text:
Vo Akuŵerenga Afumba
Kumbi ndi vinthu wuli vo vingawovya Akhristu kuziŵa asani ntchakwenere kupereka mphasu pamwenga ndalama kwa ŵanthu wo agwira ntchitu mu boma?
Pe fundu zinandi zo titenere kuŵanaŵaniya. Akhristu akhumbika kuja anenesa. Atenere kuvwiya marangu nga boma asani ngaleka kususana ndi marangu ngaku Yehova. (Mat. 22:21; Ŵar. 13:1, 2; Ŵah. 13:18) Akhumbika so kulondo midawuku, kuleka kuguŵisa ŵanthu ndipuso ‘kwanja anyawu nge mo atijiyanjiya ŵeneku.’ (Mat. 22:39; Ŵar. 12:17, 18; 1 Ŵat. 4:11, 12) Fundu izi zingawovya Akhristu mu vyaru vakupambanapambana kuziŵa mo atenere kuwone nkhani yakupereka mphasu pamwenga ndalama.
Mu vyaru vinandi, munthu wakhumbika kupereka chechosi cha ku munthu yo wagwira ntchitu mu boma alinga kuti wamuchitiyi chinthu chinyaki. Ŵanthu wo agwira ntchitu mu boma alipilika ndi boma. Mwaviyo, apempha pamwenga alonde chechosi cha ku ŵanthu chifukwa cha ntchitu yo aŵachitiya. Mu vyaru vinandi, nkhuswa dangu kuti ŵanthu wo agwira ntchitu mu boma apemphi pamwenga kulonde chechosi chifukwa cha ntchitu yo agwira, chinanga kuti angagwira ntchitu umampha mwakulondo marangu nga boma. Mphasu yaviyo yingawoneka kuti ntchinyeda, chinanga kuti yingasintha chechosi cha. Ku charu ko ivi vichitika, palivi chifukwa chakufumbiya asani ntchakwenere kuti Mkhristu wapereki mphasu pamwenga ndalama ku ŵanthu wo agwira ntchitu mu boma. Mphasu za viyo zakwenere cha.
Kweni mu vyaru vo mulivi marangu yanga pamwenga mu vyaru vo ŵanthu alangika cha chifukwa chakuleka kungalondo, wo agwira ntchitu mu boma alonda ndalama ku ŵanthu chifukwa cha ntchitu yo agwira. Mu vyaru vinyaki, arara a boma atoliyapu mwaŵi pa udindu wawu. Yiwu alonda ndalama pamwenga vinthu vinyaki ku ŵanthu chifukwa cha ntchitu yo aŵachitiya, ndipu akana kuchita chechosi asani ŵechendaŵapasi ndalama. Mwaviyo, ŵanthu wo akwatisa nthengwa mu boma, wo alonde misonkhu, wo azomereza ŵanthu asani akhumba kuzenga nyumba ndipuso ŵanthu anyaki apenja kuti ŵanthu aŵapasengi mphasu. Asani aŵapasa cha ndalama, aswerese dala ntchitu pamwenga atiyigwira cha. Malipoti ngalongo kuti mu charu chinyaki ŵanthu wo agwira ntchitu yakuzimwisa motu, angayamba cha kuzimwisa motu kwambula kuŵapasa ndalama.
Mu vyaru vo ivi vakuwanda, abali ndi azichi anyaki awona kuti vingachitika cha kuleke limu kupereka ndalama ku ŵanthu wo agwira ntchitu mu boma. Asani ve viyo, Mkhristu wangawona kuti ntchakwenere kupereka ndalama ku munthu yo wagwira ntchitu mu boma kuti wamuchitiyi vo wakhumba. Kweni mu vyaru vo vinyeda vakuwanda, Mkhristu watenere kuziŵa cho ntchakwenere ndi cho ntchambula kwenere pa masu paku Chiuta. Pe mphambanu pakati pa kupereka ndalama ku munthu yo wagwira ntchitu mu boma chifukwa chakuwonga ntchitu yo wachita ndi kukhumba kuti wakuyanjiyi. Mu vyaru vo vinyeda vakuwanda, ŵanthu anyaki apereka ndalama ku munthu yo wagwira ntchitu mu boma kuti waŵachitiyi chinthu cho ntchakwenere cha pamwenga apasa “ndalama” wapolisi pamwenga wathirafiki kuti aleki kuŵalipilisa chinthu cho ananga. Nkhunanga kupereka pamwenga kulonde vinyeda. Vosi viŵi vingachitisa kuti paŵevi urunji.
Akhristu anandi akukhwima, njuŵi yawu yitiŵazomereza cha kupereka ndalama ku ŵanthu wo agwira ntchitu mu boma chifukwa cha vo aŵachitiya. Yiwu awona kuti asani angachita viyo mbwenu azomereza pamwenga achiska vinyeda. Mwaviyo, akana kupereka ndalama pamwenga mphasu yeyosi.
Chinanga kuti Akhristu akukhwima awona kuti mbuheni kupereka mphasu ku ŵanthu wo agwira ntchitu mu boma alinga kuti aŵayanjiyi, kweni chifukwa cha mo vinthu viliri anyaki angaŵapasa ndalama kuŵawonga pa vo achita. Mwakuyeruziyapu, nyengu zinyaki Akhristu anyaki atimupasa mphasu dokotala yo wagwira ntchitu ku chipatala cha boma chifukwa chakuwonga chovyu cho alonde. Yiwu achita ivi pavuli pakuti alonde kali chovyu, m’malu mwakupereka ŵechendalonde chovyu kuti ŵanthu aleki kuŵanaŵana kuti ntchinyeda.
Mu nkhani iyi, tingakonkhosa vosi cha vo vichitika mu charu chechosi. Mwaviyo, kaya vinthu ve wuli kwawu, Akhristu atenere kuchita vinthu vo vingapangisa kuti njuŵi yawu yije yamampha. (Ŵar. 14:1-6) Akhumbika cha kuswa marangu. (Ŵar. 13:1-7) Atenere cha kuchita vinthu vo vinganyozesa zina laku Yehova pamwenga kuguŵisa anyawu. (Mat. 6:9; 1 Ŵakor. 10:32) Kweniso, vakusankha vawu vilongongi kuti atanja anyawu.
Kumbi mpingu ungalongo wuli kukondwa asani chipharazgu chakuti munthu wawezekiyamu chaperekeka?
Mu buku la Luka chaputala 15, mwe ntharika yaku Yesu yo yikamba za munthu yo wenga ndi mbereri 100. Mbereri yimoza yati yasoŵa, munthu uyu wanguleka mbereri 99 mu dondu ndi kuluta kuchipenja yo yingusoŵa ‘mpaka po wanguyisaniriya.’ Yesu wangulutiriza kuti: “Asani wayisaniya, watiyiŵika pamaphewa ngaki ndipu wasekere. Ndipu asani wafika kunyumba, wadana abwezi ŵaki ndi anyaki ndipu watiŵakambiya kuti, ‘Tiyeni tikondwe limoza, chifukwa mbereri yangu yo yingusoŵa ndayisaniya.’” Pakumaliya, Yesu wangukamba kuti: “Mwakuyanana ŵaka, nditikukambiyani kuti kuchanya kwazamukuŵa likondwa likulu chifukwa cha munthu yumoza wakubuda yo walapa kuluska ŵanthu arunji akujumpha 99 wo akhumbika cha kulapa.”
Nkhani iyi yilongo kuti Yesu wamukanga alembi ndi Afarisi wo amususanga chifukwa chakuti wachezanga ndi akusonkhesa msonkhu ndipuso akubuda. (Luka 15:1-3) Yesu wangukamba kuti kuja likondwa kuchanya asani munthu yumoza wakubuda walapa. Mwaviyo, tingajifumba kuti, ‘Pakuti kuchanya kuja likondwa, kumbi pacharu chapasi napu titenere kukondwa cha asani yumoza wakubuda walapa, wasintha ndipuso wayamba kwenda pa nthowa yamampha?’
Asani munthu waweriyamu mumpingu, titenere kukondwa. Munthu wakhumbika kulutiriza kugomezeka kwaku Chiuta, kweni kuti wawezekiyemu, watenere kulapa ndipu tikondwa asani walapa. Mwaviyo, titenere kumba manja mwaulemu asani ŵara apharazga kuti munthu munyaki waweriyamu mumpingu.
Kumbi ndi vinthu wuli vo vachitisanga kuti maji nga pa ziŵi la Betesda ‘ngavundukengi’?
Ŵanthu anyaki wo ajanga ku Yerusalemu mu nyengu yaku Yesu aŵanaŵananga kuti ziŵi la Betesda lachizanga ŵanthu asani maji ‘ngavunduka.’ (Yoh. 5:
Maji ngaki ngatuwanga ku ziŵi linyaki lo lenga pafupi. Kafukufuku walongo kuti angugaŵa maziŵi yanga ndi chimati. Chimati ichi chenga ndi khomu. Asani ajula khomu, maji ngatuwanga ku ziŵi linyaki kuluta ku ziŵi la Betesda. Pa nyengu iyi ndipu maji ngavundukanga chifukwa cha nthazi ya maji ngo ngatuwanga ku ziŵi linyaki.
Lemba la Yohane 5:4 likamba kuti mungelu ndiyu wavunduwanga maji. Kweni lemba ili mulivi mumipukutu yakali ya Chigiriki, nge mupukutu wa Codex Sinaiticus wo ungulembeka cha m’ma 300 C.E. Kweni Yesu wanguchiza munthu yo wangutama kwa vyaka 38 kwambula kubira pa ziŵi.


c: text/html

text:
Mwaŵana, Khozgani Chipulikano Chinu Mwaŵana, Khozgani Chipulikano Chinu
‘Chipulikano . . . mbukaboni wakukhorweska wa vinthu vyenecho ivyo ni vyambura kuwoneka.’—HEB. 11:1.
SUMU: 41, 69
1, 2. Kasi ŵawukirano ŵanandi ŵakusangana na masuzgo wuli, ndipo ŵangachita wuli kuti ŵamarane nagho?
MAZUŴA ghano, ŵanthu ŵanandi ŵakugomezga yayi Baibolo kweniso kuti kuli Chiuta. Ŵanyake ŵakugomezga yayi kuti vinthu vikachita kulengeka na Chiuta. Mwachiyelezgero, mudumbu munyake muwukirano wa ku Britain wakati munyake wa ku sukulu wakamuphalira kuti: “Para ukugomezga kuti kuli Chiuta, ukumanya yayi icho ukuchita.” Mubali munyake wa ku Germany wakati: “Ŵasambizgi ŵane ŵakuti Baibolo likuteta kuti vinthu vikachita kulengeka. Iwo ŵakusambizga kuti vinthu vili kuchita kusintha. Ntheura ŵana ŵa sukulu ŵakugomezga kuti vinthu vikachita kusintha nadi kufuma ku vinthu vinyake.” Mudumbu munyake muwukirano wa ku France wakati: “Ŵasambizgi ŵithu ŵakuzizwa chomene kuti ŵana ŵa sukulu ŵanyake ŵachali kugomezga Baibolo.”
2 Ŵanthu ŵanandi ŵakugomezga yayi kuti vinthu vikachita kulengeka, kweni ŵakuti vikachita kusintha kufuma ku vinthu vinyake. Kasi imwe nga muteŵeti wa Yehova, vikumusuzgani kukana chisambizgo chautesi ichi? Para vikumusuzgani, manyani kuti pali vinthu ivyo mungachita kuti mukhozge chipulikano chinu na kulutilira kuŵa na chipulikano chankhongono. Chimoza mwa vinthu ivi, nkhugwiliskira ntchito nkhongono yinu ya kaghanaghaniro iyo ‘yimusungiliraninge.’ Nkhongono yakaghanaghaniro yimuvikiliraninge kuti muleke kugomezga vinthu vyautesi ivyo ŵanthu ŵakuyowoya ivyo vingananga chipulikano chinu.—Ŵazgani Zintharika 2:10-12.
3. Kasi mu nkhani iyi tidumbiskanenge vichi?
3 Munthu wakuŵa na chipulikano chanadi para wamumanya makora Chiuta. (1 Tim. 2:4) Ntheura para mukuŵazga Mazgu gha Chiuta na kuŵerenga mabuku ghakulongosora Baibolo, lekani kuŵazga mwakuchimbilira. Mukwenera kughanaghanirapo pa ivyo mukuŵazga kuti ‘mumanye ng’anamuro lake.’ (Mat. 13:23) Mu nkhani iyi, tidumbiskanenge ivyo ŵana ŵangachita kuti ŵakhozge chipulikano chawo mwa Chiuta, Mlengi wa vinthu vyose. Kweniso ivyo ŵangachita kuti ŵalutilire kugomezga Baibolo ilo lili na “ukaboni wakukhorweska.”—Heb. 11:1.
UMO MUNGAKHOZGERA CHIPULIKANO CHINU
4. Chifukwa wuli waliyose wakwenera kuŵa na chipulikano pa ivyo wakugomezga, ndipo wakwenera kuchita vichi kuti wasange unenesko?
4 Ŵanthu ŵanandi ŵakugomezga kuti vinthu vikachita kusintha chifukwa ndivyo ŵasayansi ŵakusambizga, ndipo ŵakugomezga yayi kuti kuli Chiuta. Iwo ŵakuti munthu uyo wakugomezga kuti kuli Chiuta, wakuchita nthena chifukwa wali waka na chipulikano. Kweni manyani kuti munthu wakwenera kuŵa na chipulikano kwali wakugomezga kuti Chiuta ndiyo wakalenga vinthu panji wakugomezga kuti vinthu vikachita kusintha kufuma ku vinyake. Chifukwa wuli tikuyowoya nthena? Chifukwa palije munthu uyo wali kuwonapo Chiuta panji kuwona vinthu vikulengeka. (Yoh. 1:18) Kweniso palije munthu waliyose nanga ngwasayansi uyo wali kuwonapo chamoyo chikusintha kufuma ku chamoyo chinyake. Mwachiyelezgero, palije munthu uyo wali kuwonapo mtondoli ukusintha kuzgoka munkhwere, nesi munkhwere kuzgoka munthu. (Yobu 38:1, 4) Ntheura waliyose wakwenera kusanda vinthu na kugwiliskira ntchito nkhongono yake yakaghanaghaniro kuti wasange unenesko. Pakuyowoya za ivyo Chiuta wali kulenga, mpositole Paulosi wakalemba kuti: “Kwambira apo Chiuta wakalengera charu, makhaliro ghake ghambura kuwoneka, agho ni nkhongono yake yamuyirayira na Uchiuta wake, ghakuwoneka makora chomene chifukwa ghakumanyikwa kwizira mu vinthu ivyo wali kulenga. Ntheura ŵanthu ŵalije pakugwenthera.”—Rom. 1:20.
5. Kasi gulu latipa vichi kuti vitovwire kugwiliskira ntchito makora nkhongono yithu yakughanaghana?
5 Mazgu ghakuti ‘kumanya’ ghakung’anamura kusanga ukaboni wa chinthu chinyake uwo nyengo zinyake ungawoneka mwaluŵiro yayi panji ukusangika bweka yayi. (Heb. 11:3) Ntheura ŵanthu awo ŵakukhumba kumanya chinthu chinyake, ŵakugwiliskira ntchito ivyo ŵakuwona na kupulika pera yayi. Kweni ŵakugwiliskiraso ntchito maghanoghano ghawo kuti ŵachimanye makora chinthu icho. Gulu la Yehova latipa vinthu vinandi ivyo vikutovwira pakupenjerezga nkhani kuti timanye vinandi. Vinthu ivi vingatovwira kuti tiŵe na maso gha chipulikano na ‘kuwona’ Mlengi withu. (Heb. 11:27) Vinyake mwa vinthu ivi ni vidiyo yakuti The Wonders of Creation Reveal God’s Glory, burosha lakuti Was Life Created? na The Origin of Life—Five Questions Worth Asking, na buku lakuti Is There a Creator Who Cares About You? Kweniso magazini ghithu ghakuŵa na fundo izo zingatovwira para tikukhumba kumanya vinandi. Mwachiyelezgero, magazini ya Wukani! yikuŵa na nkhani izo zikulongosora umo ŵasayansi na ŵanthu ŵanyake ŵakasinthira ivyo ŵakagomezganga na kwamba kugomezga kuti Chiuta waliko. Kweniso nkhani zakuti “Kasi Vikaŵako Vyekha?” zikulongosora vinthu vyakuzizika ivyo Yehova wali kulenga. Nakuti ŵasayansi ŵanyake ŵakuyezga kupanga vinthu vyakuyana na ivyo Yehova wali kulenga.
6. Kasi kuŵazga mabuku ghithu kungamovwirani wuli, ndipo imwe pamwekha ghamovwirani wuli?
6 Pakuyowoya za maburosha agho tazunura mu ndime 5, munyamata munyake muwukirano wa vyaka 19 wa ku United States wakati: “Naŵerenga maburosha agha kwa nyengo yitali ndipo ghanovwira chomene.” Mudumbu munyake wa ku France wakalemba kuti: “Nkhani za mutu wakuti ‘Kasi Vikaŵako Vyekha?’ zikulongora kuti Yehova wali kulenga vinthu vyakuzizika chomene. Nakuti ŵasayansi ŵakuyezga kupanga vinthu kuyana na ivyo Yehova wali kupanga, kweni ŵakutondeka kuti ŵapange ndendende nga umo viliri.” Mbumba yinyake ya ku South Africa, iyo yili na mwana wa vyaka 15, yikati: “Para Wukani! yafuma waka, mwana withu wakwamba kuŵazga nkhani ya mutu wakuti, ‘Kuchezga na . . . ’ Kasi imwe mukutemwa kuŵazga nkhani wuli? Kasi mukuŵikapo mtima kuti muŵazge nkhani zose izo zikulembeka mu mabuku ghithu? Nkhani izi zingamovwirani kuti chipulikano chinu chiŵe chakukhora na kuleka kuyegheka na visambizgo vyautesi.—Yer. 17:5-8.
GOMEZGANI BAIBOLO
7. Chifukwa wuli Yehova wakukhumba kuti tigwiliskirenge ntchito nkhongono yithu yakughanaghana?
7 Kasi nkhwananga kufumba mafumbo ghakukhwaskana na Baibolo? Yayi. Yehova wakukhumba kuti tigwiliskirenge ntchito ‘nkhongono yithu yakughanaghana’ kuti timanye unenesko. Iyo wakukhumba kuti tigomezgenge waka vinthu chifukwa chakuti ndivyo ŵanyake ŵakugomezga yayi. Ntheura nyengo zose mugwiliskirenge ntchito nkhongono yinu yakughanaghana apo mukusambira unenesko. Chipulikano chanadi chikujintha pa kumanya makora unenesko. (Ŵazgani Ŵaroma 12:1, 2; 1 Timote 2:4.) Nthowa yimoza iyo yingamovwirani kuti mumanye makora unenesko, nkhuŵa na ndondomeko yiwemi yakusambira Baibolo na mabuku ghakulongosora Baibolo.
8, 9. (a) Kasi ŵanyake ŵakuchita wuli kuti ŵapulikiske makora ivyo ŵakuŵazga? (b) Kasi ŵanyake ŵasanga chandulo wuli chifukwa cha kughanaghanirapo ivyo ŵakusambira?
8 Ŵabali na ŵadumbu ŵanyake ŵakupatura nyengo kuti ŵasande mauchimi, mdauko wa Baibolo, kweniso maukaboni agho ghakulongora kuti Baibolo likuneneska pa nkhani ya sayansi. Uchimi unyake wakukondweska chomene ni uwo ukusangika pa Genizesi 3:15. Uchimi uwu ukuyowoya za fundo yikuru ya Baibolo. Fundo iyi njakuti Ufumu wa Chiuta uzamuthuwuska mazaza gha Yehova na kutuŵiska zina lake. Vesi ili likuyowoyaso umo Yehova wazamumazgira masuzgo agho tikukumana nagho chifukwa cha kugaluka kwa Adamu na Eva. Kasi imwe mungachita wuli kuti mupulikiske makora lemba la Genizesi 3:15? Mukwenera kusanda mdauko na kuwona ivyo Yehova wachita kuti wafiske uchimi wa mu lemba ili. Mungalemba mavesi agho ghakulongora umo pachoko na pachoko Yehova wakawovwilira ŵanthu ŵanyake kupulikiska uchimi uwu na umo wazamufiskira. Ntheura muwonenge kuti malemba ghose ghakukolerana, ndipo mukhorwenge kuti awo ŵakalemba Baibolo, ‘ŵakalongozgeka na mzimu utuŵa.’—2 Pet. 1:21.
9 Mubali munyake wa ku Germany wakalemba kuti: “Nkhani yakuti Ufumu wa Chiuta uzamutuŵiska zina la Yehova, yikuzunulika kanandi waka mu Baibolo. Ivi vili nthena nangauli Baibolo likalembeka na ŵanthu ŵakukwana 40. Ŵanandi mwa ŵalembi aŵa, ŵakamanyananga yayi chifukwa ŵakaŵako pa nyengo zakupambana.” Mudumbu munyake wa ku Australia wakakondwa chomene na nkhani iyo wakaŵazga mu Gongwe la Mulinda lakusambira pa mpingo la Disembala 15, 2013. Nkhani iyi yikayowoyanga za ng’anamuro la Paska. Chiphikiro ichi chikukolerana chomene na uchimi wa pa Genizesi 3:15, kweniso kwiza kwa Mesiya. Mudumbu uyu wakati: “Nkhani iyi yikanijura ku maso ndipo nkhamba kuwona kuti Yehova ngwamaseŵera yayi. Vikanikondweska chomene kuwona ndondomeko iyo Yehova wakapanga kuti wafiske uchimi wa pa Genizesi 3:15. Yehova wakaphalira Ŵaisrayeli kuti ŵachitenge Paska ilo likalongorangaso kuti Chiuta wazamuwombora ŵanthu kwizira mwa Yesu. Apo nkhaŵazganga nkhani iyi, nkhalekezganga dankha kuŵazga na kughanaghanira kuzirwa kwa chiphikiro cha Paska.” Chifukwa wuli mudumbu uyu wakayowoya mazgu agha? Wakaghanaghanirapo pa ivyo wakaŵazga na “kumanya ng’anamuro lake.” Ivi vikamovwira kuti walutilire kukhozga chipulikano chake na kusendelera kwa Yehova.—Mat. 13:23.
10. Kasi ivyo ŵalembi ŵa Baibolo ŵakalemba vikukhozga wuli chipulikano chithu?
10 Chinyake icho chingakhozga chipulikano chinu, nkhughanaghanira za chikanga na kugomezgeka kwa ŵanalume awo ŵakalemba Baibolo. Ŵanthu ŵanandi awo ŵakulemba mabuku, ŵakulumba chomene ŵalongozgi na maboma ghawo. Kweni ntchimi za Yehova zikayowoyanga unenesko nyengo zose. Ntchimi izi zikabisanga yayi maubudi gha ŵanthu ŵa mtundu wawo na mathemba ghawo. (2 Mid. 16:9, 10; 24:18-22) Kweniso zikalemba maubudi ghawo na gha ŵateŵeti ŵanyake ŵa Chiuta. (2 Sam. 12:1-14; Mrk. 14:50) Mubali munyake muwukirano wa ku Britain wakalemba kuti: “Mbanthu ŵachoko chomene awo ŵangayowoya unenesko wanthena uwu. Lekani tikukhorwa kuti Baibolo likuneneska ndipo ndakufuma nadi kwa Yehova.”
11. Chifukwa wuli ntchiwemi kulondezga fundo za mu Baibolo?
11 Ŵanthu ŵanandi ŵakukhorwa kuti Baibolo ni buku lakufuma kwa Chiuta chifukwa lili na ulongozgi uwemi chomene. (Ŵazgani Salimo 19:7-11.) Mudumbu munyake muwukirano wa ku Japan wakalemba kuti: “Mbumba yakwithu yikaŵanga yakukondwa para waliyose wakulondezga ivyo wakusambira mu Baibolo. Nakuti tose tikaŵanga pa mtende ndipo tikakolerananga na kutemwana chomene.” Fundo za mu Baibolo zikutovwira kuti tisopenge Yehova pera na kukana kusopa vikozgo ivyo ŵanthu ŵanandi ŵakusopa. (Sal. 115:3-8) Kasi chisambizgo chakuti kulije Chiuta, chikukhwaska wuli ŵanthu? Chisambizgo ichi chikupangiska kuti ŵanthu ŵasopenge vinthu ivyo vili kuchita kulengeka m’malo mwa kusopa Yehova. Ŵanthu awo ŵakugomezga kuti Chiuta kulije, ŵakuti waliyose wakwenera kuchita ivyo vingazakamovwira machero. Ndipouli, ivyo ŵakugomezga vikovwira nadi yayi ŵanthu kuti ŵaŵe na chilindizga chiwemi cha munthazi.—Sal. 146:3, 4.
PHALIRANI ŴANYINU IVYO MUKUGOMEZGA
12, 13. Kasi mungadumbiskana wuli mwaluso na ŵanyinu ŵa ku sukulu, ŵasambizgi na ŵanji nkhani zakukhwaskana na chilengiwa kweniso Baibolo?
12 Kasi mungachita wuli kuti muyowoyenge mwaluso para mukudumbiskana na ŵanyinu vya chilengiwa kweniso Baibolo? Chakwamba, lekani kughanaghana kuti mukumanya kale ivyo ŵanyinu ŵakugomezga. Ŵanthu ŵanyake ŵakuti vinthu vikachita kusintha kufuma ku vinyake, kweni nipera ŵakugomezga kuti Chiuta waliko. Iwo ŵakughanaghana kuti Chiuta wali kulenga vyamoyo mwakuchita kuvisintha kufuma ku vinyake. Ŵanyake ŵakuti ŵakugomezga kuti vinthu vikachita kusintha chifukwa ndivyo ŵakusambira ku sukulu. Ŵanyakeso ŵali kuleka kugomezga Chiuta chifukwa ŵali kukhuŵara na ivyo vikuchitika mu visopa vyawo. Ntheura para mukudumbiskana na ŵanyinu pa nkhani ya umo vinthu vikalengekera, ntchiwemi kuŵafumba dankha mafumbo na kumanya ivyo ŵakugomezga. Usange nyengo zose mukudumbiskana nawo mwaluso na kutegherezga ivyo ŵakuyowoya, nawo ŵategherezgenge ivyo mukuŵaphalira.—Tito 3:2
13 Para munthu munyake wakuti Chiuta kulije, mungachita makora kumupempha kuti walongosore ivyo iyo wakugomezga. Mungamufumba kuti: ‘Kasi mukughanaghana kuti vyamoyo vikaŵako wuli kwambura Mlengi?’ Selo lililose likwenera kwandana na kupangaso maselo ghanyake kuti lilutilire kuŵako. Nkhwantha yinyake ya sayansi yikati: “Kuti selo landane, pakukhumbikwira (1) kachikumba kakuvikilira, (2) nkhongono, (3) majini agho ghakunyamura uthenga, kweniso (4) nkhongono yakuthandazga uthenga uwo ukaŵa mu selo lakwamba. Kaselo nkhanthu kachoko kweni kali kupangika mwakuzizika chomene.”
14. Kasi mungachita wuli para mundanozgekere kudumbiskana na ŵanyinu umo vinthu vikalengekera?
14 Usange nyengo zinyake mukuwona kuti mundanozgeke kudumbiskana na ŵanyinu nkhani ya umo vinthu vikalengekera, mungayowoya waka fundo iyo Paulosi wakayowoya. Paulosi wakalemba kuti: “Nyumba yiliyose yikuzengeka na munthu, kweni uyo wakazenga vinthu vyose ni Chiuta.” (Heb. 3:4) Ivyo Paulosi wakayowoya pa lemba ili, ni vyakovwira chomene para tikudumbiskana na ŵanji. Nadi, vinthu vyose ivyo tikuviwona vikalengeka na munthu munyake wamahara chomene, uyo ni Chiuta. Kweniso mungagwiliskira ntchito buku lakwenelera para mukudumbiskana na ŵanyinu. Mudumbu munyake wakagwiliskira ntchito maburosha agho ghazunulika mu ndime 5 pakudumbiskana na munyamata munyake uyo wakagomezganga kuti Chiuta kulije ndipo wakagomezganga kuti vinthu vikachita kusintha kufuma ku vinyake. Pakati pajumpha masabata ghachoko waka, munyamata uyu wakasintha maghanoghano ghake, ndipo wakati: “Pasono nkhugomezga kuti Chiuta waliko.” Wakamba kusambira Baibolo ndipo pasono ni Kaboni wa Yehova.
15, 16. Kasi mungachita wuli kuti mufike pa mtima ŵanthu para mukuŵapharazgira, ndipo mukwenera kuŵa na chilato wuli?
15 Mungagwiliskiraso ntchito mafumbo kuti movwire munthu uyo wakugomezga yayi Baibolo. Manyani dankha ivyo wakugomezga kweniso nkhani izo zingamukondweska. (Zinth. 18:13) Usange wakutemwa sayansi, wangakondwa chomene para mungamulongosolera maukaboni ghakuti Baibolo likuneneska pa nkhani za sayansi. Ŵanthu ŵanyake ŵangakondwa para mungaŵalongora viyelezgero vya mu Baibolo ivyo vikulongora kuti Baibolo lili na mauchimi kweniso mdauko waunenesko. Ŵanji mungaŵalongora fundo zakovwira izo Yesu wakayowoya pa Upharazgi wa pa Phiri.
16 Nyengo zose muŵenge na chilato chakovwira ŵanthu na kuŵafika pa mtima, m’malo mwa kugazgana waka. Ntheura mukwenera kutegherezga para ŵanyinu ŵakulongosora. Mukwenera kufumba mafumbo mwaluso na kulongosora ivyo mukugomezga mwakujiyuyura kweniso mwantchindi, chomenechomene para mukudumbiskana na ŵanthu awo mbalara. Ntheura nawo ŵazamumutegherezgani na kuchindika chomene ivyo mukuyowoya. Kweniso ŵawonenge kuti mwaŵapa maukaboni ghakukhorweska gha ivyo mukugomezga. Kweni ŵawukirano ŵanandi ŵakuchita yayi ivi para ŵakudumbiskana na ŵanji. Manyani kuti ni mafumbo ghose yayi agho mukwenera kuzgora chifukwa ŵanyake ŵakukhumba kumuyezgani na kumusekani waka.—Zinth. 26:4.
TORANI UNENESKO KUŴA WINU
17, 18. (a) Kasi mungachita wuli kuti mutore unenesko kuŵa winu na winu? (b) Kasi nkhani yakulondezgapo yizamuzgora fumbo wuli?
17 Munthu wakuŵa na chipulikano chakukhora para wamanya waka visambizgo vyakwambilira vya mu Baibolo yayi. Ntheura ŵikanipo mtima kuti mupulikiske makora Baibolo nga umo wakuchitira munthu uyo wakupenja usambazi wakubisika. (Zinth. 2:3-6) Pali vinthu vinandi ivyo vingamovwirani pakupenja usambazi wakubisika wa mu Baibolo. Vinyake mwa vinthu ivi ni Watchtower Library ya pa DVD, LAYIBULARE YA PA INTANETI ya Watchtower, Watch Tower Publications Index, kweniso Buku Lakupenjera Nkhani la Ŵakaboni ŵa Yehova. Mungachitaso makora kuŵa na chilato cha kuŵerenga Baibolo lose kwa chaka chimoza. Chipulikano chithu chikukhora chomene para nyengo zose tikuŵazga Baibolo. Mulaŵiliri wa dera munyake wakukumbukira ivyo vikachitika apo wakaŵa muwukirano. Iyo wakati: “Chifukwa chakuti nkhamalizga kuŵazga Baibolo lose, vikanovwira kugomezga kuti Baibolo ni Mazgu gha Chiuta nadi. Vikanovwiraso kuti nipulikiske nkhani zinyake mu Baibolo izo nkhamba kuzisambira nichali mwana muchoko. Kuchita nthena kukanovwira kuti nikure mwauzimu.”
18 Ŵapapi muli na udindo ukuru wakovwira ŵana winu kukura mwauzimu. Kasi mungawovwira wuli ŵana ŵinu kulutilira kukhozga chipulikano chawo? Nkhani ya kulondezgapo yizamuzgora fumbo ili.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
WUKANI! September 2015 | Tikwenera Kuwona Ndalama Mwakwenelera
Para mungapusa, nkharo yinu yinganangika chifukwa cha ndalama.
NKHANI YA PA CHIKOPI
Tikwenera Kuwona Ndalama Mwakwenelera
Mafumbo 7 agho mungajifumba ghangamovwirani kuti mumanye usange mwamba kutemwa chomene ndalama.
IVYO VIKUCHITIKA MU CHARU
Ivyo Vikuchitika Mu Charu—Middle East
Ivyo vikachitikanga mu nyengo zakale vikuyana na ivyo Baibolo likuyowoya.
VYAKOVWIRA MABANJA
Kasi Mungaphepiska Wuli?
Wuli usange ndine yayi nananga?
MBIRI YAKALE
Herodotus
Ndiyo wakambiska kulemba mbiri, wakasanganga nyengo kulemba mbiri.
VYARU NA ŴANTHU
Charu cha Nicaragua
Charu ichi chili na nyanja yiwemi ndipo muli somba izo zikusangika mu nyanja zikuruzikuru pera nga ni shaki, swordfish, na tarpon.
IVYO BAIBOLO LIKUYOWOYA
Ukavu
Kasi Ŵakavu Ŵangaŵa Wuli Ŵakukondwa?
KASI VIKAŴAKO VYEKHA?
Mabakiteriya Agho Ghakurya Mafuta
Mabakiteriya ghakutozga makora chomene maji kuluska nthowa izo ŵanthu ŵakupanga mazuŵa ghano.
Zinyake izo Zalongoreka mu Magazini
Ivyo Ŵanyinu Ŵakuyowoya—Ndalama
Manya ivyo ungachita kuti usungenge makora ndalama.
Ŵani Ŵalusungu na Kupako Ŵanyinu
Wonelera umo Kalebi na Sofiya ŵakuchitira pakugaŵana ivyo ŵali navyo.


text:
GONGWE LA MULINDA—LAKUSAMBIRA PA MPINGO July 2015
Magazini iyi yili na nkhani izo tizamusambira kwamba Ogasiti 31 m’paka Seputembala 27, 2015.
Ŵakajipeleka na Mtima Wose ku Russia
Wonani ŵabali awo ŵali kusamira ku Russia uko kukukhumbikwa ŵapharazgi ŵanandi. Ŵakugomezga chomene Yehova
Lutilirani Kutozga Paradiso Wauzimu
Kasi paradiso wauzimu wakuyana na tempile lauzimu? Kasi Paulosi wakawona paradiso wuli ku machanya ghachitatu?
Kuteŵetera Yehova mu “Mazuŵa Ghaheni”
Usange ndimwe muchekuru, kasi mungachita wuli kuti mulutilire kuteŵetera Yehova? Wonani ivyo ŵakachita ŵachekuru ŵanyinu awo ŵakuzunulika mu Baibolo.
“Kuwombokwa Kwinu Kukusendelera”
Kasi ni uthenga wuli uwo uzamupharazgika para suzgo yikuru yamba? Kasi ntchivichi chizamuchitikira ŵakuphakazgika pa nyengo iyi?
Kasi Walipo Uyo Wakuwona Ivyo Mukuchita?
Ivyo Bezaleli na Oholiyabu ŵakachita vikutisambizga kuti: Yehova wakuwona ivyo tikuchita nangauli ŵanyake ŵangaviwona yayi.
Lutilirani Kugomezgeka ku Ufumu wa Chiuta
Kasi Ŵakhristu ŵangachita wuli kuti ŵagomezgeke kwa Yehova na Ufumu wake?
Malo Ghithu Ghakusoperapo
Kasi tingalongora wuli kuti tikuzirwiska Nyumba ya Ufumu? Kasi ndalama zakuzengera na kunozgera Nyumba za Ufumu zikufuma nkhu?
Kasi Mukumanya?
Baibolo likuti mu malo ghanyake gha mu Charu cha Layizgano mukaŵa makuni ghanandi. Pakuti sono makuni ghali kumara, ŵanyake ŵakukayikira usange kukaŵa nadi makuni ghanandi


text:
NKHANI YA PAPEJI LAKWAMBA | KUMBI AKABONI AKU YEHOVA MBAYANI?
Kumbi Akaboni aku Yehova Agomezganji?
Akaboni aku Yehova agomezga kuti “Malemba ngosi ngakulembeka mwakulongozgeka ndi Chiuta ndipu ngakuyanduliska.” (2 Timote 3:16) Tisambira Bayibolu kuti timuziŵi umampha Mulengi kweniso kuti tichitengi vinthu vamampha.
Bayibolu likamba kuti: “Kuti ŵanthu aziŵi kuti imwi yo zina linu ndimwi Yehova, ndimwi mwija Wamachanya wakulamuliya charu chosi chapasi.” (Sumu 83:18) Mwaviyo, tisopa Yehova Chiuta pe ndipu tiyesesa kukambiya ŵanthu za zina laki.
Nge Akhristu, tigomezga kuti Yesu, yo ndi “Mwana waku Chiuta,” * wanguza pa charu chapasi ndi kuzija Mesiya. (Yohane 1:34, 41; 4:25, 26) Yesu wati wafwa, wanguyusika ndipu wanguluta kuchanya. (1 Ŵakorinte 15:3, 4) Pavuli paki wanguja Fumu ya Ufumu waku Chiuta. (Chivumbuzi 11:15) Ufumu wenuwu ndi boma chayiru lo lazamusintha charu kuja Paradayisu. (Danyele 2:44) Bayibolu likamba kuti: “Ŵanthu akufwasa azamulonde charu chapasi, ndipu azamukondwa ndi chimangu kwamuyaya.”
Nyuzipepala yinyaki yingukamba kuti: “Asani aŵerenga Bayibolu awona kuti Chiuta walongoro nawu. Asani akumana ndi suzgu, aŵerenga Bayibolu kuti asaniyi fundu zo zingaŵawovya. . . . Yiwu awona kuti Mazu Ngaku Chiuta ngakovya ukongwa.”
Akaboni aku Yehova agomezga kuti fundu za m’Bayibolu zingawovya ŵanthu chinanga ndi mazuŵa nganu. (Yesaya 48:17, 18) Ndichu chifukwa chaki tiyesesa kuvwiya fundu zenizi. Mwakuyeruzgiyapu, tikweŵa foja cha ndipuso kumwa munkhwala wakutimbanyiza wongu. Veviyo chifukwa Bayibolu likamba kuti tingachitanga cha vinthu vo vingananga maŵanaŵanu ndi liŵavu lidu. (2 Ŵakorinte 7:1) Kweniso tichita cha vo Bayibolu likana, nge kumwa moŵa mwauloŵevu, ureŵi ndipuso kuba.
^ ndimi 5 Bayibolu likamba so kuti Yesu ndi “Mwana wapade waku Chiuta” chifukwa ndiyu wangwamba kulengeka ndipu wangulengeka mwachindunji ndi Yehova.


text:
Samusoni wakoma nkhalamu chifukwa cha mzimu wa Yehova (5-9)
Ntharika ya Samusoni pa chiphikiro cha ukwati (10-19)
Muwoli wa Samusoni wapelekeka kwa mwanalume munyake (20)
14 Penepapo Samusoni wakakhilira ku Timuna, ndipo mu Timuna wakawona mwanakazi Mufilisiti.*2 Ntheura wakakwera na kuphalira awiske na anyina kuti: “Mu Timuna nawona mwanakazi Mufilisiti uyo wanitora mtima. Nkhukhumba kuti mukanitolere wazakaŵe muwoli wane.”3 Kweni awiske na anyina ŵakati kwa iyo: “Kasi ungasanga yayi mwanakazi pakati pa ŵabali ŵako na pa ŵanthu ŵakwithu?+ Mbwe uchite kukatora mwanakazi ku Ŵafilisiti ŵambura kukotoleka?” Kweni Samusoni wakati kwa wiske: “Mukanitolere mwanakazi uyu, chifukwa ndiyo wakuniyana.”*4 Awiske na anyina ŵakamanya yayi kuti ichi chikafumira kwa Yehova, pakuti wakapenjanga nthowa yakuti wawukire Ŵafilisiti, pakuti Ŵafilisiti ndiwo ŵakawusanga Israyeli pa nyengo yira.+5 Ntheura Samusoni wakakhilira ku Timuna pamoza na awiske na anyina. Wakati wafika mu minda ya mpheska ya ku Timuna, nkhalamu yikamulotokera.6 Penepapo mzimu wa Yehova ukamupa nkhongono,+ wakayiphwatura na mawoko pera, nga umo munthu wangaphwatulira kana ka mbuzi. Kweni wakaŵaphalira yayi awiske na anyina ivyo wakachita.7 Samusoni wati wakhira, wakayowoya na mwanakazi. Ndipo wakamuwona kuti ndiyo wakumuyana nipera.+8 Pamanyuma, apo wakalutaso kuti wakatolere mwanakazi ku nyumba,+ wakapatuka kuti wakawone nkhalamu iyo wakakoma. Ndipo wakasanga kuti mu chitanda cha nkhalamu muli mulembwera wa njuchi na uchi.9 Ntheura wakapakurapo uchi na kuyegha mu mawoko ghake, wakaryanga uku wakwenda. Wakati wafika apo pakaŵa awiske na anyina, nawo wakaŵapako. Kweni wakaŵaphalira yayi kuti uchi wura wakawupakura mu chitanda cha nkhalamu.10 Awiske ŵakakhilira kwa mwanakazi, ndipo Samusoni wakanozga chiphikiro kwenekura, pakuti ndimo kale ŵanyamata ŵakachitiranga.11 Ŵakati ŵamuwona, ŵakamutolera ŵanyamata 30 kuti ŵaŵe nayo.12 Samusoni wakati kwa iwo: “Lekani nimuphalirani ntharika. Usange mu mazuŵa 7 mwayisanda na kuniphalira zgoro, nimupaninge malaya ghamukati 30 gha salu yiwemi na vyakuvwara vyakusinthira 30.13 Kweni para mwatondeka kuniphalira zgoro, imwe munipe malaya ghamukati 30 na vyakuvwara vyakusinthira 30.” Iwo ŵakati: “Tiphalira ntharika yako, tiyipulike.”14 Wakati kwa iwo:“Mu chinthu icho chikurya vinyake mukafuma chakurya,Ndipo mu chinthu chankhongono mukafuma vyakunong’omera.”+Kwa mazuŵa ghatatu ŵakatondeka kumanya zgoro la ntharika iyi.15 Pa zuŵa lachinayi ŵakati kwa muwoli wa Samusoni: “Nyengelera mfumu wako+ kuti watiphalire zgoro la ntharika yake. Para apo cha, tikotchenge iwe na nyumba ya awuso. Kasi mukatichemera kuzakatipoka katundu withu?”16 Ntheura muwoli wa Samusoni wakamba kumulilira pa singo, wakati: “Ukunitinkha, ukunitemwa yayi.+ Ukaphalira ŵanthu ŵakwithu ntharika, kweni ine undaniphalire zgoro lake.” Iyo wakati kwa muwoli wake: “Adada na amama nindaŵaphalire, mbwenu niphalire iwe?”17 Wakalutilira kumulilira mazuŵa ghose agho ghakakhalako gha chiphikiro cha mazuŵa 7. Paumaliro, pa zuŵa la 7 wakamuphalira zgoro chifukwa wakamukoserezganga. Penepapo mwanakazi yura wakaphalira zgoro la ntharika+ ŵanthu ŵakwake.18 Ntheura pa zuŵa la 7, pambere dazi lindanjire,* ŵanthu ŵa mu msumba ŵakati kwa iyo:“Kasi chilipo icho chikunong’omera kuluska uchi,Ndipo ntchivichi chankhongono kuluska nkhalamu?”+Iyo wakaŵazgora kuti:“Kuŵenge kuti mundalimire kathokazi kane,+Mphanyi mundalimanye zgoro la ntharika yane.”19 Mzimu wa Yehova ukamupa nkhongono,+ wakakhilira ku Ashikeloni+ na kukomako ŵanalume 30. Wakatora malaya ghawo na kupeleka ku awo ŵakayowoya zgoro la ntharika+ yake. Wakakwiya chomene apo wakakweranga ku nyumba ya wiske.20 Muwoli wa Samusoni+ wakapelekeka kwa yumoza wa ŵanyamata awo ŵakaŵa nayo.+
Mazgu Ghamusi
^ Mazgu gheneko, “yumoza wa ŵana ŵanakazi ŵa Ŵafilisiti.”


text:
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
Asambizeni Kuti Alutirizi Kuteŵete Yehova
Apharazgi wo asambizika umampha kutuwa pakwamba kuti apharazgengi mwaphamphu nyengu zosi, kanandi aja apharazgi alusu. (Nthanthi 22:6; Ŵaf. 3:16) Kweni pe vinthu vinyaki vo vingawovya ŵanthu wo tisambira nawu kuti ayambi kupharazga mwalusu. Vinthu vaki ndi ivi:
Asani yo musambira nayu Bayibolu wayamba kupharazga, namwi mukhumbika kwambapu kumusambiza. (km 8/15 1) Mukhumbika kumukonkhose umampha wakupharazga sabata yeyosi. (Ŵaf. 1:10) Mukonkhosengi vinthu vamampha vakukwasana ndi uteŵeti. (Ŵaf. 4:8) Mumuchiskengi kuti wapharazgengi limoza ndi wakuwonere kagulu kinu kweniso abali ndi azichi anyaki kuti wasambiri malusu ngakupambanapambana.—Nthanthi 1:5; km 10/12 6 ¶3
Asani yo musambira nayu Bayibolu wabatizika, mungalekanga cha kumuchiska ndipuso kumusambiza mu uteŵeti, ukongwa asani mwechendamalizi kusambira nayu buku la “Chanju Chaku Chiuta.”—km 12/13 7
Mugwirisiyengi ntchitu vakuyeruziyapu vambula kusuzga asani mwayenda ndi mupharazgi wasonu mu uteŵeti. Mumuwongengi asani wakamba chakuyeruziyapu mu uteŵeti. Mumukambiyengi so vinthu vo vingamuwovya kuti waje walusu ukongwa.—km 5/10 7


text:
KASI VIKAŴAKO VYEKHA?
Njuchi Zili na Luso Pakudeka
NJUCHI zingadeka makora pa chinthu kufuma ku chigaŵa chilichose. Kasi zikuchita wuli pakudeka?
Wonani fundo iyi: Kuti njuchi yideke makora yikwenera kuchepeska sipidi m’paka pa zero pambere yindafike pa chinthu icho yidekengepo. Kuti njuchi yichite ichi yikwenera kupima mtunda apo yikuluta, na kumanya sipidi iyo yikukhumbikwa. Ndipo paumaliro yikuchepeska sipidi mwakwenelera. Ndipouli, tuvibenene tunyake tungakwaniska yayi kuchita ivi chifukwa maso ghawo ghakuŵa waka panthazi dodoli, ntheura tukutondeka kupima makora mtunda.
Maso gha njuchi ghakupambana chomene na gha munthu chifukwa gha munthu ghakuwona patali, apo njuchi yikuwona makora chinthu para yafika pafupi na chinthu icho. Nakuti para njuchi yikusendelera kufupi na chinthu icho yamudekapo, chinthu icho ndipo chikuwoneka chikuru. Kafukufuku uyo wakachitika pa Yunivesite yinyake (Australian National University) wakalongora kuti njuchi yikuchepeska sipidi para yakhala pachoko kudeka kuti sayizi ya chinthu icho yidekengepo yileke kusintha. Para yafika pa chinthu ichi yikuŵa kuti yachepeskerathu sipidi m’paka pa zero. Ntheura ivi vikovwira kuti yideke makora chomene.
Magazini yinyake yikati: ‘Ivyo njuchi zikuchita para zikudeka . . . vyapangiska ŵasayansi kuwona kuti ŵangafiska kupanga maroboti ghamumlengalenga agho ghangachita vinthu nga umo njuchi zikuchitira.’—Proceedings of the National Academy of Sciences.
Kasi mukuti wuli? Kasi njuchi izi zikaŵako zekha, panji pali munyake uyo wakazilenga?


text:
GONGWE LA MULINDA—LAKUSAMBIRA PA MPINGO December 2015
Magazini iyi yili na nkhani zakusambira pa mpingo kwamba Febuluwale 1 m’paka 28, 2016.
Kasi Mukukumbuka?
Yezgani kuzgora mafumbo ghanyake mu magazini gha Gongwe la Mulinda gha 2015.
Yehova Wakuyowoya Nase
Chiuta wakusambizga ŵanthu ŵa viyowoyero vyose.
Baibolo Lakung’anamurika Makora
Fundo zitatu izo zikawovwira Komiti Yakung’anamura Baibolo la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya.
Baibolo la Chingelezi la 2013 la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
Vinyake ivyo vyasintha mu Baibolo la Chingelezi la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
Gwiliskirani Ntchito Makora Lulimi Lwinu
Kwa Yesu tikusambirako kuti tisankhenge nyengo, mazgu, na nthowa yiwemi yakuyowoyera.
Yehova Wamovwiraninge
Kasi tikwenera kuchita vichi para talwara chomene?
NKHANI YAKULONGOSORA UMOYO WA MUNTHU
Nili pa Mtende na Chiuta Kweniso Amama
Michiyo Kumagai wakati waleka kusopa mizimu, amama ŵake ŵakamukwiyira. Kasi Michiyo wakachita wuli kuti waŵeso nawo pa mtende?
Chilongolero cha Nkhani za mu Gongwe la Mulinda 2015
Nkhani za mu magazini ghakusambira na kugaŵira.


text:
Vo Akuŵerenga Afumba
Ntchifukwa wuli arwani aku Yesu awonanga kuti kuleka kusamba mumanja mwakulondo mudawuku yenga nkhani yikulu?
Kuleka kusamba mumanja mwakulondo mudawuku, yenga yimoza mwa nkhani zo arwani aku Yesu amusaniriyangapu vifukwa pamoza ndi akusambira ŵaki. Mumarangu ngo Mosese wangupasika ndi Chiuta, mwenga marangu ngakukwasana ndi mudawuku wakutowesa. Marangu yanga, ngakonkhosanga vo ŵanthu angachita ndi nthenda ya kusuluwa, ya makhati ndipuso asani ako munthu wakufwa pamwenga nyama yakufwa. Mumarangu ngenanga mwenga so ulongozi wa mo munthu pamwenga vinthu vakufipisika vingatoweseke. Kuti munthu watoweseki, wakhumbikanga kupereka sembi, kusamba pamwenga kuwazika maji ngo angawonanga kuti ngakutowese.
Asambizi Achiyuda, asaziyangapu marangu ngawu pa ngo ngengapu kali. Buku linyaki likukamba kuti, yiwu “afufuzanga vo vachitisanga kuti chinthu pamwenga munthu wafipisiki, mo wangafipisiya anyaki kweniso kofya kwa matenda ngo wenga nangu. Yiwu akambanga so za viyaŵi pamwenga vinthu vo vingafipisika ndipuso vo vingaleka kufipisika asani munthu yo wavikwasa. Pakumaliya akambanga nthowa kweniso midawuku yo munthu wangachita kuti watoweseki.”
Arwani aku Yesu angumufumba kuti: “Ntchifukwa wuli akusambira ŵinu alondo cha midawuku ya apapi ŵidu akali, kweni aturya chakurya ndi manja ngakufipisika?” (Marko 7:5) Alongozi avisopa ŵenaŵa, ang’anamuwanga kusamba mumanja chayiku cha ko tichita kuti tivikiliriki ku matenda. Mwakulondo mudawuku, yiwu akhumbanga kuti maji ngadirikengi kujumpha muvikufi ŵechendayambi kurya chakurya. Buku lenili lingukamba so kuti: “Akambisananga so za viyaŵi vo angagwirisiya ntchitu pakudiriyana maji, maji ngakwenere kusamba, munthu wakwenere kuŵadiriya kweniso kuti maji ngawe pani pakusamba mumanja.”
Yesu wanguŵamuka vinthu vinandi cha chifukwa cha marangu ngo angujalikisa. Iyu wangukambiya alongozi Achiyuda ŵenaŵa a mu nyengu ya akutumika kuti: “Yesaya waneneskanga vo wangukamba va ŵanthu akunyenga yimwi, nge mo vikulembeke kuti, ‘Ŵanthu yaŵa atinditumbika ndi milomu yawu kweni mitima yawu ye kutali ndi ini [Yehova]. Alutiriza kundisopa kweni kusopa kwawu nkhwaŵaka, chifukwa asambiza marangu nga ŵanthu nge kuti ndi visambizu vaku Chiuta.’ Muleka dangu laku Chiuta ndipu munderezeka cha pa midawuku ya ŵanthu.”—Marko 7:6-8.


text:
SAMBIRU 3
Rahabe Wangugomezga Yehova
Tiyeruzgiyi kuti te m’msumba wa Yeriko. Msumba uwu we m’charu cha Kanani ndipu ŵanthu a m’msumba uwu agomezga Yehova cha. M’msumba wenuwu ndimu muja Rahabe.
Pa nyengu yo Rahabe wenga munamana, wanguvwa mo Mosese wangupatuliya Nyanja Yiyera ndi kulongozga Ayisraele kutuwa mu Egipiti. Wanguvwa so mo Yehova wanguŵawovye kuti apundi nkhondu. Sonu wavwa kuti Ayisraele azenga msasa pafupi ndi Yeriko.
Rahabe wangubisa askori chifukwa chakuti wagomezganga Yehova
Zuŵa linyaki ndi mazulu, Ayisraele ŵaŵi aluta kuti akawoni msumba wa Yeriko. Ŵanthu yaŵa adanika kuti askori. Afika kunyumba yaku Rahabe. Iyu watiŵalondere ndi kuŵaserezga munyumba. Ndi usiku, Karonga wa ku Yeriko watuvwa kuti m’msumba mwaza askori ndipu ŵe kunyumba kwaku Rahabe. Sonu karonga watuma anthurumi kuti akaŵato. Rahabe wabisa askori wo pachanya pa nyumba yaki ndipu wakambiya anthurumi wo atumika ndi karonga kuti: ‘Mbuneneska, ŵanthu wo anguza kunu kweni aluta, alondoni liŵi, muŵasaniyengi.’ Kumbi waziŵa chifukwa cho Rahabe wabisiya askori?— Chifukwa chakuti wagomezga Yehova ndipu waziŵa kuti wapaskengi Ayisraele charu cha Kanani.
Askori ŵechendatuwi munyumba yaku Rahabe, atimulayizga kuti iyu ndi abali ŵaki azamuvikilirika panyengu yo Yeriko wazamubwangandulika. Kumbi wachiziŵa cho atimukambiya kuti wachiti?— Yiwu atimukambiya kuti: ‘Umangi kachingwi kayera yaka pawindu. Asani uchitengi viyo, weyosi yo wazamuja munyumba yaku wazamutaskika.’ Rahabe wachita vosi vo askori amukambiya. Kumbi wachiziŵa cho chichitikengi pavuli paki?—
Pajumpha mazuŵa ngamanavi ndipu Ayisraele atamba kuzunguliya msumba uwu mwachisisi. Kwa mazuŵa 6 azunguliya msumba uwu kamoza pazuŵa. Kweni pa zuŵa la 7 azunguliya msumba uwu maulendu 7. Pavuli paki, wosi akambulizga. Yehova wachitiska kuti mpanda wa msumba ugumuki. Kweni nyumba yo ye ndi kachingwi kayera pawindu yagumuka cha. Kumbi wayiwona pachithuzi?— Rahabe ndi banja laki ataskika!
Kumbi wasambiranji kwaku Rahabe?— Rahabe wangugomezga Yehova chifukwa cha vinthu vamampha vo wangusambira vakukwaskana ndi iyu. Nawi so usambira vinthu vinandi vamampha vakukwaskana ndi Yehova. Kumbi nawi ugomezga Yehova nge mo wanguchitiya Rahabe?— Tiziŵa kuti utimugomezga nadi!
ŴERENGA M’BAYIBOLO LAKU
Yoswa 2:1-24; 6:1-5, 14, 15, 20-25


text:
“Utaski Winu Uŵandika”
“Muzimi jo ndi kuyunuska mitu yinu, chifukwa utaski winu uŵandika.”
SUMU: 133, 43
1. Kumbi ndi vinthu wuli vo vinguchitika mu 66 C.E.? (Wonani chithuzi cho che pachanya.)
YERUZGIYANI kuti mwe mumsumba wa Yerusalemu mu 66 C.E. Muwona vinthu vinandi vo vichitika. Chakwamba, nduna ya ku Roma zina laki Florus yato ndalama zakukwana matalenti 17 mu nyumba yakupaturika. Pambula kuswera, Ayuda agarukiya boma la Roma. Yiwu atamba kubaya asilikali achiroma wo ŵe mu Yerusalemu ndi kwamba kujiwusa ŵija. Pavuli paki, Aroma achitapu kanthu mwaliŵi. Pati pajumpha myezi yitatu, asilikali 30,000 atuza mu Yerusalemu. Yiwu alongozgeka ndi nduna ya ku Siriya, zina laki Seshasi Galasi. Asilikali yaŵa asere mwaliŵi mu Yerusalemu. Ayuda akugaruka athaŵa ndi kuchibisama ku nyumba yakusopiyamu. Pavuli paki, asilikali achiroma atamba kugumuwa mpanda wa nyumba yakusopiyamu. Ŵanthu wosi mu Yerusalemu ŵe ndi mantha. Kumbi muchitengi wuli pakuwona vinthu ivi?
2. Kumbi Akhristu akhumbikanga kuchitanji mu chaka cha 66 C.E., ndipu nchinthu wuli chinguŵawovya kuti athaŵi?
2 Akhumba mukumbuka mazu ngaku Yesu ngo Luka wangulemba. Iyu wangulemba kuti: “Asani mwaziwona kuti magulu ngankhondu ngazunguliya Yerusalemu, muziziŵi kuti wepafupi kubwangandulika.” (Luka 21:20) Kweni panyaki mutijifumba kuti, ‘Kumbi ndingavwiya wuli ulongozgi waku Yesu wo wangukamba pa lemba ili?’ Yesu wangukamba so kuti: “Penipo wo ŵe mu Yudeya aziyambi kuthaŵiya kumapiri, ndipu wo ŵe mkati mwa msumba angazituwangamu cha.” (Luka 21:21) Kumbi mutuwengemu wuli mu Yerusalemu chifukwa kubwalu kwe asilikali anandi? Pavuli paki, chinthu chinyaki chakuziziswa chichitika. Muwona asilikali achiroma atamba kuwerere. Nge mo Yesu wangukambiya, mazuŵa ngo Aroma anguyukiya Ayuda ngangufupiskika. (Mat. 24:22) Sonu mwe ndi mpata wakuti muvwiyi ulongozgi waku Yesu. Mwaliŵi, muthaŵiya kumapiri kusirya linyaki la Msinji wa Yorodani pamoza ndi Akhristu anyinu akugomezgeka wo ŵe mu Yerusalemu ndi madera nganyaki ngakuzunguliya. * Mu chaka cha 70 C.E., gulu linyaki la asilikali achiroma lituza so ndi kubwanganduwa msumba wa Yerusalemu. Kweni imwi mwapona chifukwa mwavwiya ulongozgi waku Yesu.
3. Kumbi ndi vinthu wuli vo Akhristu akumanengi navu pambula kuswera, nanga tikambiskanengenji mu nkhani iyi?
3 Pambula kuswera yapa, nasi tikumanengi ndi vinthu vakuyana waka. Yesu wangutcheŵeska Akhristu za kubwangandulika kwa Yerusalemu. Iyu wangukamba so kuti vinthu vo vinguchitika mu nyengu iyi ndivu vazamuchitika so asani ‘chisuzgu chikulu’ chaziyamba. (Mat. 24:3, 21, 29) Nkhani yamampha njakuti ‘mzinda ukulu’ wazamupona chisuzgu chikulu. (Ŵerengani Chivumbuzi 7:9, 13, 14.) Kumbi Bayibolu lititikambiyanji pa nkhani iyi? Titenere kuziŵa vo vazamuchitika chifukwa vingazitiwovya kuti tiziponi. Sonu tiyeni tiwoni mo vinthu vo vazamuchitika kunthazi vazakutikwaskiya.
KWAMBA KWA CHISUZGU CHIKULU
4. Kumbi chisuzgu chikulu chazamukwamba wuli, nanga ivi vazamuchitika wuli?
4 Kumbi chisuzgu chikulu chazamukwamba wuli? Buku la Chivumbuzi lititi chisuzgu chikulu chazamukwamba asani “Babiloni mukulu” wabwangandulika. (Chiv. 17:5-7) Bayibolu liyeruzgiya visopa vosi vaboza ndi huli. Ivi vauneneska chifukwa alongozgi avisopa achita ureŵi pamwenga kuti akoliyana ndi alongozgi andali. M’malu mwakovya Yesu ndi Ufumu waki, yiwu atovya alongozgi andali. Aleka fundu zaku Chiuta chifukwa cha kukhumba udindu mu boma. Yiwu apambana ukongwa ndi Akhristu akusankhika aku Chiuta. (2 Ŵakor. 11:2; Yak. 1:27; Chiv. 14:4) Kumbi ndiyani yo wazamubwanganduwa huli ili? Yehova Chiuta wazamuŵika maŵanaŵanu ngaki m’mitima ya ‘masengwi 10 nga chikoku chakufyuŵara.’ Masengwi yanga ngamiya maboma ngosi nga pacharu chapasi ngo ngakoliyana ndi wupu wa United Nations. Wupu uwu ndiwu ‘chikoku chakufyuŵara.’
5, 6. Nchifukwa wuli tikamba kuti ŵanthu amuvisopa vaboza azamukufwa wosi cha pa Chisuzgu Chikulu?
5 Kumbi tingakamba kuti ŵanthu wosi amuvisopa vaboza azamukufwa pa Chisuzgu Chikulu? Viwoneka kuti ndimu viliri cha. Mchimi Zekariya wangulemba vo vazamuchitika pa nyengu iyi. Iyu wangukamba za munthu yo kali wenga muchisopa chaboza kuti: “Kweni watingi, ‘Ini kuti nde mchimi cha, nde mlimi; chifukwa munthu munyaki wangundigula pa unamana wangu kuti ndije kapolu waki.’ Ndipu asani yumoza watimufumba kuti, ‘Kumbi ndi vilonda wuli vo ve ku msana waku?’ wamukengi kuti, ‘Vilonda ivi ndingupumika mu nyumba ya ŵanthu wo atindanja.’” (Zek. 13:4-6) Mwaviyo, viwoneka kuti alongozgi anyaki avisopa vaboza azakuvikana visopa vawu.
6 Kumbi ŵanthu aku Chiuta vazakuŵayende wuli pa nyengu iyi? Yesu wangukamba kuti: “Kukamba uneneska, asani mazuŵa yanga ngengavi kufupiskika, palivi yo watingi wataskikengi. Kweni chifukwa cha akusankhika, mazuŵa yanga ngazamufupiskika.” (Mat. 24:22) Nge mo takonkhoskiyapu kali, mazuŵa nga chisuzgu chikulu cho chinguchitika mu chaka cha 66 C.E. ‘ngangufupiskika.’ Ivi vinguwovya Akhristu ‘akusankhika’ kuti atuwemu mu Yerusalemu ndi m’madera nganyaki. Mwakuyana waka, mazuŵa nga chisuzgu chikulu cho chichitikengi kunthazi ‘ngazamufupiskika’ chifukwa cha ‘akusankhika.’ Masengwi 10 ngazamuzomerezgeka cha kuti ngazibayi ŵanthu aku Chiuta. Chisuzgu chikulu chazamuleka dankha kwa nyengu yimanavi.
NYENGU YAKWESEKA NDI YA CHERUZGU
7, 8. Kumbi ndi vinthu wuli vo vazamuchitika asani chisuzgu chikulu chazileka dankha kwa nyengu yimanavi, nanga ŵanthu aku Chiuta azamulongo wuli kuti mbakupambana ndi ŵanthu amuvisopa vaboza?
7 Kumbi ndi vinthu wuli vo vazamuchitika asani visopa vosi vaboza vazibwangandulika? Iyi ndi nyengu yo tazamulongore vo ve mumtima widu. Ŵanthu anandi azamuthaŵiya ku mawupu nga ŵanthu ngo Bayibolu litingayeruzgiya ndi ‘majarawi nga m’mapiri.’ (Chiv. 6:15-17) Kweni ŵanthu aku Chiuta azamuthaŵiya ku malu ngo Yehova wazamupereka. Malu yanga ndi malu chayingu cha, ngakuyeruzgiya waka. Mu nyengu ya Akhristu akwamba, mazuŵa ngo chisuzgu chikulu chingufupiskika ngenga ngakuti Ayuda asinthi ndi kuja Akhristu cha. Kweni yenga nyengu yakuti Ayuda wo ŵenga Akhristu kali avwiyi vo Yesu wangukamba. Ivi ndivu vazamuchitika so kunthazi asani nyengu ya mazuŵa nga chisuzgu chikulu ngazifupiskika. Iyi yazamukuŵa nyengu yakuti ŵanthu azisinthi chisopa chawu cha. Kweni yazamuwovya Akhristu wosi auneneska kulongo kuti atanja nadi Yehova ndipuso atovya abali aku Khristu.
8 Chinanga kuti tiziŵa vosi cha vo vazamuchitika pa nyengu yakweseka iyi, kweni viwoneka kuti tazamukhumbika kuzileka vinthu vinyaki vo titanja. Akhristu akwamba akhumbikanga kuleka katundu wawu kweniso kukunthiyapu masuzgu kuti ataskiki. (Marko 13:15-18) Kumbi nasi tazamukhumbisiska kuleka katundu widu kuti tizije akugomezgeka? Kumbi tazamuchita vosi vo vikhumbika kuti tizivwiyi Yehova? Pa nyengu yo, ndisi pe tazamuchita vo mchimi Danyele wanguchita. Tazamulutirizga kusopa Chiuta kwali vinthu vingazisuzga wuli.
9, 10. (a) Kumbi ŵanthu aku Chiuta azamupharazga uthenga wuli pa nyengu yo? (b) Kumbi arwani ŵidu azamuchitanji?
9 Iyi yazamukuŵa nyengu yakupharazgiya ‘uthenga wamampha wa Ufumu’ cha. Nyengu yakuchitiya ivi yazamukuŵa kuti yamala kali. ‘Umari’ wazamuja kuti wafika. (Mat. 24:14) Kweni yazamukuŵa nyengu yakupharazgiya uthenga wacheruzgu. Tazamukambiyanga ŵanthu kuti charu chaku Satana ichi chepafupi kumala. Bayibolu liyeruzgiya uthenga uwu ndi mya ya matalala. Likamba kuti: ‘Ndipu mya yikulu ya matalala ya uzitu wa makilogilamu pafupifupi 20 yinguwiya ŵanthu kutuwa kuchanya, ndipu ŵanthu angutuka Chiuta chifukwa cha mulili wa matalala, pakuti mulili waki wenga wakofya ukongwa.’
10 Arwani ŵidu azamuwona vosi ivi. Yehova wangukambiya mchimi Ezekiele kulemba vo Gogi wa ku Magogi wazamuchita. Gogi wa ku Magogi wamiya vyaru vosi vo vazamukoliyana kuti viyukiyi ŵanthu aku Chiuta. Ezekiele wanguti: ‘Yehova, Fumu Yanthazizosi, wanguti: “Pa zuŵa lo maŵanaŵanu ngazengi mumtima waku, ndipu wazamukhumba kuchita chiŵembu chiheni. Wazamukamba kuti: ‘Ndilutengi kuchiyukiya mizi yambula mipanda ndi ŵanthu wo aja mwakufwasa. Ndiyukiyengi wosi wo aja mwambula mipanda, alivi mipiringizgu pamwenga visasa.’ Wazamuluta kweniko kuti ukaphangi vinthu vinandi kweniso kuti ukayukiyi charu chakubwangandulika cho sonu muja ŵanthu. Wazamuluta kuchiyukiya ŵanthu wo awunganiskika kutuwa ku mitundu yinyaki, wo awunjika chuma ndi katundu ndipuso wo aja pakatikati pacharu chapasi.”’ (Ezek. 38:10-12) Ŵanthu aku Chiuta azamuja apade ukongwa. Ndichu chifukwa chaki Bayibolu likamba kuti azamuja “pakatikati pacharu chapasi.” Maboma nga charu ngazamumwazika ukongwa kuziwona ivi, ndipu ngazamuyukiya Akhristu akusankhika ndi a mbereri zinyaki.
11. (a) Kumbi titenere kukumbukanji pa nkhani ya mo vinthu vazamuchitikiya pa chisuzgu chikulu? (b) Kumbi arwani aku Chiuta azamuchita wuli ndi vinthu vo vazamuchitika kuchanya?
11 Po sonu tikambiskanengi vinthu vinyaki vo vazamuchitika pavuli paki, titenere kukumbuka kuti Mazu Ngaku Chiuta ngakamba cha ndondomeku ya mo vinthu venivi vazamuchitikiya. Viwoneka kuti vinthu vinyaki vazamuchitika pa nyengu yimoza. Po Yesu wakambanga za kumala kwa charu, iyu wangukamba kuti: ‘Ndipu muŵengi visimikizgu mu lumwi, mwezi ndi nyenyezi. Ndipu panu pasi mitundu yazamusuzgika ndi kumala zeru chifukwa chakuwuruma ndi kuvunduka kwa nyanja. Ŵanthu azamukufwa chipoyu chifukwa cha mantha ndi vinthu vo vituza pacharu, chifukwa nthazi zakuchanya zazamusukunyika. Ndipu azamuwona Mwana wa munthu wachiza mumtambu ndi nthazi ndi unkhankhu ukulu.’ (Luka 21:25-27; ŵerengani Marko 13:24-26.) Po uchimi uwu wazamufiskikiya, kumbi kuchanya kwazamuchitika nadi vinthu vakofya? Tiyeni tilindizgi kuti tiziwoni vo vazamuchitika. Kweni mosi mo vinthu vazamuŵiya, arwani aku Chiuta azamuchita mantha ukongwa chifukwa cha vinthu vo vazamuchitika kuchanya.
12, 13. (a) Kumbi ndi vinthu wuli vo vazamuchitika po Yesu waziyengi ‘ndi nthazi ndi unkhankhu ukulu’? (b) Kumbi ateŵeti aku Chiuta azamuchitanji pa nyengu iyi?
12 Kumbi ndi vinthu wuli vo vazamuchitika po Yesu waziyengi ‘ndi nthazi ndi unkhankhu ukulu’? Pa nyengu iyi, Yesu wazamupereka mphotu kwa ateŵeti ŵaki akugomezgeka ndi kulanga ŵanthu aheni. (Mat. 24:46, 47, 50, 51; 25:19, 28-30) Mu buku la Mateyu, Yesu wangumalizga ndi ntharika ya mbereri ndi mbuzi pakukonkhoska vakuchitika vo vazamulongo kuti charu che pafupi kumala. Iyu wanguti: ‘Asani Mwana wa munthu waza mu unkhankhu waki pamoza ndi angelu ŵaki wosi, wazamuja pampandu waki wa ukhankhu. Mitundu yosi yazamuwungana pa masu paki ndipu wazamupatuwa ŵanthu nge mo mliska wapatuliya mbereri ndi mbuzi. Iyu wazamuŵika mbereri ku janja laki lamaryi, kweni mbuzi wazakuziŵika ku mazge.’ (Mat. 25:31-33) Kumbi mbereri ndi mbuzi zazamulonde cheruzgu wuli? Ntharika iyi yimala ndi mazu ngakuti: ‘Ndipu yiwu [mbuzi] azamuluta ku cheruzgu chamuyaya, kweni arunji ku umoyu wamuyaya.’
13 Kumbi ŵanthu wo Bayibolu litiŵayeruzgiya ndi mbuzi azamuchita wuli asani aziziŵa kuti akengi ku ‘cheruzgu chamuyaya’? Yiwu azamuchita chitima ukongwa. (Mat. 24:30) Kweni kumbi Akhristu akusankhika ndi a mbereri zinyaki azamuchita wuli pa nyengu iyi? Chifukwa cha kugomezga ukongwa Yehova Chiuta ndi Mwana waki, Yesu Khristu, yiwu azamuvwiya ulongozgi waku Yesu wakuti: ‘Asani vinthu ivi vaziyamba kuchitika, muzimi jo ndi kuyunuska mitu yinu, chifukwa utaski winu uŵandika.’ (Luka 21:28) Kukamba uneneska, tazamuchita mantha cha chifukwa tiziŵa kuti tazamutaskika.
AZAMUŴARA UKONGWA MU UFUMU
14, 15. Kumbi ndi vinthu wuli vo vazamuchitika asani Gogi wa ku Magogi waziyamba kuyukiya ŵanthu aku Chiuta, nanga Yesu wakambanga kuwunganiska wuli?
14 Kumbi ndi vinthu wuli vo vazamuchitika asani Gogi wa ku Magogi waziyamba kuyukiya ŵanthu aku Chiuta? Mateyu ndi Marko angukamba fundu zakuyanana waka. Yiwu anguti: ‘[Mwana wa munthu] wazamutuma angelu, ndipu azamuwunganiska akusankhika ŵaki kutuwa ku mphepu zinayi, kutuwa kukumaliya kwa charu chapasi mpaka kukumaliya kwa machanya.’ (Marko 13:27; Mat. 24:31) Lemba ili likamba za kuwunganiska kwakwamba kwa akusankhika cha, pamwenga kudindika chidindu chakumaliya cha akusankhika wo ŵeche pacharu chapasi cha. (Mat. 13:37, 38) Kudindika chidindu uku kwazamuchitika chisuzgu chikulu chechendayambi. (Chiv. 7:1-4) Nanga Yesu wakambanga kuwunganiska wuli? Iyu wakambanga nyengu yo a 144,000 wo azamukuŵa kuti ŵeche pacharu chapasi, azamulutiya kuchanya. (1 Ŵat. 4:15-17; Chiv. 14:1) Ivi vazamuchitika asani Gogi wa ku Magogi waziyamba kuyukiya ŵanthu aku Chiuta. (Ezek. 38:11) Pavuli paki, mazu ngaku Yesu ngazamufiskika, ngakuti: ‘Pa nyengu yo arunji azamuŵara ukongwa nge lumwi mu Ufumu wa Awuskewu.’
15 Kumbi ivi ving’anamuwa kuti akusankhika ‘azamukwamphulikiya’ mumitambu? Ŵanthu anandi wo atiti mbakhristu, agomezga kuti mazu yanga ngang’anamuwa kuti Akhristu amukumana ndi Yesu mumitambu. Pavuli paki, yiwu atiti Yesu wazamuwe kuti waziyambi kuwusa charu chapasi ndipu ŵanthu azakumuwona. Kweni Bayibolu likamba kuti ‘chisimikizgu cha Mwana wa munthu’ chazamuwoneka kuchanya ndipu Yesu wazengi ‘pamitambu yakuchanya.’ (Mat. 24:30) Ivi vilongo kuti ŵanthu azakumuwona cha Yesu. Kweniso, ‘nyama ndi ndopa vingahara cha Ufumu waku Chiuta.’ Mwaviyo, wo azamuluta kuchanya azamukhumbika dankha ‘kusanduka mu kanyengu kamanavi, mu kukupiya kwa jisu, pakuliya kwa mbata yakumaliya.’ * (Ŵerengani 1 Ŵakorinte 15:50-53.) Akhristu akusankhika wo ŵeche pacharu chapasi azamuwunganiskikiya pamoza mu nyengu yimanavi.
16, 17. Kumbi nchinthu wuli cho chazamuchitika nthengwa ya Mwana wa mbereri yechendachitiki kuchanya?
16 Asani a 144,000 wosi aziluta kuchanya, amumaliza kunozgeke nthengwa ya Mwana wa mbereri. (Chiv. 19:9) Kweni nthengwa iyi yechendachitiki, pazamuchitika dankha chinthu chinyaki. Nge mo takambiyapu kali, asani kwazija nyengu yimanavi kuti a 144,000, wo azamukuŵa kuti ŵeche pacharu chapasi, aluti kuchanya, Gogi wazamuyukiya ŵanthu aku Chiuta. (Ezek. 38:16) Kumbi ndi vinthu wuli vazamuchitika asani Gogi waziyukiya ŵanthu aku Chiuta? Ŵanthu aku Chiuta pacharu chapasi azamuwoneka kuti mbambula kuvikilirika. Yiwu azamuvwiya ulongozgi wo unguperekeka mu nyengu ya Fumu Yehoshafati, wakuti: ‘Nkhwinu cha kuchita nkhondu. Mumi waka jo m’malu nginu, ndi kuwona Yehova wachikutaskani. Imwi Ayuda ndi ŵanthu a ku Yerusalemu, mungawopanga cha pamwenga kutenthema.’ (2 Mik. 20:17) Kweni Yesu ndi Akhristu akusankhika azamukuma waka jo cha. Lemba la Chivumbuzi 17:14 likamba vo arwani aku Chiuta azamuchita asani Akhristu wosi akusankhika aziluta kuchanya. Likamba kuti: ‘Yaŵa azamuchita nkhondu ndi Mwana wa mbereri, kweni chifukwa chakuti Mwana wa mbereri ndi Mbuya wa Ambuya, ndi Fumu ya mafumu, wazakuŵathereska. Kweniso, akudanika wo mbakusankhika ndi kugomezgeka, azamuchita nawu’ nkhondu iyi. Yesu ndi a 144,000 azamutaska ŵanthu aku Chiuta pacharu chapasi.
17 Iyi yazamukuŵa nkhondu ya Aramagegoni. Nkhondu iyi yazamuwovya kuti zina lakupaturika laku Yehova litumbikiki. (Chiv. 16:16) Pa nyengu yo, ŵanthu wosi wo ŵenge mbuzi ‘azamuluta ku cheruzgu chamuyaya.’ Ŵanthu aheni azamumala pacharu chapasi ndipu mzinda ukulu wazamupona pakumaliya pa chisuzgu chikulu. Asani vosi vakunozgeke nthengwa vamala, nthengwa ya Mwana wa mbereri yazamuchitika. (Chiv. 21:1-4) * Ŵanthu wosi wo azamutaskika pacharu chapasi azamukondwa ukongwa kuja pa ubwezi wakukho ndi Chiuta. Tikhumbisiska kuti vinthu ivi vizichitiki. Nthengwa ya Mwana wa mbereri yazamukuŵa yakukondwesa ukongwa!
18. Chifukwa cha vinthu vakukondwesa vo tilindizga kunthazi, kumbi weyosi watenere kuchitanji sonu?
18 Chifukwa cha vinthu vakukondwesa venivi, kumbi weyosi watenere kuchitanji sonu? Wakutumika Petro wangulemba kuti: ‘Pakuti vinthu vosi ivi vazamusongonoka, ŵanaŵaniyani mtundu wa munthu yo mutenere kuja. Mutenere kuja ndi nkharu yakupaturika ndipu muchitengi vinthu vakulongo kuti mukujipereka kwaku Chiuta. Muchitengi ivi po mulindizga ndi kukumbuka nyengu zosi zuŵa laku Yehova, . . . Mwaviyo, akwanjiwa, pakuti mulindizga vinthu ivi, chitani chechosi kuti iyu wazikusaniyeni ambula banga, kalema kweniso muchimangu.’ (2 Pet. 3:11, 12, 14) Tiyeni tosi tisimikizgi mtima kuti tilutirizgi kuja ndi nkharu yamampha ndipuso kuwovya Fumu ya Chimangu.
^ ndimi 2 Wonani Chigongwi cha Alinda cha Chichewa cha April 15, 2012, peji 25-26.
^ ndimi 14 Wonani Chigongwi cha Alinda cha July 1, 2013, peji 19-20.
^ ndimi 15 Maliŵavu nga akusankhika wo azamukuŵa kuti ŵeche pacharu chapasi, ngazamuluta kuchanya cha. (1 Ŵakor. 15:48, 49) Yiwu azamuja ndi liŵavu nge lo Yesu wanguyuskika nalu.
^ ndimi 17 Buku la Sumu chaputala 45 likonkhoska so mo vinthu venivi vazamuchitikiya. Fumu yazamukwamba kuchita nkhondu, pavuli paki ndipu nthengwa yazamuchitika.


text:
Kasi Mukulaŵiska Kuwaro Panji mu Mtima?
KABONI wa Yehova munyake wa ku Canada, zina lake Don, wakuyezgayezga chomene kuti wayowoyeskanenge na ŵanthu awo ŵalije pakukhala ndipo ŵakukhala waka mu msewu. Don wakulongosora za munthu munyake uyo wakakumana nayo. Wakuti: “Munthu munyake uyo wakakhalanga waka mu msewu, zina lake Peter, wakaŵa wakubinkha chomene, ndipo kawiro, nindawonepo munthu wakubinkha nthena. Munthu uyu wakanunkhanga chomene ndipo wakakhumbanga yayi kuti ŵanthu ŵize kufupi na iyo. Iyo wakakananga para ŵanthu ŵakumulongora lusungu.” Don wakayezgayezga kulongora lusungu kwa munthu uyu vyaka vyakujumpha 14.
Zuŵa linyake Peter wakafumba Don kuti: “Kasi ukukhumba vichi chomene? Ŵanyako ŵali kuleka kale kunisuzga. Nili nawe na ntchito wuli? Don wakachita vinthu mwamahara chomene. Wakaŵerenga malemba ghatatu kuti wamufike pamtima Peter. Chakwamba, wakafumba Peter usange wakumanya kuti Chiuta wali na zina na kumupempha kuti waŵerenge lemba la Salimo 83:18. Chachiŵiri, kuti walongore chifukwa icho wakamutemweranga, Don wakapempha Peter kuti waŵerenge Ŵaroma 10:13, 14. Pa lemba ili pakuti “waliyose uyo wakuchema pa zina la Yehova wazamuponoskeka.” Chaumaliro, Don wakamuŵelengera lemba la Mateyu 9:36, pamanyuma wakapempha Peter kuti waŵerenge yekha. Lemba ili likuti: “Wakati wawona mizinda, wakayilengera chitima, chifukwa ŵakaŵa ŵakufyopoka na kujowoleka nga ni mberere zambura muliska.” Peter wakati waŵerenga, wakafumba Don uku masozi ghali gelegele kuti: “Kasi ndine yumoza wa mberere izi?
Peter wakamba kusintha. Wakamba kugeza makora, kumeta mwembe, na kuvwara malaya ghawemi agho Don wakamupa. Peter wakalutilira kuwoneka makora.
Peter wakaŵa na kadayale. Pakwamba wakalembangamo vinthu viheni. Kweni kufuma apo wakadumbiskana na Don, wakasintha na kwamba kulembamo vinthu viwemi. Vinyake ivyo wakalembamo ni vyakuti: “Mwahuno namanya zina la Chiuta. Para sono nkhulomba, nkhulomba kwa Yehova. Nakondwa chomene kumanya zina lake. Don waniphalira kuti Yehova wangaŵa mubwezi wane, ndipo nyengo zose wakunitegherezga. Iyo wakutegherezga chilichose kweniso nyengo yiliyose.”
Mazgu ghaumaliro agho Peter wakayowoya, wakaphaliranga ŵabali ŵake. Wakalemba kuti:
“Mwahuno nkhujipulika makora cha. Nkhuwona kuti nachekura, nyengo yiliyose ningafwa. Kweni nanga mwahuno lingaŵa zuŵa lane laumaliro, nkhugomezga kuti mubwezi wane [Don] tizamuwonanaso mu Paradiso. Apo mukuŵerenga kalata iyi, manyani kuti ine kulije. Kweni para mwazakawona munthu wachilendo pa nyifwa yane, muzakayowoye nayo. Chonde muŵerenge buku la buluu ili [wakanenanga buku lakuti “Unenesko Weneuwo Ukulongozgera ku Umoyo wa Muyirayira” ilo wakapokera kumanyuma]. * Buku ili likuti nizamuwonanaso na mubwezi wane mu Paradiso. Nkhugomezga fundo iyi na mtima wane wose. Ndine mubali winu wakutemweka, Peter.”
Peter wakati wafwa, mudumbu wake, zina lake Ummi, wakati: “Vyaka viŵiri ivyo vyajumpha Peter wakazakaniwona. Kakaŵa kakwamba kuwona mudumbu wane ngwakukondwa. Wakamwemweteranga.” Mudumbu wa Peter wakaphalira Don kuti: “Namuŵerenga buku ili chifukwa nkhuwona kuti vinthu ivyo vingakhorweska mudumbu wane mbwe ni viwemi chomene.” Ummi wakazomeraso kusambira buku la Kasi Baibolo Likusambizgachi Chomenechomene? na Kaboni wa Yehova.
Nase tikwenera kulaŵiska waka umo ŵanthu ŵakuwonekera kuwaro yayi, kweni mu mtima. Tikwenera kuzikira na kulongora chitemwa chanadi ku ŵanthu ŵa mitundu yose. (1 Tim. 2:3, 4) Para tichitenge nthena, tovwirenge ŵanthu ŵa nga ni Peter, awo ŵakuwoneka makora yayi kuwaro, kweni ŵali na mitima yiwemi. Tili na chigomezgo chose kuti Chiuta uyo “wakuwona mu mtima,” wawovwirenge kuti unenesko umere mu mitima ya ŵanthu ŵawemi.—1 Sam. 16:7; Yoh. 6:44.
^ ndime 7 Buku ili ndakupharazgika na Ŵakaboni ŵa Yehova. Kweni sono ŵali kuleka kupurinta.


text:
November 14-20
WAKUTAULA 1–6
Sumu 10 ndi Pempheru
Mazu Ngakwamba (Mamin. 3 pamwenga kusikiya pasi)
CHUMA CHAKUTULIYA M’MAZU NGAKU CHIUTA
“Mukondwengi ndi Ntchitu yo Mugwira”: (Mamin. 10)
[Wonesani vidiyo ya Vo Vingatiwovya kuvwisa Buku la Wakutaula.]
Wak. 3:12, 13—Mukondwengi ndi ntchitu yo mugwira chifukwa ndi mphasu yakutuliya kwaku Chiuta (w15 2/1 4–6)
Wak. 4:6—Jani ndi maŵanaŵanu ngakwenere pa nkhani ya ntchitu (w15 2/1 6 ndimi 3-5)
-
Kufufuza Fundu Zakuzirwa za M’Bayibolu: (Mamin. 8)
Wak. 2:10, 11—Kumbi Solomoni wanguziŵa fundu wuli pa nkhani ya chuma? (w08-CN 4/15 22 ndimi 9-10)
Wak. 3:16, 17—Kumbi titenere kuviwona wuli vinthu vambula urunji vo vichitika mucharu? (w06-CN 11/1 14 ndimi 9)
Kumbi ndasambiranji vakukwaskana ndi Yehova pa kuŵerenga Bayibolu kwa sabata yinu?
Kumbi ndi fundu nizi zo ndasambira pa kuŵerenga Bayibolu kwa sabata yinu zo ndingagwirisiya ntchitu mu uteŵeti?
-
Kuŵerenga Bayibolu: (Mamin. 4 pamwenga kusikiya pasi) Wak. 1:1-18
KUSAZGIYAKU LUSU LIDU MU UTEŴETI
Ulendu Wakwamba: (Mamin. 2 pamwenga kusikiya pasi) wp16.6 nkhani ya papeji lakwamba—Musiliyeni kadi lakuziŵisa ŵanthu za JW.ORG.
Ulendu Wakuweliyaku: (Mamin. 4 pamwenga kusikiya pasi) wp16.6 nkhani ya papeji lakwamba—Ŵerengani malemba patabuleti pamwenga pafoni.
Sambiru la Bayibolu: (Mamin. 6 pamwenga kusikiya pasi) bh 22-23 ndimi 11-12—Mudaniyeni ku maunganu.
TICHITENGI VINTHU NGE AKHRISTU
“Kumbi Tingagwirisiya Wuli Ntchitu Buku la Kumbi Tingasambiranji m’Bayibolu?” (Mamin. 15) Nkhani yakukambisana. Pavuli paki wonesani vidiyo yo yilongo mupharazgi wasambira Bayibolu ndi munthu mwakugwirisiya ntchitu Fundu Yauneneska 4 papeji 115 mu buku la Kumbi Tingasambiranji m’Bayibolu?
Sambiru la Bayibolu la Mpingu: (Mamin. 30) ia mutu 11 ndimi 1 mpaka 11
Kambani Mwakudumuwa vo Tasambira Kweniso vo Tazamusambira Sabata Yamawa (Mamin. 3)
Sumu 2 ndi Pempheru


text:
INDONESIA
Ŵabali Ŵakovwirana mu Nyengo ya Suzgo
VINDINDINDI, kusefukira kwa maji, na vibala vyakotcha ivyo vikuphulika pasi vikukoma chomene ŵanthu ku Indonesia. Para vinthu vya nthena ivi vyachitika, Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakovwira mwaluŵiro awo ŵakhwaskika, chomenechomene ŵabali ŵawo ŵauzimu. Mwachiyelezgero, mu 2015 chindindindi chikuru chomene chikaphulika mu tawuni yikuru ya Gunungsitoli pa Chirwa cha Nias ku North Sumatra. Mipingo yapafupi na chirwa ichi, kweniso ofesi ya munthavi yikatumizga wovwiri mwaluŵiro ku chigaŵa icho chikakhwaskika na chindindindi. Mulaŵiliri wa dera na mwimiliri wa munthavi ŵakaluta pa ndege ku chirwa ichi kuti ŵakakhozge na kupembuzga ŵabali. Yuniman Harefa, uyo ni mulara pa chirwa cha Nias wakati: “Ŵanthu awo ŵakaŵa nase pafupi ŵakaŵa na wofi chomene. Kweni wovwiri waluŵiro wakufuma ku gulu la Yehova, ukatikhozga kuti tili tekha yayi.”


text:
Disembala 12-18
YESAYA 6-10
Sumu 116 na Lurombo
Mazgu Ghakwamba (Mamin. 3 panji kuchepera apa)
MAZGU GHA CHIUTA MBUSAMBAZI
“Mesiya Wakafiska Uchimi”: (Mamin. 10)
Yes 9:1, 2—Malemba ghakayowoyerathu za uteŵeti wake ku Galileya (w11 8/15 peji 10 ndime 13; ip-1-CN peji 124-126 ndime 13-17)
Yes 9:6—Malemba ghakati wazamuŵa na milimo yinandi (w14 2/15 peji 12 ndime 18; w07-CN 5/15 peji 6)
Yes 9:7—Apo wazamulamulira charu chapasi, kuzamuŵa mtende na urunji (ip-1-CN peji 132 ndime 28-29)
-
Ivyo Tasambira: (Mamin. 8)
Yes 7:3, 4—Chifukwa wuli Yehova wakaponoska Themba Ahazi ilo likaŵa liheni? (w07 3/1 peji 7 ndime 4)
Yes 8:1-4—Kasi uchimi uwu ukafiskika wuli? (it-1-E peji 1219; ip-1-CN peji 112 ndime 23-24)
Kasi ivyo nasambira pakuŵerenga Baibolo sabata iyi, vikunisambizga vichi za Yehova?
Kasi nasanga fundo wuli pakuŵerenga Baibolo sabata iyi izo ningakaphalirako ŵanthu pakupharazga?
-
Kuŵerenga Baibolo: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) Yes 7:1-17
PHARAZGANI MWALUSO
Paulendo wakwamba: (Mamin. 2 panji kuchepera apa) Mulongorani Wukani! Na. 6 pa chikopi
Ulendo wakuwelerako: (Mamin. 4 panji kuchepera apa) Mulongorani Wukani! Na. 6 pa chikopi
Sambiro la Baibolo: (Mamin. 6 panji kuchepera apa) lv peji 34 ndime 18. Musambizgani mwaluso.
UMOYO WACHIKHRISTU
Sumu 10
“Ndine pano. Nitumani!” (Yes 6:8): (Mamin. 15) Kudumbiskana. Woneskani vidiyo ya mutu wakuti Kukateŵera uko Kukukhumbikwira Ŵapharazgi Ŵanandi. .
Sambiro la Baibolo la Mpingo: (Mamin. 30) ia mutu 13 ndime 1-12
Weleranimo Ivyo Mwasambira na Kuyowoyapo Mwakudumura Ivyo Muzamusambira Sabata Yikwiza (Mamin. 3)
Sumu 150 na Lurombo
Kumbukani ichi: Mulizge sumu yiphya iyi kuti waliyose wategherezge dankha, kufuma apo, mpingo wose wimbe.


text:
MUTU 61
Yesu Wakachizga Msepuka Waviŵanda
MATEYU 17:14-20 MARIKO 9:14-29 LUKA 9:37-43
PAKAKHUMBIKWANGA CHIPULIKANO CHANKHONGONO KUTI ŴACHIZGE MSEPUKA WAVIŴANDA
Apo Yesu, Petrosi, Yakobe, na Yohane ŵakakhiranga phiri, ŵakakumana na wumba. Pakaŵa suzgo linyake. Ŵalembi ŵakawungilira ŵasambiri ndipo ŵakasuskananga nawo. Ŵanthu ŵakakondwa chomene kuwona Yesu ndipo ŵakachimbira kukakumana nayo. Yesu wakafumba kuti: “Kasi mukususkana nawo vichi?”—Mariko 9:16.
Mwanalume munyake uyo wakaŵa pakati pa wumba wura wakajikama panthazi pa Yesu, wakati: “Msambizgi, nangwiza na mwana wane msepuka kwa imwe chifukwa wali na mzimu uwo ukumutondeska kuyowoya. Para wamukora ukumuponya pasi, wakumokora mphovu na kuska mino ghake ndipo nkhongono zikumumalira. Nanguphalira ŵasambiri ŵinu kuti ŵawufumiske, kweni ŵangutondeka.”—Mariko 9:17, 18.
Panji ŵalembi ŵakanyozanga ŵasambiri chifukwa chakuti ŵakatondeka kuchizga msepuka. Yesu wakamuzgora dankha yayi dada wa msepuka mulwari yura. M’malo mwake, wakati ku wumba: “Imwe ŵa muwiro wambura chipulikano na wakubendera, kasi niŵenge namwe m’paka pawuli? Kasi nimuzizipizgiraninge m’paka pawuli?” Apa Yesu wakanenanga ŵalembi awo ŵakasuzganga ŵasambiri ŵake apo iyo kukaŵavya. Pamanyuma Yesu wakamba kuyowoya na dada wa msepuka yura. Wakati: “Zani nayo kuno kwa ine.”—Mateyu 17:17.
Apo msepuka wakasendeleranga kwa Yesu, chiŵanda icho chikaŵa mwa iyo chikamuponya pasi ndipo wakamba kuzilika. Msepuka wakamba kukulunthuka uku mphovu zili nyuku ku mulomo. Yesu wakafumba dada wa msepuka kuti: “Kasi ivi vikamba pawuli kumuchitikira?” Dada wakazgora kuti: “Kufuma pa wanichi, ndipo kanandi waka ukumuponya pa moto na mu maji wuwo kuti umukome.” Dada uyu wakaŵeyelera kuti: “Usange mungachitapo kanthu, mutichitire chitima na kutovwira.”—Mariko 9:21, 22.
Dada uyu wakasoŵa chakuchita, chifukwa ŵasambiri ŵa Yesu ŵakaŵa kuti ŵatondeka kale kumovwira. Pakuwona umo munthu uyu wakaŵeyeleranga, Yesu wakamukhozga, wakati: “Ukuti, ‘Usange mungachitapo kanthu?’ Vinthu vyose vingachitika kwa uyo wali na chipulikano.” Nyengo yeneyiyo, wiske wa mwana yura wakachemerezga, wakati: “Nili nacho chipulikano! Novwirani apo nkhupeleŵera chipulikano!”—Mariko 9:23, 24.
Yesu wakawona wumba ukuchimbilira kwa iyo. Maso gha wumba wose ghakaŵa kwa iyo. Yesu wakachenya chiŵanda, wakati: “Iwe mzimu wakutondeska kuyowoya na kupulika, nkhuti fumamo mwa iyo ndipo unganjirangaso mwa iyo chara!” Pakufumamo, chiŵanda chikamupangiska msepuka uyu kuchemerezga na kuzilika chomene. Kufuma apo, msepuka yura wakaleka kusunkhunyika. Pakuwona nthena, ŵanthu ŵanandi ŵakatenge: “Wafwa.” (Mariko 9:25, 26) Kweni Yesu wakamukora msepuka yura pa woko na kumuwuska ndipo “kufuma ora lenelira, msepuka wakachizgika.” (Mateyu 17:18) Apa ŵanthu ŵakwenera kuti ŵakazizwa chomene na ivyo Yesu wakachita.
Nyengo yinyake kumasinda, ŵasambiri ŵa Yesu ŵakafumiskanga viŵanda apo wakaŵatuma kukapharazga. Ntheura apo ŵakaŵa ŵekha mu nyumba, ŵasambiri ŵakafumba Yesu kuti: “Chifukwa wuli ise tangutondeka kuwufumiska?” Yesu wakaŵaphalira kuti ŵakatondeka chifukwa chakuti ŵakaŵavya chipulikano. Wakati kwa iwo: “Mzimu uwu ungafumiskika na chilichose chara kweni na lurombo pera.” (Mariko 9:28, 29) Kuti ŵafumiske chiŵanda chankhongono ichi, ŵasambiri ŵakakhumbikwiranga kuŵa na chipulikano chankhongono, na kulomba kwa Chiuta kuti waŵape nkhongono.
Paumaliro, Yesu wakati: “Nadi nkhumuphalirani, usange mungaŵa na chipulikano chikuru nga ni njere ya sinapi, muyowoyenge ku phiri ili, ‘Wukapo pano luta para,’ liwukengepo. Ndipo palije kanthu ako kaŵenge kambura machitiko kwa imwe.” (Mateyu 17:20) Chipulikano ntchankhongono chomene.
Nyengo zinyake masuzgo agho ghakutitondeska kuti titeŵetere makora Yehova ghangawoneka nga ni phiri. Tingawona nga ghangawukapo yayi. Kweni usange tili na chipulikano, tingamalana nagho masuzgo ghanthena agha nanga ghangawoneka ghakuru nga ni phiri.


text:
SAMBIRU 9
Pavuli Paki Angubala Mwana!
Abrahamu ndi Sara anguja vyaka vinandi kutuliya po angutoliyana. Angusiya nyumba yawu yamampha ku Uru ndipu ajanga muhema. Sara wadandawulanga cha chifukwa wagomezanga Yehova.
Sara wakhumbisisanga kuja ndi mwana ndipu wangukambiya Abrahamu kuti: ‘Asani muteŵeti wangu Hagara wangabala mwana, mwana yo wajengi nge wangu.’ Pati pajumpha nyengu, Hagara wangubala mwana munthurumi. Zina laki wenga Yishumaele.
Pati pajumpha vyaka vinandi, Abrahamu wati wafika vyaka 99 ndipuso Sara wati wafika vyaka 89, angulonde alendu atatu. Abrahamu wanguŵakambiya kuti apumuwi pachimiti ndipu wanguŵapasa chakurya. Kumbi uŵanaŵana kuti alendu ŵenaŵa ŵenga ayani? Ŵenga angelu! Yiwu angukambiya Abrahamu kuti: ‘Chaka chamawa, nyengu nge yinu, iwi ndi muwolu waku mwazamuja ndi mwana munthurumi.’ Pa nyengu iyi Sara wenga muhema ndipu wavwisiyanga. Iyu wanguseka ndipu wangulongoro mu mtima mwaki kuti: ‘Kumbi ndingaja ndi mwana, chinanga kuti nde wakukota?’
Chaka chakulondopu, Sara wangubala mwana munthurumi nge mo mungelu waku Yehova wangukambiya. Abrahamu wangudana mwana yo kuti Yisaki. Zina lenili ling’anamuwa, “Kuseka.”
Yisaki we pafupi kufika vyaka 5, Sara wanguwona kuti Yishumaele wasekanga Yisaki. Sara wakhumbanga kuvikiriya mwana waki ndipu wangukambiya Abrahamu kuti wadikisi Hagara ndi mwana waki Yishumaele. Pakwamba, Abrahamu wakhumbanga cha kuŵadikisa. Kweni Yehova wangukambiya Abrahamu kuti: ‘Vwiya vo Sara wakamba. Ndimuphweriyengi Yishumaele kweni layizgu langu lazamufiskikiya mwaku Yisaki.’
“Chifukwa cha chivwanu, Sara wangulonde nthazi ndipu wenga ndi nthumbu, . . . pakuti wanguwona kuti Mweniyo wangulayizga ngwakugomezgeka.”—Aheberi 11:11


text:
Sembi Yaku Yesu ndi “Mphasu Yakufikapu” Yakutuliya kwa Awusefwi
“Mphasu yeyosi yamampha ndi yakufikapu yituliya kwa . . . Awusefwi.”—YAK. 1:17.
1. Kumbi sembi yaku Yesu, yichitisa kuti tisaniyi vitumbiku nivi?
SEMBI yaku Yesu Khristu yikuchitisa kuti paje vitumbiku vinandi. Sembi iyi yitovya ŵana aku Adamu wosi wo atanja urunji kuti azije mu banja laku Chiuta. Sembi yaku Yesu yititiwovya kuti tizije ndi umoyu wamuyaya kweniso walikondwa. Chinanga kuti yitovya ŵanthu akuvwiya kuti azilonde vitumbiku kunthazi, yitovya so pa vinthu vinyaki. Chifukwa chakuti Yesu wenga wakunozgeka kufwa, wangulongo kuti Yehova ngwakwenere kulamuliya ndipu nkhani yeniyi njakukhumbika ukongwa mu chilengedu chosi.—Ŵah. 1:8, 9.
2. (a) Kumbi ndi fundu zakukhumbika nizi zo zisanirika mu pempheru laku Yesu? (Wonani chithuzi cho che pachanya.) (b) Kumbi tikambisanengenji munkhani iyi?
2 Kwati kwaja vyaka pafupifupi viŵi kuti Yesu wafwi ndi kupereka umoyu waki sembi, wangusambiza akusambira ŵaki kuti apempherengi kuti: “Awusefwi akuchanya, zina linu litoweseki. Ufumu winu uzi. Khumbu linu lichitiki, kuchanya kweniso pacharu chapasi.” (Mat. 6:9, 10) Kulongo kuti tiwonga sembi yaku Yesu, tiyeni tikambisani mo sembi yeniyi yigwiriya ntchitu pa kutoweseka kwa zina laku Chiuta, kulamuliya kwa Ufumu waki ndipuso kufiskika kwa khumbu laki.
“ZINA LINU LITOWESEKI”
3. Kumbi zina lakuti Yehova lilongonji, nanga Satana wangulipusikiya wuli zina lakupaturika lenili?
3 Chinthu chakwamba cho Yesu wangukamba mu pempheru laki, chenga kutoweseka kwa zina laku Chiuta. Zina lakuti Yehova, lilongo ukulu wa ulamuliru waki, nthazi zaki ndipuso kuti ndi mutuŵa. Nyengu yinyaki Yesu wachipemphera wangukamba Yehova kuti, “Ada Atuŵa.” (Yoh. 17:11) Chifukwa chakuti Yehova ndi mutuŵa, fundu ndi marangu ngaki vituŵa. Chinanga kuti ve viyo, mumunda wa mu Edene, Satana wangususka mwauryarya kuti Chiuta ngwakwenere kupasa ŵanthu marangu ngakuti ayendiyengi. Satana wangupusikiya zina lakupaturika laku Chiuta chifukwa wangukamba boza lakukwaskana ndi Yehova.—Chiy. 3:1-5.
4. Kumbi Yesu wanguwovya wuli kuti zina laku Chiuta litoweseki?
4 Yesu waliyanjanga ukongwa zina laku Chiuta. (Yoh. 17:25, 26) Iyu wanguwovya kuti zina laku Chiuta litoweseki. (Ŵerengani Sumu 40:8-10.) Chifukwa chakuti wangugomezeka pacharu chapasi, wangulongo kuti Yehova wanguchita umampha kujalikisa marangu ngakuti ŵanthu alondongi ndipuso wenga wakwenere kuchita viyo. Yesu wangulutiriza kuja wakugomezeka kwa Awisi akuchanya chinanga kuti Satana wanguchitisa kuti wafwi nyifwa yakuŵaŵa ukongwa. Kugomezeka kwaku Yesu kungulongo kuti munthu wambula ubudi wangalutiriza kuja wakugomezeka ku fundu zaku Chiuta.
5. Kumbi tingawovya wuli kuti zina laku Chiuta litoweseki?
5 Kumbi tingalongo wuli kuti titanja zina laku Chiuta? Tingalongo mu vo tichita. Yehova wakhumba kuti tijengi atuŵa. (Ŵerengani 1 Petro 1:15, 16.) Ivi ving’anamuwa kuti tisopengi Yehova pe kweniso timuvwiyengi ndi mtima wosi. Chinanga mpha nyengu yo titombozgeka, tiyesesengi ndi mtima wosi kuchita vinthu mwakukoliyana ndi fundu zaki za urunji kweniso marangu ngaki. Asani tichita vinthu mwa urunji, ukweru widu uŵala ndipu venivi vichitisa kuti zina laku Chiuta likankhusiki. (Mat. 5:14-16) Nge ŵanthu a mijalidu yamampha, vo tichita vilongo kuti marangu ngaku Yehova ngamampha ndipu vo Satana wangukamba, vaboza. Chifukwa ndisi akubuda, tosi tinangisa kweni tilapa kutuliya pasi pa mtima ndipu tichita so cha vinthu vo vileka kutumbika Yehova.—Yer. 14:7.
6. Ntchifukwa wuli Yehova watitiwona nge arunji chinanga kuti te akubuda?
6 Ŵanthu wo ŵe ndi chivwanu, Yehova watiŵagowoke maubudi ngawu kuziya mu sembi yaku Khristu. Iyu wazomereza ŵanthu wo atijipereka kwaku iyu kuti amusopengi. Yehova wakamba Akhristu akusankhika kuti mbarunji ndipu watiŵawona nge ŵana ŵaki penipo “a mbereri zinyaki” watiŵawona nge mabwezi ngaki. (Yoh. 10:16; Ŵar. 5:1, 2; Yak. 2:21-25) Mwaviyo, chinanga ndi sonu, sembi yaku Yesu yichitisa kuti Awusefwi akuchanya atiwonengi kuti ndisi arunji kweniso yichitisa kuti tiwovyengi kutowesa zina lawu.
“UFUMU WINU UZI”
7. Kumbi ndi vitumbiku nivi vo tazamulonde mu Ufumu waku Chiuta chifukwa cha sembi yaku Yesu?
7 Chachiŵi, Yesu wangupempha Chiuta kuti: “Ufumu winu uzi.” Kumbi sembi yaku Yesu yikoliyana wuli ndi Ufumu waku Chiuta? Sembi yaku Yesu yachitisa kuti ŵanthu 144,000 akateŵete limoza ndi Khristu kuchanya nge mafumu ndipuso asembi. (Chiv. 5:9, 10; 14:1) Yesu ndi wo wamulamuliya nawu wo apanga Ufumu waku Chiuta, azamuwovya ŵanthu akuvwiya kuti aziyanduwi ndi sembi yaku Yesu kwa vyaka 1,000. Charu chazamusintha kuja paradayisu, kamana ndi kamana ŵanthu wosi akugomezeka azamuja ambula ubudi ndipu chigaŵa cha kuchanya ndi cha pacharu chapasi cha banja laku Chiuta vazamukoliyana. (Chiv. 5:13; 20:6) Yesu wazamuphwanya mutu wa njoka ndi kumalisa masuzgu ngosi ngo ngalipu chifukwa cha kugaluka kwaku Satana.—Chiy. 3:15.
8. (a) Kumbi Yesu wanguŵawovya wuli akusambira ŵaki kuziŵa kuti Ufumu waku Chiuta ngwakukhumbika? (b) Kumbi tilongo wuli kuti titovya Ufumu mazuŵa nganu?
8 Yesu we pacharu chapasi, wangovya akusambira ŵaki kuziŵa kuti Ufumu waku Chiuta ngwakukhumbika. Wati wabatizika, wangupharazga “uthenga wamampha wa Ufumu waku Chiuta” muvigaŵa vinandi. (Luka 4:43) Yesu we pafupi kuluta kuchanya, wangukambiya akusambira ŵaki kuti achitiyi ukaboni zaku iyu ‘mpaka kukumaliya kwa charu.’ (Mac. 1:6-8) Kuziya mu ntchitu yakupharazga uthenga wa Ufumu, ŵanthu pacharu chosi atingi ajengi ndi mwaŵi wakuziŵa sembi yaku Yesu ndi kuzomera kuti Ufumu waku Chiuta uŵalamuliyi. Mazuŵa nganu, tilongo kuti titovya Ufumu asani tipharazga uthenga wamampha pacharu chosi ndi abali aku Yesu.—Mat. 24:14; 25:40.
“KHUMBU LINU LICHITIKI”
9. Ntchifukwa wuli tigomeza kuti Yehova wazamufiska vo wakhumba kuchitiya ŵanthu?
9 Kumbi Yesu wang’anamuwanganji po wangukamba kuti: “Khumbu linu lichitiki”? Yehova ndi Mulengi ndipu asani wakamba kuti chinthu chinyaki chichitikengi, vija nge kuti chachitika kali. (Yes. 55:11) Iyu wazomerezengi cha kuti vo wakhumbanga kuchitiya ŵanthu, vitondeki chifukwa cha kugaluka kwaku Satana. Kwambiya pakwamba, Yehova wakhumbanga kuti charu chapasi chizazi ndi ŵana ambula ubudi aku Adamu ndi Eva. (Chiy. 1:28) Asani Adamu ndi Eva angufwa kwambula ŵana, khumbu laku Chiuta lakuti charu chizazi ndi ŵana ŵawu latingi lifiskikengi cha. Ndichu chifukwa chaki Yehova wanguzomereza kuti Adamu ndi Eva aje ndi ŵana chinanga kuti angubuda. Kuziya mu sembi yaku Yesu, Chiuta walayizga wosi wo ŵe ndi chivwanu kuti azamuja ambula ubudi ndipuso azamulonde umoyu wamuyaya. Yehova watanja ŵanthu ndipu wakhumba kuti ŵanthu wosi akuvwiya azije ndi umoyu nge mo iyu wakhumbiyanga pakwamba.
10. Kumbi sembi yaku Yesu yitiŵawovya wuli ŵanthu wo akufwa?
10 Ntchinthu wuli cho chazamuchitikiya ŵanthu mabiliyoni wo akufwa, wo ŵengavi mwaŵi wakuziŵa Yehova kweniso kumuteŵete? Sembi yaku Yesu yazamuchitisa kuti akufwa aziyuki. Awusefwi akuchanya azakuŵayuska ndipu azakuŵapasa mwaŵi kuti azisambiri vo Chiuta wakhumba ndi kuzija ndi umoyu wamuyaya. (Mac. 24:15) Yehova wakhumba cha kuti ŵanthu afwengi. Nge Mweneku wa umoyu, iyu waja Wisi waku weyosi yo wayuskika. (Sumu 36:9) Mwaviyo, mphakwenere kuti Yesu watisambizi kupemphera kuti: “Awusefwi akuchanya.” (Mat. 6:9) Yehova wakupasaku Yesu udindu ukulu wakuyuska akufwa. (Yoh. 6:40, 44) Muparadayisu, iyu wazamufiska udindu waki nge “chiyuka ndi umoyu.”—Yoh. 11:25.
11. Kumbi Chiuta wakhumba kuziwuchitiyanji “mzinda ukulu” wa ŵanthu?
11 Yehova watiŵachitiya vinthu vamampha ŵanthu wosi. Yesu wangukamba kuti: “Weyosi yo wachita khumbu laku Chiuta, mweniyo ndiyu mubali wangu, mzichi wangu ndipuso ama ŵangu.” (Marko 3:35) Chiuta wakhumba kuti “mzinda ukulu” wa ŵanthu ambula kuŵerengeka akutuliya mumitundu, mafuku ndi vineneru vakupambanapambana amusopengi. Wo avwana mu sembi yaku Khristu ndipuso achita khumbu laku Chiuta, angaja mugulu la ŵanthu wo adaniliza kuti: “Tasaniya utaski kutuliya kwaku Chiuta yo waja pa mpandu wa ufumu ndi kwa Mwana wa Mbereri.”—Chiv. 7:9, 10.
12. Kumbi vo Yesu wangukamba mu pempheru laki, vilongo kuti Yehova wakhumba kuŵachitiyanji ŵanthu akuvwiya?
12 Vo Yesu wakukamba mu pempheru laki, vilongo vo Yehova wakhumba kuchitiya ŵanthu akuvwiya. Mwakukoliyana ndi pempheru lenili, tikhumbika kuyesesa kutowesa zina laku Chiuta kweniso kulitumbika. (Yes. 8:13) Zina lakuti Yesu ling’anamuwa kuti “Yehova ndi Mutaski.” Kutaskika kwidu kuziya mu sembi yaku Yesu, kuchitisa kuti zina laku Chiuta litumbikiki kweniso likankhusiki. Chiuta wazamugwirisiya ntchitu Ufumu waki kuti ŵanthu akuvwiya azilonde vitumbiku chifukwa cha sembi yaku Yesu. Mbuneneska kuti pempheru laku Yesu lititisimikiziya kuti palivi cho chingatondekesa Chiuta kufiska khumbu laki.—Sumu 135:6; Yes. 46:9, 10.
MULONGONGI KUTI MUWONGA SEMBI YAKU YESU
13. Kumbi asani tabatizika tilongonji?
13 Asani tajipatuliya kwaku Yehova ndipuso kubatizika chifukwa chakuti te ndi chivwanu mu sembi yaku Yesu, tilongo kuti tiwonga sembi yaku Yesu. Kubatizika kwidu kulongo kuti “te aku Yehova.” (Ŵar. 14:8) Asani tabatizika, tipempha Chiuta kuti watipasi njuŵi yamampha. (1 Pet. 3:21) Yehova wamuka pemphu lenili mwakugwirisiya ntchitu ndopa zaku Khristu kuti zititowesi. Mwaviyo, tigomeza ndi mtima wosi kuti wazakutipasa vo wakutilayizga.—Ŵar. 8:32.
14. Ntchifukwa wuli Chiuta watitilamula kuti tiyanjengi ŵanthu?
14 Kumbi ndi nthowa yinyaki niyi yo tilongole kuti tiwonga sembi yaku Yesu? Yehova wachita vinthu vosi chifukwa cha chanju. Mwaviyo, wakhumba kuti wosi wo atimusopa ajengi ndi jalidu la chanju. (1 Yoh. 4:8-11) Asani titanja ŵanthu, tilongo kuti tikhumba kuja “ŵana ŵa Awusefwi akuchanya.” (Mat. 5:43-48) Dangu lakwamba ndakuti tiyanjengi Yehova ndipu lachiŵi, tiyanjengi anyidu. (Mat. 22:37-40) Nthowa yimoza yo tilongole kuti titanja ŵanthu, nkhuvwiya dangu lo Chiuta wakutipasa lakuti tiŵapharazgiyengi uthenga wamampha wa Ufumu waki. Asani titiŵayanja, tilongo unkhankhu waku Chiuta. Kukamba uneneska, asani tivwiya dangu lakuti tiyanjengi anyidu, ukongwa abali ndi azichi ndikuti titanja Chiuta ‘mwakufikapu.’—1 Yoh. 4:12, 20.
SEMBI YAKU YESU YITOVYA KUTI YEHOVA WATISISIPUWENGI
15. (a) Kumbi ndi vitumbiku wuli vo Yehova watitipasa sonu? (b) Kumbi tilindiza vitumbiku wuli kunthazi?
15 Chiuta watitigowoke maubudi ngidu asani tivwana mu sembi yaku Yesu. Mazu ngaku Chiuta ngatitisimikiziya kuti maubudi ngidu “ngangasisitika.” (Ŵerengani Machitidu 3:19-21.) Nge mo tawone kukwambiriya kwa nkhani iyi, sembi yaku Yesu yikuchitisa kuti Yehova waguli Akhristu akusankhika kuti aje ŵana ŵaki. (Ŵar. 8:15-17) Penipo kwaku isi “a mbereri zinyaki” ve nge kuti Yehova watigula ndipu we ndi kalata ya ukaboni yo pe mazina ngidu. Asani tazija ambula ubudi ndipuso tazipona pa kuyeseka kwakumaliya, tingakamba kuti Yehova wazamukondwa kusayina kalata ya mazina ngidu kuti sonu te ŵana ŵaki akwanjiŵa a pacharu chapasi. (Ŵar. 8: 20, 21; Chiv. 20:7-9) Yehova wazakuŵayanja ŵana ŵaki mpaka muyaya. Vitumbiku vo tazamulonde chifukwa cha sembi yaku Yesu, vazamuŵaku mpaka muyaya. (Ŵah. 9:12) Mphasu yeniyi yazamusukuluka cha. Palivi munthu pamwenga ulamuliru wo wazakutilonda mphasu yeniyi.
16. Kumbi sembi yaku Yesu yititifwatuwa wuli?
16 Palivi cho Satana wangachita kuti watondekesi ŵanthu wo alapa ndi mtima wosi kuti azije mu banja laku Yehova. Yesu wanguza pacharu chapasi ndipu wangufwa “kamoza pe kwa nyengu yosi.” Mwaviyo, sembi yaku Yesu yikuperekeka kwamuyaya. (Ŵah. 9:24-26) Sembi yeniyi, yifufuta maubudi ngosi ngo tikuhara kutuliya kwaku Adamu. Tiwonga sembi yaku Khristu chifukwa tikufwatulika ku ukapolu wa charu ichi cho chilamulika ndi Satana ndipu tiwopa nyifwa cha.—Ŵah. 2:14, 15.
17. Kumbi mutuvwa wuli kuziŵa kuti Yehova watikuyanjani?
17 Tikayika cha kuti Chiuta wazamufiska vo wakulayizga. Nge mo marangu ngaki nga mu chilengedu ngatondeke cha kugwira ntchitu yaki, Yehova nayu wangatondeka cha kuzitipasa vo wakutilayizga. Iyu wasintha cha. (Mal. 3:6) Yehova wakutipasa umoyu pe cha kweni wakutipasa so vinthu vinandi. Iyu watitiyanja. Bayibolu likamba kuti: “Taziŵa ndipuso tigomeza kuti Chiuta watitiyanja. Chiuta ntchanju.” (1 Yoh. 4:16) Charu chosi chazamuja paradayisu wakukondwesa ndipu weyosi wazamulongo chanju cho Chiuta wenachu. Mwaviyo, mwakukoliyana ndi ateŵeti akugomezeka aku Chiuta wo ŵe kuchanya, tiyeni tikambi kuti: “Thamiku ndi unkhankhu, zeru ndi kuwonga kweniso ulemu ndi nthazi viluti kwaku Chiuta mpaka muyaya. Ameni.”—Chiv. 7:12.


text:
Nchifukwa Wuli Akaboni aku Yehova Apharazga Kunyumba ndi Nyumba?
Yesu wangukambiya akusambira waki kuti ‘
akasambizi [ŵanthu] amitundu yosi.’ (Mateyu 28:19, 20) Yesu wachituma akusambira waki wanguŵakambiya kuti alutengi kunyumba za ŵanthu kuchiŵapharazgiya. (Mateyu 10:7, 11-13) Yesu wati wafwa, Akhristu a m’nyengu ya akutumika angulutirizga kupharazga “
pakweru ndi kunyumba ndi nyumba.” (Machitidu 5:42; 20:20) Nasi titezga Akhristu ŵenaŵa ndipu tiwona kuti kuluta kunyumba, ndi nyumba ndi nthowa yamampha yakupharazgiya ŵanthu.


text:
Category: Health
Cholera kufupi na Edingeni ku Mzimba
Medson BandaJan 13, 2018
Nthenda ya bukuzi na pamtima yanjila ku Edingeni mphaka na Zambia. Nthenda iyi yikwenela kuti yafumila ku chalo cha Zambia ndipo pakuti balikupakana mphaka ndicho...
Malo gha cholera bakanizga kuyako
Njakwa ZapataliJan 08, 2018
Chalo cha Zambia chati nthenda ya cholera yikukhumbikwa mata pa jani kuti waliyose wakhale wakumanyamanya. Wupu wakuwona vya umoyo ku chalo ichi wati sabata yino...
Malawi waphala UK pa mino ghambula vigumu
Perk BrownJan 07, 2018
Bana bithu basukulu muno mu Malawi bana mino ghawemi kweneso ghankhongono kujumpha bana awo bakukhala ku chalo cha United Kingdom. Pali kafukufuku munyake uyo wapangika...
Nthenda ya bukuzi na pamtima yakomapo banthu banayi
Perk BrownJan 04, 2018
Nthenda ya bukuzi na pamtima yikoneka kuti boma labikapo zelu kuti yileke kwandana mu vigaba vinandi mwakuti bayamba kugabizga mankhwala gha ufu ghakuti banthu...


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti | MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Yonatani wathereska ŵanthu pa Mikimashi (1-14)
-
Chiuta wathereska ŵalwani ŵa Israyeli (15-23)
-
Sauli wachimbilira kuchita chilapo (24-46)
-
Nkhondo izo Sauli wakarwa; mbumba yake (47-52)
14 Zuŵa linyake, Yonatani+ mwana wa Sauli wakayowoya na muteŵeti wakuyegha vilwero vyake kuti: “Zanga, tiye tambukire ku msasa wa Ŵafilisiti ku sirya lira.” Kweni awiske wakaŵaphalira yayi.
2 Sauli wakakhala kuwaro kwa Gibeya + musi mwa khuni la rimoni mu Migironi. Wakaŵa na ŵanthu pafupifupi 600.+
3 (Ahiya mwana wa Ahitubu,+ mukuru wa Ikabodi,+ mwana wa Finehasi,+ mwana wa Eli,+ wasembe wa Yehova ku Shilo,+ wakayegha efodi.)+ Ŵanthu ŵakamanya yayi kuti Yonatani wafumapo.
4 Sono pakati pa majambuko agho Yonatani wakakhumbanga kwambukapo kukafika ku msasa wa Ŵafilisiti pakaŵa majalawe ghaŵiri ghakuwoneka nga ni mino, limoza kulwande ili ndipo linyake kulwande linyake. Limoza zina lake likaŵa Bozezi ndipo linyake zina lake likaŵa Sene.
5 Jalawe limoza likaŵa nga ni mzati kumpoto kulazga ku Mikimashi, ndipo linyake likaŵa kumwera kulazga ku Geba.+
6 Ntheura Yonatani wakati kwa wakuyegha vilwero: “Zanga, tiye tambukire ku msasa wa ŵanthu ŵambura kukotoleka aŵa.+ Panyake Yehova watovwirenge, pakuti palije chakutondeska Yehova kuponoska na ŵanthu ŵanandi panji ŵachoko.”+
7 Wakuyegha vilwero wakati: “Chitani chose icho mtima winu wamutumani kuchita. Lazgirani kulikose uko mukukhumba ndipo ine nimulondezganinge kulikose uko mtima winu wamuchiskirani.”
8 Penepapo Yonatani wakati: “Tambukirenge ku ŵanthu aŵa na kujivumbura kwa iwo.
9 Usange ŵamuti kwa ise: ‘Yimilirani penepapo m’paka tize kwa imwe!’ tikayimilire apo tamuŵa, kuyako chara kwa iwo.
10 Kweni usange ŵamuti: ‘Zani murwe nase!’ tamukwera, chifukwa Yehova wamuŵapeleka mu woko lithu. Ichi ndicho chamuŵa chimanyikwiro chithu.”+
11 Wose ŵaŵiri ŵakajivumbura ku msasa wa Ŵafilisiti. Ŵafilisiti ŵakati: “Wonani Ŵahebere ŵakufuma mu makululu umo ŵakabisama.”+
12 Ntheura ŵanthu mu msasa ŵakati kwa Yonatani na wakuyegha vilwero: “Kwelerani kuno, timusambizganiko mahara!”+ Nyengo yeneyiyo, Yonatani wakati kwa wakuyegha vilwero: “Nilondezga, pakuti Yehova waŵapelekenge mu woko la Israyeli.”+
13 Yonatani wakakwera kuchita kubama, ndipo wakuyegha vilwero wakizanga mumasinda. Ŵafilisiti ŵakamba kuwa pamaso pa Yonatani, ndipo wakuyegha vilwero wakaŵakomanga kumasinda kwake.
14 Pakuwukira kwakwamba, Yonatani na wakuyegha vilwero ŵakakoma ŵanalume pafupifupi 20 pa mtunda wa hafu ya ekara ya munda.
15 Chitenthe chikawira msasa na ŵanthu wose awo ŵakaŵamo. Ŵanthu ŵakuwukira+ nawo ŵakatenthema. Penepapo charu chikandindima, ndipo wofi wakufuma kwa Chiuta ukaŵawira.
16 Ŵalinda ŵa Sauli mu Gibeya+ wa Benjamini ŵakawona kuti ŵanthu ŵali ng’ondo, kosekose.+
17 Sauli wakati ku ŵanthu awo wakaŵa nawo: “Pendani ŵanthu, wonani uyo wafumapo pano.” Ŵakati ŵapenda, ŵakasanga kuti Yonatani na wakuyegha vilwero vyake pakaŵavya.
18 Sono Sauli wakati kwa Ahiya:+ “Zanalo pafupi Likasa la Chiuta waunenesko.” (Pakuti Likasa la Chiuta waunenesko likaŵa na Ŵaisrayeli pa nyengo yira.)
19 Apo Sauli wakayowoyanga na wasembe, kapomezi kakakulirakulira mu msasa wa Ŵafilisiti. Penepapo Sauli wakati kwa wasembe: “Leka dankha ivyo ukuchita.”
20 Ntheura Sauli na ŵanthu wose awo ŵakaŵa nayo ŵakawungana na kuluta ku nkhondo. Kura, ŵakasanga Ŵafilisiti ŵakugwazana ŵekhaŵekha na malupanga. Chitimbaheti chikaŵa chikuru chomene.
21 Ŵahebere, awo pakwamba ŵakaŵa ku chigaŵa cha Ŵafilisiti ndipo ŵakiza ku msasa wa Ŵafilisiti, ŵakalutanga kwa Israyeli, kwa Sauli na Yonatani.
22 Ŵanthu wose ŵa Israyeli awo ŵakabisama+ mu chigaŵa cha mapiri cha Efurayimu ŵakati ŵapulika kuti Ŵafilisiti ŵachimbira, nawo ŵakanjirapo na kwamba kuŵaskera pa nkhondo.
23 Pa zuŵa lira,+ Yehova wakaponoska Israyeli, ndipo nkhondo yikafika m’paka ku Beti-aveni.+
24 Kweni ŵanthu ŵa kwa Israyeli ŵakalombotoka chomene zuŵa lira, pakuti Sauli wakaŵika chilapo ichi pa ŵanthu: “Watembeke munthu uyo wakurya chakurya chilichose pambere mise yindafike m’paka niwezgere dankha nduzga pa ŵalwani ŵane.” Ntheura pakaŵavya munthu uyo wakarya chakurya.+
25 Ŵanthu wose ŵakafika ku nkhorongo, uko kukaŵa uchi pasi.
26 Ŵanthu ŵakati ŵafika mu nkhorongo, ŵakasanga uchi ukunthonya, kweni pakaŵavya uyo wakaŵikapo woko lake ku mulomo wake, chifukwa ŵakawopanga chilapo chira.
27 Kweni Yonatani wakapulika yayi kuti awiske ŵaŵika chilapo pa ŵanthu,+ ntheura wakanyoloska nthonga iyo yikaŵa mu woko lake na kujonkha ku chisa cha uchi. Wakati wawezgera woko ku mulomo wake na kumyangako, maso ghake ghakangweluka.
28 Penepapo yumoza wa ŵanthu wakati: “Awuso ŵaŵika chilapo chakofya pa ŵanthu, ŵati: ‘Watembeke munthu uyo wakurya chakurya muhanya uno.’+ Lekani ŵanthu ŵavuka chomene.”
29 Kweni Yonatani wakati: “Adada ŵakhizgira suzgo yikuru pa charu. Wonani umo maso ghane ghangwelukira chifukwa chakuti namyangapo kauchi kadoko waka.
30 Vinthu mphanyi vyanguŵa makora chomene kuŵenge kuti muhanya uno ŵanthu ŵangurya mwakufwasa+ vinthu vya ŵalwani ŵawo ivyo ŵasanga. Apo ndipo mphanyi Ŵafilisiti ŵakomeka ŵanandi chomene.”
31 Pa zuŵa lira, ŵakatimba Ŵafilisiti kwamba ku Mikimashi m’paka ku Ayijaloni,+ ndipo ŵanthu ŵakavuka chomene.
32 Ntheura ŵanthu ŵakamba kuchimbilira ku vyakupoka, ndipo ŵakatora mberere, ng’ombe, na matholi, ŵakavikomera penepara. Ŵakarya nyama na ndopa wuwo.+
33 Sauli wakaphalirika kuti: “Wonani, ŵanthu ŵakunangira Yehova, ŵakurya nyama na ndopa wuwo.”+ Iyo wakati: “Mwachita mwambura kugomezgeka. Kunkhuzgirani chilibwe chikuru kwa ine mwaluŵiro.”
34 Pamanyuma, Sauli wakati: “Chimbilirani ku ŵanthu, muŵaphalire kuti: ‘Waliyose wize na ng’ombe na mberere yake, ŵazikomere pano na kurya. Munganangiranga Yehova chara pakurya nyama na ndopa wuwo.’”+ Ntheura waliyose wa iwo wakiza na ng’ombe yake usiku wura na kuyikomera penepara.
35 Sauli wakazengera Yehova jotchero.+ Ili likaŵa jotchero lakwamba ilo wakazengera Yehova.
36 Pamanyuma Sauli wakati: “Tiyeni tikhilire ku Ŵafilisiti usiku, ndipo tikaŵatimbe na kuŵapoka vinthu m’paka mulenji. Tilekengepo wamoyo nanga njumoza chara.” Iwo ŵakati: “Chitani chilichose icho ntchiwemi mu maso ghinu.” Penepapo wasembe wakati: “Tiyeni, tisendelere kwa Chiuta waunenesko pano.”+
37 Sauli wakafumba Chiuta kuti: “Kasi nikhilire ku Ŵafilisiti?+ Kasi muŵapelekenge mu woko la Israyeli?” Kweni Chiuta wakamuzgora yayi zuŵa lira.
38 Ntheura Sauli wakati: “Zani kuno, mose imwe ŵalongozgi ŵa ŵanthu, sandani mumanye kwananga uko kwachitika muhanya uno.
39 Pakuti nadi, Yehova wamoyo, uyo wakathaska Israyeli, nanga kungaŵa kuti uyo wananga ni mwana wane Yonatani, wafwenge nadi.” Pakaŵavya munthu uyo wakamuzgora.
40 Penepapo wakati kwa Israyeli yose: “Muŵenge ku chigaŵa chimoza, ine na mwana wane Yonatani tiŵenge ku chigaŵa chinyake.” Ŵanthu ŵakati kwa Sauli: “Chitani chilichose icho ntchiwemi mu maso ghinu.”
41 Sauli wakati kwa Yehova: “Mwe Chiuta wa Israyeli, zgorani mu Tumimu.”+ Ntheura Yonatani na Sauli ŵakasoleka, ŵanthu ŵakafwatuka.
42 Sauli wakati: “Ponyani mphenduzga,+ timanye kuti ni nju pakati pa ine na mwana wane Yonatani.” Yonatani wakasoleka.
43 Sauli wakati kwa Yonatani: “Niphalira, wachitachi?” Yonatani wakamuphalira kuti: “Nangumyangapo kauchi kadoko waka ku songo ya ndodo iyo yili mu woko lane.+ Sono nili pano. Nili wakunozgeka kufwa.”
44 Sauli wakati: “Chiuta wachite ntheura na kusazgirapo usange ufwenge yayi, Yonatani.”+
45 Kweni ŵanthu ŵakati kwa Sauli: “Kasi Yonatani wafwenge nadi, munthu uyo wakhizgira chiponosko chikuru+ ichi pa Israyeli? Ichi chingachitika yayi. Nadi pano Yehova wamoyo, nanga nkhasisi kake kamoza pera kangawanga pasi chara. Pakuti ivyo wachita muhanya uno wamovwira ni Chiuta.”+ Ntheura ŵanthu ŵakathaska Yonatani, wakafwa chara.
46 Sauli wakaleka kuskera Ŵafilisiti, ndipo Ŵafilisiti ŵakaluta ku chigaŵa chawo.
47 Sauli wakakhozga uthemba pa Israyeli, ndipo wakarwa na ŵalwani ŵake wose kosekose, Ŵamowabu,+ Ŵaamoni,+ Ŵaedomu,+ mathemba gha Zoba,+ na Ŵafilisiti.+ Kose uko wakalutanga wakaŵathereskanga.
48 Wakarwa mwachikanga na kuthereska Ŵaamaleki+ na kuthaska Israyeli mu woko la awo ŵakaŵaphanganga vinthu.
49 Ŵana ŵanalume ŵa Sauli ŵakaŵa Yonatani, Ishivi, na Maliki-shuwa.+ Wakaŵa na ŵana ŵasungwana ŵaŵiri, mulara wakaŵa Merabu+ ndipo muchoko wakaŵa Mikala.+
50 Muwoli wa Sauli wakaŵa Ahinowamu mwana wa Ahimazi. Mulongozgi wa ŵankhondo ŵake wakaŵa Abineri+ mwana wa Neri, wiske mulara wa Sauli.
51 Kishi+ wakaŵa wiske wa Sauli, ndipo Neri+ wiske wa Abineri wakaŵa mwana wa Abiyeli.
52 Mu mazuŵa ghose gha Sauli,+ pakaŵa nkhondo yakofya na Ŵafilisiti. Para Sauli wawona mwanalume wankhongono na wachikanga, wakamulembanga kuŵa msilikari wake.+
Tumizgani
Tumizgani
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
1 Samuyeli 14
Chitumbuka
Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg