ntheura, tighanaghanirengepo comene pa sembe yakuwombora kweniso tisambirenge mwakufwilirapo Mazgu ghake, Baibolo kuti tilutilire kusendelera kwa Yehova.—Ŵazgani Duteronome 13:4.
19 Wamasalimo wakalemba kuti: “Nkhuwemi kukhala pafupi na Ciuta.” (Sal. 73:28) Mphanyi tose talutilira kumanya vinthu viphya vyakukhwaskana na Yehova na kusanga vifukwa vinyake vinandi vyakumutemwera. Mphanyi Yehova walutilira kusendelera kwa ise sono mpaka muyirayira.
^ ndime 3 Wonani nkhani yakukhwaskana na Asa ya mutu wakuti “Mulimo Winu Tiuŵenge na Njombe Yake,” mu Gongwe la Mulinda la Ogasiti 15, 2012.


text:
Mafumbo Agho Baibolo Likuzgora
Kasi vingachitika kuti timanye unenesko wakukhwaskana na Chiuta?
Kwamba kale, Chiuta wakuyowoya na ŵanthu. Wakatuma mzimu wake utuŵa kovwira awo ŵakalembanga Baibolo kuti ŵalembe maghanoghano ghake. (2 Petrosi 1:20, 21) Tingamanya unenesko wakukhwaskana na Chiuta para tikuŵazga Baibolo.—Ŵazgani Yohane 17:17; 2 Timote 3:16.
Chiuta wakuyowoya vinandi mu Baibolo. Wakulongosora chifukwa icho wali kulengera ŵanthu, ivyo wazamuchitira ŵanthu, kweniso umo wakukhumbira kuti tikhalirenge. (Milimo 17:24-27) Nadi, Yehova Chiuta wakukhumba kuti timanye unenesko.—Ŵazgani 1 Timote 2:3, 4.
Chifukwa wuli Chiuta wakupokelera awo ŵakutemwa unenesko?
Yehova ni Chiuta wa unenesko, ndipo wakatuma Mwana wake Yesu kuzakasambizga ŵanthu unenesko. Ntheura awo ŵakutemwa unenesko Chiuta wakuŵaguzira kwa Yesu. (Yohane 18:37) Chiuta wakukhumba kuti awo ŵakutemwa unenesko ndiwo ŵamusopenge.—Ŵazgani Yohane 4:23, 24.
Satana Dyabulosi watondeska ŵanthu ŵanandi kuti ŵamanye Chiuta. Wakusambizga vinthu vyautesi. (2 Ŵakorinte 4:3, 4) Ŵanthu awo unenesko ŵakuwutemwa yayi ndiwo ŵakupulikira visambizgo vyautesi ivi. (Ŵaroma 1:25) Kweni ŵanthu mamiliyoni ghanandi ŵakusambira Baibolo, ndipo ŵakumanya unenesko wakukhwaskana na Chiuta.—Ŵazgani Milimo 17:11.
Manyani Vinandi
Unenesko Wakuyowoya za Chiuta
Kasi mukuwona kuti Chiuta wakumupwelerani imwe pamwekha? Sambirani mikhaliro yake kweniso umo wangaŵira mubwezi winu.
Chifukwa Wuli Mukwenera Kusambira Baibolo?
Baibolo likuzgora mafumbo ghakuzirwa gha ŵanthu ŵanandi pa charu chose. Kasi mukukhumba kuti mafumbo ghinu ghazgoreke?


text:
Nkhani Nambara 51: Rute na Naomi
Mu Baibolo usangengemo buku lakucemeka Ruth (Rute). Lili na nkhani yakukhwaskana na mbumba iyo yikaŵako peneapo Ŵaisrayeli ŵakawusikanga na ŵeruzgi. Rute wakaŵa mwanakazi muwukirano wa caru ca Moabu; wakaŵa yumoza wa Ŵaisrayeli cara. Kweni Rute wati wasambira za Ciuta waunenesko, Yehova, wakamba kumutemwa comene. Naomi wakaŵa mwanakazi mucekuru uyo wakawovwira Rute kumanya Yehova.
Naomi wakaŵa mwanakazi wa Ciisrayeli. Iyo na mfumu wake pamoza na ŵana ŵake ŵanalume ŵaŵiri ŵakasamukira ku caru ca Moabu apo mu Israyeli mukaŵa njara. Zuŵa linyake mfumu wa Naomi wakafwa. Khalekhale, ŵana ŵa Naomi ŵakatora ŵanakazi ŵa ku Moabu mazina ghawo Rute na Oripa. Kweni pati pajumpha vilimika 10, ŵana ŵa Naomi ŵakafwa. Mwee, naco nchitima ico Naomi na ŵakamwana ŵake ŵakaŵa naco! Kasi nchivici ico Naomi wakacita?
Zuŵa linyake Naomi wakaghanaghana za kuwelera kukwake. Rute na Oripa ŵakakhumba kuti ŵakhalenge na iyo, mwantheura nawoso ŵakamba kuluta. Kweni ŵati ŵayendapo mtunda ucoko waka, Naomi ŵakaphalira ŵakamwana ŵake kuti: ‘Welerani ku nyumba ya ŵamama ŵinu.’
Naomi wakaŵafyofyontha na kulayirana nawo. Iwo ŵakamba kulira cifukwa ŵakamutemwa comene Naomi. Ŵakati: ‘Yayi! Tilutenge namwe ku ŵanthu ŵinu.’ Naomi wakazgora kuti: ‘Mukwenera kuwelera mwaŵana ŵane. Mwamukhala makora kukwinu.’ Oripa wakamba kuwelera kuluta kukaya kwake. Kweni Rute wakalutilira kukana.
Naomi wakati kwa iyo: ‘Oripa waluta. Mulondezga munyako.’ Kweni Rute wakazgora kuti: ‘Lekani kunikoserezga kuti nimusidani! Nizomerezgani kuti nilute namwe. Uko mukuya ndiko nilutenge, uko mwamukhala ndiko namukhala. Ŵanthu ŵinu ŵamuŵa ŵanthu ŵane, ndipo Ciuta winu wamuŵa Ciuta wane. Uko mwamufwira nane namufwira kuko na kusungikaso kuko.’ Rute wati wayowoya ntheura, Naomi wakaleka kumukoserezga kuti wawelere kukaya kwake.
Paumaliro ŵanakazi ŵaŵiri aŵa ŵakafika ku Israyeli. Ku Israyeli ŵakasanga malo na kukhala. Wati wafika waka Rute wakayamba kugwira nchito mu minda, cifukwa yikaŵa nyengo ya kuvuna balere. Mwanalume munyake zina lake Boazi, wakamuzomerezga kuvulura balere uyo wakakhalira mu munda wake. Kasi mama wa Boazi ukumumanya? Wakaŵa Rahabi wa mu msumba wa Yeriko.
Zuŵa linyake Boazi wakaphalira Rute kuti: ‘Napulika vyose vyakukhwaskana na iwe, na lusungu ulo ukulongora kwa Naomi. Nkhumanya umo ukasidira ŵawuso na ŵanyoko na caru cako na kwiza kuzakakhala na ŵanthu awo ukuŵamanya yayi. Mphanyi Yehova waŵa nawe!’
Rute wakazgora kuti: ‘Mwanicitira lusungu comene. Mwanisanguruska na mazgu ghinu ghawemi agho mwayowoya kwa ine.’ Boazi wakamutemwa comene Rute, ndipo kwambura kutora nyengo ŵakatorana. Mwee, naco nchimwemwe ico Naomi wakaŵa naco cifukwa ca ici! Kweni Rute na Boazi ŵati ŵababa mwana wawo wakwamba, zina lake Obedi, apo ndipo Naomi wakakondwa comene. Mukuluta kwa nyengo, Obedi wakaŵa sekuru wa Davide, mweneuyo tisambirenge vinandi vya iye kunthazi.
Ruth cipaturo 1 mupaka 4.
Mafumbo
- Nchivici cikacitika kuti Naomi wasangike mu caru ca Moabu?
- Kasi Rute na Oripa ŵakaŵa njani?
- Kasi Rute na Oripa ŵakacita wuli apo Naomi wakaŵaphalira kuti ŵawelere kukwawo?
- Kasi Boazi wakaŵa njani, ndipo wakawovwira wuli Rute na Naomi?
- Kasi zina la mwana wa Boazi na Rute likaŵa njani, ndipo nchifukwa wuli tikwenera kumukumbukiranga?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Ruth 1:1-17.
Ni mazgu wuli agho Rute wakayowoya ghakulongora citemwa cake cikuru? (Ruth 1:16, 17)
Ni mwauli umo kacitiro ka Rute kakuyanira na “mberere zinyake” kulazga ku ŵakuphakazgika na mzimu utuŵa lero? (Yoh. 10:16; Zek. 8:23)
- Ŵazgani Ruth 2:1-23.
Ni mwauli umo Rute wakupelekera ciyelezgero ciwemi ku ŵasungwana lero? (Ruth 2:17, 18; Zinth. 23:22; 31:15)
- Ŵazgani Ruth 3:5-13.
Kasi Boazi wakawona wuli kukhumbisiska kwa Rute kuti watorane nayo, m’malo mwa kutengwa ku munyamata?
Kawonero ka vinthu ka Rute kakutisambizga vici pa nkhani ya citemwa canadi? (Ruth 3:10; 1 Kor. 13:4, 5)
- Ŵazgani Ruth 4:7-17.
Ni mwauli umo ŵanalume Ŵacikhristu lero ŵangacitira vinthu nga ni Boazi? (Ruth 4:9, 10; 1 Tim. 3:1, 12, 13; 5:8)


text:
Kasi Mukumanya?
Kasi Paulosi wakaŵa na mwaŵi wuli pakuŵa Muroma?
Mu muwuso wa Ŵaroma, munthu uyo ni Muroma wakaŵanga na mwaŵi wakuchita vinthu kulikose uko wali. Wakaŵanga pasi pa dango la Ŵaroma pera, vyaru vinyake yayi. Para wasangika na mulandu, wakazomeranga kweruzgika mwakuyana na malango gha uko wali, kweni wakaŵangaso na mwaŵi kuti nkhani yake yikeruzgike na Ŵaroma. Usange ŵamweruzga kuti wakomeke, wakaŵanga mwanangwa kuchita apilu ku khoti likuru.
Munthu munyake wandyali ku Romu wakati: “Ni mulandu ukuru kumukaka na simbi munthu uyo ni Muroma panji kumusuzga, ndipo para ŵamukoma vikuŵa nga ŵakoma mupapi panji mubali.”
Paulosi wakapharazganga palipose mu charu cha Romu. Baibolo likulongora malo ghatatu apo Paulosi wakasangirapo mwaŵi pa wanangwa wake. (1) Wakamanyiska mweruzgi wa ku Filipu kuti ŵakaswa dango apo ŵakamutimba. (2) Wakavumbura kuti ni Muroma kuti ŵaleke kumusuzga ku Yerusalemu. (3) Wakachita apilu mulandu wake kuti wakeruzgike na Kesare.—Milimo 16:37-39; 22:25-28; 25:10-12.
Kasi kale ŵaliska ŵa viŵeto ŵakapokanga wuli malipiro ghawo?
Yakobe wakaliska viŵeto vya asibweni ŵake a Labani kwa vyaka vinandi. Vyaka 14 wakaliska kuti watore ŵana ŵanakazi ŵa Labani. Kweniso wakaliska vyaka 6 kuti ŵamupe viŵeto. Ntheura vyose pamoza vikaŵa 20. (Genesis 30:25-33) Buku linyake likuti: “Awo ŵakalembanga Baibolo mu nyengo yakale ŵakwenera kuti ŵakamanyanga makora phangano nga ni ilo likaŵa pakati pa Yakobe na Labani.”—Biblical Archaeology Review.
Ivyo ŵakasanga apo ŵakafukura msumba wa Nuzi na Larsa ku Iraq vikukhozgera fundo iyi. Ŵakasanga phangano la chaka chimoza ilo likaŵa pakati pa muliska na mweneko wa viŵeto. Mu phangano ili, mweneko wakakolerana na ŵaliska kuti ŵapwelelere viŵeto. Ŵakalembapo unandi wa viŵeto, msinkhu, kweniso usange ntchanalume panji chanakazi. Para chaka chajumphapo, mweneko wakapokanga weya, mkaka, twana na vinyake mwakuyana na ivyo ŵakapangana. Para ivyo ŵakapangana vyakwana, vyapachanya vikaŵanga vya muliska.
Kuti viŵeto vyandane luŵiro vikathembanga pa unandi wa vyanakazi ivyo muliska ŵamupa. Para wapika mberere zanakazi 100, mweneko wakakhazganga kuti wasangirengeposo zapachanya 80. Muliska wakeneranga kupwelelera chomene. Ntheura ŵakamuchiskanga kupwelelera makora viŵeto ivyo wapika.


text:
CHIGAŴA 5
Chiuta Wakutumbika Abrahamu na Mbumba Yake
Ŵana ŵa Abrahamu ŵakusambazga. Chiuta wakuvikilira Yosefe mu Eguputo
YEHOVA wakamanya kuti zuŵa linyake, Mwana wake wakutemweka chomene wazamusuzgika na kufwa. Uchimi uwo uli pa Genesis 3:15 ukalongora kuti ndimo vizamuŵira. Kasi Chiuta wakalongora wuli ku ŵanthu umo nyifwa ya Mwana wake wakutemweka yikamuŵinyira? Baibolo likutiphalira ivyo vikachitikira munthu munyake na mwana wake kulongora umo Chiuta wakajipulikira. Chiuta wakaphalira Abrahamu kuti wapeleke mwana wake Yisake kuŵa sembe.
Abrahamu wakaŵa na chipulikano chikuru. Kumbukani kuti Chiuta wakalayizga Abrahamu kuti kwizenge Muwomboli, panji Mphapu, iyo yizamufuma mwa Yisake. Abrahamu wakagomezga kuti Chiuta wangamuwuska Yisake, usange wakhumba. Ntheura wakanozgeka kupeleka sembe mwana wake. Kweni kukati kwakhala pachoko waka kuti Abrahamu wakome mwana wake, mungelo wakufuma kwa Chiuta wakiza na kumukanizga. Chiuta wakamulumba Abrahamu chifukwa cha kukhumbisiska kupeleka chinthu chakuzirwa chomene kwa iyo, ndipo wakawerezgapo vilayizgo vyake kwa Abrahamu.
Pamanyuma, Yisake wakaŵa na ŵana ŵaŵiri, Esau na Yakobe. Yakobe wakaŵa wakupambanako na Esau, chifukwa wakatemwanga vinthu vyauzimu ndipo wakatumbikika. Chiuta wakasintha zina la Yakobe kuŵa Israyeli, ndipo ŵana 12 ŵa Israyeli ŵakaŵa ŵalara ŵa mafuko. Kweni kasi mbumba iyi yikazgoka wuli kuŵa mtundu ukuru?
Vinthu vikamba kusintha apo ŵana ŵanyake wose ŵakamuchitira sanji munung’una wawo Yosefe. Ŵakamuguliska kuŵa muzga, ndipo wakatolekera ku Eguputo. Kweni Chiuta wakamutumbika muwukirano wachipulikano na wachikanga uyu. Nangauli Yosefe wakasuzgika chomene, Faro, uyo wakaŵa fumu ku Eguputo, wakamusora na kumupa mulimo wakuzirwa. Ivi vikachitika pa nyengo yakwenelera, chifukwa kukawa njara ndipo Yakobe wakatuma ŵana ŵake ŵanyake kukagura chakurya ku Eguputo, ndipo kura, Yosefe ndiyo wakaŵa na mazaza pa vyakurya. Yosefe wakati wakumanaso na ŵakuru ŵake, awo sono ŵakasintha, wakaŵagowokera, ndipo wakachema mbumba yake yose kuti yize ku Eguputo. Ŵakapika malo ghawemi chomene, uko ŵakalutilira kubabana na kusambazga. Yosefe wakamanya kuti Chiuta ndiyo wakanozga vyose ivi mwakuti ivyo wakalayizga vifiskike.
Yakobe wakaŵa muchekuru, ndipo wakakhala mu Eguputo umoyo wake wose pamoza na mbumba yake yikuru. Pambere Yakobe wandafwe, wakayowoyerathu kuti Mphapu yakulayizgika, panji Muwomboli, wazamuŵa Muwusi wankhongono uyo wazamubabika mu mbumba ya mwana wake Yuda. Pakati pajumpha vilimika, pambere Yosefe wandafwe, wakachima kuti zuŵa linyake Chiuta wazamufumya mbumba ya Yakobe mu Eguputo.
—Yafuma pa Genesis chipaturo 20 mpaka 50; Ŵahebere 11:17-22.


text:
MUTU 139
Yesu Wakwiza na Paradiso na Kumalizga Mulimo Wake
IVYO VIZAMUCHITIKIRA MBERERE NA MBUZI
ŴANANDI ŴAZAMUŴA MU PARADISO PA CHARU CHAPASI
YESU WAZAMULONGORA KUTI NI NTHOWA, UNENESKO, NA UMOYO
Yesu wakati wabatizika, pakaŵa mulwani uyo wakaŵikapo mtima kuti Yesu watondeke kufiska uteŵeti wake. Mulwani uyu wakachita ivi nanga mphambere Yesu wandambe uteŵeti wake. Nadi, Dyabulosi wakayezga kanandi waka kuti wamuwiske Yesu. Pamanyuma, Yesu wakayowoya vya muheni yura kuti: “Fumu ya charu yikwiza. Ndipo yilije mazaza pa ine.”—Yohane 14:30.
Mpositole Yohane wakawonerathu mu mboniwoni ivyo vizamuchitikira ‘chinjoka chikuru, njoka ya papo kale, iyo yikuchemeka Dyabulosi na Satana.’ Wakawona kuti mulwani muheni uyu wachimbizgika kuchanya ndipo “wali na ukali ukuru pakumanya kuti wali na nyengo yifupi.” (Chivumbuzi 12:9, 12) Ŵakhristu ŵali na vifukwa vyakugomezgera kuti “nyengo yifupi” iyi ndiyo tilimo sono. Kweniso kuti sonosono apa “chinjoka, njoka yakale” iyi, yizamujalirika mu chizongwe kwambura kuchita kalikose kwa vyaka 1,000. Pa nyengo iyi, Yesu wazamuŵa kuti wakuwusa mu Ufumu wa Chiuta.—Chivumbuzi 20:1, 2.
Kasi ntchivichi chizamuchitika pa charu chapasi pa nyengo iyo? Kasi mbanjani ŵazamuŵamo, ndipo vinthu vizamuŵa wuli? Yesu wakalongora ivyo vizamuchitika. Mu ntharika yake ya mberere na mbuzi, wakalongora ivyo vizamuchitikira ŵanthu ŵarunji awo ŵali nga ni mberere. Ŵanthu aŵa ŵakukolerana na ŵabali ŵa Yesu na kuŵachitira viwemi. Wakalongoraso ivyo vizamuchitikira awo ŵali nga ni mbuzi. Yesu wakati: “Aŵa [kung’anamura mbuzi] ŵazamupokera chilango cha nyifwa yamuyirayira, kweni ŵarunji ŵazamupokera umoyo wamuyirayira.”—Mateyu 25:46.
Ivi vikutovwira kupulikiska mazgu agho Yesu wakaphalira munkhungu uyo wakapayikika pamoza nayo. Ivyo Yesu wakalayizga munthu yura vikuyana yayi na ivyo wakalayizga ŵapositole ŵake ŵakugomezgeka. Ŵapositole wakaŵalayizga kuti nawo ŵamuŵa mu Ufumu wakuchanya. Kweni munkhungu yura Yesu wakamuphalira kuti: “Nadi nkhukuphalira muhanya uno, iwe uzamuŵa na ine mu Paradiso.” (Luka 23:43) Ntheura munthu yura wakaŵa na chigomezgo cha kuzakakhala mu Paradiso, malo ghakutowa chomene. Nakuti wose awo ŵali nga ni mberere awo ŵazamunjira mu “umoyo wamuyirayira” nawo ŵazamukhala mu Paradiso uyu.
Ivi vikukolerana na ivyo mpositole Yohane wakalongosora vya umo vinthu vizamuŵira pa charu chapasi. Iyo wakati: “Hema la Chiuta lili na ŵanthu. Iyo wazamukhala nawo, ndipo iwo ŵazamuŵa ŵanthu ŵake. Chiuta wazamuŵa nawo pamoza. Wazamufyura masozi ghose ku maso ghawo, ndipo nyifwa yizamuŵakoso yayi. Kuzamuŵavya kutengera panji kulira, kutampha nesi vyakuŵinya. Vinthu vyakale vyafumapo.”—Chivumbuzi 21:3, 4.
Kweni kuti munkhungu yura wazakasangwe na umoyo mu Paradiso, wakwenera kuzakawuskika ku ŵakufwa. Nakuti ni yekha pera yayi uyo wazamuwuka. Yesu wakalongora ivyo vizamuchitika, wakati: “Ora likwiza ilo wose awo ŵali mu madindi ŵazamupulika mazgu ghake na kufumira kuwaro, awo ŵakachitanga vinthu viwemi ŵazamuwukira ku umoyo, awo ŵakachitanga vinthu viheni ŵazamuwukira ku cheruzgo.”—Yohane 5:28, 29.
Kweni kasi vinthu vizamuŵa wuli ku ŵapositole na ŵanyawo ŵachoko waka awo ŵazamuŵa na Yesu kuchanya? Baibolo likuti: “Ŵazamuŵa ŵasembe ŵa Chiuta na Khristu, ndipo ŵazamuwusa nga ni mathemba pamoza na iyo vyaka 1,000.” (Chivumbuzi 20:6) Ŵanthu aŵa ŵazamuwusira lumoza na Khristu, ndipo mbanalume na ŵanakazi awo ŵali kukhalapo pa charu chapasi. Ntheura ŵazamuŵa ŵanthu ŵakupulikiska na ŵalusungu pakuchita vinthu na awo ŵali pa charu chapasi.—Chivumbuzi 5:10.
Na sembe yake, Yesu wazamovwira ŵanthu pa charu chapasi na kuŵawuskirapo kwananga uko ŵali kuhara. Iyo na ŵanyake awo ŵazamuŵira nayo lumoza ŵazamovwira ŵanthu ŵakugomezgeka kuti ŵazakaŵe ŵakufikapo, ŵambura kwananga. Pa nyengo iyo ŵanthu ŵazamusangwa na umoyo uwo Chiuta wakaŵakhumbiranga pakwamba apo wakaphalira Adamu na Eva kuti ŵandane na kuzuzga charu chapasi. Nyifwa iyo yili kwiza chifukwa cha kwananga kwa Adamu, yizamuŵakoso yayi.
Ntheura, Yesu wazamuŵa kuti wafiska vyose ivyo Yehova wakamupempha kuti wachite. Paumaliro wa Muwuso wa Vyaka 1,000, Yesu wazamupeleka Ufumu pamoza na ŵanthu ŵakufikapo kwa Awiske. Pakuyowoyapo pa nkhani iyi, mpositole Paulosi wakalemba kuti: “Para vinthu vyose vyazakaŵa pasi pake, Mwana nayo wazamuŵa pasi pa Uyo wakaŵika vinthu vyose pasi pa iyo, mwakuti Chiuta waŵe vinthu vyose kwa waliyose.”—1 Ŵakorinte 15:28.
Nadi, tikuwona kuti Yesu wali na mulimo wakuzirwa kuti khumbo la Chiuta lifiskike. Ndipo apo khumbo ili likulutilira kufiskika, Yesu wachitenge vinthu ndendende kuyana na umo wakajilongosolera kuti: “Ine ndine nthowa, unenesko, na umoyo.”—Yohane 14:6.
Manyani Vinandi
Kasi Chiuta Wachitengechi na Charu Ichi?
Baibolo likuyowoya chifukwa icho Chiuta wakalengera charu, kweniso kuti masuzgo ghamalenge, charu chizamuŵa paradiso na ŵanthu awo ŵazamukhalamo.


text:
SAMBIRO 12
Kasi Ntchito ya Kupharazga Yikuchitika Wuli?
Pambere Yesu wandakomeke, wakati: “Ndipo makani ghawemi agha gha Ufumu, ghazamupharazgika mu charu chose chapasi kuti uŵe ukaboni ku mitundu yose, penepapo ndipo umaliro wizenge.” (Mateyu 24:14) Kweni kasi ntchito iyi yingachitika wuli pa charu chose? Nthowa yake nkhulondezga ivyo Yesu wakachitanga apo wakaŵa pano pasi.—Luka 8:1.
Tikuluta ku nyumba za ŵanthu. Yesu wakasambizga ŵasambiri ŵake kupharazga nyumba na nyumba. (Mateyu 10:11-13; Milimo 5:42; 20:20) Ŵasambiri aŵa ŵakapika chigaŵa chakupharazgako. (Mateyu 10:5, 6; 2 Ŵakorinte 10:13) Mazuŵa ghano napo, mpingo uliwose ukupika chigaŵa chakupharazgako. Ntheura chikuŵa chipusu “kupharazga ku ŵanthu na kupeleka ukaboni wakukwana.” Para tikuchita ivi, tikufiska dango la Yesu.—Milimo 10:42.
Tikuluta uko ŵanthu ŵakusangika. Yesu wakapharazganga uko kukasangikanga ŵanthu. Wakalutanga mumphepete mwa nyanja kweniso apo ŵanthu ŵakunegha maji. (Mariko 4:1; Yohane 4:5-15) Nase tikupharazgira ŵanthu uko ŵakusangika. Tikuluta mu misewu, mu misika, na malo ghanyake. Nyengo zinyake tikupharazgira ŵanthu pa foni. Kweniso tikupharazgira ŵazengezgani ŵithu, awo tikugwira nawo ntchito, awo tikusambira nawo sukulu na ŵabali ŵithu. Pakuti tikuyezgayezga kupharazga munthowa zose izi, ŵanthu ŵanandi pa charu chose ŵapulika “makani ghawemi gha chiponosko.”—Salimo 96:2.
Kasi walipo uyo mungatemwa kumuphalirako makani ghawemi gha Ufumu wa Chiuta, na ivyo Ufumu uwu ungamuchitira? Kubisa yayi makani agha. Phaliraniko ŵanyinu mwaluŵiro!
Kasi ni makani wuli ghawemi agho ghakwenera kupharazgika?
Kasi Yesu wakapharazganga wuli, ndipo Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakuchita wuli?


text:
NKHANI MU VITHUZITHUZI
Nkhani mu Vithuzithuzi
Yosefe mu Charu cha Eguputo
Ŵerengani nkhani ya Yosefe, uyo wakaŵa muzga mu charu cha Eguputo kweni wakaleka yayi kusopa Chiuta. Mungaŵerenga nkhani iyi pa Intaneti panji kupulinta PDF.
Vinyake
Ŵaisrayeli Ŵakapanga Tholi la Golide
Ŵaisrayeli ŵakapanga tholi. Ŵakatenge tholi ili likwimira Chiuta, kweni kasi Chiuta wakakondwa navyo?
Mozesi Wakakulira ku Eguputo
Chifukwa wuli Mozesi amama ŵake akamuŵikira mu Mlonga wa Nayelo? Sambira vya Mozesi, banja lake, na mwana mwanakazi wa Farawo.
Rahabi Wakapulikira Ivyo Wakaphalirika
Banja limoza pera ndilo likapona apo viliŵa vya Yeriko vikawa.


text: 20 Penepapo Davide wakachimbirako ku Nayoti ku Rama. Wakiza kwa Yonatani, wakati: “Kasi nachita vichi?+ Kasi nabudachi, ndipo naŵanangira vichi awuso apo ŵakupenja umoyo wane?”2 Yonatani wakati kwa iyo: “Chingachitika chara!+ Iwe ufwenge yayi. Wona, adada ŵangachita chilichose chara, chikuru panji chichoko, kwambura kuniphalira. Kasi adada ŵangabisirachi nkhani iyi kwa ine? Ichi chichitikenge chara.”3 Kweni Davide wakalapaso, wakati: “Awuso ŵakumanya kuti nasanga uwemi pamaso pako,+ ntheura ŵatenge: ‘Para Yonatani wangamanya ichi mbwenu wakwiyenge.’ Kweni umo Yehova waliri wamoyo, iweso wamoyo, pali mbondolo yimoza pera pakati pa ine na nyifwa.”+4 Yonatani wakati kwa Davide: “Chilichose icho ungayowoya,* nikuchitirenge.”5 Davide wakati kwa Yonatani: “Namachero ni mwezi uphya,+ ndipo kwambura kutondeka nkhwenera kukarya pamoza na themba. Unizomerezge nilutenge, namubisama ku thondo m’paka zuŵa lachitatu namise.6 Para awuso ŵamuniwona chara, iwe ukayowoye kuti: ‘Davide wangunipempha kuti walute luŵiro ku Betelehemu,+ mu msumba wake, chifukwa kwenekuko mbumba yake yose yikupeleka sembe ya chaka na chaka.’+7 Usange ŵamuzgora kuti: ‘Vili makora,’ ndikuti ni mtende kwa muteŵeti winu. Kweni para ŵamukalipa, wamumanya kuti ŵakukhumba nadi kunipweteka.8 Ulongore lusungu* kwa muteŵeti wako,+ pakuti iwe watolera muteŵeti wako mu phangano la Yehova.+ Kweni usange nili na mulandu,+ unikome ndiwe. Kasi unipelekerengechi kwa awuso?”9 Yonatani wakati: “Ningachita chara chinthu chanthena kwa iwe! Usange namanya kuti adada ŵakukhumba nadi kukupweteka, kasi ningaleka kukuphalira?”+10 Penepapo Davide wakati kwa Yonatani: “Ni njani waniphalirenge usange awuso ŵazgora mwankhaza?”11 Yonatani wakati kwa Davide: “Zanga, tiye tilute ku thondo.” Ntheura wose ŵaŵiri ŵakaluta ku thondo.12 Ndipo Yonatani wakati kwa Davide: “Yehova Chiuta wa Israyeli waŵe kaboni kuti kuzakafika pa nyengo iyi namachero, panji pa zuŵa lachitatu namuŵawoneseska adada. Usange ŵalije nayo kafukwa Davide, kasi ningaleka kukutumira mazgu na kukumanyiska?13 Kweni usange adada ŵakukhumba kukupweteka, ipo Yehova wachite ntheura kwa Yonatani na kusazgirapo para naleka kukumanyiska na kukuzomerezga kuluta mu mtende. Yehova waŵe nawe,+ nga umo wakaŵira na adada.+14 Asi unilongorenge lusungu* lwa Yehova apo nichali wamoyo, nanga ni para nafwa?+15 Ungawuskangako chara lusungu* lwako ku nyumba yane,+ nanga ni para Yehova waphyerapo ŵalwani wose ŵa Davide pa chisko cha charu chapasi.”16 Ntheura Yonatani wakachita phangano na nyumba ya Davide, wakati: “Yehova wazamulanga ŵalwani wose ŵa Davide.”17 Ntheura Yonatani wakamulapizgaso Davide chifukwa cha kumutemwa. Pakuti wakamutemwanga nga umo wakajitemweranga yekha.*+18 Yonatani wakati kwa Davide: “Namachero ni mwezi uphya,+ ndipo iwe wamusangika chara, chifukwa mpando wako wamuŵavya munthu.19 Pa zuŵa lachitatu wamusoŵerathu chomene. Ukize pa malo agho ukabisamapo zuŵa linyake lira,* uzakakhale pafupi na chilibwe ichi.20 Penepapo namuponya mivi yitatu kulwande kwa chilibwe ichi, namuŵa nga nkhudinika pa chinthu chinyake.21 Para namutuma muteŵeti, namuyowoya kuti: ‘Luta, ukatore mivi.’ Usange namuyowoya kwa muteŵeti kuti: ‘Wona! Mivi yili kulwande uko kuli iwe, kayitore,’ nyengo yeneyiyo iwe ukize. Nadi pano Yehova wamoyo, ndikuti kwa iwe kuli mtende, palije kaheni kalikose.22 Kweni usange namuyowoya kwa msepuka kuti: ‘Wona, mivi yili kunthazi kwako,’ penepapo iwe ukalutenge, pakuti Yehova ndiyo wakutuma kuti ulutenge.23 Kuyana na layizgo ilo tachita,+ iwe na ine, Yehova waŵe pakati pithu muyirayira.”+24 Ntheura Davide wakabisama ku thondo. Mwezi uphya ukati wafika, themba likakhala pa mpando wake kurya chakurya.+25 Themba likakhala pa mpando wake wa nyengo zose pafupi na chimati. Yonatani wakalilazgira ndipo Abineri+ wakakhala pafupi na themba, kweni malo gha Davide ghakaŵavya munthu.26 Pa zuŵa lira, Sauli wakayowoyapo kalikose chara, pakuti wakati mu mtima wake: ‘Chinthu chinyake chachitika mwakuti ngwakutowa chara.+ Enya, ngwambura kutowa.’27 Machero ghake pa zuŵa la mwezi uphya, zuŵa lachiŵiri, malo gha Davide ghakalutilira kuŵa ghambura munthu. Ntheura Sauli wakati kwa Yonatani mwana wake: “Chifukwa wuli mwana wa Yese+ wandize ku chakurya, mayiro na muhanya uno wuwo?”28 Yonatani wakamuzgora Sauli kuti: “Davide wakanipempha kuti walute ku Betelehemu.+29 Wakati: ‘Nizomerezga nilutenge, chifukwa mbumba yithu yikupeleka sembe mu msumba, ndipo ŵabali ŵane ŵanichema. Ntheura usange nasanga uwemi pamaso pako, nilute nkhawone ŵabali ŵane.’ Lekani wandize pa thebulu la themba.”30 Penepapo Sauli wakamukwiyira Yonatani, wakati kwa iyo: “Iwe mwana wa mwanakazi wakugaluka, kasi ukuwona nga nkhuleka kumanya kuti wasankha kukolerana na mwana wa Yese, kujilengeska wekha na anyoko?*31 Nyengo yose iyo mwana wa Yese waŵirenge wamoyo pa charu chapasi, iwe pamoza na uthemba wako ukhozgekenge chara.+ Sono nthena tuma munthu kuti wakamutore, wize nayo kwa ine, pakuti wakwenera kufwa.”*+32 Kweni Yonatani wakati kwa Sauli wiske: “Kasi wakomekerengechi?+ Kasi wachitachi?”33 Sauli wakaponya mkondo kuti wamulase.+ Ntheura Yonatani wakamanya kuti awiske ŵakukhumba nadi kukoma Davide.+34 Nyengo yeneyiyo Yonatani wakafumapo pa thebulu mu ukali ukuru, wakarya chakurya chilichose chara pa zuŵa lachiŵiri la mwezi uphya, pakuti wakakwiya na ivyo awiske ŵakakhumba kumuchitira Davide+ kweniso chifukwa chakuti ŵakamukhozga soni.35 Mulenji Yonatani wakaluta ku thondo pa nyengo iyo wakapangana na Davide, msepuka muchoko wakaŵa nayo.+36 Wakati kwa msepuka wake: “Chimbira ukatore mivi iyo naponya.” Muteŵeti wakachimbira ndipo Yonatani wakaponya muvi kunthazi kwake.37 Muteŵeti wakati wafika apo pakawa muvi uwo Yonatani wakaponya, Yonatani wakachemerezga kwa muteŵeti kuti: “Asi muvi uli kunthazi kwako?”38 Yonatani wakachemerezga kwa muteŵeti kuti: “Endeska, lutanga luŵiro! Ungachedwanga chara!” Muteŵeti wa Yonatani wakasora mivi, wakawelera kwa fumu yake.39 Muteŵeti yura wakamanyapo chilichose chara. Yonatani na Davide ŵekha ndiwo ŵakamanyanga.40 Pamanyuma Yonatani wakapeleka vilwero vyake kwa muteŵeti wake, wakamuphalira kuti: “Lutanga, uye navyo mu msumba.”41 Muteŵeti wakati waluta, Davide wakawuka apo wakaŵa, pafupi waka, cha kumwera. Penepapo wakawa kavunama, wakasindama katatu. Ŵakafyofyonthana na kulilirana, kweni Davide ndiyo wakalira chomene.42 Yonatani wakati kwa Davide: “Luta mu mtende, pakuti tose tachita chilapo+ mu zina la Yehova, tati: ‘Yehova waŵe pakati pa iwe na ine kweniso pakati pa mphapu* yako na mphapu* yane muyirayira.’”+Penepapo Davide wakawuka na kuluta, ndipo Yonatani wakawelera ku msumba.


text:
VYAKUSAZGIRAPO
Umo Uchimi wa Daniyeli Ukayowoyerathu za Kwiza kwa Mesiya
NTCHIMI Daniyeli yikaŵako vyaka 500 pambere Yesu wandababike. Kweni Yehova wakamuvumbulira vinthu ivyo vingawovwira kumanya nyengo iyo Yesu wakeneranga kuzakaphakazgika na mzimu utuŵa kuŵa Mesiya, panji kuti Khristu. Yehova wakaphalira Daniyeli kuti: “Umanye na kupulikiska kuti kwamba apo ghafumirenge mazgu gha kuwezgerapo na kuzengaso Yerusalemu m’paka apo Mesiya Mulongozgi wawonekerenge, paŵenge masabata 7, kweniso masabata 62.”
Kuti timanye nyengo iyo Mesiya wakeneranga kwiza, tikwenera kumanya dankha kuti nyengo iyi yikamba pawuli. Uchimi ukulongora kuti yikeneranga “kwamba apo ghafumirenge mazgu gha kuwezgerapo na kuzengaso Yerusalemu.” Kasi “mazgu gha kuwezgerapo na kuzengaso Yerusalemu” ghakayoweka pawuli? Kuyana na ivyo Nehemiya wakalemba, mazgu gha kuzengaso Yerusalemu ghakayowoyeka “mu chaka cha 20 cha Themba Aritazekisesi.” (Nehemiya 2:1, 5-8) Ŵanthu ŵakumanya mdauko ŵakuti chaka chakwamba cha ufumu wa Aritazekisesi chikakwana mu 474 B.C.E. Ntheura, chaka cha nambara 20 chikakwana mu 455 B.C.E. Ntheura nyengo ya kwiza kwa Mesiya yikeneranga kwamba mu 455 B.C.E.
Ivyo Daniyeli wakalemba vikulongora nyengo iyo yikeneranga kujumphapo kuti “Mesiya, Mulongozgi” wize. Uchimi ukati pajumphenge “masabata 7, kweniso masabata 62.” Ndipo ghose ghakukwana 69. Kasi iyi ni nyengo yitali wuli? Mabaibolo ghanandi ghakulongora kuti agha ni masabata gha mazuŵa 7 yayi. Kweni sabata yiliyose yikwimira vyaka 7. Kale, Ŵayuda wakazgoŵera kupenda vyaka kuŵa masabata. Mwachiyelezgero, para pajumpha vyaka 7, ŵakaŵanga na Sabata. (Ekisodo 23:10, 11) Ntheura masabata 69 gha mu uchimi ni vyaka 69 ndipo sabata yimoza ni vyaka 7. Para tachita matapulayi 69 na 7 tikusanga vyaka 483.
Sono tikwenera kupendesera. Para tapenda kwambira mu 455 B.C.E., kuzakafika mu 483 vikutitolera mu chaka cha 29 C.E. Mu 29 C.E. ndimo Yesu wakabatizika na kuŵa Mesiya. * (Luka 3:1, 2, 21, 22) Ntchakukhozga chomene kuwona kuti uchimi wa mu Baibolo uwu ukafiskika.
^ ndime 2 Kufuma mu 455 B.C.E. kuzakafika mu 1 B.C.E., pakati pali vyaka 454. Kufuma mu 1 B.C.E. kufika mu 1 C.E. pali chaka chimoza. Ndipo kufuma mu 1 C.E. kufika mu 29 C.E. pali vyaka 28. Para tasazga pamoza 454, 1, na 28, tikusanga vyaka 483. Yesu ‘wakadumulika’ panji kuti wakafwa mu 33 C.E., mukati mu sabata [chaka] ya nambara 70. (Daniyeli 9:24, 26) Wonani buku la Samalani Ulosi wa Danieli! mutu 11, na Insight on the Scriptures, Buku 2, peji 899-901. Mabuku ghose agha ngakupharazgika na Ŵakaboni ŵa Yehova.


text:
MUTU 6
Umo Tingasankhira Vyakusanguluska Viwemi
“Chitani vinthu vyose kuti Chiuta wachindikike.”
1, 2. Kasi tikwenera kusankha vichi pa nkhani ya vyakusanguluska?
YELEZGERANI kuti muli pafupi kurya chipambi chakunowa chomene, kweni mukusanga kuti ntchakuvunda palwande. Kasi muchitengechi? Mungarya chipambi chose, na pakuvunda wuwo; mungataya chipambi chose, na pakuvunda wuwo; panji mungachekapo pakuvunda na kurya pawemi. Kasi musankhenge vichi?
2 Mu nthowa yinyake, vyakusanguluska vikuyana waka na chipambi ichi. Nyengo zinyake, mukukhumba kusangulukapo, kweni mukusanga kuti vyakusanguluska vinandi mazuŵa ghano ni viheni, enya, vyakuvunda. Ntheura, kasi muchitengechi? Ŵanji ŵangazomera icho ntchiheni na kusangwa na vyakusanguluska vyose ivyo charu ichi chingapeleka. Ŵanji ŵangakana vyakusanguluska vyose mwakuti ŵaleke kuwona chilichose chiheni. Kweni ŵanji ŵangagega vyakusanguluska ivyo ni viheni ndipo nyengo na nyengo ŵangasangwa na ivyo ni viwemiko. Kasi mukwenera kusankha vichi mwakuti mujisungilire mu chitemwa cha Chiuta?
3. Kasi sono tidumbiskanenge vichi?
3 Taŵanandi tingasankha fundo yachitatu. Tikumanya kuti ntchakukhumbikwa kusangulukapo kweni tikukhumba kusangwa na vinthu ivyo ni viwemi pera. Ntheura tikwenera kumanya icho ntchiwemi na icho ntchiheni. Kweni chakwamba, tiyeni tidumbiskane umo vyakusanguluska ivyo tasankha vingakhwaskira ubwezi withu na Yehova.
“CHITANI VINTHU VYOSE KUTI CHIUTA WACHINDIKIKE”
4. Kasi kujipeleka kwithu kukwenera kutovwira wuli pakusankha vyakusanguluska?
4 Nyengo yinyake kumasinda uku, Kaboni munyake muchekuru uyo wakabatizika mu 1946, wakayowoya kuti: “Nkhuwoneseska kuti pa nkhani yiliyose ya ubatizo niŵengepo na kupulikizga mwakupwelelera, nga ni para ndine nibatizikenge.” Chifukwa wuli? Iyo wakati: “Kujikumbuska kuti nili wakujipeleka kwa Chiuta kwanovwira kuti nilutilire kuŵa wakugomezgeka.” Kwambura kukayika, mukukolerana nagho maghanoghano agha. Kujikumbuska mwaŵene kuti muli kulayizga Yehova kuti mu umoyo winu wose mumuteŵeterenge, kukumukhuŵilizgani kuti muzizipizgenge. (Ŵerengani Mupharazgi 5:4.) Nakuti para mukulanguruka pa kujipeleka kwinu vikhwaskenge umo mukuwonera uteŵeti Wachikhristu kweniso vigaŵa vinyake vya umoyo winu, kusazgapo vyakusanguluska. Mpositole Paulosi wakalongora kuti fundo iyi njaunenesko apo wakalemberanga Ŵakhristu mu nyengo yake kuti: “Kwali mukurya panji mukumwa panji mukuchita chinthu chinyake chilichose, chitani vinthu vyose kuti Chiuta wachindikike.”
5. Kasi lemba la Levitiko 22:18-20 likutovwira wuli kuwona chenjezgo ilo lili pa Ŵaroma 12:1?
5 Chilichose icho mukuchita mu umoyo winu chikukolerana na kusopa Yehova. Mu kalata yake ku Ŵaroma, Paulosi wakazunura mazgu ghakukhukiska chomene kuti walongosore unenesko uwu ku ŵasopi ŵanyake. Wakaŵachiska kuti: “Mupeleke mathupi ghinu kuŵa sembe yamoyo, yituŵa, na yakuzomerezgeka kwa Chiuta, uwo mbuteŵeti wakupatulika pamoza na nkhongono yinu ya kughanaghana.” (Ŵaroma 12:1) Thupi linu likusazgapo maghanoghano, mtima, ndiposo nkhongono zinu. Vyose ivi mukuteŵetera navyo Chiuta. (Mariko 12:30) Paulosi wakuyowoya za kuteŵetera na umoyo wose kwanthena nga ni sembe. Lizgu lakuti sembe ili lili na chenjezgo. Mu Dango ilo Chiuta wakapeleka kwizira mwa Mozesi, sembe iyo yikaŵa na kalema, Chiuta wakayikananga. (Levitiko 22:18-20) Mwakuyana waka, usange sembe yauzimu ya Mkhristu njakubinkha mu nthowa yinyake, Chiuta wayikanenge.Kasi ichi chingachitika wuli?
6, 7. Kasi Mkhristu wangabinkhiska wuli thupi lake, ndipo umaliro wake ungaŵa wuli?
6 Paulosi wakasoka Ŵakhristu mu Romu kuti ŵaleke ‘kupeleka mathupi ghawo [panji ‘viŵaro vyawo,’ mazgu ghamusi] ku kwananga.’ Paulosi wakaŵaphaliraso kuti ‘ŵakome milimo ya thupi.’ (Ŵaroma 6:12-14; 8:13) Kukwambilira kwa kalata yake, wakazunurapo yinyake mwa “milimo ya thupi” iyi. Pakuyowoya za ŵanthu ŵakwananga, tikuŵazga kuti: “Mulomo wawo ngwakuzura na mazgu ghakutemba.” “Malundi ghawo ghakuchimbilira kuthiska ndopa.” “Palije kopa Chiuta pamaso pawo.” (Ŵaroma 3:13-18) Mkhristu wangabinkhiska thupi lake para wangachita milimo yiheni iyi na “viŵaro” vyake. Mwachiyelezgero, lero usange Mkhristu wakuwonelera dala vinthu viheni nga ni vithuzithuzi vyamuziro panji kuwonelera nkhaza, ndikuti ‘wakupeleka [maso ghake] ku kwananga’ ndipo wakubinkhiska thupi lake lose. Kusopa kose uko wangachita kuŵenge sembe iyo njituŵaso yayi nesi yakuzomerezgeka kwa Chiuta. (Dotoronome 15:21; 1 Petrosi 1:14-16; 2 Petrosi 3:11) Iyi ni njombe yiheni chomene ya kusankha vyakusanguluska vyambura kwenelera.
7 Ntchakuwonekerathu kuti ivyo Mkhristu wakusankha pa nkhani ya vyakusanguluska ni vyakuzirwa. Ipo tikwenera kusankha vyakusanguluska ivyo vingatoweska sembe yithu kwa Chiuta m’malo mwa kuyibinkhiska. Sono tiyeni tidumbiskane umo tingamanyira ivyo ni viwemi ndiposo ivyo ni viheni.
“NYANYARANI ICHO NTCHIHENI”
8, 9. (a) Kasi vyakusanguluska vyose tingavigaŵa mu magulu ghaŵiri nga? (b) Kasi ni vyakusanguluska wuli ivyo tikukana, ndipo chifukwa wuli?
8 Vyakusanguluska vyose, vingagaŵika mu magulu ghaŵiri. Mu gulu lakwamba muli vyakusanguluska ivyo Ŵakhristu ŵakwenera kuvigega; mu gulu linyake muli vyakusanguluska ivyo Ŵakhristu ŵangasangwa navyo panji yayi. Tiyeni tambe dankha na gulu lakwamba, ilo muli vyakusanguluska ivyo Ŵakhristu ŵakwenera kuvigega.
9 Umo tikawonera mu Mutu 1, mitundu yinyake ya vyakusanguluska yikulongora vinthu ivyo Baibolo likukanizgirathu. Mwachiyelezgero, ghanaghanirani za Mawebusayiti, mafilimu, mapulogiramu gha pa TV, ndiposo sumu, ivyo vikukhuŵilizga mzimu wa uchiŵanda panji muli vithuzithuzi vyamuziro panji vikuthandazga nkharo zaukazuzi. Pakuti vinthu ivyo vikususkana na fundo panji malango gha mu Baibolo vikulongoreka nga ni viwemi mu vyakusanguluska vyanthena, Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakwenera kuvigega. (Milimo 15:28, 29; 1 Ŵakorinte 6:9, 10; Chivumbuzi 21:8) Para mukugega vyakusanguluska viheni vyanthena, mukulongora Yehova kuti ‘mukunyanyara nadi icho ntchiheni’ ndipo nyengo zose ‘mukupatukako ku uheni.’ Ntheura, muli na “chipulikano chambura upusikizgi.”
10. Pa nkhani ya vyakusanguluska, kasi nkhaghanaghaniro wuli ako nkhakofya, ndipo chifukwa wuli?
10 Kweni ŵanji ŵangaghanaghana kuti palije uheni uliwose kuwonelera vyakusanguluska ivyo vikulongora nkharo ziheni. Ŵakuyowoya kuti, ‘Ningaviwonelera mu mafilimu panji pa TV, kweni ningachita yayi vyanthena.’ Kughanaghana nthena nkhujipusika ndipo nkhwakofya. (Ŵerengani Yeremiya 17:9.) Usange tikusangwa kuwonelera ivyo Yehova wakukana, kasi ndikuti ‘tikunyanyara nadi icho ntchiheni’? Para tikusangwa na vinthu viheni mwakuwerezgawerezga njuŵi yithu yifwenge. (Masalimo 119:70; 1 Timote 4:1, 2) Kachitiro aka kangakhwaska ivyo tikuchita panji umo tikuwonera nkharo ziheni za ŵanji.
11. Kasi lemba la Ŵagalatiya 6:7 lalongora wuli kuti likuneneska pa nkhani ya vyakusanguluska?
11 Ivi vili kuchitikapo nadi. Ŵakhristu ŵanji ŵachita vinthu viheni chifukwa cha vyakusanguluska ivyo ŵakatemwanga kuwonelera. Ŵakabenuka ku maso ŵati ŵavifyontha dankha na kumanya kuti “icho munthu wakuseŵa, ndicho wazamuvuna.” (Ŵagalatiya 6:7) Kweni mungagega vinthu ivi. Usange mu maghanoghano ghinu mukuseŵamo vinthu viwemi, muzamukondwa kuvuna vinthu viwemi mu umoyo winu.
KUJISANKHIRA MWAKUYANA NA FUNDO ZA MU BAIBOLO
12. Kasi lemba la Ŵagalatiya 6:5 likukolerana wuli na vyakusanguluska, ndipo ni ulongozgi wuli uwo tili nawo pakujisankhira chakuchita?
12 Sono tiyeni tidumbiskane gulu lachiŵiri, ilo lili na vyakusanguluska ivyo vikulongora vinthu ivyo Mazgu gha Chiuta ghakukanizga mwakudunjika yayi nesi kuzomerezga. Pakusankha vyakusanguluska vyanthena, Mkhristu waliyose wakwenera kujisankhira icho wakuwona kuti ntchiwemi. (Ŵerengani Ŵagalatiya 6:5.) Ndipouli, kuti tilije ulongozgi yayi pa nkhani iyi. Baibolo lili na fundo panji unenesko uwo ungatovwira kumanya maghanoghano gha Yehova. Para tingaghanaghanira mwakupwelelera fundo izi, timanyenge “khumbo la Yehova” pa vinthu vyose, na pakusankha vyakusanguluska wuwo.
13. Ntchivichi chititumenge kuti tigege vyakusanguluska ivyo vingakwiyiska Yehova?
13 Unenesko ngwakuti Ŵakhristu wose ŵakupulikiska panji kumanya vinthu mwakuyana pa nyengo yimoza yayi. (Ŵafilipi 1:9) Kweniso Ŵakhristu ŵakumanya kuti pa nkhani ya vyakusanguluska waliyose wali na ivyo wakutemwa panji kutinkha. Ntheura, tikwenera kulindilira kuti Ŵakhristu wose ŵasankhenge vinthu mwakuyana yayi. Ndipouli, para tikuzomerezga fundo zakufuma kwa Chiuta kulongozga maghanoghano na mtima withu, tiŵenge ŵakunozgeka kukana mtundu uliwose wa vyakusanguluska ivyo vingakwiyiska Yehova.
14. (a) Kasi ntchinthu wuli icho tikwenera kughanaghanira para tikusankha vyakusanguluska? (b) Kasi tingachita wuli kuti vinthu vya Ufumu viŵenge pakwamba mu umoyo?
14 Para mukusankha vyakusanguluska, pali chinthu chinyake chakuzirwa icho mukwenera kuchighanaghanira, icho ni nyengo yinu. Peneapo vyakusanguluska ivyo mukuwonelera vikulongora ivyo imwe mukuwona kuti ni viwemi, nyengo iyo mukumalira pa vyakusanguluska ivi yikuphara ivyo imwe mukuwona kuŵa vyakuzirwa. Tikumanya kuti ku Ŵakhristu, vinthu vyauzimu ndivyo ni vyakuzirwa chomene. (Ŵerengani Mateyu 6:33.) Ipo kasi mukuchita wuli kuti vinthu vya Ufumu vilutilire kuŵa pakwamba mu umoyo winu? Mpositole Paulosi wakati: “Muŵe maso chomene na umo mukwendera, nga mbambura vinjeru yayi, kweni nga mbanthu ŵavinjeru. Mugwiliskirenge ntchito makora nyengo yinu.” (Ŵaefeso 5:15, 16) Nadi, kuŵika nyengo yakwenelera yakusangulukira kumovwiraninge kuti muŵe na nyengo yakuchitira “vinthu vyakuzirwa chomene,” vinthu ivyo vingakhozga umoyo winu wauzimu.
15. Chifukwa wuli ntchavinjeru kuchenjera pakusankha vyakusanguluska?
15 Kweniso ntchavinjeru kuŵa ŵakuchenjera para tikusankha vyakusanguluska. Kasi ichi chikung’anamurachi? Ghanaghaniraniso chiyelezgero cha chipambi. Kuti muleke kulyera kumoza na chakuvunda kwambura kumanya, mukucheka apo pavunda pera chara kweni mukujumphirako pachoko. Mwakuyana waka, ntchavinjeru kuŵa ŵakuchenjera pakusankha vyakusanguluska. Mkhristu wavinjeru wakugega vyakusanguluska ivyo vikususkana na fundo za mu Baibolo pera yayi kweniso ivyo ni vyakukayikiska panji ivyo vili na vigaŵa ivyo ni viwemi yayi mwauzimu. (Zintharika 4:25-27) Kulondezga chomene Mazgu gha Chiuta kumovwiraninge kuchita nthena.
“VINTHU VYOSE VITUŴA”
16. (a) Kasi tingalongora wuli kuti tili na maghanoghano gha Yehova pa nkhani ya makhaliro? (b) Kasi kulondezga fundo za mu Baibolo kungaŵa wuli umoyo winu?
16 Pakusankha vyakusanguluska, Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakudankha kughanaghanira umo Yehova wakuviwonera. Baibolo likuvumbura umo Yehova wakughanaghanira ndiposo umo wakukhumbira kuti tichitirenge. Mwachiyelezgero, Themba Solomoni likazunura vinthu vinandi ivyo Yehova wakutinkha, nga ni “lulimi lwautesi, na mawoko agho ghakuthiska ndopa zambura mulandu, mtima uwo ukwata viŵembu, na malundi agho ghakuchimbilira ku uheni.” (Zintharika 6:16-19) Kasi maghanoghano gha Yehova ghakwenera kumukhwaskani wuli? Wamasalimo wakuchiska kuti: “Imwe mukutemwa Yehova, tinkhani icho ntchiheni.” (Masalimo 97:10) Ivyo mukusankha pa nkhani ya vyakusanguluska vikwenera kulongora kuti mukutinkha nadi ivyo Yehova wakutinkha. (Ŵagalatiya 5:19-21) Kweniso kumbukani kuti ivyo mukuchita kwamwekha, vikuvumbura umo muliri nadi, kuluska para muli pa ŵanthu. (Masalimo 11:4; 16:8) Ntheura usange mu umoyo winu wose mukukhumba nadi kwendera maghanoghano gha Yehova pa nkhani za makhaliro, nyengo zose musankhenge vinthu mwakuyana na fundo za mu Baibolo. Ndipo kuchita nthena ndiwo uŵenge umoyo winu.
17. Pambere tindasankhe vyakusanguluska, ni mafumbo wuli agho tikwenera kujifumba?
17 Kasi ni vichi vinyake ivyo mungachita kuti muchitenge vinthu mwakuyana na maghanoghano gha Yehova para mukusankha vyakusanguluska? Ghanaghanirani pa fumbo ili, ‘Kasi ichi chinikhwaskenge wuli ine ndiposo ubwezi wane na Chiuta?’ Mwachiyelezgero, pambere mundaghanaghane kuwonelera filimu, jifumbani kuti, ‘Kasi ivyo vili mu filimu iyi vikhwaskenge wuli njuŵi yane?’ Tiyeni tiwone fundo za mu Baibolo izo zingawovwira pa nkhani iyi.
18, 19. (a) Kasi fundo iyo yikusangika pa Ŵafilipi 4:8 yingatovwira wuli kumanya usange vyakusanguluska vithu ni viwemi panji yayi? (b) Kasi ni fundo wuli zinyake izo zingamovwirani kusankha vyakusanguluska viwemi? (Wonani mazgu ghamusi.)
18 Fundo yakuzirwa yikusangika pa Ŵafilipi 4:8, iyo yikuti: “Vinthu vyose vyaunenesko, vinthu vyose vyakuzirwa, vinthu vyose vyaurunji, vinthu vyose vituŵa, vinthu vyose vyakutemweka, vinthu vyose vya mbiri yiwemi, nkharo yiliyose yiwemi, na vinthu vyose vyakulumbika, lutilirani kughanaghanira vinthu ivi.” Mbunenesko kuti apa Paulosi wakuyowoya za vyakusanguluska yayi, kweni ivyo mtima ukulanguruka, ivyo vikwenera kuŵa vinthu vyakukondweska Chiuta. (Masalimo 19:14) Ndipouli, mazgu gha Paulosi ghangagwiraso ntchito pa nkhani ya vyakusanguluska. Mu nthowa wuli?
19 Jifumbani kuti, ‘Kasi mafilimu agho nkhusankha, maseŵero gha pa vidiyo, sumu, panji vyakusanguluska vinyake vikuzuzga maghanoghano ghane na “vinthu vyose vituŵa”?’ Mwachiyelezgero, para mwamara kuwonelera filimu, kasi ni vithuzithuzi wuli ivyo vikwenda mu maghanoghano ghinu? Usange ni viwemi ndiposo vyakukondweska, mukumanya kuti vyakusanguluska vinu vyanguŵa viwemi. Ndipouli, usange filimu iyo mwawoneleranga yikumupangiskani kughanaghana vinthu ivyo ni vituŵa yayi, manyani kuti vyakusanguluska vinu vyanguŵa viwemi yayi, panji vyakofya. (Mateyu 12:33; Mariko 7:20-23) Chifukwa wuli? Chifukwa kughanaghanira vinthu ivyo ni vyambura kutowa kungatimbanizga mtende wa mu mtima, kukulungariska njuŵi yinu yakusambizgika Baibolo, ndiposo kunanga ubwezi winu na Chiuta. (Ŵaefeso 5:5; 1 Timote 1:5, 19) Pakuti vyakusanguluska vyanthena vingamupwetekani, ŵikanipo mtima kuvigega. * (Ŵaroma 12:2) Muŵe nga ngwamasalimo uyo wakalomba Yehova kuti: “Zgorani maso ghane kuti ghaleke kulaŵiska vyawaka.”
PENJANI ICHO NTCHACHANDULO KU ŴANJI
20, 21. Kasi lemba la 1 Ŵakorinte 10:23, 24 likukolerana wuli na kusankha vyakusanguluska viwemi?
20 Paulosi wakazunura fundo yakuzirwa ya mu Baibolo iyo tikwenera kughanaghanira pakusankha vyakuchita pa nkhani za taŵene. Iyo wakati: “Vinthu vyose ni vyakuzomerezgeka; kweni ni vinthu vyose yayi ivyo vikuzenga. Waliyose waleke kupenja icho ntchachandulo kwa iyo, kweni icho ntchachandulo kwa munthu munyake.” (1 Ŵakorinte 10:23, 24) Kasi fundo iyi yikukolerana wuli na kusankha vyakusanguluska viwemi? Mukwenera kujifumba kuti, ‘Kasi ŵanji ŵatenge wuli na vyakusanguluska ivyo nkhusankha?’
21 Njuŵi yinu yingamuzomerezgani kusangwa na vyakusanguluska vinyake ivyo imwe mukuwona kuti “ni vyakuzomerezgeka.” Ndipouli, usange mwawona kuti Ŵakhristu ŵanji njuŵi yawo yikuŵakanizga vyakusanguluska ivyo, mungasankha kuvileka. Chifukwa wuli? Chifukwa mukukhumba yayi ‘kwanangira ŵabali ŵinu,’ panji ‘kunangira Khristu,’ nga umo Paulosi wakayowoyera, mwa kupangiska kuŵa chakusuzga kwa Mkhristu munyinu kuŵa wakugomezgeka kwa Chiuta. Mukukumbuka mazgu ghakuti: “Muleke kukhuŵazga.” (1 Ŵakorinte 8:12; 10:32) Ŵakhristu ŵaunenesko mazuŵa ghano, ŵakupulikira ulongozgi wa Paulosi wakupulikikwa makora uwu mwa kugega vyakusanguluska ivyo ni “vyakuzomerezgeka” kweni “vikuzenga” yayi.
22. Chifukwa wuli Ŵakhristu ŵakuchindika maghanoghano ghakupambanapambana pa nkhani izo waliyose wakwenera kuchita mwakuyana na njuŵi yake?
22 Kweni pali chinthu chinyake pa nkhani ya kupenja icho ntchachandulo ku ŵanji. Mkhristu uyo njuŵi yake yikumukanizga vyakusanguluska vinyake wakwenera yayi kukosera kuti wose mu mpingo ŵenderenge maghanoghano ghake pa nkhani ya vyakusanguluska ivyo ni vyakwenelera. Para wangachita nthena, wangayana waka na dilayivala uyo wakuchichizga ŵadilayivala wose pa msewu kuti ŵendeskenge galimoto zawo pa sipidi iyo wakutemwa. Ntchambura kupulikikwa kuchita nthena. Chifukwa cha kutemwa Ŵakhristu ŵanyake, uyo njuŵi yake yikumukanizga vyakusanguluska vinyake wakwenera kuchindika ŵanyake awo maghanoghano ghawo ghakupambanako na ghake kweni ghakukolerana na fundo Zachikhristu. Para wakuchita nthena wakuzomerezga kuti ‘mahara ghake ghamanyikwe ku ŵanthu wose.’
23. Kasi mungasimikizga wuli kuti mukusankha vyakusanguluska viwemi?
23 Mwakudumura, kasi mungasimikizga wuli kuti mukusankha vyakusanguluska viwemi? Kanani mtundu wose wa vyakusanguluska ivyo vikulongora vinthu viheni, ivyo vikukanizgika mu Mazgu gha Chiuta. Londezgani fundo za mu Baibolo izo zingamovwirani kusankha vyakusanguluska ivyo Baibolo likuvizunurapo yayi mwakudunjika. Gegani vyakusanguluska ivyo vikunanga njuŵi yinu, ndipo muŵe ŵakunozgeka kuleka vyakusanguluska ivyo vingakhuŵazga ŵanji, chomenechomene Ŵakhristu ŵanyinu. Mphanyi maghanoghano ghinu ghakuti ndimo muchitirenge ghapeleka uchindami kwa Chiuta ndiposo kumusungilirani imwe na mbumba yinu mu chitemwa chake.
^ ndime 19 Fundo zinyake izo zingawovwira pa nkhani ya vyakusanguluska zikusangika pa Zintharika 3:31; 13:20; Ŵaefeso 5:3, 4; ndiposo Ŵakolose 3:5, 8, 20.


text:
Kasi Mukumwemwetera?
KASI mukuchita wuli para munthu wamuwonani na kwamba kumwemwetera? Namwe mukwamba kumwemwetera. Nadi, para munthu wamuwonani na kwamba kumwemwetera, kwali mwamumanya panji yayi, namwe mukumwemwetera. Mwanakazi munyake zina lake Magdalena wakati: “Apo mfumu wane Georg wakaŵa wamoyo, wakatemwanga kunimwemwetera. Para talaŵiskana waka, nkhakondwanga ndipo nkhajipulikanga kuti nili wakuvikilirika.”
Para munthu wakumwemwetera kufuma pasi pa mtima, vikulongora kuti wakukondwa nase. Magazini yinyake yikati: ‘Mwakawiro, taŵanthu tikumwemwetera.” Nanga ni ŵana awo ŵababika waka para ŵawona chisko chithu, ŵakumanya usange takwiya panji yayi. Munthu wakumwemwetera kuti walongore umo wakujipulikira, kweniso kuti walongore wunthu wake.’ *
Kafukufuku munyake uyo wakachitika pa Harvard University ya ku United States wakalongora umo ŵalwari ŵakajipulikiranga para munthu ŵamwemwetera. Awo ŵakachita kafukufuku uyu ŵakati: ‘Para awo ŵakapweleleranga ŵalwari aŵa ŵakaŵalongoranga lusungu na kuŵamwemwetera,’ ŵalwari ŵakajipulikanga makora chomene. Kweni para awo ŵakaŵapweleleranga ŵaleka kuyowoyeskana nawo na kuŵamwemwetera, ŵalwari ŵakajipulikanga makora yayi ndipo ŵakasuzgikanga maghanoghano.
Kumwemwetera kukovwiraso kuti thupi linu liŵe makora. Kafukufuku munyake wakalongora kuti munthu uyo wakumwemwetera wakuŵa wakukondwa, wachikanga ndipo wakusuzgika bweka yayi maghanoghano. Kweni kuleka kumwemwetera, kungapangiska kuti thupi lileke kwenda makora.
KUMWEMWETERA “KUKANOVWIRA KUTI NIŴE WAKUKONDWA NA WACHIKANGA”
Magdalena uyo tamuzunura mu ndime za pachanya apa, wakaŵa Kaboni ŵa Yehova mu nyengo ya Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose. Iyo pamoza na ŵabali ŵake ŵakatumizgika ku msasa wakuyuzgirako ŵanthu ku Ravensbrück ku Germany chifukwa cha kukana kunjira ndyali. Iyo wakati: “Nyengo zinyake ŵakatikanizganga kuyowoyeskana na ŵakayidi ŵanyithu. Kweni tikaŵa na wanangwa wakumwemweterana. Nakuti para nawona waka amama na mudumbu wane ŵakumwemwetera, ine nkhongono zikakweranga ndipo nkhaŵanga na chikanga na kulutilira kuzizipizga.”
Panyake mukusangana na masuzgo ghanyake agho ghakumupangiskani kuti muleke kumwemwetera. Kweni manyani ichi, kuti munthu waŵe wakukondwa vikuthemba pa ivyo wakughanaghana. (Zintharika 15:15; Ŵafilipi 4:8, 9) Ntheura nyengo zose mukwenera kuyezgayezga kuti muŵenge na maghanoghano ghakwenelera na kuŵa wakukondwa. * Kuŵazga Baibolo na kulomba kwa Yehova vyawovwira ŵanthu ŵanandi kuŵa ŵakukondwa. (Mateyu 5:3; Ŵafilipi 4:6, 7) Nakuti mazgu ghakuti ‘kukondwa’ na ‘chimwemwe’ ghakusangika kanandi waka mu Baibolo. Ntheura mukwenera kupatura nyengo kuti muŵazgenge Baibolo. Namwe lingamovwirani kuti muŵe ŵakukondwa na kulutilira kumwemwetera.
Ntheura kulindilira waka kuti ŵanyinu ndiwo ŵamumwemweteraninge yayi. Yambanipo ndimwe, ndipo woneseskani kuti mukumwemwetera zuŵa lililose. Nyengo zose muwonenge kuti kumwemwetera ntchawanangwa icho chingawovwira imwe na ŵanyinu wuwo kuŵa ŵakukondwa.
^ ndime 3 Baibolo nalo likuyowoya mwantharika kuti Chiuta nayo wakumwemwetera panji kuti wakuŵaliska chisko chake. Lemba la Salimo 119:135 likuti: “Ŵaliskani chisko chinu pa muteŵeti winu, ndipo nisambizgani ulongozgi winu.”
^ ndime 8 Wonani nkhani yakuti “Kodi Mumachita ‘Phwando Nthawi Zose’?” pa peji 16 mu Wukani! ya Chicheŵa ya Novembala 2013.
Manyani Vinandi
Ivyo Tingacita Kuti Tilutilire Kuŵa na Maghanoghano Ghakwenelera
Cifukwa wuli ŵanthu ŵanandi ŵakusuzgika na maghanoghano ghambura kwenelera? Nkhani iyi yikulongosora umo Baibolo lingatovwilira kuti tilutilire kuŵa na maghanoghano ghakwenelera.


text:
GONGWE LA MULINDA SEPTEMBER 2014
Kasi Ŵanthu Ŵanangirengethu Charu?
Kasi tingachita wuli kuti charu chileke kunangikirathu?
Kasi Ŵanthu Ŵanangirengethu Charu?
Baibolo likayowoyerathu kuti ŵanthu ŵazamunanga charu, kweniso ivyo vizamuchitika.
Kasi Dango Ilo Chiuta Wakapa Ŵaisrayeli Likaŵa Laurunji?
Fundo zinayi izo zikawovwiranga ŵeruzgi mu Israyeli.
Natumbikika Chifukwa cha Kuteŵetera Chiuta
Vyaka 65 ivyo vyajumpha, Peter Carrbello wakakumana na Kaboni wa Yehova ndipo wakasintha umoyo wake.
Baibolo la ku Siriya Lakuchemeka Peshitta
Baibolo lakale ili, likulongora kuti mabaibolo ghasono ghali na mavesi ghanyake agho mu chiyowoyero cheneko chakwambilira mukaŵavya.
Mafumbo Agho Baibolo Likuzgora
Kasi tikwenera kulomba ku ŵangelo kuti ŵatovwire?
Zinyake izo Zalongoreka mu Magazini
Kasi Ufumu wa Chiuta Ni Vichi?
Chifukwa wuli boma la Chiuta ndapachanya chomene?


text: 36 Uwu ni mdauko wa Esau, uyo wakuchemekaso Edomu.+2 Esau wakatora ŵanakazi ŵa mu Kenani: Ada+ mwana wa Eloni Muhiti,+ Oholibama+ mwana wa Ana, muzukuru wa Zibeyoni Muhivi,3 na Basemati,+ mwana wa Ishimayeli, mudumbu wa Nebayoti.+4 Ada wakamubabira mwana Esau zina lake Elifazi, ndipo Basemati wakababa Rewuyeli.5 Oholibama wakababa Yewushi, Yalamu, na Kora.+Aŵa mbana ŵanalume ŵa Esau awo ŵakababikira mu charu cha Kenani.6 Esau wakatora ŵawoli ŵake, ŵana ŵake ŵanalume na ŵanakazi, ŵanthu wose ŵamunyumba yake, ng’ombe na viŵeto vinyake vyose, na vyuma vyose ivyo wakasanga+ mu charu cha Kenani, wakaluta ku charu chinyake, kutali na munung’una wake Yakhobe.+7 Pakuti ŵakaŵa na vyuma vinandi chomene, pakaŵa pakusuzga kuti ŵakhale pamoza. Charu icho ŵakakhalangamo* chikaŵachepera chifukwa ŵakaŵa na viŵeto vinandi.8 Ntheura Esau wakamba kukhala ku chigaŵa cha mapiri cha Seyiri.+ Esau ndiyo ni Edomu.+9 Uwu ni mdauko wa Esau, wiske wa Ŵaedomu, awo ŵakaŵa mu chigaŵa cha mapiri cha Seyiri.+10 Mazina gha ŵana ŵanalume ŵa Esau ni agha: Elifazi mwana wa Ada, muwoli wa Esau. Rewuyeli mwana wa Basemati, muwoli wa Esau.+11 Ŵana ŵanalume ŵa Elifazi ŵakaŵa Temani,+ Omari, Zefo, Gatamu, na Kenazi.+12 Elifazi, mwana wa Esau wakatora mwanakazi munyake zina lake Timuna. Ndipo Timuna wakamubabira mwana Elifazi zina lake Amaleki.+ Aŵa mbana ŵanalume ŵa Ada, muwoli wa Esau.13 Ŵana ŵanalume ŵa Rewuyeli ni aŵa: Nahati, Zera, Shama, na Miza. Aŵa ŵakaŵa ŵana ŵanalume ŵa Basemati,+ muwoli wa Esau.14 Oholibama, muwoli wa Esau, wakababa ŵana ŵanalume aŵa: Yewushi, Yalamu, na Kora. Oholibama wakaŵa mwana wa Ana, muzukuru wa Zibeyoni.15 Mafumu ghakufuma mu ŵana ŵa Esau+ ni agha: Mu ŵana ŵa Elifazi, mwana wakwamba wa Esau: Fumu Temani, Fumu Omari, Fumu Zefo, Fumu Kenazi,+16 Fumu Kora, Fumu Gatamu, na Fumu Amaleki. Agha ni mafumu ghakufuma mwa Elifazi,+ mu charu cha Edomu. Aŵa mbana ŵanalume ŵa Ada.17 Ŵana ŵanalume ŵa Rewuyeli, mwana wa Esau, ni aŵa: Fumu Nahati, Fumu Zera, Fumu Shama, na Fumu Miza. Agha ni mafumu ghakufuma mwa Rewuyeli, mu charu cha Edomu.+ Aŵa mbana ŵanalume ŵa Basemati, muwoli wa Esau.18 Ŵana ŵanalume ŵa Oholibama, muwoli wa Esau ni aŵa: Fumu Yewushi, Fumu Yalamu, na Fumu Kora. Agha ni mafumu ghakufuma mwa muwoli wa Esau, Oholibama mwana wa Ana.19 Aŵa mbana ŵanalume ŵa Esau, uyoso ni Edomu,+ ndipo agha ni mafumu ghawo.20 Ŵana ŵanalume ŵa Seyiri Muhori, awo ŵakakhalanga mu charu ichi+ ni aŵa: Lotani, Shobala, Zibeyoni, Ana,+21 Dishoni, Ezeri, na Dishani.+ Agha ni mafumu gha Ŵahori, ŵana ŵa Seyiri, mu charu cha Edomu.22 Ŵana ŵanalume ŵa Lotani ŵakaŵa Hori na Hemamu. Ndipo mudumbu wa Lotani wakaŵa Timuna.+23 Ŵana ŵanalume ŵa Shobala ŵakaŵa Alivani, Manahati, Ebala, Shefo, na Onamu.24 Ŵana ŵanalume ŵa Zibeyoni+ ŵakaŵa Ayiya na Ana. Ana uyu ndiyo wakasanga mbwiwi* za maji ghakotcha mu mapopa apo wakaliskanga mbunda za Zibeyoni, wiske.25 Ŵana ŵa Ana ŵakaŵa Dishoni na Oholibama, mwana msungwana wa Ana.26 Ŵana ŵanalume ŵa Dishoni ni aŵa: Hemudani, Eshibani, Itirani, na Kerani.+27 Ŵana ŵanalume ŵa Ezeri ni aŵa: Bilihani, Zavani, na Akani.28 Ŵana ŵanalume ŵa Dishani ni Uzi na Arani.+29 Mafumu gha Ŵahori ni agha: Fumu Lotani, Fumu Shobala, Fumu Zibeyoni, Fumu Ana,30 Fumu Dishoni, Fumu Ezeri, na Fumu Dishani.+ Agha ni mafumu gha Ŵahori kuyana na mafumu ghawo mu charu cha Seyiri.31 Mathemba agho ghakawusanga mu charu cha Edomu+ pambere themba lililose lindambe kuwusa Ŵaisrayeli*+ ni agha:32 Bela mwana wa Beyori wakawusa mu Edomu, ndipo zina la msumba wake likaŵa Dinihaba.33 Bela wakati wafwa, Yobabu mwana wa Zera wa ku Bozira wakamba kuwusa mu malo ghake.34 Yobabu wakati wafwa, Hushamu wa ku charu cha Ŵatemani wakamba kuwusa mu malo ghake.35 Hushamu wakati wafwa, Hadadi mwana wa Bedadi, uyo wakathereska Ŵamidiyani+ mu charu* cha Mowabu, wakamba kuwusa mu malo ghake. Zina la msumba wake likaŵa Aviti.36 Hadadi wakati wafwa, Samula wa ku Masireka wakamba kuwusa mu malo ghake.37 Samula wakati wafwa, Shauli wa ku Rehoboti kufupi na Mlonga wakamba kuwusa mu malo ghake.38 Shauli wakati wafwa, Baala-hanani mwana wa Akibori wakamba kuwusa mu malo ghake.39 Baala-hanani mwana wa Akibori wakati wafwa, Hadari wakamba kuwusa mu malo ghake. Zina la msumba wake likaŵa Pawu, ndipo zina la muwoli wake likaŵa Mehetabeli, mwana wa Matiredi, mwana mwanakazi wa Mezahabu.40 Ntheura mazina gha mafumu ghakufuma mwa Esau kuyana na mbumba zawo, malo ghawo, na mazina ghawo, ni agha: Fumu Timuna, Fumu Aliva, Fumu Yeteti,+41 Fumu Oholibama, Fumu Ela, Fumu Pinoni,42 Fumu Kenazi, Fumu Temani, Fumu Mibizara,43 Fumu Magidiyeli, na Fumu Iramu. Agha ni mafumu gha Edomu kuyana na vikaya vyawo mu charu chawo chakukhalamo.+ Esau ndiyo wiskewo wa Ŵaedomu.+


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Ulongozgi ku ŵamunthengwa na awo ŵandanjire mu nthengwa (1-16)
-
Khalilirani umo mukachemekera (17-24)
-
Awo ŵandanjire mu nthengwa na vyokoro (25-40)
7 Sono pakuyowoya za vinthu ivyo mukalemba, ntchiwemi kuti mwanalume waleke kukhwaska mwanakazi.
2 Kweni chifukwa cha kwandana kwa uzaghali, mwanalume waliyose waŵe na muwoli wake na wake+ ndipo mwanakazi waliyose waŵe na mfumu wake na wake.+
3 Mfumu wapeleke chakwenelera kwa muwoli wake, muwoli nayo wapeleke chakwenelera kwa mfumu wake.+
4 Muwoli walije mazaza pa thupi lake, kweni mfumu wake. Mwakuyana waka, mfumu nayo walije mazaza pa thupi lake, kweni muwoli wake.
5 Munganorananga yayi kwekha usange mwazomerezgana kuti mupature nyengo yakulombera. Pamanyuma mwizeso pamoza, mwakuti Satana waleke kulutilira kumuyezgani chifukwa cha kutondeka kujikora.
6 Nkhuyowoya ichi kuti nimuzomerezgani, kweni nkhumuŵikirani dango yayi.
7 Kweni nakhumbanga kuti mphanyi ŵanthu wose ŵanguŵa nga ndine. Kweni Chiuta wali kumupa waliyose chawanangwa chake,+ uyu mu nthowa iyi, munyake mu nthowa iyo.
8 Sono nkhuphalira awo ŵandanjire mu nthengwa na vyokoro, kuti ntchiwemi kuti ŵakhale nga umo ine niliri.+
9 Kweni usange ŵangajikora yayi, lekani ŵanjire mu nthengwa, chifukwa ntchiwemi kunjira mu nthengwa kuluska kugolera na makhumbiro.+
10 Ŵanthu ŵa pa nthengwa nkhuŵapa ulongozgi, ndine yayi kweni ni Fumu, kuti muwoli wangalekanga mfumu wake yayi.+
11 Kweni usange wamuleka, waleke kutengwa kunyake. Para apo cha, mbwenu wawelerane na mfumu wake. Ndipo mfumu wangamulekanga yayi muwoli wake.+
12 Kweni ku ŵanyake wose ndine nkhuyowoya, Fumu yayi,+ kuti: Usange mubali munyake wali na muwoli wambura kugomezga, kweni mwanakazi wakuzomera kukhala nayo, wangamulekanga yayi.
13 Usange mwanakazi wali na mfumu wambura kugomezga, kweni mwanalume wakuzomera kukhala nayo, wangamulekanga yayi mfumu wake.
14 Pakuti mfumu wambura kugomezga wakutuŵiskika chifukwa cha muwoli wake, ndipo muwoli wambura kugomezga wakutuŵiskika chifukwa cha mubali. Vilekenge kuŵa nthena, mphanyi ŵana ŵinu mbaukazuzi, kweni sono mbatuŵa.
15 Kweni usange wambura kugomezga wakufumako, mulekani wafumeko. Mubali panji mudumbu ngwakukakika yayi para vyaŵa nthena, kweni Chiuta wali kumuchemerani ku mtende.+
16 Iwe muwoli, wamanya wuli panji ungaponoska mfumu wako?+ Panji iwe mfumu, wamanya wuli panji ungaponoska muwoli wako?
17 Kweni nga umo Yehova wali kumupira waliyose chigaŵa chake, waliyose wendenge nthena kuyana na umo Chiuta wali kumuchemera.+ Ndipo nkhupeleka ulongozgi uwu ku mipingo yose.
18 Kasi munthu munyake wakachemeka apo wakaŵa wakukotoleka?+ Waleke kuzgoka wambura kukotoleka. Kasi munthu munyake wakachemeka apo wakaŵa wambura kukotoleka? Waleke kukotoleka.+
19 Ukotoli nkhanthu yayi, ndipo kuleka kukotoleka nkhanthu yayi,+ chakuzirwa nkhusunga malango gha Chiuta.+
20 Waliyose wakhale umo wakachemekera.+
21 Kasi ukachemeka apo ukaŵa muzga? Kufipa mtima yayi.+ Kweni usange ungafwatuka, sangirapo mwaŵi.
22 Pakuti waliyose uyo wakachemeka mu Fumu apo wakaŵa muzga ni mwanangwa kwa Fumu.+ Mwakuyana waka, uyo wakachemeka apo wakaŵa mwanangwa ni muzga wa Khristu.
23 Mukagulika na mtengo ukuru.+ Lekani kuŵa ŵazga ŵa ŵanthu.
24 Ŵabali, waliyose wakhale umo wakachemekera. Wakhale nthena pamaso pa Chiuta.
25 Sono pakuyowoya vya awo ŵandanjire mu nthengwa nilije dango lakufuma kwa Fumu, kweni nkhuyowoya umo ine nkhuwonera,+ pakuti Fumu yili kunilengera lusungu kuti niŵe wakugomezgeka.
26 Ntheura chifukwa cha masuzgo agho ghalipo, nkhughanaghana kuti ntchiwemi kuti munthu wakhale umo waliri.
27 Kasi uli wakukakika ku muwoli? Leka kukhumba kufwatuka.+ Kasi uli kusutuka ku muwoli? Leka kupenja mwanakazi.
28 Kweni usange unganjira mu nthengwa, ungananga yayi. Ndipo usange munthu uyo wandanjire mu nthengwa wanjira mu nthengwa, wananga yayi. Kweni awo ŵachita nthena ŵaŵenge na suzgo mu thupi lawo. Kweni ine nkhumuvikilirani.
29 Kweniso ŵabali, nkhumuphalirani kuti nyengo yakukhalako yafupiskika.+ Ntheura awo ŵali na ŵawoli ŵaŵenge nga ŵalije.
30 Awo ŵakulira nga ni awo ŵakulira yayi, ndipo awo ŵakusekelera nga ni awo ŵakusekelera yayi, kweniso awo ŵakugura nga ni awo ŵalije kanthu,
31 ndipo awo ŵakugwiliskira ntchito charu nga ni awo ŵakuchigwiliskira ntchito mwakukwana yayi, chifukwa vyakuchitika vya charu ichi vikusintha.
32 Nkhukhumba kuti muŵe ŵambura kwenjerwa. Mwanalume wambura kutora wakwenjerwa na vinthu vya Fumu, umo wangakondweskera Fumu.
33 Kweni mwanalume wakutora wakwenjerwa na vinthu vya charu,+ umo wangakondweskera muwoli wake,
34 ndipo ngwakugaŵikana. Kweniso, mwanakazi wambura kutengwa, na mwali, wakwenjerwa na vinthu vya Fumu,+ kuti waŵe mutuŵa pose paŵiri, mu thupi lake na mu mzimu wake. Kweni mwanakazi wakutengwa wakwenjerwa na vinthu vya charu, umo wangakondweskera mfumu wake.
35 Kweni nkhuyowoya nthena kuti imwe musange chandulo, nkhukhumba kumukakani goda yayi, kweni kumuchiskani kuti muchite icho ntchakwenelera na kuteŵetera Fumu nyengo zose kwambura nthimbanizgo.
36 Kweni usange munyake uyo wandanjire mu nthengwa wakuwona kuti vikumusuzga kukhala yekha, usange wajumpha pa uwukirano, wachite ichi: Mulekani wachite icho wakukhumba, wakwananga yayi. Ŵalekani ŵanjire mu nthengwa.+
37 Kweni usange munyake wakulondezga icho wadumura mu mtima wake ndipo palije icho chikumusoŵa, kweni wali na mazaza pa khumbo lake ndipo wadumura mu mtima wake kuti wanjirenge yayi mu nthengwa, wachitenge makora.+
38 Ntheura uyo wanjira mu nthengwa wachita makora, kweni uyo wandanjire mu nthengwa wachita makora chomene.+
39 Muwoli ngwakukakika pa nyengo iyo mfumu wake ngwamoyo.+ Kweni usange mfumu wake wagona tulo mu nyifwa, ni mwanangwa kutengwa kwa uyo wakukhumba, kweni mu Fumu pera.+
40 Kweni ine nkhuwona kuti waŵenge wakukondwa chomene usange wakhalenge umo waliri. Chifukwa nkhughanaghana kuti nane nili na mzimu wa Chiuta.
Tumizgani
Tumizgani
1 Ŵakorinte 7
Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
https://www.jw.org/finder?docid=1001061103&Book=46&Chapter=7&wtlocale=TB&srcid=share
Chitumbuka
mailto:?body=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D1001061103%26Book%3D46%26Chapter%3D7%26wtlocale%3DTB%26srcid=share&subject=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
NKHANI ZAKWAMBILIRA | KASI CIUTA WAKUMUGHANAGHANIRANI?
Kasi Ciuta Wakumughanaghanirani?
Davide wa mu Baibolo wakati: “Kweni ine nili waka, nili musauci [mukavu]; ndipouli Yehova wakunikumbuka [wakunighanaghanira.]” *
Kasi cikaŵa camahara kuti Davide wagomezge kuti Ciuta wakumughanaghanira? Kasi Ciuta wakumughanaghanirani imwe? Ŵanthu ŵanandi ŵakukayika usange Ciuta wakuŵaghanaghanira. Cifukwa wuli?
Cifukwa cimoza nchakuti Ciuta ngwapacanya comene pakuyaniska na ŵanthu. Para Ciuta wakulaŵiska mitundu ya ŵanthu pa caru capasi, ‘yikuŵa nga ni nthonyezi ya mu ciŵiya, na fuvu pa miyeso.’ (Yesaya 40:15) Munthu munyake wakati, “kungaŵa kujiŵikamo usange munthu wangayowoya kuti kuli Ciuta uyo wakumughanaghanira.”
Ŵanthu ŵanyake ŵakuwona kuti Ciuta wangaŵatemwa yayi cifukwa ca nkharo yawo yawakawaka. Doda linyake zina lake Jim, likati: “Kanandi nkhalombanga kwa Ciuta kuti wanovwire kuti niŵe wamtende na wakujikora, kweni nkhakwiyanga luŵiro. Ntheura nkhajiwonanga kuti ndine wakwananga comene, ndipo Ciuta wanganovwira yayi.”
Kasi Ciuta wali kutali comene mwakuti wakuleka na kutighanaghanira wuwo? Kasi wakutiwona wuli ise taŵanthu ŵakwananga? Palije uyo wangazgora mafumbo agha kwambura kuti Ciuta wavumbura. Ndipouli, Baibolo likutisimikizgira kuti Ciuta wali kutali cara ndipo wakutighanaghanira. Likuti: “Wali kutali cara na waliyose wa ise.” (Milimo 17:27) Mu nkhani zinayi zakulondezgapo, tiwonenge kuti Ciuta wakughanaghanira munthu waliyose payekha. Kweniso tiwonenge umo wakacitira na ŵanthu ŵanyake kale.
^ ndime 3 Salmo 40:17; Yehova ni zina la Ciuta umo Baibolo likuyowoyera.