text:
Sambiru 11
Kumbi Marangu Ngaku Chiuta Ngatitiwovya Wuli?
1. Nchifukwa wuli taŵanthu tikhumbika kurunguchizgika?
Mulengi widu ngwazeru kuruska isi. Iyu watitiŵanaŵaniya ukongwa chifukwa Mbawiskefwi achanju. Kweniso wakutilenga kuti tijimiyengi pakutija cha. (Yeremiya 10:23) Nge mwana yo wakhumbika kurunguchizgika ndi apapi ŵaki, isi tosi tikhumbika kurunguchizgika ndi Chiuta. (Yesaya 48:17, 18) Marangu ngo ngasanirika m’Bayibolo ngatitirunguchizga ndipu ichi nchawanangwa chakutuwa kwaku Chiuta.
Marangu ngaku Yehova ngatitisambiza vinthu vo tingachita kuti tije ndi umoyu wamampha pasonu panu ndipuso kuti tizisaniyi umoyu wambula kumala kunthazi. Asani Chiuta watitilunguchizga, titenere kukondwa ukongwa chifukwa chakuti iyu ndiyu wakutilenga.
2. Kumbi mazu ngaku Chiuta ngatitirunguchizga wuli?
Fundu zinyaki za m’Bayibolo zititilongo vo Chiuta wakhumba kuti tichitengi nyengu zinandi. Marangu nganyaki ngagwira nchitu pa vakuchitika vinyaki vapade. (Marangu 22:8) Titenere kugwiriskiya nchitu lusu lidu lakuziŵa vinthu kuti tivwisi umampha mo fundu yinyaki ya m’Bayibolo yititikambiya vo titenere kuchita. (Nthanthi 2:10-12) Mwakuyeruzgiyapu, Bayibolo lititisambiza kuti umoyu nchawanangwa chakutuwa kwaku Chiuta. Fundu yauneneska iyi yikhoza kutiwovya asani te kunchitu, panyumba ndipuso asani titenda.
3. Kumbi marangu ngaŵi ngakwamba ndi nanga?
Yesu wangukamba za marangu ngaŵi ngakuzirwa ukongwa. Dangu lakwamba lilongo kuti chilatu cha umoyu wa ŵanthu nkhuvwiya Chiuta, kumwanja ndi kumuteŵete mwakugomezgeka. Nyengu zosi titenere kukumbuka dangu ili asani tikhumba kusankha vakuchita. (Nthanthi 3:6) Ŵanthu wo alondo dangu ili pa umoyu wawu aja pa ubwezi ndi Chiuta, aja ndi likondwa lenechu kweniso azamulonde umoyu wamuyaya.
Dangu lachiŵi lingatiwovya kuti tije pa ubwezi wamampha ukongwa ndi anyidu. (1 Ŵakorinte 13:4-7) Kuti munthu wagwiriskiyi nchitu dangu ili watenere kuyezga mo Chiuta wachitiya ndi ŵanthu.
4. Kumbi marangu ngaku Chiuta ngatitiwovya wuli?
Marangu ngaku Chiuta ngasambiza mabanja mo chanju chingaŵawovye kuti ajengi mwakukoliyana. (Ŵakolose 3:12-14) Mazu ngaku Chiuta ngavikiriya so mabanja mwakungasambiza fundu yauneneska yakuti ŵanthu akutorana atenere kujaliya limoza kwa umoyu wawu wosi.
Kulondo fundu za m’Bayibolo kungativikiriya ukongwa pa umoyu widu. Mwakuyeruzgiyapu, mabwana nganandi ngatanja kulemba nchitu ŵanthu wo agwiriskiya nchitu fundu za m’Bayibolo pa umoyu wawu. Fundu izi zisazgapu kuchita vinthu mwauneneska ndipuso kugwira nchitu mwaphamphu. (Nthanthi 10:4, 26; Ŵahebere 13:18) Mazu ngaku Chiuta ngatitisambiza so kuti tikhorwengi ndi vinthu vakukhumbika vo te navu ndi kuwona kuti ubwezi widu ndi Chiuta ndiwu wakuzirwa ukongwa kuruska katundu.
Kugwiriskiya nchitu marangu ngaku Chiuta kungavikiriya so umoyu widu. (Nthanthi 14:30; 22:24, 25) Mwakuyeruzgiyapu, kuvwiya dangu laku Chiuta pa nkhani yakuroŵe kungativikiriya ku matenda ngakofya kweniso ngozi. (Nthanthi 23:20) Yehova watitikanizga cha kumwa moŵa kweni wakamba kuti tingamwanga mwakujumpha mwesu cha. (Sumu 104:15; 1 Ŵakorinte 6:10) Marangu ngaku Chiuta ngatitiwovya mwakutisambiza kuti titcheŵengi ndi vo tichita kweniso vo tiŵanaŵana. (Sumu 119:97-100) Kweni Akhristu auneneska avwiya marangu ngaku Chiuta ndi chilatu chakuti ngaŵawovyi ŵaka pe cha. Yiwu achita ivi kuti atumbiki Yehova.
Ziŵani Vinandi
Kuja ndi Umoyu Wakukondweska Chiuta
Tingamukondwesa Yehova. Ndipu mungaja nayu pa ubwezi.
Wonani Umoyu Nge mo Chiuta Watiwuwone
Kumbi Chiuta watiyiwona wuli nkhani yakutuzga ndopa, kuŵikika ndopa ndipuso umoyu wa nyama?
Pemphani Kuti Munthu Wasambirengi Namwi Bayibolu
Pemphani kuti munthu wasambirengi namwi Bayibolu kwawezi pa malu ndi nyengu yo mungayanja.


c: text/html

text:
Sambiru 5
Khumbu Laku Chiuta la Charu Chapasi
1. Kumbi Chiuta wakulengiyanji charu chapasi?
Yehova wakutipaska charu kuti uje muzi widu. Chiuta wangulenga Adamu ndi Eva kuti azazi kuchanya cha, chifukwa ndipu walenga kali angelu akwenere kuja kuchanya. (Jobu 38:4, 7) Kweni Chiuta wanguŵika ŵanthu akwamba yaŵa mu paradayisu wakutowa yo wadanikanga kuti munda wa Edene. (Chiyambo 2:15-17) Yehova wanguŵapaska mwaŵi wakuti akondwengi ndi umoyu wambula kumala pacharu chapasi limoza ndi ŵana ŵawu.
Pakwamba, munda wa Edene pe ndiwu wenga paradayisu. Ŵanthu akwamba akhumbikanga kuzaza charu chapasi ndi mphapu yawu. Mukuluta kwa nyengu, akhumbikanga kuthereska charu chosi ndi kuchipanga paradayisu. (Chiyambo 1:28) Charu chazamunangika cha. Ŵanthu ajengepu nge muzi wawu nyengu zosi.
2. Kumbi nchifukwa wuli charu che paradayisu cha sonu?
Adamu ndi Eva angumuvwiya cha Chiuta, ndichu chifukwa chaki Yehova wanguŵatuzgamu m’munda. Paradayisu wangumaliya penipo ndipu palivi munthu yo wangumuwezgiyapu. Bayibolo likamba kuti: “Charu chapasi chaperekeka mu janja la ŵaheni.”—Jobu 9:24.
Kumbi Yehova wakuleka kuchitiya ŵanthu vo wakhumbanga pakwamba? Awa! Iyu ngwanthazizosi ndipu palivi cho chingamutonda. (Yesaya 45:18) Wazamuwezge mtundu wa ŵanthu pa umoyu wo wakhumbanga pakwamba.
3. Kumbi Paradayisu wazamuwezgekiyapu wuli?
Paradayisu wazamuweriyapu so pacharu chapasi asani Yesu waziyamba kuwusa nge Fumu yaku Chiuta. Pa nkhondu yo yidanika kuti Aramagedoni, Yesu wazamulongozga angelu aku Chiuta pakutuzgapu ŵanthu wosi wo asuska Chiuta. Pavuli paki, Yesu wazamumanga Satana kwa vyaka 1,000. Ŵanthu aku Chiuta azamupona pa nkhondu iyi chifukwa chakuti Yesu wazakuŵalongozga ndi kuŵavikiriya. Yiwu azamukondwa ndi umoyu mu Paradayisu pacharu chapasi.
4. Kumbi masuzgu ngazamumala zukwanji?
Kumbi Chiuta wazamutuzgapu zukwanji masuzgu pacharu? Yesu wangupereka “chisimikizgu” cho chazamulongo kuti charu chepafupi kumala. Asani vinthu vo vichitika pacharu mazuŵa nganu vingalutiriya, ŵanthu akhoza kumala kweniso vilongo kuti tija m’mazuŵa nga “umari wa mgonezi.”
Pa nyengu yo Yesu wazamuwusiya kwa vyaka 1,000 pacharu chapasi, wazamutuzgapu masuzgu ngosi. (Yesaya 9:6, 7; 11:9) Kweniso, Yesu wazamuja Mura wa Asembi ndi kuzifufuta maubudi ngosi nga ŵanthu wo atanja Chiuta. Ivi vilongo kuti Chiuta wazamutuzgapu matenda, ukoti ndi nyifwa kuporote mwaku Yesu.
5. Mbayani wo azamuja mu Paradayisu yo watuza?
Ŵanthu wo avwiya Chiuta ndiwu azamuja mu Paradayisu. (1 Yohane 2:17) Yesu wangutuma akumulondo ŵaki kuti akapenjipenji ŵanthu akufwasa ndi kuŵasambiza vo angachita kuti Chiuta waŵayanji. Mazuŵa nganu Yehova wasambiza ŵanthu mamiliyoni nganandi vo angachita kuti azisere mu Paradayisu yo watuza. (Zefaniya 2:3) Ku Nyumba za Ufumu za Akaboni aku Yehova, ŵanthu asambira mo anthurumi angachitiya umampha vinthu ndi awolu ŵawu kweniso ŵana, ndipuso mo anthukazi angachitiya umampha vinthu ndi arumu ŵawu kweniso ŵana. Apapi ndi ŵana asope pamoza ndi kusambira mo angayanduliya ndi uthenga wamampha.
Ziŵani Vinandi
Kumbi Chilatu Chaku Chiuta cha Charu Chapasi Nchakuti Wuli?
Kumbi chilatu chaku Chiuta cha charu chapasi chazamufiskika? Nanga chazamufiskika zukwanji?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Muyezengi Ŵanthu Wo Wenga pa Ubwezi ndi Yehova
“Ubwezi ndi Yehova ngwakuŵeniwo atimuwopa.”—SUMU 25:14.
SUMU: 27, 21
1-3. (a) Ntchifukwa wuli tingasimikiza kuti tingaja pa ubwezi ndi Chiuta? (b) Kumbi tikambisanengi ŵanthu naŵa mu nkhani iyi?
MU BAYIBOLU, Abrahamu wazumbulika katatu kuti wenga mubwezi waku Chiuta. (2 Mik. 20:7; Yes. 41:8; Yak. 2:23) Ndiyu pe mu Bayibolu yo wazumbulika kuti wenga mubwezi waku Chiuta. Kweni kumbi titenere kuŵanaŵana kuti Abrahamu pe ndiyu wenga mubwezi waku Yehova? Awa. Chifukwa Bayibolu likamba kuti munthu weyosi wangaja mubwezi waku Chiuta.
2 Mu Bayibolu mwe anthurumi ndi anthukazi anandi wo awopanga Yehova, amugomezanga ndipuso ŵenga nayu pa ubwezi. (Ŵerengani Sumu 25:14.) Anthurumi ndi anthukazi yaŵa, ŵe mu gulu la “mtambu ukulu wa akaboni” wo wakutumika Paulo wangukamba. Wosi ŵenga mabwezi ngaku Chiuta.
3 Tiyeni tikambisanepu za ŵanthu atatu wo ŵenga pa ubwezi ndi Yehova. Tikambisanengi zaku (1) Ruti yo wenga choko chakugomezeka chaku Moabu, (2) Hezekiya yo yenga Fumu yamampha ya Yuda, ndipuso (3) Mariya anyina aku Yesu, wo ŵenga akujiyuyuwa. Kumbi ŵanthu ŵenaŵa anguchita wuli kuti aje pa ubwezi ndi Chiuta? Ndipu isi tingasambiranjipu?
WANGULONGO CHANJU CHIKULU
4, 5 Ndi nkhani wuli yakusuza yo Ruti wakhumbikanga kusankha, ndipu ntchifukwa wuli yenga yakusuza? (Wonani chithuzi cho che papeji 13.)
4 Naomi ndi akumwana ŵaki ŵaŵi, Ruti ndi Oropa atuwanga ku Moabu alutanga ku Yisraele. Ŵeche munthowa, Oropa wanguwere kwaki ku Moabu. Kweni Naomi wangukhumbisisa kuluta kwawu ku Yisraele. Iyu wenga ndi Ruti. Ruti wakhumbikanga kusankha kuwere kwaki ku Moabu pamwenga kuluta ndi Naomi ku Betelehemu. Iyi yenga nkhani yakusuzga ukongwa kusankha.
5 Abali aku Ruti ŵenga ku Moabu. Yiwu atingi akamuwovyengi. Ku Moabu ndiku kwenga kwaki. Iyu wanguziŵiliya midawuku, chineneru ndi ŵanthu ŵa ku Moabu. Kweni ku Betelehemu ko alutanga kwengavi vosi ivi. Ndipu Naomi wangumukambiya kuti waje ku Moabu. Iyu wawopanga kuti wamutondeka kumusaniliya munthurumi ndi nyumba yakuti wakajengemu. Kumbi Ruti watingi wachitengenji? Nayu watingi wachitengi vo Oropa wanguchita. Watingi waŵeliyengi ku “ŵanthu ŵaki ndi achiuta ŵaki.” (Ruti 1:9-15) Kumbi Ruti wanguwere ku achiuta aboza wo ŵanthu a mu charu cha kwaki asopanga? Awa.
6. (a) Kumbi Ruti wangusankhanji? (b) Ntchifukwa wuli Bowazi wangukamba kuti Ruti wangubisama kusi ku mapapa ngaku Yehova?
6 Viwoneka kuti Ruti wanguziŵa Yehova kutuliya ku murumu waki pamwenga kwaku Naomi. Yehova wenga nge achiuta aku Moabu cha. Ruti waziŵanga kuti Yehova ngwakwenere kumusopa ndipuso kumuyanja. Kweni kuziŵa ŵaka kwenga kwakukwana cha. Ruti wakhumbikanga kusankha pakati pa achiuta aku Moabu ndi Yehova. Kumbi wasankhengi Yehova? Ruti wangusankha mwazeru. Wangukambiya Naomi kuti: “Ŵanthu amtundu winu akaŵanga ŵanthu amtundu wangu, ndipu Chiuta winu wakaŵanga Chiuta wangu.” (Ruti 1:16) Ruti wamuyanjanga Naomi, kweni chakukondwesa ukongwa ntchakuti wayanjanga Yehova ndi mtima wosi. Ndipu Bowazi wangumulumba Ruti chifukwa cha kubisama kusi ku mapapa ngaku Yehova. (Ŵerengani Ruti 2:12.) Ivi vititikumbusa kamwana kakayuni ko kabisama kusi ku mapapa nga anyina wo angakavikiliya. (Sumu 36:7; 91:1-4) Ndimu Yehova wenge kwaku Ruti. Iyu wangumutumbika chifukwa cha chivwanu chaki. Ndipu Ruti wangudandawulapu cha chifukwa cha vo wangusankha.
7. Kumbi ntchinthu wuli cho chingawovya ŵanthu wo aziŵaniza kuti ajipereki kwaku Yehova?
7 Anandi atimuziŵa Yehova, kweni aziŵaniza kuti abisami kwaku iyu. Yiwu akhumba cha kubatizika. Asani muziŵaniza kuti mubatiziki, mutenere kujifumba chifukwa cho muchitiya viyo. Munthu weyosi we ndi chiuta yo watimuteŵete. (Yos. 24:15) Mungachita umampha kusankha kuteŵete Chiuta waunenesa. Kujipereka kwaku Yehova ndi nthowa yimoza yakulongore kuti mutimugomeza. Iyu wakuwovyeningi pa masuzu ngo mungakumana nangu kweniso kuti mufiski vo mwasankha. Ivi ndivu Chiuta wanguchitiya Ruti.
‘WANGUDEMETERE KWAKU YEHOVA’
8. Kumbi Hezekiya wangukuliya mu banja la mtundu wuli?
8 Mwakupambana ndi Ruti, Hezekiya wanguwiya mu mtundu wo wateŵetiyanga Yehova mwakugomezeka. Kweni mbayisraele wosi cha wo ateŵetiyanga Yehova. Mwakuyeruzgiyapu, Fumu Ahazi, awiski aku Hezekiya, ateŵetiyanga Yehova cha. Fumu yiheni yeniyi, yinguchitisa kuti a Yuda ayambi kusopa angoza ndipu yachitanga vinthu viheni mu nyumba yakusopiyamu yaku Yehova yo yenga ku Yerusalemu. Yinguwotcha so ŵana ŵaki anyaki pa motu ndi chilatu chakuti yipereki sembi kwa achiuta aboza. Hezekiya wangulereke mu banja liheni ukongwa.
9, 10. (a) Ntchifukwa wuli chatingi chiŵengi chipusu Hezekiya kukwiyiya Yehova? (b) Ntchifukwa wuli titenere cha kukwiyiya Chiuta? (c) Kumbi nkharu yidu yithemba mo apapi ŵidu akutilere?
9 Chatingi chiŵengi chipusu Hezekiya kukwiyiya Chiuta chifukwa cha mo wangukuliya. Ŵanthu anyaki aŵanaŵana kuti ŵe ndi chifukwa chakuvwika ‘chakukwiyiya Yehova’ ndi gulu laki. Aŵanaŵana viyo chinanga kuti masuzu ngo akumana nangu ngamana kuyeruziya ndi ngo wangukumana nangu Hezekiya. (Nthanthi 19:3) Anyaki awona kuti mbakutondeka chifukwa cha mo apapi ŵawu akuŵalere. Aŵanaŵana kuti nawu achitengi vinthu viheni vo apapi ŵawu achitanga. (Ezek. 18:2, 3) Kumbi uwu mbunenesa?
10 Awa. Tikamba viyo chifukwa cha vo Hezekiya wanguchita. Palivi chifukwa chakuvwika chakukwiyiya Yehova, chifukwa ndiyu cha wachitisa masuzu ngo ngachitika mu charu. (Jobu 34:10) Mbunenesa kuti ŵana angatoliyaku vinthu vamampha pamwenga viheni vo apapi ŵawu achita. (Nthanthi 22:6; Ŵakol. 3:21) Kweni nkharu ya munthu yithemba mo apapi ŵaki akumulere cha. Tosi Yehova wakutipasa wanangwa wakusankha. Tingasankha tija vo tikhumba kuchita. (Mar. 30:19) Kumbi Hezekiya wanguwugwirisiya wuli ntchitu wanangwa uwu?
11. Ntchifukwa wuli Hezekiya yenga fumu yamampha ukongwa?
11 Chinanga kuti awiski aku Hezekiya yenga fumu yiheni ukongwa, kweni Hezekiya yenga fumu yamampha ukongwa. (Ŵerengani 2 Ŵakaronga 18:5, 6.) Awiski achitanga vinthu viheni, kweni iyu wangukhumba cha kulondo vo awiski achitanga. Wangusankha kuvwisiya kwa achimi aku Yehova nge Yesaya, Mika ndi Hoseya. Wavwisiyanga ukongwa ulongozi wawu. Mwaviyo, Hezekiya wangunoza vinthu vo awiski angunanga. Wangutowesa nyumba yakusopiyamu, wangupeleka sembi yakupepeske uheni wo ŵanthu achitanga kweniso wanguphwanya achiuta aboza. (2 Mik. 29:1-11, 18-24; 31:1) Senakaribu fumu ya ku Asiriya yati yayukiya Yerusalemu, Hezekiya wangulongo kuti wenga ndi chiganga kweniso chivwanu. Iyu wanguthemba Chiuta ndipu wangukambiya ŵanthu ŵaki kuti angachitanga mantha cha. (2 Mik. 32:7, 8) Pa nyengu yinyaki, Hezekiya wangujikweza. Kweni Yehova wati wamuchenya, wangujiyuyuwa ndipu wangulapa. (2 Mik. 32:24-26) Ivi vilongo kuti Hezekiya wangukhumba cha kuti walondo nkharu yiheni ya awiski. M’malu mwaki, wangulongo kuti wenga mubwezi waku Yehova. Ndimu nasi titenere kuchitiya.
12. Kumbi ŵanthu anandi mazuŵa nganu alongo wuli kuti mbabwezi aku Yehova, nge mo Hezekiya wanguchitiya?
12 Chifukwa chakuti ŵanthu mazuŵa nganu mbankhaza kweniso alivi chanju, tizizwa cha kuti ŵana anandi akuwa kwambula kuŵaphwere pamwenga kuyanjika ndi apapi ŵawu. (2 Tim. 3:1-5) Chinanga kuti Akhristu anandi mazuŵa nganu angulereka umampha cha ndi apapi ŵawu, kweni akusankha kukolana ubwezi ndi Yehova. Nge mo Hezekiya wanguchitiya, nawu alongo kuti nkharu ya munthu yithemba mo wakulereke cha. Chiuta wakutipasa wanangwa wakusankha. Tingasankha kumutumbika ndi kudemetere kwaku iyu, nge mo Hezekiya wanguchitiya.
“NDE KAPOLU WAKU YEHOVA”
13, 14. Ntchifukwa wuli ntchitu yo Mariya wangupasika yenga yakusuza ukongwa, kweni iyu wangumumuka wuli Gabriele?
13 Pati pajumpha vyaka vinandi Hezekiya wati wafwa, munthukazi munyaki zina laki Mariya nayu wangukolana ubwezi ndi Yehova. Chiuta wangumupasa ntchitu yapade. Wangumukambiya kuti waŵengi ndi nthumbu ndipu wabalengi ndi kulera Mwana waku Chiuta. Yehova watenere kuti wamuyanjanga kweniso wamugomezanga ukongwa Mariya pakumupasa uteŵeti uwu. Kumbi Mariya wanguchita wuli wati wavwa ntchitu yo wangupasika?
14 Kanandi tikamba waka za mwaŵi wo Mariya wenga nawu, kweni tiŵanaŵaniyapu cha vinthu vinyaki vo wafipanga navu mtima. Mwakuyeruziyapu, mungelu Gabriele wangumukambiya kuti waŵengi ndi nthumbu kwambula kugonana ndi munthurumi. Kweni Gabriele wanguŵakonkhose cha nkhani iyi abali aku Mariya ndi ŵanthu anyaki wo wajanga nawu pafupi. Panyaki Mariya wafipanga mtima kuti ŵanthu amuwonengi wuli kuti we ndi nthumbu yambula munthurumi. Akhumba wafipinga so mtima ndi Yosefe, yo angupangana kuti atoranengi. Kumbi watingi wakamukonkhosiyengi wuli kuti wakavwani kuti wachita uleŵi cha chinanga kuti we ndi nthumbu? Kweniso, Mariya wenga ndi ntchitu yikuru yakulera Mwana waku Chiuta. Tiziŵa vosi cha vo Mariya wafipanga navu mtima, kweni tiziŵa vo wangumuka Gabriele. Iyu wangukamba kuti: “Nde kapolu waku Yehova. Vichitiki kwaku ini nge mo mwakambiya.”
15. Ntchifukwa wuli tingakamba kuti Mariya wenga ndi chivwanu chikulu?
15 Vo Mariya wangukamba vilongo kuti wenga ndi chivwanu chikuru ukongwa. Nge mo kapolu wachitiya, iyu wenga wakunozeka kuchita chechosi cho Yehova wangakamba. Wenga ndi chigomezu kuti Yehova wamuphweriyengi ndi kumuvikiliya. Kumbi Mariya wangutuwa nachu pani chivwanu ichi? Taŵanthu tichita kuwa nachu cha chivwanu. Kweni tituŵa nachu asani tiŵikapu mtima kusambira Bayibolu kweniso asani tipempha Chiuta kuti watumbiki vo tichita. (Ŵag. 5:22; Ŵaef. 2:8) Kumbi pe ukaboni wakulongo kuti Mariya waŵikangapu mtima kuti waje ndi chivwanu chanthazi? Hinya, ukaboni ulipu. Tiyeni tikambiskani mo wavwisiyanga asani munthu walongoro nayu kweniso vo wakambanga.
16. Kumbi ntchinthu wuli cho chilongo kuti Mariya wavwisiyanga ukongwa?
16 Kumbi Mariya wavwisiyanga wuli? Bayibolu likamba kuti “munthu weyosi waŵengi mupusu kuvwa, wazikirengi pakulongoro.” (Yak. 1:19) Kumbi Mariya wavwisiyanga asani anyaki aŵereŵeta? Hinya. Bayibolu lilongo kuti iyu wavwisiyanga ukongwa vinthu vakukwasana ndi Yehova ndipu waŵanaŵaniyangapu ukongwa asani wavwa vinthu ivi. Mwakuyeruziyapu, Yesu wati wawaku, aliska a viŵetu anguza kwaku Mariya kuzimukambiya uthenga wo mungelu wanguŵakambiya. Pavuli paki, Yesu wati wafika vyaka 12, wangukamba chinthu chinyaki cho Mariya wanguzizwa nachu. Posi paŵi, Mariya wanguvwisiya, kusunga mumtima ndi kuŵanaŵaniyapu ukongwa vo wanguvwa.
17. Kumbi vo Mariya wangukamba vilongonji?
17 Kumbi Mariya wakambanganji? Mu Bayibolu mwe mazu ngamanavi ngaku Mariya. Mazu ngatali ukongwa pa mazu ngosi ngo Mariya wangukamba ngasanirika pa Luka 1:46-55. Vo Mariya wangukamba pa lemba ili vilongo kuti wangaziŵanga umampha Malemba. Mazu ngaki ngayanana ndi ngo Hana, nyina waku Samuele, wangukamba mu pempheru. (1 Sam. 2:1-10) Viwoneka kuti mazu nganandi ngo Mariya wangukamba wangungato mu Malemba. Ivi vilongo kuti wayanjanga kulongoro vinthu vauzimu vo wangusambira kwaku Yehova mubwezi waki.
18. Kumbi tingamuyezga wuli Mariya?
18 Nge mo wanguchitiya ndi Mariya, nasi nyengu zinyaki Yehova wangatipasa uteŵeti wo tingawuwona kuti ngwakusuza. Nasi titenere kujiyuyuwa, kuzomera uteŵeti wo tapasika ndi kugomeza kuti Yehova watiwovyengi nge mo Mariya wanguchitiya. Tingayezga so chivwanu chaku Mariya asani tivwisiya ukongwa kwaku Yehova ndi kuŵanaŵaniyapu vo tavwa vakukwaskana ndi iyu kweniso khumbu laki. Pavuli paki, titenere kukambiyaku anyidu vo tavwa.
19. Kumbi ntchinthu wuli cho chichitikengi asani tiyezgengi ŵanthu achivwanu wo akulembeka mu Bayibolu?
19 Ndiyani yo wangakayikiya kuti Ruti, Hezekiya ndi Mariya ŵenga mabwezi ngaku Yehova, nge mo wenge Abrahamu? Pe so “mtambu ukuru ŵa akaboni” ndi ŵanthu anyaki anandi akugomezeka wo angukolana ubwezi ndi Chiuta. Tiyeni tilutirizi kuyezga ŵanthu achivwanu ŵenaŵa. (Ŵah. 6:11, 12) Asani ndimu tichitiyengi, tiŵengi abwezi aku Yehova kwamuyaya. Iyi ndi mphotu yikuru ukongwa.


text:
Kumbi Akaboni aku Yehova Agomezga Kuti Vinthu Vosi Vikulengeka M’mazuŵa 6 chayingu?
Awa. Mbuneneska kuti Akaboni aku Yehova agomezga kuti Chiuta ndiyu wakulenga chechosi. Kweni tigomezga cha kuti vinthu vikulengeka m’mazuŵa 6 chayingu. Chifukwa wuli? Chifukwa vo ŵanthu wo agomezga kuti vinthu vosi vikulengeka m’m’mazuŵa 6 chayingu akamba, visuskana ndi fundu za m’Bayibolo. Tiyeni tikambiskani vinthu viŵi:
Utali wa mazuŵa 6 ngo Chiuta wakulenge vinthu. Ŵanthu wo agomezga kuti charu chikulengeka m’mazuŵa 6 chayingu awona kuti Chiuta wangumaliza kulenga vinthu vosi m’mazuŵa 6 nga maora 24. Kweni m’Bayibolo mazu ngakuti “zuŵa” ngangang’anamuwa nyengu yitali.
—Chiyambo 2:4; Sumu 90:4.
Vyaka vo vajumphapu kutuliya po charu chikulengeke. Ŵanthu wo agomezga kuti vinthu vikulengeka m’mazuŵa 6 chayingu awona kuti pajumpha vyaka masauzandi ngamanavi kutuliya po charu chikulengeke. Kweni Bayibolo likamba kuti charu chapasi ndi kuchanya vikujaku mazuŵa 6 ngakulenge vinthu ngechendayambi. (Chiyambo 1:1) Ndichu chifukwa chaki, Akaboni aku Yehova atiŵasuska cha asayansi wo akamba kuti charu chitenere kuti chaja vyaka mabiliyoni nganandi.
Chinanga kuti Akaboni aku Yehova agomezga kuti vinthu vikuchita kulengeka, kweni asuska vinthu vosi cha vo asayansi akamba. Tigomezga kuti vinthu vauneneska vo asayansi akamba vikoliyana ndi fundu za m’Bayibolo.
Ziŵani Vinandi
Kumbi Bayibolo Lisambizanji Weniukongwa?
Bayibolo Ndi Buku Lakutuwa Kwaku Chiuta
Kumbi Bayibolo lingakuwovyani wuli kuti mumalani ndi masuzu? Nchifukwa wuli tingagomezga mauchimi ngaki?


text:
Nkhani Mchitumbuka yikupenja munthu panji gulu la ŵanthu awo ŵana luso kuti ŵapike mwaŵi wakutumphula luso lawo.
Pali mwaŵi wakuti luso linu litumphuke panji liwonekele ku ŵa Malawi wose kwizila mu ndondomeko iyo ŵa Nkhani Mchitumbuka ŵakhazikiska.
Umo vendelenge
Munthu uyo wawoneska luso ilo iye walinalo mbwenu lipangiskenge kuti ŵa Nkhani Mchitumbuka ŵamovwile kweneso ŵagwilenge naye ntchito lumoza pakwenda naye muma boma kweneso ku vyalo vinyake kuti luso lake liye pa nthazi.
Mwaŵi uwu ngwa waliyose kwali ni gulu kwene lileke kujumphila pa ŵanthu 15.
Mitundu ya luso
Ŵa Nkhani Mchitumbuka kwasono pano ŵakulonda luso nthena:
- Kwimba panji choir
- Drama panji zgalo zavisambizgo
- Milangwe panji zgalo zamasangulusko
Nyengo zinyake panji imwe muna luso ilo ise talizunula chaa mbwenu namwe tikhwaskeni kuti tiwone umo tingachitila.
Mwaŵi uwu wiza chifukwa pali ŵanthu ŵanyake panji gulu likutondeka kutukuluka chifukwa pakukola ŵalije.
Nkhani Mchitumbuka yikamba nikale kupeleka wovwili ndipo chiyezgelelo chiwemi ni mathumba gha cement agho ghakapelekeka ku mpingo wa CCAP ku Dowa kufupi na Dzaleka.
Kweneso kwasono pano yili kalikiliki kuyendeska ndondomeko ya Solora CCAP kuti yifumye DVD ndipo ivi viwonekenge pala mpingo uwu uwo uli mu Mzimba Solora uwoneskenge nadi luso ku nkhwantha zakumanya kutola vithuzi pa sinema.
Pali mwaŵi wakuti munthu panji gulu ilo litolekenge mbwenu lizamulutaso ku chalo cha Zimbabwe kukasazgilapo luso lawo.
Sono phindu la Nkhani Mchitumbuka lili mphani pa program iyi?
Ŵa Nkhani Mchitumbuka ŵamubwelekaninge ndalama izo ziyendeskelenge vinthu vose mpaka apo imwe luso linu layamba kubaba vipaso ivo vizamugulisika kuwezga chikwelete icho mukabwekeka pambele imwe mwaŵeneko mundayambe kulya.
Ntchito yili yose ŵapangenge mba Nkhani Mchitumbuka kuyambila sponsoring mpaka marketing.
Mwaŵi uwu ngwa zgama wakuchita kufukula na mawoko chifukwa ntchipusu yayi kutumphula luso la munyako.
Nkhani Mchitumbuka sono yalekezga dankha kovwila za malata panji cement ku ma Church agho ngakusuzgika ndipo sono yikupanga dankha za awo ŵana luso lapadela.
Tikhwaskeni pa:
Whatsapp iyi +265 880 599 750. Nambala iyi nja whatsapp pela.
Ntchilato cha Nkhani Mchitumbuka kuti chitolengepo chigaŵa pakuwovwila ŵa Malawi.
Comments
Powered by Facebook Comments


text:
KASI BAIBOLO LIKUSAMBIZGACHI? (VYAKOVWIRA PAKUSAMBIRA)
KASI BAIBOLO LIKUSAMBIZGACHI?
Kasi Yesu Khristu Ni Njani? (Chigaŵa 3)
Nkhani iyi yafuma mu buku la Kasi Baibolo Likusambizgachi Chomenechomene? mutu 4.
Kasi Yesu apo wakaŵa pa charu chapasi, wakalongora mikhaliro wuli, ndipo mikhaliro iyi yikavumbura vichi vya Adada ŵake? Penja mazgoro.
Vinyake
Koleskani Kusopa Kwaunenesko (Chigaŵa 1)
Kasi Chiuta wakuzomerezga kukondwelera zuŵa lakubabikira, maholide gha matchalitchi, na vikozgo pakusopa? Kasi Baibolo likuti wuli pa nkhani iyi?
Kusopa Uko Chiuta Wakuzomerezga (Chigaŵa 2)
Kasi ntchakukwana kugomezga waka kuti Chiuta waliko? Panji paliso vinyake ivyo awo ŵakumusopa ŵakwenera kuchita?
Kusopa Uko Chiuta Wakuzomerezga (Chigaŵa 1)
Kasi visopa vyose vikukondweska Chiuta? Usange yayi, kasi ungachimanya wuli chisopa chaunenesko? Ghanaghanira ivyo Baibolo likusambizga kweniso ivyo ukugomezga.


text:
MTWE 13
Yindimba Yangayikusamsangalasya Mlungu
“Mlinjeje kulijiganya yakwasangalasya Ambuje.”
1. Ana Yehofa akusiŵalongolela ŵandu ŵatuli kwa jwalakwejo, soni ligongo cici ŵanduwo akusosekwa kuŵa ŵakalamuka kuti alolecesyeje yindu yakumsangalasya Mlungu?
YESU ŵaŵecete kuti, “Ŵakulambila ŵasyesyene tacalambila Atati mwakulongoleledwa ni msimu, soni usyesyene, pakuŵa Atati akusasosa ŵandu ŵati mpela ŵelewo kuti amlambileje.” (Yohane 4:23, NW) Yehofa papatile ŵandu ŵati m’yiyi, mpela muŵapatile wawojo, akusiŵalongolela kwa jwalakwe, soni kwa Mwanagwe. (Yohane 6:44) Nambo ni akusatucimbicisya wuli! Nambope, ŵandu ŵakusanonyela usyesyene wa m’Baibulo akusosekwa ‘kulijiganya yakwasangalasya Ambuje,’ ligongo Satana ali msyene kulambusya.
2. Ana Yehofa akusiŵawona mwatuli ŵandu ŵakusapwatikanya kulambila kusyesyene ni kulambila kwawunami?
2 Kwende tulole yayatendekwe ciŵandika Litumbi lya Sinayi, Ayisalayeli paŵamsalile Aloni kuti ŵapanganyicisye mlungu. Ligongo lya kumkanganicisya, Aloni ŵakundile kupanganya mwanace jwa ng’ombe jwa golidi juŵatiga akwimila Yehofa. Kaneko jwalakwe ŵatite, ‘Malaŵi kwana cindimba cakwacimbicisya Ambuje.’ Ana Yehofa ŵayiweni kuŵa yangali kandu naga jemanjajo akupwatikanya kulambila kusyesyene ni kulambila kwawunami? Iyayi. Jwalakwe ŵawuleje ŵandu ciŵandika 3,000 ŵaŵalambilaga ciwanicisyo. (Eksodo 32:1-6, 10, 28) Ana pelepa tukulijiganya cici? Naga tukusaka kuti tulisunjeje m’cinonyelo ca Mlungu, tukusosekwa kuti ‘tukakwaya kandu kangaswejela,’ soni tuŵeje ŵakulipeleka mnope kwa Yehofa.
3, 4. Ligongo cici tukusosekwa kupikanicisya yajikusasala Baibulo patukuganicisya ya misyungu ni yindimba yakumanyika mnope ya m’cilamboci?
3 Yakutesya canasa yili yakuti, paŵawile ŵandumetume, ŵaŵaliji mpela cakulepekasya kuti ŵandu akasepuka, ŵandu ŵaŵalikolangaga kuŵa Aklistu nambo ŵanganawunonyelaga usyesyene, ŵatandite kutenda misyungu, yindimba, soni kusangalalila nawo masiku ga yindimba. Yeleyi ŵayikolangaga kuti yili ya Ciklistu. (2 Atesalonika 2:7, 10) Pakulijiganya yakwamba yindimbayi, calole kuti ngayikulosya msimu wa Mlungu, nambo msimu wa cilambo. Kusala yisyene yindimba yosope ya kucilambo yikusalandana pa ngani jakuti: Yikusaŵa yakwamba kusaka kusangalasya cilu, kulimbikasya kulambila kwawunami, soni yamisimu yayili yimanyilo yekulungwa ya ‘Babiloni Jwamkulungwa.’ * (Ciunukuko 18:2-4, 23) Akumbucilesoni kuti Yehofa ŵayiweni jika muyatandile yitendo yakusakala ya dini jawunami, kwajatandile misyungu jajili jakuwanda moŵa agano. Mwangakayicila, lelo jino jwalakwe akusayiwonasoni yindimbayi kuŵa yakulemweceka. Ana m’weji ngatukusosekwa kuyiwonaga yinduyi mpela mwakusayiwonela Yehofa?
4 M’weji Aklistu, tukusamanyilila kuti yindimba yine ngayikusamsangalasya Yehofa. M’yoyo, tukusosekwa kusimicisya mumtima mwetu kuti tukatendaga nawo yindimbayi atamose panandi. Kulolasoni ligongo lyakwe Yehofa akusayiŵenga yindimbayi, mpaka kutukamucisye kuti tukacenga yatwasimicisye, soni kuti tujendelecele kuŵa m’cinonyelo ca Mlungu.
CINDIMBA CA KULAMBILA LYUŴA ŴACICENJILE LINA KUŴA CINDIMBA CA KUPAGWA KWA YESU
5. Ana ligongo cici mpaka tusimicisye kuti Yesu nganapagwa pa 25 December?
5 Baibulo jangasala ya cindimba ca lisiku lyakupagwa kwa Yesu. Soni, lisiku lisyesyene lyaŵapagwile Yesu lyangamanyika. Atamose yili m’yoyo, mpaka tuŵe ŵakusimicisya kuti jwalakwe nganapagwa pa 25 December, ligongo kwaŵapagwileko kwaliji kwakusisima mu ndaŵi jeleji. * Yaŵalembile Luka mpaka yitukamucisye kusimicisya yeleyi. Jwalakwe ŵalembile kuti, pa ndaŵi jaŵapagwaga Yesu, ‘ŵakucinga yilango ŵatamaga mwitinji cilo’ kulindililaga yilango yawo. (Luka 2:8-11) Ngani jakuti ŵakucinga ŵatamaga mwitinji ndaŵi ja cilo jikaŵele jangali mate naga ŵakucingawo ŵatamaga kwitinji peko caka cosope. Ligongo lyakuti ku Betelehemu pa ndaŵiji kwaliji kwakusisima mnope mwati mesi gakamulanaga, soni kwagwaga wula, yilango ŵayiwugalilaga m’macinga, yayikugopolela kuti ngamkaniyikomboleka kuti ŵakucinga ‘atameje kwitinji ndaŵi ja cilo.’ Konjecesya pelepa, Yosefe ni Maliya ŵajawile ku Betelehemu ligongo lyakuti Kayisala Augusito ŵalamwile kuti ŵandu akalembesye mena m’buku ja kalembela. (Luka 2:1-7) Yili yakayikasya kuti Kayisala akalamwile ŵandu ŵanganasangalalaga ni ulamusi wa Loma kuti ajawule ku misinda ja acinangolo ŵawo mu ndaŵi jakusisima mnopeji kukulembesya kalembela.
6, 7. (a) Ana miteto jejinji jakwayana ni Cindimba ca kupagwa kwa Yesu jatandile kwapi? (b) Ana kugaŵilana mituka kwa pa Cindimba ca kupagwa kwa Yesu kukusalekangana catuli ni kugaŵilana mituka kwakusatenda Aklistu ŵasyesyene?
6 Kutanda kwa Cindimba ca kupagwa kwa Yesu kwangasimanikwa m’Malemba, nambo kukusasimanikwa ku yakutendekwa yakala yacikusa, mpela cindimba ca Ciloma ca Saturnalia, caŵamtendelaga mlungu jwa unamalima lina lyakwe Saturn. Mwakamulana ni kaŵalanjile ka ŵandu ŵaŵalambilaga mlungu jwine lina lyakwe Mithra, pa 25 December ŵatendaga cindimba cakolanjikwa kuti “kupagwa kwa lyuŵa lyangagomecekwa. Cindimba ca kupagwa kwa Yesu catandite pa ndaŵi jele kulambila lyuŵa kwaliji kwakuwanda m’cilambo ca Loma,” yaka ciŵandika 300 kutyocela paŵawile Yesu.
Aklistu ŵasyesyene akusalosyana cinonyelo
7 Payindimbayi, ŵandu ŵacikusa ŵagaŵilanaga mituka, soni ŵalilaga yakulya pampepe. Yeleyi ni yayikusatendekwasoni pa Cindimba ca kupagwa kwa Yesu moŵa agano. Kugaŵilana yindu pa Cindimba ca kupagwa kwa Yesu kwakusatenda ŵandu moŵa agano kuli kwakulandana ni kwakwatendekwaga ku Loma kwakwaliji kwangakamulana ni yalikusasala lilemba lya 2 Akolinto 9:7, patukusaŵalanga kuti: ‘Jwalijose apelece mwakusacila mpela yiŵatite pakuganisya mu mtima mwakwe, ngaŵaga kwine alimkudandawula kapena kulikanganicisya, pakuti Mlungu akusamnonyela mundu jwakupeleka mwakusangalala.’ Aklistu ŵasyesyene akusagaŵilana mituka ligongo lyakunonyelana, ŵangajembeceya lisiku lyapajika kuti apelece mtuka, soni papelece mtuka kwa mundu jwine ŵangajembeceya kuti ciŵawucisyesoni mtuka. (Luka 14:12-14; aŵalanje Masengo 20:35.) Konjecesya pelepa, Aklistu ŵasyesyene akusaŵa ŵakusangalala ligongo lyagopoka ku yakutendekwa yakupesya ya pa Cindimba ca kupagwa kwa Yesu, soni kungongole syekulungwa syampaka akole pakumala kwa cindimbaci.
8. Ana ŵakulupilila ndondwa ŵajile kukupeleka mituka palisiku lyakupagwa kwa Yesu? Alondesye.
8 Nambo ŵane mpaka awusye kuti, ana ŵakulupilila ndondwa nganapeleka mituka palisiku lyakupagwa kwa Yesu? Iyayi, nganapeleka palisiku lyaŵapagwilelyo. Kupeleka mituka kwaŵatesile jemanja jila, kwaliji litala limo lyakulosya kucimbicisya mundu jwakusosekwa mnope. Jeleji jaliji ndamo jakuwanda mnope mu ndaŵi ja Baibulo. (1 Mafumu 10:1, 2, 10, 13; Matayo 2:2, 11) Soni, jemanjaji nganayika cilo caŵapagwile Yesu. Paŵayikaga ŵanduŵa nganamsimana Yesu ali napagwape mu cakulila ng’ombe cacaliji mwicinga, nambo ŵamsimene ali mkutama najo m’nyumba.
YAJIKUSASALA BAIBULO PAKWAMBA YA KUKUMBUCILA MASIKU GAKUPAGWA
9. Ana pa yindimba ya palisiku lyakupagwa yajikusasala Baibulo patendekwe yindu yatuli?
9 Atamose kuti kupagwa kwa mwanace kukusatendekasya ŵandu kusangalala mnope, m’Baibulo mwangali yakumbucila lisiku lyakupagwa yakutendedwa ni jwakutumicila jwa Mlungu. (Salimo 127:3) Ana pelepa tujile kuti m’Baibulo mwangali paŵalembile yakwamba yindimba yakukumbucila masiku gakupagwa? Iyayi, ligongo Baibulo jikusasala ya yindimba yiŵili yakukumbucila lisiku lyakupagwa, cindimba ca Falao mwenye jwa ku Iguputo, soni ca Helodi Antipa. (Aŵalanje Genesis 40:20-22; Maliko 6:21-29.) Nambo pa yindimba yosopeyi patendekwe yakusakala, mnopemnope cindimba ca palisiku lyakupagwa kwa Helodi ligongo Yohane M’batisi ŵawulajidwe mwakumkata palukosi.
10, 11. Ana Aklistu ŵandanda ŵayiwonaga mwatuli yindimba yakumbucila lisiku lyakupagwa, soni ligongo cici ŵayiwonaga m’yoyo?
10 Buku jine jikusati: “Aklistu ŵandanda ŵayiwonaga kuti kutenda yindimba yakumbucila lisiku lyakupagwa kwa mundu jwalijose kwaliji misyungu jacikusa.” (The World Book Encyclopedia) Mwambone, Agiliki ŵakalakala ŵakulupililaga kuti mundu jwalijose ŵakolaga msimu wakumcenjela wawayikaga palisiku lyakupagwa kwa mundujo, soni wawamcenjelaga pa umi wakwe wosope. Buku jinesoni jikusasala kuti, “msimuwu wakolaga mkamulano wine wakwe ni mlungu pakwamba ya lisiku lyakupagwa kwa mundu.” (The Lore of Birthdays) Kwa ndaŵi jelewu, ŵandu aŵele ali mkupwatikanya kumbucila masiku gakupagwa ni kulupilila ndondwa.
11 Ŵakutumicila ŵa Mlungu ŵakanaga kutenda nawo yindimba yakumbucila lisiku lyakupagwa ligongo lyakuti yatyocele ku dini jawunami, nambosoni jemanjaji nganatendaga yeleyi ligongo lya yikulupi yawo. Ligongo cici? Ligongo lyakulinondiya kwawo ŵakutumicila ŵa Mlungu ŵakalakala, nganaliwonaga lisiku lyakupagwa kwawo kuŵa lyakusosekwa mnope kuti ŵandu asangalalileje mwakulikumbucila. * (Mika 6:8; Luka 9:48) Mmalo mwakwe, jemanjaji ŵamlumbaga, soni kumyamicila Yehofa ligongo lya mtuka wapenani wa umi. *
12. Ana lisiku lyakuwa kwetu mpaka liŵe lyakupunda lisiku lyakupagwa kwetu mwatuli?
12 Ŵandu wosope ŵakusawa ali ŵakulupicika, akwete cembeceyo cakuti cacikolasoni umi m’bujo muno ligongo lyakuti Mlungu akusiŵakumbucila. (Yobu 14:14, 15) Lilemba lya Mlaliki 7:1 likusati: “Mbili jambone jikusapunda mawuta gambone, soni lisiku lyakuwa likusapunda lisiku lyakupagwa.” ‘Mbili jetu jambone’ jili yindu yambone yatutesileje kwa Mlungu pa kumtumicila mwakulupicika. Cikumbucilo cimo cakusosekwa mnope caŵalamwile Aklistu kuti atendeje, nganiciŵa ca kupagwa, nambo ca ciwa ca Yesu, jwele “mbili” jakwe jambone jili jakutukamucisya kuti citukulupuce.
ISITALA
13, 14. Ligongo cici kutenda cindimba ca Isitala nganikuŵa kwakuŵajilwa kwa Aklistu ŵasyesyene?
13 Dini syejinji sya Ciklistu sikusatenda cindimba ca Isitala paganisya kuti akukumbucila lisiku lyaŵajimwice Yesu kuŵawe. Nambo ana Yesu ŵalamwile ŵandu kuti asangalalileje lisiku lyakwimuka kwakwe? Iyayi, nganiŵalamula. Mabuku gakuŵeceta ya mbili jakala gakusatusalila kuti Aklistu ŵandanda nganasangalalilaga lisiku lyakwimuka kwa Yesu, soni kuti lisikuli ni yakutendekwa yakwe yatandile ku dini syacikusa. Buku jine jatite: “M’Malangano ga Sambano pangali palipose papakusalosya kuti kalakala ŵandu ŵatendaga cindimba ca Isitala. . . . Pangali lisiku kapena ndaŵi jine jakwe jele Aklistu ŵandanda ŵajiwonaga kuŵa japajika mnope.”
14 Ana Yehofa akakundile kuti yikumbucilo yayatandile kucikusa yiŵe yakukumbucila kwimuka kwa Mwanagwe? Ngakomboleka yeleyo! (2 Akolinto 6:17, 18) Kusala yisyene, Malemba nganigalamula, kapena kwiticisya kukumbucila lisiku lyakwimuka kwa Yesu atamose pandandapo. M’yoyo, kukumbucila lisiku lyakwimuka kwa Yesu m’lina lya Isitala, kuli ungakulupicika.
KUSANGALALILA CAKA CASAMBANO KWATANDITE KALAKALA
15. Ana pa yindimba yakusangalalila Caka Casambano patendekwaga yatuli?
15 Lisiku lyakusangalalila Caka Casambano, soni yayikusatendekwa palisikulyo yikusaŵa yakulekangana mu cilambo cine ni cijakwe. Nambo ana yeleyi yatandite catuli? Mlongola jwine jwa dini ja Orthodox jwa m’cilambo ca Georgia ŵasasile kuti: “Kusangalalila Caka Casambano kwatyocele kuyindimba yejinji yayatendekwaga ku Loma kalakalako. Pa 1 January lyaliji lisiku lyakusangalalila mlungu jwacikusa lina lyakwe Janus, soni lina lya mwesiwu lyatyocele pa lina lyakwe. Milungu jakolanjikwa kuti Janus jakolaga ngope siŵili, jine kusogolo jine kunyuma, yayagopolega kuti jwalakwe ŵakombolaga kulola ya kalakala, soni ya sambano. Paliji kamsyungu kakuti jwalijose jwaŵasangalalaga pa lisiku lya 1 January, yamtendekasyaga kuti atame caka cosopeco mwakusangalala, soni ali ni umi wambone. Cikulupi celeci cikusapwatikapo kusangalalila caka casambano ni ŵandu ŵam’cilambo cetu . . . Pa yindimba yine yakwe ya dini syacikusa, ŵandu ŵayikaga ni mbopesi syakupeleka ku mtembe. Ŵane ŵatendaga yindu yakusakala mnope, mpela yacikululu, soni yamsese. Mwambone, muyakutendekwa yine, palisiku lyakusangalalila Janus, kwaliji kulya ni kumwa mnope, kukolelwa, soni ŵandu ŵatendaga yakunyalaya yakulekanganalekangana. Kukumbucila mwatwasangalalilaga cindimba ca Caka Casambano kalakalako, wosope tukusosekwa kwiticisya kuti twasangalalilaga nawo yindimba ya dini jacikusa.”
CINDIMBA CA ULOMBELA CIŴEJE CESWELA
16, 17. (a) Ligongo cici ŵandu ŵakukosecela kutenda ulombela akusosekwa kujilola kaje misyungu jakwayana ni ulombela ja kumangwawoko naga jikamulana ni yajikusasala Baibulo? (b) Ana Aklistu akusosekwa kutenda cici pakwamba ya misyungu mpela kumisa mpunga kapena yindu yine?
16 Baibulo jikusasala ya “maloŵe gamlombela jwamlume kapena jwamkongwe” kuŵa cimanyilo cinesoni ca Babiloni Jwamkulungwa, kapena kuti dini syosope syawunami. (Ciunukuko 18:23) Ligongo cici? Ligongo lyakuti yitendo yamisimu yakutyocela ku dini syawunami mpaka yisakasye ulombela kutandila palisiku lya cindimba ca ulombela.
17 Yilambo yikusakola misyungu jakulekanganalekangana. Misyungu jine jampaka jiwoneceje mpela jambone komboleka kuti jatyocele ku yitendo ya ku Babiloni, yele ŵandu ŵatendaga pakuganisya kuti ‘akwasosela yambone’ ŵakulombana kapena acalendo ŵawo. (Yesaya 65:11) Jine mwa misyungu mpela jeleji jili kumisa mpunga ni yindu yine pacindimba ca ulombela. Msyungu welewu komboleka kuti wayice ligongo lya cikulupi cakuti yakulya yikusatamilikasya mtima pasi misimu jakusakala kuti jikasijawulasya ŵandu ŵakulombanawo. Konjecesyasoni pelepa, kwandaŵi jelewu ŵandu aŵele ali mkuganisya kuti mpunga ukwete macili gakusimonjesya gakamucisya kuti ŵandu aŵeleceje, asangalaleje, soni kuti atameje ni umi welewu. Mwangakayicila, wosope ŵakusaka kwendelecela kuŵa m’cinonyelo ca Mlungu caciŵambala misyungu jakusakalaji.
18. Ana ŵandu ŵakusaka kulombana, soni ŵaŵilanjigwe kuwulombelawo akusosekwa kukumbucila cici mwakamulana ni Malemba?
18 Ŵakutumicila Yehofa akusaŵambalasoni yitendo ya kucilambo yampaka yatyocesye ucimbicimbi wawo wa Ciklistu pakutaŵa ulombela, soni pakutenda cindimba cakwe, kapena yiliyose yampaka yiwulasye cikumbumtima ca ŵane. Mwambone, Aklistu akusaŵambala kuŵeceta maloŵe gangalumbana kapena gakuŵagula, soni ngwelegulo syampaka syatendekasye sooni ŵakulombanawo, kapena ŵandu ŵane. (Miyambo 26:18, 19; Luka 6:31; 10:27) Akusaŵambalasoni kutenda yindimba ya ulombela yakatala, soni yapenani mnope “yakulilosya ni yindu yaukwete pa umi.” (1 Yohane 2:16, NW) Naga akulinganya yakutenda cindimba ca ulombela, akasaliŵalila kuti Yehofa akusaka kuti wawojo pacacikumbucilaga lisiku lya ulombela wawo casangalaleje, ngaŵa kuti caligambeje. *
ANA KUGUNDANYA MABOTOLO GAYAKUMWA KULI KWAKAMULANA NI DINI?
19, 20. Ana buku jine jikusasala yatuli pakwamba ya kugundanya mabotolo ga yakumwa, soni ligongo cici msyunguwu uli wangaŵajilwa kwa Aklistu?
19 Kugundanya mabotolo ga yakumwa pa cindimba ca ulombela, soni pa yindimba yine kuli kwakuwanda mnope. Buku jine jiŵajilembile m’caka ca 1995 jikusati: “Kugundanya mabotolo ga yakumwa . . . kuli msyungu wacikusa wawatyocele ku msyungu wakala wakupeleka mbopesi ja cakumwa, mpela ukana kwa milungu . . . pakusaka kupata majali, ŵapelekaga lipopelo lyakata mwakuŵeceta maloŵe gakuti ‘umi wawulewu!’ kapena ‘umi wambone!’” (International Handbook on Alcohol and Culture)
20 Kusala yisyene, ŵandu ŵajinji ŵangaganisya kuti kugundanya mabotolo kukusakwayana ni dini kapena yamisimu. Atamose yili m’yoyo, msyungu wa kugundanya mabotolo, soni kukwesya mwinani yikapu ya ukana mpaka uwoneceje mpela kuŵenda majali “kwinani” kapena kuti kwa misimu, lyalili litala lyakuŵendela majali mwangajilana ni yagakusasala Malemba.
“JEMANJA ŴAMKUMNONYELA YEHOFA, M’ŴENGANEJE NACO CAKUSAKALA”
21. Ana Aklistu akusosekwa kuŵambala yindimba yatuli yayili yakuwanda m’cilamboci, atamose kuti yili yangakamulana ni dini, soni ligongo cici akusosekwa kuŵambala?
21 Mwakuwonecela kapena mwangawonecela, Babiloni jwamkulungwa ni jwakulimbikasya kuti ndamo sya ŵandu sijendelecele kusakalilasakalila pacilambopa. Akusatendaga yeleyi mwakutendekasya yilambo kuti yikamucisyeje yindimba yayikusatendekwa pacaka yele pakusaŵa kuŵina kwakulemwecekwa, soni kulimbikasya gonana kwa acalumepe, kapena acakongwepe. Ana mpaka yiŵe yakuŵajilwa kuti mundu jwakusamnonyela Yehofa atendeje nawo kapena kulolela yindu yeleyi? Ana mundu jwakutenda yeleyi, mpaka alosyeje kuti akuŵengana yisyene ni cakusakala? (Salimo 1:1, 2; 97:10) Kuli kwambone kusyasya mtima wa jwamalumbo juŵapopesile kuti: “Atendekasye meso gangu kuti gakalola yindu yangali mate.”
22. Ana yakusangalasya yatuli yele Mklistu mwakamulana ni cikumbumtima cakwe akusosekwa kulisagulila jika kutenda nawo kapena iyayi?
22 Palisiku lyakusangalalila yindu yine yakwe yakucilambo, Mklistu akusosekwa kuŵa jwakusamala kuti yitendo yakwe yikatendekasya ŵandu ŵane kum’wona mpela akusangalalila nawo. Paulo ŵalembile kuti: “Kanga mkulya kapena mkumwa, kapena mkutenda cilicose, mtendeje yeleyo kuti mumcimbicisye Mlungu.” (1 Akolinto 10:31; alole libokosi lyakuti “ Kusagula Yakutenda Mwalunda,” pa mapeji 158 mpaka 159.) Nambo naga misyungu kapena yakusangalalila yine yakwe ngayikukamulana ni dini jawunami, nganiyiŵa mbali ja yandale, kapena yakulosya kunonyela cilambo cakwe, soni naga ngayikukasa malamusi galigose ga m’Baibulo, Mklistu jwalijose akusosekwa kulisagulila kuti catende nawo kapena iyayi. Mklistu pakutenda yeleyi akusosekwa kunicisya ya mwampaka apikanile ŵandu ŵane kuti akaŵa cakwakuŵasya ŵanduwo.
AMCIMBICISYEJE MLUNGU MU YAKUŴECETA, SONI MU YITENDO YAWO
23, 24. Ana mpaka tutendele catuli umboni pakwamba ya ndamo syambone sya Yehofa?
23 Ŵandu ŵajinji akusagawona masiku ga yindimba yine yakwe mpela upile wakuti maŵasa ni acimjawo atendeleje yindu pampepe. M’yoyo, naga mundu jwine akuganisya mwakulemweceka kuti kukuya kwetu Malemba kukututendekasya kuti tukakola cinonyelo kapena kuti kuli kwakupelenganya, mpaka tumsalile mwacinonyelo kuti ŵa Mboni sya Yehofa akusatenda nawo yakusangalasya yambone pampepe ni maŵasa gawo, soni acimjawo. (Miyambo 11:25; Mlaliki 3:12, 13; 2 Akolinto 9:7) Ndaŵi syosope tukusasangalala kukunguluka ni acimjetu ŵakunonyelwa. Nambo ligongo lyakumnonyela Mlungu, soni malamusi gakwe ga ndamo syambone, ngatukusasaka kusakasya kusangalala kwetuko ni misyungu jangamsangalasya Mlungu.—Alole libokosi lyakuti “ Kulambila Kusyesyene Kukusatutendekasya Kuŵa Ŵakusangalala Mnope,” pa peji 156.
24 Ŵa Mboni sya Yehofa ŵane yindu yiŵele mkwajendela cenene pakuŵecetana ni ŵandu ŵane ŵakusasaka kumanyilila yejinji pakamulicisya masengo songa sya mumtwe 16 wa buku jakuti Ana Baibulo Jikusajiganya Cici Kusyesyene? * Akumbucileje kuti lisosa lyetu lili kumkamucisya mundu kumanyilila kulambila kusyesyene, ngaŵaga kumlosya kuti jwalakwejo ali jwakulambusya. M’yoyo ŵacimbicisyeje ŵane, soni akole mtima wakutulala, soni ‘ndaŵi syosope maloŵe gawo gaŵeje gakusangalasya ni gakwakamucisya ŵane.’
25, 26. Ana acinangolo mpaka ŵakamucisye catuli ŵanace ŵawo kuti akole cikulupi, soni kuti amnonyeleje Yehofa?
25 M’weji mpela ŵa Mboni sya Yehofa, tukusalijiganya mwakwanila. Tukusamanyilila ligongo lyakwe tukusakulupilila, soni kutenda yindu yine yakwe, nambo yine tukusayiŵambalaga. (Ahebeli 5:14) M’yoyo, acinangolo ŵajiganyeje ŵanace ŵawo kukamulicisya masengo yajikusasala Baibulo. Pakutenda yeleyi, akusalimbikasya cikulupi ca ŵanacewo, kwakamucisya kuti akamulicisyeje Malemba pakwajanga ŵandu ŵakuwusya yakusakulupilila, soni akusaŵa kuti akwasimicisya kuti Yehofa akusiŵanonyela.
26 Wosope ŵakusamlambila Mlungu “mwakulongolelegwa ni msimu, soni usyesyene” ngakusagamba kuŵambala yindimba yangakamulana ni malemba nambo akusalingalingasoni kuti atendeje yindu yosope ya paumi wawo mwacilungamo. (Yohane. 4:23) Moŵa agano, ŵandu ŵajinji akusaganisya kuti kutenda yindu mwacilungamo kuli kwangakomboleka. Nambo mwatucilijiganyicisya mu mtwe wakuyicisya, tucimanyilila kuti Mlungu akusatenda yindu mu litala lyambone ndaŵi syosope.
^ ndime 3 Alole libokosi lyakuti “ Ana Ndende Nawo Cindimbaci?” pa mapeji 148 mpaka 149.
^ ndime 5 Mwakamulana ni kaŵalanjilile ka yaka ka m’Baibulo soni mbili jakala, yikusalosya kuti Yesu komboleka kuti ŵapagwile m’caka ca 2 B.C.E. m’mwesi wele m’ciyuda akusawukolanga kuti Etanimu. Mwakamulana ni kalendala ja moŵa agano, mwesiwu ukusatandila m’cilikati mwa mwesi wa September mpakasoni m’cilikati mwa October.
^ ndime 11 Alole libokosi lyakuti “ Kusangalalila lisiku lyakupagwa, soni kulambila Satana,” pa peji 150.
^ ndime 11 Cilangano ca Cilamusi casalaga kuti, jwamkongwe paŵelece mwanace ŵasosekwaga kupeleka kwa Mlungu mbopesi jaulemwa. (Levitiko 12:1-8) Yeleyi yakumbusyaga Ayisalayeli kuti ŵandu akusiŵapela ŵanace ŵawo ulemwa pakupagwa, lilamusili lyakamucisye Ayisalayeli kuti akuwoneje kupagwa kwa mwanace mwakuŵajilwa yangamkaniyatendekasya kuti apwaticeposoni misyungu jakusangalalila lisiku lyakupagwa jakutyocela ku dini syawunami.
^ ndime 18 Alole ngani sitatu syakwayana ni maulombela, soni yindimba yine mu Nsanja ya Olonda ja October 15, 2006, pa mapeji 18 mpaka 31.
^ ndime 20 Alole Nsanja ya Olonda ja February 15, 2007, pa mapeji 30 ni 31.
^ ndime 24 Ŵakuwandisya bukuji ali ŵa Mboni sya Yehofa.


text:
MTWE 3
Ana Mlungu Akwete Lisosa Lyatuli pa Cilambo Capasi?
Ana lisosa lya Mlungu kwa ŵandu lili lyatuli?
Ana ulamusi wa Mlungu ŵawukanile catuli?
Ana m’bujo umi uciŵa watuli pacilambopa?
1. Ana Mlungu akwete lisosa lyatuli pa cilambo capasi?
MLUNGU akwete lisosa lyambone pa cilambo capasi. Yehofa akusasaka kuti cilambo capasici cigumbale ni ŵandu ŵakusangalala, soni ŵa umi wambone. Baibulo jikusati ‘Mlungu ŵaŵisile mgunda mu Edeni . . . Jwalakwe ŵayimelesye mumgundamo yitela yakulekanganalekangana yakusalala ya yisogosi yakunong’a.’ Mlungu ali apanganyisye jwamlume ni jwamkongwe ŵandanda, Adamu ni Hawa, ŵaŵisile mu mumgunda wakusalala mnope ni ŵasalile kuti: “M’ŵelekane, mtupe, mgumbale m’cilambo capasi, mcilamulile.” (Genesis 1:28; 2:8, 9, 15) M’yoyo lisosa lya Mlungu lyaliji lyakuti ŵandu aŵelece ŵanace, akusye malile ga mgundawo mpaka pacilambo cosope, soni asamalileje yinyama.
2. (a) Ana tukusamanyilila catuli kuti lisosa lya Mlungu lya cilambo capasi licikwanilicikwa? (b) Ana Baibulo jikusasala yatuli pakwamba ya ŵandu kutama ni umi kwangamala?
2 Ana akuganisya kuti lisosa lya Yehofa Mlungu lyakuti ŵandu catame pacilambo capasi ca paladaiso licikwanilicikwa? Mlungu akuŵeceta kuti: “Une mbecete yeleyi, soni cinjiyitenda.” (Yesaya 46:9-11; 55:11) Yisyene, Mlungu cacikwanilisya lisosa lyakwe! Jwalakwe akuti “nganacipanganya [cilambo capasi] mwamsape” nambo “ŵacigumbile kuti atameje ŵandu.” (Yesaya 45:18) Ana Mlungu ŵasakaga ŵandu ŵatuli kuti atameje pacilambo capasi? Soni ana ŵasakaga kuti atame kwa ndaŵi jelewu catuli? Baibulo jikusajanga kuti: “Ŵakulungama cacipocela cilambo capasi. Ni cacitamaga mwelemo kwandaŵi josope.”
3. Ana pacilambopa pana ndamo syapi syakusakala, soni ana yiwusyo yapi yayikusapagwa ligongo lya yeleyi?
3 Lisosali nganiliŵe kwanilicikwa. Masiku agano ŵandu akusalwalaga, soni kuwa, akusamenyana ni kuwulagana. Cine cakwe calemwecekwe. Kusala yisyene, Mlungu nganasaka kuti cilambo capasi ciŵe mwaciŵelelemu. Ana catendekwe cici? Ligongo cici lisosa lya Mlungu nganiliŵepe kwanilicikwa? Pangali buku jilijose jakulembekwa ni ŵandu jampaka jitukamucisye kumanyilila nganiji, ligongo yakusawusyayi yatandile kwinani.
NDANDA JA MMAGONGO
4, 5. (a) Ana ŵani kusyesyene ŵaŵaŵecete ni Hawa kupitila mu lijoka? (b) Ana mpaka yikombolece catuli kuti mundu juŵatendaga yambone, soni yacilungamo aŵe jwawiyi?
4 Buku jandanda ja m’Baibulo jikusasala ya jwakusisya Mlungu juŵawonecele mu mgunda wa Edeni. Jwalakwe akusakolanjikwa kuti “lijoka,” nambo nganaŵa lijoka lisyesyene. M’buku jakumalisya ja m’Baibulo jwalakwe ‘akusaŵilanjidwa kuti Jwakusakala [Jwakulambusya, NW] kapena Satana, jwele jwalambwisye ŵandu ŵa pacilambo cosope capasi.’ Akusakolanjikwasoni kuti “Cingwena kapena kuti lijoka lyakalakala.” (Genesis 3:1; Ciunukuko 12:9) Lilayika lya macilili, kapena kuti cakupanganyikwa causimu cangawonekaci, cakamulicisye masengo lijoka pakuŵecetana ni Hawa, mpela mwakusatendela mundu jwalunda kuti maloŵe gakwe gapikaniceje mpela gakuŵecetegwa ni cindu cakugumba cakuwoneka mpela mundu. Mwangakayicila mundu jwausimu jweleju ŵapali pandaŵi jele Mlungu ŵapanganyaga cilambo capasi kuti ŵandu atamemo.—Yobu 38:4, 7.
5 Nambo pakuŵa kuti Yehofa ŵapanganyisye yosope yambone, sambano ŵani ŵaŵampanganyisye “Jwakusakala” jweleju jwali “Satana”? Kusala mwakata, mwanace jwamacili jwausimu jwa Mlungu jwaligalawisye kuŵa Jwakulambusya. Ana yeleyi yakombolece catuli? Masiku agano mundu juŵatendaga yambone, soni yacilungamo mpaka agalawuce ni kuŵa jwawiyi. Ana yeleyi yikusatendekwa catuli? Mundu mpaka atande kumbila yakulemweceka mumtima mwakwe. Ni naga akwendelecela kuyiganicisya, yakulemwecekayo mpaka yikuleje mu mtima mwakwe. Kaneko naga akupata lipesa, mpaka atende yindu yakulemweceka yaŵele ali mkuyikumbilayo.
6. Ana yakombolece catuli kuti mwanace jwausimu jwamacili jwa Mlungu aŵe Satana Jwakulambusya?
6 Yeleyi ni yaŵatesile Satana Jwakulambusya. Jwalakwe ŵampikene Mlungu paŵasalilaga Adamu ni Hawa kuti aŵelece ŵanace, soni agumbale pacilambo capasi. (Genesis 1: 27, 28) Satana ŵaganisisye kuti, ‘mpaka yiŵe cenene kuti ŵanduŵa andindiŵalileje une ngaŵaga Mlungu!’ Nganisyo syakulemweceka syatupile mumtima mwakwe. Kaneko ŵatesile yaŵakumbilagayo mwakumsalila Hawa yawunami pakwamba ya Mlungu. (Genesis 3:1-5) M’yoyo jwalakwe ŵaŵele “Jwakulambusya,” soni Satana kugopolela kuti “Jwakusisya.”
7. (a) Ana Adamu ni Hawa ŵawile ligongo cici? (b) Ligongo cici ŵanace wosope ŵa Adamu akusakalambala ni kuwa?
7 Pakamulicisya masengo unami ni ukalamusi, Satana ŵatendekasisye Adamu ni Hawa kuti akampikanila Mlungu. (Genesis 2:17; 3:6) Mbesi jakwe, ŵawile mpela muŵaŵecetele Mlungu kuti caciwa naga ngakumpikanila. (Genesis 3:17-19) Ligongo lyakuti Adamu ŵaŵele ŵangali umnama paŵalemwisye, ŵanace ŵakwe wosope ŵapocele ulemwa kutyocela kwa jwalakwejo. (Aloma 5:12) Yeleyi mpaka tuyiwanicisye ni cikomboli cagumbila njelwa. Naga cili cepindice, ana mpaka mukopoce njelwa syatuli? Njelwa syakwe mpaka siŵe syepindicesoni. Mwakulandana ni yeleyi, mundu jwalijose ali “jwampindice” ni ungali umnama wakutyocela kwa Adamu. Ni ligongo lyakwe ŵandu akusakalambala, soni kuwa.
8, 9. (a) Ana Satana ŵajimucile cici kusyesyene? (b) Ligongo cici Mlungu nganagamba kwawulaga ŵakwimucilawo ndaŵi jijojo?
8 Satana paŵatendekasisye Adamu ni Hawa kuti alemwe, jwalakwe ŵaliji kulongolela kwimucila. Jwalakwe ŵajimucile ulamusi wa Yehofa. M’litala line, Satana ŵatiga: ‘Mlungu jwangalamulila cenene. Akusalambusya, soni akusiŵajima ŵandu ŵakwe yindu yambone. Mlungu ngakusosekwa kwalamulila. Mpaka alisagulile jika cambone kapena cakusakala. Soni yindu mpaka yajendele cenene unejo ndili mkwalamulila.’ Ana Mlungu akatesile wuli ni kunyosya kweleku? Ŵane mpaka aganisye kuti Mlungu akagambile kwawulaga ŵakwimucilawo. Nambo ana yeleyi yikamasisye ngani jaŵajitandisye Satanaji? Ana yikalosisye kuti ulamusi wa Mlungu uli wambone?
9 Yehofa ali jwacilungamo, m’yoyo ngamkanawulaga ŵakwimucilawo ndaŵi jijojo. Jwalakwe ŵamanyilile kuti pakusosekwa ndaŵi kuti amjanje cenene Satana, soni kuti alosye kuti Satanajo ali jwakulambusya. M’yoyo, Mlungu ŵakundile ŵandu kuti alilamulile jika kwakandaŵi pasi paulamusi wa Satana. Mtwe 11 wa bukuji ucisala ligongo lyakwe Yehofa ŵatesile yeleyi, soni ligongo lyakwe akundile kuti papite ndaŵi jelewu mkanamasye nganiji. Sambano kuli cenene kuganicisya ayi: Ana Adamu ni Hawa ŵatesile cenene kumkulupilila Satana, jwanganiŵatendela cambone cilicose? Ana yaliji yisyene kuti jemanjajo akulupilile kuti Yehofa, juŵapele yambone yosope yaŵakwete, ali jwakulambusya? Ana akaŵe wawojo akatesile wuli?
10. Ana mpaka aŵe uli kumbali ja Yehofa pakwanga ngani jiŵatandisye Satana?
10 Kuli cenene kuganicisya yiwusyoyi, ligongo jwalijose jwetuwe nganiji jikusamkwayaga. Akwete upile wakuŵa kumbali ja Yehofa pakwanga ngani jiŵajitandisye Satana. Mpaka akunde kuti Yehofa aŵe Jwakwalamulila, ni kamucisya kulosya kuti Satana ali jwakulambusya. (Salimo 73:28; Miyambo 27:11) Yakutesya canasa yili yakuti, ŵandu ŵapanandi pacilambopa ni ŵakundile kuti Yehofa ŵalamulileje. Yeleyi yikusatendekasya ŵandu kuliwusya kuti, Ana Baibulo jikusajiganya kusyene kuti Satana akulamulila cilamboci?
ANA ŴANI ŴAKULAMULILA PACILAMBOPA?
11, 12. (a) Ana kulingwa kwa Yesu kwalosisye catuli kuti Satana ni jwakulamulila cilamboci? (b) Ana pana maumboni gane gapi gakulosya kuti Satana ni jwakulamulila cilamboci?
11 Yesu nganakayicila kuti Satana ni jwakulamulila pacilambopa. Mwakusimonjesya Satana ŵamlosisye Yesu “ucimwene wosope wapasi pano ni ukulungwa wakwe.” Kaneko Satana ŵamsalile Yesu kuti: “Yosope yeneyi tinjimpa naga mkukunda kundindiŵalila ni kulambila une.” (Matayo 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Aganicisye ayi, ana Satana akakombwele kumlinga Yesu mwakumpa ucimwene wosope yikaŵe kuti jwalakwe nganaŵa msyene ucimwenewo? Yesu nganakana kuti maucimwene gosope ga pacilambopa gali ga Satana. Mwangakayicila, Yesu akakanile yikaŵe kuti Satanajo nganaŵa jwakulamulila jwa maucimwenego.
12 Yili yisyene kuti Yehofa ali Mlungu jwa maciligose, Mkupanganya jwa yosope. (Ciunukuko 4:11) Nambo m’Baibulo pangali palipose pajikusasala kuti Yehofa Mlungu kapena Yesu Klistu ni ŵakulamulila pacilambopa. Yesu ŵasasile kuti Satana ali “jwakulamula jwa cilambo capasi.” (Yohane 12:31; 14:30; 16:11) Baibulo jikusasalasoni kuti Satana ali “mlungu jwa cilambo capasi cino.” (2 Akolinto 4:3, 4) Pakwamba ya jwakusisyaju kapena kuti Satana, ndumetume jwa Ciklistu Yohane ŵalembile kuti, ‘Cilambo cosope capasi cili m’myala mwa Jwakusakala jula.’
ANA CILAMBO CA SATANA CICITYOKA CATULI?
13. Ligongo cici tukusosecela cilambo casambano?
13 Caka cilicose, cilamboci cikusakalilasakalila. Cigumbele ni ngondo, ŵandale ŵangakulupicika, acimlongola ŵa dini ŵawunami, soni ŵandu ŵakusakala. Cilambo cosopeci cisakele mnope mwati ŵandu ngaŵa mkucilinganyasoni. Baibulo jikusasala kuti ndaŵi jiŵandicile jele Mlungu cacityosya cilambo cakusakalaci pa ngondo ja Alamagedo. Yeleyi yicitendekasya kuti cilambo casambano cacilungamo ciyice.—Ciunukuko 16:14-16.
14. Ana Mlungu asagwile ŵani kuti aŵe Jwakulamulila jwa Ucimwene Wakwe, soni ana yeleyi ŵayilocesye catuli?
14 Yehofa Mlungu ŵasagwile Yesu Klistu kuti aŵe Jwakulamula jwa Ucimwene Wakwe wakwinani, kapena kuti boma jakwe. Kalakala Baibulo jalocesye kuti: “Pakuŵa mwanace apagwile kwa m’weji, atupele mwanace jwamlume, soni ulamusi wa ucimwene wakwe uciŵa pekoyo pakwe. Soni lina lyakwe licikolanjikwa . . . Mwenye jwa Mtendele. Ulamusi wakwe wa ucimwene, soni mtendele ngasiyimala.” (Yesaya 9:6, 7) Pakwamba ya ucimwenewu Yesu ŵajigenye ŵakumkuya ŵakwe kupopela kuti: “Ucimwene wawo uyice; kusosa kwawo kutendekwe, pacilambo capasi mpela kwinani.” (Matayo 6:10) Mpela mwatuciyiwonela m’bujo m’buku ajino, pangakaŵapa Ucimwene wa Mlungu ciwutyosye maboma gosope ga pacilambopa, kaneko Ucimwene wa Mlunguwu wucijinjila mmalo. (Danieli 2:44) Kaneko Ucimwene wa Mlungu ucitendekasya cilamboci kuŵa paladaiso.
CILAMBO CASAMBANO CIŴANDICILE!
15. Ana “cilambo capasi casambano” cili cici?
15 Baibulo jikusatusimicisya kuti: “Tukwembecela kwinani kwasambano ni cilambo capasi casambano, mwele timuciŵa m’mangwakwe mwa cilungamo.” (2 Petulo 3:13; Yesaya 65:17) Ndaŵi sine Baibulo pajikusala ya “cilambo capasi,” jikusagopolela ŵandu ŵakutama pacilambo. (Genesis 11:1) M’yoyo “cilambo capasi casambano” cacilungamo cili ŵandu ŵele Mlungu akusiŵajiticisya.
16. Ana mbote jalulele japi jacacipeleka Mlungu kwa ŵandu ŵakusiŵajiticisya, soni ana tukusosekwa kutenda cici kuti tupocele mboteji?
16 Yesu ŵasasile kuti m’cilambo casambano, ŵandu ŵele Mlungu akwajiticisya cacipocela mbote ja “umi wangamala.” (Maliko 10:30) Awugule Baibulo jawo pa Yohane 3:16 ni Yohane 17:3, kuti tulole yaŵaŵecete Yesu pakwamba yatukusosekwa kutenda kuti citupocele umi wangamala. Sambano kwende tulole kutyocela m’Baibulo majali gakutyocela kwa Mlungu gele ŵandu ŵakuŵajilwa cacipocela m’cilambo casambano ca paladaiso.
17, 18. Ana mpaka tusimicisye catuli kuti palipose pacilambopa paciŵa mtendele, soni kuti Yehofa cacitucenjela?
17 Yakusakala, ngondo, kasa malamusi, soni kuwulasyana yicimala. “Ŵakutenda yakusakala cacimala . . . Nambo ŵakulinondiya cacapa cilambo capasi.” (Salimo 37:10, 11) Pacilambopa paciŵa mtendele ligongo ‘Mlungu akulekasya ngondo mpaka kumbesi kwa cilambo capasi.’ (Salimo 46:9; Yesaya 2:4) Kaneko “jwakulungama cacisipuka, nipo paciŵa mtendele wejinji kwa ndaŵi josope mpaka pele lwesi luciŵapo,” gopolela kuti mtendelewo ngasiwumala.
18 Yehofa cacacenjela ŵandu ŵakusamtindiŵalila. Mu ndaŵi ja Baibulo, Ayisalayeli paŵapikanilaga Mlungu, jwalakwe ŵacenjelaga. (Levitiko 25:18, 19) Yiciŵa yakusangalasya kwabasi kuti Yehofa cacitucenjela m’Paladaiso, mpela muŵacenjelaga Ayisalayeli.
19. Ana tukumanyilila catuli kuti m’cilambo casambano ca Mlungu muciŵa yakulya yejinji?
19 Ngasikuŵasoni sala. Jwamalumbo ŵajimbile kuti “M’cilambomo muciŵa yagungula yejinji penani pa matumbi; Yisogosi yakwe yiciŵa yejinji.” (Salimo 72:16) Yehofa Mlungu cacajaliwa ŵakulupicika ŵakwe, soni “cilambo capasi cicipeleka yisogosi yakwe.”
20. Ana mpaka tusimicisye catuli kuti cilambo cosope ciciŵa paladaiso?
20 Cilambo cosope capasi ciciŵa paladaiso. Malo gaŵajonasile ŵandu ŵakusakala, gacikola nyumba syambone ni migunda jakusalala. (Yesaya 65:21-24; Ciunukuko 11:18) Mkupita kwa ndaŵi, ŵandu cacikusya malo gakutama mpaka pele cilamboci ciciŵa cakusalala, soni ca cajila mpela muwaŵelele mgunda wa Edeni. Soni Mlungu ngasalepela ‘kutambasukula mkono wakwe ni kwanilisya cakumbila ca cindu cilicose ca umi.’
21. Ana cici cacikulosya kuti paciŵa mtendele pasikati pa ŵandu ni yinyama?
21 Paciŵa mtendele pasikati pa ŵandu ni yinyama. Yinyama yakwitinji ni yakulanga yakwe yicilila pampepe. Atamose kamwanace ngasikajogopa yinyama yakogoya ya moŵa agano.
22. Ana cici cacicitendecela ulwele?
22 Ulwele wucimala. Mpela jwakulamulila jwa Ucimwene wa Mlungu, Yesu caciposya ŵakulwala kupunda muŵatendele paŵaliji pacilambo capasi. (Matayo 9:35; Maliko 1:40-42; Yohane 5:5-9) Kaneko “ŵakutama mwelemo pangali jwacacijila kuti: ‘Une ngulwala.’”
23. Ligongo cici ŵandu cacisangalala ŵawe pacacijimuka?
23 Ŵawe cacikolasoni umi, soni ngasawasoni. Wosope ŵakugona mu ciwa ŵakwakumbucila Mlungu cacajimusya ni kolasoni umi. Kusala yisyene Baibulo jikusasala kuti ŵandu ŵaŵawile, cinga ŵambone kapena ŵakusakala, wosopewo tacijimuka ku ŵawe.
24. Ana akupikana wuli pakwamba ya kutama m’Paladaiso pacilambo capasi?
24 Ŵandu ŵasagwile kulijiganya, soni kumtumicila Mkupanganya Jwamkulungwa, Yehofa Mlungu, akwembeceya m’bujo mwambone mnope. Yesu ŵasalaga ya Paladaiso jweleju paŵamsalilaga jwakulemwa juŵawile najo pampepe jula kuti: “Timciŵa ni une m’Paladiso.” (Luka 23:43, NW) Kuli kwakusosekwa kulijiganya ya Yesu Klistu, jwele jucacikombolekasya majaliga.


text:
IVYO ŴANYAMATA NA ŴASUNGWANA ŴAKUFUMBA
Kasi Nafikapo Kuti Ningaŵa na Chibwezi?
Kasi kuŵa pa chibwezi ni vichi?
Para ukutemwa kwenda na munthu uyo ni munyamata panji msungwana munyako yayi, kasi ndikuti uli pa chibwezi?
Wakopeka na munthu uyo ni munyamata panji msungwana munyako yayi, ndipo kanandi pa zuŵa mukutumirana ma meseji panji kwimbirana foni. Kasi ndikuti uli pa chibwezi?
Nyengo zose para uli pamoza na ŵanyako, ukutemwa kukhala na munthu yumozamoza pera uyo ni munyamata panji msungwana munyako yayi. Kasi ndikuti uli pa chibwezi?
Ukwenera kuti wangusuzgika yayi kuzgora fumbo lakwamba. Kweni ukwenera kuti wangughanaghanirapo dankha pambere undazgore fumbo lachiŵiri na lachitatu. So kasi chomene kuŵa pa chibwezi ni vichi?
Kuŵa pa chibwezi ni para ukutemwa kuchezga na munthu yumozamoza uyo wakopeka nayo ndipo nayo wakopeka nawe.
So zgoro la mafumbo ghose ghatatu ndakuti enya. Para ukutemwa kuchezga pa foni, panji maso na maso, kwamwekha panji pa gulu, na munthu uyo ni munyamata panji msungwana munyako yayi ndipo wakopeka nayo, ndikuti uli pa chibwezi.
Chifukwa wuli ŵanthu ŵakuŵa pa chibwezi?
Para ukukhumba kuŵa pa chibwezi ukwenera kuŵa na chilato chiwemi chakumanyana makora na munyako usange ndimwe ŵakwenelerana nadi kutorana.
Mbunenesko kuti ŵanyako ŵangawona chibwezi mwakupepuka. Ŵanyake ŵakutemwa waka kuŵa na chibwezi kweni ŵalije pulani yakutora panji kutengwa. Ŵanyake ŵakuŵa na chibwezi kuti ŵatchuke waka.
Kanandi, chibwezi cha nthena chikulutilira yayi. Msungwana munyake zina lake, Heather, wakati: “Ŵanyamata na ŵasungwana ŵanandi ŵakuŵa pa chibwezi kwa sabata yimoza panji ziŵiri mbwenu. Ŵakuwona kuti ŵangamazga chibwezi kwambura suzgo na kusanga chinyake. Ntheura ŵakuwona kuti para ŵazakanjira mu nthengwa, palije suzgo kuzakamazgaso nthengwa yawo.”
Manya kuti para uli pa chibwezi na munthu munyake, maghanoghano ghake ghose ghakuŵa pa iwe. So ukwenera kuŵa na chilato chiwemi para ukwamba chibwezi.—Luka 6:31.
Ghanaghanira fundo iyi: Kasi iwe ungatemwa kuti munthu munyake waseŵereske maghanoghano ghako nga ni mwana uyo wakuseŵeleska chidoli ndipo nyengo yichoko waka wakuchileka? Mbwenu nawe ukwenera yayi kuchita nthena kwa munyako uyo uli nayo pa chibwezi! Baibolo likuti chitemwa “chikuchita mwambura kwenelera yayi.”—1 Ŵakorinte 13:4, 5.
Msungwana munyake zina lake Chelsea, wakati: “Nyengo zinyake nkhaghanaghananga kuti ŵanthu ŵakwenera kuŵa pa chibwezi kuti ŵaŵe waka ŵakukondwa. Kweni ndimo viliri yayi, chifukwa munyako uyo uli nayo pa chibwezi wakuvitora kuti ni vyanadi.”
Ivyo ungachita: Ŵerenga 2 Petrosi 1:5-7 kuti umanye ivyo ungachita para ukunozgekera kuŵa na chibwezi panji kunjira mu nthengwa. Kasi ni mikhaliro nji iyo yikukusuzga? Chitapo kanthu ndipo para pajumpha mwezi umoza wonaso usange ukusintha.
Kasi nafika pa msinkhu wakuŵa na chibwezi?
Kasi ukughanaghana kuti munyamata panji msungwana wakwenera kuŵa na chibwezi para wakwaniska vyaka vilinga?
Sono fumba ŵapapi ŵako fumbo leneliri.
Nyengo zinyake, zgoro lako na la ŵapapi ŵako lingayana panji lingapambana. Panji nawe uli mu gulu la ŵanyamata na ŵasungwana awo ŵakulindilira kuti ŵafike dankha pa msinkhu wakuti ŵangaŵa na chibwezi.
Ndivyo Danielle wa vyaka 17 wakachita. Iyo wakati: “Ivyo nkhukhumba mwa munthu uyo wangaŵa chibwezi chane sono, vikupambana chomene na ivyo nkhakhumbanga vyaka viŵiri ivyo vyajumpha. Nakuti nanga ni sono nichali kujikayikira kuti nafika pa msinkhu wakuti ningaŵa na chibwezi. Nkhughanaghana kuzakaŵa na chibwezi para vyaka vyajumphapo kweniso para nazakawona kuti maghanoghano ghane ngakukhazikika.”
Paliso chifukwa chinyake icho tikuyowoyera kuti kulindilira nkhwakuzirwa. Baibolo likuyowoya za “uwukirano,” kung’anamura nyengo iyo makhumbiro ghakugonana ghakuŵa ghankhongono chomene. (1 Ŵakorinte 7:36) Usange ukutemwa kuchezga chomene na munthu uyo ni munyamata panji msungwana munyako yayi apo uchali muwukirano, ungamba kumudokera ndipo paumaliro ungachita nayo uzaghali.
Mbunenesko kuti ŵanyako ŵangawona kuti palije suzgo. Ŵanandi ŵakukhumba kumanya umo vikuŵira para ŵanthu ŵakugonana. Kweni ukwenera kugega kaghanaghaniro kakubudika aka ndipo ukwenera kuchitako yayi nkharo yanthena! (Ŵaroma 12:2) Nakuti Baibolo likuti ‘chimbirako ku uzaghali.’ (1 Ŵakorinte 6:18) Usange ungalindilira kuti ujumphe dankha pa msinkhu wa uwukirano vingakovwira kuti usezgere ‘kutali na thupi lako vinthu vyakupweteka.’—Mupharazgi 11:10.
Chifukwa wuli nkhwenera kulindilira dankha?
Usange munyake wakukuchichizga kuti uŵe na chibwezi vingayana waka na kukuchichizga kulemba mayeso agho undanozgekere. Vingaŵa makora yayi kuchita nthena! Ungakhumbikwira nyengo kuti unozgekere makora kuti umanye umo ungakazgolera mafumbo ghanonono pa mayeso.
Vikuyana waka na kuŵa pa chibwezi.
Kuŵa pa chibwezi ni nkhani yamaseŵera yayi. So pambere undaŵe pa chibwezi na munthu munyake, ukwenera kumanya dankha vinthu vyakuzirwa ivyo ungachita kuti uzakhozge ubwezi wako na munyako.
Pamanyuma, para wazakasanga munthu wakwenelera kuti uŵe nayo pa chibwezi, chizamuŵa chipusu kukhozga ubwezi winu. Nakuti nthengwa ya ŵanthu awo ŵakutemwana zanadi, yikuŵa yakukhora.
Leka kughanaghana kuti para walindilira dankha uŵavyenge wanangwa. M’malo mwake, uŵenge na wanangwa ukuru wakuti ‘ukondwe mu mazuŵa gha uwukirano wako.’ (Mupharazgi 11:9) Uŵengeso na nyengo yinandi yakunozga makora mikhaliro yinyake iyo ukuwona kuti ukuchita makora yayi. Chakuzirwa chomene ntchakuti, uŵenge paubwezi wakukhora na Chiuta.—Chitengero cha Yeremiya 3:27.
Pasono, ungachezga na munthu waliyose kwali ni munyamata panji msungwana. Kasi ungachita wuli nthena? Ukwenera kuchezga nawo pa gulu apo pali munthu munyake mulara uyo wakumulaŵilirani. Msungwana munyake zina lake Tammy wakati: “Vikunozga kuchezga pa gulu, ndipo ntchiwemi kuŵa na ŵabwezi ŵanandi.” Monica nayo wakazomerezga fundo iyi. Iyo wakati: “Kuchezga pa gulu ni nthowa yiwemi chomene chifukwa ukuzgoŵerana na ŵanthu ŵanandi ŵamikhaliro yakupambanapambana.”
Kweni para wachimbilira kuŵa pa chibwezi, ukujichemera masuzgo ghakofya. Ntheura ukwenera kulindilira dankha. Pasono, lutilira kusambira na kumanya vinthu ivyo vingazakakovwira kuti para wazakaŵa pa chibwezi, chizakende makora. Pa nyengo iyo, uzamuŵa kuti ukujimanya makora kweniso ukumanya ivyo ukukhumba mwa munthu uyo uzamukhala nayo umoyo wako wose.


text:
Kumbi Bayibolo Lisambizanji Weniukongwa?
Ili ndi buku lakusambiriya Bayibolu ndipu likulembeka kuti likuwovyeni kuziŵa vo Bayibolu likamba pa nkhani zakupambanapambana nge yakuti nchifukwa wuli tisuzgika, nchinthu wuli chichitika asani tafwa, kumbi tingachita wuli kuti banja lidu lije lalikondwa ndipuso nkhani zinyaki zinandi.
Kumbi Vakuchitika Ivi, Nchilatu Chaku Chiuta?
Mungajifumba kuti nchifukwa wuli pacharu pe masuzu nganandi viyo mazuŵa nganu? Kumbi muziŵa kuti Bayibolu likamba kuti vinthu visinthengi ndipu namwi mungayanduwa?
MUTU 1
Kumbi Uneneska Wakukamba Vaku Chiuta Ngwakuti Wuli?
Kumbi muŵanaŵana kuti Chiuta watikuphweriyani? Ziŵani mijalidu yaki ndipuso vo mungachita kuti mundere kufupi ndi iyu.
MUTU 2
Bayibolo Ndi Buku Lakutuwa Kwaku Chiuta
Kumbi Bayibolo lingakuwovyani wuli kuti mumalani ndi masuzu? Nchifukwa wuli tingagomezga mauchimi ngaki?
MUTU 3
Kumbi Chilatu Chaku Chiuta cha Charu Chapasi Nchakuti Wuli?
Kumbi chilatu chaku Chiuta cha charu chapasi chazamufiskika? Nanga chazamufiskika zukwanji?
Mutu 4
Kumbi Yesu Khristu Ndiyani?
Ziŵani kuti kumbi nchifukwa Yesu ndiyu Mesiya wakulayizgika, kumbi wangutuliya pani ndipuso kuti nchifukwa wuli iyu ndi mwana wapade waku Yehova.
MUTU 5
Uwombozi, Nchawanangwa Chapachanya Chakutuwa Kwaku Chiuta
Kumbi uwombozi nchinthu wuli? Kumbi ungakuwovyani wuli?
MUTU 6
Kumbi Akufwa ŵe Pani?
Ziŵani vo Bayibolu likamba pa nkhani yakuti akufwa ŵepani ndipuso nchifukwa wuli taŵanthu titufwa.
MUTU 7
Chilindizga Cheneku cha Akwanjiwa Ŵinu wo Akutayika
Kumbi mubali winu wakutayika? Kumbi mungazimuwona so? Ziŵani vo Bayibolu likamba pa nkhani ya chiyuka.
MUTU 8
Kumbi Ufumu Waku Chiuta Nchinthu Wuli?
Ŵanthu anandi atiliziŵa rombu la Ambuya. Kumbi mazu ngakuti, “Ufumu winu uzi” ngang’anamuwanji?
MUTU 9
Kumbi Tija ‘M’mazuŵa Ngakumaliya’?
Wonani vinthu vo vichitika ndipuso mijalidu yilongole kuti te m’mazuŵa ngakumaliya nge mo Bayibolu likukambiya limu.
MUTU 10
Mo Vakulengeka Vauzimu Vititikwaskiya
Bayibolu likamba vakukwaskana ndi angelu kweniso mademoni. Kumbi vakulengeka venivi viliku nadi? Kumbi vo vichita vingatikwasa isi?
MUTU 11
Nchifukwa Wuli Chiuta Wazomerezga Kuti Tisuzgikengi?
Ŵanthu anandi awona kuti Chiuta ndiyu wachitisa masuzgu ngo tikumana nangu. Imwi muwona wuli? Chiuta wakonkhoska vifukwa vo tisuzgikiya, ŵerengani vifukwa venivi m’mutu uwu.
MUTU 12
Kuja ndi Umoyu Wakukondweska Chiuta
Tingamukondwesa Yehova. Ndipu mungaja nayu pa ubwezi.
MUTU 13
Wonani Umoyu Nge mo Chiuta Watiwuwone
Kumbi Chiuta watiyiwona wuli nkhani yakutuzga ndopa, kuŵikika ndopa ndipuso umoyu wa nyama?
MUTU 14
Vo Mungachita Kuti Umoyu wa Banja Linu Uje Walikondwa
Anthurumi akuto, anthukazi akuyirwa, apapi ndipuso ŵana atenere kuchita vinthu nge mo Yesu wachitiyanga. Kumbi tisambiranji kwaku iyu?
MUTU 15
Kusopa ko Chiuta Wazomerezga
Wonani vinthu 6 vo vilongo chisopa cha unenesa.
MUTU 16
Koreskani Kusopa Kwauneneska
Kumbi mungakumana ndi masuzgu wuli chifukwa chakupharazgiya ŵanthu anyaki vo mugomezga? Kumbi mungachita wuli kuti muŵapharazgiyi kwambula kuŵaguŵiska?
MUTU 17
Ndereni Kufupi ndi Chiuta Mwakuromba
Kumbi Chiuta wavwisiya asani muromba? Kuti musaniyi kwamuka kwa fumbu lenili mukhumbika kuziŵa vo Bayibolu likamba pa nkhani ya rombu.
MUTU 18
Ubatizu Kweniso Ubwezi Winu ndi Chiuta
Kumbi munthu wakhumbika kuchitanji kuti wabatiziki? Ziŵani vo ubatizu ung’anamuwa ndipuso mo utenere kuchitikiya.
MUTU 19
Mujisungi mu Chanju Chaku Chiuta
Kumbi tingalongo wuli kuti tiwonga chifukwa cha vinthu vosi vo Chiuta watichitiya?
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Kugwiriskiya Nchitu Zina Laku Chiuta ndi Kuziŵa vo Ling’anamuwa
Zina laku Chiuta likutuzikamu m’Mabayibolu nganyaki. Chifukwa wuli? Kumbi kugwirisiya ntchitu zina laku Chiuta nkhwakukhumbika?
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Mo Uchimi Waku Danyele Ungukambiya Limu Vakukwaskana ndi Kuza Kwaku Mesiya
Kweche vyaka 500, Chiuta wanguzumbuliya limu chaka cho Mesiya waziziyanga. Ziŵani vakukwasana ndi uchimi wakukhumbika wenuwu!
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Yesu Khristu Ndiyu Mesiya Wakulayizgika
Yesu wangufiska mauchimi ngosi nga m’Bayibolu ngakukwasana ndi Mesiya. Simikiziyani m’Bayibolu linu kuti muwoni asani mauchimi yanga ngangufisika nadi ndendende.
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Uneneska Wakukwaskana ndi Ada, Mwana ndi Mzimu Utuŵa
Ŵanthu anandi agomezga kuti chisambizu chakuti kwe achiuta atatu chituliya m’Bayibolu. Kumbi ivi vauneneska?
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Chifukwa cho Akhristu Auneneska Aleke Kugwiriskiya Nchitu Mphinjika Pakusopa
Kumbi Yesu wakufwiya nadi pamphinjika? Ŵerengani kwamuka kwa fumbu leneili m’Bayibolu.
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Mwambu wa Chakurya Chamazulu cha Ambuya Utumbika Chiuta
Akhristu akulamulika kuti achitengi mwambu wa Chikumbusu cha nyifwa yaku Khristu. Kumbi mwambu wenuwu utenere kuchitika wuli ndipuso zukwanji?
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Kumbi “Mzimu” Nchinthu Wuli?
Ŵanthu anandi aŵanaŵana kuti asani munthu wafwa chinthu chinyaki chituwamu mu liŵavu laki ndipu chitachija ndi umoyu kunyaki. Kumbi mazu ngaku Chiuta ngatiti wuli?
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Kumbi Shelo ndi Hadesi ndi Vinthu Wuli?
M’Mabayibolu nganyaki akugwirisiya ntchitu mazu ngakuti “muunda” pamwenga “helu” m’malu mwa Shelo ndi Hadesi. Kumbi mazu ngenanga ngang’anamuwanji?
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Kumbi Zuŵa la Cheruzgu Nchinthu Wuli?
Ziŵani mo ŵanthu akugomezgeka azamutumbikikiya pa zuŵa la cheruzgu.
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Chaka cha 1914 Nchakukhumbika Ukongwa pa Mauchimi nga m’Bayibolo
Kumbi ndi vinthu nivi va m’Bayibolu vo vilongo kuti chaka cha 1914 chenga chapade nadi?
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Kumbi Mikaele Mura wa Angelu Ndiyani?
Bayibolu likamba vakukwaskana ndi mungeru munyaki wanthazi ukongwa. Ziŵani vinandi vakukwaskana ndi mungelu mwenuyu kweniso ntchitu yo iyu wagwira sonu.
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Kuziŵa “Babiloni Mukuru”
Buku la Chivumbuzi likamba va huli lo lidanika kuti “Babiloni Mukuru.” Kumbi ndi munthukazi chayiyu? Kumbi Bayibolu likambanji vakukwaskana ndi iyu?
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Kumbi Yesu Wanguwa mu December?
Ŵanaŵaniyani mo nyengu yijaliya m’myezi yo Yesu wanguwiya. Kuti venivi vilongonji?
FUNDU ZAKUKUMALIYA
Kumbi Titenere Kukondwere Maholidi?
Kumbi masekeresu nga maholidi nganandi ko muja ngakwamba wuli? Mungazizwa ndi kwamuka kwa fumbu lenili.


text:
Malawi
Malaŵi ni chalo ichi chili ku mafumilo gha zuba na kumwela kwa Africa. Vyalo ivyo vikuzingilila Malaŵi ni Tanzania ku mpoto na kumafumilo gha zuba, Zambia kumpoto na kumanjililo gha zuba na Moçambique kumwela, kumafumilo na kumanjililo gha zuba. Ni chalo ichi pakwamba chikachemekanga Nyasaland mpaka mu chaka cha 1964 apo chikapokela wanangwa kufuma ku baNgelezi, pa zuba la chinkhondi na limoza la mwezi wachinkhondi na chibiri (6 July).
Pala mukukhumba ndondomeko ya nkhani za kukhwaskana na chalo cha Malaŵi, sankhani yimoza mwa mitu ya makani iyo yili pasi apa.


text:
Nkhani Izo Zafuma
Ŵakaboni ŵa Yehova Ŵaguliska Nyumba Izo Mukaŵa Maofesi Ghawo ku Brooklyn
Pa August 3, 2016, Ŵakaboni ŵa Yehova ŵali kuguliska maofesi ghawo ku 25/30 Columbia Heights, Brooklyn, New York, ukaboni wakuti wasamuskira nadi maofesi ghawo ku Warwick, New York.
Nkhani za Malango na Wanangwa wa Ŵanthu
Charu cha South Korea Sono Chikupatura Ŵakaboni ŵa Yehova ku Ŵakayidi Ŵanyake
Boma la South Korea lawovwira Ŵakaboni ŵa Yehova awo ŵali mu jele chifukwa chakukana kugwira ntchito zausilikari.


text:
MUTU 3
Muyanjengi Ŵanthu wo Chiuta Watiŵayanja
“Mweniyo watenda pamoza ndi ŵanthu azeru, wasanduka kuŵa wazeru.”
1-3. (a) Kumbi ndi fundu niyi yauneneska yo Bayibolo likamba? (b) Kumbi tingasankha wuli mabwezi ngo ngangatiwovya kuchita vinthu vamampha?
ŴANTHU ŵe nge thonji lenilo asani aliponya m’maji lisintha mtundu ndipu liyanana ndi maji ngo aliponyamu. Nchipusu ukongwa kutole maŵanaŵanu ndi mijalidu ya ŵanthu wo titanjana nawu chinanga kuti tingakhumba cha kuchita viyo.
2 Bayibolo lipusika cha pakukamba kuti: “Mweniyo watenda pamoza ndi ŵanthu azeru, wasanduka kuŵa wazeru, kweni wakukwatikana ndi wakupusa wakapwetekekanga.” (Nthanthi 13:20) Ntharika iyi yikamba kwenda ŵaka ndi munthu kamoza cha. Mazu ngakuti “watenda” ngang’anamuwa nyengu zosi. * Buku linyaki lakukonkhoska nkhani za m’Bayibolo pakukonkhoska vesi ili likamba kuti: “Kwenda pamoza ndi munthu kung’anamuwa kwanjana ukongwa.” Kumbi mungazomerezga cha kuti titanja kuchita vinthu vakuyanana ndi ŵanthu wo titiŵayanja? Mbuneneska kuti ŵanthu wo titiŵayanja nawu angatichitiska kuti tichiti vinthu vamampha pamwenga viheni.
3 Kuti tilutirizgi kuja m’chanju chaku Chiuta, tikhumbika kwanjana ndi ŵanthu wo angatiwovya kuchita vinthu vamampha. Kumbi tingachita wuli venivi? Titenere kwanjana ndi ŵanthu wo Chiuta watanja. Titenere kwanjana ndi ŵanthu wo ŵe ndi mijalidu yo Yehova watanja. Sonu tiyeni tikambiskani vakukwaskana ndi ŵanthu wo Chiuta watanja. Kuziŵa venivi kutiwovyengi kusankha mabwezi ngamampha.
ŴANTHU WO CHIUTA WATANJA
4. Nchifukwa wuli Yehova we ndi wanangwa wakusankha ŵanthu wo wakhumba kuti aje mabwezi ngaki, nanga nchifukwa wuli Yehova wangudana Abrahamu kuti “bwezi langu”?
4 Pa nkhani yakuja ndi mabwezi, Yehova wasankha mwazeru ukongwa. Kumbi iyu ngwakwenere cha kuchita viyo? Iyu ndi Chiuta, Mbuya Wachilengedu Chosi ndipu kuja nayu pa ubwezi nchinthu chamampha ukongwa kuruska chechosi. Nanga wasankha ŵanthu amtundu wuli kuti waje nawu pa ubwezi? Yehova waja pafupi ndi ŵanthu wosi wo atimugomezga. Ŵanaŵaniyani chakuyeruzgiyapu chaku Abrahamu, munthu yo waziŵika chifukwa cha chivwanu chaki. Chivwanu cha munthu chingayeseka ukongwa asani wangapempheka kuti wapereki mwana waki sembi. * Kweni Abrahamu wenga wakunozgeka kupereka Yisaki chifukwa wenga ndi chivwanu kuti, “Chiuta wenga wanthazi kumuyuska, chinanga nkhu ŵakufwa.” (Ŵahebere 11:17-19) Chifukwa chakuti Abrahamu wanguvwiya kweniso wangulongo chivwanu, Yehova wangumudana kuti “bwezi langu.”
5. Kumbi Yehova watiŵawona wuli ŵanthu wo atimuvwiya mwakugomezgeka?
5 Yehova wawona kuti kuvwiya ndi mtima wosi nkhwakuzirwa ukongwa. Iyu watanja wosi wo akhumbisiska kuja akugomezgeka kwaku iyu pe. (Ŵerengani 2 Samuele 22:26.) Nge mo tinguwone m’Mutu 1, Yehova wakondwa ukongwa ndi ŵanthu wo atimuvwiya chifukwa chakuti atimuyanja. Lemba la Nthanthi 3:32 lilongo kuti Iyu watanja ŵanthu a mtima wamampha. Ŵanthu wo afiska vo Chiuta wakhumba mwakugomezgeka adanika kuti aje alendu “muhema” laki ndipu watiŵazomerezga kuti amusopengi kweniso kuromba nyengu yeyosi yo angakhumba.
6. Kumbi tingalongo wuli kuti titanja Yesu, nanga Yehova watuvwa wuli asani wawona ŵanthu wo atanja Mwana waki?
6 Yehova watanja ŵanthu wo atanja Yesu, Mwana waki wapade. Yesu wangukamba kuti: “Asani yumoza watindanja, wasungengi mazu ngangu, ndipu Ada amwanjengi, tizengi kwaku iyu, ndipu tijichitiyengi uja [tijengi] pamoza nayu.” (Yohane 14:23) Kumbi tingalongo wuli kuti titanja Yesu? Tingachita venivi asani tivwiya marangu ngaki, ngo ngasazgapu nchitu yakupharazga uthenga wamampha ndi kupanga akusambira. (Mateyu 28:19, 20; Yohane 14:15, 21) Nge ŵanthu ambula kufikapu, tilongo so kuti titanja Yesu asani ‘tindondoloskamu mu menderu ngaki,’ ndi kwesesa kutole vo wakambanga ndi kuchita. (1 Petro 2:21) Yehova wakondwa ndi ŵanthu wo atesesa kuti chanju chawu pa Mwana waki chiŵachitiskengi kuti aje ndi mijalidu yo Khristu wenayu.
7. Nchifukwa wuli nchinthu chazeru kuja pa ubwezi ndi ŵanthu wo atanja Yehova?
7 Yehova wakhumba kuti mabwezi ngaki ngajengi ngachivwanu, ngakugomezgeka, ngavwiyengi ndipuso ngayanjengi Yesu ndi mijalidu yaki. Weyosi wangachita umampha kujifumba kuti: ‘Kumbi ŵanthu wo nditanjana nawu ŵe ndi mijalidu yeniyi? Kumbi yiwu ndi mabwezi ngaku Yehova?’ Nchinthu chazeru kujifumba mafumbu ngenanga. Ŵanthu wo ŵe ndi mijalidu yaku Chiuta ndipuso wo apharazga uthenga wamampha wa Ufumu mwaphamphu, angatiwovya ukongwa kuti tichitengi vinthu vakukondweska Chiuta.
VO TISAMBIRA PA VAKUWONIYAPU VA M’BAYIBOLO
8. Nchinthu wuli cho chitikukondweskani pa ubwezi waku (a) Naomi ndi Ruti? (b) anyamata achiheberi atatu? (c) Paulo ndi Timote?
8 M’Bayibolo mwe vakuwoniyapu vinandi va ŵanthu wo anguyanduwa chifukwa chakusankha mabwezi ngamampha. Mungaŵerenga va ubwezi wo wengapu pakati paku Naomi ndi mukumwana waki Ruti, anyamata achiheberi atatu wo ŵenga ku Babiloni ndipuso Paulo ndi Timote. (Ruti 1:16; Danyele 3:17, 18; 1 Ŵakorinte 4:17; Ŵafilipi 2:20-22) Kweni tiyeni tikambiskani chakuwoniyapu chinyaki chamampha ukongwa cha ubwezi wa pakati paku Davidi ndi Jonafani.
9, 10. Kumbi nchinthu wuli cho chinguchitiska kuti Davidi ndi Jonafani ayanjanengi?
9 Bayibolo likamba kuti Davidi wati wabaya Goliyati, “mtima waku Jonafani ungubatikana ndi mtima waku Davidi, ndipu Jonafani wangumwanja Davidi nge mbumoyu waku iyu mweneku.” (1 Samuele 18:1) Uku kwenga kwamba kwa ubwezi wambula kumala chinanga kuti apambananga vyaka vinandi, ndipu ubwezi wawu ungulutiriya mpaka po wangufwiya Jonafani ku nkhondu. * (2 Samuele 1:26) Kumbi nchinthu wuli cho chinguchitiska kuti ŵanthu yaŵa aje pa ubwezi wakukho?
10 Davidi ndi Jonafani ŵenga pa ubwezi chifukwa chakuti ayanjanga Chiuta ndipu akhumbisiskanga kuti aje akugomezgeka kwaku iyu. Yiwu ayanjananga chifukwa chakuti akhumbanga kukondweska Chiuta. Weyosi wenga ndi mijalidu yo yachitiskanga kuti ayanjanengi. Jonafani wangukondwa chifukwa cha chiganga ndi phamphu laku Davidi yo wengavi mantha pakuvikiriya zina laku Yehova. Tikayika cha kuti Davidi watumbikanga Jonafani yo wakhumbisiskanga kuti khumbu laku Yehova lichitiki ndipu wenga wakunozgeka kovya Davidi. Mwakuyeruzgiyapu, ŵanaŵaniyani vo vinguchitika pa nyengu yo Davidi wangusuzgika ukongwa maŵanaŵanu ndipu wajaliyanga ŵaka kuthaŵathaŵa kopa ukari wa Fumu Sauli, awiski aku Jonafani. Pakukhumba kulongo kugomezgeka, Jonafani ndiyu wangwamba kuchitapu kanthu, ‘wanguruta kwaku Davidi . . . kuchikhozga chiganga chaki mwaku Chiuta.’ (1 Samuele 23:16) Viwoneka kuti Davidi wangukondwa ukongwa mubwezi waki wati waza kuzimuwovya ndi kumuchiska. *
11. Kumbi tisambiranjipu pa chakuwoniyapu cha ubwezi waku Jonafani ndi Davidi?
11 Kumbi tisambiranjipu pa chakuwoniyapu chaku Jonafani ndi Davidi? Tisambira kuti chinthu chakukhumbika ukongwa nkhwanjana ndi ŵanthu wo atanja Chiuta. Asani titanjana ndi ŵanthu wo tiyanana nawu chigomezgu, mijalidu ndipuso wo akhumba kulutirizga kuja akugomezgeka kwaku Chiuta, tingakambiskana nawu vinthu vakuchiska. (Ŵerengani Ŵaroma 1:11, 12.) Tingasaniya ŵanthu wo atanja Yehova m’mpingu wachikhristu. Kumbi ivi ving’anamuwa kuti munthu weyosi yo watuza ku Nyumba ya Ufumu ndi bwezi lamampha? Awa.
MO TINGASANKHIYA ŴANTHU AKUCHEZA NAWU
12, 13. (a) Nchifukwa wuli titenere kusankha mwazeru ŵanthu akucheza nawu chinanga angaŵa Akhristu anyidu? (b) Kumbi m’mipingu ya m’nyengu ya akutumika mwenga suzgu wuli, nanga venivi vinguchitiska kuti Paulo waŵatcheŵeskenji?
12 Chinanga mungaŵa m’mpingu wachikhristu, titenere kusankha umampha ŵanthu akucheza nawu ndi chilatu chakuti tilutirizgi kuja pa ubwezi ndi Yehova. Ivi vakuziziswa cha. Nchifukwa wuli tikamba viyo? Akhristu anyaki akuwa kamanakamana mwauzimu nge mo vipasu vinyaki viswere kukhoma m’chimiti chimoza. Ndichu chifukwa chaki m’mpingu wewosi musanirika Akhristu wo aluta panthazi mwauzimu mwakupambanapambana. (Ŵahebere 5:12–6:3) Kweni tikhumbika kuzizipizga ndi kulongo chanju kwa Akhristu wo atamba ŵaka sonu ndipuso akulopwa chifukwa tikhumbika kuŵawovya kuti akuwi mwauzimu.
13 Nyengu zinyaki m’mpingu mungaŵa Akhristu wo tikhumbika kutcheŵa nawu. Akhristu anyaki angaja ndi mijalidu yinyaki yaŵakaŵaka. Anyaki angaŵa ndi jalidu lakusunga vifukwa pamwenga mtima wakudandawuladandawula. Mumipingu ya m’nyengu ya akutumika namu mwenga suzgu yeniyi. Chinanga kuti ŵanthu anandi ŵenga akugomezgeka, anyaki achitanga vinthu vambula kwenere. Chifukwa chakuti anyaki m’mpingu wa ku Korinte ŵengavi kukoleska chisambizu chachikhristu, wakutumika Paulo wanguŵatcheŵeska kuti: ‘Mungarandanga cha: “Mabwezi ngaheni ngananga mijaridu yamampha.”’ (1 Ŵakorinte 15:12, 33) Paulo wangutcheŵeska Timote kuti chinanga mphakati pa Akhristu pangaŵa anyaki wo angachita vinthu vambula urunji. Iyu wangukambiya Timote kuti wangwenere kuŵaziŵa ŵanthu aviyo ndi kuleka kuyanjana nawu.
14. Kumbi tingayigwiriskiya wuli nchitu fundu yo Paulo wangukamba pa nkhani ya ŵanthu akucheza nawu?
14 Kumbi tingagwiriskiya wuli nchitu fundu ya m’mazu ngakutcheŵeska ngaku Paulo? Tikhumbika cha kwanjana ndi weyosi yo wangatichitiska kuti titoliyeku mijalidu yiheni kaya ndi m’mpingu pamwenga kubwalu kwa mpingu. (2 Ŵatesalonika 3:6, 7, 14) Titenere kuvikiriya ubwezi wo te nawu ndi Yehova. Mwakuyana ndi thonji, titole mijalidu ya ŵanthu wo titanjana nawu. Kumbukani kuti asani tabizga thonji m’maji ngakufipa lingatuwamu lakutowa cha. Mwakuyana ŵaka, vingachitika cha kuti tije ndi mijalidu yamampha asani titanjana ndi ŵanthu a mijalidu yiheni.
Mungasaniya mabwezi ngamampha m’mpingu wachikhristu
15. Kumbi mungachita wuli kuti musaniyi mabwezi ngo ngatanja Yehova m’mpingu?
15 Te ndi mwaŵi ukulu wakuti tingasaniya mabwezi ngamampha pakati pa Akhristu anyidu. (Sumu 133:1) Kumbi mungasaniya wuli mabwezi ngo ngatanja Yehova m’mpingu? Asani mutesesa kuja ndi mijalidu yo yikondweska Chiuta, ŵanthu anyaki wo angaŵa ndi mijalidu yakuyanana ndi yinu angakondweskeka namwi. Mutenere kuziŵa so kuti, nyengu zinyaki mungakhumbika kwamba ndimwi kusaniya ŵanthu wo mungaja nawu pa ubwezi. (Wonani bokosi lakuti: “ Mo Tingusaniriya Mabwezi Ngamampha.”) Mupenjengi ŵanthu wo ŵe ndi mijalidu yo imwi mukhumba. Muvwiyengi ulongozgi wa m’Bayibolo wakuti, “mutandauliki mitima,” mwakupenja mabwezi pakati pa Akhristu anyinu mwambula kuphwere kanthu za mtundu, charu pamwenga midawuku yawu. (2 Ŵakorinte 6:13; ŵerengani 1 Petro 2:17.) Mungayanjananga ndi nthanga zinu pe cha. Kumbukani kuti Jonafani wenga mura ukongwa kwaku Davidi. Kwanjana ndi ŵanthu ŵaraŵara kukuwovyeningi kuti ubwezi winu uje wachandulu chifukwa cha vinthu vo akumana navu pa umoyu wawu kweniso zeru zo ŵenazu.
ASANI PASANIRIKA MASUZGU
16, 17. Asani Mkhristu munyidu watiguŵiska m’nthowa yinyaki, nchifukwa wuli titenere cha kuleka kuluta ku mawunganu?
16 Chifukwa chakuti m’mpingu mwe ŵanthu a mijalidu yakupambanapambana kweniso akukuliya malu ngakupambana, nyengu zinyaki mungasanirika masuzgu. Mkhristu munyidu wangalongoro pamwenga kuchita vinthu vo vingatikwiyiska. (Nthanthi 12:18) Masuzgu nganyaki ngatamba chifukwa chakupambana mijalidu, kuleka kuvwanana pamwenga kupambana maŵanaŵanu. Kumbi tiguŵengi ndi vinthu venivi ndi kuleka kuwungana? Tingachita viyo cha asani titanja Yehova ndipuso ŵanthu wo iyu watiŵayanja.
17 Titenere kwanja Yehova ndipuso kujipereka kwaku iyu ndi mtima wosi chifukwa ndi Mulengi widu kweniso ndiyu watitiphwere. (Chivumbuzi 4:11) Kusazgiyapu pa fundu yeniyi, mpingu wo iyu watiwugwiriskiya nchitu ukhumbika chovyu chidu. (Ŵahebere 13:17) Mwaviyo, asani Mkhristu munyidu watikwiyiska pamwenga watiguŵiska, tingalekanga cha kuluta ku mawunganu chifukwa chakukhumba kulongo kuti takwiya. Titenere kukumbuka kuti ndi Yehova cha yo watikwiyiska. Tingamukana cha Yehova ndipuso ŵanthu ŵaki chifukwa chakuti titimuyanja.
18. (a) Kumbi tingachita wuli kuti m’mpingu muje chimangu? (b) Kumbi titumbikika wuli asani tigowoke anyidu pa vifukwa vakuvwika?
18 Kwanja Akhristu anyidu kutitichitiska kuja ŵanthu achimangu m’mpingu. Yehova walindizga kuti ŵanthu wo watiŵayanja achitengi vinthu mwakufikapu pe cha, mwaviyo nasi tikhumbika kuchita viyo. Chanju chititichitiska kuti tizizipizgengi tinthu timanatimana to anyidu anangiska ndipu tikumbukengi kuti tosi te ambula kufikapu ndipuso tinangiska. (Nthanthi 17:9; 1 Petro 4:8) Chanju chititiwovya kuti tilutirizgengi kugowokiyana “yumoza ndi munyaki.” (Ŵakolose 3:13) Nchipusu cha kugwiriskiya nchitu ulongozgi wenuwu. Asani tilekere maŵanaŵanu ngaheni kuti ngatilongozgengi, tingalutirizga kukwiya tichiŵanaŵana kuti tilanga yo watinangiya. Kukamba uneneska, titijipweteka ŵaka tija asani tilutirizga kukwiya. Titumbikika asani tigowoke anyidu pa vifukwa vakuvwika. (Luka 17:3, 4) Tija ndi chimangu m’mtima ndipuso tisunga chimangu m’mpingu kweni kuruska vosi, tilutirizga kuja pa ubwezi wamampha ndi Yehova.
VO VINGACHITISKA KUTI TILEKI KWANJANA NDI MKHRISTU MUNYIDU
19. Kumbi ndi vifukwa nivi vo vingachitiska kuti tileki kwanjana ndi Mkhristu munyidu?
19 Nyengu zinyaki tikhumbika kuleka kwanjana ndi munthu yo wenga Mkhristu munyidu. Tileka kwanjana ndi munthu yo wasezgeka m’mpingu chifukwa chakuti waswa marangu ngaku Chiuta ndipu walapa cha, pamwenga wasuska ndi kusambiza visambizu vaboza pamwenga asani wakujisezga. Mazu ngaku Chiuta ngatitikambiya kuti “kusangana nayu cha” munthu waviyo. * (Ŵerengani 1 Ŵakorinte 5:11-13; 2 Yohane 9-11) Kungaja kwakusuzga ukongwa kuleka kwanjana ndi mubali widu pamwenga munthu yo kali wenga mubwezi widu. Kumbi tivwiyengi ulongozgi wenuwu kulongo kuti te akugomezgeka kwaku Yehova ndi marangu ngaki kuruska chinthu chechosi? Kumbukani kuti Yehova wawona kuti kugomezgeka ndipuso kuvwiya, vakukhumbika ukongwa.
20, 21. (a) Nchifukwa wuli kusezga wo aleka kulapa nkhulongo chanju? (b) Nchifukwa wuli tikhumbika kusankha mwazeru mabwezi?
20 Kusezga ŵanthu ambula kulapa m’mpingu kulongo chanju chakutuliya kwaku Yehova. Nchifukwa wuli tikamba viyo? Kusezga munthu wambula kulapa yo wabuda, kulongo kuti titanja zina lakupaturika laku Yehova ndi marangu ngaki. (1 Petro 1:15, 16) Kuchita viyo kuvikiriya so m’mpingu, chifukwa Akhristu akugomezgeka avikilirika ku mijalidu yiheni ndipu alutirizga kusopa achiziŵa kuti mpingu ndi malu ngamampha ukongwa m’charu chinu chiheni. (1 Ŵakorinte 5:7; Ŵahebere 12:15, 16) Kumuchenya mwanthazi munthu yo wachita ubudi kulongo kumwanja. Ndipu kungamuwovya kuziŵa kuti wakhumbika kusintha ndipuso kuchitapu kanthu kuti wawere kwaku Yehova.
21 Mbuneneska nadi, mabwezi ngidu ngangatichitiska kuti titoliyeku mijalidu yawu. Mwaviyo, tikhumbika kusankha mwazeru mabwezi. Asani titanjana ndi ŵanthu wo atanja Yehova ndipuso wo iyu watanja, tijengi ndi mabwezi ngamampha ukongwa. Vo tingasambira kwaku yiwu, vingatiwovya kuti tichitengi vinthu vo vikondweska Yehova.
^ ndimi 2 Mazu nga Chiheberi ngo ngakufwatulikiya kuti “wakukwatikana” ngakufwatulikiya so kuti “kwanjana” ndipuso “kuja pa ubwezi.”
^ ndimi 4 Mwakupempha Abrahamu kuti wapereki sembi mwana waki, Yehova wakhumbanga kulongo kuti iyu wazamupereka sembi ya Mwana waki wapade. (Yohane 3:16) Kweni Abrahamu wechendapereki mwana waki, Yehova wangusereriyapu ndipu wangupereka mbereri kuti ndiyu yiperekeki.
^ ndimi 9 Davidi wenga m’nyamata pamwenga kuti “mhurwa” pa nyengu yo wangubaya Goliyati ndipu wenga ndi vyaka pafufupi 30 pa nyengu yo Jonafani wangufwiya. (1 Samuele 17:33; 31:2; 2 Samuele 5:4) Jonafani wangufwa we ndi vyaka pafufupi 60 ndipu wapambananga vyaka pafufupi 30 ndi Davidi.
^ ndimi 10 Mwakukoliyana ndi lemba la 1 Samuele 23:17, Jonafani wangukamba vinthu vinkhondi kuti wachiski Davidi: (1) Wangukambiya Davidi kuti wangachitanga mantha cha. (2) Wangusimikizgiya Davidi kuti Sauli wamuchitengi kanthu cha. (3) Wangumukumbuska kuti wajengi fumu nge mo Chiuta wangulayizgiya. (4) Wangulayizga kuti wajengi wakugomezgeka kwaku Davidi. (5) Wangumukambiya so kuti chinanga ndi Sauli waziŵa kuti iyu ngwakugomezgeka kwaku Davidi.
^ ndimi 19 Kuti muziŵi fundu zinyaki za mo mungachitiya ndi munthu wakusezgeka pamwenga wakujisezga, wonani Fundu Zakukumaliya pamutu wakuti, “Mo Tingachitiya ndi Munthu Wakusezgeka.”
Ziŵani Vinandi
CHIGONGWI CHA ALINDA (CHAKUSAMBIRA)
Muphweriyengi ndi Ŵanthu wo Mucheza Nawu M’mazuŵa Nganu Ngakumaliya
Ŵanthu wo mucheza nawu ndi wo muja nawu pafupi pe cha.


text:
Mungaŵa Ŵakukondwa mu Mbumba Yinu
Mungaŵa ŵakukondwa mu mbumba yinu usange mungalondezga fundo za mu Baibolo.
Mazgu Ghakwamba
Mungaŵa ŵakukondwa mu mbumba para mungalondezga fundo za mu Baibolo izo zili mu burosha ili.
CIGAŴA 1
Gomezgani Ciuta Kuti Muŵe Ŵakukondwa mu Nthengwa
Kujifumba mafumbo ghaŵiri kungamovwirani kuti vinthu visinthe mu nthengwa yinu.
CIGAŴA 2
Ŵani Ŵakugomezgeka kwa Munyinu
Kasi munthu wangaŵa wambura kugomezgeka kwa mfumu panji muwoli wake nangauli wakucita uzaghali yayi?
CIGAŴA 3
Umo Mungamazgira Masuzgo
Umo mukucitira na masuzgo kungapangiska kuti nthengwa yinu yiŵe yakukhora na yakukondwa kweniso kuti yiŵe yambura kukhora na yacitima.
CIGAŴA 4
Umo Mungacitira Kuti Muleke Kunanga Ndalama
Kasi kugomezgana na kuyowoya unenesko nkhwakovwira wuli?
CIGAŴA 5
Ivyo Mungacita Kuti Muŵe pa Mtende na Ŵabali Ŵinu
Mungalutilira kucindika ŵapapi ŵinu kwambura kusulako nthengwa yinu.
CIGAŴA 6
Vinthu Vikusintha mu Nthengwa Para Kwababika Mwana
Kasi mwana wangawovwira kuti nthengwa yinu yiŵe yakukhora?
CIGAŴA 7
Umo Mungasambizgira Mwana Winu
Cilango cikung’anamura kupeleka malango panji kupanisa pera yayi.
CIGAŴA 8
Para Mwasangana na Suzgo
Pemphani wovwiri.
CIGAŴA 9
Sopani Yehova mu Mbumba Yinu
Kasi mungacita wuli kuti nyengo iyo mukusopa na mbumba yiŵenge yakunozga?


text:
Banja Linu Likhoza Kuja Lalikondwa
Kugwiriskiya ntchitu fundu za m’Bayibolu kungakuwovyani kuti muje ndi banja lalikondwa.
Mazu Ngakwamba
Kugwiriskiya ntchitu fundu za m’Bayibolu zo ze mukabuku yaka kungakuwovyani kuti muje ndi banja lalikondwa.
CHIGAŴA 1
Muthembengi Chiuta Kuti Nthengwa Yinu Yije Yalikondwa
Kugwiriskiya nchitu mafumbu ngaŵi ngambula kusuzga, kungakuwovyani kuti nthengwa yinu yije yalikondwa.
CHIGAŴA 2
Mugomezgekengi kwa Munthu yo Mukutolana Nayu
Kumbi akutolana angachitanji so kuti aje akugomezgeka munthengwa kusazgiyapu pa kuleka kuchita ureŵi?
CHIGAŴA 3
Mo Mungamaliskiya Masuzgu
Kukambiskana umampha kungawovya kuti nthengwa yije yakukho kweniso yalikondwa m’malu mwakuja yakuwayawaya ndipuso yambula likondwa.
CHIGAŴA 4
Vo Mungachita Kuti Muphweriyengi Ndalama
Kumbi kugomezgana ndi kuchita vinthu mwauneneska kutovya wuli?
CHIGAŴA 5
Vo Mungachita Kuti Mujengi Mwachimangu ndi Apapi
Mukhoza kutumbika apapi ŵinu kwambula kutimbanyizga nthengwa yinu.
CHIGAŴA 6
Kumbi Ŵana Asintha Wuli Vinthu M’nthengwa?
Kumbi kuja ndi mwana kungachitiska kuti ubwezi winu uje wakukho?
CHIGAŴA 7
Vo Mungachita Kuti Musambizi Mwana Winu
Kusambiza mwana kuti kung’anamuwa kupereka marangu ndipuso kulanga pe cha, kweni kusazgapu so vinandi.
CHIGAŴA 8
Vo Mungachita Asani Mwakumana ndi Masuzgu
Pemphani ŵanthu anyaki kuti akuwovyeni.
CHIGAŴA 9
Musopengi Yehova Nge Banja
Kumbi mungachita wuli kuti mukondwengi ukongwa ndi kusopa kwa pabanja?


text:
Welerani kwa Yehova
Yehova wakupenja mberere yake yakuzgeŵa, ndipo wakumuchemani kuti muwelere kwa iyo.
Kalata Yakufuma ku Wupu Wakulongozga
Iyi ni kalata Yakufuma ku Wupu Wakulongozga ndipo yikuchiska ŵateŵeti ŵa Chiuta awo ŵapuluka ku mskambo kuti ŵawelere.
CHIGAŴA 1
“Nizamupenja Yakuzgeŵa”
Chiuta wakuwona mberere yakuzgeŵa kuti yingaweleraso.
CHIGAŴA 2
Kwenjerwa—“Tikufyenyeka Chomene Munthowa Yiliyose
Para mukukwenyelera chifukwa chakuti mukutondeka kuchitira Yehova vinthu ivyo mukachitanga kale, pali chinthu chimoza icho mungachita kuti wamupaniso nkhongono.
CHIGAŴA 3
Kukhuŵara—Para Tili na “Chifukwa Chakudandawulira”
Pali fundo zitatu za mu Baibolo izo zingamovwirani kuti muzizipizge para Mkhristu munyinu wamukhuŵazgani.
CHIGAŴA 4
Kujiyimba Mulandu—‘Nitozgani ku Kwananga Kwane’
Kasi mungachita wuli kuti muŵe na njuŵi yituŵa?
CHIGAŴA 5
Welerani kwa “Muliska na Mulaŵiliri wa Umoyo Winu
Para nkhukhumba kuwelera kwa Yehova, kasi nambirenge mpha? Kasi mpingo wamunipokelera wuli?
Umaliro
Kasi mukukumbuka vinthu vyakukondweska ivyo vikamuchitikiranipo apo mukaŵanga pamoza na ŵanthu ŵa Yehova?


text:
Charles Phiri walikukoma Mudangilili wa vyaulimi juzi pa Chisulo, uyo wakhalanga ku Manyamula kwene wendelanga mupaka kwa Zubayumo.
Bwana Kasunda uyo ngwa Agriculture wakasambizganga vya ulimi kwa Zubayumo ŵakoma na jembe khukhukhukhu!!
Dada uyu pakaŵa mphwepwelela yakuti wakatemwanga chomene kujula zipi ku ŵanakazi awo ŵeneko ŵakwenda ku Joni. Sono kuti wafwe vikenda ntheeee……..
Mr Kasunda wakendezgananga na mwanakazi wamwene Charles Phiri uyo wakatchukanga na zina la milangwe lakuti Sazamuleke. Ndipo Asazamuleke kwawo nkhu Mtelemuka ŵalikutola Nya Kumwenda.
Abwana Sazamuleke mbili ya matondo yikaŵakhwaska ku Joni kuti awoli ŵaŵo Anya Kumwenda ŵaswa mbili nawa Agriculture ndipo ŵakaŵaganizilanga kuti pati biiii pali munga.
Asazamuleke ŵati ŵawela ku South Africa ŵakadekha ngeti panji ŵalije navo na ntchito.
Mbwenu juzi lene pa Chisulo bwana Kasunda uyo nimulangizi wa vya ulimi wakatola ulendo kuya kwa Zubayumo ku Mtelemuka kukapangiska masambilo gha vya ntchito yake.
Iye apo wakaŵa pafupi nakufika kwa Zubayumo pa njinga mbwenu mwasoka Mfumu wa Anya Kumwenda, Asazamuleke ŵakamuwona wakujumpha nakumlondezga….
Ŵakasangakuti ŵana ŵakupenja mbeŵa ndipo ŵayegha jembe. Mbwenu iwo ŵakwiza jembe ku ŵana phangu! Nakuyimika Kasunda…….
“Iwe nkhamba nikale kukupenja kwene mwahuno ndilo lino waliwona pakufuma kwene pakunjila uliwonenge chaaaaa!!”
Nakalinga apa jembe pa mutu vwawu, sono apo iwo ŵaka wanga pasi mbwenu Asazamuleke ŵakwizaso chimayi muthumba lawo piiiiii! Ŵagwaze ŵagwaze nganga yose!!
Kwene apo Asazamuleke ŵakaganizanga kuti ŵa humble kuya ku Joni mbwenu chiziwulika chikaŵa icho chikaziya mbaŵala chikaŵasangilila mupaka ŵakoleka bwaa.
Tikuyowoya pano ŵali ku police ya Mzimba boma.
Kasi malango gha chalo sono ghakuti uli?
Apa sono mphakugumbilaso chaaaa chifukwa dango sono likuphala pakwelu kuti uyo wakoma munyake mbwenu naye ni “an eye to an eye”
Ichi chikuphala kuti a Charles Phiri awo mba Sazamuleke sono ŵamupokela chilango chakumalila mu gadi umoyo wawo wose.
Mzungu wayimba sumu Mchitumbuka
Nkhani yakukomana nkhakwamba kuchitika mwa Zubayumo chaaaaa chifukwa vyaka vajumpha ivo a Moses Makamo nawo ŵali kukoma awoli ŵawo Anya Phiri ku Honeydew ku South Africa ndipo iwo ŵachali mumawoko gha Polisi namwahuno pano chifukwa mulandu wawo undadumbike.
Comments
Powered by Facebook Comments