text:
“Ufumu Winu Wize”—Kweni Kasi Wizenge Pawuli?
“Para mukuwona vinthu vyose ivi, manyani kuti wali pafupi pa milyango.”—MAT. 24:33.
1, 2. (a) Cifukwa wuli taŵanthu tingatondeka kulaŵiska vinthu vinyake? (b) Kasi tikumanya vici vyakukhwaskana na Ufumu wa Ciuta?
KANANDI ŵanthu awo ŵakuŵapo para ngozi yikucitika, ŵakuyowoya vinthu vyakupambana. Ntheura pera, nyengo zinyake munthu wakukumbuka mazgu ghose yayi agho adokotala ŵanguyowoya apo ŵamulemberanga munkhwala. Panji muli kuwonapo munthu wakupenja makiyi uku ghali mu mawoko ghake panji magilasi ghake gha maso uku wavwara. Kuyana na umo madokotala ghakuyowoyera, uwu mbucibulumutira uwo ukucitika cifukwa cakuti munthu waŵika mahara pa cinthu cinyake. Iyo wangatondeka kulaŵiska cinthu cinyake panji wangaluwa cinthu ico. Ndimo wongo withu uliri.
2 Mazuŵa ghano, ŵanthu ŵanandi ŵali na ucibulumutira wanthena uwu pa nkhani ya vinthu ivyo vikucitika mu caru. Ŵakuzomera kuti vinthu vyasintha comene kwambira waka mu 1914, kweni ŵakumanya yayi ng’anamuro lake. Ise pakuŵa ŵasambiri ŵa Baibolo, tikumanya kuti Ufumu wa Ciuta ukiza mu 1914 apo Yesu wakimikikira kuŵa Themba kucanya. Ndipouli, tikumanya kuti pali vinthu vinandi vyakuti vicitike kuti lurombo lwithu lwakuti: “Ufumu winu wize. Khumbo linu licitike, umo kuliri kucanya, ntheura pera pa caru capasi” luzgoreke. (Mat. 6:10) Para mgonezi uheni uwu wamara lurombo lwithu luzamuzgoreka lose. Para ivi vyacitika, khumbo la Ciuta lizamucitika pano pasi nga umo kuliri kucanya.
3. Ni mwaŵi wuli uwo tili nawo cifukwa ca kusambira Mazgu gha Ciuta?
3 Cifukwa cakuti tikusambira Mazgu gha Ciuta nyengo zose, tikuwona kuti ucimi ukufiskika pa nyengo yasono. Ivi vikupambana comene na umo vinthu viliri ku ŵanthu ŵanji. Ŵakutangwanika comene na milimo yawo mwakuti ŵakusulako ukaboni wakuwoneka makora wakuti Khristu wali kwamba kuwusa mu 1914 ndipo sonosono apa wizenge na ceruzgo ca Ciuta. Ndipouli, ghanaghanirani fumbo ili: Usange mwateŵetera Ciuta kwa vyaka vinandi, kasi mucali kusimikizga kuti vinthu ivyo vikucitika mazuŵa ghano vikufiska ucimi? Nanga ni para mwazgoka Kaboni sonosono, kasi mukuŵika mahara pa vinthu wuli? Vilije kanthu kuti tazgora wuli mafumbo agha, kweni tiyeni tiwone vifukwa vitatu vyakuzirwa ivyo tikwenera kuŵira ŵakusimikizga kuti sonosono apa, Themba lakuphakazgika na Ciuta licitengepo kanthu kuti khumbo la Ciuta licitike mwakukwana pa caru capasi.
ŴAKUKWERA PA MAHACI ŴAWONEKA
4, 5. (a) Kasi Yesu wacita vici kwambira waka mu 1914? (Wonani cithuzithuzi cakwamba.) (b) Kasi ŵakukwera pa mahaci ŵatatu ŵakwimira vici, ndipo vinthu ivi vikufiskika wuli?
4 Mu 1914, Yesu Khristu, uyo wakuyowoyeka kuti wakwera pa haci lituŵa, wakimikika kuŵa Themba kucanya. Nyengo yeneyiyo, wakaluta kukamalizga kutonda mgonezi uheni wa Satana. (Ŵazgani Uvumbuzi 6:1, 2.) Ucimi wa mu cipaturo 6 ca buku la Uvumbuzi, ukupeleka vifukwa vyakugomezgera kuti para Ufumu wa Ciuta wamba kuwusa, vinthu viheni vicitikenge pa caru. Vinthu ivi ni nkhondo, kusoŵa kwa vyakurya, matenda, na vinyake ivyo vikupangiska kuti ŵanthu ŵafwenge. Vikulongoreka na ŵakukwera pa mahaci ŵatatu awo ŵakulondezga Yesu Khristu.—Uvu. 6:3-8.
5 Nga umo vikayowoyekerathu, mtende ‘ukawuskikapo pa caru capasi.’ Ivi vikacitika nangauli ŵanthu ŵakalayizganga kuti mitundu yiŵenge yakukolerana. Nkhondo Yakwamba ya Caru Cose ndiyo yikaŵa yakwamba pa nkhondo zinandi izo zikuwuskapo mtende pa caru capasi. Kweniso, nangauli ŵanthu ŵacita vinandi comene pa nkhani ya vya cuma na sayansi kwambira waka mu 1914, kweni cakurya cikulutilira kusoŵa pa caru ndipo nkhondo zinandi zikwamba cifukwa ca suzgo ili. Cinyake nchakuti, palije uyo wangakana kuti matenda ghakwambukira, masoka gha cilengiwa, na “nthenda yakukoma” vikulutilira kupulura ŵanthu ŵanandi caka cilicose. Vinthu ivi vikukoma ŵanthu ŵanandi comene, vikucitika pafupipafupi, kweniso ni vyakofya comene kuluska kumasinda kose. Kasi mukughanaghanirapo ng’anamuro la vinthu ivi?
6. Kasi mbanjani awo ŵakamanya kuti ucimi wa mu Baibolo wafiskika, ndipo ŵakacita vici ŵakati ŵamanya waka?
6 Ŵanthu ŵanandi ŵakatimbanizgika Nkhondo Yakwamba ya Caru Cose yikati yamba kweniso nthenda ya fuluwenza ya ku Spain yikati yamba. Kweni Ŵakhristu ŵakuphakazgika ŵakalindiliranga mwakunweka caka ca 1914 kuti ndico Nyengo za Ŵamitundu, panji kuti “nyengo zakutemeka za mitundu” zimalirenge. (Luka 21:24) Ŵakamanyanga yayi vinthu vyose ivyo vikaŵa kuti vicitikenge. Ndipouli, ŵakamanya kuti caka ca 1914 ciŵenge capadera mu muwuso wa Ciuta. Ŵakati ŵamanya kuti ucimi wa mu Baibolo wafiskika, ŵakapharazga mwacikanga ku ŵanji kuti Ciuta wamba kuwusa. Cifukwa cakuti ŵakafwilirapo comene kupharazga Ufumu, ŵanthu ŵakamba kuŵatambuzga. Ivi vikacitika mu vyaru vinandi ndipo navyo vikafiska ucimi. Mu vyaka vyakulondezgapo, ŵalwani ŵa Ufumu ŵakamba ‘kwata ulankhasi mu dango.’ Kweniso ŵakamba kutimba ŵabali ŵithu, kuŵajalira mu jele, ndiposo kuŵakoma mwakucita kuŵapayika, kuŵalasa na futi, panji kuŵadumura mutu.—Sal. 94:20; Uvu. 12:15.
7. Cifukwa wuli ŵanthu ŵanandi ŵakumanya yayi ng’anamuro leneko la vinthu ivyo vikucitika mu caru?
7 Pakuti pali ukaboni unandi wakuti Ufumu wa Ciuta uli kukhazikika kucanya, cifukwa wuli ŵanthu ŵanandi ŵakutondeka kuzomerezga ng’anamuro la vinthu ivi? Cifukwa wuli ŵakutondeka kuyaniska vinthu ivyo vikucitika mu caru na ivyo maucimi gha mu Baibolo ghakuyowoya, vyeneivyo ŵanthu ŵa Ciuta ŵakupharazga kwamba kale? Panji vingaŵa kuti ŵanthu ŵanandi ŵakuŵika mahara pa vinthu ivyo ŵangaviwona pera. (2 Kor. 5:7) Panji ŵakutondeka kuwona ivyo Ciuta wakucita cifukwa ca kutangwanika comene na milimo yawo. (Mat. 24:37-39) Panyakeso ŵanji ŵakutimbanizgika na fundo kweniso vilato vya caru ca Satana. (2 Kor. 4:4) Pakukhumbikwa cipulikano na vinjeru vyauzimu kuti munthu wamanye ivyo vikucitika kucanya. Tili ŵakukondwa comene kuti tili ŵacibulumutira yayi kweni tikumanya vinthu ivyo vikucitika nadi.
ŴANTHU ŴAHENI ŴAKULUTILIRA KUHENIPA
8-10. (a) Kasi lemba la 2 Timote 3:1-5 lafiskika wuli? (b) Cifukwa wuli tikuyowoya kuti ŵanthu ŵaheni ŵalutilira kuhenipa?
8 Cifukwa caciŵiri ico tikumanyira kuti sonosono apa, Ufumu wa Ciuta wambenge kuwusa caru capasi, nchakuti ŵanthu ŵaheni ŵalutilira kuhenipa. Kwa vyaka pafupifupi 100 sono, vinthu ivyo vikayowoyekerathu pa 2 Timote 3:1-5 vikucitika. Navyo vikucitika comene kweniso pafupipafupi. Kasi imwe mukuwona cara kuti ucimi uwu ukufiskika comene sono? Tiyeni tiwone viyelezgero ivyo vikulongora kuti fundo iyi njaunenesko.—Ŵazgani 2 Timote 3:1, 13.
9 Ghanaghanirani mphambano iyo yilipo pakati pa vinthu ivyo ŵanthu ŵakatenge ni vyamsikuzi kale m’ma 1940 na m’ma 1950, na ivyo vikucitika lero ku nchito, mu vyakusanguluska, maseŵero, na mafashoni. Nkhaza na makhaliro ghaheni vyazara comene sono. Ŵanthu ŵakucita kuphalizgana mwakuti ŵaluske waliyose pa nkhani ya ukali, uzeleza, panji nkhaza. Mapulogiramu gha pa TV agho m’ma 1950 ŵakatenge ngaheni, sono ŵakuti ngakwenelera ku mbumba yose. Kweniso ŵanthu awo ŵakugonana ŵanalume panji ŵanakazi pera ŵazara comene mu vyakusanguluska ndipo ŵakukhuŵilizga mafashoni ghaheni. Ŵakucita ivi kuti nkharo yawo yiheni yithandazgike. Ise tili ŵakuwonga comene kuti tikumanya maghanoghano gha Ciuta.—Ŵazgani Yuda 14, 15.
10 Panji Mkhristu wangayaniska nkharo ya ŵawukirano iyo yikawonekanga kuti nkhugaluka m’ma 1950 na ivyo vikucitika mazuŵa ghano. Kale, ŵapapi ŵakafipanga mtima usange ŵana ŵawo ŵakakhweŵanga hona, kumwa moŵa, panji kuvina mwambura kwenelera. Mazuŵa ghano, malipoti ghaheni comene ghazara. Ghanyake ni agha: Mwana wa vyaka 15 walasa ŵana ŵanyake ŵa sukulu na futi, wakoma ŵaŵiri na kupweteka 13. Ŵawukirano awo ŵakaloŵera ŵakoma msungwana wa vyaka 9 na kutimba awiske na mubali wake munyake. Vikuyowoyeka kuti mu caru cinyake ca ku Asia, ŵawukirano ndiwo ŵacita comene ucigeŵenga mu vyaka 10 ivyo vyajumpha. Kasi mungakana fundo yakuti vinthu vyahenipa comene?
11. Cifukwa wuli ŵanthu ŵanandi ŵakumanya yayi kuti vinthu vikuhenipirahenipira?
11 Mpositole Petrosi wakaneneska apo wakati: “Mu mazuŵa gha umaliro kwizenge ŵakugoska na kugoska kwawo, ŵakulondezga makhumbiro ghawo na ghawo na kuyowoya kuti: ‘Kasi kuŵapo kwake kwakulayizgika uku kuli nkhu? Cifukwa kufuma mu zuŵa ilo ŵasekuru ŵithu ŵakagonera tulo mu nyifwa, vinthu vyose vikulutilira ntheura pera kufuma pa kwamba kwa cilengiwa.’” (2 Pet. 3:3, 4) Cifukwa wuli ŵanthu ŵanyake ŵakucita nthena? Vikuwoneka kuti para ŵanthu ŵacizgoŵera comene cinthu cinyake, ŵakwamba kucisulako. Para nkharo ya ŵanthu yikusintha pacokopacoko vikuŵa vyakuzizika comene yayi, kweni tikuzizikika comene para munyithu wasintha nkharo yake mwamabuci. Ndipouli, nchakofya para nkharo ya ŵanthu yikusintha pacokopacoko.
12, 13. (a) Cifukwa wuli tikwenera kuthika lusoko yayi na ivyo vikucitika mu caru? (b) Kasi ni vinthu wuli ivyo vingatovwira kuti titonde nyengo “zinonono na zakusuzga”?
12 Mpositole Paulosi wakaticenjezga kuti “mu mazuŵa ghaumaliro” vinthu vizamuŵa ‘vyakusuzga.’ (2 Tim. 3:1) Kweni ni vyakuti tingatondeka yayi kuzizipizga, ntheura tikwenera kumanya kuti tingaŵa ŵakugomezgeka uku tili mu caru ciheni ici. Na wovwiri wa Yehova, mzimu wake, na mpingo waunenesko, tingatonda vyakukhuŵazga na vyakofya vyose ivyo tingakumana navyo. Tingalutilira kuŵa ŵakugomezgeka. “Nkhongono zakuluska zakawiro” ni za Ciuta, ni zithu cara.—2 Kor. 4:7-10.
13 Nchiwemi kuwona kuti apo Paulosi wakayowoyanga ucimi wakukhwaskana na mazuŵa ghaumaliro wakamba na mazgu ghakuti “umanye ceneici.” Mazgu agha ghakulongora kuti mazgu agho wakayowoya panthazi pake ghacitikenge nadi. Tikukayika yayi kuti ŵanthu ŵambura kopa Ciuta ŵalutilirenge kuhenipa mpaka apo Yehova wazamuŵaparanyira. Ŵakulemba mdauko ŵalembapo nkhani zinyake izo zikulongora kuti mitundu yinyake yikaŵa yiheni comene ndipo yili kubwanganduka. Kweni mu mdauko wose palije nyengo iyo ŵanthu ŵali kunangikapo comene mu caru cose kuluska sono. Ŵanthu ŵanandi ŵangasulako viheni ivyo vikucitika, kweni vinthu ivi, vyeneivyo vikucitika comene kwambira waka mu 1914 vikwenera kutovwira kugomezga kuti Ufumu wa Ciuta ucitengepo kanthu sonosono.
MUWIRO UWU UMALENGE CARA
14-16. Kasi cifukwa cacitatu cakugomezgera kuti Ufumu wa Ciuta ‘wizenge’ sonosono nchakuti wuli?
14 Pali cifukwa cacitatu cakuŵira na cigomezgo. Ivyo vyacitika pakati pa ŵanthu ŵa Ciuta vikulongora kuti umaliro uli pafupi. Mwaciyelezgero, pambere Ufumu wa Ciuta undakhazikiskike kucanya, gulu lakugomezgeka la ŵakuphakazgika likateŵeteranga Ciuta mwamwamphu. Kasi ŵakacita wuli apo vinyake ivyo ŵakalindizganga mu 1914 vikatondeka kucitika? Ŵanandi ŵakalutilira kugomezgeka mu nyengo ya viyezgo na nthambuzgo, ndipo ŵakalutilira kuteŵetera Yehova. Mu vyaka ivyo vyajumpha, ŵanandi, panji wose, ŵa mu gulu ili ŵali kumalizga uteŵeti wawo wa pa caru capasi.
15 Mu ucimi wakukhwaskana na umaliro wa mgonezi uwu, Yesu wakati: “Muwiro uwu umalenge cara mpaka vinthu vyose ivi vicitike.” (Ŵazgani Mateyu 24:33-35.) Tikumanya kuti pakuyowoya mazgu ghakuti “muwiro uwu,” Yesu wakayowoyanga vya magulu ghaŵiri gha Ŵakhristu ŵakuphakazgika. Gulu lakwamba likaŵako mu 1914, ndipo likamanya kuti Khristu wamba kuwusa mu caka ici. Awo ŵali mu gulu ili ŵakaŵako, ndipo ŵakaphakazgika na mzimu kuŵa ŵana ŵa Ciuta mu caka ici, panji pambere caka ici cindakwane.—Rom. 8:14-17.
16 Gulu laciŵiri ilo lili mu “muwiro uwu” mbakuphakazgika awo ŵakasangana na gulu lakwamba. Iwo ŵakaŵako na kuphakazgika na mzimu utuŵa apo gulu lakwamba lira likaŵa kuti licali pano pa caru capasi. Ntheura mbakuphakazgika wose yayi mazuŵa ghano, awo ŵali mu “muwiro uwu,” uwo Yesu wakazunura. Mazuŵa ghano, ŵakuphakazgika awo ŵali mu gulu laciŵiri ili mbacekuru comene. Ndipouli, mazgu gha Yesu gha pa Mateyu 24:34 ghakutipa cigomezgo cakuti ŵanji mu ‘muwiro uwu ŵamalenge cara’ kwambura kuwona suzgo yikuru. Ici cikukhozga cigomezgo cithu cakuti Themba la Ufumu wa Ciuta lili pafupi comene kuparanya ŵaheni na kwiza na caru ciphya caurunji.—2 Pet. 3:13.
SONOSONO APA KHRISTU WAMALIZGENGE KUTONDA KWAKE
17. Kasi tasambirapo fundo wuli pa maucimi ghatatu agho tadumbiskana?
17 Kasi tikusambirapo vici pa maucimi ghatatu agho tadumbiskana mu nkhani iyi? Yesu wakati timanyenge cara zuŵa nesi ora leneko, ndipo tikumanya nadi yayi. (Mat. 24:36; 25:13) Kweni tikumanya “nyengo,” nga umo Paulosi wakayowoyera. (Ŵazgani Ŵaroma 13:11.) Tikukhala mu nyengo iyi, enya mu mazuŵa ghaumaliro. Usange tikuŵikako mahara comene ku ucimi wa mu Baibolo na ku ivyo Yehova Ciuta na Yesu Khristu ŵakucita, titondekenge yayi kuwona ukaboni wakuti kwakhala pacoko comene kuti mgonezi uheni uwu umare.
18. Kasi nchivici ico cizamucitikira awo ŵakukana kumanya Ufumu wa Ciuta?
18 Awo ŵakukana kumanya mazaza ghakuru agho ghapelekeka kwa Yesu Khristu, uyo wakwera pa haci lituŵa, ŵazamucicizgika kumanya kupuvya kwawo. Ŵazamupona cara. Pa nyengo iyo, ŵanandi ŵazamucemerezga mwawofi kuti: “Ni njani wakumanya kwima?” (Uvu. 6:15-17) Ndipouli, cipaturo cakulondezgapo ca buku la Uvumbuzi cikupeleka zgoro. Ŵakuphakazgika na awo ŵali na cigomezgo ca kuzakakhala pano pa caru capasi ‘ŵazamwima’ pa zuŵa ilo, panthazi pa Ciuta uyo wakuŵatemwa. Kufuma apo, “mzinda ukuru” wa ŵa mberere zinyake aŵa, uzamupona suzgo yikuru.—Uvu. 7:9, 13-15.
19. Pakuŵa yumoza mwa ŵanthu awo ŵakusimikizga kuti umaliro uli pafupi, kasi mukulindilira vinthu wuli?
19 Para tiŵikenge mahara pa umo ucimi wa mu Baibolo ukufiskikira mu nyengo yithu iyi, titimbanizgikenge yayi na fundo kweniso vilato vya caru ca Satana; ndiposo tiŵenge ŵacibulumutira yayi na kuleka kumanya ng’anamuro la vinthu ivyo vikucitika mu caru. Sonosono apa, Khristu wamalizgenge kutonda kwake mwa kuparanya ŵanthu ŵambura kopa Ciuta, pa nkhondo yaumaliro yaurunji. (Uvu. 19:11, 19-21) Ghanaghanirani waka unandi wa vinthu vyakukondweska ivyo Baibolo likuti vizamuŵako.—Uvu. 20:1-3, 6; 21:3, 4.


c: text/html

text: 39 “Ndipo iwe, mwana wa munthu, chima kwimikana na Gogi.+ Umuphalire kuti, ‘Ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yayowoya: “Wona, nkhwimikana na iwe Gogi, mulongozgi mulara* wa Mesheki na Tubali.+2 Nikuzungunyenge, kukulongozga, na kukutora kufuma ku vigaŵa vyakutali chomene vya kumpoto,+ na kwiza nawe pa mapiri gha Israyeli.3 Nitimbenge uta wako kuwufumyamo mu woko lako lamazere, na kukutayiska pasi mivi yako iyo yili ku woko lako lamalyero.4 Uzamuwa pa mapiri gha Israyeli,+ iwe pamoza na ŵasilikari ŵako wose na ŵanthu awo ŵazamuŵa nawe. Nizamukupeleka kuŵa chakurya cha viyuni vyamtundu uliwose ivyo vikukora na kurya nyama na ku vikoko vyamuthondo.”’+5 “‘Uzamuwira kuthondo pa mtandasanya,+ pakuti ine nayowoya,’ ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova.6 “‘Nizamutuma moto pa Magogi na pa awo ŵakukhala mwakufwasa mu virwa,+ ndipo ŵazamumanya kuti ine ndine Yehova.7 Nizamuchitiska kuti zina lane lituŵa limanyikwe mukati mwa ŵanthu ŵane Ŵaisrayeli, ndipo nizamuzomerezga chara kuti zina lane lituŵa lilutilire kubinkhiskika. Ndipo mitundu yizamumanya kuti ine ndine Yehova,+ Mutuŵa mu Israyeli.’+8 “‘Enya, ichi chikwiza ndipo chizamuchitika nadi,’ ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova. ‘Ili ndilo zuŵa ilo nayowoya.9 Awo ŵakukhala mu misumba ya Israyeli ŵazamufumira kuwaro na kupemba moto na vilwero nga ni tuviskango, viskango, mauta na mivi, nthonga na mikondo. Vinthu ivi ŵazamupembera moto+ kwa vyaka 7.10 Ŵazamukhumbikwira kutora makuni mu thengere chara, nesi kutheza nkhuni kuthondo, chifukwa moto ŵazamupembera vilwero.’“‘Ŵazamupoka vinthu vya awo ŵakaŵapokanga vinthu vyawo, na kuphanga awo ŵakaŵaphanganga,’ ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova.11 “‘Pa zuŵa ilo, nizamupa Gogi+ malaro mu Israyeli, mu dambo la awo ŵakwenda chakumafumiro gha dazi kwa nyanja, ndipo dambo lizamujanda nthowa za awo ŵakujumphamo. Uku ndiko ŵazamusunga Gogi na viwuru vyake vyose, ndipo ŵazamulichema kuti Dambo la Hamoni-Gogi.*+12 Nyumba ya Israyeli yizamutora myezi 7 kuti yimare kuŵajimira pasi mwakuti charu chitozgeke.+13 Ŵanthu wose ŵa mu charu ŵazamuchita mulimo wa kuŵajimira pasi. Ndipo ichi chizamuŵapa lumbiri pa zuŵa ilo nkhujipira uchindami,’+ ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova.14 “‘Ŵanalume ŵazamujumphanga mu charu, ŵanyake mwa iwo ŵazamupika mulimo wa kujimira vitanda ivyo vyakhalira mu charu, mwakuti chitozgeke. Ŵazamulutilira kupenja kwa myezi 7.15 Para awo ŵakujumpha mu charu ŵawona chiwangwa cha munthu, ŵazamuŵika chimanyikwiro pamphepete pake. Ndipo awo ŵapika mulimo wa kujimira vitanda ŵazamuchijimira mu Dambo la Hamoni-Gogi.+16 Kwenekura kuzamuŵaso msumba uwo uzamuchemeka kuti Hamona.* Ndipo ŵazamutozga charu.’+17 “Kweni iwe, mwana wa munthu, ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yayowoya, ‘Phalira chiyuni cha mtundu uliwose na vikoko vyose vyamuthondo, kuti: “Wunganani pamoza ndipo mwize. Muwungane mose kuzingilizga sembe yane iyo namunozgerani, sembe yikuru iyo yili pachanya pa mapiri gha Israyeli.+ Mwamurya nyama na kumwa ndopa.+18 Mwamurya nyama ya vinkhara, na kumwa ndopa za ŵalongozgi ŵa charu chapasi, ndiposo mberere zanalume, twana twa mberere, mbuzi, na ng’ombe, viŵeto vyose vyakututuŵa vya mu Bashani.19 Pa sembe iyo namunozgerani, mwamuvimbirwa na mafuta na kumwa ndopa m’paka kuloŵera.”’20 “‘Mwamukhuta pa thebulu lane lakuzura na nyama ya mahachi na ŵakukwera pa magileta, ya vinkhara na ŵankhondo ŵamitundumitundu,’+ ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova.21 “‘Nizamulongora uchindami wane mukati mu mitundu, ndipo mitundu yose yizamuwona cheruzgo icho napeleka na nkhongono* izo nalongora pakati pawo.+22 Kufuma pa zuŵa ilo kuya munthazi, nyumba ya Israyeli yizamumanya kuti ine ndine Yehova Chiuta wawo.23 Ŵamitundu ŵazamumanya kuti nyumba ya Israyeli yikaluta ku wuzga chifukwa cha ubendezi wawo, chifukwa ŵakaŵa ŵambura kugomezgeka kwa ine.+ Ntheura nkhabisa chisko chane kwa iwo+ ndipo nkhaŵapeleka mu woko la ŵalwani ŵawo,+ ndipo wose ŵakawa na lupanga.24 Nkhachita nawo kuyana na maukazuzi ghawo na kwananga kwawo, ndipo nkhabisa chisko chane kwa iwo.’25 “Ntheura ichi ndicho Fumu Yikuru Yehova yayowoya: ‘Nizamuwezga ŵakukoleka wuzga ŵa Yakhobe,+ na kulengera lusungu nyumba yose ya Israyeli,+ ndipo nizamulongora mwamphu pakuvikilira zina lane lituŵa.+26 Pamasinda pa kukhozgeka soni chifukwa cha vyose ivyo ŵakanichitira mwambura kugomezgeka,+ ŵazamukhala mwakufwasa mu charu chawo, ndipo pazamuŵavya na yumoza wakuŵawofya.+27 Para niza nawo kufuma ku ŵamitundu na kuŵawunganya kufuma mu vyaru vya ŵalwani ŵawo,+ nizamujituŵiskaso pakati pawo mu maso gha ŵamitundu ŵanandi.’+28 “‘Ŵazamumanya kuti ine ndine Yehova Chiuta wawo para naŵatuma ku wuzga mukati mwa ŵamitundu na kuŵawunganyiraso ku charu chawo, kwambura kusidako waliyose wa iwo.+29 Nizamubisaso chisko chane chara kwa iwo,+ chifukwa nizamupungulira mzimu wane pa nyumba ya Israyeli,’+ ndimo yayowoyera Fumu Yikuru Yehova.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 9 Chiuta wakatumbika Nowa na ŵana ŵake, wakati kwa iwo: “Babanani, mwandane na kuzuzga charu chapasi.+2 Vyamoyo vyose vya pa charu chapasi na vyamoyo vyose vyakuduka mudera, vyose ivyo vikwenda pa charu, na somba zose za mu nyanja, vimopaninge na kutenthema namwe. Vyose sono vili mu mawoko ghinu.*+3 Vyamoyo vyose ivyo vikwenda viŵenge chakurya chinu.+ Namupani vyose nga umo nkhamupirani vyakumera vyakubiliŵira.+4 Kweni mungaryanga nyama lumoza na umoyo wake yayi,+ uwo ni ndopa zake.+5 Kweniso nizamukhumba kuti mupatawure pa ndopa za umoyo winu. Nizamukhumba kuti chamoyo chilichose chipatawure. Ndipo nizamukhumba kuti munthu waliyose wapatawure chifukwa cha umoyo wa mubali wake.+6 Waliyose uyo wathiska ndopa za munthu, nayo ndopa zake zithiskikenge na munthu,+ chifukwa Chiuta wakalenga munthu mu chikozgo chake.+7 Kweni imwe, mubabane na kwandana, muŵe ŵanandi chomene pa charu chapasi na kuswana.”+8 Chiuta wakatiso kwa Nowa na ŵana ŵake:9 “Sono nkhuchita phangano na imwe+ ndiposo mphapu yinu pamanyuma pinu,10 kweniso na chamoyo chilichose icho chili na imwe, viyuni, vinyama, na vyamoyo vyose vya pa charu chapasi ivyo vili na imwe, vyose ivyo vyafuma mu chingalaŵa, chamoyo chilichose cha pa charu chapasi.+11 Nadi, nkhuchita phangano lane na imwe lakuti: Vyamoyo vyose vizamuparanyikaso chara na maji gha chigumula, ndipo chigumula chizamunangaso charu chapasi chara.”+12 Chiuta wakatiso: “Ichi ntchimanyikwiro cha phangano ilo nkhuchita pakati pa imwe na ine kweniso na chamoyo chilichose icho chili na imwe, m’paka miwiro yose yakunthazi:13 Nkhuŵika chiŵingavula chane mu mabingu, ndipo chiŵenge chimanyikwiro cha phangano pakati pa ine na charu chapasi.14 Palipose apo nizirenge na bingu pa charu, chiŵingavula chizamuwoneka mu mabingu.15 Ntheura nizamukumbuka phangano ilo nkhachita na imwe na vyamoyo vya mtundu uliwose, ndipo maji ghazamuŵaso chigumula yayi chakuparanyira vyamoyo vyose.+16 Para chiŵingavula chawoneka mu mabingu, nichiwonenge na kukumbuka phangano lamuyirayira pakati pa ine na chamoyo cha mtundu uliwose pa charu chapasi.”17 Chiuta wakawerezgapo, wakati kwa Nowa: “Ichi ntchimanyikwiro cha phangano ilo nkhuchita pakati pa ine na vyamoyo vyose ivyo vili pa charu chapasi.”+18 Ŵana ŵa Nowa awo ŵakafuma mu chingalaŵa ŵakaŵa Shemu, Hamu, na Yafeti.+ Hamu wakababa Kenani.+19 Ŵatatu aŵa ndiwo ŵakaŵa ŵana ŵa Nowa, ndipo ŵanthu wose ŵakafuma mwa iwo na kuthandazgikira pa charu chose chapasi.+20 Nowa wakamba ulimi, ndipo wakalima munda wa mpheska.21 Wakati wamwa vinyo, wakaloŵera, ndipo wakakhala nkhule mu hema lake.22 Hamu, wiske wa Kenani, wakawona nkhule ya awiske, ndipo wakaluta kuwaro na kuphalira ŵakuru ŵake ŵaŵiri.23 Ntheura Shemu na Yafeti ŵakatora chakudika na kuchiyegha pa viŵegha vyawo, ŵakenda chafutanyuma* na kubenekelera nkhule ya awiskewo uku visko vyawo vyalazga kunyake. Nkhule ya awiskewo ŵakayiwona yayi.24 Vinyo likati lamara mu mutu, Nowa wakawuka ndipo wakapulika ivyo mwana wake muchoko wakamuchitira.25 Ntheura wakati:“Watembeke Kenani.+Waŵe muzga wakumalirapo ku ŵakuru ŵake.”+26 Kweniso wakati:“Walumbike Yehova, Chiuta wa Shemu,Ndipo Kenani waŵe muzga wa Shemu.+27 Chiuta wamupe Yafeti malo ghasani,Wakhalenge mu mahema gha Shemu.Kenani waŵeso muzga wa Yafeti.”28 Pamanyuma pa Chigumula, Nowa wakakhala vyaka 350.+29 Ntheura mazuŵa ghose gha Nowa ghakaŵa vyaka 950, ndipo wakafwa.


text:
Mavidiyo Ghakulongosora Mabuku gha mu Baibolo
Kasi buku la mu baibolo ili muli vichi?
Kasi mu Buku la Ezira Muli Vichi?
Yehova wakafiska ivyo wakalayizga kuti wafwaturenge ŵanthu ŵake ku wuzga ku Babuloni na kuŵawovwira kuti ŵambeso kumusopa ku Yerusalemu.
Kasi mu Buku la Nehemiya Muli Vichi?
Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakusambiramo vinandi mu buku la mu Baibolo la Nehemiya.
Kasi mu Buku la Yobu Muli Vichi?
Waliyose uyo wakutemwa Yehova wayezgekenge. Nkhani ya Yobu yikutikhozga kuti nase tingaŵa ŵakugomezgeka kwa Yehova.
Kasi mu Buku la Zintharika Muli Vichi?
Sangani ulongozgi wakovwira pa umoyo winu, nga umo mungachitira malonda kweniso umo mungakhalira makora mu banja.
Kasi mu Buku la Sumu ya Solomoni Muli Vichi?
Chitemwa chanadi icho Mushulamu wakalongora kwa muliska chikuyowoyeka kuti ni “dimi la Ya.” Chifukwa wuli?
Kasi mu Buku la Mateyu Muli Vichi?
Manyani vya buku la mu Baibolo, buku lakwamba la Makani Ghawemi.
Kasi mu Buku la Mariko Muli Vichi?
Buku la Mariko ndichoko chomene pa mabuku ghose gha Makani Ghawemi, ndipo likulongora ivyo Yesu wazamuchita kunthazi pakuŵa Fumu ya Ufumu wa Chiuta.


text: 13 Sauli wakaŵa themba+ wali na vyaka . . .* ndipo wakawusa Israyeli vyaka viŵiri.2 Sauli wakasora ŵanthu 3,000 mwa Israyeli. Pa aŵa, ŵanthu 2,000 ŵakaŵa na Sauli pa Mikimashi na mu chigaŵa cha mapiri cha Beteli, ndipo 1,000 ŵakaŵa na Yonatani+ pa Gibeya+ wa Benjamini. Wakawezga ŵanthu ŵanyake wose, waliyose ku hema lake.3 Penepapo Yonatani wakatimba msasa wa ŵasilikari ŵa Ŵafilisiti+ uwo ukaŵa mu Geba.+ Ŵafilisiti ŵakapulika. Sauli wakalizga mbata+ mu charu chose, wakati: “Ŵahebere ŵapulike!”4 Ŵaisrayeli wose ŵakapulika nkhani yakuti: “Sauli watimba msasa wa Ŵafilisiti, ndipo sono Israyeli wanunkha ku Ŵafilisiti.” Ntheura ŵanthu ŵakachemeka kuti ŵalondezge Sauli pa Giligala.+5 Ŵafilisiti nawo ŵakawungana pamoza kuti ŵarwe na Israyeli, ŵakaŵa na magileta 30,000, ŵapamahachi 6,000, na ŵasilikari ŵanandi chomene nga ni mchenga mumphepete mwa nyanja.+ Ŵakakwera na kuzenga msasa pa Mikimashi kumafumiro gha dazi kwa Beti-aveni.+6 Ŵanthu ŵa kwa Israyeli ŵakawona kuti ŵali mu suzgo, chifukwa ŵakafinyilizgika chomene. Ntheura ŵanthu ŵakabisama mu mphanji,+ vibuwu, majalawe, mu vipinda vyapasi, na mu visimi vyakomira.7 Ŵahebere ŵanyake ŵakambuka Yorodani kulazga ku charu cha Gadi na Giliyadi.+ Kweni Sauli wakakhalira mu Giligala, ndipo ŵanthu wose awo ŵakamulondezganga ŵakambwambwanthanga.8 Wakalindilira mazuŵa 7 m’paka nyengo iyo ŵakapangana* na Samuyeli. Kweni Samuyeli wakiza yayi ku Giligala, ndipo ŵanthu ŵakafumangako kwa iyo.9 Sauli wakati: “Nipani sembe yakotcha na sembe zawenenawene.” Penepapo wakapeleka sembe yakotcha.+10 Kweni wakati wamara waka kupeleka sembe yakotcha, Samuyeli wakafika. Ntheura Sauli wakaluta kukakumana nayo na kumutumbika.11 Samuyeli wakati: “Kasi wachitachi?” Sauli wakati: “Nanguwona kuti ŵanthu ŵakufumako kwa ine,+ ndipo imwe mwangwiza chara pa nyengo iyo tikapangana. Nakuti Ŵafilisiti ŵawungananga pa Mikimashi.+12 Ntheura nangughanaghana kuti: ‘Ŵafilisiti ŵizenge na kuniwukira pa Giligala, ndipo ine nichali nindaŵeyelere* Yehova.’ Mbwenu nanguchichizgika kupeleka sembe yakotcha.”13 Samuyeli wakati kwa Sauli: “Wachita uchindere. Undapulikire dango ilo Yehova Chiuta wako wakakupa.+ Upulikirenge, mphanyi Yehova wakhozga ufumu wako pa Israyeli muyirayira.14 Kweni sono ufumu wako ukhorenge chara.+ Yehova wasangenge munthu wakukolerana na mtima wake.+ Yehova wamwimikenge kuŵa mulongozgi pa ŵanthu ŵake,+ chifukwa iwe undapulikire ivyo Yehova wakakuphalira.”+15 Penepapo Samuyeli wakawuka, wakafumako ku Giligala wakaya ku Gibeya wa Benjamini, ndipo Sauli wakapenda ŵanthu. Ŵanthu 600 ndiwo ŵakakhala nayo.+16 Sauli, mwana wake Yonatani, na ŵanthu awo ŵakaŵa kuti ŵachali nawo ŵakakhala mu Geba+ wa Benjamini. Ŵafilisiti ŵakaŵa mu msasa pa Mikimashi.+17 Magulu ghakuwukira ghakafumanga mu msasa wa Ŵafilisiti mu magulu ghatatu. Gulu limoza likalazganga ku nthowa ya ku Ofura, ku charu cha Shuwali.18 Gulu linyake likalazganga ku nthowa ya ku Beti-horoni,+ ndipo gulu lachitatu likalazganga ku nthowa yakuyira ku mphaka iyo yikuthyana na dambo la Zeboyimu, kulazga ku mapopa.19 Sono mu charu chose cha Israyeli mukaŵavya wakuskana* visulo, chifukwa Ŵafilisiti ŵakati: “Mwakuti Ŵahebere ŵaleke kupanga lupanga panji mkondo.”20 Ŵaisrayeli wose ŵakakhiliranga ku Ŵafilisiti kuti ŵakanore mapulawo ghawo, mapiki, mbavi, panji vigelo.21 Mtengo wakunolera pulawo, piki, chiteŵetero cha mino ghatatu, mbavi, na wakukhomera nkhanjo,* ukaŵa pimu* yumoza.22 Pa zuŵa la nkhondo, ŵanthu awo ŵakaŵa na Sauli na Yonatani ŵakaŵavya lupanga panji mkondo. Sauli na mwana wake Yonatani+ pera ndiwo ŵakaŵa na vilwero.23 Sono ŵasilikari ŵanyake kufuma mu msasa wa Ŵafilisiti ŵakanyamuka kuya ku malo ghakwambukirapo pa chigodobu cha Mikimashi.+


text:
Wongani ‘Chawanangwa’ Cha Chiuta
“Tikuwonga Chiuta chifukwa cha chawanangwa chake chambura mayowoyeko.”
SUMU: 121, 63
1, 2. (a) Kasi chawanangwa chambura mayowoyeko ni vichi? (b) Kasi mu nkhani iyi tidumbiskanenge mafumbo wuli?
YEHOVA wakapeleka Mwana wake kuti wazakatifwire. Ichi ntchawanangwa chikuru icho chikulongora kuti wakutitemwa chomene. (Yoh. 3:16; 1 Yoh. 4:9, 10) Paulosi wakalongosora kuti ichi ‘ntchawanangwa chambura mayowoyeko.’ (2 Kor. 9:15) Chifukwa wuli wakati ntchawanangwa chambura mayowoyeko?
2 Paulosi wakamanyanga kuti malayizgo ghose gha Chiuta ghazamufiskika kwizira mwa Yesu. (Ŵazgani 2 Ŵakorinte 1:20.) Chawanangwa chambura mayowoyeko icho Chiuta wapeleka ni sembe ya Yesu kweniso vinthu vyose viwemi ivyo Yehova wazamutichitira munthazi. Chawanangwa ichi ntchakuzirwa chomene, mwakuti tikusoŵa na mazgu wuwo gha umo tingachilongosolera. Kasi tikwenera kujipulika wuli chifukwa cha chawanangwa ichi? Kasi tikwenera kuchitachi apo tikunozgekera Chikumbusko cha nyifwa ya Khristu icho chizamuŵako pa Chitatu, Malichi 23, 2016?
CHAWANANGWA CHAPADERA
3, 4. (a) Kasi mukujipulika wuli para mwapika chawanangwa? (b) Kasi chawanangwa chapadera chingakhwaska wuli umoyo winu?
3 Tose tikukondwa para munyithu watipa chawanangwa. Kweni vyawanangwa vinyake vikuŵa vyapadera panji vyakuzirwa chomene, mwakuti vikovwira chomene munthu uyo wapokera. Mwachiyelezgero, jitorani kuti mwasangika na mulandu uwo chilango chake ni nyifwa. Kweni mwamabuchi, pasangika munthu munyake uyo wajipeleka kuti wakomeke m’malo mwa imwe. Kasi ivyo munthu walusungu uyu wamuchitirani, vingakhwaska wuli umoyo winu?
4 Mungaluwa yayi ivyo munthu uyu wamuchitirani. Vingamovwirani kusintha umoyo winu, na kuŵa na mtima wakupa, wachitemwa, ndiposo wakugowokera. Nakuti munthu uyu mungamuwonga umoyo winu wose.
5. Chifukwa wuli sembe ya Yesu ntchawanangwa chikuru chomene chakufuma kwa Chiuta?
5 Palije chawanangwa icho chikuyana na sembe ya Yesu iyo Yehova wali kutipa. (1 Pet. 3:18) Tingaluwanga yayi kuti tose tili kuhara kwananga kufuma kwa Adamu, ndipo chilango chake ni nyifwa. (Rom. 5:12) Chifukwa cha chitemwa, Yehova wakapeleka mwana wake kuti “wachete nyifwa m’malo mwa munthu waliyose.” (Heb. 2:9) Sembe ya Yesu yikutiwombora ku kwananga na nyifwa. (Yes. 25:7, 8; 1 Kor. 15:22, 26) Waliyose uyo wakugomezga Yesu, wazamusanga umoyo wamuyirayira. Ŵanyake ŵamuwusa lumoza na Yesu kuchanya. Ŵanyake ŵazamukhala pa charu chapasi nakulongozgeka na Ufumu wa Chiuta. (Rom. 6:23; Chivu. 5:9, 10) Kasi ni vitumbiko wuli vinyake ivyo vili mu cha chawanangwa cha Yehova?
6. (a) Kasi ni vinthu wuli vinyake ivyo vili mu chawanangwa cha Chiuta ivyo imwe mukulindilira? (b) Kasi chawanangwa cha Chiuta chikutichiska kuchitachi?
6 Charu chose chapasi chizamuŵa paradiso, ŵalwari ŵazamuchira, ndipo ŵakufwa ŵazamuwuka. Ivi ni vinyake ivyo vili mu chawanangwa icho Yehova watinozgera. (Yes. 33:24; 35:5, 6; Yoh. 5:28, 29) Tikumutemwa chomene Yehova na Mwana wake wakutemweka chifukwa chakutipa ‘chawanangwa chambura mayowoyeko’ ichi. Kasi chawanangwa ichi chikutovwiraso wuli? Chikutichiska kuti (1) tilondezgenge Yesu Khristu (2) titemwenge ŵabali ŵithu, na (3) kugowokera ŵanyithu na mtima wose.
CHITEMWA CHA KHRISTU CHIKUTICHICHIZGA
7, 8. Kasi chitemwa cha Yesu chikutichiska kuchita vichi?
7 Chakwamba, chawanangwa cha Chiuta chikutichiska kuti tichindikenge Yesu. Mpositole Paulosi wakati: “Chitemwa icho Khristu wali nacho chikutichichizga.” (Ŵazgani 2 Ŵakorinte 5:14, 15.) Paulosi wakamanyanga kuti usange tapokelera chitemwa cha Yesu, mtima withu utichiskenge kuti timutemwenge na kumuchindika. Tilondezgenge Yesu para tikuwonga ivyo Yehova wakutichitira. Kasi tingamulondezga wuli?
8 Awo ŵakutemwa Yehova ŵakulondezga Yesu mwakugomezgeka. (1 Pet. 2:21; 1 Yoh. 2:6) Tikulongora kuti tikutemwa Yehova na Yesu para tikuŵapulikira. Yesu wakati: “Waliyose uyo wali na malango ghane na kughasungilira, ndiyo wakunitemwa. Ndipo waliyose uyo wakunitemwa watemwekenge na Adada, ndipo nimutemwenge na kujilongora kwa iyo.”
9. Kasi charu chikukhumba kuti tichitenge vichi?
9 Mu nyengo ya Chikumbusko iyi, tingachita makora kughanaghanira ivyo tikuchita pa umoyo withu. Tikwenera kujifumba kuti: ‘Kasi nkhuchita vichi ivyo vikulongora kuti nkhulondezga nadi Yesu? Kasi ni vichi ivyo nkhuwona kuti nkhuchita makora viŵi yayi pakulondezga Yesu?’ Ntchiwemi kujifumba mafumbo agha chifukwa charu chikukhumba kuti tichitenge makhumbiro ghake. (Rom. 12:2) Para tingapusa tingaŵa ŵazga ŵa charu. (Kol. 2:8; 1 Yoh. 2:15-17) Kasi tingakana wuli kuŵa ŵazga ŵa charu?
10. Kasi mu nyengo ya Chikumbusko iyi, tikwenera kujifumba mafumbo wuli, ndipo ghangatovwira wuli? (Wonani chithuzi chakwamba.)
10 Mu nyengo ya Chikumbusko iyi, tingachitaso makora kusanda vyakuvwara vithu, mafilimu agho tikuwonelera, sumu izo tikutegherezga, kweniso vyakusanguluska ivyo tili kuŵika mu foni panji mu kompyuta yithu. Tingajifumba kuti: ‘Usange sono nthe ningasangana na Yesu, kasi soni zinganikora chifukwa cha ivyo navwara? (Ŵazgani 1 Timote 2:9, 10.) Kasi ivyo nkhuvwara vikulongora kuti nkhulondezga nadi Yesu?’ Pa nkhani ya mafilimu na sumu izo tikutemwa, tingajifumba kuti, ‘Kasi soni zinganikora usange Yesu wangawona ivyo vili mu foni panji kompyuta yane? Kasi ningajiluma kulongosolera Yesu chifukwa icho nkhutemwera mafilimu agho nkhuwonelera?’ Para tikutemwa Yehova, titayenge chilichose icho ntchambura kwenelera kwa Mkhristu, nanga chingaŵa kuti tikachigura na ndalama zinandi. (Mil. 19:19, 20) Apo tikajipelekanga kwa Yehova, tikalayizga kuti tilondezgenge Yesu umoyo withu wose. Ntheura tikwenera kutaya chilichose icho chingatitondeska kulondezga Yesu mwakugomezgeka.
11. (a) Chifukwa wuli tikulimbikira kupharazga? (b) Kasi ŵabali ŵanji tingaŵawovwira wuli pa nyengo ya Chikumbusko iyi?
11 Tikulimbikira chomene mulimo wakupharazga na kusambizga ŵanthu chifukwa tikutemwa Yesu. (Mat. 28:19, 20; Luka 4:43) Mu nyengo ya Chikumbusko iyi, kasi mungasintha vinthu vinyake kuti muchiteko upayiniya wakanyengo wa maora 30 panji 50? Mubali munyake wa vyaka 84, wakawonanga kuti wangakwaniska yayi upayiniya wakanyengo chifukwa cha uchekuru. Kweni ŵapayiniya ŵa mu mpingo wake ŵakamovwira mendero na kumusankhira chigaŵa chapafupi kuti wakwaniske upayiniya wakanyengo wa maora 30. Kasi namwe mungawovwira mubali panji mudumbu kuti wachite upayiniya wakanyengo mu myezi ya Malichi na Epulero? Nangauli taŵanyake tingakwaniska yayi kuchita upayiniya wakanyengo, ndipouli tose tingagwiliskira ntchito nyengo na nkhongono izo tili nazo pakuteŵetera Yehova mu nyengo ya Chikumbusko iyi. Nga ni Paulosi, nase tingalongora kuti tikuwonga chitemwa cha Yesu. Kasi chitemwa cha Chiuta chingatovwiraso kuchita vichi?
TIKUCHISKIKA KUTEMWANA
12. Chifukwa wuli tikutemwa ŵabali ŵithu?
12 Chachiŵiri, chitemwa cha Chiuta chikutichiska kutemwa ŵabali ŵithu. Yohane wakalemba kuti: “Ŵakutemweka, usange Chiuta wakatitemwa nthena, ipo nase tikwenera kutemwana.” (1 Yoh. 4:7-11) Para tikutemwa ŵabali ŵithu, tikulongora kuti tikumanya chitemwa cha Yehova. (1 Yoh. 3:16) Kasi tingalongora wuli kuti tikutemwa ŵabali ŵithu?
13. Kasi Yesu wakalongora wuli kuti wakutemwa ŵanthu?
13 Yesu wakalongora umo tingatemwera ŵanyithu. Apo Yesu wakaŵa pa charu chapasi, wakawovwiranga ŵanthu ŵakujiyuyura. Wakachizganga ŵalwari, ŵakupendera, ŵachibulumutira, ŵakumangwa makutu, na ŵambuwu. (Mat. 11:4, 5) Yesu wakasambizganga ŵanthu awo ŵakakhumbanga kumanya Chiuta. Ŵafarisi ŵakawonanga ŵanthu aŵa kuti ‘mbakutembeka.’ (Yoh. 7:49) Yesu wakatemwanga ŵanthu ŵakujiyuyura aŵa ndipo wakaŵikapo mtima kuŵawovwira.
14. Kasi mungalongora wuli kuti mukutemwa ŵabali ŵinu?
14 Mu nyengo ya Chikumbusko iyi, tingaghanaghaniraso umo tingawovwilira ŵabali na ŵadumbu mu mpingo, chomenechomene ŵachekuru. Kasi tingaluta kukachezga na ŵabali ŵithu awo mbachekuru? Kasi tingaŵapako chakurya, kuŵawovwira ntchito za pa nyumba, kuŵawovwira mendero pakuluta ku maungano, panji kupharazga nawo? (Ŵazgani Luka 14:12-14.) Mphanyi chitemwa cha Chiuta chatichiska kutemwa ŵabali ŵithu.
ŴALONGORANI LUSUNGU
15. Kasi tili kuhara vichi kufuma kwa Adamu?
15 Chachitatu, chitemwa cha Chiuta chikutichiska kugowokera ŵabali na ŵadumbu ŵithu. Tose tili kuhara kwananga kufuma kwa Adamu, ndipo chilango chake ni nyifwa. Ntheura palije uyo wangakana sembe yakuwombora. Muteŵeti waliyose wa Chiuta wakukhumbikwira sembe yakuwombora. Tose tili kugowokereka ngongoli yikuru ya zakwananga zithu. Chifukwa wuli tikwenera kumanya fundo iyi? Zgoro la fumbo ili tikulisanga mu ntharika yinyake ya Yesu.
16, 17. Kasi ntharika ya themba ilo likagowokera muzga wake yikutisambizgachi?
16 Yesu wakayowoya ntharika ya themba ilo likagowokera muzga wake ngongoli ya matalente 10,000, agho ni madinari 60,000,000. Kweni pamasinda muzga uyu wakatondeka kugowokera munyake uyo wakaŵa na ngongoli yake ya madinari 100. Themba likati lapulika kuti muzga uyu walongora mtima unonono kwa munyake, likati: “Muzga muheni, nkhakugowokera ngongoli yose yira ukati waniŵeyelera. Asi nawe ukenera kumulengera lusungu muzga munyako, nga umo nane nkhakulengera lusungu?” (Mat. 18:23-35) Muzga uyu wakeneranga nadi kumulengera lusungu munyake. Nga ni themba la mu ntharika iyi, nase Yehova wali kutigowokera ngongoli yikuru chomene. Kasi tikwenera kuchitachi para tikughanaghanira chitemwa na lusungu ivyo Yehova watilongora?
17 Apo tikunozgekera Chikumbusko cha nyifwa ya Yesu, tingajifumba kuti: ‘Kasi walipo mubali panji mudumbu uyo wali kunikhuŵazga? Kasi nkhutondeka kumugowokera?’ Usange tikutondeka kumugowokera, ipo iyi ni nyengo yiwemi chomene yakuti tiyezge Yehova uyo ‘wakugowokera.’ (Neh. 9:17; Sal. 86:5) Usange tikuwonga lusungu lwa Yehova, nase tilongorenge ŵanyithu lusungu na kuŵagowokera na mtima wose. Usange tikutondeka kutemwa na kugowokera ŵabali ŵithu, tingaŵa yayi paubwezi na Yehova. (Mat. 6:14, 15) Para munyithu watibudira, vikuŵinya nga ntchilonda. Ndipouli tikwenera kumugowokera munyithu chifukwa vikovwira kuti tizakaŵe ŵakukondwa munthazi.
18. Kasi chitemwa cha Chiuta chikamovwira wuli Lile?
18 Ntchipusu yayi kuzizipizga para ŵabali na ŵadumbu ŵakuchita vinthu ivyo vikutikwenyerezga. (Ŵazgani Ŵakolose 3:13, 14; Ŵaefeso 4:32.) Mwachiyelezgero, Mudumbu Lile wakajipeleka kovwira mudumbu munyake muchekuru zina lake Karo. [1] Mudumbu Karo wakaŵa chokoro, ndipo Lile ndiyo wakamovwiranga pa nyumba. Kweni kanandi Mudumbu Karo wakawonganga yayi ivyo Lile wakamuchitiranga. Ndipouli, Lile wakaŵika maghanoghano ghake pa mikhaliro yiwemi ya Karo na kulutilira kumovwira m’paka apo Karo wakafwira. Chikaŵa chipusu yayi kovwira Karo. Ndipouli Lile wakati: “Nkhulindilira kuzakawona Karo pa chiwuka, ndipo nkhukhumba kuzakamumanya makora mu charu chiphya.” Apa tawona kuti chitemwa cha Chiuta chikutichiska kuzizipizga para ŵanyithu ŵakuchita vinthu ivyo vikutikwenyerezga. Nakuti tikumanya kuti mu charu chiphya tizamukhalanga makora na ŵabali ŵithu wose.
19. Kasi “chawanangwa” cha Chiuta chimuchiskaninge kuchitachi?
19 Tikuwonga chomene kuti Yehova watipa ‘chawanangwa chambura mayowoyeko.’ Mu nyengo ya Chikumbusko iyi, tiyeni tighanaghanirepo pa vyose ivyo Yehova na Yesu ŵakutichitira. Mphanyi chitemwa cha Yehova na Yesu chatichiska kulondezga Yesu mwakugomezgeka, kutemwa ŵabali ŵithu, na kugowokera ŵanyithu na mtima wose.
^ [1] (ndime 18) Mazina ghanyake ghasinthika mu nkhani iyi.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
-
Lamba wasalu yiwemi wanangika (1-11)
-
Viŵiya vya vinyo viswekenge (12-14)
-
Yuda watolekerenge ku wuzga chifukwa cha kuleka kusintha (15-27)
13 Yehova wakaniphalira kuti: “Luta ukajigulire lamba wa salu yiwemi, uvware mu chiwuno mwako, kweni ungamubizganga mu maji chara.”
2 Ntheura nkhagura lamba kuyana na mazgu gha Yehova, ndipo nkhavwara mu chiwuno.
3 Mazgu gha Yehova ghakiza kwa ine kachiŵiri kuti:
4 “Tora lamba uyo ukagura, uyo wavwara, ndipo wuka, ulute ku Yufurate, ukamubise kwenekura mu mphanji ya jalawe.”
5 Ntheura nkhaluta na kumubisa mumphepete mwa Yufurate, nga umo Yehova wakaniphalilira.
6 Kweni pakati pajumpha mazuŵa ghanandi, Yehova wakati kwa ine: “Wuka, luta ku Yufurate, ukatore lamba uyo nkhakuphalira kuti ukabise kwenekura.”
7 Penepapo nkhaluta ku Yufurate, nkhafukura lamba na kumutora apo nkhabisa. Nkhawona kuti lamba wanangika, mwakuti munthu wangavwaraso yayi.
8 Mazgu gha Yehova ghakizaso kwa ine kuti:
9 “Yehova wakuti: ‘Ndimo niparanyirenge kunotha kwa Yuda na kunotha kukuru kwa Yerusalemu.+
10 Ŵanthu ŵaheni aŵa, awo ŵakukana kupulikira mazgu ghane,+ ŵakuchita mtafu na kulondezga mtima wawo,+ kweniso ŵakulondezga ŵachiuta ŵanyake, kuŵateŵetera na kuŵasindamira, ŵaŵenge nga ni lamba uyu, uyo munthu wangavwaraso yayi.’
11 Yehova wakuti: ‘Nga umo lamba wakudemelelera mu chiwuno cha munthu, ndimo nkhapangira nyumba yose ya Israyeli na nyumba yose ya Yuda kudemelera kwa ine, kuti ŵaŵe ŵanthu,+ zina,+ malumbo, na chinthu chakutowa kwa ine. Kweni ŵakapulikira yayi.’+
12 “Ukaŵaphalireso uthenga uwu: ‘Yehova Chiuta wa Israyeli wakuti: “Chiŵiya chikuru chilichose chizuzgike na vinyo.”’ Iwo ŵamuti kwa iwe: ‘Asi tikumanya kale kuti chiŵiya chilichose chikuru chikwenera kuzuzgika na vinyo?’
13 Iwe ukati kwa iwo: ‘Yehova wakuti: “Wonani niloŵezgenge wose ŵakukhala mu charu ichi,+ mathemba agho ghakukhala pa chitengo cha Davide, ŵasembe, ntchimi, na wose awo ŵakukhala mu Yerusalemu.
14 Niŵabwanyiskenge uyu ku munyake, ŵadada na ŵana wuwo,” wakuti Yehova.+ “Niŵachitirenge chiwuravi yayi, chitima nesi lusungu. Palije icho chinitondeskenge kuŵaparanya.”’+
15 Pulikani na kuŵikako mahara.
Mungajikuzganga chara, pakuti Yehova wayowoya.
16 Pelekani uchindami kwa Yehova Chiuta winu,
Pambere wandize na mdima
Pambere malundi ghinu ghandakhuŵare pa mapiri para kwazgelera.
Mulindilirenge ungweru,
Kweni wamupaninge mfwiri ukuru.
Na kuwuzgora mdima wa bii.+
17 Usange mukukana kupulikira,
Nilirenge kuudesi, chifukwa cha kunotha kwinu.
Nithiskenge masozi ghanandi, ndipo maso ghane ghakhizgenge masozi geregere,+
Chifukwa cha mskambo wa Yehova+ uwo watolekera ku wuzga.
18 Phalira themba na fumukazi+ kuti: ‘Khalani mu malo ghamusi,
Pakuti mphumphu yinu yakutowa yiwenge pasi kufuma ku mutu winu.’
19 Misumba ya kumwera yajalika, palije uyo wangayijura.
Yuda yose watolekera ku wuzga, wose ŵatolekera ku wuzga petu.+
20 Yinuskani maso ghinu, muwone awo ŵakwiza kufuma kumpoto.+
Kasi mskambo uwo ukapika uli nkhu, mberere zako zakutowa?+
21 Kasi uzamuti wuli para chilango chako chafika,
Kufuma ku ŵabwezi ŵako ŵapamtima awo ukatemwana nawo kwamba pakwamba?+
Asi vyakuŵinya vya nthumbo vikwizirenge, nga ni vya mwanakazi uyo wakubaba?+
22 Usange ukuti mu mtima wako: ‘Chifukwa wuli vinthu ivi vyaniwira?’+
Chakuvwara chako chakwezulika chifukwa cha maubudi ghako ghakuru,+
Ndipo vitende vyako vyapwetekeka.
23 Kasi Mukushi wangasintha chikumba chake, panji nyalubwe mabanga ghake?+
Usange vingachitika, mbwenu namwe mungachita uwemi,
Mwaŵeneimwe mwasambizgika kuchita viheni.
24 Ntheura niŵambininiskenge nga ni mapekesi agho ghakuputwa na mphepo ya mu chipalamba.+
25 Ichi ndicho ntchako, chigaŵa icho nakupimira,” wakuti Yehova,
“Chifukwa waniluwa+ na kugomezga mautesi.+
26 Ntheura nikwezurenge chakuvwara chako m’paka ku mutu,
Ndipo soni zako ziwonekenge,+
27 Uleŵi wako+ na chilyokolyoko chako,
Uhule wako wakulengeska.
Pachanya pa tumapiri, mu thondo,
Nawona nkharo yako yakuseluska.+
Soka kwa iwe, Yerusalemu!
Kasi ulutilirenge kuŵa wakufipirwa m’paka pawuli?”+
Tumizgani
Tumizgani
Yeremiya 13
Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
https://www.jw.org/finder?docid=1001061103&Book=24&Chapter=13&wtlocale=TB&srcid=share
Chitumbuka
mailto:?body=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D1001061103%26Book%3D24%26Chapter%3D13%26wtlocale%3DTB%26srcid=share&subject=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
FUNDO ZAKOVWIRA MABANJA | KULERA ŴANA
Umo Mungalumbira Ŵana
SUZGO
Ŵanthu ŵanyake ŵakuti chingachitika yayi kuti munthu wajumphizge pakulumba mwana wake. Ŵanyake ŵakuti para munthu wakulumba mwana wake pafupipafupi wakumunanga chifukwa mwana wangamba kuwona nga kuti ŵanthu ŵakwenera kumulumba pa chilichose icho wakuchita.
Padera pakughanaghanira kuti mukwenera kumulumba kalinga mwana winu, mughanaghanireso umo mungamulumbira. Kasi nkhulumba wuli uko kungakhukiska mwana winu? Kasi nkhulumba wuli uko wanganangika nako? Kasi mungamulumba wuli mwana winu kuti wakure na mahara?
IVYO MUKWENERA KUMANYA
Kulumba kunyake nkhuwemi yayi. Wonani fundo izi:
Mwana wanganangika para mwajumphizga kumulumba. Ŵapapi ŵanyake ŵakulumba ŵana ŵawo pa kalikose pakughanaghana kuti ndipo ŵana ŵangajiwona kuti nawo mbanthu. Kweni Dr. David Walsh wakachenjezga kuti: ‘Ŵana mbakuchenjera, ŵakumanya usange mukuŵalumba mwadango waka. Para mwaŵalumba apo mphambura kwenelera, iwo ŵakumanya ndipo ŵangaleka kumugomezgani.’ *
Ntchiwemi kulumba mwana pa luso ulo wali nalo. Tiyelezgere kuti mwana winu msungwana wali na luso lwa kujambura vinthu. Mungamulumba mwana winu, ndipo nayo wakhukenge kuti wasazgireko luso. Kweni pali chinthu chimoza icho mukwenera kuŵa nacho maso. Para mukulumba mwana winu chifukwa cha luso ulo wali kubabika nalo pera, wangamba kughanaghana kuti ntchiwemi kuchita vinthu vyekha ivyo ni vyambura kusuzga. Wangamba kugwentha kusambira vinthu vinyake, chifukwa cha kopa kuti wangatondeka. Wangamba kughanaghana kuti: ‘Usange chinthu ntchakusuzga, nisuzgikirechi kuyezga kuchichita?’
Ntchiwemi chomene kulumba mwana para wakuyezgayezga kuchita vinthu. Ŵana awo ŵapapi ŵawo ŵakuŵalumba chifukwa cha kulimbikira kweniso kuyezgayezga kuchita vinthu, ŵakupambana na ŵana awo ŵakulumbika chifukwa cha luso ulo ŵali kubabika nalo. Iwo ŵakumanya kuti pakukhumbikwira kuzikira na chitatata kuti munthu waŵe na luso. Ŵakumanya kuti ntchakukhumbikwa kuzikira na kuyezgayezga kuti munthu wasambire maluso ghanyake. Buku linyake likuti pakumanya fundo iyi, ŵana ŵanthena aŵa “ŵakuŵikapo mtima chomene kuti ŵafiske ivyo ŵakukhumba. Nanga pa malo ghanyake vingaŵasuzga, ŵakujiwona kuti mbakutondeka yayi, kweni kuti ŵachali kusambira.”—Letting Go With Love and Confidence.
IVYO MUNGACHITA
Mulumbani mwana chifukwa cha kuyezgayezga, chifukwa cha luso pera yayi. Para mungaphalira mwana winu kuti, “Nkhuwona kuti ukuŵikapo mtima chomene pa ivyo ukujambura,” vingamovwira chomene kuluska kuyowoya kuti, “Uli kubabika na luso lwa kujambura.” Pose paŵiri, mwamulumba mwana winu. Kweni mazgu ghachiŵiri agha ghangalongora nga kuti maluso agho mwana winu wali kubabika nagho ngakukwana.
Para mukulumba mwana chifukwa cha kuyezgayezga, mukumusambizga kuti wangaŵa na luso para wakulimbikira. Ntheura mwana wangakhuka kusambira ntchito zinyake.—Fundo ya mu Baibolo: Zintharika 14:23.
Wovwirani mwana winu para watondeka. Ŵanthu awo ŵakuchita makora nawo ŵakubudiska, nyengo zinyake kanandi waka. (Zintharika 24:16) Kweni para ŵabudiska, ŵakuwukilira na kusambirapo pa ivyo ŵabudiska, ndipo ŵakuyezgaso. Kasi mungamovwira wuli mwana winu kuti wachitenge nthena?
Ŵikani mtima pa ivyo wakuyezgayezga kuchita makora. Wonani fundo iyi: Tiyelezgere kuti kanandi mukuphalira mwana winu msungwana kuti, “Iwe mutu wako ngwa masamu,” mbwenu ulendo unyake wafeluka masamu. Mwana winu wangamba kuwona nga kuti masamu ghamba kumusuzga, ntheura palije chifukwa chakuti walimbikirenge.
Kweni para mukuŵika mtima pa ivyo wakuyezgayezga, mukovwira mwana winu kuti walimbikirenge. Mukumovwira mwana winu kuwona kuti kutondeka nkhumara yayi. Ntheura m’malo mwa kugongowa, wangayezga nthowa yinyake panji wangalimbikira waka.—Fundo ya mu Baibolo: Yakobe 3:2.
Mususkani apo mphakwenelera. Para mukumususka mwana winu munthowa yakwenelera, wakhuŵarenge chomene yayi. Kweniso usange mukumulumba mwana winu apo mphakwenelera, wasuzgikenge yayi kupulikira para mukumovwira umo wangachitira makora vinthu. Para mukuchita nthena, mwana wakondwenge na ivyo wakuchita kweniso imwe namwe mukondwenge.—Fundo ya mu Baibolo: Zintharika 13:4.
^ ndime 8 Mazgu agha ghafuma mu buku lakuti No: Why Kids—of All Ages—Need to Hear It and Ways Parents Can Say It.
Manyani Vinandi
Umo Mungasambizgira Mwana Winu
Cilango cikung’anamura kupeleka malango panji kupanisa pera yayi.


text:
FUMBO 18
Kasi Mungachita Wuli Kuti Muŵe Mubwezi wa Chiuta?
“Imwe ŵakupulika malurombo, ŵanthu ŵa mitundu yose ŵizenge kwa imwe.”
“Uthembenge Yehova na mtima wako wose, ungagomezganga pa kapulikiskiro kako yayi. Mu mendero ghako ghose maso ghako ghaŵe kwa iyo, ndipo wakunyoloskerenge nthowa zako.”
“Kuti ŵaŵe na umoyo wamuyirayira, ŵakwenera kumumanyani imwe Chiuta waunenesko yekha, ndiposo Yesu Khristu, uyo mukamutuma.”
“[Chiuta] wali kutali yayi na waliyose wa ise.”
“Ichi ndicho nkhulutilira kulomba, kuti chitemwa chinu chilutilire kukura chomene pamoza na kumanya makora vinthu kweniso kuviŵanika chomene.”
“Usange yumoza wa imwe wakupeleŵera vinjeru, walombenge Chiuta, pakuti iyo wakupeleka mwawanangwa ku wose, nakuti wakutombozga yayi, ndipo vipikenge kwa iyo.”
“Sendelerani kwa Chiuta, ndipo iyo wasendelerenge kwa imwe. Tozgani mawoko ghinu imwe ŵakwananga, ndipo tuŵiskani mitima yinu, imwe mukukayika.”
“Ili ni ng’anamuro la kutemwa Chiuta lakuti tisungilire malango ghake, ndipo malango ghake ngazito yayi.”


text:
Kasi Tingamutonda Wuli Satana?
‘Mikanani nayo Satana, muŵe ŵakukhora mu chipulikano.’
1. (a) Chifukwa wuli tikwenera kwimikana na Satana mazuŵa ghano? (b) Chifukwa wuli tikugomezga kuti tingamutonda Satana?
SATANA wakulimbana na Ŵakhristu ŵakuphakazgika na “mberere zinyake.” (Yoh. 10:16) Satana wali na nyengo yichoko chomene. Ntheura wakukhumba kumilimitizga ŵateŵeti ŵanandi ŵa Yehova. (Ŵazgani Uvumbuzi 12:9, 12.) Kasi vingachitika kwimikana na Satana? Enya. Baibolo likuti: ‘Mikanani na Dyabulosi, ndipo iyo wamuchimbiraninge.’
2, 3. (a) Chifukwa wuli Satana wakukondwa usange ŵanthu ŵakugomezga kuti iyo kulije? (b) Kasi mukumanya wuli kuti Satana waliko?
2 Ŵanthu ŵanandi ŵakukayika kuti Satana waliko. Iwo ŵakughanaghana kuti Satana na viŵanda vyake ni ŵanthu ŵakuyelezgera waka awo ŵakuzunulika mu mabuku, mafilimu, na maseŵera gha pa vidiyo. Iwo ŵakuti munthu wamahara wangagomezga yayi kuti kuli mizimu yiheni. Satana na viŵanda vyake ŵakukondwa usange ŵanthu ŵakugomezga kuti iwo kulije. Satana wakubulumutizga maghanoghano gha wose awo ŵakugomezga kuti iyo kulije. (2 Kor. 4:4) Iyi ni nthowa yimoza iyo wakupuluskira ŵanthu.
3 Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakumanya kuti Satana na viŵanda vyake ŵaliko. Mwachiyelezgero, Satana ndiyo wakayowoya na Eva kwizira mu njoka. (Gen. 3:1-5) Ndiyo wakasuskana na Yehova pa nkhani ya Yobu. (Job 1:9-12) Nyengo yinyake Satana wakayezga Yesu. (Mat. 4:1-10) Ufumu wa Chiuta wati wamba kuwusa kuchanya mu 1914, Satana wakamba “kurwa nkhondo” na ŵakuphakazgika pa charu chapasi. (Uvu. 12:17) Satana wakukhumba kunanga chipulikano cha ŵa 144,000 na ŵamberere zinyake. Tikwenera kulutilira kukhozga chipulikano chithu kuti timikane nayo. Nkhani iyi yilongosorenge vinthu vitatu ivyo tingachita kuti timikane na Satana.
TIKWENERA KUJIYUYURA
4. Kasi Satana walongora wuli kuti ngwakujikuzga?
4 Satana ngwakujikuzga chomene. Wakwimikana na muwuso wa Yehova ndipo wakujitora nga ni chiuta. Uwu mbukaboni wakuti ngwakujikuzga nadi. Kuti tilimbane na Satana, tikwenera kujiyuyura na kuleka kujikuzga. (Ŵazgani 1 Petrosi 5:5.) Kasi kujikuzga ni vichi? Kasi kunotha pa viwemi nkhwananga?
5, 6.(a) Kasi kunotha nkhuheni nyengo zose? (b) Chifukwa wuli kujikuzga nkhuheni?
5 Dikishonare yinyake yikuti munthu wakunotha chifukwa cha viwemi ivyo iyo panji ŵanyake ŵachita. Nkhwananga yayi kuchita nthena. Mpositole Paulosi wakaphalira ŵabali ku Tesalonika kuti: ‘Ntheura tikunotha mwa imwe pakati pa mipingo ya Chiuta, chifukwa cha chizizipizgo chinu na chipulikano mu nthambuzgo zinu zose na visuzgo ivyo mukuzizipizga.’ (2 Tes. 1:4) Para ŵanyithu ŵachita makora vinthu vinyake, tikunotha ndipo tikujipulika makora. Tikukhumba yayi kuti munthu watinene chifukwa cha uko tikufumira, mbumba yithu kweniso uko tili kukulira.—Mil. 21:39.
6 Kweni kujikuzga na kunotha vikupambana. Para munthu ngwakujikuzga wangaŵa paubwezi na ŵanyake yayi ndipo ubwezi wake na Yehova ukunangika. Para ndise wakujikuzga chikuŵa chakusuzga kupokera ulongozgi. (Sal. 141:5) Para munthu wakujikuzga, ndikuti ‘wakujighanaghanira yekha’ ndipo ‘wakujiwona kuti ngwakuzirwa chomene kuluska ŵanyake.’ Yehova wakutinkha kujikuzga. (Ezek. 33:28; Am. 6:8) Satana ngwakujikuzga ndipo wakukondwa chomene usange ŵanthu nawo ŵakutolera nkharo yake. Satana wakakondwa apo Nimurodi, Faro, na Abisalomu ŵakajikuzga. (Gen. 10:8, 9; Ex. 5:1, 2; 2 Sam. 15:4-6) Kayini nayo wakaŵa wakujikuzga. Yehova wakamuphalira kuti wasinthe nkharo yake kweni wakapulikira yayi. Wakasulako ulongozgi wa Yehova ndipo wakakoma munung’una wake.—Gen. 4:6-8.
7, 8. (a) Kasi kusankhana mitundu ni vichi? Kasi ntchivichi chikuchitika para ŵanthu ŵakusankhana mitundu? (b) Kasi kujikuzga kungatimbanizga wuli mtende mu mpingo?
7 Ŵanthu ŵanandi mazuŵa ghano mbakujikuzga. Kujikuzga na kusankhana mitundu vikwenderana. Dikishonare yinyake yikulongosora kuti kusankhana mitundu chikung’anamura kuwona mtundu unyake kuŵa wapachanya kuluska unyake. Ŵanthu ŵakusankhana mitundu chifukwa cha kujikuzga. Ivi vikupangiska kuti ŵanthu ŵakomanenge.
8 Ntchiwemi yayi kuti ŵabali na ŵadumbu ŵasankhanenge mitundu. Nyengo zinyake ŵabali na ŵadumbu ŵangapambana maghanoghano ndipo ŵangatondeka kujikora chifukwa cha kujikuzga. Ŵakhristu ŵakwambilira nawo vikaŵachitikiranga. Lekani Yakobe wakafumba kuti: “Kasi zikufuma nkhu nkhondo ndipo zikufuma nkhu mbembe pakati pinu?” (Yak. 4:1) Ivyo tikuyowoya na kuchita vingalongora usange tikutinkha ŵabali ŵithu kweniso tikujiwona kuŵa ŵapachanya. Ivi vingapangiska kuti ŵanyithu ŵakhalirenge waka kukwenyelera. (Zinth. 12:18) Nadi, chifukwa cha kujikuzga mtende mu mpingo ungatimbanizgika.
9. Kasi Baibolo likutovwira wuli kuti tileke kujikuzga? (Wonani chithuzithuzi chakwamba.)
9 Ntchiwemi yayi kujiwona kuŵa wapachanya kuluska ŵanyithu. Baibolo likuti: “Yose uyo wakujikuzga ni mukazuzi kwa Yehova.” (Zinth. 16:5) Ipo tikwenera kujisanda umo tikuwonera ŵanthu ŵa mitundu yinyake. Usange tikujikuzga chifukwa cha mtundu withu, ndikuti tikususka fundo yakuti Chiuta ‘wakalenga mitundu yose ya ŵanthu kufuma mwa munthu yumoza.’ (Mil. 17:26) Apa chikung’anamura kuti tose tili mtundu umoza chifukwa tili kufuma kwa Adamu. Ntheura ntchiwemi yayi kughanaghana kuti mtundu unyake ngwapachanya kuluska unyake. Para tikughanaghana nthena ndikuti tikukondweska Satana uyo wakukhumba yayi kuti titemwanenge na kukolerana mu mpingo. (Yoh. 13:35) Ntheura tingamutonda Satana usange tikujiyuyura.—Zinth. 16:18.
LEKANI KUTEMWESESKA VINTHU VYAKUTHUPI
10, 11. (a) Chifukwa wuli Mkhristu nayo wangamba kutemwa chomene vinthu vyacharu? (b) Kasi Dema wakalongora wuli kuti wakatemwanga chomene vinthu vyakuthupi?
10 Baibolo likuti Satana ndiyo ni ‘muwusi wa charu ichi’ ndipo charu chose chikugona mu nkhongono zake. (Yoh. 12:31; 1 Yoh. 5:19) Ntheura vinandi ivyo charu chikukhumba vikupambana na ivyo Baibolo likusambizga. Kweni ni vyose yayi ivyo charu chikuchita ni viheni. Ndipouli, Satana wakugwiliskira ntchito charu kuti wakhorweske makhumbiro ghithu kuti tichite kwananga kweniso kuti tambe kutemwa chomene vithu vyakuthupi na kuleka kusopa Yehova.—Ŵazgani 1 Yohane 2:15, 16.
11 Ŵakhristu ŵanyake kale nawo ŵakatemwanga chomene vinthu vyacharu. Paulosi wakati: ‘Dema wali kunileka chifukwa watemwa mgonezi wasono.’ (2 Tim. 4:10) Kasi ni vinthu wuli vya mgonezi wasono ivyo vikapangiska kuti Dema waleke kwenda na Paulosi? Baibolo lindayowoyepo. Kweni Dema wakatemwanga chomene vinthu vyakuthupi kuluska vyauzimu. Ivi vikapangiska kuti waleke kuteŵetera pamoza na Paulosi. Ivyo Dema wakapenjanga vingaluska vitumbiko vya Yehova yayi.—Zinth. 10:22.
12. Kasi Mkhristu wangapusikika wuli na kwamba kutemwa usambazi?
12 Nyengo zinyake nase tingapusikika na kwamba kutemwa chomene vinthu vyakuthupi. Mkhristu waliyose wali na udindo wakujipwelelera kweniso kupwelelera mbumba yake. (1 Tim. 5:8) Yehova wakapa Adamu na Eva chikaya chakutowa chomene. Uwu mbukaboni wakuti Yehova wakukhumba kuti tikondwenge. (Gen. 2:9) Kweni Satana wangatiyezga na “nkhongono yakupusika ya usambazi.” (Mat. 13:22) Ŵanthu ŵanandi ŵakughanaghana kuti vinthu vingaŵayendera makora kweniso ŵangaŵa ŵakukondwa usange ŵangaŵa na ndalama zinandi. Kweni uwu mbutesi chifukwa ubwezi withu na Yehova unganangika. Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti: ‘Palije uyo wangateŵetera nga ni muzga wa ŵenecho ŵaŵiri; chifukwa panji watinkhenge yumoza na kutemwa munyake, panji wademelerenge kwa yumoza na kwelura munyake. Mungateŵetera nga mbazga ŵa Chiuta na usambazi pa nyengo yimoza chara.’ (Mat. 6:24) Satana wakukhumba kuti titemwenge chomene usambazi, na kuleka kuteŵetera Yehova. Tikwenera kuŵa maso kuti usambazi uleke kutimbanizga ubwezi withu na Yehova. Kuti timutonde Satana, tileke kutemwa chomene vinthu vyakuthupi.—Ŵazgani 1 Timote 6:6-10.
TIKWENERA KUKANA UZAGHALI
13. Kasi ŵanthu ŵakuwona wuli nthengwa kweniso kugonana?
13 Uzaghali ni nthowa yimoza iyo Satana wakupuluskira ŵanthu mazuŵa ghano. Ŵanthu ŵanandi ŵakuti para munthu ngwakugomezgeka mu nthengwa wakuŵa wakukakika. Iwo ŵakuti kugomezgeka kuli kumara. Mwanakazi munyake uyo ni kaswiri wa maseŵera wakati: “Vingachitika yayi kuti munthu waŵe na mwanakazi panji mwanalume yumoza pera. Nkhukayika usange walipo munthu uyo ngwakugomezgeka kwa mfumu panji muwoli wake.” Mwanalume munyake uyo nayo wakuchita vyamaseŵera wakati: “Nkhukayika usange munthu wali kulengeka kuti wakhalenge na mwanalume panji mwanakazi yumoza pera umoyo wake wose.” Yehova wakukhumba kuti para ŵanthu ŵatorana ŵaŵenge ŵakugomezgeka mu nthengwa kweni Dyabulosi wakukhumba yayi. Iyo wakukondwa chomene usange ŵanthu ŵakuyuyura nthengwa. Tingatonda Satana usange tikuwona nthengwa nga umo Yehova wakuyiwonera.
14, 15. Kasi tingagega wuli uzaghali?
14 Tose tikwenera kutinkha uzaghali kwali tili mu nthengwa panji yayi. Ndipouli, ntchipusu yayi kuchita nthena. Nyengo zinyake ŵanyinu ku sukulu ŵangamuphalirani kuti ŵakugonana ndipo ŵakukondwa chomene. Nyengo zinyake ŵangamulongorani vithuzithuzi vyamuziro. Baibolo likuti: ‘Uyo wakuchita uzaghali wakwanangira thupi la iyomwene.’ (1 Kor. 6:18) Ŵanthu ŵanandi ŵakutora matenda na kufwa chifukwa cha kuchita uzaghali. Ŵanyamata na ŵasungwana ŵanandi awo ŵali kuchitapo uzaghali ŵakudandawura chifukwa cha ivyo ŵakachita. Ŵamalonda ŵangatipusika kuti tiwonenge uzaghali nga nguwemi waka. Iwo ŵakukhumba kuti tiswe malango gha Yehova na kughanaghana kuti palije uheni uliwose. Ivi vikupangiska kuti ŵanthu ŵathere na “nkhongono yakupusika ya kwananga.”—Heb. 3:13.
15 Kasi ntchivichi chingatovwira kuti tileke kuchita uzaghali? Chakwamba manyani suzgo linu. (Rom. 7:22, 23) Lombani Chiuta kuti wamupani nkhongono. (Fil. 4:6, 7, 13) Gegani vinthu ivyo vingamupangiskani kuti muchite uzaghali. (Zinth. 22:3) Para mwayezgeka kuchita uzaghali, chitanipo kanthu mwaluŵiro.—Gen. 39:12.
16. Kasi Yesu wakamuzgora wuli Satana? Kasi tikusambirapo vichi?
16 Yesu wakathera yayi apo wakayezgeka na Satana. Iyo wakapusikika yayi, nesi kughanaghanirapo dankha ivyo Satana wakamulayizga. Kweni nyengo yeneyiyo wakamuzgora, wakati: “Kuli kulembeka.” (Ŵazgani Mateyu 4:4-10.) Yesu wakamanyanga makora Mazgu gha Chiuta, lekani wakazunuranga Malemba na kumususka Satana nyengo yeneyiyo. Tikwenera kuchitapo kanthu mwaluŵiro usange tayezgeka kuchita uzaghali. Para tachita nthena timutondenge Satana.—1 Kor. 6:9, 10.
LUTILIRANI KUZIZIPIZGA KUTI MUTONDE SATANA
17, 18. (a) Kasi Satana wangatiyezgaso mu nthowa wuli? (b) Kasi umaliro wa Satana ngwakuti wuli ndipo vikumovwirani wuli kuti mulutilire kuzizipizga?
17 Satana wakupuluska ŵanthu kuti ŵaŵe ŵakujikuzga, ŵatemwenge vinthu vyakuthupi na uzaghali. Kweni wakupuluskaso ŵanthu mu nthowa zinyake. Nyengo zinyake ŵabali ŵithu awo Mbakaboni yayi ŵangatisuska. Ŵanyithu ŵangatinena ku sukulu. Nyengo zinyake boma lingakanizga ntchito yithu yakupharazga. Tikuzizwa yayi usange ivi vyatichitikira, chifukwa Yesu wakati: ‘Muzamuŵa ŵakutinkhika na ŵanthu wose chifukwa cha zina lane; kweni uyo wazizipizga m’paka ku umaliro ndiyo wazamuponoskeka.’—Mat. 10:22.
18 Kasi tingamutonda wuli Satana? Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti: ‘Na chizizipizgo chinu muzamusanga umoyo winu.’ (Luka 21:19) Palije icho munthu wangachita kuti waparanye ŵateŵeti ŵa Yehova. Palije chilichose icho chingatimbanizga ubwezi withu na Yehova. (Rom. 8:38, 39) Para muteŵeti wa Yehova wafwa ndikuti Satana wawina yayi, chifukwa Yehova wazamumuwuska. (Yoh. 5:28, 29) Umaliro wa Satana ngwakofya chomene. Para charu chiheni ichi chazakaparanyika, Satana wazamuponyeka mu chizongwe panji mu gadi vyaka 1,000. (Uvu. 20:1-3) Pamasinda pa vyaka 1,000, Satana “wazamusutulika mu gadi” kuti wayezge kaumaliro ŵanthu ŵarunji. Paumaliro, Satana wazamuparanyikirathu. (Uvu. 20:7-10) Tikumanya kuti Satana wazamuparanyika. Kweni ise tizamuparanyika yayi. Ntheura tikwenera kwimikana nayo Satana na kuŵa ŵakukhora mu chipulikano. Nase tingamutonda Satana.


text:
Uthenga Uwo Uli mu Baibolo—Mwakudumura
Yehova wakalenga Adamu na Eva kuti ŵakhale mu Paradiso kwamuyirayira. Satana wakabinkhiska zina la Chiuta na kususka muwuso Wake. Adamu na Eva ŵakalondezga Satana, ŵakagaluka, ntheura ŵakajitolera kwananga na nyifwa pa iwoŵene na kwambuzgira ŵana ŵawo
Yehova wakaŵeruzga ŵakwananga ŵara ndipo wakalayizga kuti kuzamuwuka Muwomboli, panji Mphapu, iyo yizamubwanya Satana na vyose ivyo vyachitika chifukwa cha kugaluka na kwananga
Yehova wakalayizga Abrahamu na Davide kuti ŵazamuŵa ŵasekuru ŵa Mphapu, panji Mesiya, uyo wazamuwusa kwamuyirayira nga ni Themba
Yehova wakakhuŵilizga zintchimi kuyowoya kuti Mesiya wazamuwuskapo kwananga na nyifwa. Yesu wazamuwusa nga ni Themba la Ufumu wa Chiuta pamoza na awo wazamuwusa nawo. Muwuso uwu uzamumazgirathu nkhondo, ulwari, nanga ni nyifwa
Yehova wakatuma Mwana wake pa charu chapasi ndipo wakamuvumbura kuti ni Mesiya. Yesu wakapharazga za Ufumu wa Chiuta na kupeleka umoyo wake kuŵa sembe. Pamasinda, Yehova wakawuska Yesu na thupi lauzimu
Yehova wakimika Mwana wake kuŵa Themba kuchanya, chimanyikwiro cha kwamba kwa mazuŵa ghaumaliro gha mgonezi uwu. Yesu wakulongozga ŵalondezgi ŵake apo ŵakupharazga Ufumu wa Chiuta pa charu chose chapasi
Yehova wazamuphalira Mwana wake kuti Ufumu wake wambe kuwusa pa charu chapasi. Ufumu uwu uzamuparanya maboma ghose ghaheni, uzamuzgora charu kuŵa Paradiso, na kuzgora ŵanthu wose ŵakupulikira kuŵa ŵakufikapo. Muwuso wa Yehova uzamuthuwuskika, ndipo zina lake lizamutuŵiskika muyirayira


text:
MUTU 93
Mwana wa Munthu Wazamuvumbukwa
UFUMU UKAŴA PAKATI PAWO
KASI VINTHU VIZAMUŴA WULI PARA YESU WAZAKAVUMBUKWA?
Yesu wakwenera kuti wakaŵa wachali mu Samariya panji mu Galileya. Sono Ŵafarisi ŵakiza na kumufumba vya kwiza kwa Ufumu. Iwo ŵakaghanaghananga kuti pakwiza pazamuŵa kugiya na kujilongora kukuru. Kweni Yesu wakati: “Ni wose yayi awo ŵazamuwona Ufumu wa Chiuta ukwiza. Ŵanthu ŵazamuyowoyapo yayi kuti, ‘Wonani kuno!’ panji ‘Kura!’ Pakuti wonani, Ufumu wa Chiuta uli pakati pinu.”—Luka 17:20, 21.
Ŵanyake ŵangaghanaghana kuti Yesu wakatenge Ufumu ukukhala mu mitima ya ŵateŵeti ŵa Chiuta. Kweni ivi vingachitika yayi, chifukwa Ufumu ungakhala yayi mu mitima ya ŵanthu. Nanga vingaŵa kuti ukukhala mu mitima ya ŵanthu, kasi mphanyi ukakhala mu mitima ya Ŵafarisi awo Yesu wakayowoyanga nawo? Kweni Ufumu ukaŵa nadi pakati pawo chifukwa Yesu, uyo ni Themba la Ufumu wa Chiuta, wakaŵa nawo penepara.—Mateyu 21:5.
Ŵafarisi ŵakati ŵafumapo, Yesu wakalongosolera ŵasambiri ŵake umo Ufumu wizirenge. Pakuyowoya vya kuŵapo kwake mu Ufumu, wakadankha kuchenjezga kuti: “Mazuŵa ghizenge apo muzamukhumba kuwona limoza la mazuŵa gha Mwana wa munthu kweni muzamuliwona chara.” (Luka 17:22) Yesu wakalongora kuti Mwana wa munthu wazamuŵa Themba la Ufumu kunthazi. Pambere nyengo iyi yindize, panyake ŵasambiri ŵanyake ŵazamukhumbisiska kuti ŵaliwone, kweni ŵakwenera kuzakalindilira m’paka nyengo ya Chiuta yakuti Mwana wa munthu wizire yikwane.
Yesu wakatiso: “Ŵanthu ŵazamuti kwa imwe, ‘Wonani kura!’ panji ‘Wonani kuno!’ Kuyako chara nesi kuŵalondezga. Pakuti nga ni umo leza wakumwetukira kufuma ku chigaŵa chimoza cha mtambo m’paka ku chigaŵa chinyake cha mtambo, ndimo Mwana wa munthu wazamuŵira mu zuŵa lake.” (Luka 17:23, 24) Kasi ŵasambiri ŵa Yesu ŵazamuvikilirika wuli kuti ŵaleke kulondezga ŵamesiya ŵatesi? Yesu wakati Mesiya mwenecho wazamwiza nga umo leza wakuwonekera. Wose awo ŵazamulaŵisiska ŵazamuwona ukaboni wa kuŵapo kwake mu Ufumu.
Penepapo Yesu wakayowoya ivyo vikachitika kale chomene na kuviyaniska na umo ŵanthu ŵazamuŵira mu nyengo yakunthazi iyi, wakati: “Nga umo vikaŵira mu mazuŵa gha Nowa, ndimo vizamuŵira mu mazuŵa gha Mwana wa munthu . . . Nga ni umo vikaŵiraso mu mazuŵa gha Loti: ŵakaryanga, ŵakamwanga, ŵakaguranga, ŵakaguliskanga, ŵakapandanga, na kuzenga. Kweni pa zuŵa ilo Loti wakafumira mu Sodomu, kukalokwa moto na sulefure kufuma kuchanya na kuparanya wose. Ndimo kuzamuŵira pa zuŵa ilo Mwana wa munthu wazamuvumbukwira.”—Luka 17:26-30.
Yesu wakang’anamuranga kuti ŵanthu mu nyengo ya Nowa na Loti ŵakaparanyika chifukwa chakuti ŵakachitanga vinthu viwemi yayi. Ŵanthu ŵara ŵakaryanga, ŵakamwanga, ŵakagulanga, ŵakaguliskanga, ŵakapandanga, na kuzenga. Nowa na Loti pamoza na ŵamunyumba zawo nawo ŵakachitangako vinthu ivi. Kweni ŵanthu ŵanyake ŵakachitanga vinthu ivi na kuluwa khumbo la Chiuta kweniso ŵakademwera. Lekani Yesu wakachenjezganga ŵasambiri ŵake kuti ŵaŵe maso pakuchita khumbo la Chiuta na mtima wose. Ntheura wakalongora ivyo munthu wakwenera kuchita kuti wazakapone para Chiuta wazamuparanya ŵaheni munthazi.
Ŵasambiri ŵakakhumbikwiranga kuŵa maso. Ŵakeneranga yayi kutimbanizgika na vinthu vyakumasinda ivyo vikachitikanga. Yesu wakati: “Pa zuŵa ilo, munthu uyo wali pachanya pa nyumba kweni vinthu vyake vili mu nyumba wangakhiranga chara kuti wakavitore. Ndipo munthu uyo wali ku munda waleke kuwelera ku vinthu ivyo wavileka kumasinda. Kumbukani muwoli wa Loti.” (Luka 17:31, 32) Muwoli wa Loti wakazgoka chiduli cha mchere.
Pakulutilira kulongosora umo vizamuŵira apo Mwana wa munthu wazamuŵa Themba, Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti: “Mu usiku uwo, ŵanthu ŵaŵiri ŵazamuŵa pa bedi limoza, yumoza wazamutolekapo, kweni munyake wazamulekeka.” (Luka 17:34) Ŵanyake ŵazamuponoskeka, apo ŵanyake ŵazamulekeka, panji kuti kuparanyika.
Ŵasambiri ŵakafumba kuti: “Nkhu Fumu?” Yesu wakati: “Uko kuli chitanda, nombo zizamuwungana kwenekuko.” (Luka 17:37) Enya, ŵanyake ŵazamuwona patali nga ni nombo. Ŵasambiri aŵa ŵazamuwungana kwa Khristu mwenecho, Mwana wa munthu. Mu nyengo yakunthazi iyi, Yesu wazamuphalira ŵasambiri ŵake unenesko uwo uzamuponoska awo ŵali na chipulikano.


text:
BAIBOLO LIKUSINTHA UMOYO WA ŴANTHU
Nkhaghanaghananga Kuti Nkhunjoya na Umoyo
CHAKA ICHO WAKABABIKIRA: 1982
UKO WAKABABIKIRA: POLAND
MBIRI YAKE: WAKAŴA WAMBEMBE, WAKATEMWANGA MINKHWALA YAKUTIMBANIZGA WONGO, KWENISO WAKASAMBIRANGA VYA MALANGO
UMO NKHAŴIRA KALE:
Nkhababikira mu tawuni yinyake ku Poland, kufupi na mphaka na Germany. Nkhakhalanga mwakufwasa, chifukwa nyumba yithu yikaŵa pakati pa minda yikuruyikuru na thengere. Ŵapapi ŵane ŵakanitemwanga, ndipo ŵakanisambizganga kuti niŵe munthu muwemi, kweniso kuti nisambire vya malango.
Vinthu vikamba kunangika nkhati naluta kukasambira vya malango pa yunivesite yinyake mu msumba wa Wrocław. Pakuti nkhaŵa kutali na ŵapapi, nkhamba kwenda na ŵanthu ŵambura kulongosoka. Nkhatemwanga bola, kweni chifukwa cha ŵanyane awo nkhamba kwenda nawo, nkhamba kuyitemwa mwakujumphizga. Nkhatemwanga timu ya ku Warsaw, ndipo nkhawoneseskanga kuti kulikose uko yikuluta, nane nkhaŵeko. Pa maulendo agha, tikamwanga chomene moŵa na minkhwala yakuzweteska wongo, ndipo nyengo zinyake tikatimbananga na masapota gha matimu ghanyake. Nkhawonanga kuti iyi yikaŵa nyengo yakuti nipumuleko, kweni nkhamanyanga kuti para ŵapolisi ŵanganikora mbwenu masambiro ghane ghatimbanizgikenge.
Ine na ŵanyane tikatemwanga kuluta ku mabara na ku madansi. Kanandi tikatimbananga na ŵanthu mu misewu. Ŵapolisi ŵakanikakapo kanandi waka. Kweni nkhani yikalutanga patali yayi chifukwa chakuti nyengo zinyake nkhaŵahonganga. Ine nkhawonanga nga kuti nkhunjoya na umoyo. Kweni pasi pa mtima nkhamanyanga kuti ivyo nkhuchita ni viwemi yayi. Sabata yiliyose nkhalutanga ku tchalitchi kuti nkhasuke zakwananga zane.
UMO BAIBOLO LIKASINTHIRA UMOYO WANE:
Mu 2004, Ŵakaboni ŵa Yehova ŵaŵiri ŵakiza pa nyumba, ndipo nkhazomera kuyowoya nawo vya Baibolo. Nkhati namanya umo Mkhristu waunenesko wakwenera kuŵira, njuŵi yikamba kunisuzga chomene. Nkhamanyanga kuti nkhwenera kuleka kumwa chomene moŵa, minkhwala yakuzweteska wongo, na kwenda na ŵanthu awo ŵakulondezga yayi fundo za mu Baibolo. Kweniso nkhawona kuti nkhwenera kuleka mbembe. Nangauli nkhamanyanga kuti nkhwenera kusintha, kweni nkhasintha yayi.
Ulendo umoza nkhambana na ŵanthu 8, ndipo ivyo vikanichitikira apa ndivyo vikanovwira kuti nisinthe. Nkhukumbuka kuti nkhawa pasi uku ŵanthu aŵa ŵakunitimba mafayiti na mabakera mu mutu. Nkhati nawona kuti nifwenge, nkhalomba kuti: “Yehova, munigowokere chifukwa cha kuleka kupulikira Mazgu ghinu. Usange napona, nkhulayizga kuti namulutizga kusambira Baibolo na Ŵakaboni na kusintha umoyo wane.” Mwamwaŵi, nkhapona nadi. Nkhalutizga nadi kusambira Baibolo, nga umo nkhalayizgira.
Mu 2006, nkhasamira ku England. Nkhakhumbanga kuti nkhasange ndalama zinandi na kuwelera ku Poland kuti nkhatore digiri ya vya malango. Apo nkhasambiranga Baibolo, lemba limoza likanikhwaska chomene. Mpositole Paulosi wakalemba kuti: ‘Nkhuwona vinthu vyose kuŵa vyambura ntchito chifukwa cha chandulo chikuru cha kumumanya Khristu Yesu Fumu yane. Chifukwa cha iyo, vyose nkhuviwona kuŵa vyambura ntchito ndipo nkhuviwona kuti ni viswaswa pera, mwakuti niŵe paubwezi na Khristu.’ (Ŵafilipi 3:8) Nga ndine, Paulosi nayo wakasambira vya malango, ndipo nayo wakaŵa wankhaza. (Milimo 8:3) Kweni wakawona kuti pali vinthu vyakuzirwa chomene ivyo wangachita: kuteŵetera Chiuta na kuyezga Yesu. Nkhati naghanaghanira umo Paulosi wakachitira, nkhamanya kuti munthu wangaŵa wakukondwa chifukwa cha ntchito yapachanya yayi panji wambembe. Nkhakhorwa kuti nane ningasintha nga umo wakachitira Paulosi. Ntheura nkhaghanaghana vya kukhala ku England, ndipo nkhaleka vyakuti nkhalutizge masambiro kuti nitore digiri.
Apo nkhasambiranga vya Yehova, nkhamba kumutemwa. Nkhakondwa chomene kuti Chiuta wakugowokera awo ŵasintha nadi. (Milimo 2:38) Nkhati naghanaghanira lemba la 1 Yohane 4:16 ilo likuti ‘Chiuta ntchitemwa,’ nkhamba kumanya chifukwa icho Chiuta wakutinkhira nkhaza.
Nane nkhakhumbanga kuŵa yumoza wa Ŵakaboni
Nkharo ya Ŵakaboni yikanikondweska chomene. Nkhawona kuti ŵakuyezgayezga kulondezga fundo za mu Baibolo. Nane nkhakhumbanga kuŵa yumoza wawo. Nkhati nalimbikira na kusintha umoyo wane, mu 2008 nkhabatizika kuŵa yumoza wa Ŵakaboni ŵa Yehova.
UMO NASANGIRA CHANDULO:
Baibolo lasintha umoyo wane. Nkhaŵa munthu wakujiŵikamo, wakutemwa mbembe, minkhwala yakuzweteska wongo, moŵa, na bola. Kweni sono nili muteŵeti wa Chiuta. Nkhukondwa kusambizga ŵanthu Baibolo. Nichali kuwonelera bola, kweni nkhuyezgayezga kuti vileke kunitangwaniska.
Nili kutora Esther, mwanakazi uyo tikusopera lumoza Yehova. Tikukondwa chomene kusambizga ŵanthu ŵakuyowoya Chipolishi awo ŵakukhala kumpoto kwa England. Sono ndipo nkhukondwa nadi. Nili na njuŵi yiwemi ndipo nkhusangwa na umoyo.
Manyani Vinandi
Kasi Fundo Izo Zili mu Baibolo Zikutovwira Wuli?
Yesu wakalongosora kuti ŵanthu ŵakwenera kulongozgeka. Wakayowoyaso fundo ziŵiri za mu Baibolo izo ni zakovwira chomene.


text:
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
Baibolo la pa Intaneti
MALEMBA GHAKUPATULIKA MU MANG'ANAMULIRO GHA CHARU CHIPHYA
Kasi mungatemwa kuŵerenga nkhani iyi mu %%?
7 Panji mukumanya yayi ŵabali, (chifukwa nkhuyowoya kwa awo ŵakumanya dango) kuti Dango lili na mazaza pa munthu chikuru wachali wamoyo?
2 Mwachiyelezgero, dango likukaka mwanakazi wakutengwa kwa mfumu wake para ngwamoyo. Kweni usange mfumu wake wafwa, mwanakazi wakufwatuka ku dango la mfumu wake.+
3 Ntheura, para mfumu wake ngwamoyo, mwanakazi wakuŵa muleŵi usange watengwa kwa mwanalume munyake.+ Kweni usange mfumu wake wafwa, ngwakufwatuka ku dango lake, ntheura ni muleŵi chara usange watengwa kwa mwanalume munyake.+
4 Ntheura, ŵabali ŵane, namweso mukaŵa ŵakufwa ku Dango kwizira mu thupi la Khristu, mwakuti muzgoke ŵa munyake,+ ŵa uyo wakawuskika ku ŵakufwa,+ kuti tipambike vipambi vyakwenelera kwa Chiuta.+
5 Pakuti apo tikakhalanga mwakuyana na thupi, makhumbiro ghakwananga agho ghakavumbukwa na Dango, ghakagwiranga ntchito mu mathupi ghithu kuti tipambike vipambi ivyo njombe yake ni nyifwa.+
6 Kweni sono tili kufwatulika ku Dango,+ chifukwa tili kufwa ku dango ilo likatikakanga, mwakuti tiŵe ŵazga mu nthowa yiphya mwakulongozgeka na mzimu,+ kuti mu nthowa yakale yayi apo dango lakulembeka+ likatilongozganga.
7 Kasi tiyowoyechi? Kasi Dango nkhwananga? Yayi! Nadi, kuŵavyenge Dango mphanyi nindamanye kwananga.+ Mwachiyelezgero, mphanyi nindamanye uheni wa kudokera kuŵavyenge Dango lakuyowoya kuti: “Ungadokeranga chara.”+
8 Kweni kwananga kukasanga mwaŵi kwizira mu dango, kukanipangiska kudokera chilichose, chifukwa kwambura dango kwananga kukaŵa kwakufwa.+
9 Pambere dango lindize nkhaŵa wamoyo. Kweni dango likati liza, kwananga kukaŵaso kwamoyo, kweni ine nkhafwa.+
10 Ndipo dango ilo likenera kulongozgera ku umoyo,+ nkhasanga kuti likulongozgera ku nyifwa.
11 Chifukwa kwananga kukasanga mwaŵi kwizira mu dango, kukanipusika na kunikoma.
12 Ntheura, Dango pa lekha ndituŵa, ndipo malango ngatuŵa, ngaurunji, ndiposo ngawemi.+
13 Ntheura, kasi chiwemi ndicho chikanikoma? Yayi! Kweni kwananga ndiko kukanikoma mwakuti icho ntchiwemi chivumbure kwananga.+ Ndipo dango lalongora kuti kwananga nkhuheni chomene ku ŵanthu.+
14 Chifukwa tikumanya kuti Dango ndauzimu, kweni ine nili wathupi, wakuguliskika ku kwananga.+
15 Pakuti nkhumanya yayi icho nkhuchita. Chifukwa icho nkhukhumba kuchita nkhuchichita chara, ndipo icho nkhuchitinkha ndicho nkhuchita.
16 Kweni usange icho nkhukhumba chara ndicho nkhuchita, nkhuzomerezga kuti Dango ndiwemi.
17 Ipo sono ndine yayi nkhuchita ichi, kweni kwananga uko kuli mwa ine.+
18 Chifukwa nkhumanya kuti mwa ine, ndiko kuti, mu thupi lane, mulije kawemi. Pakuti nkhukhumba kuchita icho ntchiwemi, kweni nilije nkhongono zakuchitira icho ntchiwemi.+
19 Pakuti chiwemi icho nkhukhumba, nkhuchichita chara, kweni chiheni icho nkhukhumba yayi ndicho nkhuchita.
20 Sono usange icho nkhukhumba chara ndicho nkhuchita, ipo ndine yayi nkhuchita ichi, kweni kwananga uko kuli mwa ine.
21 Ndipo nkhusanga dango ili mwa ine, lakuti: Para nkhukhumba kuchita chiwemi, icho ntchiheni chikuŵa nane.+
22 Mu mtima wane nkhukondwa na dango la Chiuta.+
23 Kweni nkhuwona dango linyake mu thupi lane ilo likulimbana na dango la maghanoghano ghane,+ ndipo likunizgora muzga wa dango la kwananga+ ilo lili mu thupi lane.
24 Namunthu wakusuzgika ine! Ni njani wanithaskenge ku thupi ilo likunitolera ku nyifwa iyi?
25 Nkhuwonga Chiuta kwizira mwa Yesu Khristu Fumu yithu! Mu maghanoghano ghane nili muzga wa dango la Chiuta, kweni na thupi lane nili muzga wa dango la kwananga.+
Tumizgani
Tumizgani
Ŵaroma 7
Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya
https://www.jw.org/finder?docid=1001061103&Book=45&Chapter=7&wtlocale=TB&srcid=share
Chitumbuka
mailto:?body=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D1001061103%26Book%3D45%26Chapter%3D7%26wtlocale%3DTB%26srcid=share&subject=Ŵazgani Baibolo pa Intaneti
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
MUTU 69
Kasi Wiskewo Wakaŵa Abrahamu Panji Dyabulosi?
ŴAYUDA ŴAKATENGE ABRAHAMU NDIYO WISKEWO
PAMBERE ABRAHAMU WANDAŴEKO, YESU WAKAŴAKO KALE
Yesu wakaŵa kuti wachali ku Yerusalemu ku Chiphikiro cha Mahema (panji Visakasa), ndipo wakalutilira kusambizga ŵanthu. Ŵayuda ŵanyake ŵakati kwa iyo: “Tili mphapu ya Abrahamu ndipo tindaŵepo ŵazga.” Yesu wakati: “Nkhumanya kuti ndimwe mphapu ya Abrahamu. Kweni mukukhumba kunikoma, chifukwa mukupokelera yayi mazgu ghane. Vinthu ivyo nkhawona kwa Adada ndivyo nkhuyowoya. Kweni imwe mukuchita ivyo mukapulika kwa awiskemwe.”—Yohane 8:33, 37, 38.
Apa fundo ya Yesu yikaŵa yakuti awiske ŵakaŵa ŵakupambana na wiskewo wa Ŵayuda ŵara. Ŵayuda ŵakawamo yayi ivyo Yesu wakang’anamuranga, ntheura ŵakatiso: “Dada withu ni Abrahamu.” (Yohane 8:39; Yesaya 41:8) Ŵanthu ŵara ŵakafuma nadi mwa Abrahamu. Ntheura ŵakaghanaghananga kuti ŵali na chipulikano nga ntcha Abrahamu, mubwezi wa Chiuta.
Ivyo Yesu wakaŵazgora vikwenera kuti vikaŵazizika. Iyo wakati: “Muŵenge ŵana ŵa Abrahamu mphanyi mukuchita milimo ya Abrahamu.” Nadi, mwana mweneko wakutolera ivyo awiske ŵakuchita. Yesu wakalutizga kuti: “Kweni sono mukukhumba kunikoma, na munthu ine namuphalirani unenesko uwo nkhapulika kwa Chiuta. Abrahamu wakachita ichi chara.” Kufuma apo, Yesu wakati: “Imwe mukuchita milimo ya wiskemwe.”—Yohane 8:39-41.
Ŵayuda ŵakaŵa kuti ŵandamumanye nipera munthu uyo Yesu wakanenanga. Iwo ŵakati: “Tili kubabika mu uzaghali chara, tili na Dada yumoza, Chiuta.” Kasi Chiuta wakaŵa nadi Dada wawo? Yesu wakati: “Chiuta waŵenge Wiskemwe, mphanyi mwanitemwa, pakuti ine nili kufuma kwa Chiuta ndipo nili pano. Nili kwiza mu khumbo lane yayi, kweni Chiuta ndiyo wali kunituma.” Yesu wakafumba fumbo na kujizgoraso yekha, wakati: “Chifukwa wuli mukupulikiska yayi ivyo nkhuyowoya? Chifukwa ntchakuti mukupulika chara mazgu ghane.”—Yohane 8:41-43.
Yesu wakayezgapo kale kuŵaphalira kuti usange ŵakumukana ŵaŵenge pangozi. Kweni apa wakaŵaphalira pakweru kuti: “Imwe muli kufuma kwa wiskemwe Dyabulosi, ndipo mukukhumba kuchita makhumbiro gha wiskemwe.” Kasi wiskewo Dyabulosi wakaŵa wamtundu wuli? Yesu wakamulongosora makora chomene, wakati: “Kufuma apo wakagalukira iyo wakukoma ŵanthu, ndipo wandayimepo mu unenesko.” Wakatiso: “Uyo ngwakufuma kwa Chiuta wakupulika mazgu gha Chiuta. Imwe mukupulika chara, chifukwa muli kufuma kwa Chiuta chara.”—Yohane 8:44, 47.
Ŵayuda ŵakakwiya chomene na ivyo Yesu wakayowoya, ntheura ŵakati: “Kasi tikuteta apo tikuti, ‘Ndiwe Musamariya ndipo uli na chiŵanda’?” Pakuchema Yesu kuti “Musamariya,” Ŵayuda ŵara ŵakamuyuyura chomene. Kweni Yesu wakasulako waka ivyo ŵakamuyowoyera, wakati: “Ine nilije chiŵanda, ndipo nkhuchindika Adada, kweni imwe mukuniyuyura.” Iyi yikaŵa nkhani yamaseŵera yayi, lekani Yesu wakati: “Munthu uyo wakusungilira mazgu ghane, wawonenge nyifwa chara napachoko.” Yesu wakang’anamuranga kuti ŵapositole na ŵanthu ŵanyake awo ŵakumulondezga ŵalekenge kufwa yayi. Kweni wakang’anamuranga kuti ŵazamuparanyika muyirayira yayi. Ŵazamuwona yayi “nyifwa yachiŵiri,” chifukwa awo ŵazamufwa nyifwa yachiŵiri ŵalije chigomezgo cha kuzakawuka.—Yohane 8:48-51; Chivumbuzi 21:8.
Kweni Ŵayuda ŵakavipulikiskira panyake ivyo Yesu wakayowoya, ntheura ŵakati: “Sono tamanya kuti uli na chiŵanda. Abrahamu wali kufwa, kweniso ntchimi nazo zili kufwa. Kweni iwe ukuti, ‘Munthu uyo wakusungilira mazgu ghane, wafwenge yayi.’ Kasi ndiwe mukuru kuluska dada withu Abrahamu uyo wali kufwa? . . . Kasi iwe ukujitora kuti ndiwe njani?”—Yohane 8:52, 53.
Apa ntchakumanyikwirathu kuti Yesu wakajipharanga kuti iyo ni Mesiya. Kweni m’malo mwakuti waŵazgore fumbo lawo mwakudunjika, iyo wakati: “Usange nkhujipa uchindami, ndikuti uchindami wane nkhanthu chara. Adada ndiwo ŵakunipa uchindami, awo imwe mukuti Chiuta winu. Ndipouli, mukuŵamanya yayi. Kweni ine nkhuŵamanya. Ndipo usange nkhuti nkhuŵamanya chara niŵenge mutesi nga ndimwe.”—Yohane 8:54, 55.
Sono Yesu wakaweleraso ku nkhani ya sekuru wawo Abrahamu, uyo wakaŵa wakugomezgeka. Ndipo wakati: “Wiskemwe Abrahamu wakasekelera chomene apo wakalindiliranga kuti wawone zuŵa lane, ndipo wakati waliwona wakasekelera.” Abrahamu wakagomezga ivyo Chiuta wakalayizga, ntheura wakalindiliranga na mtima wose kuti Mesiya wizenge. Ŵayuda ŵakagomezga yayi, ndipo ŵakati: “Uchali undakwaniske vyaka 50, kasi Abrahamu uli kumuwonapo?” Yesu wakazgora kuti: “Nadi nkhumuphalirani kuti, Abrahamu wandaŵeko, ine niliko kale.” Yesu wakang’anamuranga kuti iyo wakaŵako kale kuchanya nga ni munthu wauzimu.—Yohane 8:56-58.
Ŵayuda ŵakakwiya na ivyo Yesu wakayowoya vyakuti iyo wakaŵako kale pambere Abrahamu wandaŵeko. Ntheura ŵakakhumbanga kumudinya na malibwe. Kweni wakafumapo kwambura kupwetekeka.
Manyani Vinandi
Abrahamu—“Wiske wa Wose Awo Ŵali na Chipulikano”
Kasi Abrahamu wakalongora wuli chipulikano? Kasi imwe mukukhumba kumuyezga Abrahamu munthowa wuli?


text:
MUTU 16
Koleskani Kusopa Kwaunenesko
Kasi Baibolo likuti wuli pa nkhani ya kugwiliskira ntchito vikozgo pakusopa na kusopa ŵapapi awo ŵali kufwa?
Kasi Ŵakhristu ŵakughawona wuli maholide gha matchalitchi?
Kasi mungaŵalongosolera wuli ŵanthu vigomezgo vinu kwambura kuŵakhuŵazga?
1, 2. Kasi ni fumbo wuli ilo mukwenera kujifumba pamanyuma pakuti mwafumamo mu chisopa chautesi, ndipo chifukwa wuli ntchakuzirwa kujifumba?
TIYELEZGERE kuti mwamanya kuti munthu munyake wathira poyizoni mu chisimi icho mukutekamo maji kwambura ŵanthu kumanya. Umoyo wa ŵanthu uli pangozi chifukwa cha poyizoni uyu. Kasi mungachita wuli? Tikukayika yayi, kuti mungaleka kuteka maji pa chisimi ichi na kukateka kunyake. Kweni nanga mungaleka kuteka maji pa chisimi ichi, mungajifumba nipera kuti, ‘Kasi namwako kale poyizoni?’
2 Ndimo viliri pa nkhani ya visopa vyautesi. Baibolo likusambizga kuti visopa ivi vyatimbanizgika na visambizgo ndiposo maluso ghaukazuzi. (2 Ŵakorinte 6:17) Lekani ntchakukhumbikwa chomene kuti mufumemo mu “Babuloni Mukuru,” uyo ni ufumu wa pa charu chose wa chisopa chautesi. (Chivumbuzi 18:2, 4) Kasi muli kufumamo? Usange muli kufumamo kale, muli kuchita makora chomene. Kweni padera pa kufumamo mu chisopa chautesi, pali vinthu vinandi ivyo mukwenera kuchita. Mukwenera kujifumba kuti, ‘kasi nichali kuchita vinthu vinyake ivyo vikukolerana na chisopa chautesi?’ Tiyeni tiwone viyelezgero ivi.
KUSOPA VIKOZGO NA ŴAPAPI AWO ŴALI KUFWA
3. (a) Kasi Baibolo likuti wuli pa nkhani ya kugwiliskira ntchito vikozgo pakusopa? Chifukwa wuli chingaŵa chakusuzga ku ŵanthu ŵanyake kusopa umo Chiuta wakukhumbira? (b) Kasi mukwenera kuchitachi para muli na chinthu chilichose icho chikukolerana na chisopa chautesi?
3 Ŵanthu ŵanyake ŵasunga vikozgo mu nyumba zawo kwa vyaka vinandi. Kasi namwe muli na vikozgo mu nyumba yinu? Para muli navyo, mungawona nga ntchachilendo panji nkhwananga kusopa Chiuta kwambura chinthu chakuwoneka. Mutepanji mukuvitemwa chomene vinthu ivi. Kweni Chiuta ndiyo wakutiphalira umo tikwenera kumusopera. Baibolo likusambizga kuti Chiuta wakukhumba yayi kuti timusopenge mwakugwiliskira ntchito vikozgo. (Ŵerengani Ekisodo 20:4, 5; Salimo 115:4-8; Yesaya 42:8; 1 Yohane 5:21) Ntheura mungalutilira kusopa mu unenesko para mungataya chinthu chilichose icho chikukolerana na chisopa chautesi. Yehova wakuwona vikozgo kuti “mbukazuzi.” Namweso mukwenera kuwona nthena.
4. (a) Kasi tikumanya wuli kuti kusopa ŵapapi awo ŵali kufwa nkhwambura phindu? (b) Chifukwa wuli Yehova wakakanizga ŵanthu ŵake kuchita vinthu ivyo vikulongora kugomezga mizimu?
4 Kusopa ŵapapi awo ŵali kufwa kwazara chomene mu matchalitchi ghautesi. Pambere ŵandasambire Baibolo, ŵanthu ŵanyake ŵakagomezganga kuti para munthu wafwa wakuŵaso wamoyo ku malo ghanyake. Ŵakagomezgangaso kuti ŵakufwa ŵangawovwira panji kupweteka ŵanthu ŵamoyo. Nyengo zinyake panji namwe mukayezgayezganga kukondweska ŵapapi ŵinu awo ŵali kufwa. Kweni mukati mwasambira Mutu 6 wa buku lino, mukawona kuti ŵakufwa ŵakuŵaso ŵamoyo ku malo ghanyake yayi. Kuyezgayezga kuyowoyeskana na ŵakufwa nkhwambura phindu. Uthenga uliwose uwo ukuwoneka nga wafuma kwa mubali winu uyo wali kufwa, ukufuma kwa iyo yayi, kweni ku viŵanda. Ntheura Yehova wakakanizga Ŵaisrayeli kuyowoya na ŵanthu ŵakufwa panji kuchita vinthu ivyo vikukolerana na kugomezga mizimu.
5. Kasi mungachita wuli para kale mukagwiliskiranga ntchito vikozgo pakusopa panji kusopa ŵapapi awo ŵali kufwa?
5 Kasi mungachita wuli para kale mukagwiliskiranga ntchito vikozgo pakusopa panji mukasopanga ŵapapi awo ŵali kufwa? Ŵerengani nkhani za mu Baibolo izo zikulongosora umo Chiuta wakuwonera vinthu ivi, na kughanaghanirapo. Pempherani kwa Yehova zuŵa lililose ndipo muphalirani kuti mukukhumba kukoleska kusopa kwaunenesko. Mulombani kuti wamovwirani kuti muwonenge vinthu nga ni umo iyo wakuwonera.
ŴAKHRISTU ŴAKWAMBILIRA ŴAKAKONDWELERANGA YAYI KHISIMASI
6, 7. (a) Kasi ŵanthu ŵakuti Khisimasi ntchikondwelero cha vichi? Kasi ŵasambiri ŵa Yesu ŵakakondweleranga Khisimasi? (b) Kasi ŵanthu ŵakaliwonanga wuli zuŵa lakubabikira mu nyengo ya ŵasambiri ŵa Yesu?
6 Maholide ghakumanyikwa chomene agho ghakukolerana na chisopa chautesi, ghangatimbanizga kusopa kwa munthu. Mwachiyelezgero, Khisimasi. Ŵanthu ŵakuti Khisimasi nkhukondwelera kubabika kwa Yesu Khristu. Pafupifupi chisopa chilichose icho ŵakuti ntcha Chikhristu chikukondwelera Khisimasi. Kweni palije ukaboni uliwose wakuti ŵasambiri ŵa Yesu ŵakwambilira ŵakakondweleranga Khisimasi. Buku lakuti Sacred Origins of Profound Things likuti: “Vyaka 200 kufuma apo Yesu wakababikira, palije uyo wakamanyanga zuŵa ilo wakababikira ndipo mbanthu ŵachoko chomene awo ŵakakhumbanga kumanya zuŵa leneko ilo wakababikira.”
7 Nanga ŵasambiri ŵa Yesu ŵalimanyenge zuŵa ilo Yesu wakababikira, ŵakatenge ŵakondwelerenge yayi. Chifukwa wuli? Chifukwa The World Book Encyclopedia likuti, Ŵakhristu ŵakwambilira “ŵakawonanga kuti ŵanthu ŵambura kusopa Chiuta ndiwo ŵakukondwelera zuŵa lakubabika kwa munthu.” Baibolo likuzunura mafumu ghaŵiri agho ghakasopanga Yehova yayi kuti ghakakondwelera zuŵa lawo lakubabikira. (Genizesi 40:20; Mariko 6:21) Kweniso ŵanthu ŵakakondweleranga zuŵa lakubabikira kuti ŵachindike ŵachiuta awo ŵakasopanga. Mwachiyelezgero, pa Meyi 24, Ŵaroma ŵakakondweleranga kubabika kwa chiuta mwanakazi, Diana. Pa zuŵa lakulondezgapo, ŵakakondweleranga kubabika kwa Apollo, chiuta dazi. Ntheura ŵanthu ŵambura kusopa Chiuta ndiwo ŵakakondweleranga zuŵa lakubabikira, Ŵakhristu yayi.
8. Kasi pali kukolerana wuli pakati pa kukondwelera zuŵa la kubabikira na kugomezga vyamizimu?
8 Pali chifukwa chinyakeso icho Ŵakhristu ŵakwambilira ŵakakondweleranga yayi kubabika kwa Yesu. Ŵasambiri ŵake ŵakwenera ŵakamanyanga kuti kukondwelera zuŵa lakubabikira kukakolerananga na kugomezga mizimu. Mwachiyelezgero, Ŵagiriki na Ŵaroma ŵanandi ŵakagomezganga kuti mzimu ukuŵapo para munthu waliyose wakubabika ndipo ukumuvikilira mu umoyo wake wose. Buku lakuti The Lore of Birthdays, likuti: “Pa zuŵa ilo munthu wakukumbukira kubabika kwake, mzimu ukakolerananga na chiuta mu nthowa yakuzizwiska.” Yehova wangakondwa yayi na vikondwelero ivyo vikuyaniska Yesu na vya mizimu. (Yesaya 65:11, 12) Kasi chifukwa wuli ŵanthu ŵanandi ŵakamba kukondwelera Khisimasi?
UMO KHISIMASI YIKAMBIRA
9. Kasi deti la Disembala 25 likasankhika wuli kuti liŵe zuŵa la kukondwelera kubabika kwa Yesu?
9 Ŵanthu ŵakamba kukondwelera kuti Yesu wakababika pa 25 Disembala pakati pajumpha vyaka mahandiredi ghanandi pamanyuma pakuti Yesu waluta kuchanya. Kweni ili likaŵa zuŵa leneko yayi ilo Yesu wakababikira. Unenesko ngwakuti Yesu wakwenera kuti wakababika mu mwezi wa Okutobala. * Ipo chifukwa wuli ŵanthu ŵakasankha Disembala 25 kuti ŵakondwelerenge kubabika kwa Yesu? Ŵanthu ŵanyake awo ŵakatenge Mbakhristu, “ŵakakhumbanga kuti deti ili liyane na ilo Ŵaroma ŵakakondweleranga ‘kubabika kwa chiuta dazi.’” (The New Encyclopædia Britannicha) Mu nyengo yakuzizima apo dazi likotchanga chomene yayi, ŵanthu ŵambura kusopa Chiuta aŵa, ŵakaŵanga na viphikiro, kupempha chiuta dazi uyo wakuŵapa chithukivu na ungweru kuti wawereko uko waluta. Disembala 25 ni zuŵa ilo ŵakaghanaghananga kuti chiuta dazi wakambanga ulendo wakuwerako uko wakaluta. Kuti ŵakope ŵanthu ŵambura kusopa Chiuta, ŵaliska ŵavisopa vyautesi ŵakamba kuchitako chiphikiro ichi. Ndipo ŵakapangiska ŵanthu kuti ŵachiwonenge nga ntchiphikiro cha “Ŵakhristu.” *
10. Chifukwa wuli kale ŵanthu ŵanyake ŵakakondweleranga yayi Khisimasi?
10 Khisimasi yikamanyikwa ni kale chomene kuti yikambika na ŵanthu awo ŵakasopanga Chiuta yayi. Pakuti mu Baibolo mulije nkhani ya kukondwelera Khisimasi, mu ma 1600 yikakanizgika ku England na mu vyaru vinyake ivyo vikalamulilikanga na America. Waliyose uyo wakakhalanga ku ntchito pa zuŵa la Khisimasi, wakapikanga chilango. Pamanyuma ŵanthu ŵakambaso kukondwelera maholide agho ghakakanizgika. Kweniso ŵakasazgirapo maholide ghanyake. Khisimasi yikaŵaso holide yakumanyikwa chomene. Nanga ni sono, Khisimasi ni holide yakumanyikwa chomene mu vyaru vinandi. Pakuti Khisimasi yikukolerana na chisopa chautesi, ŵanthu awo ŵakukhumba kukondweska Chiuta wakukondwelera yayi Khisimasi panji holide yiliyose iyo yikambika na ŵanthu ŵambura kusopa Chiuta. *
KASI NTCHAKUZIRWA KUMANYA UMO MAHOLIDE GHAKAMBIRA?
11. Chifukwa wuli ŵanthu ŵanyake ŵakukondwelera maholide, ndipo ntchivichi icho tikwenera kuchiwona kuti ntchakuzirwa chomene?
11 Ŵanthu ŵanyake ŵakuzomerezga kuti maholide nga ni Khisimasi, ghakambika na ŵanthu awo ŵakasopanga Chiuta yayi, kweni ŵakughanaghana kuti ntchiheni yayi kukondwelerako. Ŵakuti ŵanthu ŵanandi ŵakughanaghana za chisopa chautesi yayi para ŵakukondwelera maholide. Ŵakuti maholide agha, ghakupeleka mwaŵi kuti mabanja ghaŵe ghakukolerana panji kuti ghaŵe pamoza. Kasi ndimo namwe mukuwonera? Para ni nthena, vikumusuzgani kukoleska kusopa kwaunenesko chifukwa mukutemwa banja linu, kuti ntchifukwa cha kutemwa chisopa chautesi yayi. Manyani kuti Yehova, uyo wakambiska banja, wakukhumba kuti muŵe paubwezi uwemi na ŵabali ŵinu. (Ŵaefeso 3:14, 15) Kweni mungakhozga chitemwa mu banja linu mu nthowa iyo yikukondweska Chiuta. Mpositole Paulosi wakalemba chinthu icho ntchakuzirwa chomene, wakati: “Lutilirani kusanda icho ntchakuzomerezgeka kwa Fumu.”
12. Yowoyani chiyelezgero chakulongora kuti ntchiheni kuchitako maluso panji vikondwelero ivyo ni vyaukazuzi.
12 Nyengo zinyake mungaghanaghana kuti pali kukolerana viŵi yayi pakati pa umo maholide ghakambira na chifukwa icho ŵanthu ŵakughakondwelera. Kasi ntchakuzirwa kumanya umo ghakambira? Enya. Tiyelezgere kuti: Mwawona switi yili mu nkhando iyo mukutayamo viswaswa. Kasi mungatora na kurya? Yayi. Switi iyo njiheni chomene. Nga ni switi ya mu nkhando , maholide ghangawoneka kuŵa ghakunozga, kweni ghali kufuma ku malo ghaukazuzi. Kuti tikoleske kusopa kwaunenesko, tikwenera kuwona vinthu nga ni ntchimi Yesaya. Iyo wakaphalira ŵasopi ŵaunenesko kuti: “Mungakhwaskanga chinthu chakufipirwa chara.”
CHITANI VINTHU MWAMAHARA
13. Kasi pangaŵa suzgo wuli chifukwa cha kuleka kukondwelera maholide?
13 Pangaŵa masuzgo ghanyake chifukwa cha kuleka kukondwelera maholide. Mwachiyelezgero, awo mukugwira nawo ntchito ŵangazizwa chifukwa icho mukulekera kukondwelera maholide. Kasi mungachita wuli para ŵanthu ŵakukhumba kumupani chawanangwa pa Khisimasi? Kasi nkhwananga kupokera chawanangwa? Wuli para mukupambana vigomezgo na mfumu panji muwoli winu? Kasi mungachita wuli kuti ŵana ŵinu ŵaleke kuwona nga ni para vinthu vinyake viwemi vikuŵajumpha chifukwa cha kuleka kukondwelera maholide?
14, 15. Kasi mungachita wuli para munthu munyake wakumukhumbirani viwemi pa holide panji wakukhumba kumupani chawanangwa?
14 Vinjeru vikukhumbikwa kuti muchite vinthu mwamahara. Para munthu wakumukhumbirani viwemi pa holide, mukwenera kumuwonga mwantchindi. Tiyelezgere kuti munthu uyo wakumukhumbirani viwemi ni uyo mukugwira nayo ntchito nyengo zose. Para ni nthena, mungamuphalira vinthu vinandi. Yowoyani mwamahara nyengo zose. Baibolo likuti: “Ivyo mukuyowoya viŵenge vyakukondweska nyengo zose, vyakulungika na mchere, mwakuti mumanye umo mukwenera kuzgolera waliyose.” (Ŵakolose 4:6) Chitani vinthu mwamahara kuti muleke kukhuŵazga ŵanyinu. Ŵaphalirani mwaluso vigomezgo vinu. Ŵalongosolerani makora kuti mukutinkha yayi viphikiro na kupana vyawanangwa, kweni mungachita ivi pa nyengo yinyake.
15 Wuli usange munthu munyake wakukhumba kumupani chawanangwa? Vyose vikuthemba pa umo vinthu viliri pa nyengo iyo. Uyo wakumupani chawanangwa wangayowoya kuti: “Nkhumanya kuti mukukondwelera yayi holide. Kweni nkhukhumba kuti chinthu ichi chiŵe chinu.” Mwekha mungawona kuti para mungapokera chawanangwa pa nyengo iyi, ndikuti mwakondwelera holide iyo panji yayi. Para uyo wakukhumba kumupani chawanangwa wakumanya yayi ivyo mukugomezga, mungamuphalira kuti mukukondwelera yayi holide iyo. Ichi chiwovwirenge kuti wamanye chifukwa icho mwazomelera chawanangwa icho. Kweniso kuti waleke kulindizga kuti imwe mupelekenge vyawanangwa pa nyengo iyo. Kweni nyengo zinyake, ntchiwemi yayi kuzomera chawanangwa para uyo wakumupani wakuwonekerathu kuti wangazakamugoskani kuti mukulondezga yayi vigomezgo vinu nakuti mungapulikira yayi para mungapika kanthu.
KASI MUNGACHITA WULI NA ŴABALI ŴINU AWO MUKUPAMBANA VIGOMEZGO?
16. Kasi mungachita wuli mwamahara pa nkhani yakukhwaskana na maholide?
16 Wuli usange ivyo mukugomezga vikupambana na vya ŵabali ŵinu? Mukweneraso kuchita mwamahara. Palije chifukwa chakuti mukanganenge na ŵabali ŵinu chifukwa cha maluso panji chiphikiro chilichose icho ŵakukondwelera. M’malo mwake, chindikani maghanoghano ghawo, nga umo namwe mukukhumbira kuti ŵachindikenge ghinu. (Ŵerengani Mateyu 7:12.) Lekani kuchita chilichose icho chingapangiska kuti muchiteko maholide. Kweni, chitani mwamahara na vinthu ivyo vikukolerana yayi na holide. Nyengo zose mukwenera kuchita vinthu ivyo vingananga yayi njuŵi yinu yiwemi.
17. Kasi mungachita wuli kuti ŵana ŵinu ŵaleke kuwona nga vinthu viwemi vikuŵajumpha para ŵakuwona ŵanyawo ŵakukondwelera maholide?
17 Kasi mungachita wuli kuti ŵana ŵinu ŵaleke kughanaghana kuti vinthu viwemi vikuŵajumpha chifukwa cha kuleka kukondwelera maholide? Vyose vikuthemba pa ivyo imwe mukuchita. Ŵapapi ŵanyake ŵakuŵa na nyengo iyo ŵakupeleka vyawanangwa ku ŵana ŵawo. Chawanangwa chiwemi chomene icho mungapeleka ku ŵana ŵinu, ni nyengo yakuchezga nawo kweniso kuŵatemwa.
LONDEZGANI KUSOPA KWAUNENESKO
18. Kasi para mukwiza ku maungano Ghachikhristu vingamovwirani wuli kuti mukoleske kusopa kwaunenesko?
18 Kuti mukondweske Chiuta, mukwenera kukana kusopa kwautesi na kukoleska kusopa kwaunenesko. Kasi kukoleska kusopa kwaunenesko kukung’anamura vichi? Baibolo likuti: “Tiyeni tighanaghaniranenge na kuchiskana kuti titemwanenge na kuchita milimo yiwemi. Tingalekanga yayi kuwungana pamoza nga umo ŵakuchitira ŵanyake, kweni tikhwimiskanenge, tichitenge vyose ivi chomene apo tikuwona zuŵa likuneng’enera.” (Ŵahebere 10:24, 25) Maungano Ghachikhristu ni nyengo yiwemi chomene yakuti musope Chiuta mu nthowa iyo wakuzomerezga. (Salimo 22:22; 122:1) Pa maungano agha, Ŵakhristu ŵakugomezgeka ‘ŵakukhwimiskana.’
19. Chifukwa wuli ntchakuzirwa kuphalirako ŵanthu ivyo mwasambira mu Baibolo?
19 Nthowa yinyake iyo mungakoleskera kusopa kwaunenesko nkhuphalirako ŵanthu ivyo mukusambira mu Baibolo na Ŵakaboni ŵa Yehova. Ŵanthu ŵanandi “ŵakudagha na kutampha” chifukwa cha vinthu vyaukazuzi ivyo vikuchitika mu charu mazuŵa ghano. (Ezekiyeli 9:4) Panji mukuŵamanya ŵanthu ŵanyake awo ŵakudagha na kutampha. Kasi mungaŵaphalirako yayi vinthu ivyo vizamuchitika kunthazi ivyo mwasambira mu Baibolo? Para mukuchezga na Ŵakhristu ŵaunenesko na kuphalirako ŵanthu ivyo mwasambira mu Baibolo, muzamuwona kuti khumbo la kuchita vinthu vinyake vya chisopa chautesi ilo lichali mwa imwe, lizamwamba kumara pachokopachoko. Manyani kuti muzamuŵa ŵakukondwa ndipo muzamutumbikika chomene para mukukoleska kusopa kwaunenesko.
^ ndime 9 Wonani Vyakusazgirapo pa mutu wakuti Kasi Yesu Wakababika mu Disembala?.
^ ndime 9 Madeti ghakuchitira chiphikiro cha Saturnalia nagho ghakapangiska kuti zuŵa la Disembala 25 lisankhike. Chiphikiro ichi, chikachindikanga chiuta wa Ŵaroma wa vyaulimi. Chikaŵanga pa Disembala 17-24. Mu nyengo ya Saturnalia, ŵanthu ŵakaryanga, kukondwa, na kupeleka vyawanangwa.
^ ndime 10 Kuti mumanye umo Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakuwonera maholide ghanyake ghakumanyikwa chomene, wonani Vyakusazgirapo pa mutu wakuti Kasi Tikwenera Kuchitako Vikondwelero?.


text:
Nkhani Nambara 31: Mozesi na Aroni Ŵakawonana na Faro
Mozesi wakati wafika ku Egupto, wakaphalira mukuru wake Aroni vyose vyakukhwaskana na minthondwe. Apo Mozesi na Aroni ŵakalongora Ŵaisrayeli minthondwe iyi, ŵanthu wose ŵakagomezga kuti Yehova wakaŵa nawo.
Mozesi na Aroni ŵakaluta kukawonana na Faro. Ŵakamuphalira kuti: ‘Yehova Ciuta wa Israyeli wakuti, “Zomelezga ŵanthu ŵane kuti ŵalute mu mapopa kuti ŵakanisope mazuŵa ghatatu.” ‘Kweni Faro wakazgora kuti: ‘Nkhumumanya yayi Yehova. Nizomerezgenge cara kuti Ŵaisrayeli ŵalute.’
Faro wakakwiya cifukwa ŵanthu ŵakakhumbanga kulekezga milimo yawo kuti ŵakasope Yehova. Antheura wakasazgirako milimo yawo kuluska pakwamba. Ŵaisrayeli ŵakakwiyira Mozesi cifukwa ca nkhaza izo Ŵaegupto ŵakaŵacitilanga, ndipo Mozesi citima cikamukora comene. Kweni Yehova wakamuphalira kuti waleke kufipa mtima. Yehova wakati: ‘Nipangiskenge Faro kuti wazomerezge ŵanthu kuluta.’
Mozesi na Aroni ŵakalutaso kukawonana na Faro. Pa nyengo iyi ŵakacita munthondwe. Aroni wakaponya pasi ndodo yake, ndipo yikazgoka njoka yikuru. Ŵanalume ŵamahara ŵa Faro nawo ŵakaponya pasi ndodo zawo, ndipo zikazgoka njoka. Kweni, wonani! Njoka ya Aroni yikurya njoka za ŵanalume ŵamahara. Faro wakakana nipera kuzomerezga Ŵaisrayeli kuti ŵalute.
Ntheura nyengo yikakwana yakuti Yehova wamupe sambiro Faro. Kasi ukumanya umo wakacitira? Wakatuma vilengo 10, panji masuzgo ghakuru, pa Egupto.
Pamanyuma pa vilengo vinandi, Faro wakacema Mozesi, ndipo wakati: ‘Lekeska cilengo, ndipo niŵalekenge Ŵaisrayeli kuti ŵalute.’ Kweni para cilengo caleka, Faro wakasinthanga maghanoghano ghake. Wakakananga kuzomerezga ŵanthu kuti ŵalute. Kweni, paumaliro pake, pamanyuma pa cilengo ca nambara 10, Faro wakazomerezga Ŵaisrayeli kuluta.
Kasi ukuvimanya vilengo 10 ivi? Tiye tivisambire.
Exodus 4:27-31; 5:1-23; 6:1-13, 26-30; 7:1-13.
Mafumbo
- Kasi Ŵaisrayeli ŵakacita wuli ŵati ŵawona minthondwe iyo Mozesi na Aroni ŵakacita?
- Kasi Mozesi na Aroni ŵakamuphaliraci Faro, ndipo wakaŵazgora vici?
- Nga ni umo cithuzithuzi cikulongolera, kasi cikacitika nchivici apo Aroni wakaponya pasi ndodo yake?
- Ni mwauli umo Yehova wakasambizgira Faro, ndipo Faro wakacitapoci?
- Nchivici cikacitika pamanyuma pa cilengo ca nambara 10?
Mafumbo ghanyake
- Ŵazgani Exodus 4:27-31 na 5:1-23.
Kasi Faro wakang’anamurangaci apo wakati: ‘Nkhumumanya Yehova cara’? (Ex. 5:2; 1 Sam. 2:12; Rom. 1:21)
- Ŵazgani Exodus 6:1-13, 26-30.
Ni mwauli umo Yehova wakalekera kujivumbura kwa Abrahamu, Yisake na Yakobe? (Ex. 3:13, 14; 6:3; Gen. 12:8)
Kasi tikujipulika wuli kumanya kuti Yehova wakatuma Mozesi nangauli Mozesi wakajiwona kuŵa wambura kwenelera kucita mulimo uwo wakapika? (Ex. 6:12, 30; Luka 21:13-15)
- Ŵazgani Exodus 7:1-13.
Apo Mozesi na Aroni ŵakayowoya mwacikanga ivyo Yehova wakaŵatuma kwa Faro, kasi nchiyelezgero wuli ico ŵakapeleka ku ŵateŵeti ŵa Ciuta lero? (Ex. 7:2, 3, 6; Mil. 4:29-31)
Ni mwauli umo Yehova wakalongolera nkhongono zake zikuru pa ŵaciuta ŵa Egupto? (Ex. 7:12; 1 Mid. 29:12)
Manyani Vinandi
Chiuta Wakatuma Mozesi ku Eguputo
Chifukwa wuli Farawo wakapulikira yayi Mozesi na Aroni? Kasi vikamumalira wuli Farawo?