text: 16 Davide wakati wajumphapo pachoko waka pachanya pa phiri,+ Ziba+ muteŵeti wa Mefibosheti+ wakaŵa penepara kuti wakumane nayo. Wakaŵa na mbunda ziŵiri izo zikaŵa na chakukhalapo, zikanyamura vingwa 200, tuvibama 100 twa mpheska zakomira, tuvibama 100 twa vipambi vyam’chihanya, na chiŵiya chikuru cha vinyo.+2 Themba likati kwa Ziba: “Chifukwa wuli wiza na vinthu ivi?” Ziba wakati: “Mbunda ni za ŵanthu ŵamunyumba ya themba kuti ŵakwerepo. Chingwa na vipambi vyam’chihanya ni vya ŵanyamata kuti ŵarye, ndipo vinyo ndakuti awo ŵavuka mu mapopa ŵamwe.”+3 Themba likati: “Kasi mwana* wa fumu yako wali nkhu?”+ Ziba wakati kwa themba: “Wali ku Yerusalemu, chifukwa wakuti, ‘Muhanya uno nyumba ya Israyeli yiwezgerenge uthemba wa adada kwa ine.’”+4 Penepapo themba likati kwa Ziba: “Wona, chinthu chilichose icho ntcha Mefibosheti ntchako.”+ Ziba wakati: “Nawa pamaso pinu. Nisange uwemi pamaso pinu, fumu yane themba.”+5 Themba Davide likati lafika ku Bahurimu, kukiza munthu wa nyumba ya Sauli zina lake Shimeyi+ mwana wa Gera. Apo wakizanga, wakatembanga.+6 Wakaponyanga malibwe kwa Davide na ku ŵateŵeti wose ŵa Themba Davide kweniso ku ŵanthu wose na vinkhara ivyo vikaŵa kumalyero na kumazere kwa themba.7 Pakutemba, Shimeyi wakatenge: “Fumapo, fumapo, munthu wa ndopa iwe! Iwe munthu wawakawaka!8 Yehova wawezgera pa iwe mulandu wose wa ndopa chifukwa cha nyumba ya Sauli mweneuyo iwe ukuwusa mu malo ghake nga ni themba. Kweni Yehova wapeleka uthemba mu woko la Abisalomu, mwana wako. Sono soka lakusanga, chifukwa ndiwe munthu wa ndopa!”+9 Penepapo Abishayi mwana wa Zeruya+ wakati kwa themba: “Kasi ntcheŵe yakufwa iyi+ yikutemberachi fumu yane themba?+ Nizomerezgani, nkhamudumure mutu.”+10 Kweni themba likati: “Kasi nili namwe na vichi, imwe ŵana ŵa Zeruya?+ Mulekani wanitembe,+ pakuti Yehova wamuphalira kuti:+ ‘Temba Davide!’ Ntheura ni njani wangati: ‘Ukuchitirachi nthena?’”11 Davide wakati kwa Abishayi na ku ŵateŵeti ŵake wose: “Wonani kuti mwana wane, uyo wali kufuma mu thupi lane wakupenja umoyo wane,+ ipo kuli wuli pera na Mubenjamini uyu!+ Mulekani wanitembe, pakuti Yehova ndiyo wamuphalira.12 Panyake Yehova wawonenge suzgo yane,+ ndipo Yehova waniwezgerenge uwemi m’malo mwa nthembo izo natembeka muhanya uno.”+13 Penepapo Davide na ŵanthu ŵake ŵakalutilira kukhira mu msewu, apo Shimeyi wakendanga mumphepete mwa phiri kuthyana na Davide. Shimeyi wakatembanga,+ kuponya malibwe na kung’ondoska fuvu linandi.14 Paumaliro themba na ŵanthu wose awo ŵakaŵa nalo ŵakafika uko ŵakalutanga vyalema vyachita kanthu, ndipo ŵakapumura.15 Nyengo yeneyira, Abisalomu na ŵanthu wose ŵa Israyeli ŵakafika ku Yerusalemu. Ahitofeli+ wakaŵa nayo.16 Hushayi+ Muariki,+ mubwezi wa Davide, wakiza kwa Abisalomu. Wakati kwa Abisalomu: “Themba liŵe na umoyo utali! Themba liŵe na umoyo utali!”+17 Abisalomu wakati kwa Hushayi: “Kasi apa nthena ndikuti ukulongora lusungu* kwa mubwezi wako? Kasi walekerachi kuluta na mubwezi wako?”18 Ntheura Hushayi wakati kwa Abisalomu: “Chara. Ine nili kwa uyo wasoleka na Yehova, ŵanthu aŵa, na ŵanthu wose ŵa Israyeli. Ine nikhalenge nayo.19 Nkhuyowoyaso kuti, Kasi niteŵeterenge njani? Asi niteŵeterenge mwana wake? Nga umo nkhateŵetelera awiskemwe, ndimo niteŵetelerenge imwe.”+20 Abisalomu wakati kwa Ahitofeli: “Niphalira fundo yako.+ Kasi tichitechi?”21 Ahitofeli wakati kwa Abisalomu: “Ugone na ŵanakazi ŵa awuso,+ awo ŵali kuŵasida kumanyuma kuti ŵasungenge nyumba.+ Penepapo Israyeli yose wapulikenge kuti wajinunkhiska kwa awuso, ndipo awo ŵali ku chigaŵa chako ŵakhozgekenge.”22 Penepapo ŵakamujinthira hema Abisalomu pachanya pa mtenje.+ Abisalomu wakagona na ŵanakazi ŵanyake ŵa awiske+ pamaso pa Israyeli yose.+23 Mu mazuŵa ghara, fundo iyo Ahitofeli+ wapeleka yikawonekanga nga ni* mazgu gha Chiuta waunenesko. Ndimo wose ŵaŵiri, Davide na Abisalomu, ŵakachindikiranga fundo zose za Ahitofeli.


c: text/html

text:
MUTU 34
Yesu Wakasora Ŵapositole 12
ŴAPOSITOLE 12
Pakajumpha chaka chimoza na hafu kufuma apo Yohane Mubatizi wakayowoyera kuti Yesu ni Mwana wa Mberere wa Chiuta. Yesu wakati wamba kupharazga, ŵanthu ŵanandi awo ŵakakhumbanga kumanya Chiuta ŵakiza kwa iyo na kuŵa ŵasambiri ŵake. Pakaŵa Andireya, Simoni Petrosi, Yohane, Yakobe (munung’una wa Yohane), Filipu, na Batulumeyu (uyo wakachemekangaso Nataniyeli). Pakati pajumpha nyengo, ŵanthu ŵanandi ŵakamba kulondezga Khristu.—Yohane 1:45-47.
Sono Yesu wakanozgeka kuti wasore ŵapositole ŵake. Ŵapositole ndiwo wakendanga nawo ndipo wakaŵasambizganga ntchito. Kweni pambere wandaŵasore, Yesu wakaluta ku phiri. Phiri ili likwenera kuti likaŵa mumphepete mwa Nyanja ya Galileya, kutali viŵi yayi na Kaperenaumu. Ku phiri kura, Yesu wakalomba usiku wose. Panji wakapemphanga vinjeru kwa Chiuta. Zuŵa lakulondezgapo, wakachema ŵasambiri ŵake ndipo pakati pa ŵasambiri aŵa wakasorapo ŵapositole 12.
Yesu wakasora ŵanthu 6 awo ŵazunulika mu ndime yakwamba. Wakasoraso Mateyu, uyo wakamusanga pa nyumba yakusonkheskera msonkho. Ŵanyake ŵankhondi awo wakasora ŵakaŵa Yudasi (uyo wakachemekangaso Tadeyu “mwana wa Yakobe”), Simoni Mukanani, Tomasi, Yakobe mwana wa Alifeyu, na Yudasi Isikariyoti.—Mateyu 10:2-4; Luka 6:16.
Yesu wakaŵa kuti wendapo kale na ŵapositole 12 aŵa ndipo wakaŵamanyanga makora. Ŵanandi mwa iwo ŵakaŵa ŵabali ŵake. Yakobe na Yohane ŵakaŵa ŵana ŵa anyina ŵachoko. Ndipo usange mbunenesko kuti Alifeyu wakaŵa munung’una wa Yosefe, dada wa Yesu, mbwenu mpositole Yakobe uyo wakaŵa mwana wa Alifeyu wakaŵa munung’una wa Yesu.
Vikamusuzganga yayi Yesu kukumbukira zina la mpositole wake waliyose. Kweni kasi imwe mungaŵakumbuka? Nthowa yimoza yakuti muŵakumbukenge luŵiro ni iyi: pakaŵa Ŵasimoni ŵaŵiri, Ŵayakobe ŵaŵiri, na Ŵayudasi ŵaŵiri. Simoni Petrosi wakaŵa na munung’una wake Andireya, ndipo Yakobe (mwana wa Zebediya) wakaŵa na mukuru wake Yohane. Ichi chingamovwirani kuti mukumbukenge mazina gha ŵapositole 8. Ŵapositole ŵanyake ŵanayi ni Mateyu (uyo wakaŵa wakusonkheska msonkho), Tomasi (uyo pamanyuma wakakayika), Nataniyeli, (uyo wakachemeka apo wakaŵa musi mu khuni), na Filipu (mubwezi wa Nataniyeli).
Ŵapositole 11 ŵakafuma ku Galileya, uko kukaŵa kwawo kwa Yesu. Nataniyeli wakaŵa wa ku Kana. Filipu, Petrosi, na Andireya kwawo kukaŵa ku Betesayida. Nyengo yinyake, Petrosi na Andireya ŵakasamira ku Kaperenaumu, uko kukakhalanga Mateyu. Yakobe na Yohane nawo ŵakakhalanga kwenekuku panji kufupi na Kaperenaumu ndipo ŵakaloŵanga somba. Yudasi Isikariyoti, uyo pamasinda wakamwendera mphiska Yesu, ndiyo yekha mpositole uyo wakafuma ku Yudeya.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 9 Yehova wakati kwa Mozesi: “Luta kwa Farawo, ukati kwa iyo, ‘Yehova Chiuta wa Ŵahebere wakuti: “Zomerezga ŵanthu ŵane ŵalutenge kuti ŵakaniteŵetere.+2 Kweni para ukukana kuŵazomerezga kuti ŵalutenge ndipo uchali kuŵakolera pasi,3 wona, woko la Yehova+ liŵenge pa viŵeto vyako ivyo vili ku thondo, pa mahachi, pa mbunda, pa ngamila, pa ng’ombe, na pa mberere ndipo kuŵenge nthenda yakofya.+4 Yehova wapaturenge pakati pa viŵeto vya Israyeli na viŵeto vya Eguputo, ndipo palije chiŵeto nanga ntchimoza cha Ŵaisrayeli icho chifwenge.”’”+5 Kweniso Yehova wakatema* nyengo, wakati: “Namachero Yehova wachitenge chinthu ichi mu charu.”6 Yehova wakachita nga umo wakayowoyera. Zuŵa lakulondezgapo, viŵeto vyamtundu uliwose vya mu Eguputo vikamba kufwa,+ kweni pakaŵavya chiŵeto nanga ntchimoza cha Ŵaisrayeli icho chikafwa.7 Farawo wakati watuma ŵantchito ŵake kukawona, ŵakasanga kuti pakaŵavya nanga ntchiŵeto chimoza cha Israyeli icho chikafwa. Kweni mtima wa Farawo ukalutilira kuŵa unonono ndipo wakazomerezga chara kuti ŵanthu ŵalutenge.+8 Penepapo Yehova wakati kwa Mozesi na Aroni: “Zuzgani mawoko ghinu na vyoto vya mu ng’anjo ndipo Mozesi wakavichupulire muchanya pamaso pa Farawo.9 Vyamuzgoka fuvu pa charu chose cha Eguputo, ndipo fuvu lamwambiska mapumba agho ghamuzgoka vilonda pa ŵanthu na viŵeto mu charu chose cha Eguputo.”10 Ntheura ŵakatora vyoto vya mu ng’anjo na kwimilira pamaso pa Farawo. Mozesi wakavichupulira muchanya, ndipo vikambiska mapumba agho ghakazgoka vilonda pa ŵanthu na viŵeto.11 Ŵasembe ŵamasalamusi ŵakatondeka kwimilira panthazi pa Mozesi chifukwa iwo pamoza na Ŵaeguputo wose ŵakafuma mapumba.+12 Kweni Yehova wakazomerezga mtima wa Farawo kuŵa unonono, ndipo wakaŵapulikira yayi, nga umo Yehova wakayowoyera kwa Mozesi.+13 Penepapo Yehova wakati kwa Mozesi: “Uwuke mulenjilenji ukayimilire pamaso pa Farawo, ndipo ukati kwa iyo, ‘Yehova Chiuta wa Ŵahebere wakuti: “Zomerezga ŵanthu ŵane ŵalutenge kuti ŵakaniteŵetere.14 Chifukwa sono nitumenge miliri* yane yose pa iwe, ŵateŵeti ŵako, na ŵanthu ŵako, mwakuti umanye kuti palije uyo wakuyana na ine pa charu chose chapasi.+15 Pakuti kufika sono mphanyi nili kunyoloska kale woko lane na kukutimba iwe na ŵanthu ŵako na muliri wakofya, ndipo iwe mphanyi uli kuparanyika kale pa charu chapasi.16 Kweni nakusunga wamoyo kuti nikulongore nkhongono zane kweniso kuti zina lane lipharazgike pa charu chose chapasi.+17 Kasi uchali kujikuzga pachanya pa ŵanthu ŵane apo ukuleka kuŵazomerezga kuti ŵalutenge?18 Wona, namachero nyengo yanthena iyi nizamulokweska vula yamalibwe iyo yindawepo nakale mu Eguputo, kufuma pa zuŵa ilo charu ichi chikaŵirako m’paka sono.19 Ntheura tuma mazgu kuti viŵeto vyako vyose na vyose ivyo uli navyo ku thondo vize mu malo ghawemi. Munthu waliyose na viŵeto vyose ivyo vili ku thondo, ivyo vizamuŵa kuti vindanjire mu nyumba, vula yamalibwe yizamuvitimba ndipo vizamufwa.”’”20 Muteŵeti waliyose wa Farawo uyo wakawopa mazgu gha Yehova, mwaluŵiro wakanjizga ŵateŵeti ŵake na viŵeto vyake mu nyumba.21 Kweni waliyose uyo wakaŵikako mahara yayi ku mazgu gha Yehova, wakaleka ŵateŵeti ŵake na viŵeto vyake ku thondo.22 Sono Yehova wakati kwa Mozesi: “Nyoloskera woko lako kuchanya kuti vula yamalibwe yilokwe pa charu chose cha Eguputo,+ pa ŵanthu, pa viŵeto, na pa vyakumera vyose vya mu charu cha Eguputo.”+23 Ntheura Mozesi wakanyoloskera ndodo yake kuchanya, ndipo Yehova wakatuma ŵaleza na vula yamalibwe, ndipo moto* ukawa pa charu chapasi. Yehova wakalutilira kulokweska vula yamalibwe pa charu cha Eguputo.24 Kukaŵa vula yamalibwe na kumwetuka mukati mwa chivula. Yikaŵa vula yikuru chomene, iyo yikaŵa kuti yindawepo nakale mu charu cha Eguputo kufuma apo mtundu wawo ukambira.+25 Vula yamalibwe yikatimba chilichose icho chikaŵa mu minda mu charu chose cha Eguputo, kwambira ŵanthu m’paka viŵeto. Ndipo yikatimba vyakumera vyose na kuwiska makuni ghose gha mu thondo.+26 Ku Gosheni pera uko kukaŵa Ŵaisrayeli, ndiko vula yamalibwe yikalokwako yayi.+27 Ntheura Farawo wakachemeska Mozesi na Aroni, ndipo wakati kwa iwo: “Sono nananga nadi. Yehova ni murunji, ndipo ine na ŵanthu ŵane tili ŵakwananga.28 Ŵeyelera Yehova kuti ŵaleza na vula yamalibwe ya Chiuta vimare. Ndipo ine nizomerenge kuti mulutenge, mukhalengeso kuno chara.”29 Mozesi wakati kwa iyo: “Para nafuma waka mu msumba, namukwezga mawoko ghane pamaso pa Yehova. Ŵaleza ŵalekenge, ndipo vula yamalibwe yilutilirengeso yayi, kuti mumanye kuti charu chapasi ntcha Yehova.+30 Kweni nkhumanya kale kuti imwe na ŵateŵeti ŵinu, mumuwopenge yayi Yehova Chiuta.”31 Mbuto za fulakisi* na balere zikanangika, chifukwa pa nyengo iyi, balere wakaŵa kuti wachita mphonje ndipo fulakisi wakaŵa kuti wamba maluŵa.32 Kweni tirigu na kusemeti* vikanangika yayi, chifukwa vikapandikanga mwakuchedwa.33 Sono Mozesi wakafumako kwa Farawo mu msumba, wakakwezga mawoko ghake pamaso pa Yehova, ndipo ŵaleza na vula yamalibwe vikaleka. Vula yikaleka kulokwa pa charu chapasi.+34 Farawo wakati wawona kuti vula, malibwe, na ŵaleza vyaleka, wakanangaso na kunonopeska mtima wake,+ iyo na ŵateŵeti ŵake.35 Mtima wa Farawo ukalutilira kunonopa, ndipo wakazomerezga yayi Ŵaisrayeli kuti ŵalutenge, nga umo Yehova wakayowoyera mwa Mozesi.+


text: 6 “Soka kwa awo ŵakukhala mwakufwasa* mu Ziyoni,Kwa awo ŵakughanaghana kuti mbakuvikilirika mu phiri la Samariya,+Ŵanalume ŵalumbiri pakati pa mitundu yakumanyikwa,Awo nyumba ya Israyeli yikwiza kwa iwo!2 Mwambukire ku Kaline ndipo mukawone.Kufuma kura mulute ku Hamati Mukuru,+Ndipo mukhilire ku Gati wa Ŵafilisiti.Kasi maufumu agha ngawemi kuluska maufumu ghinu,*Panji kasi chigaŵa chawo ntchikuru kuluska chinu?3 Kasi zuŵa la soka mukuliwuskamo mu maghanoghano ghinu,+Na kunjizgamo muwuso wankhaza?*+4 Ŵakugona pa mabedi gha mino gha zovu,+ na kujinyolora pa mipando yakuwowofoka,+Ŵakurya ŵana ŵa mberere kufuma pa mskambo, na matholi ghakututuŵa.+5 Ŵakwata sumu kuyana na kaliliro ka bango,+Ndipo nga ni Davide, ŵakupanga vyakwimbira sumu.+6 Ŵakumwera vinyo mu bakule,+Na kujiphakazga na mafuta ghawemi chomene.Kweni ŵakuŵikako mahara yayi ku* soka la Yosefe.+7 Ntheura ŵaŵenge panthazi pa ŵazga ŵanyawo pakuluta ku wuzga,+Kusangwa kwa awo ŵakujinyolora kuzamumara.8 ‘Fumu Yikuru Yehova yajilapizga,’+ ndimo wayowoyera Yehova, Chiuta wa mawumba,‘“Kujikuzga kwa Yakhobe nkhunyanyara nako,+Nkhuvitinkha vigongwe vyake vyakukhora,+Ndipo nizamupeleka msumba pamoza na vyose ivyo vili mwenemumo.+9 “‘“Usange mu nyumba yimoza mwalekeka ŵanalume 10, nawo ŵazamufwa.10 Mubali* wazamwiza na kuŵanyamulira kuwaro na kuŵawotcha yumoza na yumoza. Wazamufumiska viwangwa vyawo mu nyumba. Pamasinda wazamuti kwa waliyose uyo wali mu vipinda vyamukati vya nyumba iyi, ‘Kasi uliso na munthu waliyose?’ Ndipo iyo wazamuti, ‘Mulije waliyose!’ Pamasinda wazamuti, ‘Khala chete! Pakuti iyi ni nyengo yakuzunulira zina la Yehova chara.’”11 Pakuti ni Yehova uyo wakulangura,+Wazamubwangandura nyumba yikuru na kuyizgora mabuma,Ndipo nyumba yichoko wazamuyizgora viswaswa.+12 Kasi mahachi ghakuchimbira pa jalawe,Panji munthu wangalimiskapo ng’ombe?Pakuti weruzgi wakunyoloka mwauzgora chakumera chakukoma,Ndipo chipambi cha urunji mwachizgora nkhalikali.+13 Mukusekelera na icho ntchawakawaka,Ndipo mukuti: “Asi taŵa na mazaza* chifukwa cha nkhongono zithu?”+14 Ntheura, imwe nyumba ya Israyeli, nimwiziraninge na mtundu kuti wimikane namwe,’+ ndimo wayowoyera Yehova, Chiuta wa mawumba,‘Ndipo uzamumuyuzgani kwambira ku Lebo-hamati*+ m’paka ku Dambo la Araba.’”


text:
Yezgani Mzimu wa Zintchimi
KASI ise tikuyana wuli na ntchimi zakale? Baibolo la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya pa “Mang’anamuro gha Mazgu gha mu Baibolo,” likuti ntchimi ni “munthu uyo Chiuta wakuyowoyeramo khumbo lake. Ntchimi zikayowoyanga m’malo mwa Chiuta, zikayowoyanga ivyo vichitikenge munthazi kweniso kusambizga ŵanthu vya Yehova, malango ghake, na vyeruzgo vyake.” Nangauli ise tikuchima ivyo vizamuchitika munthazi yayi, kweni tikuyowoya m’malo mwa Chiuta para tikupharazga uthenga uwo uli mu Mazgu gha Chiuta.
Tili na mwaŵi ukuru chomene wakuphalira ŵanthu vya Chiuta withu, Yehova, na kuŵasambizga khumbo lake. Ntchito iyi tikuchitira lumoza na ŵangelo awo ŵakuwuluka mu mlengalenga. (Chivu. 14:6) Ndipouli, tingakumana na masuzgo agho ghangatiluwiska kuzirwa kwa mulimo uwu. Ghanyake mwa masuzgo agha ni: Kuvuka, kugongowa, na kujiwona kuŵa wambura kwenelera. Ntchimi zakugomezgeka zakale nazo zikasangananga na masuzgo ghanthena, kweni zikalutilira kuteŵetera Chiuta. Yehova wakawovwira ntchimi izi kufiska milimo iyo wakazipa. Tiyeni tiwone umo ntchimi zinyake zikachitira na umo nase tingaziyezgera.
KUJIPELEKA NA MTIMA WOSE
Nyengo zinyake nase tingavuka na milimo yithu ya zuŵa na zuŵa, ndipo tingaghanaghana kuti tikhale waka ku upharazgi. Mbunenesko kuti tikukhumbikwira kupumura, nanga ni Yesu na ŵapositole ŵake nawo ŵakapumuranga. (Mrk. 6:31) Kweni ghanaghanirani za Ezekiyeli na mulimo uwo wakaŵa nawo apo wakaŵa ku Babuloni lumoza na Ŵaisrayeli ŵanyake awo ŵakakoleka wuzga kufuma ku Yerusalemu. Nyengo yinyake Chiuta wakaphalira Ezekiyeli kuti watore njerwa na kudindapo msumba wa Yerusalemu. Pamanyuma, Ezekiyeli wakeneranga kuyelezgera umo msumba wa Yerusalemu uzamuzingilizgikira na ŵalwani. Iyo wakatumika kuti wagonere kumazere mazuŵa 390, na kugonera kumalyero mazuŵa 40. Yehova wakamuphalira kuti: “Wona! Nikukakenge na vingwe kuti ungazgokeranga uku na uku chara, m’paka ufiske mazuŵa ghako ghakuti uwuzingilizge.” (Ezek. 4:1-8) Ŵaisrayeli ŵanyake awo ŵakaŵa ku wuzga ŵakakhwaskika na ivyo Ezekiyeli wakaphalirika kuchita. Kwa nyengo yakujumpha chaka chimoza, Ezekiyeli wakagoneranga kulwande limoza. Kasi Ezekiyeli wakafiska wuli?
Ezekiyeli wakamanya kuti mulimo wake ngwakuzirwa. Chiuta wakaphalira Ezekiyeli kuti: “Kwali iwo [Ŵaisrayeli] ŵamutegherezga panji ŵamukana kutegherezga, . . . kweni ŵazamumanya nadi kuti ntchimi yikaŵa pakati pawo.” (Ezek. 2:5) Ezekiyeli wakaluwa yayi kuzirwa kwa mulimo wake. Ntheura wakajipeleka na mtima wose kuyelezgera umo Yerusalemu wazamuzingilizgikira na ŵankhondo. Ezekiyeli wakalongora kuti wakaŵa nadi ntchimi ya Chiuta. Pamasinda, uthenga ukamufika pamoza na Ŵaisrayeli awo wakaŵa nawo ku wuzga kuti: “Msumba wabwangandulika!” Apa Ŵaisrayeli ŵakamanya nadi kuti ntchimi yikaŵa pakati pawo.
Mazuŵa ghano napo, tikuchenjezga ŵanthu kuti charu cha Satana ichi chiparanyikenge. Nangauli nyengo zinyake tikuvuka, kweni tikulutilira kupharazga Mazgu gha Chiuta, kuwelerako ku ŵakunweka, na kuchitiska masambiro gha Baibolo. Apo tikuwona kuti mauchimi agho ghakuyowoya za umaliro wa charu ichi ghakufiskika, tikukhorwa kuti ndise ŵanthu awo “Chiuta wakuyowoyeramo khumbo lake.”
KUGONGOWA YAYI
Nangauli Yehova wakutovwira na mzimu wake kuti tipharazgenge na mtima wose, kweni nyengo zinyake tikugongowa chifukwa cha umo ŵanthu ŵakuchitira na uthenga withu. Ipo tingachita makora kughanaghanira ivyo ntchimi Yeremiya yikachita. Ŵanthu ŵakamuhoyanga, kumuchitira msinjiro, na kumususka chifukwa cha kupharazga uthenga wa Chiuta. Lekani nyengo yinyake Yeremiya wakayowoya kuti: “Nimuzunurengeso yayi, niyowoyengeso chara mu zina lake.” Yeremiya nayo wakakwenyeleranga para ŵanthu ŵakumususka nga umo nase tikuchitira. Ndipouli, wakaleka yayi kupharazga uthenga wa Chiuta. Chifukwa wuli? Yeremiya wakati: “Kweni mu mtima wane vikaŵa nga moto wakugolera wajalirika mu viwangwa vyane, nkhavuka kuwukora. Nkhatondeka kuzizipizga.”
Mwakuyana waka, para nase tagongowa chifukwa chakuti ŵanthu ŵakukana uthenga withu, tikwenera kumanya kuti uthenga uwo tikupharazga ngwakuzirwa chomene. Uthenga uwu uli nga ni ‘moto wakugolera uwo wajalirika mu viwangwa’ vithu. Moto uwu ungalutilira kugolera mu mtima withu para tikuŵazga Baibolo zuŵa lililose.
KUJIWONA MWAMBURA KWENELERA
Ŵakhristu ŵanyake para ŵapika mulimo, ŵakumanya yayi umo ŵangawuchitira, kweniso ŵakutondeka kupulikiska chifukwa icho ŵapikira mulimo uwo. Ntchimi Hoseya ndimo nayo yikwenera kuti yikajipulikiranga. Yehova wakaphalira Hoseya kuti: “Luta ukatore mwanakazi muhule ndipo uŵe na ŵana ŵauhule.” (Hos. 1:2) Yelezgerani kuti mukukhumba kutora, mbwee Chiuta wakumuphalirani kuti mwanakazi uyo mutorenge wazamuŵa hule. Kasi imwe mungajipulika wuli? Hoseya wakazomera kutora mwanakazi wanthena. Iyo wakatora Gomeri kuŵa muwoli wake, ndipo Gomeri wakababa mwana mwanalume. Pamasinda, Gomeri wakababa ŵana ŵaŵiri, mwanalume na mwanakazi. Ŵana ŵaŵiri aŵa ŵakwenera kuti ŵakafumira mu uhule. Yehova wakaphalilirathu Hoseya kuti mwanakazi wake “wazamuchimbilira vibwezi vyake.” Mazgu ghakuti “vibwezi” ghakulongora kuti wakagonanga na ŵanalume ŵanandi. Pamanyuma, wakawelera kwa Hoseya. Jitorani kuti imwe ndimwe mukaŵa Hoseya, kasi mukate mumupokelerenge mwanakazi wanthena? Kweni ndivyo Yehova wakaphalira Hoseya kuti wachite. Nakuti Hoseya wakachita kumuguraso Gomeri na ndalama zinandi kuti walutilire kuŵa muwoli wake.
Hoseya wakamanyanga yayi chifukwa icho Chiuta wakamutumira kuchita ivi. Ndipouli Hoseya wakagomezgeka, ndipo ivyo wakachita vikutovwira kupulikiska umo Yehova vikamuŵinyiranga para Ŵaisrayeli ŵamugalukira. Kweniso vikawovwira kuti Ŵaisrayeli ŵanyake ŵawelere kwa Yehova.
Mazuŵa ghano palije munthu uyo Chiuta wakumutuma kuti watore “mwanakazi muhule.” Kasi nkhani ya Hoseya iyi yikutisambizga vichi? Yikutisambizga kuti tikwenera kuŵa na mzimu wakujipeleka, nanga ni para tikuwona kuti ntchinonono kwa ise kupharazga pakweru makani ghawemi gha Ufumu “ku nyumba na nyumba.” (Mil. 20:20) Panyake mukuwona kuti nthowa zinyake zakupharazgira ni zipusu yayi kwa imwe. Ŵanthu ŵanandi para ŵamba kusambira Baibolo na Ŵakaboni ŵa Yehova, ŵakuyowoya kuti ŵakukondwa kusambira Baibolo kweni ŵangakwaniska yayi kupharazga ku nyumba na nyumba. Ndipouli, ŵanandi ŵakwamba kupharazga ku nyumba na nyumba nangauli pakwamba ŵakawonanga kuti ŵangakwaniska yayi. Kasi mwatorapo sambiro wuli pa fundo iyi?
Paliso chinthu chinyake icho tikusambira kwa Hoseya. Hoseya wakaŵa na wanangwa wakuleka kutora na kuwelerana na mwanakazi muhule uyu. Nakuti palije uyo wate wamanyenge kuti Hoseya wakana kutora mwanakazi muhule. Kweni nkhani iyi tikuyimanya chifukwa chakuti Hoseya wali kuyilemba. Nyengo zinyake, nase tingasanga mwaŵi wakuphalirako ŵanyithu vya Yehova. Nangauli pangaŵavya munthu uyo wangamanya usange tindagwiliskire ntchito mwaŵi uwu, kweni tingawutayanga yayi wanthena. Wonani ivyo wakachita Anna wa ku United States. Apo wakaŵa ku sukulu, msambizgi wake wakaphalira ŵana mu kilasi kuti waliyose walembe nkhani iyo wakuwona kuti ŵanandi ŵakukolerana nayo yayi ndipo walembe fundo zakuti zikhorweske awo ŵakususka. Anna wakawona kuti uwu ni mwaŵi wakupharazgira vya Chiuta. Wakalomba kwa Yehova kuti wamovwire kusankha nkhani iyo wangalemba. Anna wakalemba nkhani yakulongosora kuti vinthu vikaŵako vyekha yayi kweni vikalengeka na Chiuta, ndipo wakapeleka ukaboni wakupulikikwa makora.
Apo Anna wakaŵazganga nkhani yake mu kilasi, msungwana munyake uyo wakagomezganga kuti vinthu vikaŵako waka vyekha, wakafumba mafumbo ghanandi ghakususka. Kweni Anna wakapeleka mazgoro ghakukhorweska. Msambizgi wake nayo wakakhorwa ndipo wakamupa chawanangwa. Kufuma pa nyengo iyi, Anna wakamba kudumbiskana vinandi na msungwana wakususka yura pa nkhani ya umo vinthu vikalengekera. Anna wakawona kuti mwaŵi uwu wafuma kwa Yehova, ndipo wakati: “Sono nkhupharazga mwachikanga, kwambura wofi.”
Nangauli ise tikuchima yayi, kweni tingafiska khumbo la Yehova para tikuyezga mzimu wakujipeleka wa ntchimi nga ni Ezekiyeli, Yeremiya, na Hoseya. Pa Nyengo Yakusopera ya Mbumba panji pa sambiro la mwaŵene, mungaŵazga nkhani za ntchimi zinyake na kuwona umo mungaziyezgera.


text: 1 Ine Paulosi, Silivano,* kweniso Timote,+ ku mpingo wa Ŵatesalonika mwa Chiuta, Adada ŵithu na Fumu Yesu Khristu:2 Mphanyi lusungu lukuru na mtende vyakufuma kwa Chiuta Adada ŵithu na Fumu Yesu Khristu, vyaŵa namwe.3 Tikwenera kuwonga Chiuta nyengo zose chifukwa cha imwe ŵabali. Ichi ntchakwenelera chifukwa chipulikano chinu chikukura chomene, ndipo chitemwa cha waliyose wa imwe kwa yumoza na munyake chikusazgikira.+4 Ntheura tikunotha mwa imwe+ pakati pa mipingo ya Chiuta, chifukwa cha kuzizipizga kwinu na chipulikano mu nthambuzgo zinu zose na visuzgo ivyo mukukumana navyo.*+5 Uwu mbukaboni wakuti Chiuta wakweruzga mwaurunji, ivyo vyawovwira kuti imwe mupimike ŵakwenelera Ufumu wa Chiuta, uwo mukusuzgikirapo.+6 Chiuta ni murunji, chifukwa wakuwezgera suzgo awo ŵakumusuzgani.+7 Kweni kwa imwe mukusuzgika na visuzgo muzamupumuzgika pamoza na ise apo Fumu Yesu yizamuvumbukwa+ kufuma kuchanya pamoza na ŵangelo ŵake ŵankhongono+8 mu moto wakugolera, apo yizenge na nduzga pa awo ŵakumumanya yayi Chiuta na awo ŵakuleka kupulikira makani ghawemi ghakuyowoya vya Fumu yithu Yesu.+9 Ŵanthu aŵa ŵazamupokera chilango cha pharanyiko lamuyirayira, ŵazamufumapo panthazi pa Fumu na panthazi pa uchindami wa nkhongono zake.+10 Para yiza yizamupokera uchindami pamoza na ŵatuŵa ŵake. Pa zuŵa ili, wose awo ŵakapulikana ŵazamuyiwona kuti njakuzizwiska. Chifukwa mukapulikana na ukaboni uwo tikapeleka pakati pinu.11 Pa chifukwa ichi, tikumulomberani nyengo zose, kuti Chiuta withu wamupimani ŵakwenelera ntchemo yake.+ Ndipo na nkhongono zake wafiske uwemi wose uwo ukumukondweska na mulimo wa chipulikano12 mwakuti zina la Fumu yithu Yesu lichindikike mwa imwe, ndiposo imwe mu umoza na iyo, kuyana na lusungu lukuru lwa Chiuta withu na Fumu Yesu Khristu.


text:
SAMBIRO 13
Kasi Mupayiniya Ni Njani?
Kanandi lizgu lakuti “mupayiniya” likung’anamura chiswakhata, panji kuti uyo wakujulira ŵanyake nthowa. Yesu nayo wakaŵa mupayiniya, panji kuti chiswakhata. Wakatumika pa charu chapasi kuti wapharazge na kujulira ŵanthu nthowa ya chiponosko. (Mateyu 20:28) Mazuŵa ghano, awo ŵakumulondezga ŵakumalira nyengo yinandi pakovwira ŵanthu kuti ŵaŵe ŵasambiri ŵa Yesu. (Mateyu 28:19, 20) Ŵanyake ŵakuchita ntchito iyo tikuti upayiniya.
Mupayiniya wakupharazga nyengo zose. Ŵakaboni ŵa Yehova wose ŵakupharazga makani ghawemi. Kweni ŵanyake ŵakupharazga maora 70 mwezi uliwose. Aŵa ŵakuchemeka ŵapayiniya ŵanyengozose. Kuti ŵaŵe na nyengo yakukwana yakupharazgira, ŵanyake ŵakugwira waka maganyu. Pali ŵanyake awo tikuti ŵapayiniya ŵapadera, ndipo ŵakupharazga uko ntchito njikuru. Mwezi uliwose, ŵakupharazga maora 130 panji kujumpha. Ŵapayiniya ŵakukhorwa na tuchoko uto ŵakusanga. Iwo ŵakumanya kuti Yehova wangaŵataya yayi. (Mateyu 6:31-33; 1 Timote 6:6-8) Awo ŵangakwaniska yayi kupharazga nyengo zose, ŵakuchita upayiniya wakanyengo. Iwo ŵakupharazga maora 30 panji 50 pa mwezi.
Mupayiniya wakutemwa Chiuta na ŵanthu. Nga ni Yesu, nase tikuwona kuti ŵanthu ŵanandi ŵakukhumbikwira kumanya Chiuta. (Mariko 6:34) Ise tikumanya unenesko uwo ungaŵawovwira sono, na kuŵapa chigomezgo chakuti vinthu viŵenge makora munthazi. Mupayiniya wakupeleka nyengo na nkhongono zake kuti wawovwire ŵanthu kumanya Chiuta, chifukwa wakuŵatemwa. (Mateyu 22:39; 1 Ŵatesalonika 2:8) Pakuchita ivi, chipulikano chake chikukhora, wakuŵa pafupi na Chiuta, ndipo wakuŵa wakukondwa chomene.—Milimo 20:35.
Kasi imwe mukuti mupayiniya ni njani?
Ntchivichi chikutuma mupayiniya kuti wapharazgenge nyengo zose?


text: 26 Kuuyambiro wa muwuso wa Yehoyakimu+ mwana wa Yosiya, themba la Yuda, mazgu gha Yehova agha ghakiza:2 “Yehova wakuti: ‘Yimilira mu luŵaza lwa nyumba ya Yehova, uyowoye na ŵanthu wose ŵa mu misumba ya Yuda awo ŵakwiza kuzakasopa* pa nyumba ya Yehova. Uŵaphalire vyose ivyo nkhukulangura, ungawuskangako chara lizgu nanga ndimoza.3 Panyake ŵapulikenge, ndipo waliyose wa iwo wawerengeko ku nthowa yake, ndipo nisinthenge maghanoghano pa soka ilo nkhukhumba kuŵachitira chifukwa cha milimo yawo yiheni.+4 Uŵaphalire kuti: “Yehova wakuti: ‘Usange mupulikenge yayi, kulondezga dango* lane ilo naŵika pamaso pinu,5 kupulikira mazgu gha ŵateŵeti ŵane, ntchimi, awo nkhuŵatuma kwa imwe kaŵirikaŵiri,* kweni mundaŵapulikire,+6 mbwenu nizgorenge nyumba iyi nga ni Shilo.+ Nizgorenge msumba uwu kuŵa chinthu chakuti ŵanthu ŵa mitundu yose pa charu chapasi ŵatemberengepo.’”’”+7 Ŵasembe,* ntchimi na ŵanthu wose ŵakamupulika Yeremiya wakuyowoya mazgu agha mu nyumba ya Yehova.+8 Ntheura Yeremiya wakamara kuyowoya vyose ivyo Yehova wakamutuma kuti waphalire ŵanthu wose. Penepapo ŵasembe, ntchimi, na ŵanthu wose ŵakamukora, ŵakati: “Ufwenge nadi.9 Chifukwa wuli wachima mu zina la Yehova kuti: ‘Nyumba iyi yizgokenge nga ni Shilo, ndipo msumba uwu uparanyikenge, muŵavyenge wakukhalamo’?” Ŵanthu wose ŵakamuwungilira Yeremiya mu nyumba ya Yehova.10 Ŵakaronga ŵa Yuda ŵakati ŵapulika mazgu agha, ŵakakwera kufuma ku nyumba ya themba na kwiza ku nyumba ya Yehova, ndipo ŵakakhala pasi pa mulyango wa chipata chiphya cha Yehova.+11 Ŵasembe na ntchimi ŵakaphalira ŵakaronga na ŵanthu wose kuti: “Munthu uyu wakwenelera chilango cha nyifwa,+ chifukwa wachima kwimikana na msumba uwu nga umo mwapulikira na makutu ghinu.”+12 Penepapo Yeremiya wakayowoya na ŵakaronga wose na ŵanthu wose kuti: “Yehova ndiyo wakanituma kuzakachima kwimikana na nyumba iyi na msumba uwu mazgu ghose agho mwapulika.+13 Ntheura sono sinthani nthowa zinu na machitiro ghinu, pulikirani mazgu gha Yehova Chiuta winu. Ndipo Yehova wasinthenge maghanoghano* pa soka ilo wayowoya kuti wamuchitiraninge.+14 Kweni ine, nili mu woko linu. Chitani nane chilichose icho mwawona kuti ntchiwemi na chakwenelera mu maso ghinu.15 Kuti waka mumanye nadi kuti usange mukunikoma, mukutolera mulandu wa ndopa zambura kafukwa pa mwaŵene, pa msumba uwu, na pa awo ŵakukhalamo. Pakuti nkhuneneska kuti Yehova wanituma kwa imwe kumuphalirani mazgu ghose agho mukupulika.”16 Penepapo ŵakaronga na ŵanthu wose ŵakati ku ŵasembe na ntchimi: “Munthu uyu wakwenelera chilango cha nyifwa chara, pakuti wayowoya nase mu zina la Yehova Chiuta withu.”17 Kweniso ŵalara ŵanyake ŵa charu ŵakawuka na kwamba kuyowoya na mpingo wose wa ŵanthu kuti:18 “Mika+ wa ku Moresheti wakachimanga mu mazuŵa gha Hezekiya+ themba la Yuda, wakaphaliranga ŵanthu wose ŵa ku Yuda kuti: ‘Yehova wa mawumba wakuti:“Ziyoni wazamulimika nga ni munda,Yerusalemu wazamuzgoka vibumira vya mahami,+Ndipo phiri la Nyumba* lizamuŵa nga ni malo ghakutumphuka gha mu nkhorongo.”’+19 “Kasi Themba Hezekiya la Yuda na Yuda yose ŵakamukoma? Asi ŵakawopa Yehova na kuŵeyelera Yehova kuti waŵachitire lusungu, mwakuti Yehova wakasintha maghanoghano pa soka ilo wakayowoya kuti waŵachitirenge?+ Sono ise tili pafupi kujichemera soka likuru.20 “Kukaŵaso munthu munyake uyo wakachimanga mu zina la Yehova, Yuriya mwana wa Shemaya wa ku Kiriyati-yerimu.+ Iyo wakachima kwimikana na msumba uwu na charu ichi na mazgu nga agho Yeremiya wakuyowoya.21 Themba Yehoyakimu+ na vinkhara vyake vyose na ŵakaronga wose ŵakapulika mazgu ghake, ndipo themba likakhumbanga kumukoma.+ Yuriya wakati wapulika, wakawopa ndipo wakachimbilira ku Eguputo.22 Penepapo Themba Yehoyakimu likatuma Elinatani+ mwana wa Akibori na ŵanalume ŵanyake ku Eguputo.23 Ŵakamutora Yuriya ku Eguputo na kwiza nayo kwa Themba Yehoyakimu. Likamukoma na lupanga+ na kutaya chitanda chake ku malaro gha ŵanthu bweka.”24 Kweni Ahikamu+ mwana wa Shafani+ wakavikilira Yeremiya, mwakuti Yeremiya wakapelekeka yayi ku ŵanthu kuti wakomeke.+


text:
Ŵapapi, Wovwirani Ŵana Ŵinu Kukhozga Chipulikano Chawo
“Ŵanyamata na ŵamwali . . .wose ŵalumbe zina la Yehova.”—SAL. 148:12, 13.
SUMU: 88, 115
1, 2. (a) Kasi ŵapapi ŵakusangana na masuzgo wuli, ndipo ŵangachita wuli kuti ŵamarane nagho? (b) Kasi tidumbiskanenge vichi mu nkhani iyi?
ŴAKUTORANA ŵanyake ŵakati: “Para ŵapapi ŵakugomezga Yehova, chikung’anamura kuti ŵana ŵawo nawo ŵamugomezgenge yayi. Ŵana ŵithu ŵakuchita kuhara chipulikano yayi. Kweni ŵakuchita kusambira na kwamba kuŵa na chipulikano pachoko na pachoko.” Mubali munyake wa ku Australia wakati: “Ntchipusu yayi kovwira ŵana kuti ŵaŵe na chipulikano chakukhora, nakuti ni suzgo ilo mupapi waliyose wakukumana nalo. Mukwenera kuŵawovwira pa kalikose. Nyengo zinyake mungaghanaghana kuti mwaŵazgora mafumbo ghawo mwakukhorweska. Kweni mungazizwa kuti para pajumpha nyengo, mbwee ŵakufumbaso fumbo ilo mukaŵazgora kale. Manyani kuti mazgoro agho ŵana winu wangakhorwa nagho sono, nyengo zinyake ghangazakagwiraso ntchito yayi para ŵakura. Ntheura nyengo zose mukwenera kulutilira kuŵavwira na kuŵakumbuska ivyo mukuŵasambizga.”
2 Usange ndimwe mupapi, kasi nyengo zinyake mukuwona kuti mungakwaniska yayi kusambizga makora ŵana ŵinu na kuŵawovwira kuŵa na chipulikano chakukhora? Mbunenesko kuti palije uyo wangakwaniska kuchita makora mulimo uwu payekha. (Yer. 10:23) Kweni tingakwaniska kusambizga makora ŵana ŵithu para tikuthemba Yehova. Mu nkhani iyi tidumbiskanenge fundo zinayi izo zingawovwira ŵapapi kusambizga makora ŵana ŵawo na kuŵawovwira kuŵa na chipulikano chakukhora: (1) Ŵamanyani makora ŵana ŵinu. (2) Ŵikanipo mtima kuŵasambizga ivyo imwe mukusambira. (3) Gwiliskirani ntchito viyelezgero viwemi. (4) Zikirani kweniso mulombenge nyengo zose.
ŴAMANYANI MAKORA ŴANA ŴINU
3. Kasi ŵapapi ŵangamuyezga wuli Yesu para ŵakusambizga ŵana ŵawo?
3 Yesu wakawopanga yayi kufumba ŵalondezgi ŵake ivyo ŵakagomezganga. (Mat. 16:13-15) Namweso ndimo mungachitira pakusambizga ŵana ŵinu. Kopa yayi kuŵafumba ivyo ŵakugomezga. Para mukuchezga na ŵana ŵinu, panji mukugwira kantchito kanyake, mungaŵafumba umo ŵakuwonera ivyo ŵakusambira. Kweniso mungadumbiskana nawo ivyo ŵakukayikira. Ivi vingamovwirani kumanya usange ŵakugomezga ivyo ŵakusambira panji yayi. Muwukirano munyake wa ku Australia wa vyaka 15, wakalemba kuti: “Kanandi Adada ŵakanifumbanga ivyo nkhugomezga na chifukwa chake. Ŵakanifumbanga kuti: ‘Kasi Baibolo likuti wuli? Kasi ukugomezga ivyo Baibolo likuyowoya? Chifukwa wuli ukuvigomezga?’ Iwo ŵakakhumbanga kuti nizgorenge mu mazgu ghane na ghane m’malo mwa kuwerezga waka ivyo iwo panji amama ŵakuyowoya. Apo nkhakulanga, nkheneranga kulongosora vinandi pa mafumbo agho ŵakanifumbanga.”
4. Chifukwa wuli mukwenera yayi kusurako waka mafumbo gha ŵana ŵinu? Yowoyani chiyelezgero.
4 Usange mwana winu wakugomezga luŵiro yayi ivyo wakusambira, zikirani. Mukwenera kumovwira mwakuzikira kuti wasange mazgoro gha mafumbo ghake. Dada munyake wakati: “Lekani kudelera mafumbo gha ŵana ŵinu panji kusulako waka. Kweniso mukwenera kutegherezga nanga nipara ŵakumuphalirani nkhani iyo imwe mundakondwe nayo.” Nakuti ntchiheni yayi kufumba mafumbo chifukwa vikulongora kuti ŵakukhumba kumanya vinandi pa ivyo ŵakusambira. Yesu nayo apo wakaŵa na vyaka 12, wakafumbanga mafumbo ghakuzirwa chomene. (Ŵazgani Luka 2:46.) Muwukirano munyake wa vyaka 15 wa ku Denmark, wakati: “Zuŵa linyake nkhaphalira ŵapapi ŵane kuti nkhukayika usange chisopa chithu pera ndicho ntchaunenesko. Nangauli ŵakwenera kuti ŵakafipa mtima na ivyo nkhayowoya, kweni ŵakanovwira mwakuzika. Iwo ŵakagwiliskira ntchito Baibolo pakuzgora mafumbo ghose agho nkhaŵa nagho.”
5. Kasi mungawovwira wuli ŵana ŵinu kukhozga chipulikano chawo?
5 Mukwenera kumanya makora ivyo ŵana ŵinu ŵakughanaghana, umo ŵakujipulikira, kweniso ivyo ŵakufipa navyo mtima. Lekani kughanaghana kuti ŵana ŵinu ŵali na chipulikano chifukwa chakuti ŵakusangika pa maungano kweniso ŵakupharazga namwe. Zuŵa lililose mungadumbiskana nawo fundo za mu Malemba para mukuchezga panji kugwira kantchito kanyake. Mukwenera kulombera lumoza na ŵana ŵinu kweniso kuŵalombera nyengo zose. Mukweneraso kumanya viyezgo na masuzgo agho ghangananga chipulikano cha ŵana ŵinu ndipo ŵawovwirani umo ŵangachitira na masuzgo agho.
ŴIKANIPO MTIMA KUŴASAMBIZGA IVYO IMWE MUKUSAMBIRA
6. Kasi kusambira Mazgu gha Chiuta kungawovwira wuli ŵapapi kuti ŵasambizgenge ŵana ŵawo mwaluso?
6 Yesu wakaŵa msambizgi waluso ndipo wakachonthanga mitima ya ŵanthu chifukwa wakaŵatemwanga. Yesu wakatemwangaso Yehova kweniso Baibolo. (Luka 24:32; Yoh. 7:46) Ŵapapi, namwe mungaŵafika pa mtima ŵana ŵinu para mukuŵatemwa, mukutemwa Yehova, kweniso Baibolo. (Ŵazgani Dotoronome 6:5-8; Luka 6:45.) Ntheura ŵapapi mukwenera kulutilira kusambira Baibolo na mabuku agho ghakulongosora Baibolo. Sambirani kufuma mu mabuku ghithu na kumanya vinandi pa nkhani ya vinthu ivyo Yehova wali kulenga. (Mat. 6:26, 28) Usange nyengo zose mukuchita nthena, mumanyenge vinandi vya Yehova ndipo mumutemwenge chomene. Kweniso vimovwiraninge kuti musambizgenge makora ŵana ŵinu.—Luka 6:40.
7, 8. Kasi mukwenera kuchita wuli na ivyo mwasambira? Pelekani viyelezgero
7 Nyengo zose muphalirenge mbumba yinu ivyo mwasambira mu Baibolo. Mukwenera kudumbiskana na ŵana ŵinu nyengo zose, kwali muli pa Nyengo Yakusopera ya Mbumba panji mukunozgekera maungano. Ndipouli, mukwenera yayi kuchichizga ŵana ŵinu kuti mudumbiskane nawo ivyo mwasambira. Mbumba yinyake ya ku United States yikutemwa kudumbiskana na ŵana ŵawo para yikurya chakurya icho wose ŵakutemwa panji para yawona kanthu kanyake kakutowa ako Yehova wali kulenga. Mbumba iyi yikati: “Nyengo zose tikukumbuska ŵana ŵithu za chitemwa cha Yehova na vinjeru vyake pakutipa vinthu viwemi chomene ivyo tikukondwa navyo.” Mbumba yinyake ya ku South Africa yikutemwa kudumbiskana na ŵana ŵawo ŵaŵiri ŵasungwana za ivyo vikuchitika kuti mbuto izo ŵakupanda zimere na kukura. Iwo ŵakutemwa kudumbiskana nkhani zakukondweska izi para ŵakulima. Iwo ŵakati: “Tikuŵikapo mtima kuti tovwire ŵana ŵithu kuti ŵawongenge Yehova chifukwa chakulenga vyamoyo ivyo ni vyakuzizika chomene.”
8 Dada munyake wa ku Australia wakaluta na mwana wake msepuka wa vyaka 10 ku malo ghakusungirako vinthu vyakale. Iyo wakachita ivi kuti wakakhozge chipulikano cha mwana wake kwizira mu vinthu ivyo Chiuta wali kulenga. Dada wakati: “Tikawona viwangwa vya vinyama vinyake vyakale ivyo vikuwoneka nga ni nkhonyo. Vikawonekanga kuti vikaŵa vyakutowa kweniso vyakuzizika. Vinyama ivi vikakhalanga mu nyanja zikuruzikuru kweni pasono vili kumara. Usange vyamoyo vikachita kusintha kufuma ku vinyake, chifukwa wuli vinyama ivi vikaŵa kale vyakuzizika nthena? Ine na mwana wane, tikasambira vinthu vinandi vyakukondweska ku malo agha.”
GWILISKIRANI NTCHITO VIYELEZGERO MWALUSO
9. Chifukwa wuli mukwenera kugwiliskira ntchito viyelezgero pakusambizga, ndipo mama munyake wakachita wuli?
9 Yesu wakatemwanga kugwiliskira ntchito viyelezgero pakusambizga. Viyelezgero ivi vikamovwiranga kufika ŵanthu pa mtima na kuŵawovwira kughanaghanirapo pa ivyo ŵakusambira. Kweniso vikawovwiranga kuti ŵaleke kuluwa ivyo ŵasambira. (Mat. 13:34, 35) Ŵapapi nawo ŵakwenera kovwira ŵana ŵawo kuti ŵaghanaghanirengepo pa ivyo ŵakusambira. Ntheura ŵapapi mugwiliskirenge ntchito viyelezgero para mukusambizga ŵana ŵinu. Ivi ndivyo mama munyake wa ku Japan wakachitanga. Mama uyu wakaŵa na ŵana ŵaŵiri ŵanyamata. Munyake wakaŵa na vyaka 8 ndipo munyake 10. Iyo wakasambizga ŵana ŵake umo Yehova wali kusazgira makora mphepo zakupambanapambana mu mlengalenga. Kuti wawovwire ŵana ŵake kupulikiska makora fundo iyi, wakaŵapa mkaka, shuga, na khofi. Wakaŵaphalira kuti ŵasazge vinthu ivi na kupanga khofi wakuti iyo wamwe. Mama uyu wakati: “Ŵakasazga mwakupwelelera chomene na kupanga khofi muwemi. Nkhafumba chifukwa icho ŵakapangira khofi uyu mwakupwelelera chomene. Ŵakanizgora kuti ŵakakhumbanga kuti ŵapange khofi uyo ine ningamutemwa. Ntheura nkhaŵalongosolera kuti Chiuta nayo wali kusazga makora mphepo mu mlengalenga mwakuyana na ivyo ise tikukhumbikwira kuti tiŵe na umoyo uwemi pa charu.” Chiyelezgero ichi chikaŵa chiwemi chomene kuyana na msinkhu wa ŵana aŵa. Chikaŵawovwira kuti nawo ŵaghanaghanenge ndipo ŵakaluwa yayi ivyo ŵakasambira.
10, 11. (a) Kasi ntchiyelezgero wuli icho mungagwiliskira ntchito kuti movwire mwana winu kukhozga chipulikano chake mwa Chiuta? (Wonani chithuzi chakwamba.) (b) Kasi ni viyelezgero wuli ivyo imwe mukuwona kuti ni viwemi chomene?
10 Kasi ntchiyelezgero wuli chinyake icho mungagwiliskira ntchito kuti movwire ŵana ŵinu kugomezga kuti kuli Mlengi? Para mukuphika keke panji chikondamoyo mungachema mwana winu kuti nayo wawone umo mukuphikira. Wangawona vinthu vyakupambanapambana ivyo mukusazga kuti muphike keke panji chikondamoyo. Pamanyuma, mupani apulo ndipo mufumbani kuti: ‘Kasi ukumanya ivyo vikuchitika kuti apulo ili lifike apa?’ Chekani pakati apulo na kutoramo kanjere kake. Mulongosolerani kuti kanjere aka kali na ulongozgi panji vinthu ivyo vikukhumbikwa kuti apulo lipangike. Mungamufumbaso kuti: ‘Usange ŵanthu awo ŵakuphika keke ŵakulondezga ulongozgi wakulembeka na munthu, kasi ni njani uyo wakalemba ulongozgi uwo ukusangika mu kanjere ka apulo?’ Para mwana winu ni mularako, mungamulongosolera kuti ulongozgi wa umo khuni lose la apulo likwenera kuŵira ukulembeka mu DNA. Mungawoneraso lumoza viyelezgero ivyo vikusangika mu burosha lakuti The Origin of Life—Five Questions Worth Asking pa peji 10 m’paka 20.
11 Ŵapapi ŵanandi ŵakutemwa kudumbiskana na ŵana ŵawo nkhani za mutu wakuti, “Kasi Vikaŵako Vyekha?” izo zikusangika mu Wukani! Ŵanyake ŵakugwiliskira ntchito nkhani izi pakusambizga ŵana ŵawo awo ŵachali ŵachoko chomene. Mwachiyelezgero, mbumba yinyake ku Denmark yikayaniska ndege na viyuni kuti yovwire ŵana ŵawo kupulikiska kuti Mlengi wali na vinjeru chomene kuluska ŵanthu. Iwo ŵakati: “Ndege yikuwoneka nga chiyuni, kweni kasi ndege yingatayira masumbi na kukonkhomora tundege tuchokotuchoko? Kasi viyuni navyo vikukhumbikwira chiŵanja chakudekapo? Kasi para ndege yikulira, yingayana na kulira kwa chiyuni? Ntheura ni njani uyo wali na vinjeru chomene pakati pa uyo wakalenga viyuni na awo ŵakupanga ndege?” Mafumbo ghanthena agha ghangawovwira mwana winu kuti waŵe na “kaghanaghaniro kawemi” na kukhozga chipulikano chake mwa Yehova.—Zinth. 2:10-12.
12. Kasi viyelezgero vingawovwira wuli ŵana kugomezga chomene Baibolo?
12 Para mukugwiliskira ntchito viyelezgero mwaluso movwirenge ŵana ŵinu kugomezga kuti Baibolo likuneneska. Mwachiyelezgero, ghanaghanirani ivyo lemba la Yobu 26:7 likuyowoya. (Ŵazgani.) Kasi mungawovwira wuli mwana winu kugomezga kuti lemba ili likalembeka na Chiuta? Ntchipusu kumulongosolera waka lemba ili. Ndipouli, ntchiwemi yayi kuchita nthena. M’malo mwake mungachita vinthu ivyo vingamovwira kuti waghanaghanirepo. Muphalirani kuti Yobu wakaŵako pambere telesikopu na ndege zakulutira pa mwezi zindambe kupangika. Mulimo wa mwana winu uŵe wakuti walongosore kuti ntchipusu yayi kuti charu chapasi icho ntchikuru chomene, chining’ine pambura kanthu. Wangagwiliskira ntchito bola panji libwe kuti walongosore makora kuti ntchinonono chomene kuti chinthu chikhale pachekha kwambura chakukhozgera. Ivi vingamovwira kumanya kuti Baibolo, nangauli likalembeka ni kale chomene, likuneneska chifukwa ndakufuma kwa Chiuta.—Neh. 9:6.
LONGOSORANI KUZIRWA KWA FUNDO ZA MU BAIBOLO
13, 14. Kasi ŵapapi ŵangawovwira wuli ŵana ŵawo kuzirwiska chomene fundo za mu Baibolo?
13 Mukwenera kovwira ŵana ŵinu kumanya kuti ŵaŵenge ŵakukondwa para nyengo zose ŵakulondezga fundo za mu Baibolo. (Ŵazgani Salimo 1:1-3.) Nakuti pali nthowa zinandi izo mungawovwilira ŵana ŵinu. Mwachiyelezgero, ŵafumbani kuti: ‘Usange mungapika mwaŵi wakukakhala pa chirwa chinyake chakutowa chomene kweniso wakusankha ŵanthu awo mukukhumba kukakhala nawo, kasi mungasankha ŵanthu ŵankharo wuli kuti mukaŵe ŵakukolerana?’ Apo ŵakusankha ŵanthu awo ŵamukhala nawo, ŵawovwirani kughanaghanira ulongozgi uwo uli pa Ŵagalatiya 5:19-23.
14 Mu chiyelezgero ichi, muli fundo ziŵiri zakuzirwa chomene. Yakwamba, fundo za Chiuta zikovwira ŵanthu kukhala mwamtende kweniso mwakukolerana. Yachiŵiri, Yehova wakutisambizgirathu sono kuti tizakakhale makora mu charu chiphya. (Yes. 54:13; Yoh. 17:3) Mungachiskaso ŵana ŵinu kughanaghanira umo fundo za mu Baibolo zawovwilira ŵanthu ŵanyake kusintha nkharo ziheni. Zinyake mwa fundo izi zikusangika mu Gongwe la Mulinda pa chigaŵa chakuti, “Baibolo Likusintha Umoyo wa Ŵanthu.” Usange mu mpingo winu muli mubali panji mudumbu munyake uyo kale wakaŵa na nkharo yiheni kweni sono wali kusintha, mungamuchema kuti muzakachezge nayo na kumufumba ivyo vikamovwira kuti wasinthe. Ivi vingawovwira kuti mwana winu wamanye kuti mazgu gha Chiuta ngamoyo.—Heb. 4:12.
15. Kasi mukwenera kuŵa na chilato wuli para mukusambizga ŵana ŵinu?
15 Fundo yikuru njakuti para mukusambizga ŵana ŵinu muŵawovwirenge kuti ŵaghanaghanirengepo pa ivyo ŵakusambira ndipo muŵasambizgenge vinthu ivyo vikuyana na msinkhu wawo. Ŵawovwirani kuti ŵakondwenge na ivyo ŵakusambira na kukhozga chipulikano chawo. Dada munyake wakati: “Kuvuka yayi kusambizga ŵana ŵinu ndipo mugwiliskirenge ntchito nthowa zakupambanapambana.”
MUGOMEZGEKENGE, MUZIKIRENGE KWENISO MULOMBENGE
16. Chifukwa wuli ŵapapi ŵakwenera kuzikira para ŵakusambizga ŵana ŵawo? Yowoyani chiyelezgero.
16 Mzimu utuŵa wa Chiuta ungamovwirani kuti mukhozge chipulikano cha ŵana ŵinu. (Gal. 5:22, 23) Chipasi chikutora nyengo kuti chikhome, mwakuyana waka vikutora nyengo kuti mwana waŵe na chipulikano chakukhora. Ntheura mukwenera kuzikira pakusambizga ŵana ŵinu. Dada munyake wa ku Japan uyo wali na ŵana ŵaŵiri wakati: “Ine na muwoli wane tikategherezganga chomene para ŵana ŵithu ŵakuyowoya. Kufuma waka pa wanichi wawo, nkhasambiranga nawo kwa maminiti 15 zuŵa lililose, kupaturapo mazuŵa gha maungano. Tose chikatiŵiranga chipusu kudumbiskana kwa maminiti 15 zuŵa lililose.” Mulaŵiliri wa dera munyake wakayowoya kuti: “Apo nkhaŵa muwukirano, nkhaŵa na mafumbo ghanandi chomene kweniso nkhakayikiranga fundo zinyake izo gulu likusambizga. Kweni ghanandi mwa mafumbo agho nkhaŵa nagho ghakazgorekanga para nili pa maungano, pakusopa kwa mbumba panji pa sambiro la namwene. Ntheura ŵapapi ŵakwenera kulutilira kusambizga ŵana wawo nyengo zose.”
17. Kasi ivyo ŵapapi ŵakuchita vingawovwira wuli ŵana ŵawo? Yowoyani chiyelezgero.
17 Ŵana ŵangaŵa na chipulikano chakukhora, usange ŵakuwona kuti imwe muli na chipulikano chakukhora. Manyani kuti ivyo mukuchita vingawovwira ŵana ŵinu kuŵa na chipulikano chakukhora panji yayi. Vili nthena chifukwa iwo ŵakuwona vyose ivyo mukuchita. Ntheura mukwenera kulutilira kukhozga chipulikano chinu. Ivi viwovwirenge ŵana ŵinu kumanya kuti nyengo zose mukuthemba chomene Yehova. Mbumba yinyake ku Bermuda yikalomberanga lumoza na ŵana ŵawo para yikwenjerwa na nkhani yinyake. Iwo ŵakalombanga kuti Yehova waŵawovwire. Kweniso ŵakachiskanga ŵana ŵawo kuti nawo walombenge paŵekha nyengo zose. Iwo ŵakati: “Tikaphalirangaso mwana withu msungwana uyo wakaŵa mulara kuti ‘ugomezgenge chomene Yehova ndipo lutilira kumuteŵetera, kweniso leka kwenjerwa chomene.’ Iyo wakayamba kugomezga chomene Yehova wati wawona kuti vinthu vyamba kwenda makora. Kweniso wakamanya kuti Yehova wakutovwira nadi. Ivi vikamovwira kukhozga chipulikano chake mwa Chiuta na kugomezga chomene Baibolo.”
18. Kasi ŵapapi ŵakwenera kumanya fundo wuli yakuzirwa?
18 Ndipouli, ŵapapi mukwenera kumanya kuti ŵana ŵinu nawo ŵakwenera kuchitapo kanthu kuti ŵakhozge chipulikano chawo. Imwe mukupanda na kuthilira waka, kweni ni Yehova pera uyo wangakuzga chipulikano cha ŵana ŵinu. (1 Kor. 3:6) Ntheura lutilirani kulomba mzimu wa Yehova kweniso kuŵasambizga. Para mukuchita nthena, Yehova watumbikenge ivyo mukuchita.—Efe. 6:4.


text:
VYAKULEMBAPO
VYAKULEMBAPO
Kasi Ningachita Wuli Para Nili na Phukwa?
Nkhani iyi yikovwirenge kusanga mabwezi ghanyake panji kwambaso kuchezga na ŵabwezi ŵako ŵakale.
Vinyake
Chifukwa Wuli Nkhugomezga Kuti Chiuta Waliko?
Uŵalongosolere ŵanyako ivyo ukugomezga mwa ntchindi kweniso kwambura mantha.
Kasi Mungalongosora Wuli Ivyo Mukugomezga pa Nkhani ya Kugonana?
Nyengo zinyake tikwenera kulongosolera ŵanyithu ivyo tikugomezga. Lembani ivyo vingamovwirani kuti mulongosore makora ivyo mukugomezga.
Kanani Vyauzeleza
Chifukwa wuli pulogiramu yakukanizga kuwona vyauzeleza panji vyamuziro pa kompyuta njakukwana yayi?


text: Salimo la Davide.35 Mwe Yehova, yendeskani mulandu wane kwimikana na awo ŵakunisuska.+Lwani nawo awo ŵakurwa na ine.+2 Torani viskango vinu, chichoko na chikuru,+Wukani munivikilire.+3 Nyamurani mkondo winu na mbavi kwimikana na awo ŵakuniskera.+Yowoyani kwa ine: “Ndine chiponosko chako.”+4 Awo ŵakupenja umoyo wane ŵalengeskeke na kukhozgeka soni.+Awo ŵakupangana kuti ŵaniparanye ŵawelere chifukwa cha soni.5 Ŵaŵe nga ni mwelero mu mphepo,Mungelo wa Yehova waŵachimbizgire kutali.+6 Nthowa yawo yiŵe yamdima na yakutelemukaApo mungelo wa Yehova wakuŵaskera.7 Pakuti ŵanithya ukonde kwambura chifukwa.Ŵanijimira mbuna kwambura chifukwa.8 Soka lize pa iyo mwamabuchi,Ukonde uwo wakabisa umukore.Wawiremo yekha na kuparanyika.+9 Kweni ine nisekelerenge mwa Yehova.Nikondwenge mu chiponosko chake.10 Viwangwa vyane vyose vitenge:“A Yehova, ni njani wali nga ndimwe?Mukuthaska wakusokwa kwa munthu wankhongono,+Wakusokwa na mukavu ku awo ŵakuŵalyera masuku pa mutu.”+11 Ŵakaboni ŵaryarya ŵawuka,+Ŵakunifumba vinthu ivyo nkhumanyapo kanthu chara.12 Ŵakuniwezgera uheni pa uwemi,+Ŵakunisokweska.13 Kweni apo iwo ŵakalwara, ine nkhavwara chigudulu.Nkhajisuzga na kuziŵizga kurya,Ndipo para lurombo lwane lwawelera kwambura kuzgoleka,14 Nkhendanga uku nkhutengera nga nkhulira mubwezi panji mubali wane.Nkhasindama chifukwa cha chitima, nga ni uyo wakutengera nyina.15 Kweni nkhati nakhuŵara, ŵakasekelera na kuwungana pamoza.Ŵakawungana kuti ŵanikome pakunijoŵelera.Ŵakanitwazura ndipo ŵakakhala chete chara.16 Ŵanthu ŵambura kopa Chiuta ŵakunihoya,Ŵakunimemenera mino ghawo.+17 Mwe Yehova, kasi mulaŵiskenge waka m’paka pawuli?+Nithaskani ku viŵembu vyawo,+Umoyo wane wakuzirwa ku tunkhalamu.+18 Apo ndipo nimuwonganinge mu mpingo ukuru.+Nimulumbaninge pakati pa mizinda ya ŵanthu.19 Mungazomerezganga chara kuti awo mbalwani ŵane kwambura chifukwa ŵagiye pa ine.Mungazomerezganga chara kuti awo ŵakunitinkha kwambura chifukwa+ ŵatinyirane maso pa ine.+20 Pakuti ŵakuyowoya yayi mazgu ghamtende,Kweni ŵakuchitira chiŵembu awo ŵakukhala mwamtende pa charu.+21 Ŵakuyasama milomo yawo kunitundura,Ŵakuti: “Aha! Aha! Maso ghithu ghachiwona.”22 Imwe mwachiwona, A Yehova. Mungakhalanga chete yayi.+Mwe Yehova, mungakhalanga kutali na ine chara.+23 Wukani kuti munivikilire,Mwe Chiuta wane Yehova, nivikilirani pa mulandu wane.24 Neruzgani kuyana na urunji winu,+ A Yehova Chiuta wane.Mungazomerezganga chara kuti ŵagiye pa ine.25 Ŵaleke kuyowoya mu mtima wawo kuti: “Ehede, ivyo takhumbanga vyachitika!”Ŵaleke kuyowoya kuti: “Tamumira, milu!”+26 Wose ŵakhozgeke soni na kulengeskeka,Awo ŵakugiya pa soka lane.Wose awo ŵakujihaya pa ine ŵavwalikike soni na muyuyuro.27 Kweni awo ŵakukondwa na urunji wane ŵachemerezge na chimwemwe.Nyengo zose ŵatenge:“Wakuzgike Yehova, mweneuyo wakukondwa para muteŵeti wake wali pa mtende.”+28 Penepapo lulimi lwane luyowoyenge* vya urunji winu+Na kumulumbani muhanya wose.+


text:
Yehova Wakachema Abrahamu Kuti “Mubwezi Wane”
“Iwe Israyeli, ndiwe muteŵeti wane, iwe Yakhobe, uyo namusankha, mphapu ya Abrahamu mubwezi wane.”
SUMU: 91, 22
1, 2. (a) Kasi tikumanya wuli kuti ŵanthu ŵangaŵa paubwezi na Chiuta? (b) Kasi mu nkhani iyi tisambirenge vichi?
KUFUMA waka apo tikababikira m’paka apo tizamunjilira mu dindi, chinthu chikuru icho tikukhumba ntchitemwa. Nadi, munthu waliyose wakukhumba kuti ŵanyake ŵamutemwenge zanadi. Tose tikukhumba kuŵa paubwezi na ŵanyithu na kukolerana nawo. Kweni chakuzirwa kuluska vyose nkhuŵa paubwezi na Yehova. Ndipouli, ŵanthu ŵanandi ŵakuwona kuti palije munthu uyo wangaŵa paubwezi na Chiuta chifukwa Chiuta ni mzimu. Kasi ndimo nase tikuwonera? Chara.
2 Baibolo likuzunura ŵanthu ŵanyake awo ŵakaŵa paubwezi na Chiuta. Ivyo ŵanthu aŵa ŵakachita vingatovwira kuti nase tiŵe paubwezi wakukhora na Yehova. Abrahamu njumoza wa awo ŵakaŵa paubwezi na Yehova. (Ŵazgani Yakobe 2:23.) Kasi Abrahamu wakachita vichi kuti waŵe paubwezi na Yehova? Abrahamu wakaŵa na chipulikano. Nakuti Baibolo likuti Abrahamu ni “wiske wa wose awo ŵali na chipulikano.” (Rom. 4:11) Tiyeni tiwone umo chipulikano chikawovwilira Abrahamu kuŵa paubwezi wakukhora na Chiuta. Kasi nase tingakhozga wuli ubwezi withu na Yehova?
ABRAHAMU WAKAŴA MUBWEZI WA YEHOVA
3, 4. (a) Kasi chipulikano cha Abrahamu chikayezgeka wuli? (b) Chifukwa wuli Abrahamu wakazomera kupeleka mwana wake kuŵa sembe?
3 Abrahamu wakwenera kuti wakaŵa na vyaka 125, apo Chiuta wakamutuma kuti walute pachanya pa phiri. [1] Ulendo uwu ukaŵa wakusuzga chomene kwa Abrahamu. Suzgo likaŵa uchekuru yayi chifukwa panyengo iyi wakaŵa kuti wachali na nkhongono. Paulendo uwu Abrahamu wakalongozgana na mwana wake Yisake, uyo wakaŵa na vyaka 25. Yisake wakanyamura nkhuni, ndipo Abrahamu wakanyamura chimayi na moto. Yehova wakaphalira Abrahamu kuti wakapeleke mwana wake kuŵa sembe.
4 Ivyo Abrahamu wakaphalirika kuchita, vikayezga chomene chipulikano chake. Ŵanthu ŵanyake ŵakuti Chiuta ngwankhaza chifukwa wakaphalira Abrahamu kupeleka mwana wake sembe. Ŵakuti Abrahamu nayo wakapulikiranga waka vilivyose ndipo wakaŵavya lusungu. Ŵakuyowoya nthena chifukwa ŵalije chipulikano, ndipo ŵakumanya yayi umo chipulikano chikugwilira ntchito. (1 Kor. 2:14-16) Abrahamu wakayeghekanga waka yayi. Wakapulikiranga Chiuta chifukwa wakaŵa na maso gha chipulikano. Maso gha chipulikano ghakawovwira Abrahamu kuwona kuti Yehova wakupempha ŵateŵeti ŵake kuchita vinthu ivyo vingaŵapweteka yayi. Abrahamu wakamanya kuti usange wapulikirenge Yehova, watumbikikenge pamoza na mwana wake. Ivyo Abrahamu wakamanyanga na ivyo vikamuchitikira vikamovwira kuti waŵe na chipulikano chakukhora.
5. Kasi Abrahamu wakwenera kuti wakamanya wuli vya Yehova, ndipo vikamovwira wuli?
5 Ivyo wakamanyanga. Abrahamu wakamanyanga Yehova nangauli wakakulira mu msumba wa Uri, uwo ŵanthu ŵake ŵakasopanga vikozgo. Kasi Abrahamu wakamanya wuli Yehova apo adada ŵake a Tera ŵakasopanga vikozgo? (Josh. 24:2) Baibolo likuzgora mwakudunjika yayi fumbo ili. Kweni likuti Abrahamu wakaŵa muzukuru wa Shemu, uyo wakaŵa mwana wa Nowa. Nowa wakaŵa munthu wa chipulikano chikuru. Apo Shemu wakafwanga, Abrahamu wakaŵa na vyaka 150. Tikumanya makora yayi usange Shemu ndiyo wakasambizga Abrahamu vya Yehova. Kweni Shemu wakasambizga mbumba yake ivyo wakamanyanga vyakukhwaskana na Yehova. Abrahamu wakwenera kuti wakasambira vya Yehova kufuma kwa ŵabali ŵake ŵanyake, ndipo vikamufika pa mtima. Ivyo Abrahamu wakasambira, vikamovwira kutemwa chomene Yehova na kukhozga chipulikano chake.
6, 7. Kasi ivyo vikachitikira Abrahamu vikamovwira wuli?
6 Ivyo vikamuchitikira. Ivyo vikachitikira Abrahamu vikakhozga chipulikano chake mwa Yehova. Kanandi munthu wakusambirapo kanthu pa ivyo vyamuchitikira. Abrahamu nayo wakasambirapo kanthu pa ivyo vikamuchitikira. Ivi vikamovwira kuti watemwenge na kuchindika chomene Yehova, uyo ni “Chiuta Wapachanya Nkhanira, Mlengi wa kuchanya na charu chapasi.” (Gen. 14:22) Baibolo likuti chitemwa icho Abrahamu wakaŵa nacho mwa Yehova, chikamovwira kuti wambe “kopa Chiuta” na kuŵa nayo paubwezi. (Heb. 5:7; Sal. 25:14) Abrahamu wakakondweskanga Yehova chifukwa wakamopanga mwakwenelera.
7 Yehova wakaphalira Abrahamu na Sara kuti ŵafumemo mu msumba wa Uri na kuluta ku charu chinyake. Ŵakeneranga kukhala mu mahema umoyo wawo wose. Iwo ŵakapulikira ndipo Yehova wakaŵatumbika na kuŵavikilira. Mwachiyelezgero, Abrahamu wakafipanga mtima kuti ŵanthu ŵanyake ŵangamupoka muwoli wake Sara chifukwa wakaŵa wakutowa. Kweniso Abrahamu wakawopanga kuti iyo ŵangamukoma. Ndipouli wakalutilira kupulikira Yehova. Yehova wakavikilira Abrahamu na Sara, ndipo nyengo zinyake wakaŵavikiliranga mwamunthondwe. (Gen. 12:10-20; 20:2-7, 10-12, 17, 18) Ivyo vikachitikira Abrahamu vikakhozga chipulikano chake.
8. Kasi tingakhozga wuli ubwezi withu na Yehova?
8 Kasi nase tingaŵa paubwezi na Yehova? Enya. Ivyo tikumanya vyakukhwaskana na Yehova na ivyo vikutichitikira, vingatovwira kuŵa nayo paubwezi. Abrahamu wakamanyanga fundo zinandi yayi izo sono zili mu Baibolo. (Dan. 12:4; Rom. 11:33) Kweni ise tili na Baibolo ilo lili na fundo zinandi izo zingatovwira kumanya makora Yehova, uyo ni “Mlengi wa kuchanya na charu chapasi.” Fundo izi zingatovwiraso kuti timutemwenge chomene Yehova na kumuchindika. Ivyo tikusambira mu Baibolo vikutovwira kuti tipulikirenge Chiuta, ndipo iyo wakutitumbika, kutivikilira, na kutikhozga. Tikukondwa para tikuteŵetera Yehova na mtima wose ndipo tikuŵa ŵakukhorwa. (Sal. 34:8; Zinth. 10:22) Apo tikulutilira kusambira vya Yehova na kughanaghanira ivyo wakutichitira, tikukhozga chipulikano na ubwezi withu na iyo.
ABRAHAMU WAKAKHOZGA UBWEZI WAKE NA YEHOVA
9, 10. (a) Kasi tingakhozga wuli ubwezi na ŵanyithu? (b) Kasi pali ukaboni wuli wakuti Abrahamu wakalutilira kukhozga ubwezi wake na Yehova?
9 Ubwezi wanadi ngwakuzirwa chomene. (Ŵazgani Zintharika 17:17.) Kweni ubwezi ntchinthu icho tingachita kugura na kusunga yayi. Para tili paubwezi wanadi na ŵanyithu, tikwenera kuwupwelelera na kuwuvikilira kuti ulutilire kuŵapo. Abrahamu wakalutilira kukhozga ubwezi wake na Yehova. Kasi iyo wakawukhozga wuli?
10 Abrahamu wakaŵavya maghanoghano ghakuti ivyo wakachita kumasinda pakuteŵetera Yehova ni vyakukwana. Apo iyo na mbumba yake ŵakalutanga ku Kenani, Abrahamu wakalutilira kuthemba wovwiri wa Yehova pakusankha vyakuchita. Apo Abrahamu wakaŵa na vyaka 99, Yehova wakamuphalira kuti ŵanalume wose mu mbumba yake ŵakotoleke. Pa nyengo iyi, kukakhala waka chaka chimoza kuti Yisake wababike. Kasi Abrahamu wakachita wuli na ivyo Yehova wakamuphalira? Abrahamu wakagomezganga Chiuta, ntheura wakapulikira “zuŵa lenelira.”
11. Kasi Abrahamu wakafipanga mtima na vichi wati wamanya kuti Chiuta waparanyenge Sodomu na Gomora, ndipo Yehova wakamovwira wuli?
11 Nyengo zose Abrahamu wakapulikiranga Yehova, lekani wakaŵa nayo paubwezi wakukhora. Abrahamu wakaŵa wakufwatuka kuphalira Yehova vyakusingo. Wakati wamanya kuti Yehova waparanyenge msumba wa Sodomu na Gomora, wakafipa mtima kuti ŵanthu ŵawemi ŵaparanyikenge pamoza na ŵanthu ŵaheni. Panji Abrahamu wakafipiranga mtima Loti na mbumba yake. Loti wakaŵa mwana wa mukuru wa Abrahamu, ndipo wakakhalanga mu msumba wa Sodomu. Mwakujiyuyura, Abrahamu wakafumba Yehova kuti wamanye maghanoghano ghake pa nkhani ya kuparanyika kwa Sodomu na Gomora. Iyo wakalongora kuti wakugomezga Yehova, “Mweruzgi wa charu chose chapasi.” Yehova wakamusambizga Abrahamu kuti iyo ni Chiuta walusungu, uyo wakusanda mitima na kuponoska awo mbarunji.
12, 13. (a) Kasi ivyo Abrahamu wakamanyanga na ivyo vikamuchitikira vikamovwira wuli? (b) Kasi ntchivichi icho chikulongora kuti Abrahamu wakagomezganga Yehova?
12 Ivyo Abrahamu wakamanyanga na ivyo vikamuchitikira, vikamovwira kukhozga ubwezi wake na Yehova. Ntheura nanga ni apo Yehova wakamuphalira kuti wapeleke mwana wake kuŵa sembe, iyo wakapulikira. Nangauli chipulikano chake chikayezgeka, kweni wakalongora kuti wakamumanyanga makora Mubwezi wake wakuchanya, Yehova. Abrahamu wakamanya kuti Yehova ngwakugomezgeka ndipo wakusintha yayi. Kasi tikumanya wuli?
13 Abrahamu wakaphalira ŵateŵeti ŵake kuti, “Imwe khalani pano na mbunda, kweni ine na mwana wane tikuluta kura kukasopa, ndipo tizamumusangani penepano.” (Ge 22:5) Chifukwa wuli wakayowoya nthena? Kasi wakaŵapusikanga kuti iyo na Yisake ŵizengeso apo wakamanyanga kuti mwana wake wamumupeleka sembe? Yayi. Baibolo likutovwira kumanya ivyo wakaghanaghananga. (Ŵazgani Ŵahebere 11:19.) Abrahamu “wakawona kuti Chiuta wakaŵa na nkhongono kumuwuska [Yisake] nanga nkhu ŵakufwa.” Enya, Abrahamu wakagomezganga kuti ŵanthu ŵakufwa ŵazamuwuka. Wakamanya kuti Yehova ndiyo wakapeleka nkhongono zakubabira kwa iyo na muwoli wake Sara, nangauli ŵakaŵa ŵachekuru. (Heb. 11:11, 12, 18) Abrahamu wakamanyangaso kuti palije icho chingamutonda Yehova. Ntheura wakagomezganga kuti para wangapeleka mwana wake wakutemweka kuŵa sembe, Yehova wazamumuwuska, ndipo vyose ivyo wakamulayizga vizamufiskika. Lekani Abrahamu wakuchemeka “wiske wa wose awo ŵali na chipulikano.”
14. Kasi imwe mukukumana na masuzgo wuli pakuteŵetera Yehova? Kasi ivyo Abrahamu wakachita vingamovwirani wuli?
14 Kasi ise tikusambirapo vichi? Mwakupambana na Abrahamu, Chiuta wakutipempha kupeleka ŵana ŵithu kuŵa sembe yayi. Kweni wakutipempha kuti nyengo zose tipulikirenge malango ghake, nanga ni para fundo zinyake tikuzipulikiska yayi. Kasi nyengo zinyake vikumusuzgani kupulikira malango ghanyake gha Chiuta? Ŵanyake ŵakukhumba yayi kupharazga. Ŵanji ntchifukwa cha soni. Ŵanyake para ŵali ku sukulu panji ku ntchito, ŵakukhumba yayi kumanyikwa kuti Mbakaboni ŵa Yehova chifukwa cha wofi. (Eks. 23:2; 1 Tes. 2:2) Kasi tingachita wuli para tili na soni panji tikopa ŵanthu? Kughanaghanira ivyo vikachitikira Abrahamu kungatovwira kukhozga chipulikano chithu na kuŵa na chikanga. Baibolo likuzunuraso ŵanalume na ŵanakazi ŵanyake awo ŵakaŵa paubwezi na Yehova. Para tikuchita nga umo iwo ŵakachitira, tiŵenge paubwezi wakukhora na Yehova.
MUTUMBIKIKENGE
15. Chifukwa wuli Abrahamu wakadandawurapo yayi kuti wakasankha kupulikira Yehova?
15 Abrahamu wakadandawurapo yayi kuti wakasankha kupulikira Yehova. Baibolo likuti: “Abrahamu wakathuta kaumaliro na kufwa. Wakafwa muchekuru chomene, wati wakhala umoyo utali na wakukhorweska.” (Gen. 25:8) Abrahamu wakaŵa wakukondwa umoyo wake wose, ndipo wakafwa apo wakaŵa na vyaka 175. Wakaŵa wakukondwa chifukwa chakuti wakaŵa paubwezi na Yehova. Nangauli Abrahamu wakafwa “muchekuru chomene” ndipo ‘wakakhala umoyo wakukhorweska,’ kweni wakaŵaso na chilindizga cha kuzakakhala na umoyo wamuyirayira.
16. Chifukwa wuli Abrahamu wazamuŵa wakukondwa mu Paradiso?
16 Baibolo likuti Abrahamu “wakalindiliranga msumba wa fawundeshoni yanadi, msumba uwo Chiuta wakapanga na kuzenga.” (Heb. 11:10) Abrahamu wakagomezganga kuti zuŵa linyake wazamuwona msumba, uwo ni Ufumu wa Chiuta, ukuwusa pa charu chapasi. Abrahamu wazamukondwa chomene kukhala mu Paradiso ndipo wazamulutilira kukhozga ubwezi wake na Yehova. Kweniso wazamukondwa chomene kumanya kuti ŵateŵeti ŵanandi ŵa Yehova ŵakakhozgeka na chipulikano chake. Mu Paradiso, Abrahamu wazamumanya kuti umo Yisake wakaweleraso na iyo apo wakaluta kukamupeleka sembe, chikaŵa “chakuwonerapo” waka. (Heb. 11:19) Wazamumanyaso kuti umo vikamuŵinyira apo wakapelekanga Yisake, ndimoso Yehova vikamuŵinyira apo wakapelekanga Yesu kuŵa sembe yakuwombora ŵanthu awo ŵakupulikira. (Yoh. 3:16) Ivyo tasambira kwa Abrahamu vyatovwira kupulikiska ivyo Yehova wali kutichitira pakupeleka Yesu kuŵa sembe.
17. Kasi nkhani iyi yamovwirani wuli?
17 Mphanyi waliyose wa ise waŵa na chipulikano chakukhora nga ni Abrahamu. Para tilutilirenge kumumanya makora Yehova na kughanaghanirapo pa ivyo watilayizga, ubwezi withu na iyo ulutilirenge kukhora. (Ŵazgani Ŵahebere 6:10-12.) Tiyeni tilutilire kuŵa paubwezi na Yehova. Mu nkhani yakulondezgapo, tizamusambira vya ŵanthu ŵatatu awo nawo ŵakaŵa paubwezi wakukhora na Yehova.
^ [1] (ndime 3) Pakwamba Abrahamu wakachemekanga Abramu, ndipo muwoli wake Sara wakachemekanga Sarai. Yehova ndiyo wakasintha mazina ghawo.


text:
VINTHU VYAKUKONDWESKA MU 2015
Malipoti—Nkhani Zakufuma mu Vyaru Vyakupambanapambana
Kuti Waliyose ku Canada Wapulike mu Chiyowoyero Chake
Pasono vidiyo yakuti Chifukwa Wuli Mukwenera Kusambira Baibolo? yili kung’anamulika mu viyowoyero 8 vya ku Canada kuti yiwovwire ŵanthu mu charu ichi. Mu nyengo ya upharazgi wapadera wa mazuŵa 10 ku Nunavik Arctic uwo ukaŵako mu Okutobala 2014, ŵabali ŵakawoneska vidiyo iyi ku Inuktitut. Pafupifupi nyumba yiliyose mu vigaŵa vyakukwana 14, ivyo vili na ŵanthu ŵakujumpha 12,000 ŵakawonelera vidiyo iyi.
Manejara Wakakondwa Chomene
Mu Seputembala 2014, ungano wa mitundu yose mu tawuni ya Seoul ukachitikira mu Sitediyamu ya Sangam, ku South Korea. Ŵanthu ŵakujumpha 56, 000 ŵakiza pa ungano uwu. Manejara wa sitediyamu iyi, wakawonga chomene Ŵakaboni ŵa Yehova chifukwa pa nyengo ya ungano ŵakaŵa na nkharo yiwemi kweniso ŵakaŵa ŵakukolerana. Iyo wakati: “Waliyose wakaŵa na nkharo yiwemi. Nkhazizwa chomene kuwona Ŵakaboni ŵakutozga makora chomene sitediyamu kujumpha ŵantchito ŵithu. Vingaŵa makora chomene usange ŵantchito ŵithu ŵangaŵa na mtima wanthena pakugwira ntchito. Para tikukhumba kuti tisopenge makora, tikwenera kuchita nga Mbakaboni ŵa Yehova.”
Yehova Wakatisambizga Ivyo Vikakhumbikanga
Mu 2012, boma la Sweden likakana kuti Ŵakaboni ŵa Yehova nawo ŵapokengeko vinthu ivyo boma likupeleka ku visopa vyose. Wupu Wakulongozga ukazomerezga kuti nkhani iyi yilute ku Khoti Likuru la mu charu ichi.
Khoti likaŵachema dankha ŵabali kuti ŵayowoye dandaulo lawo maso na maso. Ŵabali ŵanandi ŵakufuma mu vyaru vyakupambanapambana ŵakakumana pamoza kuti ŵadumbiskane umo ŵangakazgolera mafumbo agho ŵangakafumbika. Ŵakanozgekeranga mu Nyumba ya Ufumu ku Stockholm.
Apo ŵakanozgekeranga, ŵakapulika kugogoda pa chijaro. Mubali wakati wajurako, wakasanga kuti mbasungwana ŵaŵiri ŵa vyaka vya m’ma 13 na 14. Iwo ŵakati ŵakukhumba kufumba vinthu vinyake vyakukhwaskana na Ŵakaboni ŵa Yehova. Mubali wakati: “Nkhakhumbanga kuŵaphalira kuti ŵize zuŵa linyake, chifukwa tikaŵa ŵakutangwanika chomene. Tikaŵavya nyengo yakudumbiskirana nawo.”
Kweni mubali wakawona kuti wadumbiskane waka nawo. Ŵasungwana aŵa ŵakaŵa na mafumbo ghanandi chomene. Ghanyake ghakaŵa ghakukhwaskana na kuvota na nkhani zinyake. Mubali wati waŵazgora, wakawelera mu Nyumba ya Ufumu na kuphalira ŵabali ŵanyake mafumbo agho ŵasungwana ŵangufumba na umo waŵazgolera.
Zuŵa lakulondezgapo, ŵabali ŵakazizwa chomene pa nyengo iyo khoti likapulikizganga madandaulo ghawo chifukwa mafumbo ghanandi agho ŵakafumbika ni agho ŵasungwana ŵara ŵakafumba. Mubali uyo wakayimira gulu pa mulandu uwu, wakati: “Mtima ukaŵa m’malo nangauli nkhatenge niŵenge na wofi chifukwa nkhimilira pamaso pa maloya ghakumanyikwa chomene mu charu. Kweni nkhawona kuti Yehova wakalongora kale kuti wali nase chifukwa mayiro ghake wakatisambizga ivyo vikakhumbikanga.”
Khoti likaŵa ku chigaŵa chithu, ndipo mulandu ŵakawuwezgeraso ku boma kuti ligamuleso makora.
Thumba la Mpunga Ilo Ken Wakagura
Ken wakukhala ku Haiti, ndipo wali na vyaka 6. Wakakondwa chomene wati wapulika kuti mpingo wawo uŵenge na Nyumba ya Ufumu yiphya. Wakaghanaghana kuti wapange kabokosi kakuti waŵikengemo ndalama na kukabisa ku chipinda chake. M’malo mwakuti walyere ku sukulu ndalama iyo ŵapapi ŵake ŵakamupanga, wakaŵikanga mu kabokosi kake. Wakachita ivi m’paka apo gulu lakuzenga Nyumba ya Ufumu likizira kuzakamba ntchito. Ŵabali aŵa ŵati ŵiza, wakaŵapa kabokosi kake umo mukaŵa ndalama zakukwana kugulira thumba likuru la mpunga. Mpunga uwo wakagura Ken, ŵabali ŵakaryanga namuhanya kwa mazuŵa ghanandi.
Mulara wa Ŵasilikari Wakazomerezga
Mu 2015, ŵabali ŵakeneranga kutora vikalata ku boma vyakuŵazomerezga kuti ŵalute mu vigaŵa vinyake vya ku Sierra Leone uko kukaŵa nthenda ya Ebola. Mwachiyelezgero, ŵalaŵiliri ŵa dera ŵakeneranga kuŵa na baji na vikalata vya pa msewu kuti ŵakafike ku malo agha. Ndimo vikaŵiraso kwa ŵabali awo ŵakunyamura mabuku na makalata. Awo ŵakaŵa mu Komiti Yakovwira pa Nyengo ya Suzgo, ŵakeneranga kuŵa na munkhwala wakukoma majeremusi, vyakupimira ŵalwari, na chakurya. Ntchakukondweska kuti nyengo zose boma likaŵapanga vikalata vyakuŵazomerezga kuti ŵakafike.
Pakachitika chinthu chinyake chakukhozga chomene. Ŵabali ŵakalemba kalata yakupempha mabaji 34 na vikalata 11 vyakwendera pa msewu, kweni ŵakeneranga kukumana na mulara wa ŵasilikari kuti wazomerezge. Ŵabali ŵaŵiri ŵakufuma ku ofesi ya munthavi ŵakakumana na mulara wa ŵasilikari pa zuŵa ilo ŵakaghanaghananga kuti ŵamutora mabaji na vikalata. Kweni mwasoka kalata yakupempha vinthu ivi iyo ŵakatumizga yikasoŵa. Ntheura ŵabali ŵakapempheka kuti ŵapenje ŵekha kalata yawo pa mafayelo agho ghakaŵa mu ofesi ya mulara wa ŵasilikari. Kweni ŵakayisanga yayi. Pamanyuma mulara wa ŵasilikari wakaphalira sekeretare wake kuti wakukhumba kujara ofesi yake ndipo wawonengeso makalata yayi m’paka pajumphe masabata ghaŵiri. Ŵabali ŵakapemphera chamumtima kwa Yehova kuti waŵawovwire pa nkhani iyi. Mulara wa ŵasilikari wakalaŵiska ŵabali na kuŵafumba kuti, “Kasi mukukhumba mabaji na vikalata vilinga?” Ŵabali ŵati ŵamuphalira unandi wa ivyo ŵakukhumba, wakanyamuka pa mpando wake na kuyowoya mwaukali kuti, “Ivyo ni vinandi chomene.”
Ŵabali ŵakamulongosolera ivyo tikuchita ndiposo umo vikawovwiliranga pa nyengo ya Ebola. Mulara wa ŵasilikari wakati dankha lwii, na kulaŵiska sekeretare wake, ndipo wakati, “Ŵapani chilichose icho ŵakukhumba.”


text:
MUTU 23
Wakasambira Kuŵa Wakugowokera Kufuma kwa Fumu
1. Kasi mphawuli apo Petrosi wakaŵa na chitima chomene pa umoyo wake?
UMOYO wake wose, Petrosi wakwenera kuti wakaluwa yayi ivyo vikachitika zuŵa linyake. Pa nyengo iyi, chitima chikamukora chomene wakati walaŵiskana maso na maso na Yesu. Kasi pa nyengo iyi wakawona kuti Yesu wakhuŵara panji kumukwiyira chifukwa cha ivyo wakachita? Tikumanya yayi. Baibolo likutiphalira waka kuti “Fumu yikang’anamuka na kulaŵiska Petrosi.” (Luka 22:61) Yesu wakayowoyerathu kuti Petrosi wamukanenge. Kweni Petrosi wakayowoya kuti wangachita yayi ivi. Ntheura pa nyengo iyo Yesu wakamulaŵiska, Petrosi wakamanya kuti wabuda chomene. Wakamanya kuti wachita ivyo wakayowoya kuti wangachita yayi. Ivi vikamupweteka chomene Petrosi ndipo iyi yikwenera kuti yikaŵa nyengo yachitima chomene pa umoyo wake.
2. Kasi Petrosi wakakhumbikwiranga kusambira sambiro wuli, ndipo nkhani yake yingatovwira wuli?
2 Kweni uwu ukaŵa umaliro wa vyose yayi. Petrosi wakaŵa na chipulikano chikuru, ntheura wakaŵa na mwaŵi wa kunozga ivyo wakabuda na kusambirako sambiro lakuzirwa chomene kwa Yesu. Likaŵa sambiro la kugowokera. Tose tikukhumbikwira kusambira sambiro ili, ntheura tiyeni tiwone umo Petrosi wakalisambilira.
Pakaŵa Vinandi Vyakuti Wasambire
3, 4. (a) Kasi Petrosi wakamufumba vichi Yesu, ndipo wakwenera kuti wakaghanaghananga vichi? (b) Kasi Yesu wakamanya wuli kuti Petrosi wakatolera mtima wambura kugowoka wa mu nyengo yira?
3 Apo ŵakaŵa mu tawuni ya Kaperenaumu myezi 6 pambere ivi vindachitike, Petrosi wakiza kwa Yesu na kumufumba kuti: “Fumu, kasi mubali wane nkhwenera kumugowokera kalinga para wakuninangira? M’paka kankhondi na kaŵiri?” Petrosi wakwenera kuti wakaghanaghananga kuti para wachita nthena ndikuti wagowokera kanandi. Nakuti ŵalongozgi ŵa chisopa nyengo yira ŵakasambizganga kuti munthu wakwenera kugowokera munyake katatu pera. Yesu wakazgora kuti: “M’paka kankhondi na kaŵiri chara, kweni m’paka 77.”—Mat. 18:21, 22.
4 Kasi apa Yesu wakang’anamuranga kuti Petrosi walembenge para wagowokera munthu? Yayi. Kweni pakuphalira Petrosi kuti wagowokenge maulendo 77, Yesu wakang’anamuranga kuti chitemwa chilije mphaka pa nkhani ya kugowokera. (1 Kor. 13:4, 5) Yesu wakamanya kuti Petrosi wakatolera mtima wambura kugowoka uwo ukazara mu nyengo yira. Mu nyengo yira, munthu wakaŵanga nga wakuchita kulemba para wagowokera munyake. Kweni Chiuta wakukhumba kuti tigowokenge na mtima wose kweniso kanandi waka.—Ŵerengani 1 Yohane 1:7-9.
5. Kasi mphawuli apo tikusambira kuti ntchiwemi kugowoka?
5 Petrosi wakasuskana nayo yayi Yesu. Kweni kasi wakapulikiska ivyo Yesu wakamusambizga? Nyengo zinyake tikusambira kuti ntchiwemi kugowoka para nase tikukhumba kuti munyithu watigowokere. Ntheura tiyeni tiwone ivyo vikachitika m’paka apo Yesu wakafwira. Mu nyengo yakusuzga iyi, Petrosi wakabuda vinandi chomene vyakuti Fumu yake yimugowokere.
Wakamugowokera Kanandi Waka
6. Kasi Petrosi wakachita wuli apo Yesu wakakhumbanga kusambizga ŵapositole ŵake vya kujiyuyura, ndipo Yesu wakachita nayo wuli?
6 Ukaŵa usiku wambura kuluwika, usiku waumaliro kwa Yesu pa charu chapasi. Yesu wakaŵa na vinandi vyakuti wasambizge ŵapositole ŵake, nga mpha nkhani ya kujiyuyura. Yesu wakalongora kujiyuyura apo wakageziska malundi gha ŵapositole, ntchito iyo kanandi wakachitanga ni muzga. Pakwamba, Petrosi wakafumba usange Yesu wakukhumba kugeziska malundi ghake. Kufuma apo, wakakana kuti wamugeziske malundi. Pamanyuma, wakakosera kuti Yesu wamugeziske malundi ghake na mutu wuwo. Yesu wakathukira yayi, kweni wakalongosora mwakufwasa kuzirwa na ng’anamuro la ivyo wakachitanga.—Yoh. 13:1-17.
7, 8. (a) Kasi Petrosi wakabudaso vichi ivyo mphanyi vikamukwiyiska Yesu? (b) Kasi Yesu wakalongora wuli mzimu wa lusungu na kugowoka?
7 Pakati pajumpha kanyengo kachoko, Petrosi wakachitaso chinthu chinyake icho mphanyi chikamukwiyiska Yesu. Ŵapositole ŵakamba kulimbana vya uyo ni mulara pa wose, ndipo vikuwoneka kuti Petrosi ndiyo wakaŵa panthazi. Kweni Yesu wakaŵawovwira mwalusungu kweniso wakaŵalumba pa ivyo ŵakachitanga makora. Ŵakalongora kuti mbakugomezgeka pakulondezga Fumu yawo. Kweni Yesu wakayowoya kuti wose ŵamuchimbirenge. Petrosi wakakana, wakati iyo waŵenge na Yesu ndipo usange nkhufwa ŵafwire lumoza. Yesu wakamuphalira kuti usiku wenewura Petrosi wamukanenge katatu pambere tambala wandalire kaŵiri. Petrosi wakamususka Yesu, wakajilongora nga kuti iyo wakaŵa wakugomezgeka chomene kuluska ŵapositole ŵanyake wose.—Mat. 26:31-35; Mrk. 14:27-31; Luka 22:24-28; Yoh. 13:36-38.
8 Kasi Yesu wakaŵa pafupi kumukwiyira Petrosi? Yayi. Yesu wakalutilira kuwonamo viwemi mu ŵapositole ŵake, mu nyengo yose yakusuzga yira. Wakamanyanga kuti Petrosi wamukanenge, kweni wakati: “Nakuŵeyelelera kwa Chiuta kuti chipulikano chako chileke kulopwa. Ndipo iwe, para wawelera, uzakakhozge ŵabali ŵako.” (Luka 22:32) Ntheura Yesu wakalongora kuti wakagomezganga kuti Petrosi wasinthenge na kwambaso kuteŵetera mwakugomezgeka. Yesu wakalongora mzimu wa lusungu na kugowoka.
9, 10. (a) Mu munda wa Getisemane, kasi Petrosi wakapika ulongozgi pa nkhani wuli? (b) Kasi ivyo Petrosi wakachita vikutikumbuska vichi?
9 Pamanyuma, apo ŵakaŵa mu munda wa Getisemane, Petrosi wakapika ulongozgi kanandi waka. Yesu wakaphalira Petrosi, Yakobe, na Yohane, kuti ŵaŵenge maso apo iyo wakalombanga. Yesu wakaŵa na chitima chikuru ndipo wakakhumbikwiranga wovwiri, kweni Petrosi na ŵanyake aŵa ŵakagonanga tulo. Yesu wakaŵapulikiska na kuŵagowokera, ndipo wakati: “Mzimu ngwakukhumbisiska nadi, kweni thupi ndakulopwa.”—Mrk. 14:32-41.
10 Pakajumpha kanyengo kachoko waka, mbwenu kukiza ŵanthu awo ŵakanyamura miliko, malupanga na nthonga. Nyengo iyi ndiyo ŵakakhumbikwiranga kuchita vinthu mwamahara. Kweni Petrosi mtima ukakwera, wakaponya lupanga mu mutu wa Maliko, muzga wa wasembe mukuru, na kuwunguzura khutu lamwene. Mwakuzika, Yesu wakamususka Petrosi na kuchizga khutu la munthu yura. Kufuma apo, Yesu wakalongosora fundo yakuti awo ŵakumulondezga ŵaleke kuwezgera. Fundo iyi ndiyo ŵasambiri ŵake wose mazuŵa ghano ŵakulondezga. (Mat. 26:47-55; Luka 22:47-51; Yoh. 18:10, 11) Petrosi wakabuda kale vinandi vyakuti Fumu yake yimugowokere. Ivyo wakachita vikutikumbuska kuti tose tikunanga kanandi waka. (Ŵerengani Yakobe 3:2.) Tose tikubuda zuŵa lililose ndipo tikukhumba kuti Chiuta watigowokerenge. Kweni usiku wura, Petrosi wakabudaso vinyake vinandi.
Chinthu Chikuru Chomene Icho Petrosi Wakabuda
11, 12. (a) Kasi Petrosi wakalongora wuli kuti wakaŵako na chikanga Yesu wakati wakakika? (b) Kasi Petrosi wakatondeka wuli kuchita ivyo wakayowoya kuti wachitenge?
11 Yesu wakaphalira mzinda wura kuti usange ukupenja iyo, ipo uŵaleke ŵapositole ŵake ŵalutenge. Petrosi wakasoŵa chakuchita, wakalaŵiskanga waka apo mzinda wura ukakakanga Yesu. Kufuma apo, Petrosi wakachimbira pamoza na ŵapositole ŵanyake.
12 Petrosi na Yohane ŵakaleka kuchimbira, panyake ŵakati ŵafika pafupi na nyumba ya Anasi, uyo wakaŵapo Wasembe Mukuru. Yesu ŵakaluta nayo dankha ku nyumba ya munthu uyu kuti ŵakamufumbe mafumbo. Apo Yesu ŵakafumanga nayo kura, Petrosi na Yohane ŵakalondezganga, kweni “pataliko.” (Mat. 26:58; Yoh. 18:12, 13) Petrosi wakaŵa mwanalumetondo yayi. Pakakhumbikwanga chikanga kuti wafike na pakulondezga. Ŵalwani ŵara ŵakaŵa na vilwero, ndipo Petrosi wakapwetekapo kale yumoza wawo. Kweni apa tikuwona kuti Petrosi wakatondeka kulongora chitemwa chakugomezgeka icho wakayowoya kuti wali nacho, apo wakati wangalolera kufwa pamoza na Fumu yake.—Mrk. 14:31.
13. Kasi nthowa yiwemi chomene ya kulondezgera Khristu njakuti wuli?
13 Nga ni Petrosi, ŵanthu ŵanandi mazuŵa ghano ŵakulondezga Khristu “pataliko,” kwambura kuwonekera. Kweni nga umo Petrosi wakayowoyera nyengo yinyake, nthowa yiwemi chomene ya kulondezgera Khristu nkhuchita vyose ivyo wakasambizganga kweniso kuyezgeska kuchita umo iyo wakachitiranga.—Ŵerengani 1 Petrosi 2:21.
14. Kasi Petrosi wakachitanga vichi usiku apo Yesu wakeruzgikanga?
14 Petrosi wakalondezga m’paka pa chipata cha nyumba yikuru chomene mu Yerusalemu. Yikaŵa nyumba ya Kayafa, wasembe mukuru musambazi kweniso wamazaza. Kanandi nyumba zanthena izi zikaŵanga mukati mu mipanda ndipo zikaŵanga na luŵaza lusani. Petrosi wakafika pa chipata, kweni ŵakamukanira kunjira. Yohane wakaŵa kuti wanjira kale mu nyumba yira, chifukwa wakamanyananga na wasembe mukuru. Kweni wakawelera na kupempha mulinda wa pa chipata kuti wamuzomerezge Petrosi wanjire. Vikuwoneka kuti Petrosi wakaŵa pafupi na Yohane yayi. Kweniso wakanjira yayi mu nyumba kuti wakimilire pafupi na Fumu yake. Wakakhala mu luŵaza, uko ŵazga na ŵateŵeti ŵanyake ŵakawothanga moto usiku. Petrosi wakawonanga ŵakaboni ŵatesi ŵakunjira kukapeleka ukaboni wakususkana na Yesu na kufuma.—Mrk. 14:54-57; Yoh. 18:15, 16, 18.
15, 16. Longosorani umo mazgu gha Yesu ghakuti Petrosi wamukanenge katatu ghakafiskikira.
15 Chifukwa cha ungweru wa moto, mwanakazi uyo wakamunjizga Petrosi pa chipata wakamulaŵisiska ndipo wakamumanya. Wakati kwa Petrosi: “Iwe nawe ukaŵa pamoza na Yesu Mugalileya!” Petrosi wakachiluka, ndipo wakakana kuti wakumumanya Yesu. Wakayowoyaso kuti wakamanyanga yayi ivyo mwanakazi uyu wakayowoyanga. Wakafumapo para na kwimilira pafupi na chipata, wakakhumbanga chara kuti ŵanthu ŵamuwonenge. Kweni mwanakazi munyake wakamuwona, ndipo wakamulongora na munwe, wakati: “Munthu uyu wakaŵa pamoza na Yesu Munazarete.” Petrosi wakalapa, wakati: “Nkhumumanya chara munthu uyu!” (Mat. 26:69-72; Mrk. 14:66-68) Panji kachiŵiri aka ndipo Petrosi wakapulika tambala wakulira, kweni wakatimbanizgika chomene mwakuti wakaluwa ivyo Yesu wakamuphalira maora ghachoko waka ivi vindachitike.
16 Pakati pajumphaso kanyengo, Petrosi wakayezgayezga kujibisa kuti ŵanthu ŵaleke kumuwona. Kweni ŵanthu ŵanyake awo ŵakimilira mu luŵaza ŵakiza kwa iyo. Yumoza wakaŵa mubali wa Maliko, uyo Petrosi wakamupweteka. Wakati kwa Petrosi: “Asi nangukuwona mu munda pamoza na Yesu?” Petrosi wakakhumba kuti waŵakhorweske kuti ŵakuteta. Ntheura wakalapa, panji wakayowoya kuti chiheni chimuchitikire usange wakuteta. Aka kakaŵa kachitatu kuti Petrosi wakane. Wachali wandamare kuyowoya, tambala wakalira. Ndipo aka kakaŵa kachiŵiri kuti wapulike tambala wakulira usiku wura.—Yoh. 18:26, 27; Mrk. 14:71, 72.
17, 18. (a) Kasi Petrosi wakachita wuli wakati wamanya kuti watondeka kuŵa wakugomezgeka kwa Fumu yake? (b) Kasi Petrosi wakwenera kuti wakaghanaghananga vichi?
17 Yesu wakaŵa kuti wafuma mu chipinda chamuchanya icho chikawonekeranga mu luŵaza. Pa nyengo iyi ndipo wakalaŵiskana na Petrosi, nga umo ndime yakwamba yalongolera. Penepapo Petrosi wakamanya kuti watondeka kuŵa wakugomezgeka kwa Fumu yake. Wakafuma mu luŵaza, wakaŵa na chitima chikuru chomene. Wakalazga mu misewu ya mu msumba, wakendanga na ungweru wa mwezi uwo ukanjiranga. Petrosi sono ndipo m’maso ngwee, mbwenu masozi lengalenga. Kufuma apo wakachiwuska chitengero mwana waŵene.—Mrk. 14:72; Luka 22:61, 62.
18 Kanandi para munthu wabuda chinthu chikuru, wakughanaghana kuti wangagowokereka yayi. Panji ndivyo Petrosi wakaghanaghananga. Kweni kasi wakaŵa wakuti wangagowokereka yayi?
Kasi Petrosi Wakaŵa Wakuti Wangagowokereka Yayi?
19. Kasi Petrosi wakajipulika wuli wati wamanya kuti watondeka, kweni tikumanya wuli kuti wakawelera nyuma yayi?
19 Petrosi chitima chikwenera kuti chikamukora chomene zuŵa lakulondezgapo apo wakawonanga ivyo vikachitikiranga Yesu. Wakwenera kuti wakajisuska chomene apo Yesu wakafwanga pamanyuma pakusuzgika maora ghanandi. Panji Petrosi vikamuŵinyanga chomene mu mtima para wakumbuka umo wakasazgirako chitima kwa Fumu yake pa zuŵa laumaliro la umoyo wake pa charu chapasi. Kweni Petrosi wakawelera nyuma yayi nangauli wakaŵa na chitima chikuru. Tikuyowoya nthena chifukwa chakuti Baibolo likutiphalira kuti nakalinga wakaŵaso pamoza na ŵasambiri ŵanyake. (Luka 24:33) Tikukayika yayi kuti ŵapositole wose ŵakadandawura kuti ŵakachimbira Fumu yawo pa usiku wakusuzga wura, ndipo ŵakakhwimiskananga.
20. Kasi tikusambira vichi kwa Petrosi para tili na chitima chikuru?
20 Apa tikuwona kuti Petrosi wakachita chinthu chamahara chomene. Para muteŵeti wa Chiuta wabuda, nkhani yagona pa ukuru wa icho wabuda yayi, kweni yagona pakuŵikapo mtima kuti wawukeso na kunozga vinthu. (Ŵerengani Zintharika 24:16.) Petrosi wakalongora chipulikano chanadi chifukwa wakawungananga na ŵabali ŵake nangauli wakaŵa na chitima. Para munthu wali na chitima chikuru, kanandi wakukhumba kukhala payekha. Kweni ichi ntchiheni chomene. (Zinth. 18:1) Chinthu chamahara kwa munthu wanthena nkhukhala pafupi na Ŵakhristu ŵanyake na kusangaso nkhongono zauzimu.—Heb. 10:24, 25.
21. Kasi Petrosi wakapulika nkhani wuli apo wakawungana na ŵasambiri ŵanyake?
21 Pakuti Petrosi wakaŵa pamoza na ŵasambiri ŵanyake, wakapulika nkhani yakuzizika yakuti thupi la Yesu mulije mu dindi. Petrosi na Yohane ŵakachimbilira ku dindi uko Yesu wakasungika ndipo pa mulyango ŵakajarapo. Yohane, uyo wakaŵako muchoko, ndiyo wakadankha kufika. Wakati wasanga dindi ndakujulika, wakayima dankha. Kweni Petrosi ndimo wakachitira yayi. Uku wali ŵeŵefuŵeŵefu, wakafikira waka mukati kweche! Kweni mukaŵavya kanthu.—Yoh. 20:3-9.
22. Chifukwa wuli chitima na kukayika vikafumamo mu mtima wa Petrosi?
22 Kasi Petrosi wakagomezga kuti Yesu wawuka? Pakwamba wakagomezga yayi, nangauli ŵanakazi ŵakugomezgeka ŵakaŵaphalira kuti ŵakawona ŵangelo awo ŵakaŵamanyiska kuti Yesu wawuka ku ŵakufwa. (Luka 23:55–24:11) Zuŵa lira, chitima na kukayika vikafumamo mu mtima wa Petrosi. Yesu wakaŵa wamoyo, ndipo sono wakaŵa na thupi lauzimu. Wakawonekera ku ŵapositole ŵake wose. Kweni pambere wandawonekere ku wose, wakadankha kuwonekera kwa Petrosi. Ŵapositole ŵakati: “Fumu yili kuwuskika nadi, ndipo yanguwonekera kwa Simoni!” (Luka 24:34) Nyengo yinyake, mpositole Paulosi wakalemba kuti pa zuŵa lapadera ili, Yesu “wakawonekera kwa Kefase, pamanyuma ku ŵapositole ŵake 12.” (1 Kor. 15:5) Kefase na Simoni ni mazina ghanyake gha Petrosi. Yesu wakawonekera kwa iyo zuŵa lira, panji apo Petrosi wakaŵa yekha.
Petrosi wakabuda vinandi chomene vyakuti Fumu yake yimugowokere, kweni ni njani wa ise uyo wakuleka kukhumba kugowokereka zuŵa lililose?
23. Chifukwa wuli Ŵakhristu awo ŵabuda ŵakwenera kukumbuka ivyo vikachitikira Petrosi?
23 Baibolo likulongosora yayi ivyo vikachitika pa nyengo iyo Yesu na Petrosi ŵakakumanaso. Ŵakuvimanya ŵekha ŵaŵiri. Kweni tikughanaghana kuti Petrosi wakakondwa chomene kuti Fumu yake yakutemweka yikaŵaso yamoyo kweniso kuti wakaŵa na mwaŵi kuti waphepiske na kulongora kuti wasintha. Chikuru chomene ntchakuti Petrosi wakakhumbanga chigowokero. Nakuti tikukayika yayi kuti Yesu wakamugowokera Petrosi. Ŵakhristu awo ŵabuda ŵakwenera kukumbuka ivyo vikachitikira Petrosi. Tileke kughanaghana kuti Chiuta wangatondeka kutigowokera. Yesu wakatolera mtima wa Awiske, awo ‘ŵakugowokera chomene.’—Yes. 55:7.
Ukaboni Unyake Wakuti Wakamugowokera
24, 25. (a) Longosorani ivyo vikachitika apo Petrosi wakaloŵanga somba usiku pa Nyanja ya Galileya. (b) Kasi Petrosi wakachita wuli wakati wawona munthondwe uwo Yesu wakachita mulenji?
24 Yesu wakaphalira ŵapositole ŵake kuti ŵalute ku Galileya, uko wamukumanaso nawo. Ŵakati ŵafika kura, Petrosi wakaghanaghana vya kuluta kukaloŵa somba ku Nyanja ya Galileya. Ŵasambiri ŵanyake ŵakaluta nayo. Petrosi wakambaso ntchito iyo wakachitanga kumanyuma kose. Ntheura kendero ka boti, kupoma kwa majigha, na mikwawu vikaŵa vyachilendo yayi kwa iyo. Usiku wose wura ŵakakorapo somba nanga njimoza yayi.—Mat. 26:32; Yoh. 21:1-3.
25 Kweni mulenjilenji, munthu munyake wakaŵachema kufuma pa mtunda, ndipo wakaŵaphalira kuti ŵaponye mikwawu yawo kulwande linyake la boti. Ŵakapulikira, ndipo ŵakakora somba zikuruzikuru 153. Petrosi wakamumanya munthu yura. Ntheura wakaduka kufuma mu boti na kuskamba (kushuwa) m’paka ku mtunda. Ŵakati ŵafika pa mtunda, Yesu wakaŵapa ŵabwezi ŵake aŵa somba zakotcha pa makala. Maso ghake ghakaŵa pa Petrosi.—Yoh. 21:4-14.
26, 27. (a) Kasi Yesu wakamupa mwaŵi wuli Petrosi katatu? (b) Kasi Yesu wakalongora wuli kuti wakamugowokera Petrosi?
26 Yesu wakafumba Petrosi usange wakamutemwanga chomene “kuluska izi,” kung’anamura somba zikuru izo ŵakakora. Kasi Petrosi wakatemwanga chomene kuloŵa somba kuluska kutemwa Yesu? Petrosi wakakana Fumu yake katatu. Ntheura apa napo Yesu wakamufumba Petrosi katatu kuti wazomere pamaso pa ŵanyake kuti wakumutemwa nadi. Petrosi wakati wazomera kuti wakumutemwa, Yesu wakamuphalira umo wangalongolera chitemwa ichi, wakati: wakwenera kuŵika uteŵeti wakupatulika panthazi pa vyose, walyeskenge, kukhozga, na kuliska mberere za Khristu.—Luka 22:32; Yoh. 21:15-17.
27 Ntheura Yesu wakalongora kuti Petrosi wachali wakukhumbikwa kwa iyo na kwa Awiske. Petrosi wakaŵa na ntchito yikuru yakuti wachite mu mpingo, mwakulongozgeka na Khristu. Uwu ukaŵa ukaboni ukuru wakuti Yesu wakamugowokera nadi Petrosi. Petrosi wakakondwa kuti Yesu wakamugowokera ndipo wakasambirapo kanthu.
28. Kasi Petrosi wakachita wuli vinthu kuyana na zina lake?
28 Petrosi wakachita ntchito iyo wakapika vyaka vinandi. Wakakhozga ŵabali ŵake, nga umo Yesu wakamuphalilira apo wakakhala pachoko kukomeka. Petrosi wakaŵa walusungu na wakuzikira pakuliska na kulyeska ŵalondezgi ŵa Khristu. Simoni wakachita nadi vinthu kuyana na zina ilo Yesu wakamupa lakuti Petrosi, panji kuti Jalawe, chifukwa wakaŵa wakukhazikika, wakukhora, na wakugomezgeka mu mpingo. Ukaboni ni fundo izo tikuzisanga mu makalata ghaŵiri agho wakalemba, agho sono ntchigaŵa chakuzirwa cha Baibolo. Makalata agha ghakulongoraso kuti Petrosi wakaluwa yayi ivyo wakasambira kwa Yesu pa nkhani ya kugowokera.—Ŵerengani 1 Petrosi 3:8, 9; 4:8.
29. Kasi tingayezga wuli chipulikano cha Petrosi na lusungu lwa Fumu yake?
29 Nase mphanyi tasambira kuŵa ŵakugowoka. Kasi zuŵa lililose tikumulomba Chiuta kuti watigowokere maubudi ghithu? Kasi tikugomezga kuti para watigowokera ndikuti watitozga? Kasi nase tikugowokera ŵanyithu? Usange tikugowoka, mbwenu tikuyezga chipulikano cha Petrosi, kweniso lusungu lwa Fumu yake.


text: 12 A Yehova, ndimwe murunji,+ para nkhumudandawulirani,Na para nkhuyowoya vya weruzgi wakunyoloka.Kweni chifukwa wuli ŵaheni vikuŵayendera makora?+Chifukwa wuli ŵaryarya ŵakukhala mwakufwasa?2 Mwaŵapanda, ŵajintha misisi.Ŵakura na kupambika vipambi.Ŵakumuyowoyani pa milomo yawo, kweni mukati mu maghanoghano ghawo* ŵali kutali na imwe.+3 Kweni imwe, A Yehova,+ mukunimanya makora, mukuniwona.Mwasanda mtima wane, mwasanga kuti ukukolerana na imwe.+Muŵaŵike pamphepete nga ni mberere izo zamukomeka,Ŵapatulirani zuŵa lakukomekera.4 Kasi charu chifotenge m’paka pawuli?Ndipo vyakumera vyamuthondo viwomirenge m’paka pawuli?+Chifukwa cha uheni wa awo ŵakukhalamo,Vikoko na viyuni vyamara tetete.Chifukwa ŵakuti: “Wakuwona chara ivyo vitichitikirenge.”5 Usange ukuvuka pakuchimbira na ŵakwenda pasi,Kasi ungaphalizgana wuli na mahachi?+Nanga ungaŵa wakukhwima mtima mu charu cha mtende,Kasi uzamuchita wuli mu mathung’unda ghakofya gha mu Yorodani?6 Pakuti nanga mbabali ŵako, ŵamunyumba ya awuso,Ŵakukuchitira uryarya.+Ŵakuchemerezga kulimbana nawe.Ungaŵagomezganga chara,Nanga ni para ŵakukuphalira viwemi.7 “Nasida nyumba yane.+ Nachileka chiharo chane.+Wakutemweka wane* namupeleka mu mawoko gha ŵalwani ŵake.+8 Chiharo chane chaŵa nga ni nkhalamu mu nkhorongo.Chikuwuluma kwimikana nane.Ntheura, nachitinkha.9 Chiharo chane chili nga ntchiyuni chakofya chamabanga.Viyuni vinyake vyachiwungilira na kuchiwukira.+Zaninge, wunganani pamoza, imwe vikoko vyamuthengere,Zani muzakarye.+10 Ŵaliska ŵanandi ŵaparanya munda wane wa mpheska.+Ŵakandilizgira pasi chigaŵa chane cha charu.+Ŵazgora chigaŵa chane chiwemi kuŵa mapopa.11 Chazgoka mayiyi.Chawomira.*Chapasuka pamaso pane.+Charu chose chapasuka,Kweni palije uyo wakuchiŵika ku mtima.+12 Ŵakuparanya ŵiza kufuma mu tunthowa tose twakuwuwa twa mu mapopa.Pakuti lupanga lwa Yehova lukumilimitizga kwamba ku chigoti chimoza cha charu kukafika ku chigoti chinyake.+Kulije munthu uyo wali pa mtende.13 Ŵaseŵa tirigu, kweni ŵavuna minga.+Ŵajivuska, kweni kwambura chandulo.Ŵakhozgekenge soni na vipambi vyawoChifukwa cha ukali wakugolera wa Yehova.”14 Yehova wakuyowoya ku ŵazengezgani ŵane wose ŵaheni, awo ŵakukhwaska chiharo icho nkhaŵapa ŵanthu ŵane Israyeli,+ wakuti: “Wonani, nkhuŵazguramo mu charu chawo.+ Ndipo nizgurengepo nyumba ya Yuda pakati pawo.15 Kweni para naŵazgura, niŵachitirengeso lusungu na kuŵawezgera waliyose ku chiharo chake na ku charu chake.”16 “Usange ŵasambirenge nthowa za ŵanthu ŵane na kulapa mu zina lane kuti: ‘Nadi pano Yehova wamoyo!’ nga umo ŵakasambizgira ŵanthu ŵane kulapa mwa Baala, mbwenu ŵakhazikikenge mukati mwa ŵanthu ŵane.17 Kweni usange ŵakukana kupulikira, nizgurenge mtundu uwo, kuwuzgura na kuwuparanya,” wakuti Yehova.+